MARMARA ONiVERSiTESI . L ESI. ilahiyat F D R isi SAYI: 3

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MARMARA ONiVERSiTESI . L ESI. ilahiyat F D R isi SAYI: 3"

Transkript

1 MARMARA ONiVERSiTESI ilahiyat F D R isi. L ESI SAYI: 3 İstanbul

2 islam MEDENiYETiNDE CAMi Y. Doç. D:r. Cahid BALTACI AJ İslam.Oünyasında Mabede Verilen İsim ve Camiin Menşei : Müslümanların topluca rbadet ettrkleri yere <<Mescid» veya. «C-ami>) denilmektedir. Bu ~ki ıstılaiı, biribirinin yerinde kullanıldığı gibi bazan ikisi birl~kte <<Mescidü'l.,cıami» şeklinde de kullanılmı:şıtır. Isla,m'ın ilk de~ virlerinide :iıbadeth.aneler <<Mesdd» adıyla anıl:trken daha sonra küçük ibadethaneler <<Mesıcid», cuma ve bayram namamarının kılındığı bihriiık ibadethaneler «Cami» adıyla arujmaya ıba!şlamıştır. Bununla beraiber bazı İsla in memleketlerinde küçü:kjbüyük bütün :übadetıhanelerin de <<Mescid» adıyla anıldığı müşahede edilmektedir. Mes cid kelimesi arapçada <~dik durmak, eğilmek,!baş eğ.meık, alın ve burnu birlikte yere koymak» manalarma gelen s c d (~) sülasi (klokünıden ism-i mekıandır. <<Secde edilen yer» manasını ifade eder. Bu keliımenin S~mıi dil ailesinden olan Arami Dili'ndeki <<Masged». kelimesinden arapça'ya geıçtiği ileri sürülmeiktedir 1 Caimi kelimesi ise arapça-da «parçaları bir araya toplamak,!bir şeyin lbiır 'kıs'mını diğer kısmına kaıfınıak, uzlaştırmak, barıştırırnak bir işe azınetmek ve elbise giyrnek manaılarını gelen c m a (~) sülasi kökünden ism-i faildir. «Bir araya toplayan, bir arada uzlaştıran>> manasını if.fıde eder. Hicretin IV. asrından sonra kuhanılma(ya başlanmıştır. Mes cid kelimesi Kur'an-ı Kerim'de tekil, çoğul ve iısim tavılaması Şeklinde 25 yerde.geç me'ktedir. Tekil (ımüfre!d) hıalijyle a1tı yerde 2 ; çoğul 1 Joris- Pedersen, Cescid, İA, VIII, ı. İst ' 'Araf Süresi, ayet, 29, 31; Tevde, 107, 108; i.sra, 7;. Kehf, 21.

3 226 Cahid Baltacı (cemi) haliyle yine altı yerde 3 ve isim tamlaması (izafet ter!kilbi) şeklinde de 15 yerde 4 geçmektedir. Hadrs kitaplarında' 5 ve diğer ~slam kaynaklarında 6 da <~escid»!kelimesi malbed manasında!kullanılmıştır. İslam dünyıasında ~mabedi ifade etmek için bir de <<Musallfı» ( ~) kelimesi kulianılmıştır. Bu kelime <SaHa» ( ~ ) kökünden gelip namaz ıkı'lınan yer deımektir. Namaz!kıa.ana da <<musalli» denilmektedir. ~sıtılah olarak <~usalla», mescid ve caımiler dışında umumiyetle bay;raım, cuma ve cenaze namazlarının \kılındığı, üstü aıçıık:, geniş :i!badet ~erlerine Musalla denildiği ıgötüimeıkıtedir. Bu kelime, Ku~'an-ı Kerim'de bir yerde 7 mescid manasında kullanılmıştır. Rivayet.e göre de Hz. Peygamber, Beni Seleme'e aid bir <<Musaila»da!bayram namazı!kıldırm:ıştır8. İstiska namazlarını da <dvlusalla»da kılm:uştı. Cenaze namazlarının kılındığı yerleil'e de <<.MusaHa» denilmiştir 9 Makrizi de. Ka!hire'de mescidler dışında 8 <<Musalla»dan bahsetmektedir10. İslam dünyasında mabedi ifade eden ıbaşka bir kelime de <<Nazamgah» ( j l1) dır. FaTısça bir kelime olan <<Namazgah», namaz kılınan yer manasını ifade etmektedir. İranlılar, mescid yerine «Namazgah» ismini kullandıkları ıgibi «Seccadegah» ( 0 \S c~ ) te~kiıbini de kullanmışlardır. Türk..ıİslam dünyasında ise <<Na.mazıgah», <dv.iusalla» karşılığı olarak kullanılmıştır. Şehir dışında da terniz bir yerde mihraıb ve minber lmnulmak suretiyle.cuma, bayram namazlarını kılmak ve revkalade,günlerde halkı bir araya toplamak için yapılmış bir yerdir. Eskiden uzun yollarda ker!vanların konak yerlerinde namazıg.ahlar bulun- 3 Bakara, 1'14, 187; Tevbe, ı 7, ı8; Hac, 40 Cin, ı8. 4 Bakara, ı44, ı49, ı5o, ı91, ı96, 2ı7; Maide, 2; Enfal, 34; Tevbe, 'l, ı9, 8; İsra, ı; Hac, 2'5; Fetih, 25, 27. s Buhari, Salat, bab, 48, 55; Müslim, Mesacid, bab, III, hadis, ı6; İbn. Hişfuı;ı, s. 233, 25ı, 2'52, 2 59, 260, 294; Taberi, I, 240; Mesüdi, Mürücü'z-zeheb, IV, 140; Belazuri, Fütühu'l-buldan, s. 348; Yakut, Mu'cemu'l-buldan, IV, Bakara, ı25..a Buhari, Salat, 90, Iydeyn, 6; Taberi, I, ı2sı. 9 Müslim, İstiska, bab. I, ı. «Kadrini seng-i musallada bilip ey Baki, Durup el.bağlayanlar karşma yılran saf saf Baki ıo el..;.hıtat, IV, 334.

4 İslam Medeniyetinde Cami 227 maktaydı. Buralar, namaz kılanları güne ten korumak için ağaçlanrdırıl ve yanlarına a!bdest alacak yerler yapılmıştı. mış Bl Camiin Tarihçesi ve Gelişmesi: Yeryüzünde ilk ev ve ilk m8jbed Meikke'deki E.!aıbe olduğu gibi 11 İslam tarihinde hususi m!ahi!yetteıki itk mecsid de Mekıke'deki Arnmar b. Yasir'in evindeki mesddtir 12 Bundan sonra yine Mekke'de Hz. Ebu Bekir'in evinin bir kısmını me.scid olarak tahsiıs et'tiğinp 3 bilme~teyiz. Hz. Muhammed, arkadaşı Hz. Ebu Belkir'le 62:2 yılında Mekıke'den Medine' ye hicret ett~klerinde de Medine topralklarındaki Kulba köyünde Gülsüm b. el..:hidm'in evine misafir olmu ve burada Kur'an-ı Kerim'de <<takva üzere inşa olunan mescid diye iba!h!sedilen 14 İslam tarihinin ilk umumi mescidini inşa etmrşti 15 Baışka bir ri vayete götre de Hz. Peygamber Kuba'ya geldiğinde burada daha önce M~kıke'den Medine'ye IJ:licret eden müs1ümanlar tarafından yapılmı olan bir mescid buldu 16 Hz. Peygamber Kuba'da muhtelif rirvayetlere göre 3, 5, 8, 14 veya 22 ıgün kaldık!tan sonra Medine'ye hareket e'tti. Medine'ye geldiğinde serbest bıraktığı devesi, anne tarafından ataları olan Benu Neccar yurdurnda.çöktü. Burası Sehl ve Sülheyl aığında i!ki y.etiımin elindeydi. Hz. Peyıgam!ber bu arsay a <&1escid-i Nebevi»yi inşa ettitmek istedi. Öksüz~ lerin arısayı parasız verme teklifleri kabullenmeyerelk 10 dinara arsayı satın aldı. Bu arsaya en yakın ev, Hz. Ebu» Eyyubi'l-Ensari'n'in eviydi. Hz. Pey.gamJber, mesıcidin inşaası 'tama;mlanmcaya kadar burada kaldı. Mesc:idin planını bizzat :kendisi çizdi. Bu plan üç bölümden meydana geliyordu. Mescid, ızulle ve sufd:'e diye bilinen eğ i!tim ve öğreti:m yeri ve kendi evleri. Dikdörtıgen 'b!çiımindeki bu plan daha sonraki lbüıtün camiler için örn~k olacaktır. Medine'deki ıbu ük büyük mesıcid -ki bundan önce de Medi!l1e'de hususi mahiyette mescidler vardı.- etrafı duvarlarla çevrilmiş sade bir yapı idi. Malzeme olarak güneşte kurutulmuş kerpiç, taş temel ve hurma ağa,çları kullanılmıştı. Mes'cid'in lkılble tarafınıı Al-iı:nnan, 96. ıa M. Hamidullah, İslam Müesseselerine Giriş, İst. 1982, s. 45. (İbn Kesirden naklen). 13 Buhari, salat, bfub, 86; İbn Hişam, s Tevbe, İbn. Hişam, s. 337; Taberi, I, 1260; İbn. Sa'd, I, 6; Mesüdi, Murüc, I,V. IV, Belazuri, Fütühu'l-buldan, s. ı.

