Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı"

Transkript

1 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Öer Faruk ALTUNÇ * Bilge ŞENTÜRK ** Özet Son yıllarda gelişekte olan ülkelerde (GOÜ) yoksulluğun azaltılası ve ekonoik büyüenin sürdürülebilirliği açısından özel yatırı kavraına vurguda bulunulası önelidir. 198 li yıllardan sonra Türkiye de özel yatırılardaki artışın desteklenesi ve bu artışın yarattığı olulu dışsallıklar nedeniyle ekonoik büyüeyi hızlandıracağı görüşü beniseniştir. Kau yatırılarının özel sektör yatırılarını dışlaası veya taalayıcısı olasına yönelik apirik literatürde bir görüş birliği sağlanaıştır. Bu çalışada Blejer ve Khan Modeli (1984) yardııyla Türkiye de döneinde, kau yatırılarının özel sektör yatırıları üzerindeki etkisi inceleneye çalışılıştır. Kullanılan ekonoetrik yönte zaan serileri analizidir. Apirik bulgular kau yatırı türlerinin (altyapı yatırıları veya altyapı niteliği taşıayan yatırılar) özel sektör yatırıları ile taalayıcılık ilişkisi içinde olduğuna ilişkin kanıtlar sunuştur. Bir diğer sonuç da özel sektör yatırılarının sürdürülesinde finansan olanaklarının öneli olduğu şeklindedir. Anahtar Kelieler: Özel Yatırı, Kau Yatırıı, Blejer ve Khan Modeli, ARDL Model An Epirical Analysis of the Relationship Between Private Investent and Public Investent in Turkey: Bound Test Approach Abstract Private investent plays a vital role to proote sustainable econoic growth and to reduce poverty in developing countries. The idea of using private sector * Arş. Gör. Muğla Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölüü, ** Arş. Gör. Muğla Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölüü, Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

2 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı investents intensively to boost growth in Turkey has started to eerge after 198s. Despite a sizeable epirical literature, the ipact of public investent in the developing countries gives inconsistent results on whether it copleents or crowds out private investent. This paper akes use of Blejer and Khan Model (1984) for Turkey over the periods estiating the effect of public investent on private sector. We eployed tie series analysis in this study. Our findings support the hypothesis that GDP growth stiulates private investent while public investent and private investent are copleentary. The other finding of the study is that credit constraint is an iportant deterinant of private investents in Turkey. Key Words: Private Investent, Public Investent, Blejer and Khan Model, ARDL Model JEL Classification Codes: E22, E6, H54 Giriş Gelişekte olan ülkelerin büyüe süreçlerinde özel yatırılar öneli rol oynaaktadır. Özel yatırılar tüketi harcaalarına kıyasla, topla talebin küçük bir bileşenini tesil etesine karşın, fiziki seraye oluşuunun ne oranda gerçekleştiği ölçütünde belirleyicidir. Bu nedenle özel yatırılar, ekonoinin üreti kapasitesinin genişleesinde ve uzun döneli ekonoik büyüede teel belirleyici konuundadır (Chhibber ve Wijnbergen, 1992:5). 198 den sonra Türkiye ekonoi politikalarındaki köklü ve yapısal değişiklikler ekonoik büyüenin finansanında öneli yer tutan yurt içi tasarrufları büyük ölçüde etkileiştir. 198 li yılların ortalarından sonra pozitif reel faiz uygulaası sonucunda yurt içi tasarruflar artış, ancak topla tasarruf oranında belirgin bir büyüe olaıştır. Ekonoide reel üretken yatırı artışından çok, tüketi ağırlıklı gelişe sağlanası, büyüenin ileriki dönelerde gelir yarata kapasitesinin azalasına yol açıştır (Karluk, 21: ). Şekil 1 de talep kalelerinin GSYH büyüesine ne ölçüde katkı sağladıkları gösterilektedir. 1, 5,, -5, Özel Yatırılar 2, 3,1 5,6 3,1 3,1,6-1,7-7, Özel Tüketi 3,2 6,8 7,7 5,6 3,3 3,8, -4, Net İhracat -2,2-3,3-2,4-1,4 -,3-1,2 1,7 5,2 Stok Değişeleri 2,1 -,4-1,9,1 -,1,6,3-5,4 Kau 1, -,9,4 1,,9,8,6,7-1, Kaynak: Maliye Bakanlığı, Yıllık Ekonoik Rapor, 29. Şekil 1: GSYH Büyüesine Katkılar (Puan), Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

3 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Özel yatırıların 27 yılından bu yana darala sürecine girdiği, kau yatırılarının ise büyüeye pozitif katkı sağladığı görülektedir. Büyüenin sürdürülebilirliği açısından özel yatırılar ile özel tüketilerin aynı düzeyde seyreteleri önelidir. 27 yılının ikinci çeyreğinden sonra ortaya çıkan küresel kriz sonrası dönede özel tüketi harcaalarındaki artış öneli ölçüde gerileiş, bu da özel yatırıların GSYH büyüesine katkısını negatif düzeylere çekiştir. 198 li yıllarla birlikte yatırı politikalarında öneli bir değişi yaşanış, kau yatırılarının altyapı yatırıları ile sınırlandırılası, yatırıların özel sektörün egeenliğine bırakılası ve yabancı yatırıların çekilebilesi için gerekli önleler alınıştır (Kılıçbay, 1991:5). 198 sonrası kau, özel ve topla sabit seraye yatırılarının GSYH ye oranı Şekil 2 de veriliştir. 3, 25, 2, 15, 1, 5,, TOPLAM YATIRIM KAMU YATIRIMI ÖZEL YATIRIM Kaynak: Devlet Planlaa Teşkilatı, Ekonoik ve Sosyal Göstergeler (195-26) ve Teel Ekonoik Göstergeler (Ocak-Şubat 21) Şekil 2: Türkiye de Gayrisafi Sabit Seraye Oluşuunun GSYH ye Oranı sonrası dönede, özel kesi sabit seraye yatırılarının kau kesii sabit seraye yatırılarından daha fazla gerçekleşesinin en öneli nedeni, özel sektörün yatırıa teşvik edilesi ve özel sektörün, getirileri yüksek yatırılara yönelesidir. Sabit seraye yatırılarında sosyal kârlılığı aaçlayan kau kesii, özel sektörün yatırıa yönelediği ancak yatırı yapılası gereken alanlara yöneliştir. 198 sonrası dışa açıla politikalarının yatırı kararları üzerinde öneli etki yarattığı; topla yatırı harcaalarında öneli bir düşüşe yol açasa da, bu politikalarla yatırıların sektörler arası dağılıının değiştiği gözleniştir. Özel kesi sabit seraye yatırılarının sektörel dağılıına bakıldığında, ialat sanayi yatırılarında son yıllarda bir artış görülektedir. Sektörler itibarıyla sabit seraye yatırılarının gelişii Tablo 1 de gösteriliştir. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

4 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Tablo 1: Ayrıştırılış Özel Yatırıların Topla Yatırılar İçindeki Payı (198-29) Ortalaa Ortalaa Ortalaa (1) Tarı 7,4 3,4 2,9 3,1 3,4 3,2 2,4,9 Madencilik 1, 1,2 2, 1,9 1,7 1,6 1,7 2, İalat 29, 24,6 39,1 42,1 42,2 45,3 46,3 43,7 Enerji,8 2,9 3,1 2,1 2,7 3,2 3,8 5,6 Ulaştıra 13,3 18,3 18,1 17,4 16,3 17,4 18,7 21,4 Turiz 2,3 3,7 7,7 7,9 7,4 6,7 8, 7,7 Konut 39,2 37,9 15, 15,1 15,6 12,7 8,1 8,7 Eğiti,4 1,2 1,4 1,1 1, 1, 1,3 1, Sağlık,5 2,4 4, 5, 5,7 4,5 5, 3,5 Diğer Hizetler 6,1 4,4 6,7 4,3 4, 4,3 4,7 5,5 Kaynak: Devlet Planlaa Teşkilatı, Ekonoik ve Sosyal Göstergeler (195-26) ve Teel Ekonoik Göstergeler (Ocak-Şubat 21) (1) Gerçekleşe Tahini Tabloda özel kesi tarafından gerçekleştirilen konut yatırılarında ciddi bir gerilee olduğu göze çarpaktadır. 198 li yıllardan sonra konut sektörü özel kesi sabit seraye yatırıları içinde ağırlıklı sektör konuundayken, 2 li yıllardan sonra büyük bir oransal gerilee gerçekleşiştir. 1. Ekonoik Model Çalışada, Blejer ve Khan (1984) odelinden yararlanılıştır. Teorik odellerin GOÜ lere uygulanası öncelikle güvenilir ve yeterli veri tabanının olaası, piyasa koşullarını bozan faktörlerin çokluğu ve fonksiyonel finansal piyasaların olaası gibi kurusal ve yapısal faktörler nedeniyle güçtür. Bu karaşık probleler, GOÜ lerde standart teorik çerçevede özel yatırıların odellenesini zorlaştıraktadır. Blejer ve Khan (1984) çalışalarında, GOÜ lerde kau yatırıları ve özel sektör yatırıları arasındaki ilişki ve bu yatırı kategorilerinin belirleyenleri üzerinde duraktadır. Model, iki öneli politika değişkenini kapsaaktadır. Özel sektöre açılan banka kredileri ve kau yatırıları dikkate alınakta ve bu değişkenler özel sektör yatırıları ile ilişkilendirilektedir. Model, gerçekleşen kau yatırılarının enflasyon, ücret artışı ve dışlaa (crowding out) gibi negatif etkilerini göreize ikân tanıaktadır. Modelin öneli bir katkısı da kau yatırılarını, altyapı yatırıları ve altyapıya dönük olayan yatırı kategorilerine ayırasıdır. Ayrıca özel yatırıların kau yatırıı kategorilerinden farklı şekillerde etkilendiğini varsayışlardır. Blejer ve Khan kısi ayarlaa gayrisafi yatırı odelinin başlangıç noktası; * PI = β ( PI t PI ) (1) veya * PIt = βpi t + ( 1 β ) PI (2) 534 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

