1.1. Stirling Motorlarının Tarihi Gelişimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1.1. Stirling Motorlarının Tarihi Gelişimi"

Transkript

1 1 1.GİRİŞ Günümüzde, birincil enerji kaynaklarının biteceği düşüncesi, zaman zaman ortaya çıkan enerji krizleri ve dünya nüfusunun sürekli olarak artması ile ortaya çıkan enerji ihtiyacı, bilim adamlarını alternatif enerji kaynakları bulmaya ve bu kaynakları ihtiyaç olan enerjiye çevirecek makineler üzerinde araştırmalar yapmaya yöneltmiştir. Ayrıca petrol ve türevi veya fosil yakıtların yakılması sonucu ortaya çıkan zararlı gazlar, çevre ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Bu durumda güneş enerjisi, alternatif enerji kaynağı olarak gündeme gelmiştir. Özellikle 1973 yılındaki petrol ambargosu, güneş enerjisi teknolojisinin gelişiminde büyük etken olmuştur. Dünyadaki yaşamın kaynağı olan güneş, temiz enerjilerin ana kaynağıdır. Güneş enerjisi yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. İnsanlık için önemli bir sorun kaynağı olan çevreyi kirletici artıkların bulunmayışı, yerel olarak uygulanabilmesi ve karmaşık bir teknoloji gerektirmemesi gibi üstünlükleri sebebiyle son yıllarda üzerinde yoğun çalışmaların yapıldığı bir konu olmuştur. Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de kullanılabilir enerji, ya birincil enerji kaynaklarından yada hidrolik enerji kaynaklarının ve rüzgar enerjisinin diğer enerji kaynaklarına dönüştürülmesi ile sağlanmaktadır. Yıllık petrol üretimimizin az olması, doğal kaynaklarımızın halihazırda yeterince çıkarılmamış olması ve verimli kullanılmayışı, ileriki yıllarda enerji problemimizin artacağını göstermektedir. Ülkemiz, güneş enerjisi potansiyeli yüksek olan ülkeler arasında yer almaktadır. Özellikle yaz aylarında birim alana düşen güneş enerjisi miktarı, ülke genelinde oldukça yüksektir. Binaların ısıtılması, soğutulması, endüstriyel bitkilerin kurutulması ve elektrik üretimi, güneş enerjisinin kullanıldığı alanlardır. Özellikle elektrik üretimi yaygın olarak uygulanmaktadır. Güneş enerjisinden elektrik üretimi direkt ve indirekt olarak iki yöntemle gerçekleştirilir. Direkt yöntem kapsamında fotovoltaik sistemler, güneş enerjisinin indirekt biçimde elektriğe dönüştürülmesinde ise güneşten yararlanılarak üretilen buhar ve bunu değerlendiren bir güç çevrimi yada güneş enerjili sıcak hava motoru ele alınmaktadır. Bunlardan en yaygın olarak kullanılan metot fotovoltaik metottur. Güneş enerjisini doğrudan elektriğe dönüştüren güneş pilleri, yüksek maliyetli ve düşük verimlidir. Son yıllarda güneş enerjisinden elektrik üretimi çalışmalarının

2 2 sıcak hava motorlarına doğru ilerlediği gözlemlenmektedir. Güneş enerjisinden elektrik üretiminde sıcak hava motorlarının kullanılmasında pek çok neden vardır. Her şeyden önce sıcak hava motoru, çok iyi bir termodinamik çevrime sahiptir; iki sıcaklık sınırı arasında teorik olarak en yüksek verim Carnot ve Ericsson çevrimleriyle beraber Stirling çevriminden elde edilmektedir. Yapılan çalışmalarda, sıcak hava motorlarından %30-40 verimle elektrik enerjisi üretildiği belirtilmektedir. Sessiz, çevre dostu bir makine ve düşük sıcaklık farklarında bile çalışabilmesi nedeniyle geniş bir uygulama alanı söz konusudur Stirling Motorlarının Tarihi Gelişimi İlk olarak İskoç lu papaz Robert STIRLING tarafından 1816 da imal edilmiştir ve 4081 orijinal patent numarası ile ilk üretimi gerçekleştirilmiştir. İlk patentte yalnızca motorun konstrüksiyonu tanımlanmamış, ilk olarak rejeneratör kullanılmış, aynı zamanda prensiplerin uygulanacağı önceden görülmüştür. Bu patent, buna ek olarak ilk kapalı çevrimli sıcak hava motorunun tanımını da içerir. Motorda güç pistonu ve yer değiştirme pistonu düzenlemesi kullanıldı. Kapalı çevrim olduğu için çalışma maddesi defalarca kullanılmaktadır. Finkelstein, 1959 e göre bu özellik, atmosfer üstü basınçlarda motorun çalışmasına imkan tanıdığından, çıkış gücü artmıştır. Güç pistonu tamamıyla soğuk tarafa çekilmiştir. Orijinal modelin geliştirilmesi Robert Stirling ve kardeşi James Stirling tarafından yapılmıştır. Sıcak hava motorları, 19. yüzyılın son zamanları boyunca değişik tiplerde imal edilerek mekanik güç elde etmek için kullanılmıştır. Güç elde etmek amacıyla buhar makineleri ile uzun süre rekabet etmesi düşünülmüş ve üzerinde uzun süreli araştırmalar yapılmıştır. Yüksek hızlı içten yanmalı motorların geliştirilmesi ve daha yüksek güç elde edilmesiyle, bu motorların kullanımı azalmıştır de Parkinson ve Crossley kapalı çevrim bir Stirling motoru geliştirdiler te Andraud sıcak hava motorunu lokomotife monte etmiştir ye kadar daha çok iki veya üç silindirli yer değiştirme-güç pistonu tipi Stirling motorları geliştirilmiştir. Urieli,Rallis,1975 e göre bu motorlar temelinde Stirling motoru tipleri

3 3 arasında en başarılı olarak kabul edilen ilk tek silindirli motorlar kadar iyi değildi. Bunun en önemli nedeni tek silindirli modellerle karşılaştırıldığında ölü hacimlerin fazlalığı idi yılında Franchot çift tesirli iki silindirli Stirling motoru yapmıştır te W. E. Newton çift tesirli motorun patentini almıştır yılında İsveç li John Ericsson un yaptığı motorlar, 19. Yüzyılda, dikkate değer sayıda imal edilmiş ve kullanılmıştır. Bu motorlar, açık sistemdi tonluk bir gemi için yapılan dört adet motor, o güne kadar yapılan en büyük motorlardı. Bu motorların güç pistonlarının çapı 4,2 m ve kursu da 1,8 m kadardı. Motorların 478 kw indike güç vermeleri planlanmış, ancak yapılan denemelerde bunun ancak yarısını verebildikleri görülmüştür. Buna rağmen, yakıt tüketimleri o dönemlerde kullanılan denizcilik buhar motorlarına oranla önemli ölçüde daha az olmuştur de Ericson yeni bir sanayi motoru yapmıştır yılında Lehman Almanya da oldukça ilgi gören rejeneratörsüz yatay tek silindirli motoru tanıtmıştır yılında Eindhoven da bulunan Philips araştırma laboratuarlarında, bilhassa Asya ve Afrika da sürekli ve düzenli enerji kaynağı bulunmayan bölgelerdeki radyo istasyonları için elektrik üreteçlerini çalıştırmak amacıyla küçük Stirling motorları üretilmiştir. Philips firması 16 Watt lık bu tasarımdan sonra günümüze kadar ulaşan 54 farklı tasarım yapmıştır ta Leonir gaz motoru imal etmiştir yılında Sir William Siemens çift etkili dört silindirli Stirling motoru yapmıştır te Henrici bir Stirling motorunun üretimine başlamıştır. 20. yüzyılda içten yanmalı motorların hızla gelişimi, piyasayı küçük tip modellerle sınırlı tutmuştur. Urieli, Rallis,1975 e göre bu motorlarda görülen temel problem; sürekli yüksek dış sıcaklık ve iç basıncın, dökme demir ve bronz malzemelerin ömürlerini ve motor performansını sınırlamasıdır itibari ilen iyi Stirling motorları yaklaşık 800 kg ağırlığında olup, 25 litrelik süpürme hacmi ve 1.5 kw lık çıkış gücüne erişirken yaklaşık %3 lük termal verime sahiptir yılı ortalarında Stirling motorunun değişik bir düzenlemesi de Philips araştırma laboratuarında çalıştırılmıştır. Bu motorlar düzenli elektrik enerjisi