5 22$ Caiıid Baltaci da,ki bu zaman kııble Medine'nin kuzey ellietinde!bulunan Kudüs',j doğru idi- hurma ağacı-gövdeleri bir süttun vazl!fesini görmekte ve hurma yapraklarından yapılmış fbir da.ma destek o1maktaydı. Buraya Suffe veya Zulle denilmekteydi. Bu bölümün doğu kısmında ise Hz. Muhammed'in ailesi için bir!kaç oda inşa edilmişti. Krblenin Kaibe'ye Ç evirilmesinden :sonra ise, yeni k1ble tarafı olan cenub tarafına sütunlar üzerıne oturtulmuş çatı yapılmı:ştı. Zira Hz. Pey;ga mber, burada bulunan fbir hurma kütüğüne dayanarak vaaz veriyor ıve hujtbe okuyordu. :Medine'deki bu Mescid-i Neibevl'nin dışında Hz. Peygamberin sağlığında daha dokuz me scidin ibulunduğu 17, ibunla.rdan lbaışka. da Ri:y~d ve Dalıran arasındaki Cuvasa'da cuma!kılınan bir mescidin bulunduğu 18 yine Buhar!' nin salıiliinde zikredi:1me!kltedir. Yine tarihi kaynaklar, Medine'deki bütün bu mesc:idlerden önce Medineli i1k müslümanların cuma kıld:ıjkları bir mescidin 'bwunduğuna işaret etmektedirler. Zira Hz. Peygamber, Medine'deki sayıları henüz yirmiyi aşmayan bu müslümanlara Cuma namazını kılmalarını yazmıştı 19 Bunlardan sonra İslam'ın yayıldığı her yerde yeni binalar in a etme!k veya eski yapıları tahvh etmek suretiyle çok sayı:da camiler tesis edilmiştir. Osmanlılarda f ethedilen bir gayr-i müslim beldenin en büyük mabedini «kılıç hakkı» olarak camiye tahvil etmek adetti. Cl Cami Mi'marisi: İslam dünyasında inşa edilen bütün camiler için ilk örnek, şüphesiz Medine'deiki Mes cid-i Nebevl'dir. Bu mesc:idin dilkdörtıgen planı bütün camilere yön vermiştir. Fevkahlde bir durum olmadığı müddetçe bütün ca miler dikdörtgen planına göre inşa edhmiş1erdir. M escid-i Nebevl'nin dikdörtgen şeklinde inş~aası ise Hz. Peygamberin ilk safta namaz kılmanın daha sa:vaiblı olduğunu haber veren hadis-i şerifine dayanmaktadır. Müslüınanların, Hk safı mü:mkün olduğu kadar geniş tutmak düşüncelerinden dikdörıtgen tipi plan ortaya çıkmıştır. Hz. Ebu Bekir. ve Hz. Ömer deıvirlerinde fetbedilen yerllerde kurulan camil-er de orduıgah cıamileriydi. [Bu camiler kerpi!ç duvarlada çevrilmiş ve güne~ kısmı ör- 17 Bu mescidler şunlardı: Mescid-i ibeni Amr, Mesois-i Saide, Mescid-i 'Abid, Mescid-i Seleme, Mescid-i Rabih, Mescid-i Zurayk, Mescid-i Gıfar, Mescid-i Eslem, Mescid-i Cüheyne. Ebü Davud, Kitabu'l Merasil, Kahire, 1310, s M. Hamidullah, İslam Müesseselerine Giriş, İst. 1981, s Age. s. 50.

6 İsl~m Medeniyetinde Cami 229 tülerek g:ölgelik haline getirilmrşti. Hz. Ömer devrinde Hz. Amr b. As. 'tarafından Mısır'da Fustat'ta yaptırılan cami de hurma ağacından yapılmış direkler üzerine oturan alçak çatılı ve ~ç avlusu bulunmayan bir yapı idi. Bu ilk camherde minare bulunmamaktaydı. Müezzinler, çardağa çıkarak ezan okurlardı. Tarihçi İbnu 'Zeyyad, 6;56 yilında Amr Camiinin dört köşeli bir minaresi bulunduğunu kaydeder. 673 yılında ise Amr Camii genişletilerek dört köşesine dört nünare eklendi 20.. Yine <dv.[ih rab»uı da ilk defa bu camide ortaya çılktığı sanılmaktadır. Emeviler devrinde bir taraiftan eski camher yenilenirken bir taraftan da büyük camiierin yapl'mına ba şlandı. Halife Aıbdü'l-Melik'in Kudüs'te yaptırdığı ve yanlış olarak Ömer CaJmii de denilen cami, Abdü'l Melik tarafından yine Kudüs'te 702'de yaptırılan Mescidü'l-Aksa ilk bü- yük eamijerdendir. İslaım cami tarihinde c.ami ıni'mariısine tesir eden önemli bir cami de Şam'daki Emeviyye Ca mtdir. Halife I. Velid zamanında Joennes Kilise'sj yerine inşa edtlen Emeviyye C ;miin planında da Medine'deki Me scid-i Nebeviyye'nin planı örnek olmuştur. Af!Jbasiler devrinde Ca mi mi'mariısi çevrenin de tesiriyle yeni gelişmeler :göster:miştir. Malze.me olarak tuğlanın kullanılma sı ve caminin dışında bulunan ve <<Malviye» denilen minare bu devirde ortaya çl'kmıştır. A:yrl!ca 'Cami inimarisinde ilk defa sivri kemerler yine Abbasiler devrinde kulalnrlml!şıtır. Bugün Ablb8.:si Caımi miinadsini Mezopotamya'da iki cami temsil etmektedir. Biri Samarra Ulu Ca mii, diğeri de Ca.ferriyye şehrindeki Ebu Dülef Camiidir. Diğer leri yl!kılm:tşıtır. MIJsırda bağımsız bir devlet kuran Tolun-oğulları devrinde de cami mimadsi dıış görünüşii i tilbariyle estetrk ibir gorünüme ikavuş'mu5; dış durva~lara açılan pencereler.le kblbasiler devrindeki kale görünümünden kurtulmuştur. Mısır'da taş bol olmasına rağ,men Samarra geleneğinin devamı olarak yapıda tuğla ve alçı kullanılmıştır. Mıs1r'da Fatımiler devdnde inşa edilen ca milerde. i!se esiki Sasani san' atının da te:siriyle süslü bir cephe mimarisi ortaya çıkınışıtır. Fatımi köleierinıden eevher, 964'te Mısır'ı eje geçirerek Fustad yakınında Kahire şellırini kurarak burada 'de ei-e:zher Camii'ni Şam'daki Emeviyye C&miinin planını örnek aiarak inşa ettiririken, el~ha!kim'in 1003'te i:k:mal ettirdiği camiinin cephesinde taş iş çiliğinin kaliteli örnekleri sergilenmiş~it. 20 Meydan Larousse, İst. 1981, Il, 749.

7 230 Cahid Baltacı İ:Lk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılarda iıse milirabdaki alçı süsleme, milirabönü ku:bbe ve enine genişleyen mekan daha sonraki Tüm-İslam eserlerine örnelk olacaktır. Onüç kuşaklı ve süslü tuğ"la minare ise ayrı bir orjinalliği temsij. etmektedir. X. ve XL asırlarda yaşayan Gaznelilerden günümüze hiç bir cami intikal eıt,memeikle bera!ber, tar:nıi kaynalklar ve kazıların ortaya çıkardlığına ıgöre ilk mihrabönü k!uhbe ve Hk ahşa'b camiler bu devirde in.şa ettirilmiştir. Büyük Selçuklular zamanında camiierin mi!hraıblarının aıçılarla sıüslendiği, dört eyıvanlı C'amiler inışa edildiği, tuğ-ladan eyvanlar üzerinde ısatıhi kemerierin ortaya çıktığı görülmektedir. Duvarların çiniler le ve nesiıh, kcı.fi hatlarıyla süslendiği hhlinmeldedtl:'. Bu devirde de Kara!hanlı ve Gaznelilerde olduğu gi'bi önce kublbe :sıonra dört eyvan şeması ön planda tutulımuştur. Büyük Selçuklulardan sonra ortaya çılkan aıtalbey'lerde de cami mimari!sinde önemli gelişmeler olmuştur. Halep ve Musul Aıtaıbeklerinden olan Ze.nıgHer zamanında camilerde ımermer kaplama ve mozaikler dikkati.çekmektedir. Bu devirm ~camileri umümiyetle aıvluya üç kemerle.açılmaık!tadır. Türk ve Çerkez asrllı olan Memlükler de cami ımimarisinde Türık Arap uslüplerinin karrşımından meydana gelen yeni bir sentez ortaya.koymuşlardır. Camilerdeki kare bir kuşat'ma duvarı Arap ve taç kapı sındaki süslemeler Selçuklu uslübunu taşımaktadırlar. Selçuklu tesirinde.gelişen İlhanlı camilerinde yaivaş yavaş kub!benin bütün mekana h.ajkim olmağa başladığı görülmektedir. Tezyinat olarak renlkli çinilere yer verilmiştir. Safeviler devrinde ise Se,J!çulklularda olduğu gi:bi cami mimarisi, göz alııcı taç kapısı,.camilerin iç ve dışının göz ahcı çinileri ve uzun yazı frizleri ile dikıkaıti çekmektedir. Bu devirde bilhassa meşihedlere önem veriılm~ş ve sekiz!köışeli plan uyıguianmrştır. Bu devirıde bazı kubbelerin ~çi ve drşı zengin çini, hatta altın yaldız1arla kaplanmı-ştır. Hindilstan'da kurulan Türlk-İslam devletlerinde cami mimariısi, Tlürk -İran ıve Hind san'aıtiarının teısiri altında.gelişmi:ştir. Bu bölgede yanyana üç kub!benin ör'ttüğü enine genişleıyen bir mekanda gelişen bir plan, da.t'l!teıa gi'bi Ö rülmüş mermer iışçihği ve Hind saraylarında kullanılan malzemenin camide de kullanılma'si dik!kati çeıkme!k.\tedir. Anadolu Se~çulkhrları devrindeki cami miırharisinin üç devir geçirerek geliştiği görülmektedir. İLk devirde Arap c arnilerinde olduğu gibi Selçuk camileri sütünlu ve düz damla örtülmüştü. İk inci merhalede ca-

8 İslam Medeniyetinde Cami 231 mi tavanları tonozlarla ve lkuıbbeler le örtü1meye başladı. Bu dönemde küiçü]tülmüş de olsa camilerde üstü açık avlula;r bulunmaktadır. Üçüncü merhalede ise, ca,mileri :soğuk ve sıcağa karşı korumak maksadıyla üstü açıık 'kısımlar 'kubbelerle örltüldü. Sel!çuk c8.ımilerinde ağaç ve taş sütunlar kullanılmıştır. Ma~din ve Diyarbalkır böl!gelerinde devlet ıkuran Artuklular devri cami mimarisinde iıse aıvlusu tbulunmayan camilere, yivli kuıbbelere ve enine geni'şleyen bir plana ra'stlanmaiktadır. Selçuklulardan.sünra orıtayıa çıkan Analdolu Beylikleri devrinde ise cami mimarisi, Selçukludan Osmanlıya geçiş dönemini yaşamıştır. Tek kublbeli camiierin ortaya çık.rşı, camllerin önüne son cemaat yerinin eklenm~si V'e cephenin mermer lev!halarla kaplanıması Anadolu Beylikleri devrinin özell:i!kleridir. Islam Medeniyeti'nde caımi mimarisinin en parlak devri olan Osmanlı devri c ami mirasini altı devre ayıraralk incelemek mümkündür: 1 - Bursa uslubü : (1335-1:501). Bu devir mimarisi Türkistan ve Selçuklu mimarisini andıran ve Sel!çulkluların devamı olan!bir mimaridir. Camilerde umfıımiyetle ter:s T planı uylgulanmış, kulbbeler doğrudan doğruya köşe bin'giler.i üzerine oturtulmuş ve sütun yerine ayak kullanılm:ı;ştır. Bu devir'de Selçuklularda olduğu g:cbi ıçini kaplaımalar bolca kullanılmıştır. 2 - Klasik Uslub : (: ). Edirne Üç'şerefeli Camii ve İ'Stanbul Bayezid Camü ile başlayan bu dönemde kubbeler ka'snak üzerine otur~ tulmuş, karnaslı ve bakla:valı ısütunlar kullanılmıştır. Kubbeleri tutan kemerler, büyük sütunlara isnad ettirilmiştir. Bu devirde merkezi kulıbenin dışında yarım kulbbeler de kuhan:ill.arak mekan.genişliği sağlanmrştır. Bu devir III. Ahmed devrine kadar gelir. 3.. Lale UslUbu : ( ). Bu deıvirde klasrk devrin ağırbaşlı ve sert çizigileri yerine mimaride çiçek ve nebat kııvrımları hakim olmuştur. Bu devir I. Sultan Mahmud devrine kadar gelmiştir. 4- Barak UslUbu : ( ). Bu devir, cami mimarisinde deavrupa'nın ta:klid ediilmeye başlandığı devirdir. Avrupada ortaya çıkan Rönesans san'atı, Rokıoko, IBarok ve Louis uslulbiarının tesirleriyle mimari es erler meydana getirtlmiştir. Mimari lkla'sik mahiyetinden tıamamen ayrılmış, sütunlar incelmiş, başlıikiarda korna:s yerine barokun kıvrımlı yaprakları,.rokay uslubunun deniz tarağı şeklindeki bezemeleri kullanılmış ve duvarlarda,çini kaplama yerine freskler yer almı'ştır. 5- Ampir UslUbu : (1808-1H75). Bu deıvir, Fransa'da Napoleon devriındıe ortaya çıkan bir uslubun talklidinden başka bir şey değildir. Bu