5 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK şeklinde gösterilebilir. PI gayrisafi özel yatırıların fiili düzeyini, PI * ise gerekli düzeyi gösterektedir. t zaan periyodu ve β ayarlaa katsayısıdır ( β 1). β yı etkileyen fiili seraye stoku t-1 döneindeki fiili düzey ile gerekli düzeyi ayarlar. Durağan duruda, özel yatırıların gerekli düzeyi; PI * t = [ 1 (1 δ ) L] CS * t, (3) olacaktır. L gecike işlecisini ve CS* gelecek dönelerde çıktı düzeyi (Y t ) ile ilişkilendirilen gerekli seraye stokunu tesil etektedir. CS * t = ay t (4) (1) ve (4) no.lu eşitlikler birleştirildiğinde aşağıdaki eşitliğe ulaşılır: PI t = βa [ 1 (1 δ ) L] Yt + (1 β ) PI (5) Böyle bir fonksiyonel yapının tahini için sadece gayrisafi özel yatırı verisi gereklidir. Blejer ve Khan (1984), iş çevrileri (business cycle), özel sektöre açılan kredilerin varlığı ve kau yatırı düzeyinin, özel yatırıları etkileyen üç öneli faktör olduğunu ifade etiştir. Ancak devletin özel sektöre rakip olup, al üretesi veya sınırlı fiziki ve finansal kaynakları kullanarak, özel sektör yatırılarını dışlaası şeklinde ortaya çıkan kau yatırılarının net etkisi konusunda bir fikir birliği yoktur. Özel yatırılar üzerinde kau yatırılarının net etkisi bir yandan dışlaanın büyüklüğüne diğer yandan kau ve özel yatırıların taalayıcılığına bağlıdır. Dışlaa etkisi, özel kredilerin fiili değeri ile bir yıl gecikeli değeri arasındaki fark olarak hesaplanan özel sektöre açılan banka kredilerindeki bekleneyen değişeyle ( UPC) ölçülektedir. Ayarlaa katsayısı, β, kau yatırıları (GI) ve özel sektöre açılan banka kredilerindeki bekleneyen değişeye bağlıdır: ( b1 UPCt + b2git ) β = b + (6) * ( PIt PI ) (6) no.lu eşitlik (2) no.lu eşitlikte yerine yazılırsa; * PI = b ( PIt PIt 1) + b1 UPC + b2git (7) elde edilir. Blejer ve Khan (1984) odelini takiben, (7) no.lu eşitliği aşağıdaki gibi yazak ükündür: PIt = b a[ Yt 1 ( 1 δ ) Yt 2 ] + b1 UPC + b2git + b3 GIt + (1 b ) PI (8) Kau politikalarının özel yatırılar üzerindeki etkileri özel sektöre açılan krediler (b1) ve kau yatırıları (b2 ve b3) katsayılarının tahin edilesiyle bulunur. Blejer ve Khan (1984), kau yatırılarının altyapı ve altyapıya dönük olayan bileşenlerinin tahini için bir yönte önerişlerdir. Altyapı yatırılarının özelliği gereği uzun döneli bir kavra olduğu ve beklenen kau yatırılarının aşağıdaki gibi odellenerek, uygun bir vekil değişken olduğu varsayılıştır: GI t = p + p1gi (9) Tahin edilen değerler (beklenen değerler) uzun döneli altyapı bileşenini, bu odelden elde edilen artık (residual) değerler (bekleneyen) ise kısa döneli altyapı niteliği taşıayan kau yatırıı bileşenini tesil etektedir. Böylece (8) no.lu eşitliği aşağıdaki gibi yazak ükündür: PI b a Y 1 δ ) Y + b UPC + b EGI + b UGI (1 b PI (1) [ ( t 2 ] 1 t 2 t 3 t 1 t = ) t Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

6 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Modelde EGI beklenen altyapıya dönük kau yatırılarını ve UGI ise bekleneyen ya da altyapı niteliği taşıayan yatırıları gösterektedir. b3 için negatif işaret dışlaa etkisini gösterecektir. Çalışada bu denkle yapısına uygun olarak (11) no.lu ekonoetrik odel uzun ve kısa döne için tahin ediliştir: PI t = b Yt 1 + b1upct + b2egi t + b3ugi t+ b4pi + ut (11) 2. Literatür Blejer ve Khan (1984), kau sektörünün özel sektörün üretii için gerekli kıt fiziki ve finansal kaynakları kullanarak veya özel sektörün üretebileceği al ve hizetleri kendisi üreterek özel sektöre rakip olası sonucunda özel sektörün dışlanabileceğini vurgulaışlardır. Ayrıca borçlana, vergilee ve enflasyon yoluyla kau sektörü yatırılarının finanse edilesi sonucunda da özel yatırıların engellenebileceğini savunuşlardır. Altyapı ile ilişkili kau yatırıı ve kau allarının tedarik edilesi özel yatırıları taalayabilir. Bu türdeki bir kau yatırıı, özel yatırı olanaklarını geliştirebilekte ve serayenin verililiğini arttırabilektedir. Gelişiş ekonoilerde yatırı davranışı, yatırıları hızlandıran odeli, Tobin in Q teorisi, neoklasik esnek hızlandıran teori gibi forel odeller kullanılarak analiz edilektedir. Türkiye ve diğer gelişekte olan ülkelerde kurusal kısıtlar ve veri kısıtı benzer odellerin uygulanasını zorlaştıraktadır. Sundararajan ve Thakur (198), Wai ve Wong (1982) ve Blejer ve Khan (1984) gelişekte olan ülkeler için uygulanabilir yatırı odelleri geliştireye çalışışlardır. Özel yatırı ve kau yatırıları arasındaki ilişkileri baz alan apirik literatür iki eksende gelişektedir. Birinci eksen, kau yatırı harcaalarının özel yatırıları dışlaası (crowding out) üzerine gelişiştir. İkinci eksen, kau yatırıları ile özel yatırıların birbirine rakip değil, birbirinin taalayıcısı olduğu (crowding in) yönünde gelişiştir. Grene ve Villanueva (1984) ve Serven ve Soliano (1991) gelişekte olan ülkelere ilişkin yaptıkları çalışalarda, kau ve özel yatırılar arasında taalayıcılık ilişkisi olduğu sonucuna varışlardır. Oshikoyo (1994), Afrika ülkelerinde ve Blejer ve Khan (1984) gelişekte olan ülkelerde sadece altyapıya dönük kau yatırıları ile özel yatırılar arasında bir taalayıcılık özelliği olduğu yönünde apirik kanıtlar elde etişlerdir. Nazi ve Rairez (1997), Meksika ya ilişkin yaptıkları çalışada kau yatırılarının özel yatırıları dışladığı sonucuna ulaşışlardır. Ghali (1998), döneini kapsayan ve Tunus ekonoisi üzerine yaptığı çalışada, kau yatırılarının kısa dönede özel yatırılar üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğu, uzun dönede ise he ekonoik büyüeyi he de özel yatırıları olusuz etkilediğini gösteriştir. Ahed ve Miller (1999), OECD ülkelerine ilişkin yaptıkları çalışada, kau ve özel yatırılar arasında negatif bir ilişki olduğu ancak hüküetin üstlendiği ulaşı ve iletişi harcaaları ile özel yatırılar arasında pozitif bir ilişki olduğu sonucuna varışlardır. Ghura ve Godwin (2), Sub-Sahra Afrika ülkelerinde kau yatırılarının özel yatırıları teşvik ettiğini ifade edip, Asya ve Latin Aerika da ise negatif bir ilişki buluşlardır. Narayan (24), Fiji ekonoisi için döneini kapsayan yıllık verilerden hareketle kau yatırılarının özel yatırıları 536 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