4 4 bulunmayan bölgelerde, radyolar için elektrik jeneratörü olarak kullanılmışlardır. Almanya da Stirling motoru üzerinde çalışmalar ikinci dünya savaşı süresince devam etmiş ve savaştan kısa süre sonra bir motor geliştirilmiştir. Brillant araştırma ve mühendislik jeneratör olarak küçük bir sıcak hava motoru yapılmıştır de Profesör Holst Stirling motorlarının gerçek ve teorik verimliliği arasında büyük farklılıklar tespit etmiştir.. Bundan sonra Almanya nın Hollanda yı işgali sırasında araştırmalar H. Rinia nın kontrolü altında gizli yürütülmüştür. Farklı yakıtlar denenmiş, çalışma maddesi olarak değişik şarj basınçlarında hava kullanılmıştır da Philips, Stirling motorlu elektrik jeneratörü yapmıştır te Rhombic mekanizması ilk olarak R. J. Meijer tarafından Stirling motorlarına uygulanmıştır. Çınar,2001 e göre bu sistemlerde piston silindire yaslanmadığından sürtünme ve aşınmalar diğer modellere göre daha az olmaktadır yılında yapılan bir anlaşma ile General motor firması Philips lisansı ile çalışmalar yapmıştır. General motor 1958 de, Rhombic mekanizmalı motorların geliştirilmesi için bir program yaptı da Finkelstein ve Polanski Franchot Stirling motorunu ikinci kez yapmıştır de W. T. Bale serbest pistonlu Stirling motorları üzerine çalışmalara başlamıştır de Martini çalışma gazı olarak Helyum ve Argon gazların kullanmıştır yılında General motor Philips firması ile olan anlaşmasını iptal etti ve Ford firması ile anlaşarak 1977 yılında otomobiller için bir sıcak hava motoru yapmıştır da serbest pistonlu sıcak hava motoru jeneratörleri imal edilmiştir yılında U.S. enerji bölümünde dıştan yanmalı 370 kw tan 1480 kw gücüne kadar çeşitli sıcak hava motorları yapılmıştır. Bu motorlarda alternatif yakıt kullanma imkanı sağlanmıştır de Horace Rainbow Pendel-Stirling motorlarını tasarlamıştır de İvon Kolin çok kolay yapılabilen sıcak hava motorlarını tasarlamıştır yılında Dunn, 20 kw gücünde bir sıcak hava motorunun tasarımını yapmıştır. Bu motor yüksek basınçlı helyum ile alfa veya gama konfigurasyonlarında çalışabilmektedir.

5 5 198 yılında Lundholm, yaptığı çalışmada 40 kw gücünde olması istenilen bir Stirling motorunun tasarımını yapmıştır te Profesör Senft sadece 7 C sıcaklık farkı ile çalışabilen yeni bir Stirling motoru yapmıştır yılında Urieli ve Berchowitz, Stirling motorları için tasarım ve analiz metotlarını inceleyerek bu metotlar ile elde edilen performans değerlerini karşılaştırmışlardır de Trukhov ve arkadaşları, Özbekistan Fizikoteknik Enstitüsü nde, Güneş enerjisi ünitelerinde kullanılmak amacıyla, 500 W lık çift silindirli bir sıcak hava motoru geliştirdiği ve denemelerden başarılı sonuçların alındığı bildirilmektedir. Geliştirilen prototipin ısıtıcı sıcaklığı 873 K, soğutucu sıcaklığı 293 K, faz açısı 90 ve motor devri d/d dır yılında Eckhart Weber ilk düşük sıcaklıkta çalışan sıcak hava motorlu bir su pompası yapmış ve Alman buluş ödülünü almıştır da Profesör Senft küçük sıcaklık farkı ile çalışan sıcak hava motorları ile rekor kırdı, bu motor 0,5 C sıcaklık farkı ile çalıştı de Bomin, Solar Ecker le birlikte çalışarak Helyum ile çalışan bar çalışma basınçlı serbest pistonlu sıcak hava motoru geliştirdi yılında Organ, yaptığı çalışmada Stirling motorlarının gaz devresi için termodinamik benzerlik koşullarını aktararak bilgisayar programı yerine diyagram ve hesap makinesi kullanarak Stirling motoru tasarımını açıklamıştır te D. Schager en küçük sıcak hava motorunu geliştirmiştir ( Uzunluğu 19.5 mm, genişliği 9 mm, yüksekliği 9.5mm, kütlesi 0.775g, maksimum çalışma zamanı 65.5 dakikadır ) yılında Rix, ısıma ve güç üretimi amaçlı bir sıcak hava motoru prototipi için termodinamik ve ayrıntılı tasarım kriterlerini açıklamıştır da s. Yücesu V tipi sıcak hava motoru tasarlamış, güneş enerjisi kullanarak çalıştırmış ve atmosferik basınçta 15W güç elde etmiştir yılında Schultz ve Schwending, sıcak hava motorları için matematiksel bir model oluşturmuşlardır. Bu model her tip sıcak hava motoru için tasarım kriterlerini kapsamaktadır. Bu çalışmada diferansiyel korunum denklemleri, kararlı integral algoritması kullanılarak çözülmüştür. Ayrıca ısı transferi ve basınç kayıpları yeni

6 6 eşitlikler kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan karşılaştırmada deneysel sonuçlarla hesaplamaların birbirine yakın olduğu gözlenmiştir yılında Prieto, sıcak hava motorları için dinamik benzerlik ve izotermal analize dayanan ilk tasarım metodunu incelemiştir. Beale ve West bağıntılarını kullanarak geliştirilen bu metot ile indike güç değerlerine göre motor devirleri belirlenmektedir de A. Koca beta tipi bir sıcak hava motor yapmış ve 650d/d motor hızı ile 7 W güç elde etmiştir yılında Wu, yaptığı çalışmada tersinmez ısı transferi ve ideal olmayan rejenerasyon şartlarında sıcak hava motorları için performans analizi yapmıştır ve motorda alınan güç ile ısıl verim arasında bağıntı çıkarmıştır yılında Makhkamov ve Ingham, 1 kw kapasiteli bir sıcak hava motoru için oluşturdukları matematiksel modeli kullanarak mekanik kayıpları belirlemeye çalışmışlardır yılında Costea, tersinmezliklerin sıcak hava motorlarının performansları üzerindeki etkilerini incelemişlerdir. Oluşturdukları matematiksel model termodinamiğin birinci kanununa dayanmaktadır. Basınç ve sürtünme kayıpları mevcut deneysel verilere göre belirlenmiştir de S. Üstün Çift ısıtıcılı V tipi bir sıcak hava motoru yapmış ve 1000 C ısıtıcı sıcaklığında 1,5 şarj basıncında 65 W güç elde etmiştir de M. Demiralp tarafından gama tipi bir sıcak hava motorun tasarımı ve imalatı yapılmıştır yılında Pireto, sıcak hava motorlarının performansının belirlenebilmesi için boyutsuz sıcaklık ve geometrik oranların kullanıldığı bir eşitlik oluşturmuşlardır. Bu eşitlik bilinen bütün Stirling motorları için performans hesaplarının yapılmasına imkan vermektedir li yılların, çevre kirliliğine yol açmayan, sessiz çalışan, yüksek verime sahip, yenilenebilir enerji ile çalışabilen motorlar geliştirmek amacı ile yapılan çalışmaların artacağı yıllar olacağı düşünülmektedir. Araştırmalar, günümüzde, malzeme ve üretim tekniklerindeki önemli aşamaların yardımı ile sıcak hava motorlarının günlük yaşamın bir parçası haline geleceğini göstermektedir.

7 7 Türkiye de akademisyenler tarafından gerçekleştirilen, sıcak hava motorları konusunu kapsayan on iki adet tez çalışması bulunmaktadır. Demiralp, M., 1994 yılında yaptığı Güneş Enerjisinin Tarımsal Sulama ve Elektrik Üretiminde Kullanılabilmesi İçin Tasarlanan Serbest Displacerli Bir Stirling Motorunun Çizim Ve Prototip Hesapları adlı çalışmada teorik olarak serbest pistonlu bir Stirling motoru tasarlamıştır. Yay, K., 1995 yılında A. K. Dağsöz danışmanlığında Stirling Motoru başlığı altında yaptığı yüksek lisans tez çalışmasında literatür taramasına yer vermiştir. Yücesu, S., 1996 yılında B. Erdiller danışmanlığında yaptığı Küçük Güçlü Güneş Enerjili Bir Stirling Motoru Tasarımı başlıklı doktora tez çalışmasında, alfa tipi bir sıcak hava motoru tasarımı yapmıştır. Temel, M., 1996 da Stirling Çevrimi ile Çalışan Makinaların Rejeneratörlerinin Langrange Yöntemi ile Termodinamik Analizi konulu teorik bir yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır. H. Karabulut danışmanlığında 1996 yılında Rejeneratörlü Stirling makineleri ve Gözenekli Metal Ortamdan Oluşan Rejeneratörlerin Isıl Karakteristiklerinin Araştırılması başlıklı yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır. Koca, A., 1997 de B. Erdiler danışmanlığındaki V Tipi Stirling Motorunun Tasarımı ve İmali başlıklı doktora tez çalışmasında, alfa tipi bir sıcak hava motoru imal etmiştir. Yapılan deneysel çalışma sonucunda, 2 bar şarj basıncında 330 d/d ile W maksimum güç elde edilmiştir. Ünüvar, E., 1998 yılında Z. Şaka danışmanlığında Serbest Pistonlu Stirling Motorunun Yer Değiştirici Yayının Dizaynı ve Analizi başlıklı teorik bir yüksek lisans tez çalışması gerçekleştirmiştir. Üstün, S., 2000 yılında S. Çetinkaya ve H. Karabulut danışmanlığındaki Çift Yer Değiştirme Pistonlu V Tipi Küçük Güçlü Bir Stirling Motorunun Tasarım ve İmali başlıklı doktora tezi kapsamında alfa tipi bir sıcak hava motoru imal etti. 2 bar şarj basıncında, 784 l/min devrinde elde edilen maksimum motor gücü 64.9 W tır. Demiralp, M., 2000 yılında Gama Tipi Bir Stirling Motorun Tasarımı ve İmalatı başlığı altında yaptığı doktora tezinde imal ettiği gama tipi motordan 920 d/d da 12,66 W güç elde etmiştir.

