İÇ DENETİM: GÜVENCE, İÇGÖRÜ VE NESNELLİK. IIA Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇ DENETİM: GÜVENCE, İÇGÖRÜ VE NESNELLİK. IIA Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü"

Transkript

1 İÇ DENETİM: GÜVENCE, İÇGÖRÜ VE NESNELLİK IIA Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü

2 İÇ DENETİM NEDİR? İÇ DENETİM --- Dünya genelinde tüm çalışanlar bu terime aşinadır. Ancak iç denetimin kurumlarına kattığı değeri gerçekten anlıyorlar mı? Peki, bu meslek aslında tam olarak nedir ve ticari işletmelerin etkin ve verimli çalışabilmeleri için iç denetimin bu kadar hayati bir önem taşımasının sebebi nedir? Öte yandan, yönetişim ve kurumsal sürdürülebilirlik açısından neden bu kadar kritik bir noktada durmaktadır? İÇ DENETİM, bir kurumun operasyonlarını geliştirmek ve onlara değer katmak için tasarlanmış bir bağımsız ve nesnel güvence ve danışmanlık faaliyetidir. Risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin verimliliğini değerlendirme alanında disiplinli ve sistematik bir yaklaşım sunarak ilgili kurumun hedef ve amaçlarına ulaşmasına yardımcı olur. İç denetçiler; kurumun sistemleri, yönetim süreçleri ve kültürünü derinlemesine anlar ve çözümlerler. Yönetişim süreçlerinin sağlam ve güvenilir oldukları ve yürürlükteki iç kontrollerin riskleri azaltmak için yeterli oldukları konusunda üst düzey yönetime ve yönetim organlarına güvence verirler. Aynı zamanda, yeni geliştirilen teknolojiler hakkında danışmanlık hizmeti sunarlar, fırsatları analiz ederler ve kurumsal gelişim için çeşitli tavsiyelerde bulunurlar. Tüm bunlar, iç denetçilerin bir kurumun stratejik, mali ve operasyonel hedeflerine ulaşması ve etik kurallara uygun bir hesap verebilirlik ortamı ve kültürünü koruması bakımından her şeyin olması gerektiği gibi gidip gitmediğini değerlendirdikleri anlamına gelir. Basitçe ifade etmek gerekirse, iç denetçilerin hizmet verdikleri kurumlar ve onların paydaşları için muazzam faydalar sağladıkları söylenebilir.

3 İÇ DENETİM = GÜVENCE, İÇGÖRÜ VE NESNELLİK Yönetim organları ve üst düzey yönetim, İç Denetimin yönetişim, risk yönetimi ve iç kontrol süreçlerinin etkinliği ve verimliliğini sağlayacak yönde içgörüyle hareket edeceği ve nesnel bir güvence sağlayacağı konusunda ona güvenirler. İÇ DENETİMİN DEĞERİ GÜVENCE, İÇGÖRÜ VE NESNELLİK --- İç denetimin değeri, bu üç önemli kelimeyle tanımlanabilir. Üst düzey yönetim ve yönetim organları, kurumsal politikalara riayet edilip edilmediği, kontrollerin etkili olup olmadığı ve kurumun yönetimin istediği yönde faaliyet gösterip göstermediği gibi konularda güvence almak için iç denetçilere güvenebilirler. İç denetçiler; hangi risklerin bir felakete neden olabileceği, kontroller, süreçler, prosedürler, performans ve risk yönetiminin nasıl geliştirilebileceği ve masrafları azaltıp gelirleri ve akabinde kârı arttırmak için hangi yolların izlenmesi gerektiği hakkında eşsiz ve özgün bir içgörüye sahiptirler. İç denetçiler, ayrıca, onları şirketin geri kalanından ayıran ancak bir yandan da şirketin tamamlayıcı bir unsuru haline getiren bir nesnelliğe sahip gözlerle kurumu izlerler. Günümüzde, iç denetim profesyonelleri, bağlı bulundukları kurumlara, finans ve muhasebe sektörleri dışında kalan sektörlerle ilgili tecrübe ve eğitimleri de kapsayabilecek kadar geniş bir personel altyapısı kazandırmaktadırlar. Birçok iç denetçi operasyon, mühendislik ve bilgi teknolojisi (BT) birimlerinden gelmekte ve çeşitli ve farklı kabiliyet ve yetkinlik alanlarında hizmet verebilmektedir. Onlar; çözüm katalizörleri, en iyi uygulamaların savunucuları, risk ve kontrol uzmanları ve kalite odaklı verimlilik uzmanlarıdır. Yönetişim, risk yönetimi ve iç kontrol süreçlerinin etkinliği ve verimliliği hakkında yönetime güvence sağlayabilecek en iyi kaynağı oluştururlar. Aynı zamanda, içgörü becerileri, nesnellikleri ve güvence sunma kabiliyetleri sayesinde, üst düzey yönetim, yönetim kurulu ve bütünüyle kurum için bir güvenlik ağı görevini de görürler. Üst düzey yönetim ve yönetim kurulları iç denetçilerin paha biçilemez olduklarını kabul ederler.