9 232 Cahid Baltacı usluibun karekteri, göımme düz yarım sütunlar, daire kavsi pencereler ve pa1rnetlet le süslü başlı'kiardır. 6 _. Yeni Klasik U slilb : (187'5-1923). Bar ok ve Arnpir usullerine ka.r:şı mimariyi millieşıtirmek maksadıyla ortaya ç:ııkmıış bir uslubdur. Bu usllllbda eski kla,siik devrin sivri kemerleri ve karnaslı sütunlar kulla~ nılmışsa da büyük camilerdeki unsurlatin küçüık camilerde de kullanılmak ts:tentlımesi ve dini.mimari unsurlarının sivil mimaride de kullanılmasıl neticesinde uslllıba bir takltd.mahiyeti verdiğinden sonradan terkedi1m-iştir. İstanbul'da bu uslulbta Aiksaray ~alide Camii ve Mimar KemaJ.eddin tarafından Bosıtarrcı Camii inşa edilmiıştir 2 ı. Dl Camiin Unsurları: Hz. Peygamber devrinde sade yapı olan camiler, zamanla ilave edilen bir rçıok unsurlar ve tezyineı.ıt ile müstakiıl bir mimariye kavuşmuştur.. İ 1 sl3:m'a :giren her milletin bedii zevkine g:öre şekil alan bu ca.mi mimarisi şüplıesiz Osmanlılar devrinde en yükseık merhaleye ulaşmıştır. Keza Peyıgamber asrında basit unsurlardan meydana gelen. ealmi manzumesi, zamanla ilave edilen unsurlada kamil bir manzume k!ompleksi ha. lin e gelmiştir. Bu unsurları şöylerce sıralamak mümkündür: 1 -' Mihrab : Keliıme olarak Y? <<Harabe» kökünden gelir. Oda, hücre, kö-şk, başköşe anlamlarına gelir. Kur'an-ı Kerim'de namazın Mesdd-i Harama, yani Kaıbe'ye dönülerek kılınmaısı emredilmektedir22. Hz.. Peygaımlber de bir hadiıs-i 'Şerif'lerinde aynı emri tekrarlamaıktadır23. l}stılahta eamilerin ikllble duvarında, yarım daire şejdinde ve öne doğru oyuk olan yere milirab denir. Kez.a en ii eri meıvik.ie de mihrajb denilir. Namaz kılarken i!mamın durduğu milirabın men'şemi; müısıteşriikler kiltsedeki papaz odasına veya Budiıst hücresine bağlamak isterlerse de 24 gerıçekıte milirabın namaz esnasında imarnın cemaattan önde!bulunma zaruretinden ve cemaat i'çin önde bir saflıfk yer kazantina düşünces inden doğıduığu anlaşılmaktadır. Kur'an-ı Kerim'de «mihrab» kelimesi hücre, köşk manasına kullanilm1ştır5. tsıam'ın :ill.k devirlerinde hıentüz cami mimarisi ge1işımemiş oldu- 21 Celal Esad Arseven, San'at Ansiklopedisi, İst. 1975, V, 2088, Bakara süresi, Mezahibu erbaa fter.) I, İA, VIII, 3'1. 25 Al-i İriıran, 37, 39.

10 İslam Medeniyetinde Cami 233 ğurrdan bu,devirdeki ea:milerde hücre şeklinde miıhrab ortaya çıkmamış ve k:ıjble, bu cihete konulan renkıli taşlarla veya levhalarla göısterilmiştir. Hz. Pıeyıga.m'ber de namaz kılarık en önüne «sütre» koyaırdı. VITI. asırda tsıaım mimadsi gel:i:şince camilerde mifhrablar da ortaya çıkmıştır. Mrhrafblar, cameerin en muhteşem yerleridirr. ]slam dünyasında alçı, tuğla, taş, mermer veya ıçin~den,mufhteşem mihrablar yarpılmıştır. Bunlar, bölgenin san'at atmosferine göre çeşitli tez yinatı havi olmuşlardır. Anadolu Se]çukluları'nda çok tezıyinaftlı taş ve çini millrablar; Osmanlılaıda buna nisıbetle daha sade ve fakat ıson cemaat verinde de konulan mi:hra!blar djjkkat çe[rmektedir. 2 - Minber : ( ~) (Arapça'da ~ «nebera» (yüksek olmak) kökünden gel'mekte ve yüksek yer, iskemle, semer, sedye manalarını ifade et mektedir. Istılahda, cuma ve ıbayram namazı kılınan yerlerde haltipierin hutbelerini okumak ~çin üzerine çııktıkları basamalldı yerlere ~minlber denilmeklteıdir. 'Miihrabın sağ tarafında ve kı'ble duvarına di[{ ıolarıak durur. Hz. Muhammed devrinde camilerde h miiz m~hraib olma;dığı halde minber, bizzat Hz. Peyga:m'ber tarafından tesis edilmiştir. RiJvayete göre ahşaptan olan bu ilk minlberin ağacı tarfa, yani ügm ağaıcı olup Medine civarındaiki ormanıdan getirilmişti. Hz. Pey1.gaımberin bu minherine a'vaıd adı verilmekteydi 26 Bunun iki basamağı ve!bir kürsüsü hulunımaktayıdı 27 Hz. Peyıgamlberden sonra Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer de aynı miniberi kulland1jlar. 56/6!57 tariılıinde Hz. Muaıvjye bu ımin'beri Şam'a nakletmek isıtediryse de bunda muvaıf!fak olamadı ve fakat 6 'basamak ilarve e'tıtirdi. Daha :sonra da Abdu1meljjk ile 'Velid, aynı şekilde. bu minberi Şam'a nakletmeyi düşündüler: 28 Bununla beraber Emeviler, başlka miniherler de yaptırdılar. Halife Muaviye, Mekke'ye taşındığında minherini de iberfuberin:de.götürmüşıtü. 170 veya 174'te hacca gelen Mrsır arnili ona 9 hasarnaklı bir minher hediye etti. Bundan sonra Arafaıt ve Mina'da da miniherler konulduğu g~bi, 132 yılında vmi Albdulımelik b. Mervan Mıısır nahiyelerindeki ~camilıere!birer min'her koıyıdurdu. Camilere minjber konulmazdan önce haltipler, bir değneğe (asa) dayanarak hutbe okuyorlardı. Hz. Peyıgaımberin camiye miniber koymadan önce hutıbelerini bir \hurıma kütüğüne dayanarakiradettiği biılinımektedir. Hz. Peygamber zamanında niinber, pey)gamlberin aynı zamanda 26 Buhari, Salat, bab, 64; Cuma, bab, Buhari, Cuma, Bab, Taberi, II, 92, vd.

11 234 Cahid Baltacı bir devlet reisi olması ve devleıti camiden idare etmesine rnüısavi olarak bhl' siyasi kürsü yerinde de kullanıldı. Hz. Pe)11gamber minbere çı~ karak ayakta iki ij:ıutbe o!kurdu. İLk devir minberieri ahşaptan oldukları halıde, sonradan taş, tuğla, mermer, demir ve betonarme minherler yapıl mıştır. Bazı büyülk camilere de birden fazla minher konulmuştur. Kudüs camiinde 5, Kahire Sultan Hasan Camii'nde 3 miniber bulunma!ktarydı. İsl'am tarihinlde iki basamafk.t an on~edi hasarnağa kadar yükselen minılıerler yapılmıştır. Miniber, Hz. Peygamber devrinde camiin önemli unısutlarından birisi olıma:sınıdan dolayı, sonraki dönemleııde de bu ehemmiyetini muhafaza etti. Ha:tJta yeminle[' de miniber veya yakınında yapılmağa ba ilandı. Bu ehemmiyetinden dolayı Hz. Os man devriniden itibaren Ka'be gi!bi minberin de üzeri örtülmeğe ba landı. Abbasiler devrinde Medine'deki peygamber minbed örtül mek üzere he:r yıl Bağdat'tan yeni bir ör'tü gönderilirol Bugün de minher, cuma ve iba yram namazı kılınan he:r camide bulunmakta ve önemini korumaktadır. 3 - V aaz K ür süsü : ( ~.)') Kelime olarak sandalye, taıhıt ve d1van manasma gelımektedir. Kur' an-ı Kerim'de iki yerde ıgeçmektedir29. Istıla!hta, camilerde vaiz1erin cemaata va az vermek için üzerine ç:ı.fk.tııkları yü~se'kçe bir yere kürsü den'ilmektedir. Bazı calmilerde vaiz önüne konulan rahleler de kürısü olarak kulıanılır. Darnilerin büyüklüklerine göre camilerde birden fazla kür:sü bulunmafk.ıtadır. Bazan da minher, aynı zamanda kürsü olaraik kuıhanılmaıkıtadır. Kürsüler, ahşaptan, taştan, mermerden veya demirden yapılmışlarıdır. Analdolu Se]ıçukluları'nıdan kalan işlemeli ahşap kürısüler; Osmanlı~ar dönemindeki sedef kakmalı veya me:rmer kü:rsüler, büy;ü[k. san'aıt eserleri o1aralk hala cami1eri süıslemekltedirler. 4. Müezzin Mahfili : Büyük camilerde umu miyıeıtle minberin yakınında, küçük camilerde giriş :kapısının sağında veya solunda müezzinlerin cuma ezanını oku{iukları ve müezzinlik yaptıkları bir ıse!ki (dakika) bulunmaktadır ki buraya müezzin mahfi'li de denilmektedir. Bazı ca milerde lbu mahfil, girişin üstünde veya müna:sip lbir bölgede yer almaktaıdır. 5 - Hünkar Mahfili : ( ~.J ~ Sultanla:rın inşa ettirdikleri camilerde zeıminden yüksek ve kaf esle!bölünmüş yere hünkar mahfili 29 Bakara, 255; Sa' d, 134.