7 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK dışlayıp dışlaadığı hipotezini sınaıştır. Çalışasında iki ayrı dönei dikkate alış, arasında kau yatırıları ile özel yatırılar arasında taalayıcılık özelliği olduğu, döneinde ise kau yatırıları ile özel yatırılar arasındaki ilişkinin zayıf olduğu sonucuna ulaşıştır. Apirik bulgular, sonuçların ülkeden ülkeye değiştiğini ve aynı ülke örneği üzerine yapılan çalışaların bile farklı sonuçlara ulaştığını gösterektedir. Türkiye ekonoisine ilişkin yapılan apirik araştıralarda rakip ola ya da taalayıcılık hipotezine ilişkin farklı sonuçlar göze çarpaktadır. İsihan vd. (22), 197 li yıllardan sonra kau ve özel yatırılar arasındaki ilişkinin kırılaya başladığını ve akroekonoik istikrarsızlık ve ali açıkların genişleesi nedeniyle 198 li yıllardan sonra yatırıların taalayıcılık özelliğinin (crowding in) tersine döndüğünü vurgulaışlardır. Taban ve Kara (26), döneini kapsayan çalışalarında kau sabit seraye yatırıları ile özel sektör yatırıları arasında bir taalayıcılık ilişkisinin oladığı sonucuna varışlardır. Ayrıca çalışada kau iç borçlanasının özel sektör yatırılarını dışladığı da ifade ediliştir. Şişek (23), farklı türdeki kau harcaalarının, özel yatırılar üzerindeki etkilerini inceleiş, döneini kapsayan çalışada genel itibarıyla kau harcaalarının özel harcaaları dışladığı sonucunu destekleyen apirik kanıtlar elde etiştir. Bilgili (23), döneini kapsayan, kısa ve uzun döne aliye politikasının etkilerini analiz ettiği çalışada he içlee he de dışlaa hipotezini destekleyen sonuçlara ulaşıştır. Kuştepeli (25), döneini kapsayan çalışasında kau harcaalarının he direkt he de dolaylı etkilerini test etiştir. Tahin sonuçları, reel hüküet harcaalarının reel özel yatırıları taaladığı (crowding in), reel hüküet açıklarının ise özel yatırıları dışladığı şeklinde çıkıştır. Yavuz (25), dönei için Türkiye ekonoisi üzerine yaptığı çalışada kau harcaalarının özel yatırıları çektiği (crowding in) sonucuna ulaşıştır. Çalışada, Blejer ve Khan odelinden hareketle, altyapı ve altyapı niteliği taşıayan kau yatırılarının özel sektör yatırıları üzerindeki etkisi dönei için zaan serisi analizi teknikleriyle test edilecektir. 3. Veri Seti ve Kaynakları Çalışada kullanılan veriler, Blejer ve Khan (1984) odelindeki değişkenlerle tutarlı olacak şekilde seçiliştir. Blejer ve Khan (1984) odelinde PI özel yatırılar, Yt reel GDP artış hızı, EGI beklenen altyapıya dönük kau yatırıları ve UGI ise bekleneyen ya da altyapı niteliği taşıayan kau yatırıları şeklinde ifade ediliştir. Ekonoetrik tahinlerde kullanılan veriler aşağıdaki gibi kodlanıştır: PI: Özel Sektör Sabit Seraye Yatırıları (1987 sabit fiyatlarıyla) GDP: Reel GSYH artış hızı GI: Kau Sektörü Sabit Seraye Yatırıları (1987 sabit fiyatlarıyla) UGI: Kau Sektörü Altyapı Niteliği Taşıayan Yatırı Harcaaları PC: Bankacılık Kesii Tarafından Özel Sektöre Açılan Krediler (1987 sabit fiyatlarıyla) Bu denkle, döneini kapsayan yıllık verilerden hareketle Türkiye ekonoisi için tahin edilecektir. Kau sektörü altyapı niteliği taşıayan yatırı harcaaları (UGI) Blejer ve Khan (1984) odelinde eşitlik (9) yardııyla Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

8 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı türetiliştir. Eşitlik (9) un tahininden elde edilen kalıntılar (residuals) altyapıya dönük yatırı harcaaları dışında kalan yatırı harcaalarını verektedir. Yatırı harcaalarına ilişkin veriler Devlet Planlaa Teşkilatı (DPT), GSYİH, GSYİH fiyat deflatörü (1987=1) ve özel sektöre açılan krediler Türkiye İstatistik Kuruu (TÜİK) yıllık istatistik göstergelerinden derleniştir. İzleyen alt bölülerde L notasyonu serilerin logaritalarının alındığını, D ise birinci dereceden farklarının alındığını sigeleektedir. 4. Ekonoetrik Yönte ve Apirik Sonuçlar Ekonoetrik etodoloji öncelikle zaan serilerinin durağanlık özelliklerini irdeler. Değişkenler arasında anlalı istatistiki ilişkilerin incelenebilesi için serilerin durağan olası beklenektedir. Zaan içerisinde ortalaası ve varyansı değişen seriler durağan olaayan veya biri kök içeren seriler olarak adlandırılaktadır. Zaan serilerinde biri kökün varlığını araştıran ve literatürde yaygın şekilde kullanılan test, Geliştiriliş Dickey-Fuller (ADF) testidir. Bağılı değişkenin gecikeli değerlerinin odele dahil edildiği denkle, bir sabit ve bir zaan trendi içerecek şekilde aşağıdaki gibi forüle edilebilir: k yt = µ + βt + δyt 1 + α j yt j + εt j = 1 (12) fark işlecisi, t bir zaan trendi, ε hata terii, y kullanılan seri ve k ise gecike sayısıdır. Dickey-Fuller testi hata teriinin istatistiksel olarak bağısız dağıldığını ve sabit varyansa sahip olduğunu varsayaktadır. Ayrıca, Dickey-Fuller testinde gecike uzunluklarının doğru seçilesi, testin gücü ve paraetrelerin anlalılık düzeyleri bakıından önelidir (Said ve Dickey, 1984). ADF testi δ paraetresinin tahinine dayanaktadır. δ paraetresinin istatistiki olarak sıfırdan farklı olacak şekilde anlalı çıkası, serilerin durağan oladığı şeklindeki boş hipotezin reddedileceği anlaına gelektedir. Hata terileri konusundaki sınırlayıcı varsayılara yer vereyen ve yüksek derecedeki korelasyonu kontrol etek için geliştirilen Phillips-Perron (1988) testi, ADF testini taalayıcı bir biri kök testidir. Phillips-Perron (PP) testinde otokorelasyonu gidereye yetecek kadar bağılı değişkenin gecikeli değerleri odele dahil edileekte, bunun yerine Newey-West tahincisi ile uyarlanaktadır. Her iki test için de Dickey- Fuller test istatistiğinin (τ ) utlak değerinin McKinnon tarafından tablolaştırılan kritik değerlerin utlak değerinden büyük olası duruunda serinin durağan olduğu sonucuna ulaşılır (Altunç, 28:118). Her bir zaan serisine ilişkin ADF ve Phillips-Perron test sonuçları Tablo 2 de sunuluştur: t 538 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

9 Tablo 2: Biri Kök Testi Sonuçları ADF Testi Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Phillips-Perron Testi Değişkenler Sabit Sabit ve Trend Sabit Sabit ve Trend LPI -1,31() -1,67() -1,56(3) -1,98(3) LGDP -1,15() -3,9() -1,17(3) -3,11(1) LGI -2,17(1) -3,5(1) -1,61(5) -1,97(5) UGI -3,34(2)** -3,66(3)** -3,23(5)** -3,68(5)** LPC -2,71(4) -2,48(4) -1,37(4) -1,7(7) DLPI -5,2()* -4,91()* -5,2(2)* -4,91(2)* DLGDP -4,66()* -4,44()* -4,16(4)** -3,87(4)** DLGI -4,5(1)* -3,96(1)* -3,11(13)** -3,66(14)** DLPC -3,73()* -3,89()* -3,6(27)** -5,11(27)* McKinnon (1996) Kritik Değerleri Anlalılık Düzeyi Sabit Sabit ve Trend 1% -3,68-4,32 5% -2,97-3,58 1% -2,62-3,22 Test istatistikleri he sabit he de sabit ve trend içerecek şekilde teste tabi tutuluştur. ADF testi için parantez içindeki rakalar Schwarz bilgi kriterine (SIC) göre otokorelasyonun bulunadığı iniu gecike değerleridir. PP testinde ise parantez içindeki değerler, Newey-West optial uyarlaa gecikeleridir. ADF test sonuçları UGI değişkeni dışında tü değişkenlerin birinci dereceden entegre I(1) olduklarını doğrulaaktadır. Altyapı niteliği taşıayan kau harcaalarına (UGI) ilişkin ADF ve PP test sonuçları bu değişkenin %5 anlalılık seviyesinde düzey değerde durağan I() olduğunu gösterektedir. Bazı serilerin düzey değerde, bazılarının ise birinci farklarında durağan olası duruunda, geleneksel eşbütünleşe testleri uygulanaaz. Böyle bir duruda değişkenler arasında uzun döneli bir ilişkinin varlığını inceleede gecikesi dağıtılış otoregresif odel (autoregressive distributed lag, ARDL); Paseran, Shin ve Sith (21) tarafından geliştirilen sınır testi yaklaşıı (bounds test approach) bu sorunu ortadan kaldıraktadır. ARDL yaklaşıına dayalı Sıradan En Küçük Kareler (OLS), değişkenlerin tüüyle I(), I(1) veya he I() he I(1) olduklarına bakılaksızın hepsine uygulanabilir (Paseran vd., 21). Türkiye ekonoisi için özel yatırı odelinin test edilesinde ARDL odelleesinden yararlananın sayısız avantajları vardır. Bu avantajları aşağıdaki gibi sıralaak ükündür: Öncelikle, klasik eşbütünleşe yaklaşıında karşılaşılan test öncesi problelerin ortaya çıkasını önleektedir. İkincisi, yeterli sayıda gecikenin alınasına izin veresi ve genelden özele odellee çerçevesinde veri ürete sürecini Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