4 GÜVENCE = YÖNETİŞİM, RİSK VE KONTROL İç Denetim, kurumun stratejik, operasyonel, mali ve uyumla ilgili hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmak için yönetişim, risk yönetimi ve kontrol süreçleri hakkında güvence sağlar. RİSKLERİN AZALTILMASI BİRÇOK KURUM, büyüme hedefiyle yola çıkar; başarılı bir büyümenin kilidini açan yegâne unsur ise etkili bir risk yönetimidir. Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü nce yayınlanan Uluslararası İç Denetim Mesleki Uygulama Standartları na göre, risk yönetimi, olası istenmeyen ters koşul veya olaylar hakkında alınan kararlar ve varılan hükümleri değerlendirmek ve birleştirmek için sistematik bir süreç olarak tanımlanır. Risk, bir kurumun mali gücünü ve mal ve hizmetlerinin kalitesini koruma ve rekabet etme kabiliyetlerini olumsuz yönde etkiler. İç denetçilerin sahip oldukları beceriler, bir kurumun karşı karşıya kaldığı riskleri doğru tanımasına yardımcı olur. İç denetçiler yaptıkları risk analizleri sırasında, aynı zamanda, risk kaynaklarını araştırmalı, riskleri ciddiyeti ve şiddeti yönünden sınıflandırmalı, yürürlükteki kontrollerin yeterli oldukları konusunda güvence vermeli ve elde ettikleri bulguları kuruma rapor etmelidirler. İç denetim hakkındaki eğilimler zaman içerisinde değişmiş ve iç denetçilerin riskleri değerlendirme yöntemlerine etki etmiştir. Eskiden, vakalara tepki olarak ortaya konan, kontrol-tabanlı bir faaliyet olarak görülen iç denetim, günümüzde, en önemli rolü riskleri hafifletmek ve mevcut riskler konusunda güvence sağlamak olan, risk-tabanlı, proaktif bir faaliyet olarak değerlendirilmektedir. İç denetçiler, değişen iş ortamı ve çevresine karşı esnek olmalıdırlar. Hızla değişen bir dünyada riskleri değerlendirmek için, iç denetçilerin birleşmeler ve satın almalar, yeni geliştirilen teknolojiler ve uluslararası ticaret gibi küresel ve işyeri meseleleri hakkındaki gelişmeleri her daim izlemeleri ve zamana ayak uydurmaları gerekir. İç denetçiler, etkili ve verimli bir kurumsal risk yönetimi üzerine odaklanarak, sadece güncel sorunlu alanlarda çözüm üretmekle kalmazlar, aynı zamanda gelecek problem ve/veya fırsatları önceden haber verirler.

5 KONTROLLERİN TEST EDİLMESİ İÇ KONTROLLER, riskleri kontrol altında tutmak ve kurumsal hedef ve amaçlara ulaşma ihtimalini arttırmak maksadıyla yönetim, yönetim organı ve diğer taraflarca alınan tedbirlerdir. Kurumlar, bu kontrollerin bir parçası olarak politika ve prosedürler belirler ve bunlara uygun hareket edilmesini sağlamak için çeşitli süreçler oluştururlar. Bu kontroller, aynı zamanda, kurumun etik değerlere ve performans kıstaslarına bağlılığının sürekliliğini korumaya da yardımcı olurlar. Kurum içerisinde herkes, iç kontroller hususunda önemli bir rol oynar. İç kontroller, bir iç denetçinin dünyasının tam merkezinde bulunurlar. Ayrıca verimli bir kurumsal yönetişimin de tamamlayıcısı olan iç kontroller, bu karakteristikleri bakımından yönetim ve yönetim organı için kritik bir öneme sahiptirler. İç denetçiler, yapılan kontrollerin etkinlik ve verimliliğini değerlendirir ve yürürlükteki kontrollerin kurumu tehdit eden ya da tehdit etme potansiyeline sahip olan riskleri hafifletmek için yeterli olup olmadıklarını belirlerler. İç kontrollerin tasarımlarına uygun işlemelerini sağlama konusunda iç denetimin oynadığı rol, kurumsal yönetişim ve başarı açısından büyük öneme sahiptir. YÖNETİŞİMİN DEĞERLENDİRİLMESİ: KURUMSAL YÖNETİŞİM, yönetim tarafından uygulanan risk ve kontrol süreçleri üzerinde bir gözetim sağlamak maksadıyla yönetim organlarınca yapılandırılan prosedürleri içerir. Organizational governance = Kurumsal yönetişim Governing body = Yönetim organı Executive management = Üst düzey yönetim kadrosu Internal auditors = İç denetçiler External auditors = Dış denetçiler Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü ne ve diğer kanaat önderi kurum ve kuruluşlara göre, etkili ve verimli bir kurumsal yönetişimin dört köşe taşı; yönetim organı, üst düzey yönetim, iç denetim ve dış denetimdir. Bu birimler birbirleriyle ilişkilerinde sağlıklı ve sağlam birer bağımsızlık çerçevesi oluşturarak birlikte çalıştıklarında, iç kontroller daha kuvvetli olur, raporlar daha doğru olur, etik değerler korunur, verimli bir gözetim sağlanır, riskler hafifler ve yatırımlar korunur. Dolayısıyla, kurumsal yönetişimin iyi ve kaliteli kılınması, tek kelimeyle iyi bir iştir.