8 8 Fakı, A., 2001 yılında yaptığı H. Karabulut danışmanlığındaki Alfa Tipi V Modeli Bir Stirling Motorunun Tasarımı ve İmalatı başlıklı yüksek lisans tezi kapsamında imalat ettiği motor, 300 d/d da 8 W güç üretmektedir. Karataş, O., 2002 yılında Beta Tipi Bir Stirling Motoru İçin Rhombic Döndürme Mekanizmasının Tasarımı ve İmali başlıklı yüksek lisans tez çalışması yapmıştır. Pırasacı, T., 2002 yılında Güneş Enerjisi ile Çalışan, Stirling Motorlu Elektrik Enerjisi Üretim Sistemi başlıklı teorik bir yüksek lisans tez çalışması yapmıştır. Yukarıda belirtilen tez çalışmaları ve bu çalışmalardan kaynaklanan makale yayınları haricinde yüksek öğretim kurumlarınca yürütülen araştırma projeleri de yapılmıştır. B. Demir ve A. Güngör ün yapmış oldukları Küçük Güçlü Güneş Enerjili Bir Stirling Motoru Tasarımı ve İmali başlıklı çalışmada alfa tipi bir motor imal edilmiştir. Motorun, maksimum 1200 d/d de teorik olarak J net iş üretileceği hesaplanmıştır yılında C. Çınar ın Hava Şarjlı Küçük Güçlü Bir Stirling Motorunun Deneysel Olarak İncelenmesi başlıklı çalışmasında sıkıştırma oranı 1.82, çalışma maddesi hava olan gama tipi bir motordan 846d/d maksimum motor devrinde 58 W güç üretilmiştir yılında C. Çınar, A. Koca ve H. Karabulut, Farklı Çalışma Gazlarının Stirling Motorunun Performansına Etkilerinin Deneysel Olarak İncelenmesi başlıklı çalışmayı yapmışlardır Sıcak Hava Motorlarına Genel Bir Bakış Sıcak hava motorları, farklı sıcaklıktaki iş akışkanının genişletilmesi ve sıkıştırılması işlemlerinin kapalı ve rejeneratif bir çevrim olan Stirling çevrimi boyunca tekrarlandığı termal sistemlerdir. Teorik olarak en yüksek verime sahip motorlardır. Ayrıca sessiz ve titreşimsiz çalışmaları, özel bir yakıta veya enerji kaynağına bağlı

9 9 kalmadan kullanılabilmeleri, yeterli tork ve özgül güç değerleri ve basit tasarımları ile bu motorlar araştırma konusu olarak gündeme gelmektedir. Sıcak hava motorlarının genel olarak üstünlükleri aşağıdaki gibi sıralanabilir: - Stirling motorlarında her türlü ısı kaynağı kullanılabilmektedir. - Termik verimi Carnot çevriminin verimine denktir ve sıkıştırma oranına bağlı değildir - Hareketli parçaların az olması üretim maliyetinin düşük olmasına neden olmaktadır. - Montajı ve bakımı diğer motorlara göre daha kolay ve ucuzdur. - Çok küçük ebatlarda yapılabileceği gibi, çok büyük boyutlarda da yapılabilmektedir. - İçten yanmalı motorlarda olduğu gibi gürültülü çalışmaz. -Silindir içerisinde yanmanın gerçekleşmemesi ve hareketli parçaların az olması, sıcak hava motorunun ömrünün uzun olmasını sağlamaktadır. - Yanma ürünü olan NO x, CO, yanmamış HC ve partikül emisyonları oluşmadığından, çevre kirliliğine neden olmamaktadır. Sıcak hava motorlarının olumsuz yanları - Piston malzemesinin ısı iletim katsayısı, silindirin et kalınlığı ve ısı transfer alanı gibi sistem özelliklerinin etkisi ile motorun çalışması için gerekli olan ısının silindir içerisindeki çalışma akışkanına transferi, zaman almaktadır. Bu nedenle motorun ilk hareketi, ani olarak gerçekleşememektedir. - Motor, kapalı sistemli olduğundan, çalışma akışkanı sürekli olarak silindir içerisinde yer almaktadır. Sızdırmazlık problemi çözülemez ise gaz kaçakları oluşmakta ve motor verimi azalmaktadır. - Ölü hacimlerin fazla olması, motor verimini düşürmektedir. - Motorun yavaşlaması ve hızlanması zaman almaktadır. Piston hızı kontrolü yapılması zordur. -Silindirin uç bölgesi kesintisiz olarak yüksek sıcaklığa maruz kaldığından, bu bölgede termal gerilmeleri önlemek için sıcaklığa dayanımı fazla, yüksek maliyetli malzemeler kullanılmaktadır. Sıcak hava motorları, geniş bir uygulama alanına sahiptir. Sıcak hava motorları denizcilikte yardımcı motor olarak kullanılabilmektedir. Su altı güç sistemlerinde, denizaltıların güç sistemleri için de cazip bir güç kaynağıdır. General Motor, denizaltı uygulamaları için termal enerji depolamalı gelişmiş bir Stirling motoru üzerine ciddi

10 10 çalışmalar yapmıştır. United Stirling, Malmo ve Sweden, yakıt olarak hidrojen peroksit kullanan su altı güç sistemleri geliştirmektedirler. Güneş enerjili sıcak hava motoru ilk olarak 1872 yılında John Ericson tarafından yapılmıştır. Motor güneş enerjisi ile çalıştığında, güneş ışınlarını odaklayıcı güneş kolektörleri veya dış bükey mercekler kullanılmaktadır. Güneş enerjisinin kullanılmasında bir başka düşünce de enerjiyi kuvars bir pencereye ışınlamak ve çalışma maddesi üzerinde doğrudan ısı oluşturmaktır. Bu durumda penceredeki yansıma kaybının dışında her hangi bir ısı kaybı olmayacaktır ve sağlanan enerji motorun dayanımı için müsaade edilen en üst sınırın üzerinde bir sıcaklık artışı sağlanabilecektir. Sıcak hava motorları yapay kalp uygulamalarında da kullanılmaktadır. Amerika Milli Kalp Enstitüsü, yapay kalp geliştirmektedir. Geliştirilenlerden birisi 1973 yılında bir buzağı üzerinde denenmiştir. Geniş membranlı ayna sistemi ile odaklama yapan, ısı tüplü ısıtıcılı, serbest pistonlu sıcak hava motorları ve bir lineer alternatörden oluşan sistemler ile elektrik üretimi sağlanmaktadır. Sıcak hava motoru, sıvı hava oluşturmada da kullanılmaktadır. Süper geçirgen malzemeler, mikro dalga ışınları gibi çok düşük sıcaklık ortamında üzerinde çalışılabilen durumlar için kullanılmaktadır. Atmosferik şartlara yakın Stirling çevrim soğutucusuna pek rastlanmamakla beraber basit üniteli kompakt bir Stirling çevrim soğutucusu uygulanabilmektedir. Sıcak hava motorları uzay roketlerinde ve uydu enerji sistemlerinde de kullanılmaktadır. General Motors, Allison Division, özellikle uzay uygulamaları için Rhombic sürücü mekanizmalı güneş enerjili bir sıcak hava motoru üretmiştir. Sıcak hava motorlarının bugün için içten yanmalı motorlarla rekabet etmesi şüpheli görülmektedir. Ancak sessiz çalışması, düşük eksoz emisyonu, her hangi bir yakıtla çalışabilmesi veya ısıya kolayca dönüşebilen her hangi bir ısı kaynağını kullanabilmesi onun bu çekiciliğini arttırmaktadır. Büyüklük olarak içten yanmalı motorlar kadardır. Ancak soğutma için sıcak hava motorlarda kullanılan radyötörün kapasitesi üç kat daha büyük olmalıdır. Otomotiv uygulaması için dizayn edilen ilk sıcak hava motoru MOD 1 dir. Bu motorun test edilmesi sırasında bir çok mekanik olumsuzluklar ortaya çıkmıştır. Simetkosky,1985 e göre belirgin olumsuzluklardan bazıları; gaz yakıcı, segmanlar ve