10 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı kolaylaştırasıdır. Johansen eşbütünleşe testi geçerli aaçlar için büyük örnekleler gerektirirken, bu yaklaşı küçük hacili örneklelerde de etkin sonuçlar verir. Son olarak, basit bir doğrusal dönüştüre yoluyla ARDL den türetilebilen dinaik hata düzelte odeli (ECM) uzun döneli bilgi kaybına yol açaksızın kısa döneli dinaikleri uzun döneli dinaiklerle birleştirektedir (Banerjee vd., 1993:51-52). ARDL odelindeki hata düzelte terii kısıtlı hata düzeltelerine sahip oladığından ARDL bir Kısıtlanaış Hata Düzelte Modeli (UECM) dir. Ayrıca zaan serilerinin durağan olaası sonucunda ortaya çıkan sorunların ARDL yaklaşıı ile ortadan kalkabileceği ifade edilektedir. Bu yaklaşıın perforansı üzerine yapılan son yıllardaki araştıralar, diğer eşbütünleşe yönteleriyle kıyaslandığında ARDL yaklaşıının Engle-Granger (1987), Johansen (1988), Johansen ve Juselius (199) ve Gregory ve Hansen (1996) gibi geleneksel eşbütünleşe tekniklerine göre daha fazla tercih edildiğini ortaya koyuştur (Faras ve Ghali, 29:136). Bu yaklaşıda kullanılan test istatistikleri, genelleştiriliş bir Dickey-Fuller tipi regresyondaki geleneksel Wald veya F-istatistiğidir. Bu istatistik, koşullu sınırlanaış denge hata düzelte odelinde, değişkenlerin gecikeli düzeylerinin istatistiksel anlalılığını test etek için kullanılır (Paseran vd., 21:29). Bu odelin çalışaıza uyarlanış biçii aşağıdaki gibi yazılabilir: LPI = α + + i= + u t 1i t i i= 1 i= α LPC 5i α LPI t i + + α LPI 6 α LGDP 2i t i + + α LGDP 7 3i t i i= i= α LGI + α LGI 8 + 4i + α UGI 9 α UGI t i + α LPC H : (13) no.lu eşitlikte eşbütünleşe ilişkisi, α 6 = α 7 = α 8 = α 9 = α1 = hipotezinin test edilesiyle yapılaktadır. Herhangi bir anlalılık seviyesi için hesaplanan F istatistiği Paseran vd. (21) çalışasında verilen alt ve üst kritik değerlerin dışına düştüğü takdirde değişkenlerin bütünleşe derecelerini dikkate alaksızın kesin bir yoru yapak ükün olabilektedir. F istatistiğinin üst kritik değerin üzerinde olası, seriler arasında uzun döneli bir ilişki olduğunu, alt değerin altında olası ise uzun döneli bir ilişkinin oladığını gösterektedir. F istatistiğinin kritik değerler arasında kalası duruunda bir sonuca varılaaakta ve serilerin bütünleşe derecelerini dikkate alan diğer eşbütünleşe testlerine başvurulaktadır (Gürgür ve Karaca, 27:19). ARDL odelinde ilk olarak (13) no.lu eşitlikteki bağılı ve bağısız değişkenlerin sebolüyle gösterilen gecike uzunluğunun (lag order) AIC veya SBC kriterlerine göre belirlenesi gerekir. En küçük kritik değeri sağlayan gecike uzunluğu odelin gecike uzunluğu olarak seçilir. Seçilen gecike uzunluğu ile oluşturulan odelin ardışık bağılılık içeresi duruunda, ikinci en küçük değeri sağlayan gecike uzunluğu alınır ve eğer ardışık bağılılık ortadan kalkaışsa kalkana kadar bu işlee deva edilir (Karagöl vd., 27:76). Analizde yıllık verilerin kullanılası ve gözle sayısının sınırlı olası nedeniyle en fazla 3 gecikeye kadar tahin yapılıştır. 1 (13) 54 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

11 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Tablo 3: Sınır Testi İçin Gecike Sayısının Belirlenesi 2 AIC SBC χ BG 1-7,5351-5,8991 5,877** 2-8, , ,518*** 3-9,93774* -5,82466* 1,12 2 Not:, gecike sayısı, χ BG Breusch-Godfrey ardışık bağılılık test istatistiğidir. **,*** işaretleri sırasıyla %5 ve %1 anlalılık düzeyinde hata terileri arasında ardışık bağılılık olduğunu gösterektedir. Tablo 3 teki veriler he AIC he de SBC dikkate alındığında 3 gecikede en küçük değerin elde edildiğini gösterektedir. 3 gecikenin alındığı duruda otokorelasyon sorunu da ortadan kalkaktadır. Bu nedenle özel yatırı odeli 3 gecike ile tahin ediliştir. ARDL sınır testi yaklaşıı özel yatırılar ile onu etkileyen değişkenler arasında uzun döne ilişkinin olup oladığını test etek için kullanılıştır. 3 gecike uzunluğuna göre aşağıdaki H hipotezi test ediliştir. H o : β1 = β 2 = β 3 = β 4 = β 5 = Modelde yer alan değişkenler arasında uzun döneli ilişki olup oladığını ifade eden teel hipotezin geçerliliğini test etek için hesaplanan F istatistiği Paseran vd. (21) den alınan üst kritik değerlerden daha yüksek çıkıştır. Bu sonuç, bağılı değişken ile bağısız değişkenler arasında bir eşbütünleşe ilişkisi olduğunu gösterektedir. Tablo 4: Sınır Testinde Hesaplanan F İstatistiği Kritik Değerler (%1) Kritik Değerler (%5) F Test k Alt Sınır Üst Sınır Alt Sınır Üst Sınır İstatistiği I() I(1) I() I(1) 3 6,45 4,29 5,61 3,23 4,35 Not: k, (11) no.lu denkledeki bağısız değişken sayısıdır. Kritik değerler Paseran vd. (21) deki tablodan alınıştır. Kritik değerler sınırlanaış sabit teri ve trendin oladığı III. duru için geçerli tablodan alınıştır. Gecike uzunluğunun seçilesinde Schwarz bilgi kriteri dikkate alınıştır. 3 gecikenin kullanıldığı odelde Breusch-Godfrey ardışık 2 bağılılık test istatistiği χ BG, 2.327(.17) çıkıştır. Bu da teel hipotezin reddedileeyeceğini ve kurulan odelde ardışık bağılılık probleinin oladığını gösterektedir. Özel yatırılar ile GDP, topla kau altyapı yatırıları, altyapı niteliği taşıayan kau yatırıları ve özel sektöre açılan krediler arasındaki ilişkinin uzun döne paraetrelerinin tahin edilesi için SBC kriteri kullanılarak, uygun gecike uzunluğu belirleniştir. Özel yatırılar (PI) için 2 gecike, özel sektöre açılan krediler (PC) için 3 gecike, kau yatırıları (GI) için gecike, GDP için 2 gecike ve bekleneyen kau yatırıları (UGI) için 2 gecike alınıştır. ARDL (2,3,,2,2) odelinin tahin sonuçları ve tanılayıcı testlerin sonuçları Tablo 5 te veriliştir. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

12 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Tablo 5: ARDL (2,3,,2,2) Modeli Tahin Sonuçları Değişkenler Katsayılar Standart Hatalar t-istatistiği Probabilite LPI(-1) 1,586,24 6,611, LPI(-2),92,283 3,181,8 LPC,487,135 3,69,4 LPC(-1),387,181 2,136,54 LPC(-2) -,34,182 -,187,855 LPC(-3) -,588,176-3,338,6 LGI 1,31,523 1,972,72 LGDP 6,12 1,958 3,126,9 LGDP(-1) 13,578 3,938 3,445,5 LGDP(-2) 13,163 4,91 3,218,7 UGI,146,138 1,55,312 UGI(-1) -,117,19-1,64,38 UGI(-2),194,61 3,28,8 C 12,832 3,124 4,18,1 R 2 =,887 R 2 d =,764 F-stat=7,22(,1) Breusch Godfrey LM Testi(1)=,935(,333) Rasey Reset Testi(1)=1,13(,314) Jarque Bera Testi(2)=1,473(,479) White Testi(1)=1,158(,362) Tanılayıcı testler ARDL odelinde herhangi bir sorun oladığını gösterektedir. Modele ilişkin paraetrelerin kararlılığının incelendiği CUSUM ve CUSUMQ test sonuçları da odel artıklarının sınır içinde kaldığını ve odelde yapısal bir değişenin oladığını gösterektedir (Şekil 3). Plot of Cuulative Su of Recursive Residuals (CUSUM Test, 5% significance) 1.5 Plot of Cuulative Su of Squares of Recursive Residuals (CUSUMSQ) Şekil 3: Uzun Döne Model için CUSUM ve CUSUMSQ Grafikleri ARDL (2,3,,2,2) odelinden hesaplanan uzun döne katsayıları ve sınaa istatistikleri veriliştir. Modeldeki değişkenlerin bazılarının durağan olaası, noral dağılı varsayıını geçersiz kılakta veya noral dağılış standart hatalar elde edileeekte, dolayısıyla t istatistiklerine dayalı yorular geçerli olaktadır. 542 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