12 tsıaın Medeniyetinde CSmi 235 denilmektedir. Sultanlar ayrı bir 'kapıdan buraya girerler ve maiyetleriy 1e birlikte namaz lkmar.lardı. 6 - Son Cemaat Yeri : (..;...~-:. ~U:- ~ ~ ) Cemaata vaktinde yet~şemeyenlerin sonradan namazlarını 'kılalbtlmeleri için camiierin.giriş kısmında ayrılmış olan yere son.oema:at yeri denilmektedir. Buralar umumiyı~tle etrafı açrk ve üstü kapalı yerlerdir. 7- Minare : Aslı <~menarre» olan ve dil1mizde minare olarak geıçen bu kelime, ( ~ ) kökünden gelmekte ve nur yeri manasını if,ade etmektedir. Isıtılrutı olarak camilerde ezan okuırnak maksadıyla inşa olunan yüksek yere minare denilmekıtedir. Minare, ilil.{ olarak Hz. Muaviye devrinde 5'8/ tarihinde Kahire'de.A!br b. As Camii'ne ilave edilmiş ve bu minarede ilk ezanı salhalbeden Şurahbil b. Amir okumuştur. Bundan sonra İslam dünyasında camilere minare i13.ıvesi anane h'alini almı-ş ve bazı camilere bii'den fazla minare yapılımış\tır. Minareler, aihşap, taış, tuğla, demir veya betonar meden yapılmış İslam ülıkeıerrini süsleyen san' at eıserleridir. 8- Şadırvan : ( 1J_)~w) 0 Farsça'da «şadurvan» olarak telaffuz edilen saray ve imaret altına isim olarak verhen bu kelime, dilimizde şadırvan şeklini almış ve ca~mi avlularında etrafı çoik musluklarla çevrili bulunan su hazines :ine 'bu isim verilmiştir. Caminin tam aımlayıcı bir unsuru olan şadırv,an'ın Tü:rk-İsla~m mimarisınde ö n:eımli bir mevki bulunma:kta:dır. Camiierin ibu ana unsurlarının dışında mahalli ihtiyaç ve anlaıyışlara göre tesis edilmiş tali unsurları da bulunmaktadır. El Camün Fonksiyonlan: a)l İıbadethane Olarak Cami : Cami, en önemli funlksiyonunu ilbadethane olarak ifa eder. Hr:iıstiyanlarrın i badeti ancak kiusede ya palbilmelerine karşılık müısij.ümanlar, temiz olan her yer.de ibadet edeibiliırler.!bununla beraber camide topluca yapılan rbadetin tek başına yapılan ~badetten 25 veya 27 derece üstün olduğunu Hz. Peygamberin hadisinden anlıyoruz. Bunun :i!çin İslam dünyaısında cami nişaasına çok önem verilmiş ve İslam ş~hir lerinde müs'lümanlaırın ilbadeıtlerini caunide kolayca yapabilmeleri :i!çin mahallelerde camiler inşa edilm:i:şıtiır. Köylerde de iskanla birlikte cami ön planda yer a1mış ve lbill:ıas-sa Anadolu 'köylerinde cami, o köyün biır İslam köyü olduğunun alarnet-i fariıkası haline gelmiştir.

13 236 Cahid 'Baıtaci Osmanlılar döneminde camileri cazilb hale geltirrnek i!çin eami mimarisine çok önem verilmenin dl!şınida cami!lere çok çeşitli vaz if eler tayin edilmek vıe cfumi mfısi'kiısine önem verilmefk sfıreıtiyle camile:r, gerçekten cemaatı çeker iha.j.e getirilmişlerdir. Se1atin camilerde sayıları 15'e kadar ıçıkan müezzinlerin vazill:elenıdirilmi:ş olmaları; camiiierin içinde, Salaıv8Jt-ı şerirfe!han, İhlaıs-han, dua-han gibi güzel sesli ve mfısıkiden anlayan kimsele['in vazife yapmaları camileri ruhi ve fikıri yorgunlukların giderhdiği manevi huzur merkezleri haline ıg&tirımiştir. b) Bir Eğitim ve Öğretim Yeri Olarak Cami : Hz. Peyıgamber!l:ıicrcbten önce M ekke'de iken kendi evi ile yakın arkadaşlarından!hz. Eıbu Bekir ve Hz. E~am'ni evlerini btrer eğitim ve öğre~im yeriri olarak kullanıdığı g1bi Mscidü'i-Haram'daki Rüknü'l-esved ve Rüknu'I-remani arasını da bir eğ1tim ve öğretlım yeri ölarak kullanmıştir. Hz. Muhamm eıd'den onıce Medine'ye hicret eden müslümanlar da inşa etitilderi.kufba Meıscidi'ni bir eğitim ve öğretim yeri olarak kullanıyorlardı:;{). Hicret'in aııdından Medine'de Mescidü'n-neıbeviyye'yi inşa eden, Hz. Muammıed, bu mesddin <<Suff e». ve «Zulle» denilen lbiır :bölümünü talim faaliyeüne tahsis etmiş, talebenin buhinduğu 31 Sulffe'ye kur'an Üimlerini, akaid ve yazıyı öğretecek hocalar tayin eıt m:üşti. Abdullah b. Sa'id b;'l-as burada yazı san'atını öğretiyordu 32 ; Keza Ubadetü'bnis-samit de yazı ve Kur'an okumayı öğ:çetiyordu 33 Bizzat Hz~ Peygamber'in de ders verdiği Suffe'de za manla taij.ebe say:ı:sının 400'e ulaştığı kaydedilmektedir34. Meşhur :tarihçi; Hatibu'l-Bağdadi de Bağdattaki el"'"mansur camiinde Hadis der si verir ve talebelerine yazdırırdı 3 5 el-kisai, bu camide!isan ders verdiği 36 gibi, Ebu'l-Aüıhiyye burada şiirlerini imlıa ettirmiş 37 ve Ebfı Ömer ez-za\hid (v. 345/956) de el-yakut adlı dilbil:g~sine- aid eserini de bu. Camide dikte. ettirmiş ti Yakutu'L-Hamevi, Futfıhun'l-bulda.ıı, s Ahmed b. Hanbel, el-müs:ped, III, İbnu'l-Esii. 'Usdu'l-gabe, III, s. ı 75; Ibn Habiıb Bağdadi, Muhabbar, s Haydarabat, Ebu Davud, Sünen, 23: İbn Sa'd, Tabakat, 1/II, 14~ Leyden, , 35 Yakutu'l-Hamevi, Mu'cemu'l-Udeba, I, , Age, IV, Ebu'ı-Ferec ei-isfahaiı1, el-egani, III, İbn Nedim, el-fihrist, s. 113.

14 İslain Medeniyetinde Cami 237 Şam'daJki Emeviyye Camii'nlde de Hanefi, Maliki ve Şafiilere aid ders k-ütsmeri :vardı. Burada derıs okutan \hıocalara ıbol maaş ve yiyecek ver:i:ltr:di. Hatifbu'l-ıBağd&di de 456/1064'te burada sabahın erken saatlarindan başlamak üzere b'üyük bir talebe topluluğuna hadlıs dersi :v~riyordu39; Kahire'deıki Aınr Camii'nde de müteaddit ders halkaları bulunmakta:ydı. IHicri 749/1348'den önce Mulhammed b. Albdurralhman el-hanefi burada 40 ayrı ders kürsüsünün bulunduğunu görmüştü 40. Muham med b. Cerir et-taberi (v. 310/822) Kahire'ye geldiğinde Amr Camii'nde bir ders halıka!sı teşkh etmiş ve Tirirrimalh'ın şiirlerini burada yazdırmıştı 41.. Hocaısı Hasanü'l-Basri (v. 110/728) den ay rılan Vasıl b. Aıta (v. 131/ 748) Basra Camii'nde ıbir der-s halkası kurarak İ'lm-i Kelam dersi vermişti42. Müslim b. el-velid (v. 208/8'23) de bu camide kendi şiirlerini yazdırırdı43. Kuf e Camü de muhtelif mevzuiarda eğitim ve öğretimin yapıldığı bir camidh'. el-kuımeyd b. Zeyd ile Hammad er-raviyye burada Arap şiiri ve Eyyamu'l-arab üzerine müzakerelerde bulunurlar, mrünalka-ş alar yaparlardı 44 Ebu Haniife ise bu meısd.dde oturur ve talebelerine cedel usulü ile ders verirdi 45 Rivayete göre Ebu Yusuf hocası Ebu Hanife'den ayrıldı:j.dan sonra bu eamiin bir lköışeısinde ders halkası teşkil etmişti. Ebu Hanife, talebelerinden birini Ebu Y.usuf'un illailkasma göndererek ona ŞU suali sormasını soyler: - Bir adam iki dirhem ücretle temizlenımeık üzere temizieyiciye bir elbise verse, el!b:i:sesini almak için gidip istediğinde temizleyici önce inkan etse, a radan!bir ik.aıç gün ge.ç!t:ijkten sonra tekrar iste~inıce de elbiseyi temizlenmiş olarak vocıse tem'izlikcinin ucrete iıstihkakı var mıdır? Eğer: -Evet vardır derse ol,maıdı de. Şayet: - Yoktur derse yine olmadı ceva!bırnı ver. Talebe, bu taliniatla Ebu Yusuf'a ıgider ve suali sora:r. Elbu Yusuf: 3,9 Mu'cemu'l-Udeba, I, Makrizi, el-hitat, II, İbn Hallikan, Vefeyatu'l-Ayan, II, Age, aynı yer. 43 Cealeddin Suyuli, Hüsııü'l-Muhadara, II, E'bu'l-Ferec el-isfahani, el-eğani, XV, Muhammed Ebu Zehra, Ebu Hanife, s. 83.

15 23Ş Oahid Baltac1 Yuısulf: -Evet ücreti hak etmiştir, deyince olmadı der. Bu defa da Ebfı -Hayır ydktur, cevaıbıını verir. Yine olmadı deyince, Ebfı Hanife' nin eski zeki talebesi bu sualin kimden geldiğini anlayaralk. kalkıp tekrar hocasının ders'ine devam eder. Ebu Hanife ders halikasında tekrar Yusuf'u görünce:. Seni buraya getir en temizleyici meselesi olsa gerek, der. Ebu Yusulf da evet ceva.lbını verir. Ebu Hanife de henüz böyle icare mes'elesine cevap vererneyen bir kimse Alla!h'ın dininden bahi:sıle ilm-i fıkıh'dan ders ve:vmeğe nasıl cesaret eder? Der. Ebu Yusuf'un mes'eleyi öğretmesini hocasından istemesi üzerine Ebu Hanife : - Mes'eleyi ayırmak lazımdır. Eğer inikar ve gasbeıttikten sonra temizlediyse ücret istemeye hakkı yo'kıtur. Çünkü lı:rkarıyla i care akti b8jtıl olduğu için 'kendisi için ıtemi~lemiş demektir. Eğer inkardan Önce temizlediğini is bat edebilirse o zaman ücret isterneğe hakkı vardır, der 46 Kaihire'deki Ezher Camii'nde de Abdullatif el-bağdadi (v. 629/1231) her gün öğleyin trb der si verirdi 47 Suyüti, Kalhire'deıki '.Dolun-oğlu Camii'nde Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kıraaıt, Tıb ve Asttronomi gibi çeşitli ilimierin tabsil edildiğini zikr~tmektedir48. Endülüs'te ise camiler medrese olarak kullanı lml!ştır. Tarihçi el Malkkatri: <<Endülüs halkı bhgi alanında, kendisine yanlım edecek müstak.il medreselere sahijb değillerdi. Çünkü bütün bilıgi dallarını camilerde ücret karşılğında öğretirlerdi.» demektedir 49 Kurtuba Camiinde Neftaveyh (v. 326/937) büyük bir talebe topluluğuna Arap dilini öğretiyordu 50 Keza Nahile ve Zahire Camilerinde de ders verilmekteydi 51 İstanbul'un fethinden sonra ise Fatih S.u1tan Mehmed, Ayasofya, 46 Age. aynı yer. 47 İbn Ebi Usaybia, Uyfı.nu'l-enba, II, Hüsnü'l-Muhadara, II, el-makkari, Nefhu't-Tib, I, 102. Kahire, Aıge, II, H. A. Totah, The Contribution of the Arabs to Education, Colombia Ün. Prs. 1926, s. 13.