6 UYUMUN GÜVENCE ALTINA ALINMASI UYUM, yani yükümlülüklerin gerektiği gibi yerine getirilmesi, kurumların kanunlar ve mevzuat gibi kurallara uygun hareket etmelerini sağlar. Yönetimin bu konuda oynadığı rol, ilgili politikaları tatbik etmek ve tüm cari kanunlar, mevzuat ve sözleşmelere ilişkin uyum gerekleri hakkında geniş bir bilgi birikimine sahip olmak ve bu durumu sürdürmektir. Yönetim bu yükümlülüklerini yerine getiremediğinde, kurum önemli bir risk altına girer. İç denetçilerin kurum içerisinde oynadıkları rolün bir parçası, kurumun üstlendiği uyumla ilgili sorumlulukların yönetim tarafından ne seviyede karşılandığını gözden geçirmektir. İç denetçiler, spesifik olarak, kurumsal hedefleri gözden geçirmek, herhangi bir uygunsuzluğun kuruma nasıl etki edeceğini konunun içyüzünü ortaya koyacak şekilde değerlendirmek ve önemli uygunsuzluk durumları hakkında üst düzey yönetimi bilgilendirmekten sorumludurlar. Sadece cari politika ve kurallara uygun hareket edilmeyen alanları belirlemekle kalmamalı, ayrıca yönetimin belirlediği amaçların kurumun bütün olarak misyonu, vizyonu ve hedeflerine uygun olmasını da sağlamalıdırlar. Bazı ülkelerde yürürlükteki mevzuat, halka açık şirketleri yöneten ve idare eden odakları mali tabloların doğruluğundan yasal olarak sorumlu tutmaktadır. İç denetçiler, kurum genelinde gerçekleştirilen kontrollerin yeterliliğini ve verimliliğini değerlendirmek suretiyle yönetim organlarına yardımcı olabilirler. İç denetçilerin üstlendiği bu görev kapsamında, mali ve operasyonel bilgilerin güvenilirliği ve sağlamlığı, operasyonların etkinliği ve verimliliği ve kurumun varlıklarını korumak ve cari kanunlar, mevzuat ve sözleşmelere uygun hareket etmek için izlediği yollar incelenir. Bu incelemelerden elde edilen bulgular temelinde, iç denetçiler, yönetime mali tabloların doğru olduğu yönünde bir güvence verebilirler.