13 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Bu sorun, uzun döne katsayılarının asiptotik standart hatalarının delta yönteiyle hesaplanasıyla giderilebilektedir (Paseran ve Paseran, 1997; Çağlayan, 26; Erden ve Sağla, 29). Tablo 6: ARDL (2,3,,2,2) Modeli Uzun Döne Katsayıları Değişkenler Uzun Döne Katsayıları Standart Hata t-istatistiği LGI,295,143 2,56*** LPC,72,32 2,238** LGDP 9,42 1,852 5,85* UGI,64,21 3,54* C 2,789,336 8,31* *%1, **%5, ***%1 anlalılığı gösterir. Tablo 6 daki değişkenlerin tüünün istatistiksel olarak anlalı çıktığı ve uzun döne katsayılarının pozitif olduğu görülektedir. Elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, GDP deki artış, özel yatırılar üzerinde istatistiksel olarak anlalı ve güçlü bir pozitif etkiye sahip olup, he topla altyapı yatırıları he de altyapı niteliği taşıayan yatırılar ile özel yatırılar arasında bir taalayıcılık ilişkisi ortaya çıkarıştır. Aynı şekilde, özel sektöre açılan krediler ile özel yatırılar arasında da pozitif ve anlalı bir ilişki görülektedir. Değişkenler arasındaki kısa döne ilişkisi ise ARDL odeline dayanan hata düzelte odeli yardııyla incelenektedir: LPI t i= 1i 2i i= 1 i= i= i= LPC + λect = α + α LPI + α LGDP + LGI + UGI + + u t Modelde yer alan ECT değişkeni, hata düzelte teriidir. ECT değişkeninin katsayısı (λ), kısa dönede dengesizliğin ne kadarının uzun dönede düzeltileceğini gösterir. Hata düzelte odelinin işlerliği, bu değişkenin katsayısının işaretinin negatif ve anlalı olasına bağlıdır. Model (14) ten yararlanarak oluşturulan kısa döne ilişkisi Tablo 7 de veriliştir. Tablo 7: Kısa Döne ARDL(2,3,,2,2) Modeli Tahin Sonuçları Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran (14) Değişkenler Katsayılar Standart Hata t-istatistiği Probabilite LPI t-1,92,283 3,181*,6 LPC,486,135 3,69*,3 LPC t-1,622,121 5,14*, LPC t-2,588,176 3,338*,4 LGI 1,31,523 1,972**,67 LGDP 6,119 1,958 3,126*,7 LGDP t-1-13,163 4,9-3,218*,6 UGI,146,138 1,55,38 UGI t-1 -,194,61-3,27*,6 ECM t-1-1,488,471-3,157*,6 C 12,832 3,24 4,243*,1 R 2 =,939 R 2 d =,873 F-stat(1,15)=18,438(,) *%1, **%5, ***%1 anlalılığı gösterir.

14 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Modelde hata düzelte teriinin katsayısı (ECT t-1 ) -1,488 olarak belirleniştir. Hata düzelte teriinin işareti beklenen şekilde istatistiksel olarak anlalı ve negatif işaretlidir. Hata düzelte değişkeninin katsayısının 1 den büyük olası sistein her seferinde azalarak ve dalgalı olarak denge patikasına yöneldiğini ifade etektedir (Erden ve Sağla, 29:29; Karagöl vd., 27:78; Paseran ve Paseran, 1997:44). Modelde kısa döne katsayıları incelendiğinde altyapı niteliği taşıayan kau yatırıları ( UGI) dışındaki değişkenlerin taaının istatistiksel olarak anlalı oldukları görülektedir. Kısa döne tahin sonuçları, kau altyapı yatırıları ile özel yatırılar arasında taalayıcılık ilişkisi olduğunu ortaya koyaktadır. Dolayısıyla uzun dönede geçerli olan bu ilişki, kısa dönede de benzer şekilde görülüştür. 5. Apirik Bulguların Değerlendirilesi ve Sonuç Çalışada, Blejer ve Khan (1984) odelinden hareketle topla özel yatırılar (PI), topla kau altyapı yatırıları (GI), altyapı niteliği taşıayan kau yatırıları (UGI), reel GDP artış hızı (GDP) arasındaki ilişkiler, ARDL odeli ile uzun ve kısa döne için tahin ediliştir. Modelde durağan olayan değişkenlerin olası nedeniyle ARDL sınır testi yaklaşıı tercih ediliştir. Öncelikle değişkenler arasında uzun döneli bir ilişkinin olup oladığını belirleek için F testi uygulanıştır. Değişkenler arasında uzun döneli bir ilişki olduğunu tespit ettikten sonra uzun döne ve kısa döne katsayıları tahin ediliştir. ARDL odeli uzun döne katsayıları tü değişkenler için pozitif çıkıştır. Uzun döne sonuçları topla kau altyapı yatırıları ile altyapı niteliği taşıayan kau yatırılarının özel yatırıları uyardığını ortaya koyuştur. Apirik kanıtlar her iki yatırı türünün de özel yatırıları dışlaadığını, aksine özel yatırıları taaladığını destekleektedir. Ayrıca özel sektör kredilerindeki artış ve GDP deki artışın uzun dönede özel yatırıları pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılıştır. Apirik sonuçlar genel anlada Türkiye ekonoisi üzerine yapılan çalışalara (Taban ve Kara, 21; İsihan vd., 22; Şişek, 23; Bilgili, 23) zıt kanıtlar ortaya koyuştur. Çalışanın sonuçları kau yatırıları ile özel yatırılar arasındaki ilişki bağlaında, Yavuz (25) ve Kuştepeli (25) nin ulaştığı sonuçları destekleektedir. Kısa döne ARDL odelinde, altyapı niteliğinde olayan topla kau yatırıları dışındaki değişkenlerin çoğu istatistiksel olarak anlalı çıkıştır. Hata düzelte teriinin negatif ve istatistiksel olarak anlalı çıkası, hata düzelte ekanizasının çalıştığını gösterektedir. Özel yatırı değişkeninin gecikeli değerinin istatistiksel olarak anlalı ve pozitif çıkası Blejer ve Khan (1984) tahin sonuçlarını destekleyen bir bulgudur. Seraye stoku ayarlaa odeli, özel sektörün, seraye yatırılarının fiili düzeyini optial düzeye doğru ayarlaaya çalıştığını vurgulaaktadır. Bir diğer bulgu, kısa dönede altyapı niteliği taşıayan topla kau altyapı yatırılarının cari değeri ile özel yatırılar arasında taalayıcılık ilişkisi içinde olasıdır. Bu değişkenin bir gecikeli değerinin katsayı işareti negatif çıkıştır. Bu duru, altyapı niteliği taşıayan kau yatırılarının kısa dönede özel yatırıları dışladığı anlaına gelektedir. Özel sektör yatırılarının sürdürülebilirliği ve GDP ye katkı sağlaası, yönlendirici kau politikaları ile ükün hale gelebilecektir. Gerekli yatırı ortaının oluşturulası, krediye ulaşa olanaklarının artası ve üretken yatırılara 544 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

15 Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK öncelik verilesi gibi konular, öneli ölçüde özel sektör yatırı politikaları ile hüküet politikaları arasındaki koordinasyona bağlıdır. Kaynakça Ahed, H. ve Miller, S. (1999), Crowding Out and Crowding-In Effects of the Coponents of Governent Expenditure, Working Papers , University of Connecticut, Departent of Econoics. Altunç, Ö. F. (28), Türkiye de Finansal Gelişe ve İktisadi Büyüe Arasındaki Nedenselliğin Apirik Bir Analizi, Eskişehir Osangazi Üniversitesi, İİBF Dergisi, 3(2), Bilgili, F. (23), Dynaic Iplications of Fiscal Policy: Crowding Out or Crowding In, Middle East Technical University-ERC, International Conference in Econoics VII, F5 Fiscal Policy, Public and Private Expenditures, METU, Septeber 8. Blejer, M. I. ve Khan, M. S. (1984), Governent Policy and Private Investent in Developing Countries, IMF Staff Papers, Vol.31. Banerjee, A., Galbraith, J. ve Hendry, D. (1993), Cointegration, Error Correction and Econoetric Analysis of Non-stationary Data, Oxford University Press, Oxford. Chhibber, A. ve Wijnbergen, S. (1988), Public Policy and Private Investent in Turkey, Policy, Planning, and Research Working Papers, Çağlayan, E. (26), Enflasyon, Faiz Oranı ve Büyüenin Yurt içi Tasarruflar Üzerindeki Etkileri, Marara Üniversitesi İİBF Dergisi, 21(1), Erden, L. ve Sağla, G. (29), Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının Sektörel İthalata Etkileri: Bir ARDL İthalat Modeli Analizi, Hacettepe Üniversitesi, İİBF Dergisi, 27(2), Faras, R. Y. ve Ghali, K. H. (29), Foreign Direct Investent and Econoic Growth: The Case of the GCC Countries, International Research Journal of Finance and Econoics, 29, Ghali, K. H. (1998), Public Investent and Private Capital Foration in a Vector Error Correction Model of Growth, Applied Econoics, 3, Ghura, D. ve Godwin, B. (2), Deterinants of Private Investent: A Cross Regional Epirical Investigation, Applied Econoics, Vol.32, Grene, J. ve Villanueva, D. (1991), Private Investent in Developing Countries: An Eperical Analysis, IMF Staff Papers, Vol.38. Gürgür, T. ve Karaca, O. (27), Türkiye de Reel Faiz Oranlarını Belirleyen Faktörler, Uluslararası Ekonoi ve Dış Ticaret Politikaları, 2(3), Isihan, M., Metin-Özcan, K. ve Tansel, A. (22), Macroeconoic Instability, Capital Accuulation and Growth: The Case of Turkey , Middle East Technical University-ERC, International Conference in Econoics VII, Working Papers in Econoics 2/4. Karagöl, E., Erbaykal, E. ve Ertuğrul, H. M. (27), Türkiye de Ekonoik Büyüe ile Elektrik Tüketii İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşıı, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1), Karluk, R. (21), Türkiye de Yabancı Seraye Yatırılarının Ekonoik Büyüeye Katkısı (21), Ekonoik İstikrar, Büyüe ve Yabancı Seraye, TCMB İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü, Eğiti Müdürlüğü, Kılıçbay, A. (1991), Türk Ekonoisinin Son 1 Yılı, Milliyet Yayınları, İstanbul. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