11 11 ısıtma kafası bölgelerinde görülmüştür. NASA araştırma merkezi tarafından yeni yapılan düzenlemelerde bu olumsuzlukların giderilme çalışmalarının yanı sıra fiyat/ağırlık azaltılması ve performansın iyileştirilmesi üzerinde durulmuştur. Siemens-Renia çift etkili modeli esas alınarak 4 silindirli bu motorun tasarımı yapılmıştır. Motorun silindir hacmi 123 cm 3, çalışma gazı olarak şarj basıncı 190 bar dır. Motorda çalışma akışkanı olarak Hidrojen kullanılmıştır. Motorun hareket sistemi çelik alaşımlar, dökme demir ve alüminyum malzeme kullanılmıştır. Sistem alüminyum gövde içerisine yerleştirilmiştir. Piston rodu dökme demirden, diğer parçalar çelikten imal edilmiştir. Rod sızdırmazlık segmanı teflon esaslı malzemeden yapılmıştır. Biyel kolu ise dövme çeliktir. Soğutucu gövde içerisine yerleştirilen 400 adet paslanmaz çelik borudan oluşmuştur. Rejeneratör ise çelik gövde içerisine yerleştirilen çok sayıda çelik telden yapılmıştır. Isıtıcı gövdesi, paslanmaz çelik alaşımlardan imal edilmiştir. Mod I motorunun ısıtıcı kafası sıcaklığı 1000 C ye varan sıcaklıklara ulaşırken, çalışma maddesi sıcaklığı 750 C olmaktadır. Mod I motorunun geliştirilmesi ile dört silindirli, V tipi MOD II motoru imal edilmiştir. Bu motorda çift etkili pistonun her birinin çevresinde soğutucu ve rejeneratör bulunmaktadır teki dizayn, düşük hız ve yüksek torkla çalışmaktadır. Richey,1987 e göre güç, çalışma gazının basıncı kontrol edilerek ayarlanmıştır. En yüksek güç 68.6 kw ölçülmüş ve en iyi yakıt ekonomisi 60 kw ta elde edilmiştir lı yıllarda General Motors, otomotiv alanında kullanılmak üzere sıcak hava motoru üretimi yapmıştır. Bunu Siemens çift etkili sıcak hava motoru takip etmiştir. General Motors, sıcak hava motor çalışmalarına 1970 yılında son vermeden önce 4 silindirli bir otobüs motoru yapmıştır de Philips firması sıcak hava motoru geliştirmiş ve bu motorları DAF ve MAN otobüslerde kullanmıştır. United Stirling, geliştirdiği Siemens çift etkili motoru, Ford Taunus Station da ve dağıtım araçlarında kullanmıştır. Philips Ford ile ortaklaşa Siemens çift etkili 125 kw gücündeki 4 silindirli sıcak hava motorlarını Ford Torino larda denemiştir. Araştırma motoru olarak imal edilen diğer bir sıcak hava motorunun silindir çapı 73 mm, kursu 54 mm, motor devri 3000 d/d ve gücü 9 kw tır. Ortalama 69 bar basınçta helyum gazı ile çalışmaktadır.

12 Tezin Amacı ve Kapsamı Bu tezin amacı, güneş enerjisinden ısı ve elektrik enerjisi üretimi yapabilecek bir sıcak hava motoru tasarlamak ve bu tasarımın performans değerlendirmesi için bir ön inceleme yapmaktır. Çalışma esas olarak üç aşamayı kapsamaktadır. Birinci aşamada genel olarak sıcak hava motorlarında karşılaşılan balans, sızdırmazlık, ölü hacim, sürtünme kayıpları, doldurma basıncı gibi sorunları çözebilmek için özgün bir tasarımın yapılması amaçlanmaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında yapılan tasarımın üretim süreci yer almaktadır. Günümüzde sıcak hava motorlarının önündeki en önemli engellerden birisi motor boyutları için gerekli olan hassasiyetlerin sağlanmasıdır. Bu bakımdan bir sıcak hava motorunun hem tasarım süreci hem de üretim süreci aynı öneme sahiptir. Genel olarak bir tasarımın ürüne dönüşmesi çok uzun bir süreçten oluşur. Tasarımcının fikirleri ile üretim mühendislerin bakışı arasındaki farklılıklar tasarımın ilk yapıldığı gibi ürüne dönüşmesini engelleyen unsurlardan birisidir. Bu çerçevede, güneş enerjisinden ısı ve elektrik enerjisi üretimi yapabilecek bir sıcak hava motorunun tasarımdan üretime geçiş süreci de tez kapsamında bulunmaktadır. Çalışmanın son aşamasında imal edilmiş olan motorun performansı için bir ön inceleme yapılmaktadır. Bu ön inceleme çerçevesinde motorun termodinamik analizi yapılarak karakteristikleri belirlenmektedir. İmal edilen motorda performansı etkileyen parametreler ayarlanabilir olarak tasarlanmıştır. Bu çerçevede ayarlanabilir motor boyutlarının sistem performansına etkisinin incelemesi, tez kapsamında bulunmaktadır.

13 13 2. SICAK HAVA MOTORLARININ TERMODİNAMİĞİ 2.1.Termodinamik Çevrimler Güç üreten makinelerin çoğu bir termodinamik çevrime göre çalışmaktadır. Termodinamik analiz yaparken güç çevrimlerinin çözümlemesini yapmak zordur. Sistemin denge haline ulaşmasının zaman alması, sürtünme ve benzer nedenlerin hesaba katılması gerekmektedir. Bu durumda güç çevriminin çözümlemesini yapabilmek için bazı kabuller yapılmaktadır. Tersinir hal değişimi, Çengel, vd.,1996 e göre, bir yönde gerçekleştikten sonra, çevre üzerinde hiçbir iz bırakmadan ters yönde de gerçekleşebilen hal değişimidir ve doğada tersinir hal değişimine rastlanmaz. Çevrim çözümlemesini kolaylaştırmak için hal değişimleri tersinir olarak kabul edilmektedir Carnot Çevrimi İşin diğer enerji biçimlerine dönüştürülmesi kolaydır. Fakat ısıl enerjinin işe dönüşebilmesi için özel düzenlemeler gerekmektedir. Isı makineleri diğer enerji biçimini işe dönüştüren makinelerdir. Bu makinelerin çalışmaları, ısıl verim ile değerlendirilir. T H ve T L sıcaklıkları arasında çalışan bir ısı makinesi ele alınsın. Çengel, vd.,1996 a göre, ısı makinesi çevriminin tümden tersinir olabilmesi için, herhangi bir ısı geçişi sırasında çevrim akışkanının sıcaklığıyla ısıl enerji deposunun sıcaklığı arasındaki fark diferansiyel dt değerini geçmemelidir. Başka bir deyişle, sisteme ve sistemden olan ısı geçişleri, biri T H diğeri T L olmak üzere sabit sıcaklıkta gerçekleşmek zorundadır. Carnot çevriminde olan ısı geçişleri böyledir yılında Fransız mühendis ve bilim adamı Sadi Carnot tarafından ortaya atılan Carnot çevrimi ikisi sabit sıcaklıkta, ikisi de adyabatik olmak üzere dört hal değişiminden oluşur. Carnot çevriminin P-V ve T-S diyagramları Şekil 2.1 de gösterilmiştir.