7 İÇGÖRÜ = KATALİZÖR, ANALİZLER VE DEĞERLENDİRMELER İç Denetim, veri ve iş süreci analizleri ve değerlendirmelerine dayanan bir içgörüyle tavsiyelerde bulunarak kurumun etkinliğini ve verimliliğini arttıran bir katalizördür. FAALİYETLERİN ANALİZ EDİLMESİ BİR KURUM, hedef ve amaçlarını oluşturduğunda, bu hedef ve amaçlara ulaşmasını sağlayacak uygun prosedürleri hayata geçirmelidir. İç denetçiler, doğru protokollerin izlenip izlenmediğini ve kurumsal hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını değerlendirmek suretiyle, kurumsal faaliyetleri yakından inceler ve değerlendirirler. İç denetimin sahip olduğu bu içgörü, kurumun uzun vadeli sağlığı açısından hayati önem taşır. İç denetçiler, bağlı oldukları kurumlarda bulunan varlıkların yeterli düzeyde korunup korunmadığını değerlendirir ve korunmuyorlarsa, varlık kaybı riskini kabul edilebilir seviyelere indirmeye yönelik tavsiyelerde bulunurlar. Bu varlıklar arasında, sadece bilgisayarlar, yazıcılar ve fotokopi makineleri gibi maddî unsurlar değil, aynı zamanda personel, BT ve bilgi yönetimi gibi maddî olmayan unsurlar de bulunur. İç denetçiler, aynı zamanda, hırsızlık, yangın ve yasadışı suiistimal veya uygunsuz fiil gibi riskleri hafifletmek amacıyla kurumsal faaliyetler kapsamında kullanılan prosedürleri değerlendirebilmeli ve bu tip risklerin vuku bulma ihtimalini ve etkilerini azaltmaya yönelik gerekli tavsiyelerde bulunabilmelidirler. İç denetçiler, günümüzde, müşterileriyle daha önce hiç olmadığı kadar yakın çalışmaktadırlar. Bu sayede, bağlı bulundukları kurumun içyüzünü daha iyi kavrar ve buna göre daha nitelikli tavsiyelerde bulunurlar ve dolayısıyla, kurumun hedeflerine ulaşması konusunda daha iyi yardımcı olurlar. Kurum içi süreçler ve faaliyetlerin içyüzünü gösteren kıymetli bir kaynak olarak iç denetçiler, kurumsal faaliyetlerin analizi bakımından kuruma değer katmaya devam etmektedirler. ETKİNLİĞİN VE VERİMLİLİĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ İÇ DENETÇİLER, kurumların yüzleştikleri zorluklarla mücadelede kuruma değer katmaya ve becerilerini ve bilgi birikimlerini sürekli arttırmaya çabalarlar. İşi, sektörü ve bağlı bulundukları kurumun hedeflerini tam ve eksiksiz anlamalı ve kurumun etkinliğini ve verimliliğini değerlendirme becerisine sahip olmalıdırlar.

8 Kurumsal kaynaklar kıymetlidir. Bu kaynakları olası israflara karşı savunmak ve korumak kurumun yararınadır. İç denetçiler, yürürlükteki kontrolleri (politikaları ve prosedürleri) gözden geçirerek, verimlilik konularının yeterince anlaşılıp anlaşılmadığını değerlendirebilir ve gerekli tavsiyelerde bulunarak kuruma sürekli değer katabilirler. Bunun anlamı, günümüzde, profesyonel iç denetçilerin, bağlı bulundukları kurumlar içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerin etkinliğini ve verimliliğini büyük ölçüde etkileyebilecek olmalarıdır. GELİŞME VE İLERLEME İÇİN BİR KATALİZÖR OLMAK YETKİNLİK sahibi profesyonel iç denetçiler, kurumsal süreçlere ilişkin olguları ve verileri doğru yorumlar ve kurumun karşılaştığı zorluklarla mücadelede çeşitli farklı alanların bir araya getirilmesi ve kesintisiz kurumsal gelişim için katalizör görevi görürler. Etkili bir iç denetçinin kilit öneme sahip özniteliklerinden biri, kurum içerisinde kusurlu yada gelişime açık olduğu tespit edilen herhangi bir alanı geliştirmeye veya değiştirmeye yönelik iştahı ve bağlılığıdır. Ayrıca, başkalarını etkileyerek onları gelişmeye ikna etmelidirler. İç denetçiler, süreçleri değerlendirdikten sonra, elde ettikleri bulguları rapor eder ve uygun eylem planlarını önerirler. İç denetçiler, yönetimle ve yönetim organıyla kuvvetli bir ilişki ve ortaklık kurarak, risk yönetimi, iç kontroller ve yönetişimi geliştirmek adına atılması gereken ilk adımlar hakkında tavsiyelerini sunarlar. Kurumun değerlerine ve hedeflerine güçlü bir bağlılık sergileyen iç denetçiler, bu sayede, kurumun tüm hatlarını kavrayarak, kurumun genel başarısında çok önemli bir rol oynarlar.