16 Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Kuştepeli, Y. (25), Effectiveness of Fiscal Spending: Crowding out and/or Crowding in?, Celal Bayar University, Yöneti ve Ekonoi Dergisi, 12(1), Narayan, P. K. ve Syth, R. (26), What Deterines Migration Flows fro Lowincoe to High-incoe Countries? An Epirical Investigation of Fiji-US Migration , Conteporary Econoic Policy, 24(2), Narayan, P. K. (24), Do Public Investent Crowd Out Private Investents? Fresh Evidence fro Fiji, International Econoic Journal, 12, Nazi, N. ve Rairez, M. (1997), Public and Private Investent and Econoic Growth in Mexico, Conteporary Econoic Policy, 15, Oshikoya, T. W. (1994), Macroeconoic Deterinants of Doestic Private Investent in Africa: An Eperical Analysis, Econoic Developent and Cultural Change, 42(3), Pesaran, M. H. ve Pesaran, B. (1997), Working with Microfit 4., Interactive Econoetric Analysis, Oxford University Press, Oxford. Pesaran, M. H., Shin, Y. ve Sith R. J. (21), Bound Testing Approaches to the Analysis of Long Run Relationships, Journal of Applied Econoetrics, Special Issue, Vol.16, Said, E. S. ve Dickey, D. A. (1989), Testing for Unit Roots in ARMA (p,q) Models with Unknown p and q, Bioetrika, No.71, Serven, L. ve Soliano, A. (1991), Adjustent Policies and Investents Perforance in Developing Countries; Theory, Country Experiences, and Policy Iplications, Paper 66, World Bank Country Econoics Departent. Şişek, M. (23), Kau Harcaalarının Özel Yatırılara Etkileri, , CÜ, İİBF Dergisi, 4(2). Taban, S. ve Kara, A. (26), Türkiye de Kau Kesii İç Borçlanasının Özel Yatırı Harcaaları Üzerindeki Etkisi, Eskişehir Osangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 1(2), Yavuz, N. Ç. (25), Türkiye de Kau Harcaalarının Özel Sektör Yatırı Harcaalarını Dışlaa Etkisinin Testi (198-23), Marara Üniversitesi, İİBF Dergisi, 2(1), Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 21

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:211 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Kau Harcaaları ve Ekonoik Büyüe İlişkisi: Türkiye ye İlişkin Apirik Kanıtlar Yrd. Doç. Dr. Öer Faruk ALTUNÇ Muş Alparslan

Detaylı

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük Uluslararası Sosyal Araştıralar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 39 Volue: 8 Issue: 39 Ağustos 215 August 215 www.sosyalarastiralar.co Issn: 137-9581 PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1 Ekonoik Büyüe İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşıı 1 Öğr.Gör. İset Göçer Adnan Menderes Üniversitesi Arş.Gör. Mehet Mercan Hakkari Üniversitesi Öğr.Gör. Şahin Bulut Adnan Menderes

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 Dulupınar Üniversitesi Sosyal Bililer Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 TÜRKİYE DE PARA TALEBİ İSTİKRARLILIĞININ TESTİ: KAYAN PENCERELERDE SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli Yılancı, Arş.Grv., İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract SESSION 1 Turiz Gelirlerinin Ekonoik Büyüe Üzerine Etkileri: Panel Eşbütünleşe ve Nedensellik Analizi The Affects of Touris Revenues on Econoic Growth: A Panel Cointegration and Causality Analysis Ahet

Detaylı

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği*

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* Volue 4 Nuber 1 2013 pp. 103-120 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.co İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırılar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* İset Göçera Mehet Mercanb Osan Pekerc Özet: 2008 küresel ekonoik krizinin

Detaylı

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Cilt, Sayı 1, 1 ISSN: 139-8 (Online) DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Aslı YENIPAZARLI Adnan Menderes Üniversitesi Nazilli İ.İ.B.F. İktisat Bölüü İsabeyli Yerleşkesi- Nazilli E-posta: ayenipazarli@adu.edu.tr

Detaylı

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 007 Finansal Varlık Fiyatlaa Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanası: Paraetrik Olayan Yaklaşı Yrd. Doç. Dr. Kutluk Kağan Süer Aycan Hepsağ Bu çalışada, 05/01/000

Detaylı

MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, 2011 243 MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Fata GÜNDOĞDU 1 Hayati

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 193

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 193 C.Ü. İkisadi ve İdari Bililer Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 21 193 TÜRKİYE DE KONSOLİDE BÜTÇE AÇIKLARIYLA-İÇ BORÇLANMA FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ 1 Osan PEKER * ve Yasin ACAR **

Detaylı

Ekrem Gül (Sakarya University, Turkey) Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Serkan Konya (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract.

Ekrem Gül (Sakarya University, Turkey) Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Serkan Konya (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract. SESSION 1 Enflasyon ile İşsizlik Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Test Edilesi: Panel Eşbütünleşe ve Nedensellik Analizi The Causal Relationship between Inflation and Uneployent: A Panel Cointegration

Detaylı

Kamu Yatırımları ve Yeni Firma Oluşumu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinamik Panel Veri Analizleri *

Kamu Yatırımları ve Yeni Firma Oluşumu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinamik Panel Veri Analizleri * Kau Yatırıları ve Yeni Fira Oluşuu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinaik Panel Veri Analizleri * Đbrahi Al ** - M. Keal Değer *** - Murat Can Genç **** Özet: Bu çalışa, Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Ekonoetri ve İstatistik Sayı:2 2005-11-29 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Dr.

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2005/14 http ://www.tek. org.tr

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2005/14 http ://www.tek. org.tr TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 5/14 hp ://www.ek. org.r TÜRKİYE DE FAİZ ORANI İLE DÖVİZ KURU ARASINDAKİ İLİŞKİ:FAİZLERİN DÜŞÜRÜLMESİ KURLARI YÜKSELTİR Mİ? Orhan Karaca Eki, 5 TÜRKİYE DE FAİZ ORANI

Detaylı

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr 29 KMÜ Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.ku.edu.tr Karaanoğlu Mehetbey Üniversitesi (KMÜ) Öğrencilerinin Barına Sorunlarının Tespiti ve Değerlendirilesi *

Detaylı

Vergi Yükü ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1988-2011 Türkiye Örneği

Vergi Yükü ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1988-2011 Türkiye Örneği Vergi Yükü ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1988-2011 Türkiye Örneği Vergi Yükü ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1988-2011 Türkiye Örneği Fatih MANGIR * Hasan Murat ERTUĞRUL ** Özet Bu çalışmada Türkiye de vergi

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ

KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ Gündüz GÜRHAN Dokuz Eylül Üniversitesi, Deniz Bilileri ve Teknolojisi Enstitüsü İnciraltı/İzir E-Posta:gunduz.gurhan@deu.edu.tr

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ Niğde Üniversiesi İ.İ.B.F Dergisi, 1, Cil:3, Sayı:, s.16-118. 16 DOLAR/EURO PARİTESİNİN TÜRKİYE NİN İHRACATINA ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ Ce SAATCİOĞLU * Orhan KARACA ** ÖZET Türkiye ihracaını ağırlıklı

Detaylı

ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1

ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 4, 013 368 ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEM İLİŞKİNİN FİSHER HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE TEST EDİLMESİ: TÜRKİYE

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

Şehnaz BAKIR YĐĞĐTBAŞ

Şehnaz BAKIR YĐĞĐTBAŞ TÜRKĐYE DE ÖZEL SEKTÖR ĐŞLETME KREDĐLERĐNĐN BELĐRLEYĐCĐLERĐ ÖZ Şehnaz BAKIR YĐĞĐTBAŞ Makalede özel sektör işletme kredilerinin belirleyicileri olarak ekonomik faaliyet ve faiz oranları seçilmektedir. Banka

Detaylı

Sulamada Kullanılan Santrifüj Pompalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi*

Sulamada Kullanılan Santrifüj Pompalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi* Tarısal Mekanizasyon 23. Ulusal Kongresi, 6-8 Eylül 2006, Çanakkale 205 Sulaada Kullanılan Santrifüj Popalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenesi* Tanzer Eryılaz (1) Sedat Çalışır (1) (1) S.Ü.Ziraat

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİNİ REFERANS ALAN BİR DENEME Recep Kök,

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis SESSION 2B: Kalkına 323 Yükseköğreiin Büyüeye Ekisi: Eşbüünleşe Analizi The Effec of Higher Educaion on Growh: A Coinegraion Analysis Ass. Prof. Dr. Mura Musafa Kuluürk (Çankırı Karaekin Universiy, Turkey)

Detaylı

TÜRKİYE DE PARA TALEBİNİN İSTİKRARI VE SINIR TESTİ YAKLAŞIMIYLA ÖNGÖRÜLMESİ: 1985 2006

TÜRKİYE DE PARA TALEBİNİN İSTİKRARI VE SINIR TESTİ YAKLAŞIMIYLA ÖNGÖRÜLMESİ: 1985 2006 16 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bililer Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 8, ss.15-46 TÜRKİYE DE PARA TALEBİNİN İSTİKRARI VE SINIR TESTİ YAKLAŞIMIYLA ÖNGÖRÜLMESİ: 1985 6 ÖZ Halil ALTAŞ *

Detaylı

The Impact of Custom Union on the Foreign Trade of Between Turkey and EU (15)