14 Tersinir sabit sıcaklıkta sıkıştırma 2-3 Tersinir adyabatik sıkıştırma 3-4 Tersinir sabit sıcaklıkta genişleme 4-1 Tersinir adyabatik genişleme P 3 Q g T Q g 3 4 T T Q ç 1 Q ç V S Şekil 2.1. Carnot çevrimi P-V ve T-S diyagramları İdeal Carnot çevrimini gerçekleştiren bir motorun çalışmasını incelemek için bir silindir ve bu silindir içinde sürtünmesiz hareket eden piston mekanizması ele alınmaktadır. Silindirin yalıtımı yapılmıştır ve piston sürtünmesiz olarak hareket etmektedir. Silindir kafası iletkendir. Başlangıç konumunda piston alt ölü noktadadır, böylece piston ve silindir arasındaki ölü hacim maksimum olmaktadır. Çalışma akışkanının basınç ve sıcaklığı minimum değerdedir. Pistonun silindir kafasına doğru hareketine müsaade ettiğimizde, silindir içindeki hacimde sıkıştırma olayı gerçekleşmektedir. Bu işlem için silindir kafasının tamamıyla iletken olduğu kabul edilmektedir, böylelikle işlem izotermal (sabit sıcaklık) bir şekilde gerçekleşir. Sıcaklığın T 2 sıcaklığında sabit kalması için silindir kafasındaki izolasyon kaldırılıp buraya T 2 sıcaklığında büyük bir soğuk kaynak yaklaştırılır ve bu kaynağa ısı atılır. 2 noktasına gelindiğinde soğuk kaynak çekilip silindir kafası tekrar izole edilir. 2-3 hal değişimi, izentropik sıkıştırma işlemidir. Silindir kafası tamamıyla yalıtılmıştır. Piston, silindir kafasına doğru hareketine devam ettiği zaman, hacimdeki azala azalma ve hem basınç hem de sıcaklıktaki artma ile sonuçlanır. Bu hal değişiminde entropi sabit kalmaktadır.

15 hal değişimi, tersinir sabit sıcaklıkta genişleme işlemidir. Piston üst ölü noktadan alt ölü noktaya doğru hareket ederken silindir içindeki gaz genişleyerek soğumaktadır. Sıcaklığı T 1 de sabit tutmak için silindirin alt kısmındaki izolasyon kaldırılmakta ve buraya sonsuz büyüklükte T 1 sıcaklığında sıcak kaynak yaklaştırılarak silindir içerisine ısı aktarılmaktadır. Piston 4 noktasına geldiğinde silindir kafası tekrar izole edilmekte ve sıcak kaynak çekilmektedir. 4-1 hal değişiminde, pistonun hareketine bağlı olarak üst ölü noktaya kadar izentropik sıkıştırma yapılır ve çevrim tamamlanır. Çevrimin ısıl verimi; T L η th, Carnot =1, (2.1) TH olarak ifade edilmektedir. Pratikte Carnot çevriminin uygulamaya geçirilmesi mümkün değildir. Çünkü büyük ısı değiştiricileri ve uzun sürelere gerek vardır. Oysa motorda çevrim çok kısa sürede gerçekleşir. Bu nedenle Carnot çevrimi uygulanamaz. Carnot çevriminin önemi, gerçek ve diğer ideal çevrimlerin karşılaştırılacağı bir standart oluşturmasıdır. Carnot çevrimi verimi, sisteme verilen ve sistemden alınan sıcaklıkların fonksiyonudur. (2.1) numaralı denkleme göre ısıl verim, sisteme verilen sıcaklık yükseldikçe veya sistemden atılan sıcaklık düşürüldükçe artar Ericsson Çevrimi Carnot çevrimi haricinde, çevrime ısı geçişinin T H sabit sıcaklığında, çevreden ısı geçişinin T L sabit sıcaklığında olduğu iki çevrim daha vardır. Bunlardan biri Ericsson çevrimidir. Diğeri ise bir sonraki başlık altında anlatılacak olan Stirling çevrimidir. Ericsson çevrimi, Stirling çevrimine benzerdir. Stirling çevriminde yer alan sabit hacimde ısı geçişleri, bu çevrimde sabit basınçta gerçekleşir. Ericsson çevriminin, T-S ve P-V diyagramları Şekil 2.2 de gösterilmiştir.

16 İzotermal (Sabit sıcaklık) sıkıştırma (sistemden dış ortama ısı geçişi) 2-3 Sabit basınçta rejenerasyon (rejeneratörden aracı akışkana sistem içi ısı transferi) 3-4 İzotermal (Sabit sıcaklık) genişleme (sisteme dış kaynaktan ısı geçişi) 4-1 Sabit basınçta rejenerasyon (aracı akışkandan rejeneratöre sistem içi ısı geçişi) P 3 4 Q g T Q g 3 4 rejenerasyon Q ç rejenerasyon Q ç 1 V S Şekil 2.2. Ericsson çevrimi P-V ve T-S diyagramları Ericsson çevrimde izentropik sıkıştırma ve genişleme sırasıyla kompresör ve türbinde gerçekleşmektedir. Ters akışlı bir ısı değiştiricisi rejeneratör görevini üstlenmiştir. Kuramsal olarak, sıcak ve soğuk akışkanlar arasındaki sıcaklık farkı hiçbir noktada dt diferansiyel miktarını geçmemektedir. Soğuk akışkanın giriş sıcaklığı, sıcak akışkanın giriş sıcaklığına eşit olmaktadır. Çevrimin ısıl verimi; T L η th, Ericsson = 1 (2.2) TH olarak ifade edilmektedir Stirling Çevrimi Stirling çevrimine göre çalışan bir sıcak hava motoru temel olarak iki pistondan oluşmaktadır. Pistonlardan bir tanesi yer değiştirme pistonu olarak adlandırılır ve görevi

17 17 çevrim akışkanını sıcak ve soğuk bölge arasında nakletmektir. Diğer piston güç pistonu olarak adlandırılır ve motordaki gücü üreten pistondur. Carnot çevriminden bilindiği üzere sıcak ve soğuk ısı kaynaklarının sıcaklıkları arasındaki fark arttıkça ısıl verimin arttığı bilinmektedir. Dolayısıyla bu sıcaklık farkını arttırmak için Stirling çevriminde sistem içi ısı geçişi yapılır; bu sistem içi ısı geçişine literatürde rejenerasyon adı verilir. Stirling çevrimi sıcak hava motorları için ideal bir çevrimdir. Dört tümden tersinir hal değişiminden oluşan Stirling çevriminin P-V ve T-S diyagramları Şekil 2.3 de görülmektedir. Bu hal değişimleri aşağıda sıralanmıştır: 1-2 İzotermal (Sabit sıcaklık) sıkıştırma (sistemden dış ortama ısı geçişi) 2-3 Sabit hacimde rejenerasyon (rejeneratörden aracı akışkana sistem içi ısı transferi) 3-4 İzotermal (Sabit sıcaklık) genişleme (sisteme dış kaynaktan ısı geçişi) 4-1 Sabit hacimde rejenerasyon (aracı akışkandan rejeneratöre sistem içi ısı geçişi) P 3 Q g T Q g Q ç 1 rejenerasyon 2 1 rejenerasyon V S Şekil 2.3. Stirling çevrimi P-V ve T-S diyagramı Stirling çevriminin nasıl gerçekleştiği, Şekil 2.4 te de görüldüğü gibi aralarında bir rejeneratör bulunan karşılıklı olarak yerleştirilmiş iki pistondan oluşan bir sistem ile anlatılmaktadır. Rejeneratör, tel veya seramik bir örgü veya ısıl kütlesi yüksek gözenekli bir tapadır. Rejeneratörde, akışkanın ısıl enerjisi geçici olarak depolanmaktadır. Rejeneratör ve pistonlar arasındaki hacimlerden biri en yüksek sıcaklığa ulaşılan genişleme hacmi, diğeri en düşük sıcaklık değerinin elde edildiği sıkıştırma hacmidir. Çevrim başlangıcında, genişleme hacmindeki pistonun rejeneratöre bitişik bir konumda üst ölü noktada, sıkıştırma bölgesindeki pistonun ise alt ölü noktada olduğu

18 18 kabulü yapılmaktadır. İş akışkanının tamamı sıkıştırma hacminde bulunmaktadır. Bu konumda hacim maksimum değerine ulaştığından basınç ve sıcaklık en düşük değere sahip olmaktadır. Sıkıştırma süresince (1-2 hal değişimi), sıkıştırma pistonu üst ölü noktaya doğru hareket ederken, genişleme hacmindeki piston sabit kalarak, konum değiştirmemektedir. İş akışkanının sıkıştırma hacminde sıkıştırılması, basıncın artmasına neden olmaktadır. Bu esnada yapılan soğutmanın etkisi ile sıcaklık sabit kalmaktadır. Yer Değiştirme Pistonu Rejeneratör Sıkıştırma Hacmi T min (1) Soğutma Bölgesi (2) Güç Pistonu Genişleme Hacmi (3) T max Isıtma Bölgesi (4) Şekil 2.4. Stirling çevrimi işleyişi 2-3 hal değişiminde, sıkıştırma pistonu rejeneratöre doğru ilerlemesi, genişleme pistonu rejeneratörden uzaklaşması ile iki piston eş zamanlı olarak hareket etmektedir. Bu esnada çalışma akışkanı rejeneratörden geçerek, sıkıştırma hacminden genişleme hacmine dolmaktadır. Bu geçiş esnasında rejeneratörde depolanan ısı, iş akışkanına