9 NESNELLİK = DÜRÜSTLÜK, HESAP VEREBİLİRLİK VE BAĞIMSIZLIK İç Denetim, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerine bağlılığı çerçevesinde, nesnel tavsiyelerde bulunan bağımsız bir kaynak olarak yönetim organlarına ve üst düzey yönetime değer katar. NESNELLİK VE BAĞIMSIZLIĞIN SAĞLANMASI İÇ DENETÇİLER, her seviyeden yönetim organlarına nesnel ve bağımsız tavsiyelerde bulunarak sürekli gelişim için zemin hazırlarlar. Bu bağlamda, bağımsızlık ve nesnellik, etkili bir iç denetim faaliyetinin en kritik unsurlarından ikisidir. İç denetçiler, bir yandan kurum tarafından istihdam edilen, diğer yandan yönetimin işleyişini ve hareketlerini incelemeleri beklenen bir personel ekibi olarak, kurum içerisinde özgün ve eşsiz bir yere sahiptirler. İç denetçilerin bu pozisyonu bir çıkar çatışması olarak da görülebilir. Bu yüzden, Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü, iç denetim yöneticisinin (CAE) bağımsızlığını sürdürmesi için ikili bir hiyerarşik raporlama ilişkisine sahip olması gerektiğini belirtir. İç denetim yöneticisi, günlük idari konularda kurumun en üst düzey yöneticisine, ideal olarak başkana (CEO) bağlı olmalı ve rapor vermelidir. İdari konularda raporlama, normalde, bütçeleme ve yönetim muhasebesi gibi sorumlulukları ve kurumun iç politika ve prosedürlerinin yönetimini kapsar. İç denetim yöneticisi; işlevsel amaçlarla raporlama için, denetimin yönünü çizen, kurumsal kaynaklara tam erişimi mümkün kılan, tam destek veren ve bağımsızlığa halel gelmemesini sağlayan bir yönetim kurulu denetim komitesi gibi bir yönetim organına sınırsız erişme imkanına ve doğrudan doğruya ona bağlı olma özelliğine sahip olmalıdır. Bu hiyerarşik raporlama ilişkisi, misilleme veya müdahale korkusu olmaksızın iletişimin açık tutulmasını sağlar ve dürüst ve açık bir geribildirim için zemin hazırlar. Ayrıca, iç denetçilerin tehlike işaretlerine dikkat çekmelerini, endişelerini dile getirebilmelerini ve gerekirse ve gerektiğinde ilgili konu hakkında soruşturma yürütmelerini sağlar. İç denetçiler, aynı zamanda, görevlerini yerine getirirken nesnellik özniteliğini korumalıdırlar. İç denetçi, tarafsız ve önyargısız bir tavırla hareket etmeli ve kararlarını etkileyebilecek çıkar çatışması durumlarından kaçınmalıdır. İç denetçiler, yönetimin operasyonel sorumluluklarının hiçbirini üstlenmemelidirler, aksi takdirde bu durum nesnelliklerine halel getirebilir.

10 Governing body = Yönetim organı CEO = Başkan Audit committee = Denetim komitesi Internal auditing = İç denetim External auditing = Dış denetim DÜRÜSTLÜK VE HESAP VEREBİLİRLİK İLKELERİNİN BENİMSENMESİ KURUMUN iç kontrolleri, yalnızca yönetimde yer alanların değerlendirebilecekleri bir unsur olarak görülmemelidir. Kurum içerisinde bulunan her çalışan, kuvvetli bir iç kontrol sistemi, değişmez etik kuralları ve yüksek mükemmellik standartları hakkında kolektif bilincin ve hesap verebilirliğin önemini anlamalıdır. Bir kurum için belirlenen ve korunması istenen ve beklenen kültür, bir felsefeden daha fazlasıdır ve kuruma bağlı tüm personelin (ve/veya iş ortaklarının) faal katılımını ve fikir birliğini gerektirir. İç denetçiler için dürüstlük, hesap verebilirlik ve tereddütsüz etik davranış özniteliklerinden daha kritik bir öneme sahip olan yalnızca birkaç öznitelik vardır. İç denetçilerin etkili olmaları, iş hayatlarında profesyonel ve iyi-disiplinli ve mesleki etik kurallarına uygun hareket etmelerine bağlıdır. Tavizsiz etik davranışlar, önyargısız dinleme becerisi ve baskı altında dahi ilkeli davranmayı sağlayan güç ve sağlamlık, bir kurumun bazen işitmeyi dahi istemediği konular karşısında iç denetçilerin dik durabilmelerini ve tavsiye ve uyarılarını dile getirebilmelerini sağlar. İç denetçiler, tüm hatlarıyla kuruma ve onun geniş risk yelpazesine yönelik bütüncül bir bakış açısına sahip olmaları bakımından, üst düzey yönetim ve yönetim organına kurumsal kültürün etik olmasını sağlama konusunda yardımcı olan eşsiz bir pozisyondadırlar. Etik bir kurumsal kültürün geliştirilmesi ve muhafaza edilmesi için tavsiyelerde bulunarak yönetime yardımcı olurlar ve istenen etik kültürünün yaratılmasında kurum genelinde bir fikir birliğine ve katılıma ulaşılması için yönetime yardımcı olan önemli bir rol oynarlar. PROFESYONELLİĞİN DEĞERİ İÇ DENETİMİN değeri, tam profesyonellerin sahip olmaları gereken çok önemli nitelikler olmadan tam olarak anlaşılamaz. İç denetim profesyonelliği, yetkinlik ve kalite anlamına gelir. Şeffaflık ve dürüstlük adına ayağa kalkmak ve etik olmayan iş uygulamalarına karşı yüksek sesle konuşmak anlamına gelir. Öte yandan, büyüme ve değişimi benimseme, iş yapmanın yeni yollarını arama ve risklerin azaltılmasını sağlamak için yeni fikirler üretme anlamlarına da gelir. İç denetçilerin etkili olmaları ve kuruma olabilecek en yüksek değeri katmaları için:

11 Uluslararası İç Denetim Mesleki Uygulama Standartları ve Uluslararası Mesleki Uygulamalar Çerçevesinde yer alan diğer kılavuzlara göre hareket ederek; Periyodik iç ve dış kalite değerlendirmelerini içeren bir cari Kalite Güvence ve Geliştirme Programını devam ettirmek suretiyle kaliteli uygulamalar sağlayarak; Bağlı bulundukları kurumların işlerini ve kültürünü derinlemesine anlayıp kavrayarak; İç Denetçiler Enstitüsü gibi kurum ve kuruluşlarca teklif edilen devam eden mesleki gelişim ve üyelik fırsatlarını değerlendirerek ve Sertifikalı İç Denetçi (CIA), Sertifikalı Mali Hizmetler Denetçisi (CFSA), Sertifikalı Kamu Denetçisi (CGAP) ve Kontrol Öz-Değerlendirme Sertifikası (CCSA) gibi mesleki unvanlar kazanarak (CIA unvanı, iç denetçiler için küresel çapta kabul gören tek sertifikasyondur ve insanların iç denetim alanındaki yetkinliklerinin ve profesyonelliklerinin kanıtı olan standarttır), bir profesyonellik taahhüdünde bulunmaları gerekir. PAYDAŞLAR İÇİN DEĞER TEKLİFİ ULUSLARARASI İÇ DENETÇİLER ENSTİTÜSÜ, dünya çapında iç denetçileri iç denetim profesyonelleri olarak yetkinliklerini sürekli arttırmaya zorlar ve paydaşları, iç denetimi kurumlarının yönetişim yapısına hevesli şekilde dahil etmeleri konusunda teşvik eder. İç denetim bir meslektir ve burada anlatılan sorumlulukları, profesyonel iç denetçilere emredilenler ve onlardan beklenenlerin yalnızca bir bölümünü temsil etmektedir. Bu durum, iç denetimin değerini açığa vurmaktadır. Ancak açıkça bilinmektedir ki, değer kavramı, farklı iş fonksiyonları için farklı şekillerde tanımlanabilir. Bazıları için para biriktirmek en önemli hedeftir; bazıları içinse kurumsal itibarı korumak odak noktasını teşkil eder. Diğer yandan, iç denetim için, kurum paydaşlarına teklif ettiği değer, en iyi, yönetime ve yönetim organlarına hedeflerine ulaşmalarında yardımcı olmak maksadıyla güvence, içgörü ve nesnellik niteliklerini sunması bakımından tarif edilebilir. Bu özelliği, şüphesiz, büyük bir değer teşkil eder.

performansını değerlendirmekte kullanılan kalite kıstaslarını sağlar. Nitelik ve Performans Standartları tüm iç denetim hizmetlerine tatbik edilmek

performansını değerlendirmekte kullanılan kalite kıstaslarını sağlar. Nitelik ve Performans Standartları tüm iç denetim hizmetlerine tatbik edilmek GiriĢ İç denetim faaliyetleri, çok çeşitli hukukî ve kültürel ortamlarda; amacı, boyutu, karmaşıklığı ve yapısı çok farklı kurumlarda, kurum içinden ve dışından kişiler tarafından gerçekleştirilmektedir.