16 İslam Medeniyetinde Cfuni 239 Aya Serkio, Hrislbo Pankotratoros, Hr:i:sto Sotiris Hora, Aya Teodorato Tironıos, Hrisıto, Panıtopopto ve A1tı Merımer kiliseieri camiye çevirerek bu sekiz yeni cami için sekiz müderris tayin etmiş ve bu camilerde tedrisata başlatmıştı. Bu faaliyet, Sahn-ı Serndan M edreseleri'nin inşaasma kadar devam etmişti. Osmanlılarda ülkenin her tarafıında çok sayıda müstakil binalı medreseler inşa edilmiş olmasına rağmen, camher eğiti m ve öğretim f~nksiyonlarını kaıylbeıtmemi:şlerdir. Evliya Çelebi'nin de söylediği gi!bi selatin c:amiler, Daru' l-hadis ve Daru'l-kurra olaralk kulanmışlardır. Ayrıca selatin olm ayan taşra.camilerinde de eğttim ve öğretim faaliyeti devam ettirilmiştir. Yine Osmanlılaıda XWI. asl!rdan iıtibareın Der si ye, adı verüen yeni tip bir medresenin camilerde aıçıldığı ve bunların da diğer medreseler gtbi derecelere ayrıldıikiarı bilinmektedir. Osmanlıların son günlerine kadar da <<Ders-i am» denilen tecrübeli hocaların camilerde ders verdikleri ve Ders-i arn'lık maaşı aldıklan Meşihat Arşivi'ndeki maaş defterler'inde açıkça görülmektedir. c'j. Diğer Hizmetlerde Camiler : Camiierin tarih içinde daha bir çok çeşitli hizmetler i!çin kullanıldığı bilinmektedir. Hz. Peygamberin Medine Mescidi'ni devlet idare merkezi olarak kullandığı; g elen yabancı elçileri :burada kabul ettiği, ıhaıtta onian orada yatırdığı; bazı suçluları ~camide hapse:ttiği tarih kitaplarında kajydedilme\kıtedir. Bunlardan başka camiierin ihtiyaca göre tekke, mahkeme 52 müftülük ve haberleşme merkezi gibi bir çok sosyal hiz metler için kullanıldığı bilinmektedir. Fl Camiin Görevlileri : 1 -İmam-Hatip : Camilerde vakit namaızlarıyla cuma ve bayram namazlarını kıldırmakla.görevii kimse, Hz. Peyıgamber devrinde bir yere muallim olarak gönderilen kimse aynı zamanda oranın imamlığını da yapardı. Hz. Peyıgamber, en iyi Kur'ıan okuyanlan imam tayin ederdi. Osman b. Ebi'l-As, Taif imamlığına bu şekilde tayin edilmişti 53 Hz. Peyıgamlber, hastalanın caya kaıdar Mıescid-i N ebi 'nin imamlığını bizzat 52 'Makrizi, el-hıtat, II, Mevlana Şibli, Asr-ı saadet (Ö. Rıza Doğrul tre.) İst. 1928, s. 682.

17 24~. Cahid Baltaci kendisi yapmı.şıtır. Hastalığında lbu vazifey:i Hz. Ebu Bekir' e tevdi. etmiştir54. ]slrum tariliinde de Hz. Peygamberin sünnetine uyularalk iyi ve güzel Kur'an okuyanlarr imamlığa,getirilmi:şlerdir. Daru'l-kÜrr.alarrın açılması v.e!daru'l-kurra mezunlarına imamlık g örevlerin:in verilmesi de bu anlayışın neticesidir. Camiierin büyilldüklerine göre!bazı camilere birden ifazla imam ve hatipler tayin edildiği ve hatta zamanla hatipliğin müstakil :bir vazife haline geldiği bilinmektedir. Haftada bir.cuma günü ve hayramiarda minbere çıkan hartipler, gerıçekıten cemaatı do yutacak hutbeler ir ad ederlerdi. Türkiye'de 1972 lerde kaıldırılan hatipliklerden sonra camilerde cemaatı doyuracak hutlbeler dinleye!bilmek gerıçeikten gü!ç hale gelmiştir. 2 - V aiz : Vaaz :kürısülerinde cemaattı dini mevzularda aydınlatmak, onlarıa va'z u nasihaıt vermekle görevli kimseleıre vaiz denir. AJsr-ı saadetıte bizzat Hz. Pe~gamber ıbu vaz:ifeyi lfa ederlerdi. Hz.. Peygamber tarafından dini teibliği için gönderilen muallimler de giıttillcleri yerlerde vaizlik vazifesini de yaparlar:dı. Sonraları sadece bu vazifeyi yapmak üzere vaizler tayin edil:meye başlanmıştır. Bunlar, belitti bir C'amiye tayin edi1dtği gibi belirli vakitlerde belirli camilerde vaaz vermek üz er e de tayin edilmişlerdir. Osmanlılar döneminde Ayasofya Camii rvaiz.. liği vaizhkıte en yüks ek bir paye idi. 3 - Müezzin : Camilerde ezan okumak, ka met getirmek, tes!bih dualarını yaphrmak ve diğer ılıazı hizmetleri yerine getirmek üzere görev yapan kim selere müezzin dnilmektedir. Hz. Peıyıgamber Medine'de Mescid-i Nebi'de ilk müezzin olarak Bilal b. Re'bah'ı tayin etmirşti 55, lkinci müezzin olarak da Abdu'l-aziz b. Esam tayin edilmi:şti 56 Ayrıca Abdullah b. Ümmi Melkrtum da Bilal'la birlikte M escid-i N ebi' de müezzin Uk yapml'ştır 57 Daha ısonraki dönemlerde de dtmilerin bü~üklüklerine göre camiiere b~j.4den fazla müez zin tayin edildilideri :ve haıtıta!bir. ıçkyk eamilerin 54 N esai, Sünen, el-imame (10) /15 ve İbnu Hişam, Sire, II, s 'İbnu'l-Esir, Usdu'l-gabe, Kahire, 1970, III, s İsmail Buhari, Sahih, Ezan, ( 10) /ll.

18 İslam Medeniyetinde Cami 241 vakıfiyelerinde bunların yer a'ldıkları bilinmektedir. Mesela İstanlbul' daki Fat:i!h camii vajm'iyesinde ıcamide 12 adet müezzinin vazife yapması şart kılınmıştır. 4 - Diğe1 Görevliler : Hz. Pey gamber devr in:de mescidlerin temizliğine önem yeriıj.di ği ve M~sıcid-i Nelbi'yi temizlemek üzere bi:r zenci kadının tayin edildiği bilinımektedir' 58 Daha sonraki dönemlerde camilerin büyüklüklerine göre onlara müiteaddit ferraşlar, hevvablar ve kennasij.ar tawin edilmişierdi;r. Bunlardan başlka camileri caz1b hale getirm ek ve cemaata ibadet zevkini tattırmak için bilhaıssa Os~manlılar zamanında camilerde çok çeşitli vazifeliler. tayın ediımiştiır. İhlas-han, Salavat-ı şerife -han, Yasinhan, Tebereke-han ve Sure-i Mülık-lhan gibi bir çok vazifeler vakıilarca tayin eıdilmişlerdi. 58 İsmail Buhari, Sahih Salat (8) /72.

görülen sanat görülmektedir? dallarını belirtiniz.

görülen sanat görülmektedir? dallarını belirtiniz. Karahanlılar Dönemine ait Kalyan Minaresi (Buhara) Selçuklular Döneminden kalma bir seramik tabak Selçuklulara ait "Varka ve Gülşah adlı minyatür Türkiye Selçuklu halısı, XIII. yüzyıl İlk dönemlere Türk

Detaylı

SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS

SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS SELÇUKLU MİMARİSİ Selçuklular Orta Asya dan Anadolu ve Ön Asya ya yolculuklarında Afganistan, İran, Irak, Suriye topraklarındaki kültürlerden ve mimari yapılardan etkilenmiş, İslam dinini kabul ederek

Detaylı

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 3 FATIMİLER-GAZNELİLER

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 3 FATIMİLER-GAZNELİLER KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 3 FATIMİLER-GAZNELİLER Fatımiler Hz. Muhammed in kızı Fatma nın soyundan geldiklerine inanılan dini bir hanedanlıktır.tarihsel olarak Fatımiler İspanya Emevileri ile Bağdat taki

Detaylı

Bâlî Paþa Camii. Âbideler Þehri Ýstanbul

Bâlî Paþa Camii. Âbideler Þehri Ýstanbul 191 Camii minaresi Camii, Ýstanbul un Fatih ilçesinde, Hýrka-i Þerif civarýnda, Hüsrev Paþa Türbesi yakýnýnda, caddesi, Hoca Efendi sokaðýnda bulunmaktadýr. Bu camiin bânîsi, Sultan Ýkinci Bayezid in veziri

Detaylı

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Ankara da SELÇUKLU MİRASI Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Çizim: Yük. Mim. Mehmet Emin Yılmaz 11. yüzyıldan başlayarak Anadolu ya yerleşmeye başlayan Türkler, doğuda Ermeni ve Gürcü yapıları,

Detaylı

- 61 - Muhteşem Pullu

- 61 - Muhteşem Pullu Asaf Bey Çıkmazı Kabaltısı Sancak Mahallesindedir. Örtüsü sivri tonozludur. Sivri kemerle güneye ve ahşap-beton sundurmalı sivri kemerle kuzeye açılır. Üzerinde kesme ve moloz taşlardan yapılmış bir ev

Detaylı

MİM 282 - MİMARLIK TARİHİ VE KURAMI II 2013-14 GÜZ

MİM 282 - MİMARLIK TARİHİ VE KURAMI II 2013-14 GÜZ MİM 282 - MİMARLIK TARİHİ VE KURAMI II 2013-14 GÜZ 13 ŞUBAT - 1- Erken Dönem İslam Mimarlığı İslam Mimarlığı 20 ŞUBAT - 2- Anadolu Selçuklu Mimarlığı Camiler 27 ŞUBAT - 3- Anadolu Selçuklu Mimarlığı Medreseler,

Detaylı

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 1 632-1258 HALİFELER DÖNEMİ (632-661) Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali, her biri İslam ın yayılması için çalışmıştır. Hz. Muhammed in 632 deki vefatından sonra Arap

Detaylı

Üç Şerefeli Camii. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Üç Şerefeli Camii. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Üç Şerefeli Camii Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Üç Şerefeli Cami......................... 4 0.1.1 Osmanlı Mimarisinde Çığır Açan İlklerin Buluştuğu Cami............................