19 19 transfer edilerek, iş akışkanının sıcaklık değeri en düşük değerden en yüksek değere ulaşmaktadır. Sabit hacimde sıcaklığın artması, basıncında artmasına neden olmaktadır. 3-4 hal değişiminde, genişleme pistonu rejeneratörden uzaklaşarak AÖN ya doğru hareketine devam etmektedir. Bu esnada sıkıştırma pistonu rejeneratör ile bitişik bir konumda ÜÖN da yer almaktadır. Genişleme işleminde, artan hacmin etkisi ile basınç düşmektedir. Dış kaynaklardan sisteme transfer edilen ısı etkisi ile sıcaklık sabit değerdedir. Çevrimdeki son işlem olan 4-1 işleminde, iki piston, sabit hacimde çalışma akışkanının rejeneratörden geçerek, genişleme hacminden sıkıştırma hacmine dolması için iki piston eş zamanlı olarak hareket etmektedir. Rejeneratörden geçiş esnasında ısı, çalışma akışkandan rejeneratöre transfer edilmektedir. Böylece çalışma akışkanının sıcaklığı azalmakta ve minimum sıcaklık değerindeki akışkan sıkıştırma hacmine dolmaktadır. Bu işlem esnasında rejeneratörde depolanan ısı, bir sonraki çevrimin 2-3 hal değişiminde çalışma akışkanına transfer edilecektir. Stirling çevrimli sistemlerin termodinamik analizi yapılırken aşağıda yer alan varsayımlar yapılmıştır. 1. Çalışma akışkanı mükemmel gazdır ve hesaplamalarda mükemmel gaz denklemi olarak P. V = m. R. T denklemi kullanılmıştır. 2. Çevrim boyunca çalışma akışkanı kütlesi sabittir. 3. Gerçekte politropik hal değişimi olan sıkıştırma ve genişleme işlemleri, izotermal hal değişimi olarak analizde yer almaktadır. 4. Gerçekte ısıtma ve soğutma işlemleri anlık olarak sabit hacimde yapılmaktadır. 5. Pompalama ve akış kayıpları ihmal edilmektedir. 6. Silindir duvarı ve piston sıcaklıkları sabittir. 7. Rejeneratör %100 verim ile çalışmaktadır. 1-2 sabit sıcaklıkta sıkıştırma işlemi : Bu işlemde sıcaklığı sabit tutabilmek için sistemden çevreye ısı verilmektedir. Bu hal değişiminde yapılan iş, gerçekleştirilen ısı transferine eşit olmaktadır. Sıcaklık sabit olduğundan iç enerji değişimi oluşmaz ve entropi azalmaktadır. 1. ve 2. durum için mükemmel gaz denklemi yazılıp, orantılandığında, sabit terimler sadeleştirildikten sonra basınçlar ve hacimler arasındaki bağıntı elde edilmektedir.

20 20 P T P 2 P 1 =P min T 1 =T 2 =T min V2=V min V1=V max V S 2 S 1 S Şekil hal değişimine ait P-V, T-S diyagramları P1. V P. V m. R. T m. R. T 1 = (2.3) 2 P. V = sabit (2,4) V 2 = V min, 1 Vmax V = (2.5) V P = V 1 max 2 = P1. P1. (2.6) V2 Vmin T = = (2.7) 2 T1 Tmin Isı Transferi (Q 1-2 ) = yapılan iş (W 1-2 ), Q (2.8) 1 2 = U1 2 + W1 2 U = U U 0 (2.9) = Q = W (2.10)

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi Bölüm 7 ENTROPİ 1 Amaçlar Termodinamiğin ikinci kanununu hal değişimlerine uygulamak. İkinci yasa verimini ölçmek için entropi olarak adlandırılan özelliği tanımlamak. Entropinin artış ilkesinin ne olduğunu

Detaylı

Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri

Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi 1 GÜÇ ÇEVRİMLERİNİN ÇÖZÜMLEMESİNE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR Güç üreten makinelerin büyük çoğunluğu bir termodinamik çevrime göre çalışır. Ideal Çevrim: Gerçek

Detaylı

Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar

Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar 9-16. Kapalı bir sistemde gerçekleşen ideal hava çevirimi aşağıda belirtilen dört hal değişiminden oluşmaktadır. Oda

Detaylı

Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi

Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ 1 Amaçlar Özellikle otomobil motoru ve kompresör gibi pistonlu makinelerde yaygın olarak karşılaşılan hareketli sınır işi veya PdV işi olmak üzere değişik iş biçimlerinin

Detaylı

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi Termodinamik Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi 1 Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ 2 Amaçlar Özellikle otomobil motoru ve kompresör gibi pistonlu makinelerde yaygın olarak karşılaşılan

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 20.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI İzotermal ve Adyabatik İşlemler Sıcaklığı sabit tutulan sistemlerde yapılan işlemlere izotermal işlem, ısı alışverişlerine göre yalıtılmış sistemlerde yapılan işlemlere ise adyabatik işlem adı verilir.

Detaylı

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI İKİNCİ YASANIN ESAS KULLANIMI 1. İkinci yasa hal değişimlerinin yönünü açıklayabilir. 2. İkinci yasa aynı zamanda enerjinin niceliği kadar niteliğinin de olduğunu öne

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 23.01.2015 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Hareketli bir pistonla bağlantılı bir silindirik kap içindeki gazı inceleyelim (Şekil e bakınız). Denge halinde iken, hacmi V olan gaz, silindir çeperlerine

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 07.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

Buhar çevrimlerinde akışkan olarak ucuzluğu, her yerde kolaylıkla bulunabilmesi ve buharlaşma entalpisinin yüksek olması nedeniyle su alınmaktadır.

Buhar çevrimlerinde akışkan olarak ucuzluğu, her yerde kolaylıkla bulunabilmesi ve buharlaşma entalpisinin yüksek olması nedeniyle su alınmaktadır. Buhar Çevrimleri Buhar makinasının gerçekleştirilmesi termodinamik ve ilgili bilim dallarının hızla gelişmesine yol açmıştır. Buhar üretimi buhar kazanlarında yapılmaktadır. Yüksek basınç ve sıcaklıktaki

Detaylı

Halit YAŞAR. Doç. Dr. Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Halit YAŞAR. Doç. Dr. Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PROJECT MOTORLAR TITLE Doç. Dr. Halit YAŞAR Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 1/44 MOTORLAR DERS NOTLARINI FOTOKOPİDEN TEMİN EDEBİLİRSİNİZ 2/44 KAYNAKLAR 1) HEYWOOD, J.H.,

Detaylı

Bölüm 8 EKSERJİ: İŞ POTANSİYELİNİN BİR ÖLÇÜSÜ. Bölüm 8: Ekserji: İş Potansiyelinin bir Ölçüsü

Bölüm 8 EKSERJİ: İŞ POTANSİYELİNİN BİR ÖLÇÜSÜ. Bölüm 8: Ekserji: İş Potansiyelinin bir Ölçüsü Bölüm 8 EKSERJİ: İŞ POTANSİYELİNİN BİR ÖLÇÜSÜ 1 Amaçlar Termodinamiğin ikinci yasası ışığında, mühendislik düzeneklerinin verimlerini veya etkinliklerini incelemek. Belirli bir çevrede verilen bir halde

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ 1. GENEL BİLGİLER Buhar türbini, genel olarak yatay ekseni etrafında dönebilen bir rotor,

Detaylı

Stirling Motorlarında Kullanılan Hareket İletim Mekanizmaları. Motion transmission mechanisms used on the Stirling Engines

Stirling Motorlarında Kullanılan Hareket İletim Mekanizmaları. Motion transmission mechanisms used on the Stirling Engines Taşıt Teknolojileri Elektronik Dergisi (TATED) Cilt: 3, No: 3, 2011 (51-74) Electronic Journal of Vehicle Technologies (EJVT) Vol: 3, No: 3, 2011 (51-74) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com

Detaylı

Bölüm 9 GAZ AKIŞKANLI GÜÇ ÇEVRİMLERİ. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri

Bölüm 9 GAZ AKIŞKANLI GÜÇ ÇEVRİMLERİ. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri Bölüm 9 GAZ AKIŞKANLI GÜÇ ÇEVRİMLERİ 1 Amaçlar Tüm çevrim boyunca iş akışkanının gaz fazında kaldığı gaz akışkanlı güç çevrimlerinin performanslarını değerlendirmek. Gaz akışkanlı güç çevrimlerine uygulanabilir

Detaylı

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ Enerji analizi termodinamiğin birinci kanununu, ekserji analizi ise termodinamiğin ikinci kanununu kullanarak enerjinin maksimum

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 Kapalı Sistem Enerji Analizi TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 4-27 0.5 m 3 hacmindeki bir tank başlangıçta 160 kpa basınç ve %40 kuruluk derecesinde soğutucu akışkan-134a içermektedir. Daha

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

Motor kullanıcısı açısından seçimi etkileyen faktörler:

Motor kullanıcısı açısından seçimi etkileyen faktörler: Motor kullanıcısı açısından seçimi etkileyen aktörler: motor perormansı yakıt tüketimi ve kullanılan yakıtın iyatı motor gürültüsü ve hava kirliliği yaratan emisyonları motor maliyeti ve donanım masraları

Detaylı

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ Arş. Gör. Emre MANDEV 1. Giriş Pek çok uygulama alanında sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama ısı transferi gerçekleştiğinde kaynama ve yoğuşma olayları gözlemlenir. Örneğin,

Detaylı

4. TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI

4. TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI 4. TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI Bir odanın elektrik direncinden geçen akımla ısıtılması gözönüne alınsın. Birinci yasaya göre direnç tellerine sağlanan elektrik enerjisi, odaya ısı olarak geçen elektrik

Detaylı

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10 Öğrenci Numarası Adı ve Soyadı İmzası: CEVAP ANAHTARI Açıklama: Sınavda ders notları ve dersle ilgili tablolar serbesttir. SORU. Tersinir ve tersinmez işlemi tanımlayınız. Gerçek işlemler nasıl işlemdir?