Detaylı

KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER

KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER 2 KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER NİSAN 2013 4 SUNUŞ Değerli Meslektaşlarımız; İç denetimin ayak

Detaylı

Kamu İç Kontrol Rehberi

Kamu İç Kontrol Rehberi T.C. MALİYE BAKANLIĞI BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Kamu İç Kontrol Rehberi Kontrol ortamı Risk yönetimi Kontrol faaliyetleri Bilgi ve iletişim İzleme Bu rehber Avrupa Birliği tarafından finanse

Detaylı

İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ İÇİNDEKİLER

İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ İÇİNDEKİLER GÜNCEL İŞLETMECİLİK KONULARI - 95 İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ Yrd. Doç. Dr. Ali ALAGÖZ * İÇİNDEKİLER

Detaylı

İÇ KONTROL EL REHBERİ

İÇ KONTROL EL REHBERİ TC KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ İÇ KONTROL EL REHBERİ - 2014 h t t p : / / w w w. k t u. e d u. t r / m i m f a k u l t e İç Kontrol Sisteminin Tarihsel Gelişimi Coso Modeli Coso Küpü

Detaylı

VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU

VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU ANKARA Eylül 2013 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 1 TANIMLAR VE KISALTMALAR... 2 1. GİRİŞ... 3 2. İŞİN NİTELİĞİ... 5 2.1. KURUMSAL YÖNETİM (YÖNETİŞİM)...

Detaylı

İÇ DENETİM MESLEĞİ UYGULAMA STANDARTLARI VE YÖNLENDİREN İLKELER

İÇ DENETİM MESLEĞİ UYGULAMA STANDARTLARI VE YÖNLENDİREN İLKELER Araştırma/İnceleme/Çeviri Dizisi İÇ DENETİM MESLEĞİ UYGULAMA STANDARTLARI VE YÖNLENDİREN İLKELER Çeviri Baran Özeren Uzman Denetçi Araştırma ve Tasnif Grubu Ekim 1999 İÇ DENETİM MESLEĞİ UYGULAMA STANDARTLARI

Detaylı

İL ÖZEL İDARELERİNDE İÇ DENETİM SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA

İL ÖZEL İDARELERİNDE İÇ DENETİM SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA İL ÖZEL İDARELERİNDE İÇ DENETİM SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA ÖZET Süleyman Yaman KOÇAK Tamer KAVAKOĞLU Yönetim kavramı olarak bir örgüt yönetimi nin ifade edildiği organizasyonlarda

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL

RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Nuran CÖMERT Prof. Dr. Şaban UZAY Doç. Dr. Süleyman UYAR 1.5. RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL Müşteri işletmenin iç kontrol sisteminin bağımsız

Detaylı

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi KAMUDA İÇ DENETİM (I) Umut KORKMAZ Devlet Bütçe Uzmanı 1. GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun getirdiği yeni anlayış çerçevesinde mali yönetim ve kontrol alanında önemli değişimlerin

Detaylı

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi 1 Önsöz 1. OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi (Rehber), hükümetler tarafından çok uluslu şirketlere yapılan tavsiyelerdir. Rehber, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerinin

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ Hazırlayanlar: İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu Üyeleri ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu Üyeleri Eylül 2013

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ Ahmet TOPKAYA Sayıştay Başdenetçisi Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş ile rekabet üstünlüğü yaratmada bilgi ve teknolojinin rolünün artmış olmasından

Detaylı

Çalışma Hayatında Yeni Pusulamız. İÇ KONTROL z. Strateji Geliştirme Başkanlığı

Çalışma Hayatında Yeni Pusulamız. İÇ KONTROL z. Strateji Geliştirme Başkanlığı z Strateji Geliştirme Başkanlığı Misyonumuz Toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesine ve ülke kalkınmasına katkı sağlamak amacıyla; ulaştırma, denizcilik, haberleşme, uzay ve bilgi teknolojileri alanlarında

Detaylı

FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ

FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ 1 GİRİŞ Bu rehber, Fırat Kalkınma Ajansında iç denetim faaliyetlerinin, 3 Ağustos 2009 tarih ve 27308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kalkınma Ajansları Denetim

Detaylı

Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu

Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu BARTIN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI DEĞERLENDİRME

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 İŞLETME VE ÇEVRESİNİ TANIMAK SURETİYLE ÖNEMLİ YANLIŞLIK RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize)

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize) KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize) Mali Hizmetler 2014 1 İçindekiler Tablosu LİSTELER... 2 GİRİŞ... 3 İÇ KONTROL NEDİR?... 4 İÇ KONTROLDE ROL VE SORUMLULUKLAR... 8 KAMU İÇ KONTROL

Detaylı

MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI

MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI ARALIK 2014 İçindekiler Tablosu 1. GİRİŞ... 1 2. KAVRAMSAL OLARAK İÇ KONTROL VE İÇ KONTROLÜN DÜNYADA GELİŞİMİ...

Detaylı

COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI

COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI Hasan TÜREDİ* Filiz GÜRBÜZ** Ümmügülsüm ALICI*** Özet İktisadi ve teknolojik gelişmeler; zaman içinde çok sayıda faaliyetin çok sayıda kişi ve uzun süreçlerle yürütüldüğü,

Detaylı

CEO umuzun Mesajı... i. Davranış Kuralları ve Yasalar... 1. Uyumlu ve Dürüst Çalışma İlkesi... 4. Kişisel Sorumluluk... 7. İşyeri Davranışları...

CEO umuzun Mesajı... i. Davranış Kuralları ve Yasalar... 1. Uyumlu ve Dürüst Çalışma İlkesi... 4. Kişisel Sorumluluk... 7. İşyeri Davranışları... Davranış Kuralları Bu Davranış Kuralları boyunca MetLife ve Şirketimiz kelimeleri, MetLife Inc. ve tüm iştiraklerini ifade etmektedir. İştirak, bir veya daha fazla aracı vasıtasıyla MetLife Inc. şirketinin

Detaylı

BORUSANLI NIN EL KİTABI İş İlkeleri, İş Etiği ve İnsan Kaynakları Uygulamaları

BORUSANLI NIN EL KİTABI İş İlkeleri, İş Etiği ve İnsan Kaynakları Uygulamaları BORUSANLI NIN EL KİTABI İş İlkeleri, İş Etiği ve İnsan Kaynakları Uygulamaları 2012 Değerli Borusanlılar, Borusan Grubu nun 1944 yılından bu yana benimsediği kurumsal değerleri ve çalışma prensipleri çalışanlarımız

Detaylı

İÇ DENETÇİLERİN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

İÇ DENETÇİLERİN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İÇ DENETÇİLERİN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, iç denetçilerin; kamu idareleri itibarıyla sayılarını,

Detaylı

SİGORTA İŞLETMELERİNDE İÇ DENETİM UYGULAMALARININ İÇ DENETİM STANDARTLARI İLE BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ

SİGORTA İŞLETMELERİNDE İÇ DENETİM UYGULAMALARININ İÇ DENETİM STANDARTLARI İLE BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ SİGORTA İŞLETMELERİNDE İÇ DENETİM UYGULAMALARININ İÇ DENETİM STANDARTLARI İLE BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ Ender GÜLER Özet Sigorta işletmeleri, insanların ya da kurumların karşılaşabilecekleri risk ve zararları

Detaylı

YÖNETMELİK. BĠRĠNCĠ KISIM BaĢlangıç Hükümleri

YÖNETMELİK. BĠRĠNCĠ KISIM BaĢlangıç Hükümleri 11 Temmuz 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29057 YÖNETMELİK Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: BANKALARIN ĠÇ SĠSTEMLERĠ VE ĠÇSEL SERMAYE YETERLĠLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME SÜRECĠ HAKKINDA YÖNETMELĠK BĠRĠNCĠ

Detaylı

Kanada Sayıştayı PERFORMANS DENETİMİ EL KİTABI

Kanada Sayıştayı PERFORMANS DENETİMİ EL KİTABI Kanada Sayıştayı PERFORMANS DENETİMİ EL KİTABI Araştırma/İnceleme/Çeviri Dizisi : 4 Kanada Sayıştayı Performans Denetimi El Kitabı Çeviren Sacit Yörüker Uzman Denetçi Eserin Özgün Adları Value-for-Money

Detaylı

PROFESYONEL MUHASEBECİLER İÇİN ETİK KURALLAR EL KİTABI

PROFESYONEL MUHASEBECİLER İÇİN ETİK KURALLAR EL KİTABI PROFESYONEL MUHASEBECİLER İÇİN ETİK KURALLAR EL KİTABI 2010 BASKISI Çeviren Yıldız ÖZTÜRK TÜRMOB YAYINLARI : 402 ISBN : 978-975 - 555-198 -2 Dizgi - Düzenleme Tuncay TEKYILDIZ BASKI Gurup Matbaacılık A.Ş.

Detaylı

Yönerge No: 2 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ DENETİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ

Yönerge No: 2 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ DENETİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ Yönerge No: 2 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ DENETİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ ŞUBAT/2013 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ DENETİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV,

Detaylı

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM YÖNERGESİ

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM YÖNERGESİ HİTİT ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM YÖNERGESİ Sayfa 1 / 26 T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM YÖNERGESİ İÇİNDEKİLER Bölümler - Başlıklar Sayfa No BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler 3-4 Amaç ve Kapsam 3 Hukuki Dayanak

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler

DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler Amaç MADDE 1 Bu Yönergenin amacı, Dicle Üniversitesinin faaliyetleri esnasında ve sonrasında oluşabilecek

Detaylı