Detaylı

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ SELANİK AYASOFYA CAMİSİ BAKİ SARI SAKAL SELANİK AYASOFYA CAMİSİ Aya Sofya (Azize Sofya) tapınağı Selanik in merkezinde, Ayasofya ve Ermou sokaklarının kesiştiği noktadadır. Kutsal İsa ya, Tanrının gerçek

Detaylı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Camileri - Eski Cami Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Eski Cami (Cami-i Atik - Ulu Cami).............. 4 0.1.1 Eski Cami ve Hacı Bayram Veli Söylencesi.......

Detaylı

SANAT TARİHİ NOTLARI OSMANLI MİMARİSİ-CAMİLER

SANAT TARİHİ NOTLARI OSMANLI MİMARİSİ-CAMİLER SANAT TARİHİ NOTLARI OSMANLI MİMARİSİ-CAMİLER Bugün Osmanlı dönemine ait orijinal en eski yapı Bilecik teki Orhan Gazi İmareti dir. Ertuğrul Gazi Türbesi nin karşısındaki tepenin yamacında bulunan yapı

Detaylı

TÜRK MİMARLIK TARİHİ

TÜRK MİMARLIK TARİHİ düzen ve anlam düzen ve anlam Bartolomeu Velho,1568 düzen ve anlam düzen ve anlam düzen ve anlam düzen ve anlam düzen ve anlam düzen ve anlam ideal olanı bulmak ideal olanı bulmak Bu dünya benim tasarımımdır.

Detaylı

CAMÝÝ VE MESCÝTLER. Nevþehirli Damat Ýbrahim Paþa Camisi (Kurþunlu Cami) (Merkez)

CAMÝÝ VE MESCÝTLER. Nevþehirli Damat Ýbrahim Paþa Camisi (Kurþunlu Cami) (Merkez) CAMÝÝ VE MESCÝTLER Ekleyen kapadokya Pazartesi, 12 Mayýs 2008 Son Güncelleme Pazar, 24 Aðustos 2008 Nevþehirli Damat Ýbrahim Paþa Camisi (Kurþunlu Cami) (Merkez) Nevþehir il merkezinde bulunan Damat Ýbrahim

Detaylı

Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler

Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler Tarihi Yarımada yı İnci Gibi Süsleyen Camiler 95 Sur içi Camisi Tek Kitapta! İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş., İstanbul un tarihsel ve mimari açıdan en zengin bölgesi Sur içini inci gibi süsleyen

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Bazı Dini/Tarihi Yapıların Sırları

Bazı Dini/Tarihi Yapıların Sırları Zigurat Taoizm de Tapınaklar Kiliseler Medine deki Eğik Minarenin Sırrı Hacer-i Muallak Kâbe Ölçülerindeki Cami: İsmail Ağa Camii Sivas Divriği Ulu Camiindeki Gölgeler Süleymaniye Camii İs Odası Şemsi

Detaylı

Islam & Camii Diyanet İşleri Türk İslam Birliği

Islam & Camii Diyanet İşleri Türk İslam Birliği & Camii Diyanet İşleri Türk İslam Birliği Mülheim an der Ruhr Fatih Camii Islam kelimesi üc manaya gelir 1. Yüce Allahın emirlerine itaat edip, yasaklarından kacınmak. 2. Bütün insanlarla diğer canlılar

Detaylı

ERKEN OSMANLI SANATI. (Başlangıcından Fatih Dönemi Sonuna Kadar) Yıldız Demiriz

ERKEN OSMANLI SANATI. (Başlangıcından Fatih Dönemi Sonuna Kadar) Yıldız Demiriz ERKEN OSMANLI SANATI (Başlangıcından Fatih Dönemi Sonuna Kadar) Yıldız Demiriz Osmanlı mimarisinin erken döneminden günümüze gelen yapıların çoğu dini mimariye bağlıdır. Dönem üsluplarını ve plan gelişmesini

Detaylı

URL: Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün. İbadet nedir? niçin yapılır? İbadetler ile ilgili kavramlar. Başlıca İbadetler. Camiyi Tanıyalım BÖLÜM: 1

URL: Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün. İbadet nedir? niçin yapılır? İbadetler ile ilgili kavramlar. Başlıca İbadetler. Camiyi Tanıyalım BÖLÜM: 1 Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün URL: İbadet nedir? niçin yapılır? İbadetler ile ilgili kavramlar Başlıca İbadetler Camiyi Tanıyalım BÖLÜM: 1 İbadet, Arapça kökenli bir kelime İbadetin sözlük anlamı: Kulluk

Detaylı

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu.

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Türk İslam Bilginleri: İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir Tabiatı

Detaylı

İlk Selatin Camii: Fatih Camii

İlk Selatin Camii: Fatih Camii On5yirmi5.com İlk Selatin Camii: Fatih Camii İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından 1470 yılında büyük bir külliye ile yaptırılan Fatih Camii, ilk 'selatin cami' olma özelliğini taşıyor.

Detaylı

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU Fakültemiz lisans programında açılan MĐM 376 Anadolu Uygarlıkları Teknik Seçmeli Dersi kapsamında yapılması planlanan Đstanbul

Detaylı

SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ

SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ BAKİ SARISAKAL SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ (İSHAK PAŞA CAMİSİ) Selanik Alaca İmaret Camisi Alaca İmaret Camisi Selanik şehir merkezinin kuzey bölümünde bulunmaktadır. Aziz Dimitris

Detaylı

FOSSATİ'NİN "AYASOFYA" ALBÜMÜ

FOSSATİ'NİN AYASOFYA ALBÜMÜ FOSSATİ'NİN "AYASOFYA" ALBÜMÜ Ayasofya, her dönem şehrin kilit dini merkezi haline gelmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu'nun İstanbul'da inşa ettirdiği en büyük kilisedir. Aynı zamanda dönemin imparatorlarının

Detaylı

EVLİYA ÇELEBİYE GÖRE YANYA CAMİLERİ

EVLİYA ÇELEBİYE GÖRE YANYA CAMİLERİ EVLİYA ÇELEBİYE GÖRE YANYA CAMİLERİ BAKİ SARISAKAL Evliya ÇELEBİ YE GÖRE YANYA CAMİLERİ Yanya Câmileri: Büyük Hisar da dört adet mihrap vardır. Hepsinden mükellefi ve mükemmeli Selâtîn Câmii benzeri, cemaati

Detaylı

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik OSMANLI YAPILARINDA İZNİK ÇİNİLERİ Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik Çinileri, KültK ltür r Bakanlığı Osmanlı Eserleri, Ankara 1999 Adana Ramazanoğlu Camii Caminin kitabelerinden yapımına 16. yy da Ramazanoğlu

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090 İÇİNDEKİLER Sayfa Önsöz: Bu kitabı niçin yazdım? 11 1. İslam'dan önceki Arabistan 13 1.1. İlk müslümanlar 13 1.2. Dünyanın en eski kutsal yeri: Kabe.... 16 1.3. İslam'dan'önceki Arabistan 17 1.4. Muhammed'ten

Detaylı

İslâmî Eğitim Kurumları

İslâmî Eğitim Kurumları İslâmî Eğitim Kurumları Yrd. Doç. Dr. M. İsmail BAĞDATLI mismailbagdatli@yahoo.com Küttab Bir nevi Sıbyan Mektebidir. Okuma yazma öğretimi için kullanılan küçük yerlerdir. İslâm dan önce de vardı. Küttab

Detaylı

YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI

YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI YECDER KİTAPLARI 4 YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI YECDER IV. ULUSAL DİN GÖREVLİLERİ SEMPOZYUM BİLDİRİLERİ (27 NİSAN 2013 - İSTANBUL) YECDER / YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI

Detaylı

GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI

GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI GEREDE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI IV. ÜNCÜ DÖNEM (EKİM-KASIM-ARALIK AYLARI) VAAZ PROGRAMI TARİH GÜN VAKİT ADI SOYADI UNVANI VAAZIN KONUSU VAAZIN YAPILDIĞI YER 3.10.2014 CUMA ÖĞLEDEN ÖNCE HASAN İZMİRLİ İlçe Müftüsü

Detaylı

Osmanlı mimarisinin oluşumuna etki eden faktörler nelerdir? Osmanlı mimari eserlerinin ihtişamlı olmasının sebepleri neler olabilir

Osmanlı mimarisinin oluşumuna etki eden faktörler nelerdir? Osmanlı mimari eserlerinin ihtişamlı olmasının sebepleri neler olabilir Selimiye Camiinin "Dört minaresi kubbenin dört yanındadır...bu minarelerin hem ince hem üçer yollu olmasının güçlüğü malumdur. 'Ayasofya kubbesi gibi kubbe Devlet-i Islamiyede bina olunmamıştır' deyü Hristiyanların

Detaylı

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri 1 ) İlahi kitapların sonuncusudur. 2 ) Allah tarafından koruma altına alınan değişikliğe uğramayan tek ilahi kitaptır. 3 ) Diğer ilahi

Detaylı

GEÇ DÖNEM OSMANLI MıMARİSİ. Yıldız Demiriz

GEÇ DÖNEM OSMANLI MıMARİSİ. Yıldız Demiriz GEÇ DÖNEM OSMANLI MıMARİSİ Yıldız Demiriz Mimar Sinan ın ölümü ile Osmanlı mimarisinde Klasik Dönem diye adlandırılan çağ kapanmış, ama bu büyük ustanın etkileri uzun süre devam etmiştir. Bu etki, özellikle

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir.

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir. Atatürk Müzesi Müze binası, eski Adana nın merkezi olan tarihi Tepebağ da, 19. yüzyılda yapılmış geleneksel Adana evlerindendir. İki katlı, cumbalı, kırma çatılı, kâgir bir yapıdır. Bu özellikleri nedeniyle

Detaylı

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mikat Sınırları Kâbe (Beytullah) Makam-ı İbrahim Safa ve Merve Tepeleri Zemzem Kuyusu Arafat Müzdelife Mina 1 Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mekke deki Önemli Ziyaret Mekânları

Detaylı

Genel Hatlarıyla Hindistan daki Türk Sanatı

Genel Hatlarıyla Hindistan daki Türk Sanatı Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Genel Hatlarıyla Hindistan daki Türk Sanatı Kemal Esmek, 019 2014, MANİSA Hindistan a gelen Türkler, Hint mimarisine ilgi göstermeseler de, eski tapınakların

Detaylı

ANADOLU SELÇUKLU MİMARİSİ

ANADOLU SELÇUKLU MİMARİSİ ANADOLU SELÇUKLU MİMARİSİ İlk bölümde Orta Asya mimarisinin bazı unsurlarının Anadolu yu etkilediğinden söz etmiştik. Bu etkileşim İran üzerinden Erzurum-Sivas hattından Anadolu nun batısına doğru yayılır.