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Güz Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN Makine

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Radyal yataklama türleri Sommerfield Sayısı Sonsuz Genişlikte

Detaylı

Dört stroklu diesel motor

Dört stroklu diesel motor Dört stroklu diesel motor İki stroklu diesel motor 4-s benzinli motor İndikatör diyagramı 4-s diesel motor İndikatör diyagramı Çift etkili bir diesel motor Karşıt pistonlu bir diesel motor - 1 Karşıt pistonlu

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI

İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI İÇTEN YANMALI MOTORLAR 2. BÖLÜM EK DERS NOTLARI 1.Kısmi Gaz Konumunda Çalışan Benzin (OTTO) Motoru Şekil 1. Kısmi gaz konumunda çalışan bir benzin motorunun ideal Otto çevrimi (6-6a-1-2-3-4-5-6) Dört zamanlı

Detaylı

Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik

Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik SAKARYA 2010 Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik çevrimi) açıklanması Çevrim Prosesin başladığı

Detaylı

3. TERMODİNAMİK KANUNLAR. (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu ÖRNEK

3. TERMODİNAMİK KANUNLAR. (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu ÖRNEK 1 3. TERMODİNAMİK KANUNLAR (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu Termodinamiğin Birinci Kanununa göre, enerji yoktan var edilemez ve varolan enerji yok olmaz, ancak şekil değiştirebilir. Kanun

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

TERMODİNAMİĞİN TEMEL EŞİTLİKLERİ

TERMODİNAMİĞİN TEMEL EŞİTLİKLERİ Serbest İç Enerji (Helmholtz Enerjisi) Ve Serbest Entalpi (Gibbs Enerjisi) Fonksiyonları İç enerji ve entalpi fonksiyonları yalnızca termodinamiğin birinci yasasından tanımlanır. Entropi fonksiyonu yalnızca

Detaylı

5. ENTROPİ Enerji geçişi, ısı İçten tersinirlik: S Süretim ( 0) Süretim

5. ENTROPİ Enerji geçişi, ısı İçten tersinirlik: S Süretim ( 0) Süretim 5. ENTROPİ Entropi, moleküler düzensizlik olarak görülebilir. Entropi terimi genellikle hem toplam entropi hemde özgül entropi şeklinde tanımlanabilir. Bir sistem daha düzensiz bir hal aldıkça, moleküllerin

Detaylı

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ İçten Yanmalı Motor Hareketli Elemanları 1- Piston 2- Perno 3- Segman 4- Krank mili 5- Biyel 6- Kam mili 7- Supaplar Piston A-Görevi: Yanma odası

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3 Enerji Kaynakları MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3 Enerji kaynakları Yakıtlar Doğa kuvvetleri Özel doğa kuvvetleri Yrd. Doç. Dr. Yüksel HACIOĞLU Katı Sıvı Gaz Odun Petrol Doğal Gaz Hidrolik Güneş Rüzgar

Detaylı

ITAP Fizik Olimpiyat Okulu

ITAP Fizik Olimpiyat Okulu 9 Eylül 00 Resmi Sınavı (Prof Dr Ventsislav Dimitrov) Konu: Termodinamik ve Enerji koruma yasası Soru Kütlesi m=0g olan suyu 00 0 C dereceden 0 0 C dereceye kadar soğuturken çıkan ısıyı tamamen işe çevirirsek,

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ DİZEL MOTORLARI

İÇTEN YANMALI MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ DİZEL MOTORLARI İÇTEN YANMALI MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ DİZEL MOTORLARI DİZEL MOTORLARI (Tarihçesi) İLK DİZEL MOTORU DİZEL MOTORLARI DÖRT ZAMANLI ÇEVRİM Çalışma prensibi Dizel motor, benzinli motorlardan farklı olarak

Detaylı

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA İçerik 1. Sisteme Genel Bakış 2. Atık Su Kaynaklı Isı Pompası Isı Değiştiricileri ve Tasarımı 3. Atık Su Isı

Detaylı

HAVA ŞARJLI KÜÇÜK GÜÇLÜ BİR STİRLİNG MOTORUNUN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ

HAVA ŞARJLI KÜÇÜK GÜÇLÜ BİR STİRLİNG MOTORUNUN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2004 : 10 : 1 : 51-55 HAVA

Detaylı

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi (Conversion of Internal Combustion Engines to Usage of Natural Gas and Performance

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI LAMİNER VİSKOZ AKIM ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ YRD. DOÇ. DR. GÜLŞAH

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ

MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Makineler 2 / 30 Makineler: Enerjiyi bir formdan başka bir forma dönüştüren, Enerjiyi bir yerden başka bir yere ileten,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I TAŞINIM VE IŞINIMLA BİRLEŞİK ISI TRANSFERİ DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Farklı

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1 Y. Doç. Dr. Güray Doğan 1 Kinematik Kinematik: akışkanların hareketlerini tanımlar Kinematik harekete sebep olan kuvvetler ile ilgilenmez. Akışkanlar mekaniğinde

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

Đçten Yanmalı Motor Tasarımı

Đçten Yanmalı Motor Tasarımı 1-Tasarımda kıyas yapılacak motor seçimi 2- Sayfa 86 dan 99 a kadar ısıl analiz yapılacak Uygulama-1 Motor hacmi 1298 cc 1000 rpm Sıkıstırma oranı (ε) 10 2000 rpm Ne 64 kw/6000 rpm Uygulanacak Motor 3000

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Düzlemsel Güneş Toplayıcıları Vakumlu Güneş Toplayıcıları Yoğunlaştırıcı Sistemler Düz Toplayıcının Isıl Analizi 2 Yapı olarak havası boşaltılmış

Detaylı

Prof. Dr. Olkan ÇUVALCI. Yrd. Doç. Dr. Hasan BAŞ. Öğr. Gör. Dr. Mustafa Sabri DUMAN. Prof. Dr. Orhan DURGUN

Prof. Dr. Olkan ÇUVALCI. Yrd. Doç. Dr. Hasan BAŞ. Öğr. Gör. Dr. Mustafa Sabri DUMAN. Prof. Dr. Orhan DURGUN PROJE ÇALIŞMASI KONULARI II. ÖĞRETİM 0405 GÜZ DÖNEMİ Prof. Dr. Olkan ÇUVALCI Metal Kaplama Yapan Çembere Isıtıcı Tasarımı Yrd. Doç. Dr. Hasan BAŞ Hidrolik Platform Projesi ve Prototip İmalatı Yufka Açma

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

Geleceğin Hareket Kaynağı Pnömatik mi? Elektromekanik mi? Pulsar Robotik ve Endüstriyel Otomason Sistemleri Ltd. Şti.