The Impact of Custom Union on the Foreign Trade of Between Turkey and EU (15) GOÜ. Ziraa Fakülesi Dergisi, 7, 4 (), 43-49 Gürük Birliğinin Türkiye nin Avrupa Birliği (5) İle Dış Ticarei Üzerine Ekileri Orhan Gündüz Keal Esengün - Tarı İl Müdürlüğü, Proje ve İsaisik Şubesi, Malaya

Detaylı

ENFLASYON, FAĠZ ORANI VE BÜYÜMENĠN YURTĠÇĠ TASARRUFLAR ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠ

ENFLASYON, FAĠZ ORANI VE BÜYÜMENĠN YURTĠÇĠ TASARRUFLAR ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠ Marmara Üniversitesi Ġ.Ġ.B.F. Dergisi YIL 26, CĠLT XXI, SAYI 1 Özet ENFLASYON, FAĠZ ORANI VE BÜYÜMENĠN YURTĠÇĠ TASARRUFLAR ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠ Yrd. Doç. Dr. Ebru ÇAĞLAYAN Bu çalışmada enflasyon oranı,

Detaylı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 13 (1): 301-314 Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Selim BAŞAR (*) Hayati AKSU (**) M. Sinan TEMURLENK (***)

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ Sosyal Bililer Dergisi 2007, (2), 35-60 Araş. Gör. M. Büşra ENGİN İstanbul Üniversitesi Sosyal Bililer Meslek Yüksek kulu Dış Ticaret ve Avrupa Birliği Prograı ÖZET 1980'li yıllardan ifibaren uygulanan

Detaylı

KONUT SEKTÖRÜNÜN ELEKTRİK TALEBİ: TÜRKİYE İÇİN TALEP TAHMİNİ VE ÖNGÖRÜ. Prof. Dr. Muammer YAYLALI. Yrd. Doç. Dr. Fuat LEBE

KONUT SEKTÖRÜNÜN ELEKTRİK TALEBİ: TÜRKİYE İÇİN TALEP TAHMİNİ VE ÖNGÖRÜ. Prof. Dr. Muammer YAYLALI. Yrd. Doç. Dr. Fuat LEBE 119 KONUT SEKTÖRÜNÜN ELEKTRİK TALEBİ: TÜRKİYE İÇİN TALEP TAHMİNİ VE ÖNGÖRÜ Prof. Dr. Muammer YAYLALI Erzurum Teknik Üniversitesi, muammer.yaylali@erzurum.edu.tr Yrd. Doç. Dr. Fuat LEBE Adıyaman Üniversitesi,

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI art Kau İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Duru Öngörülen veya ler veya Taala Açıklaa Uygulaa Sonucu (*),

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

A Statistical Study for Determination of Surface Roughness of AISI 304 Stainless Steel and EN 5754 Aluminum Alloy Machined by Fiber Laser

A Statistical Study for Determination of Surface Roughness of AISI 304 Stainless Steel and EN 5754 Aluminum Alloy Machined by Fiber Laser Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 8, o:, 0 7-6 Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 8, o:, 0 7-6 TEKOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastiralar.co e-i:04-44 Makale Article AII

Detaylı

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ The Journal of Acadeic Social Science Studies International Journal of Social Science Volue 6 Issue 3, p. 1217-1230, March 2013 ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ THE SIGNIFICANCE

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ İÇİN YENİ BİR MODEL: ARAÇ VE HİZMET ROTALAMA PROBLEMİ (AHRP) VE AMPİRİK UYGULAMASI A NEW MODEL FOR OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY

Detaylı

Türkiye de Turizm ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Kısa ve Uzun Dönemli İlişkiler

Türkiye de Turizm ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Kısa ve Uzun Dönemli İlişkiler Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, Bahar: 37-44, 2008, Copyright 2008 anatolia Bütün hakları saklıdır ISSN: 1300-4220 (1990-2008) Türkiye de Turizm ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Kısa

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Noralleştirilesi Konu tesilinde oentu özduruları, u p (x) ile belirlenir ve ile verilir. Ancak, boşlukta noralleştirilecek bir olasılık yoğunluğu gibi yorulanaaz zira (

Detaylı

KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLE OLAN ETKİLEŞİMİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLE OLAN ETKİLEŞİMİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLE OLAN ETKİLEŞİMİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doç. Dr. Tuba B. Direkçi Gaziantep Üniversitesi İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Sinan Kaygusuz Defterdarlık Uzman

Detaylı

TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI

TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI Sadiye Halitoğlu, Ş. Birgül Tantekin-Ersolaz İstanbul Teknik Üniv., Kiya-Metalurji Fak.,

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

INFLATIONARY EFFECTS OF EXCHANGE RATE S IN TURKEY

INFLATIONARY EFFECTS OF EXCHANGE RATE S IN TURKEY Sülean Deirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bililer Fakültesi Dergisi Y.2008, C.13, S.2 s.187-202. Sulean Deirel Universit The Journal of Facult of Econoics and Adinistrative Sciences Y.2008, vol.13,

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI İLE İSTİHDAM ARASINDAKİ İLİŞKİ: 1989-2011 DÖNEMİ İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ Gülbahar Üçler Ahi Evran Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. gulbahar_boyaci@hotmail.com

Detaylı

BİR İMALAT ŞİRKETİNİN İYİLEŞTİRME PROJESİ SEÇİMİNDE BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN UYGULANMASI

BİR İMALAT ŞİRKETİNİN İYİLEŞTİRME PROJESİ SEÇİMİNDE BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN UYGULANMASI Süleyan Deirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bililer Fakültesi Dersi Y.05, C.0, S.3, s.39-340. Suleyan Deirel University The Journal of Faculty of Econoics and Adinistrative Sciences Y.05, Vol.0, No.3,

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi TÜRKĐYE DE ENFLASYON ĐLE GSYĐH ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN KOĐNTEGRASYON YÖNTEMĐYLE ĐNCELENMESĐ * ÖZET Bu çalışmada, Türkiye de enflasyon ile GSYĐH arasındaki ilişki kointegrasyon yöntemi kullanılarak 987:2004:3

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,10(1) TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Salih Türedi Karadeniz Teknik Üniversitesi SBE-İktisat Harun TERZİ

Detaylı

PKA. Serisi. Duvar Tipi. Düz Panel & Saf Beyaz Yüzey. Kompakt İç Üniteler

PKA. Serisi. Duvar Tipi. Düz Panel & Saf Beyaz Yüzey. Kompakt İç Üniteler Duvar Tipi PK Serisi Kopakt, duvar tipi iç ünite, kolay ontajı ile rahatlık sağlarken, geniș ürün gaı ile (RP35-RP1) tü ekanlara en iyi uyuu sağlar. Yüksek enerji verililiği için tasarlanıș PK Serisi ürünler,

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması

Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması Net Portföy Yatırımları ile Reel Faiz Arasındaki İlişkinin Küresel Kriz Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması Didem Öztekin 1 Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Para Banka Programı,

Detaylı

EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 10 th International Conference on Knowledge, Econoy and Manageent; 11 th International Conference of the ASIA EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ / TOTAL QUALITY MANAGEMENT OF EDUCATION Bilal Çankır / Kırklareli

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölüü EEM 316 Haberleşe I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU 4.1 Aaçlar 1. Genlik odülasyonunun genel prensiplerinin anlaşılası.. Diyot Algılayıı ile

Detaylı

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015

Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.151-171 Ülke Riski Bileşenlerinin Bankacılık ve Reel Sektör Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği, 1993-2015 The Effects of Country Risk Components

Detaylı

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ V. Ulusal Üreti Araştıraları Sepozyuu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, - Kası 0 TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ Ein Başar BAYLAN İstanbul Ticaret Üniversitesi Özet Portföy

Detaylı

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.289-299. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

PEM Tipi Yakıt Hücresi Sisteminde Kullanılan Kompresör Modelinin Adaptif Denetleyici ile Kontrolü

PEM Tipi Yakıt Hücresi Sisteminde Kullanılan Kompresör Modelinin Adaptif Denetleyici ile Kontrolü PEM ipi Yakıt Hüresi Sisteinde Kullanılan Kopresör Modelinin Adaptif Denetleyii ile Kontrolü Yavuz Eren, Levent Uun, Haluk Görgün, İbrahi Beklan Küçükdeiral, Galip Cansever Elektrik Mühendisliği Bölüü

Detaylı

TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ

TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ Rahmi YAMAK a Abdurrahman KORKMAZ b Özet Bu çalışma, Ödemeler Bilançosuna Parasal Yaklaşım olarak adlandırılan hipotezin,

Detaylı

BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ

BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ Havalandıra kanallarını tasarlayabile ve fan seçiine esas olacak basınç kaybı ve debi değerlerini esaplayabile.. HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI.1. Standart

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Canan DAĞIDIR Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü Göztepe Kampüsü İbrahim Üzümcü Binası Kadıköy/İstanbul

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Türkiye de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Temel Belirleyicileri: 1990-2006 Dönemine Đlişkin Ekonometrik Analiz

Türkiye de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Temel Belirleyicileri: 1990-2006 Dönemine Đlişkin Ekonometrik Analiz Türkiye de Doğrudan Yabancı Seraye Yaırılarının Teel Belirleyicileri: 199-26 Döneine Đlişkin Ekonoerik Analiz Recep TARI Hanife BIDIRDI Öze: Bu çalışanın eel aacı, 199-26 döneine ilişkin Türkiye de doğrudan

Detaylı

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985 EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR KİŞİSEL BİLGİLER Adı: Soyadı: Yabancı Dil: İş Adresi: Emine KILAVUZ İngilizce Nuh Naci Yazgan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri Telefon: +90 352

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİNİN DİNAMİKLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME: SINIR TESTİ VE NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİNİN DİNAMİKLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME: SINIR TESTİ VE NEDENSELLİK ANALİZİ TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİNİN DİNAMİKLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME: SINIR TESTİ VE NEDENSELLİK ANALİZİ Halil ALTINTAŞ * Özgür KOÇBULUT ** ÖZ Bu çalışma, Türkiye de elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 14, Sayı 1, 2013 69

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 14, Sayı 1, 2013 69 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 14, Sayı 1, 2013 69 TÜRKİYE DE YATIRIM, TASARRUF VE SERMAYE AKIŞKANLIĞININ ANALİZİ İbrahim ARISOY * Özet Bu çalışma, 1962-2010 dönemi için Türkiye de Feldstein-Horioka

Detaylı

The testing of efficient market hypothesis in the Istanbul Stock Exchange by using long memory models: a sector-specific analysis

The testing of efficient market hypothesis in the Istanbul Stock Exchange by using long memory models: a sector-specific analysis MPRA Munich Personal RePEc Archive The testing of efficient arket hypothesis in the Istanbul Stock Exchange by using long eory odels: a sector-specific analysis Erah Isail Cevik Naık Keal University 01

Detaylı

2. Kütlenin korunumu ve Endüstriyel fırınlarda uygulanması

2. Kütlenin korunumu ve Endüstriyel fırınlarda uygulanması ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA KÜTLE VE ENERJİ ANALİZİ Endüstriyel Fırınlar Endüstriyel fırınlar ergite, ısıl işle, pişire, kuruta, teperlee ve benzeri işleleri gerçekleştirek için sanayide yaygın bir biçide kullanılaktadır

Detaylı

Türkiye de Araştırma Geliştirme Harcamaları ile Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Araştırma Geliştirme Harcamaları ile Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:18. Sayı:1. Haziran 2014 ss.77-87 Türkiye de Araştırma Geliştirme Harcamaları ile Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi: Sınır Research and Development and Foreign Direct

Detaylı

KALİTE STANDARTLARI VE ŞANLIURFA İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN KALİTE STANDARTLARINI ÖNEMSEME DÜZEYLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

KALİTE STANDARTLARI VE ŞANLIURFA İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN KALİTE STANDARTLARINI ÖNEMSEME DÜZEYLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Akadeik Araştıralar ve Çalışalar Dergisi / Journal of Acadeic Researches and Studies Yıl 6 - Sayı 11 Kası 2014 / Volue 6 - Nuber 11 Noveber 2014 Alınış Tarihi: 10.09.2014 Kabul Ediliş Tarihi: 31.10.2014

Detaylı

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması The PDF version of an unedited manuscript has been peer reviewed and accepted for publication. Based upon the publication rules of the journal, the manuscript has been formatted, but not finalized yet.

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR. C C Aktan & Fatih Savaşan

KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR. C C Aktan & Fatih Savaşan KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR C C Aktan & Fatih Savaşan ANKET : KAPSAM VE YÖNTEM ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ÇalıĢada noinal (üreti yapısı, cinsiyet,eğiti düzeyi gibi) ve sıralı (bir önerenin katılıcı

Detaylı

SONLU ELEMANLAR TEKNİĞİYLE ELDE EDİLEN AKILLI KİRİŞ

SONLU ELEMANLAR TEKNİĞİYLE ELDE EDİLEN AKILLI KİRİŞ SONLU ELEMANLAR EKNİĞİYLE ELDE EDİLEN AKILLI KİRİŞ MODELİNİN HASSASİYEİNİN İYİLEŞİRİLMESİ arkan Çalışkan 1 Volkan Nalbantoğlu 2 Deet Ülker 1 Yavuz Yaan 1 tarkan@ae.etu.edu.tr vnalbant@geo.aselsan.co dulker@ae.etu.edu.tr

Detaylı

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi ÇOK DEĞİŞKENLİ REGRESYON ANALİZİ: ÇIKARSAMA Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Banu TANRIÖVER * Nebiye YAMAK ** Öz Çalışmada Türkiye ekonomisi için Gibson paradoksunun varlığının sınanması ve

Detaylı

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:16.Sayı:2.Aralık 2012 ss.95-110 Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Econometric Estimation of Sectoral Import Demand Function

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilileri Dergisi Siga 2005/3 THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS Hüseyin BAŞLIGİL * Yıldız Teknik Üniversitesi,

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 43

Sosyal Bilimler Dergisi 43 Sosyal Bilimler Dergisi 43 TÜRKİYE DE İHRACATA DAYALI BÜYÜMENİN SEKTÖRLER İTİBARİYLE ANALİZİ Seval AKBULUT 1 Harun TERZİ 2 ÖZET Bu çalışmanın amacı 1980 sonrası Türkiye de ihracat-ekonomik büyüme ilişkisini

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Available online at www.alphanumericjournal.com alphanumeric journal Volume 2, Issue 2, 2014 Özet 2014.02.02.ECON.01 PARA VE FİZİKİ SERMAE İLİŞKİSİ: MCKİNNON TAMAMLAICILIK HİPOTEZİ TÜRKİE EKONOMİSİ İÇİN

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma YAPISAL KIRILMA ALTINDA PARA TALEBİNİN İSTİKRARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ A. Nazif Çatık Working Paper No: 06 / December

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Döviz Kuru Oynaklığı, Dış Ticaret Hacmi

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Döviz Kuru Oynaklığı, Dış Ticaret Hacmi DÖVĠZ KURU SEVĠYESĠ ve OYNAKLIĞININ DIġ TĠCARET AKIMLARI ÜZERĠNE ETKĠSĠ: ĠMALAT SANAYĠ SEKTÖRÜ ÖRNEĞĠ A.Beyhan AKAY 1 Mehmet ZANBAK 2 Özet 7 li yılların başlarında dalgalı döviz kuru rejimine geçişle beraber,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ VE REEL SEKTÖR ARASINDAKİ İLİŞKİ: AMPİRİK BİR ÇALIŞMA Yrd.Doç.Dr. Oğuzhan AYDEMİR *

HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ VE REEL SEKTÖR ARASINDAKİ İLİŞKİ: AMPİRİK BİR ÇALIŞMA Yrd.Doç.Dr. Oğuzhan AYDEMİR * HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ VE REEL SEKTÖR ARASINDAKİ İLİŞKİ: AMPİRİK BİR ÇALIŞMA Yrd.Doç.Dr. Oğuzhan AYDEMİR * ÖZET Finansal gelişme ile reel ekonomi arasındaki ilişki uzun yıllar araştırmacılar için ilgi

Detaylı

NET PORTFÖY YATIRIMLARI ĐLE REEL FAĐZ ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ -1992:I - 2005:IV M.Vedat PAZARLIOĞLU 1 Emrah GÜLAY 2

NET PORTFÖY YATIRIMLARI ĐLE REEL FAĐZ ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ -1992:I - 2005:IV M.Vedat PAZARLIOĞLU 1 Emrah GÜLAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 9, Sayı: 2, 2007 NET PORTFÖY YATIRIMLARI ĐLE REEL FAĐZ ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ -1992:I - 2005:IV M.Vedat PAZARLIOĞLU 1 Emrah GÜLAY

Detaylı

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:11 2010 90 99 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR SİVRİ

Detaylı

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme 11. Üreti Bölgeleri Yönünden Karşılaştıra ve Değerlendire Üreti bölgeleri yönünden tuz üreti ve tüketii ile ilgili yapacağıız kısa bir çözülee ile, gelecekteki üreti stratejisine ilişkin birtakı ipuçları

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU SEKTÖRÜ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE KAMU SEKTÖRÜ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ Ekonomik Yaklaşım, Cilt : 23, Sayı : 82, ss. 79-98 TÜRKİYE DE KAMU SEKTÖRÜ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN AMPİRİK ANALİZİ Ömer Faruk ALTUNÇ * Celil AYDIN ** Özet Richard Armey tarafından ortaya

Detaylı

LINEAR AND NONLINEAR COINTEGRATION RELATIONSHIP BETWEEN STOCK PRICES AND EXCHANGE RATES IN TURKEY

LINEAR AND NONLINEAR COINTEGRATION RELATIONSHIP BETWEEN STOCK PRICES AND EXCHANGE RATES IN TURKEY TÜRKİYE DE HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU ARASINDA DOĞRUSAL VE DOĞRUSAL OLMAYAN EŞ BÜTÜNLEŞME İLİŞKİSİ Doç.Dr. Bülent DOĞRU Gümüşhane Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü buldogru@gumushane.edu.tr Arş.Gör.Mürşit

Detaylı

Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008

Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008 Türkiye de Enflasyon Hedeflemesi Stratejisi Uygulanması Ve Para Politikasına Etkisi: 2002-2008 İlkay Öner Badurlar Bilecik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Programlar Bölümü, Türkiye e-mail: ilkay.badurlar@bilecik.edu.tr

Detaylı

YATIRIM FONLARININ RİSK ODAKLI PERFORMANS DEĞERLEMESİ. Suat TEKER Okan Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

YATIRIM FONLARININ RİSK ODAKLI PERFORMANS DEĞERLEMESİ. Suat TEKER Okan Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9 (1) 008, 89-105 YATIRIM FONLARININ RİSK ODAKLI PERFORMANS DEĞERLEMESİ RISK BASED PERFORMANCE EVALUATION OF MUTUAL FUNDS Suat TEKER Okan Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bililer

Detaylı