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI BÖLÜM I: CAMİ YÖNETİM VE KADRO BİLGİLERİ Caminin Adı Cami Kodu Hizmet Kim Tarafından Veriliyor? Sözleşmeli İmam-Hatip Vekil Müezzin-Kayyım Cami/Mescitte Namaz Kılınmıyor Sözleşmeli

Detaylı

5 Peygamberimiz in en çok bilinen dört ismi hangileridir? Muhammed, Mustafa, Mahmud, Ahmed.

5 Peygamberimiz in en çok bilinen dört ismi hangileridir? Muhammed, Mustafa, Mahmud, Ahmed. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Siyer-i Nebi ne demektir? Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) doğumundan ölümüne kadar geçen hayatı içindeki yaşayışı, ahlâkı, âdet ve davranışlarını inceleyen ilimdir.

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

Ahşap İşçiliğinin 700 Yıllık Şaheseri: Eşrefoğlu Camii [Beyşehir/KONYA]

Ahşap İşçiliğinin 700 Yıllık Şaheseri: Eşrefoğlu Camii [Beyşehir/KONYA] Orta Asya'daki ağaç direkli ahşap camilerin Anadolu'daki örnekleri Selçuklu'nun ahşap ustalıkları ile 13.yy dan günümüze ulaşmıştır. Ayakta kalan örnekleri Afyon ve Sivrihisar Ulu Camileri, Ankara Arslanhane

Detaylı

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER» Genel Bilgi» Ulu Camii» Gülabibey Camii» Sulu Camii» Haliliye Camii» Eski Hükümet Konağı ve Gazipaşa İlkokulu» Yeraltı Hamamı» Abdalağa Hamamı» Hanlar» Serap Çeşmesi...»

Detaylı

Osmanlı nın ilk hastanesi:

Osmanlı nın ilk hastanesi: mekan Osmanlı nın ilk hastanesi: Yıldırım Darüşşifası YAPIMI 1394 TE TAMAMLANAN VE OSMANLI DEVLETİ NİN İLK HASTANESİ OLARAK KABUL EDİLEN BURSA DAKİ YILDIRIM DARÜŞŞİFASI, OSMANLI NIN YAPI ALANINDA DEVLET

Detaylı

ÜSKÜDAR ATİK VALİDE C YAZILARI. Zübeyde Cihan ÖZSAYINER Sanat Tarihi Uzmanı. Ana kubbede yer alan celi sülüs Fatır Süresi,

ÜSKÜDAR ATİK VALİDE C YAZILARI. Zübeyde Cihan ÖZSAYINER Sanat Tarihi Uzmanı. Ana kubbede yer alan celi sülüs Fatır Süresi, Ana kubbede yer alan celi sülüs Fatır Süresi, ÜSKÜDAR ATİK VALİDE C YAZILARI Zübeyde Cihan ÖZSAYINER Sanat Tarihi Uzmanı Minber kemeri üzerindeki celi Kelimç-i Tevhit. 8 Ü sküdar, Toptaşı'nda bulunan Atik

Detaylı

Istanbul BEYLERBEYİ CAMİİ. Zübeyde Cihan ÖZSAYINER. Son cemaat yerindeki kitabe. Beylerbeyi sırtlarından (Gravür)

Istanbul BEYLERBEYİ CAMİİ. Zübeyde Cihan ÖZSAYINER. Son cemaat yerindeki kitabe. Beylerbeyi sırtlarından (Gravür) Istanbul BEYLERBEYİ CAMİİ Zübeyde Cihan ÖZSAYINER Son cemaat yerindeki kitabe Beylerbeyi sırtlarından (Gravür) 18 Caminin denizden görünümü. İstanbul da Beylerbeyinde denizden bakılınca, mermer rıhtımı,

Detaylı

12. Hafta : Klasik Dönem Osmanlı Sanatı. Klasik Dönem Osmanlı Sanatı. Yıldız Demiriz

12. Hafta : Klasik Dönem Osmanlı Sanatı. Klasik Dönem Osmanlı Sanatı. Yıldız Demiriz 12. Hafta : Klasik Dönem Osmanlı Sanatı Klasik Dönem Osmanlı Sanatı Yıldız Demiriz İkinci Bayezid döneminden 16. yüzyılın sonuna kadar olan süre, Osmanlı mimarisinin Klasik Dönemi olarak adlandırılır.

Detaylı

EDİRNE DEKÎ ESKÎ ESER ONARIM ÇALIŞMALARI

EDİRNE DEKÎ ESKÎ ESER ONARIM ÇALIŞMALARI EDİRNE DEKÎ ESKÎ ESER ONARIM ÇALIŞMALARI N.Cansen KIUÇÇOTE Rest.Uzm.Y.Mimar ayın Konuklar, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Eski Eser Onarım çalışmaları içerisinde Edime İlinde oldukça kapsamlı restorasyonlara

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

Mehmet MARANGOZ C.vaiz Yunusemre C. T.Ö. Fatih YILMAZ C.vaiz 50. Yıl C. T.Ö. İsmail GÜVEN Vaiz Koca C. Ö.Ö. 2

Mehmet MARANGOZ C.vaiz Yunusemre C. T.Ö. Fatih YILMAZ C.vaiz 50. Yıl C. T.Ö. İsmail GÜVEN Vaiz Koca C. Ö.Ö. 2 NAZİLLİ MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI RAMAZAN AYI MERKEZVE DIŞ MAHALLE VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI V A A Z E D E N İ N ADI SOYADI ÜNVANI YERİ VAKTİ TARİHİ GÜNÜ KONUSU Mehmet SAVAN Vaiz Beşeylül C. T.Ö. 1 İsmail GÜVEN

Detaylı

İsimleri ilk önce Berre idi, Zatı saadetleri ile evlendikten sonra ismini değiştirip Meymune koydular.

İsimleri ilk önce Berre idi, Zatı saadetleri ile evlendikten sonra ismini değiştirip Meymune koydular. Müminlerin annesi... İsimleri ilk önce Berre idi, Zatı saadetleri ile evlendikten sonra ismini değiştirip Meymune koydular. Hazret-i Meymune, Hazret-i Abbas ın hanımı Ümm-i Fadl ın kızkardeşi idi. İlk

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ I Ders No : 00700400 : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön Koşul

Detaylı

5.SINIF SINIF : 5 ÖĞRENME ALANI : İBADET : 2 / İBADET KONUSUNDA BİLGİLENELİM MATERYAL TÜRÜ : ETKİNLİK (HAYDİ HİKAYENİ ANLAT BAKALIM) SINIF 5 ÜNİTE 2

5.SINIF SINIF : 5 ÖĞRENME ALANI : İBADET : 2 / İBADET KONUSUNDA BİLGİLENELİM MATERYAL TÜRÜ : ETKİNLİK (HAYDİ HİKAYENİ ANLAT BAKALIM) SINIF 5 ÜNİTE 2 MATERYAL TÜRÜ : ETKİNLİK (HAYDİ HİKAYENİ ANLAT BAKALIM) 2 TEK- NİKLER DEĞERLEN- DİRME ÖĞ- RETMENİN ADI- 15 dakika İbadetin ve ibadetle ilgili kavramların anlamlarını yorumlar. İbadetlerle ilgili kavramlar

Detaylı

NAMAZ. 2 Namaz kimlere farzdır? Ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve Müslüman olan herkese farzdır.

NAMAZ. 2 Namaz kimlere farzdır? Ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve Müslüman olan herkese farzdır. NAMAZ 1 Namazın önemi ve faydaları nelerdir? 1. İslam ın şartlarından biridir. 2. Kulu, Allah a yaklaştırır. 3. Cemaatle kılınması, birlik ve beraberliği pekiştirir. 4. Sorumluluk bilincini geliştirir.

Detaylı

2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN

2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN 2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN VAİZİN TARİHİ GÜNÜ VAKTİ ADI SOYADI ÜNVANI GÖREV YAPACAĞI YER KONUSU 1.01.2016 Cuma Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Mermerler Camii SORUMLU

Detaylı

TÜM SİTEDEKİ KONU BAŞLIKLARI VE MAKALELER

TÜM SİTEDEKİ KONU BAŞLIKLARI VE MAKALELER TÜM SİTEDEKİ KONU BAŞLIKLARI VE MAKALELER - Allah'a İman ( 22 Öğeler ) - Allah'a Verilen Dilekçe ( 1 Makale ) - Oruç ve Ramazan ( 7 Öğeler ) - Sorular ve Cevaplar ( 1 Makale ) - Hz.Muhammed ( 13 Öğeler

Detaylı

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar.

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ( 1102 1409 ) Diyarbakır, Harput, Mardin Diyarbakır Artuklu Sarayı İlk Artuklu Medresesi İlgazi tarafundan Halep te yaptırıldı. Silvan (Meyyafarkin)

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI 1 MEHMET ASLAN İL MÜFTÜ YARD. YAVUZ SULTAN SELİM C. ZEKERİYA ÇALLI İL MÜFTÜ YARD. RAMAZANPAŞA CAMİİ UĞUR KOCABAŞ İL MÜFTÜ YARD. EMİR SULTAN CAMİİ HULUSİ KÖMÜRCÜOĞLU İL MÜFTÜ YARD. EVLİYA ÇELEBİ CAMİİ EFELER

Detaylı

İçindekiler. Günlük namazlar. Cemaatle namaz. Cuma namazı. Bayram namazı. Cenaze namazı. Teravih namazı. Namazın insana kazandırdıkları

İçindekiler. Günlük namazlar. Cemaatle namaz. Cuma namazı. Bayram namazı. Cenaze namazı. Teravih namazı. Namazın insana kazandırdıkları Ön Söz Bu dergide namaz ibadetinden bahsedilmektedir. Namaz ibadetinin bize kazandırdıklarını, nasıl namaz kılacağımızı, namazın içindeki ve dışındaki şartları vb. gibi konuları özetlemektedir. Dergi kolay

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Ezan Vakti/Kuran-ı Kerim Pro [Faydalı Android Uygulamalar]

Ezan Vakti/Kuran-ı Kerim Pro [Faydalı Android Uygulamalar] Ezan Vakti/Kuran-ı Kerim Pro [Faydalı Android Uygulamalar] Ezan Vakti uygulaması sadece bir ezan vakti icin yola baş koymuş zamanla gelişerek farkli ozelliklere sahip olmuş çok faydalı ve önemli bir

Detaylı

SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ

SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ BAKİ SARISAKAL SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ (AHEİROPİİTOS KİLİSESİ) Ahiropiitos Kilisesi, Egnatia Caddesinin kuzeyinde Ayasofya Sokağında bulunuyor. M.S. 451 yılında Halkidona da Selanik

Detaylı

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF.

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF. İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT 3 1 1 HADİS TENKİDİ PROF. DR. ADİL YAVUZ İLAHİYAT 3 1 1 KUR'AN TARİHİ (KIRAAT) YRD. DOÇ. DR. ALİ ÇİFTCİ İLAHİYAT 3 1 1 DİNLER TARİHİNDE

Detaylı

~_.)u J!Yu!J.,,r-{;--~'.::.-9if~ı:ı>'!/,..

~_.)u J!Yu!J.,,r-{;--~'.::.-9if~ı:ı>'!/,.. j ~_.)u J!Yu!J.,,r-{;--~'.::.-9if~ı:ı>'!/,..!r islam MiMARi MiRASINI KORUMA KONFERANSI THE CONFERENCE ON THE PRESERVATı"ON OF AACHITECTURAL HEAITAGE OF ISLAMIC CITIES 22-26/4/1985 ISTANBUL ~"":"'.;.-;.:.

Detaylı

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri -Ders Planı- Dersin konusu: islamda kadının giyim-kuşamı [tesettür- örtünme] Ön hazırlık: İlgili tezler: ismail yıldız nesibe demirbağ

Detaylı

Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu

Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu 1. HZ. EBU BEKİR DÖNEMİ (632-634) a.yalancı peygamberlerle mücadele edildi.

Detaylı

Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi Journal of Book Notices, Reviews and Translations

Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi Journal of Book Notices, Reviews and Translations www.libridergi.org Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi Journal of Book Notices, Reviews and Translations Volume II (2016) S. KILIÇ, Antalya da Tek Kubbeli Cami ve Mescitler (Osmanlı Dönemi). Antalya

Detaylı

YAHYA SOFÎ NİN İSTANBUL FATİH CAMİİ PENCERE ALINLIKLARINDAKİ FATİHA SÛRESİ

YAHYA SOFÎ NİN İSTANBUL FATİH CAMİİ PENCERE ALINLIKLARINDAKİ FATİHA SÛRESİ YAHYA SOFÎ NİN İSTANBUL FATİH CAMİİ PENCERE ALINLIKLARINDAKİ FATİHA SÛRESİ Bilal SEZER Özet: Bu çalışmada, İstanbul Fatih Camii'nin dış yüzeyinde bulunan taşa mahkûk celi sülüs yazıların yazı ve istif

Detaylı

CİHADA DENKTİR Evet, içinde savaş olmayan bir cihad var ki hac ve umredir Küçüğün, büyüğün, zayıfın, kadının cihadı hac ve umredir.

CİHADA DENKTİR Evet, içinde savaş olmayan bir cihad var ki hac ve umredir Küçüğün, büyüğün, zayıfın, kadının cihadı hac ve umredir. UMRE DİNİ SUNUM UMRENİN FAZİLETİ CİHADA DENKTİR Hz. Aişe (r.a) Efendimiz e (s.a.v) sorar: Ey Allah ın Resulü, kadınlara da cihad var mıdır? Efendimiz (s.a.v): Evet, içinde savaş olmayan bir cihad var ki

Detaylı

Cami Restorasyonları

Cami Restorasyonları Cami Restorasyonları Onlar uzak mescidin yakın dostları. Kudüs teki eski camileri restore ederek onları tarihimize tekrar kazandırırken İsrail in sahipsizleştirerek el koymaya çalıştığı camilerimize elimizi

Detaylı

"MİMARİ ÖZELLİKLERİ VE SÜSLEMELERİ AÇISINDAN ADANADAKİ ESKİ CAMİLER VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUMLARI"

MİMARİ ÖZELLİKLERİ VE SÜSLEMELERİ AÇISINDAN ADANADAKİ ESKİ CAMİLER VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUMLARI "MİMARİ ÖZELLİKLERİ VE SÜSLEMELERİ AÇISINDAN ADANADAKİ ESKİ CAMİLER VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUMLARI" Öğr.Gör. Atanur Meriç İlk çağlardan beri bir konaklama yeri olan Adana, aynı zamanda önemli bir güzergahın,

Detaylı

Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ)

Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ) Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ) Oniki Havariler Kilisesi olarak da bilinen Kümbet Camii, Kars Kalesi nin güneye bakan yamacında bulunmaktadır. Üzerinde yapım tarihini veren

Detaylı

Cami Mimarisi Üzerine Fikir Yarışması

Cami Mimarisi Üzerine Fikir Yarışması Cami Mimarisi Üzerine Fikir Yarışması İhtiyaç duyulan büyük bir boşluktur, ışığa ihtiyaç duyan büyük bir boşluk, çok uzun zamandır unutulmaya yüz tutmuş olan da budur. Yapılmak istenen ihtiyaç duyulan

Detaylı

5. Peygamberimizin Medine'ye hicret ettikten sonra yaptırdığı caminin adı nedir? 1. Aşağıdakilerden hangisi dinin faydalarından biri değildir?

5. Peygamberimizin Medine'ye hicret ettikten sonra yaptırdığı caminin adı nedir? 1. Aşağıdakilerden hangisi dinin faydalarından biri değildir? Din Kültürü. Aşağıdakilerden hangisi dinin faydalarından biri değildir? Düşünmeyi öğretir Hayata anlam katar Sabretmeyi öğretir Herkesten yardım istemeyi öğretir Özgür olmayı öğretir. Peygamberimizin Medine'ye

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

İLİM HALKALARI PROJESİ

İLİM HALKALARI PROJESİ Takdim İşgal devleti İsrail in 2004 yılında, Gazze ve Batı Şeria sınırları ile 1948 topraklarını ayırmak için bir duvar inşa etmiştir. Bu duvarların inşa edilme sebebi İsrail in işgal topraklarında yapacak

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İSLAM EĞİTİM TARİHİ ILA323 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM )

İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM ) İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 1. DÖNEM ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI 01.01.2014 Çarşamba 10:30 Bornova Debre Camii Fatma Özmen ERGEN Ölüm ve Ömür Muhasebesi 01.01.2014

Detaylı

Kars Fethiye Camii önünde

Kars Fethiye Camii önünde 27 HAZİRAN 2010 PAZAR Yusufeli nden ayrıldık, hava kararmadan KARS a girdik. Ben Kars a ilk defa geliyordum. Önce Kale mahallesine gittik. Kars Kalesi ni uzaktan gördük. Bayrak dalgalanıyor. Kale Mahallesi

Detaylı

OSMANLILAR. 23.03.2015 Yrd. Doç. Dr. Ali Gurbetoğlu. İstanbul Ticaret Üniversitesi

OSMANLILAR. 23.03.2015 Yrd. Doç. Dr. Ali Gurbetoğlu. İstanbul Ticaret Üniversitesi OSMANLILAR 1 2 3 Osmanlılarda Eğitimin Genel Özellikleri Medreseler çok yaygın ve güçlü örgün eğitim kurumları haline gelmiş, toplumun derinden etkilemişlerdir. Azınlıkların çocuklarını üst düzey yönetici

Detaylı

Müftülüðümüzden Haberler

Müftülüðümüzden Haberler Müftülüðümüzden Haberler Onaylayan Media Station Web Center Thursday, 19 April 2012 Son Güncelleme Tuesday, 24 May 2016...MÜFTÜLÜÐÜMÜZDEN HABERLER...* Alo 190 Personeli Eðitildi * Dünya Kadýnlar Günü Kutlandý

Detaylı

İZMİR, TİRE, YAVUKLUOĞLU (YOĞURTLUOĞLU) KÜLLİYESİ

İZMİR, TİRE, YAVUKLUOĞLU (YOĞURTLUOĞLU) KÜLLİYESİ İZMİR, TİRE, YAVUKLUOĞLU (YOĞURTLUOĞLU) KÜLLİYESİ Nadir TOPKARAOGLU-A.Yakup KESlCl TjTjİİj ülliye, Tire llçesi'nin batı ucunda, Turan Mahallesi, Beyler Deresi mevkiinde yeralmaktadır.^- ^ i Külliye; cami,

Detaylı

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla (Farz kılınan oruç) sayılı günlerdir. Sizden kim, (o günlerde) hasta veya seferde ise o, (tutamadığı) günler sayısınca başka günlerde

Detaylı

1. Araştırma 2. Eleştirel düşünme 3. Karar verme 4. Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma

1. Araştırma 2. Eleştirel düşünme 3. Karar verme 4. Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma SINIF : 6 ÖĞRENME ALANI : İBADET ÜNİTE : 2 / NAMAZ İBADETİ MATERYAL TÜRÜ : PERFORMANS GÖREVİ 6.SINIF İÇERİK SINIF DÜZEYİ BEKLENEN BECERİLER Peygamberlerin sahip oldukları nitelikleri araştırıyoruz. 6.sınıf

Detaylı

ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI

ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI AY S.N ADI VE SOYADI ÜNVANI VAAZ YAPACAĞI YER TARİHİ GÜNÜ VAKTİ Ana Konu Alt Konu Vaaz Konusu 1 H.Basri DÜZDAŞ Müezzin-Kayyım

Detaylı

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR.

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. Hac Allah Teala nın (c.c) emri, İslam ın beş temel şartından biridir: Ona varmaya gücü yeten kimsenin Kâbe yi tavaf etmesi Allah ın insanlar üzerindeki hakkıdır. (Al-i

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH 102 2 4+0 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

5.SINIF 2. SINAV ÖNCESİ SORU BANKASI 11-Aşağıdaki ibadetlerden hangisi sadece mal ile yapılır? a) Namaz b) Zekat c) Dua d) Hac

5.SINIF 2. SINAV ÖNCESİ SORU BANKASI 11-Aşağıdaki ibadetlerden hangisi sadece mal ile yapılır? a) Namaz b) Zekat c) Dua d) Hac 1-Allah'ın emirlerini yerine getirip, kulluk yapmaya ne denir? a) Namaz b) İbadet c) Niyet d) Secde 2-Allah a karşı kulluk görevini yerine getirmek için, onun emir ve yasaklarına uygun yapılan iş ve davranışlara

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ TARİHİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ TARİHİ İSLM KURUMLRI VE MEDENİYETİ TRİHİ DİKKT! Bu testte 25 soru bulunmaktadır. Cevaplarınızı, cevap kâğıdınızın İslam Kurumları ve Medeniyeti Tarihi testi için ayrılan kısmına işaretleyiniz. 1. şağıdaki seçeneklerde

Detaylı

namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli bir uygulama vardır.

namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli bir uygulama vardır. Türkiye de Diyanet İşleri Başkanlığı nın belirlediği ve uyguladığı imsak vakti, oruca başlama ve sabah ezanın okunması ile Müslümanların sabah namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli

Detaylı

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi 78 ağaçları bulunan yer, Ermenek'e bağlı Görme! Köyü'nde 32 Paşaçukuru olarak bilinen yer, Ermenek'te Emir Ahmed mülkü civarındaki yer, Ermenek'e bağlı Gargara Köyü'nde 33 yer, Mut Medresesi yakınındaki

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL ERCİYES ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı 1.ve 2.Öğretim (2010 ve Sonrası) Eğitim Planları HAZIRLIK SINIFI (YILLIK) KODU DERSİN ADI T U Kredi AKTS İLH001 ARAPÇA 26 0 26 26 Konu

Detaylı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Çarşıları Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne Çarşıları ve İş Merkezleri................ 4 0.1.1 Alipaşa Çarşısı(Kapalı Çarşı).............. 4 0.1.2

Detaylı

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI 1. SINIF 1. YARIYIL İLH101 KURAN OKUMA VE TECVİD I 4 0 4 4 İLH103 ARAP DİLİ VE BELAGATI I 4 0 4 4 İLH105 AKAİD ESASLARI 2 0 2 2

Detaylı