Geleceğin Hareket Kaynağı Pnömatik mi? Elektromekanik mi? Pulsar Robotik ve Endüstriyel Otomason Sistemleri Ltd. Şti. Geleceğin Hareket Kaynağı Pnömatik mi? Elektromekanik mi? Murat Anıl ORAL Makina Mühendisi Pulsar Robotik ve Endüstriyel Otomason Sistemleri Ltd. Şti. murat.oral@pulsar.com.tr Dünya çapında enerji tüketimi

Detaylı

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek Boyut analizi, göz önüne alınan bir fiziksel olayı etkileyen deneysel değişkenlerin sayısını ve karmaşıklığını azaltmak için kullanılan bir yöntemdir. Akışkanlar mekaniğinin gelişimi ağırlıklı bir şekilde

Detaylı

Prof. Dr. Selim ÇETİNKAYA

Prof. Dr. Selim ÇETİNKAYA Prof. Dr. Selim ÇETİNKAYA Performans nedir? Performans nedir?... Performans: İcraat, başarı 1. Birinin veya bir şeyin görev veya çalışma biçimi; Klimaların soğutma performansları karşılaştırıldı."; Jetin

Detaylı

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Sakarya 2010 İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Temel Kavramlar Basınç; Birim yüzeye etki eden kuvvettir. Birimi :bar,atm,kg/cm2

Detaylı

PLAKALI ISI EŞANJÖRÜ SEÇĐMĐ: [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM. Semih Ferit Emekli

PLAKALI ISI EŞANJÖRÜ SEÇĐMĐ: [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM. Semih Ferit Emekli [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM Semih Ferit Emekli 1960 Đstanbul'da doğdu. Pertevniyal Lisesi'nden sonra ĐDMMA Yıldız Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü'nden 1980 81 döneminde mezun

Detaylı

CHILLER CİHAZLARINDA KOMPRESÖR SEÇİMİ

CHILLER CİHAZLARINDA KOMPRESÖR SEÇİMİ CHILLER CİHAZLARINDA KOMPRESÖR SEÇİMİ Chiller cihazlarında kullanılan kompresörler oldukça çeşitlidir. Kompresör, gazlı soğutma sistemine sahip cihazların kalbi gibi işlev gördüğünden kullanılan kompresörün

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

Anlatım-sunum-laboratuar

Anlatım-sunum-laboratuar MM 401 MAKİNE MÜH.DENEYLER - I 1+2/2 -laboratuar 14 hafta-haftada 1 saat teorik 2 saat laboratuar Ders süresince yapılacak laboratuarlar: akışkan borusu ve lüleden akış, paralel akışlı ısı eşanjörü, hidrolik

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ Kütlenin korunumu: Kütle de enerji gibi korunum yasalarına uyar; başka bir deyişle, var veya yok edilemez. Kapalı sistemlerde: Sistemin kütlesi

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI SUDAN SUYA TÜRBÜLANSLI AKIŞ ISI DEĞİŞTİRİCİSİ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI SUDAN SUYA TÜRBÜLANSLI AKIŞ ISI DEĞİŞTİRİCİSİ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI SUDAN SUYA TÜRBÜLANSLI AKIŞ ISI DEĞİŞTİRİCİSİ 1. DENEYİN AMACI: Bir ısı değiştiricide paralel ve zıt türbülanslı akış

Detaylı

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI BÖLÜM 6 TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI 2 or Taşınımla ısı transfer hızı sıcaklık farkıyla orantılı olduğu gözlenmiştir ve bu Newton un soğuma yasasıyla ifade edilir. Taşınımla ısı transferi dinamik viskosite

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.TEORİK OTTO ÇEVRİMİ Gerçek motor çalışmasında yanma işlemi motor silindirinde gerçekleşir. Yanma sonu açığa çıkan

Detaylı

LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ

LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT YAĞSIZ 40 BAR PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT KOMPRESÖRÜN YENİ ÜRÜNÜ Our New Product PET Comperssor YAĞSIZ YÜKSEK BASINÇ PET KOMPRESÖRÜ LUPAMAT YAĞSIZ YÜKSEK BASINÇ PET KOMPRESÖRÜ HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILABİLİR

Detaylı

SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI*

SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI* SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI* * ISOLIER TECHNIK 5-91, Sh. 8-14, Walter BAUMANN BAYCAN SU NAÇ 1940 yılında Iğdır da doğdu. 1957 yılında Đstanbul Haydarpaşa Lisesi nden ve 1963 yılında ĐTÜ Makina

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI. Bölüm 6: Termodinamiğin İkinci Yasası

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI. Bölüm 6: Termodinamiğin İkinci Yasası Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI 1 Amaçlar Termodinamiğin ikinci yasasına giriş yapmak.. Termodinamiğin birinci ve ikinci yasalarını birlikte sağlayan geçerli hal değişimlerini belirlemek. Isıl enerji

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ MÜKEMMEL GAZ DENEY FÖYÜ 1.Deneyin Adı: Mükemmel bir gazın genişlemesi

Detaylı

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları DEN 3 Pompa Sistemleri Hesapları Sistem karakteristiği B h S P P B Gözönüne alınan pompalama sisteminde, ve B noktalarına Genişletilmiş Bernoulli denklemi uygulanırsa: L f B B B h h z g v g P h z g v g

Detaylı

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI Not: Ders konuları seçilirken aşağıda belirtilen formun doldurulup bölüm sekreterliğine verilmesi gerekmektedir. Prof. Dr. Erdem KOÇ Konu Rüzgar Türbinlerinde Kanat

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

KILCAL BORU BOYUTUNUN BELİRLENMESİ İÇİN TAVSİYELER

KILCAL BORU BOYUTUNUN BELİRLENMESİ İÇİN TAVSİYELER KILCAL BORU BOYUTUNUN BELİRLENMESİ İÇİN TAVSİYELER Çevirenler: Hüseyin BULGURCU, Şaban SAVAŞ GİRİŞ Kılcal boru buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinde en yaygın kullanılan genleşme cihazlarından biridir.

Detaylı

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008 Makina * Prof. Dr. İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU * Balıkesir - 008 1 HİDROLİK VE PNÖMATİK 1.BÖLÜM HİDROLİK VE PNÖMATİĞE GİRİŞ TARİHÇESİ: Modern hidroliğin temelleri 1650 yılında Pascal ın kendi

Detaylı

XII. ULUSAL TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ ERGİN BAYRAK, NACİ ŞAHİN Nisan 2015, İZMİR

XII. ULUSAL TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ ERGİN BAYRAK, NACİ ŞAHİN Nisan 2015, İZMİR KANATLI BORULU EVAPORATÖRLERDE DEVRE TASARIMININ KAPASİTEYE ETKİSİNİN N DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ ERGİN BAYRAK, NACİ ŞAHİN Isı Değiştiricilerine Genel Bir Bakış Kanatlı Borulu Isı Değiştiricileri Problemler

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ 1.Deneyin Adı: Zamana bağlı ısı iletimi. 2. Deneyin

Detaylı

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ. Yakıt Püskürtme Sistemleri Deneyi

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ. Yakıt Püskürtme Sistemleri Deneyi BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ Yakıt Püskürtme Sistemleri Deneyi Laboratuvar Tarihi: Laboratuvarı Yöneten: Laboratuvar Yeri: Laboratuvar Adı: Öğrencinin Adı-Soyadı

Detaylı

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz.

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz. Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, 2. Ara Sınavı Soruları 10.12.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

GENI US. Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör. Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri

GENI US. Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör. Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri GENI US Solar Tracker Kombine Isı & Güç Stirling Çözümleri Genious Solar Tracker Stirling Jeneratör 10 kw peak gücü ve 15 kw ısı. Kombine ısı ve güç. GENIOUS GENIOUS Solar Tracker sistemini, patentli ve

Detaylı

Bölüm 2 Kirletici Maddelerin Oluşumu

Bölüm 2 Kirletici Maddelerin Oluşumu Egzoz Gazları Emisyonu Prof.Dr. Cem Soruşbay Bölüm 2 Kirletici Maddelerin Oluşumu İstanbul Teknik Üniversitesi Otomotiv Laboratuvarı İçerik Motorlu taşıtlarda kirletici maddelerin oluşumu Egzoz gazları

Detaylı

Sürekli Rejimde İletim Çok Boyutlu 77. Giriş 1. Sürekli Rejimde İletim Bir Boyutlu 27. Geçici Rejim Isı İletimi 139

Sürekli Rejimde İletim Çok Boyutlu 77. Giriş 1. Sürekli Rejimde İletim Bir Boyutlu 27. Geçici Rejim Isı İletimi 139 İçindekiler BÖLÜM 1 Giriş 1 Çalışılmış Örnekler İçin Rehber xi Ön Söz xv Türkçe Baskı Ön Sözü Yazar Hakkında xxi Sembol Listesi xxiii xix 1-1 İletimle Isı Transferi 1 1-2 Isıl İletkenlik 5 1-3 Taşınım

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ

GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ Recep ÖZTÜRK ÖZET Gemilerde kullanma suyunun limanlardan temini yerine, bir vakum evaporatörü ile deniz suyundan

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUVARI ISI POMPASI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Isı pompası deneyi ile, günümüzde bir çok alanda kullanılan ısı pompalarının

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ 1. Deneyin Amacı İçten yanmalı motorlarda moment, güç ve yakıt sarfiyatı karakteristiklerinin belirlenmesi deneyi,

Detaylı

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi Egzoz Gazları Emisyonu Prof.Dr. Cem Soruşbay Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi İstanbul Teknik Üniversitesi Otomotiv Laboratuvarı İşletme Koşullarının Etkisi 1 Hava Fazlalık Katsayısı

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı