Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler"

Transkript

1 DERLEME Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler Sultan Doðan 1, Evrim Özkorumak 2 1 Yrd.Doç.Dr., Namýk Kemal Üniversitesi, Týp Fakültesi Psikiyatri AD, Tekirdað, 2 Uz.Dr., Rize Devlet Hastanesi, Psikiyatri Kliniði, Rize ÖZET Kadýn cinsel iþlev bozukluklarý yineleyici bir biçimde ya da sürekli olarak görülen ilgi/istek bozukluklarýný, uyarýlma bozukluklarýný, orgazm bozukluðunu, cinsel birleþme giriþimi sýrasýnda veya cinsel birleþme gerçekleþtirildiðinde ortaya çýkan aðrý ve zorlanmayý içerir. Vajinismus, vajinanýn dýþ üçte birindeki kaslarda cinsel birleþmeyi engelleyecek bir biçimde, yineleyici bir biçimde ya da sürekli olarak istem dýþý spazmýn olmasý olarak tanýmlanmakla birlikte, günümüzde yapýlan araþtýrmalar spazma olan vurguyu azaltarak, aðrý ve anksiyete varlýðýný öne çýkarmýþtýr. DSM-IV-TR'de aðrý bozukluðu olarak sýnýflandýrýlmýþ olmakla birlikle, vajinismus tanýsý koymak için bu taný sisteminde aðrý þart deðildir. Vulvar vestibulit sendromu (VVS) vestibüler bölgede þiddetli aðrý, hassasiyet ve eritemle karakterizedir. Premenopozal kadýnlarda, disparoninin en sýk nedeni olarak kabul edilmektedir. VVS'si olan, VVS olarak tanýmlanmamýþ disparonisi olan ve vajinismusu olan kadýnlar arasýnda, cinsel aðrý bozukluklarýnýn olasý nedenleri içinde yer alan psikolojik etmenlerin rolüne göre ayrým yapýlmýþtýr Bu makalenin amacý cinsel aðrý bozukluklarýnýn iki kategorisi olan disparoni ve vajinismusun klinik görünüm ve tanýmýný gözden geçirmektir. Disparoni/VVS ve vajinismusla ilgili çalýþmalar tanýmlama, sýnýflandýrma, taný ölçütleri, klinik görünüm ve tedavi açýsýndan deðerlendirilmiþtir. Disparoni/VVS ile vajinismus ayýrýcý tanýsý yapmanýn zor olduðu ve bu hastalýk tablolarý için çok-boyutlu/çokdisiplinli tanýmlama, deðerlendirme ve tedavi yaklaþýmýnýn gerekli olduðu sonucuna varýlmýþtýr. Anahtar Sözcükler: Cinsel aðrý, disparoni, vajinismus, vulvar vestibulit sendromu, taný. () SUMMARY Painful Sexual Genital Activity and Difficulties in Diagnosis of Vaginismus Female sexual dysfunctions include persistent or recurrent disorders of interest/desire, disorders of subjective and genital arousal, orgasm disorder, and pain and difficulty with attempted or completed intercourse. Vaginismus is defined as a recurrent or persistent involuntary spasm of the musculature of the outer third of the vagina that interferes with sexual intercourse. Traditional definitions consider vaginal spasm during penetration to be the primary characteristic, however, current research has reduced importence of vaginal spasm and underlines the experience of anxiety and pain. Although vaginismus is classified as a sexual pain disorder in DSM-IV-TR, pain in this diagnostic system is not a necessary condition for the diagnosis. Vulvar vestibulitis syndrome (VVS) is characterized by severe pain and tenderness on vestibular touch or attempted vaginal entry, with no obvious local vulvar pathology except for vestibular erythema. VVS has been reported to be a major cause of dyspareunia in premenopausal women. With regard to the role of psychological factors in the possible etiology of sexual pain disorders, a distinction is made between women with VVS, women with dyspareunia not identified as VVS, and women with vaginismus. The purpose of this article is to review the clinical presentation and definition of two categories of sexual pain disorders: dyspareunia/vvs and vaginismus. Studies about dyspareunia/vvs and vaginismus were searched, and data about the definition, classification, diagnostic criteria, etiology, clinical features, and treatment were evaluated. It is concluded that the differential diagnosis between vaginismus and VVS/dyspareunia is difficult, and a multi-dimensional/multi-discipliner description, assessment and treatment of these syndromes is needed. Key Words: Sexual pain, dyspareunia, vaginismus, vulvar vestibulitis syndrome, diagnosis. Makalenin geliþ tarihi: , Yayýna kabul tarihi:

2 Doðan S, Özkorumak E. GÝRÝÞ Dünya Cinsel Saðlýk Birliði (World Association for Sexual Health (WAS)) cinselliði her insanýn kiþiliðinin ayrýlmaz bir parçasý olarak tanýmlar ve cins, cinsel kimlik ve rol, cinsel yönelim, erotizm, haz, yakýnlýk ve üreme kavramlarýný içerdiðini bildirir (WAS 2005). Dünya Saðlýk Örgütü (DSÖ) cinsel saðlýðý "cinsellikle ilgili olarak fiziksel, emosyonel, mental ve sosyal açýdan tam bir iyilik hali" olarak tanýmlamaktadýr (WHO 2002). Genital cinsel aktivite sýrasýnda aðrý duyan kiþilerin, DSÖ tarafýndan verilen tanýmlamaya göre cinsel olarak saðlýklý sayýlabilmesi mümkün deðildir. Bununla birlikte, son zamanlarda yapýlan bir epidemiyolojik çalýþma, kronik genital aðrý yakýnmasý olan kadýnlarýn %60'ýnýn bu yakýnmalarý için tedavi arayýþý içine girdiðini, %40'ýnýn ise hiçbir zaman uygun bir taný almadýðýný ve tedavi görmediðini göstermektedir (Harlow ve ark. 2001). Bu bulgu, aðrýlý cinsellikle ilgili sorularýn týbbi ve ruhsal deðerlendirme görüþmelerinin rutin bir parçasý olarak sorulmasýnýn önemini ortaya koymaktadýr. Bu yazýnýn amacý aðrýlý genital cinsel aktivitenin, deðiþik sýnýflandýrma sistemlerine göre tanýmlarýný, görülme sýklýðýný, klinik görünümünü ve ayýrýcý tanýda yaþanan zorluklarý gözden geçirmek ve psikiyatrik yaklaþýmýn önemini irdelemektir. Sýnýflandýrma I. DSM IV-TR: Cinsel aðrý bozukluklarýný disparoni ve vajinismus olarak iki kategoride sýnýflandýrmýþtýr. Disparoni: Erkekte ya da kadýnda cinsel iliþkiye, yineleyici bir biçimde ya da sürekli olarak eþlik eden genital aðrýnýn olmasý. Bu bozukluk, belirgin bir sýkýntýya ya da kiþilerarasý iliþkilerde zorluklara neden olur. Bu bozukluða vajinismus ya da ýslanmanýn olmamasý neden olmamaktadýr. Vajinismus: Vajinanýn dýþ üçte birindeki kaslarda koitusu engelleyecek bir biçimde, yineleyici bir biçimde ya da sürekli olarak istem dýþý spazmýn olmasý. Bu bozukluk, belirgin bir sýkýntýya ya da kiþilerarasý iliþkilerde zorluklara neden olur. II. ICD 10: Organik nedenli olmayan cinsel iþlev bozukluklarý baþlýðý altýnda vajinismus ve disparoniye yer vermiþtir. Organik Nedenli Olmayan Vajinismus: Vajinayý çevreleyen kaslarýn vajinaya giriþi kapatacak þekilde kasýlmasýdýr. Penisin vajinaya girmesi olanaksýz veya aðrýlýdýr. Vajinismus aðrýya neden olan yerel bir patolojiye ikincil bir tepki olabilir; bu durumda bu taný kullanýlmamalýdýr. Organik Nedenli Olmayan Aðrýlý Cinsel Birleþme (Disparoni): Aðrýlý cinsel birleþme hem kadýnda hem erkekte görülebilir. Çoðunlukla yerel bir patoloji ile açýklanabilir; bu durumda uygun bölümde sýnýflandýrýlmalýdýr. Fakat bazý vakalarda görünür bir neden yoktur ve ruhsal etkenler önemli olabilir. Bu taný sadece daha birincil bir cinsel iþlev bozukluðu (ör. Vajinismus veya vajinanýn kuruluðu olmadýðýnda kullanýlmalýdýr. III. Uluslararasý Konsensüs Önerileri Amerikan Ürolojik Hastalýklar Birliði (AFUD) Konsensüs Sýnýflandýrmasý: Disparoni: Cinsel birleþmeyle ortaya çýkan yineleyici ya da sürekli genital aðrýnýn olmasý Vajinismus: Vajinanýn dýþ üçte birindeki kaslarda, koitusu engelleyecek bir biçimde, yineleyici ya da sürekli olarak istem dýþý spazmýn olmasý ve kiþisel sýkýntýya yol açmasý. Koitle Ýliþkili Olmayan Cinsel Aðrý Bozukluðu: Cinsel birleþmeyle iliþkisi olmayan uyarýlarla ortaya çýkan yineleyici ya da sürekli genital aðrýnýn olmasý. Birinci ve Ýkinci Uluslararasý Cinsel Týp Konsültasyonu Sýnýflandýrmasý: DSÖ tarafýndan desteklenen Uluslararasý Konsültasyon (International Consultation on Erectile and Sexual Dysfunctions) ilk olarak 1999'da Paris'te toplanmýþtýr. Ýkinci Konsültasyon (International Consultation on Sexual Medicine) ise hem kadýn hem de erkek cinsel iþlevlerini içerecek þekilde kapsamýný geniþleterek yine Paris'te 2003 yýlýnda toplanmýþtýr. Altmýþ farklý ülkeden, deðiþik disiplinlerden gelen 200'den fazla uzmanýn oluþturduðu 17 komite 2 yýl süren bir çalýþma sonucu cinsel týp için rehber niteliðinde yeni taný ölçütleri geliþtirmiþtir. Ölçütler oluþturulurken hasta odaklý olarak resmi uygulanabilme ilkelerine ve kanýta-dayalý týp ilkelerine uygunluk gözetilmiþtir (Hatzimouratidis ve Hatzichristou 2007, Basson ve ark. 2005). Ýkinci Uluslararasý Cinsel Týp 136

3 Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler Konsültasyonu kadýn cinsel aðrý bozukluklarý baþlýðý altýnda disparoni ve vajinismus için aþaðýdaki taný ölçütlerini önermiþtir. Kadýn Cinsel Aðrý Bozukluklarý Disparoni: Vajinaya tam giriþ veya giriþ giriþimi ve/veya penisin vajinaya penetrasyonu ile ortaya çýkan yineleyici ya da sürekli aðrýnýn olmasý. Vajinismus: Kadýnýn olmasýný arzu ettiði halde; penis, parmak ve/veya baþka bir objenin vajinaya giriþine sürekli veya yineleyici bir biçimde izin verememe zorluðu. Sýklýkla fobik kaçýnma, istemsiz pelvis kas kontraksiyonlarý ve aðrý beklentisi/ korkusu/deneyimi vardýr. Yapýsal bozukluklar ve diðer fiziksel anormallikler dýþlanmalýdýr. Ayýrýcý Taný Yukarýda verilen sýnýflandýrma sistemleriyle ilgili benzerlik ve farklýlýklar deðerlendirildiðinde hem DSM hem de ICD taný sisteminde disparoni tanýsý için vajinismus tanýsýný dýþlama koþulu olduðu görülmektedir. Baþka bir deyiþle cinsel birleþmeyle iliþkili aðrý þikâyeti olan bir kiþide vajinismus varsa öncelikli taný vajinismus olarak kabul edilmektedir. Bu iki sýnýflandýrmanýn diðer bir ortak özelliði ise her ikisi de tanýmlamada, vajinal kaslardaki kasýlma/spazm ve cinsel iliþkinin birleþme yönü üzerine odaklanýrken, aðrý ve stres üzerinde durmamýþtýr. AFUD sýnýflandýrmasý da benzer biçimde spazm temelli bir tanýmlama önermiþ ve ek olarak cinsel birleþme olmadan ortaya çýkan, ayrý bir cinsel aðrý kategorisi eklemiþtir. Vajinismusun karakteristik bulgusu olarak kabul edilen vajinal spazm varlýðý 1861 yýlýnda Sims tarafýndan önerilmiþ ve günümüze kadar nadiren sorgulanmýþtýr (Reissing ve ark. 2004). Öte yandan 150 yýl boyunca destek ve kabul gören spazm temelli vajinismus tanýsýnýn pek çok sebepten ötürü tartýþmalý, aðrý ve spazm arasýndaki iliþkinin yeterince net olmadýðýný düþünmekteyiz. Bu sebeplerden birincisi, öncelikle, spazm teriminin genel olarak kabul edilmiþ bir tanýmý yoktur ve spazmýn, þiddetli kas kontraksiyonlarý, kronik kas gerginliði ve kramplardan nasýl ayýrt edileceði açýk deðildir (Mense ve ark. 2001). Ýkincisi, vajinal\pelvik kaslardan hangisinin vajinismusda oluþan spazmda yer aldýðý konusu net deðildir ve vajinanýn dýþ 1\3 kýsmý gibi belirsiz bir taným yapýlmýþtýr (Reissing ve ark. 1999). Üçüncüsü, vajinismus tanýsý koyan uzmanlar nadiren vajinal kaslarýn spazmýný tanýmlamada yetkindirler. Jinekologlar bu konuda eðitimli olmalarýna raðmen jinekolojik tanýnýn ne ölçüde geçerli/doðru olduðu test edilmemiþtir ve taný ölçütleri arasýnda jinekolojik muayene þartý yoktur. Ayrýca durumsal vajinismusu olan olgularda jinekolojik muayene mümkün olabilirken cinsel birleþme mümkün deðildir. Dahasý sýklýkla, spazmýn varlýðýný göstermek için yapýlan jinekolojik muayeneden, hastaya gereksiz yere aðrý çektirmemek ve rahatsýzlýk vermemek için kaçýnýlmaktadýr. Dördüncüsü, kas spazmý, aðrý ve iliþkiye girememe arasýndaki iliþki yeterli derecede deðerlendirilmemiþtir. Spazmýn aðrýnýn nedeni mi, sonucu mu olduðu net deðildir (Ng 1993). Kruiff ve ark. nýn (2000) jinekolojik muayene ve cinsel birleþmeye teþebbüs sýrasýnda vajinal\pelvik kas tonusu, aðrý ve anksiyeteyi deðerlendirdikleri çalýþma sonucunda, vajinismuslu hastalarýn disparonili hastalara kýyasla vajinal iliþkiden daha fazla kaçýndýklarý, iliþkiye teþebbüste daha sýk aðrý bildirdikleri ve vajinal\pelvik kas tonusunda ise iki grup arasýnda farklýlýk bulunmadýðý saptanmýþtýr. Bütün bunlara ek olarak, Ward ve Ogden (1994), 89 vajinismuslu hastayla yaptýklarý çalýþmanýn sonucunda, hastalar tarafýndan vajinismusun birinci nedeni olarak aðrý korkusunun gösterildiðini bildirmiþtir. Vajinismusta vajinal spazm ve aðrýnýn rolünü araþtýran bir çalýþma sonucunda ise, spazm temelli taný ölçütlerinin vajinismus tanýsý koymak için yeterli olmadýðý ve aðrý, aðrý korkusu, pelvik taban disfonksiyonu ve davranýþsal kaçýnmanýn vajinismusun çok boyutlu tanýmlanmasýnda önemli olduðu sonucuna varýlmýþtýr (Reissing ve ark. 2004). Sýnýflandýrma sistemlerinde iki ayrý bozukluk olarak yer almasýna karþýn, vestibuler aðrý ile vajinismus ayýrýcý tanýsý yapmak zordur ve spesifik olarak bu konuya odaklanmýþ kýsýtlý sayýda çalýþma vardýr. Premenopozal kadýnlarda, yüzeysel disparoninin en sýk nedeni vulvar vestibulit sendromu (VVS) olarak kabul edilmektedir (Engman 2007, Pukal ve ark. 2007, Bergeron 1997). Ýlk olarak 1987'de Friedrich VVS terimini kullanmýþtýr. Friedrich'e göre VVS 3 temel belirti ile kendini gösterir: 137

4 Doðan S, Özkorumak E. a) Vajinaya giriþte ve dokununca þiddetli aðrý b) Vestibüle basýnç uygulandýðýnda aðrý c) Çeþitli derecelerde vestibüler eriteme ait fiziksel bulgular (Friedrich 1987). VVS'nin nedeni bilinmemekle birlikte, enfeksiyonlar, inflamatuar deðiþiklikler, baðýþýklýk yanýtýnda deðiþiklikler, aðrý iletiminde deðiþiklik, intertisiyel sistit ve psikolojik etmenleri de içeren pek çok neden önerilmiþtir. (Bergeron ve ark. 1997, Pukall ve ark. 2007, Harlow ve ark. 2001, Ter Kuile ve ark. 2005, Graziottin 2004, Granot ve Lavee 2005, Whitmore ve ark. 2007, Elzevier ve ark. 2007, Burrows ve ark. 2008, De Kruiff ve ark. 2000, Goldstein Burrows 2008). De Kruiff ve ark. (2000), vajinismus veya disparonisi olan 30 hastayý yapýlandýrýlmýþ görüþme, fizik muayene ve hastalarýn doldurduðu ölçekler aracýlýðý deðerlendirerek ne fizik muayenenin ne de görüþmenin vajinismusu disparoniden ayýrt etmede yeterli olmadýðý sonucuna varmýþtýr. Bir baþka çalýþmada dokunmayla vestibuler aðrý tanýmlayan vajinismuslu hastalar eþleþtirildikleri VVS hastalardan aðrý ölçümüyle ayýrt edilememiþtir (Reissing ve ark. 2004). Ter Kuile ve ark. da yaþamboyu vajinismuslu hastalarýn %69'unda vestibüler bölgede dokunmayla aðrý olduðunu bildirmiþlerdir (Ter Kuile ve ark. 2005). Portekiz klinik örnekleminde yapýlan bir çalýþmada da aðrý ve vajinismus arasýnda güçlü bir iliþki olduðu ve %59 oranýnda birlikte görüldüðü saptanmýþtýr (Nobre ve ark. 2006). Basson, yaþamboyu vajinismusu olan hastalarýn %42'sinin VVS taný ölçütlerini karþýladýðýný bildirmiþtir (Basson 1996). Engman ve ark. tarafýndan yapýlan iki ayrý çalýþmada da parsiyel vajinismus ile birlikte VVS tanýsý konmasý sýklýðý %71 ve %81.1 olmak üzere oldukça yüksek bulunmuþtur (Engman ve ark. 2007). Ülkemizde yapýlan bir çalýþmada ise vajinismuslu hastalarda disparoni sýklýðý %47.2 olarak bulunmuþtur (Doðan 2008). Son zamanlarda yapýlan çalýþmalardan ikisi, disparonisi olan kadýnlarý, vajinismuslu kadýnlardan ayýran tek faktörün vajinismuslu kadýnlardaki penetrasyondan kaçýnma davranýþý olduðunu ileri sürmüþtür (De Kruiff ve ark. 2000, Reissing ve ark. 2004). Dahasý, disparoni ve vajinismusun; derin disparoniye neden olan endometriozis ve retrovert uterusdan, giriþte disparoniye neden olan vulvar vestibülite kadar altta yatan bir dizi fiziksel patolojinin üstünü örtebileceði bildirilmektedir (Meana ve ark. 1997b). Son olarak, vulvodini tanýmlamasý altýnda sýnýflandýrýlan ve kronik açýklanamayan vulvar aðrý ve minimal fiziksel bulgularla karakterize durumlarýn da aðrýlý genital cinsel aktivitenin kaynaðý olabileceði bildirilmektedir (Goldstein ve Burrows 2008). Bütün bu veriler göz önünde tutulduðunda vajinismus tanýsý için DSM ve ICD sýnýflandýrma sistemlerinin yeterli olmadýðý açýktýr. Sýnýflandýrmada istemsiz kaçýnma davranýþýna vurgu yaparak, spazm/kontraksiyon, aðrý deneyimi, aðrý korkusunun kaçýnma davranýþýna ikincil geliþebileceðini kabul eden Ýkinci Uluslararasý Cinsel Týp Konsültasyonu tanýmlamasýnýn günümüz için daha geçerli olabileceði ve klinisyenlerin iþini kolaylaþtýrabileceði söylenebilir. Görülme Sýklýðý Disparoninin görülme sýklýðý %3-43 arasýnda tahmin edilmekte ve Kuzey Avrupa ülkelerinde Amerika Birleþik Devletleri'ne kýyasla daha düþük oranlar verilmektedir. Ayrýca incelenen populasyona göre de sýklýk deðiþebilmektedir. Genel populasyonda %3-18, birinci basamakta %3-46, cinsel iþlev bozukluðu birimlerinde %0-30, kadýn-doðum kliniklerinde %10-20 oranlarýnda disparoni görülme sýklýðý bildirilmektedir (Schultz 2005, Laumann ve ark. 1994). Asya ülkelerinde cinsel aðrý bozukluklarýnýn sýklýðý %10-15 arasýnda deðiþmekte ve Malezya'da birinci basamakta yapýlan bir çalýþmada %67.8 olarak bildirilmektedir (Sidi ve ark. 2006). Vajinismus sýklýðý ile ilgili veriler daha kýsýtlý olmakla birlikte Batýlý kaynaklarda görülme sýklýðý %1-6 olarak tahmin edilmektedir. Ulaþýlabilen kaynaklarda, ülkemizde normal populasyonda disparoni ve vajinismus görülme sýklýðý ile ilgili veriye rastlanmamýþ olmakla birlikte, Konya'da normal populasyonda yapýlan bir araþtýrmada vajinismus görülme sýklýðý %15.3 olarak saptanmýþtýr (Yýlmaz 2007). Birinci basamakta yapýlan bir çalýþmada ise vajinismus sýklýðý %41.7 olarak bulunmuþtur (Öniz ve ark. 2007). Cinsel iþlev bozukluklarý polikliniklerinde yapýlan araþtýrmalarda ise vajinismus sýklýðý % , disparoni sýklýðý % arasýnda deðiþmektedir (Doðan 2008, Özdemir ve ark. 2006, Çayan ve ark. 2004, 138

5 Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler Þimþek ve ark. 2003, Tuðrul ve Kabakçý 1997). Hem birinci basamak hem de cinsel iþlev bozukluklarý polikliniklerinde yapýlan araþtýrmalarda ülkemizdeki kadýnlarda en sýk görülen cinsel sorunun vajinismus olduðu bildirilmektedir. (Öniz ve ark. 2007, Doðan 2008, Özdemir ve ark. 2006, Çayan ve ark. 2004, Þimþek ve ark. 2003, Tuðrul ve Kabakçý 1997). Aðrýlý Cinsel Genital Aktivitenin Psikiyatrik Yönleri: VVS olan, VVS olarak tanýmlanmamýþ disparonisi olan ve vajinismusu olan kadýnlar arasýnda, cinsel aðrý bozukluklarýnýn olasý nedenleri içinde yer alan psikolojik/psikiyatrik etmenlerin rollerine iliþkin bulgular Tablo 1'de gösterilmiþtir. VVS'si olan kadýnlarda belirlenen psikolojik özellikler, artmýþ sürekli anksiyete, utangaçlýk, mükemmeliyetçilik, zarar görmekten sürekli kaçýnma davranýþý, cinsel etkileþime karþý katastrofik düþüncelere sahip olma, cinsellik korkusu, mastürbasyonda görülmeyip partnerle birlikteyken ortaya çýkan subjektif uyarýlma ve ýslanma sorunlarýný kapsamaktadýr. Psikopatoloji ve bozulmuþ psikolojik iþlevsellik vulvar vestibüliti etkileyebileceði gibi onun nedeni de olabilir. VVS'si olan kadýnlar ýsý ve dokunma uyarýmlarýna karþý daha duyarlý bulunmuþlardýr. Disparonisi olan kadýnlarda komorbid depresyon ve anksiyete oranlarý yüksek bulunmuþtur. Cinsel örselenme etiyolojide önemli bir rol oynuyor gibi görünmemektedir. Disparonisi olan kadýnlarýn cinsel iþlevsellik bakýmýndan daha erotofobik olduklarý, cinselliðe karþý daha fazla olumsuz ve muhafazakâr tutum sergiledikleri ve cinsellikle meþgul olmaktan hoþlanmadýklarý bulunmuþtur. Cinsel uyarým deneyimi ile ilgili daha fazla sorunlarý vardýr. Disparonisi olan kadýnlarýn iliþkilerinde uyumsuzluk ve geçimsizlik de yüksek oranda bulunmuþtur. Laboratuvar araþtýrmalarý sýrasýnda (Penisvajina iliþkisinin iþitsel ve görsel gösterimi) spesifik bir cinsel uyarým ile genital yanýtta bozulma olduðu bulunmuþtur. Vajinismusu olan kadýnlarda depresyon oraný yüksek bulunmazken, komorbid anksiyete bozukluðu oraný anlamlý düzeyde artmýþ bulunmuþtur. Çocukluk çaðý cinsel travmasýnýn rolü açýk deðildir ve farklý oranlar bulunmuþtur (Reissing ve ark. 2003). Kendini-deðerlendirme araçlarý ile ölçülen psikolojik özellikler anksiyete bozukluklarýnýn varlýðýný açýkça desteklememektedir. Bu grupta kendine yoðunlaþmýþ dikkat ve kendini olumsuz deðerlendirmenin daha fazla görülmesi, kiþilik özelliklerinin vajinismusun ortaya çýkmasýnda veya sürmesinde rol oynadýðýný desteklemektedir. Þimdiye kadar yapýlmýþ deneysel çalýþmalar, pelvik taban kaslarýndaki gerilim üzerinde tehdit algýsýnýn rolünü belgelemiþ olmakla birlikte bu bulgu vajinismusu olan ve olmayan kadýnlarý ayýrt etmeye yeterli deðildir. Ülkemizde kronik pelvik aðrýsý olan kadýn hastalarýn saðlýklý kontrol grubuyla kýyaslandýðý bir araþtýrmada, aðrýlý grupta daha anlamlý olarak daha yüksek oranda cinsel sorun saptanmýþ ve bu grubun anksiyete ve depresyon puanlarý daha yüksek bulunmuþtur. (Kaya ve ark. 2006). Ayný çalýþmada vajinismus alt ölçekleri yüksek olan hastalarda ise anksiyete puanlarý anlamlý olarak daha yüksek bulunmuþtur. Sonuç olarak, penetrasyon korkusu ve birlikte görülen artmýþ dikkat ve duyarlýlýk rol oynayabilir denilmesine raðmen psikolojik etmenlerin vajinismusu ortaya çýkarmasý veya sürmesine neden olmasý konusu ve ayýrýcý tanýdaki rolü henüz yeterince net deðildir. Disparoni ve vajinismusta fiziksel sorunlarla psikososyal yönlerin karmaþýk etkileþimleri söz konusu olduðundan ayýrýcý tanýda çok boyutlu yaklaþým kaçýnýlmaz görünmektedir. Oysa günümüzdeki yaygýn uygulama her bir uzmanlýk alanýnýn tekil deðerlendirmesi þeklindedir ve vulva bölgesinde aðrý yakýnmasýyla baþvuran hastalara farklý uzmanlýklar farklý taný ve tedaviler uygulayabilmektedir. Örneðin ayný hastaya farklý uzmanlýk alanlarý disparoni, liken sklerozis, interstisiyel sistit, vestibulodini, somatizasyon bozukluðu, pelvik taban hipertonisi, vulvar fissür gibi farklý tanýlar koyabilmektedir ve birbiriyle hiç iliþkisi olmayan tedaviler uygulayabilmektedirler (Tablo 2). Sonuç Aðrýlý cinsel genital aktivite taný ve tedavisi için genel sonuçlarý ve önerilerimizi þöyle özetleyebiliriz: 1. Klinik olarak vajinismus ve diðer aðrýlý bozukluklarýn ayýrýcý tanýsýný yapmak zordur. 2. Spazm/kontraksiyon varlýðý disparoni ile vajinismusu ayýrt edici deðildir. 139

6 Doðan S, Özkorumak E. Tablo 1. Cinsel aðrý bozukluklarýnýn psikolojik yönü (Schultz ve ark. 2005'den uyarlanmýþtýr) Disparoni VVS Vajinismus Klinik psikopatoloji Anksiyete bozukluðu Depresyon Psikometrik deðerlendirme ile Nörotisiszm /- elde edilen sonuçlar Depresyon ++ ++/- ++/- Süreklil anksiyete ++ Durumluk anksiyete ++ ++/- ++/- Fobik anksiyete ++ +/- ++/- Obsesif kompulsif davranýþ ++ +/- +/- Sosyal anksiyete ++ ++/- ++/- Hostilite ++ +/- ++/- Psikotisizm + +/- +/- Somatizasyon + ++/- +/- Histerik kiþilik + Mükemmeliyetçilik + Düþük benlik saygýsý + Zarar görmekten kaçýnma + Erotrofobi + + Pozitif cinsel kendilik þemasý - + Negatif cinsel kendilik þemasý - - Katastrofik düþünceler + Evlilik sorunlarý Cinsel iþlevsellik Cinsel travma -- +/- Azalmýþ cinsel self-stimülasyon + + Cinsel istek sorunu + + Cinsel uyarýlma sorunu (eþle) Lubrikasyon sorunu (eþle) ++ Cinsel haz yokluðu + + Cinsellik hakkýnda + + negatif düþünceler Etiyolojide psikolojik faktörler Düþük ýsý aðrý eþiði + Düþük dokunma aðrý eþiði + Depresyon + Anksiyete + Evlilik uyumu + Aðrýlý uyaranlara + artmýþ duyarlýlýk Pelvik kas kontrol yetersizliði - Tehdide tepki olarak pelvik -- kas kontraksiyonu 140

7 Aðrýlý Genital Cinsel Aktivite ve Vajinismus Tanýsýnda Yaþanan Güçlükler Tablo 2. Vulva aðrýsýnda uzmanlýk dalýna göre taný ve tedavi farklýlýklarý (Binik ve ark. 2006) Uzmanlýk Taný Tedavi Cinsel terapist Disparoni Duyumlara odaklanma/ Vajinal dilatasyon Dermatolog Liken sklerozis Kortikosteroidler/Hormon kremleri Jinekolog Vestibulodini Anestetik kremler Psikiyatrist Somatizasyon Antidepresan Fizik tedavi uzmaný Pelvik taban hipertonisi Fizyoterapi/Geri-bildirim Ürolog Sistit Dimetil Sülfoksit Pratisyen/Aile hekimi Vulvar fissür Kortikosteroid krem 3. Pelvik taban kas tonusu bulgularý vajinismusu olanlarla olmayanlarý ayýrt etmede yeterli deðildir. 4. Vajinismus ve disparoni sýnýflandýrmalarýnda yeni düzenlemelere gerek vardýr. 5. Derin pelvik aðrýyla veya doðum, menopoz sonrasý ortaya çýkan vajinismus ve disparoni için farklý taný ve tedavi stratejileri gerekebilir. 6. Vajinal dilatasyon, psiko-eðitim, duyarsýzlaþtýrma gibi geleneksel yöntemlerin vajinismus tedavisinde baþarýlý olduðu bildirilmekle birlikte henüz kanýta dayalý yeterli bulgu yoktur. 7. Kanýta dayalý olamayan tedavi yöntemleri ile ilgili kontrollü çalýþmalar yapýlmalýdýr. 8. Ýlgili uzmanlýk alanlarýnýn birlikte çalýþmasý ve deðiþik tedavi yaklaþýmlarýnýn entegre edilmesi tedavi baþarýsýný artýrabilir. Yazýþma adresi: Dr. Sultan Doðan, Namýk Kemal Üniversitesi, Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Tekirdað, Amerikan Psikiyatri Birliði (2000) DSM-IV-TR Taný Ölçütleri Baþvuru Elkitabý, 2. baský. (Çev. E Köroðlu) Hekimler Yayýn Birliði, Ankara, Basson R (1996) Lifelong vaginismus: A clinical study of 60 consecutive cases. J Soc Gynecol Obstet Can, 18: Basson R, Leiblum S, Brotto L ve ark. (2005) Revised definitions of women's sexual dysfunction. J Sex Med, 1: Bergeron S, Binik YM, Khalife S ve ark. (1997) Vulvar vestibulitis syndrome: A critical review. Clin J Pain, 13: Binik YM, Bergeron S, Khalife S (2006) Dyspareunia and vaginismus: So-called sexual pain. In Principles and practice of sex therapy, fourth edition. Sandra Leiblum (Ed), Guilford Publications, New York. Burrows LJ, Shaw HA, Goldstein AT (2008) The vulvar dermatoses. J Sex Med, 5(2): Epub 2008 Jan 2. Çayan S, Akbay E, Bozlu M ve ark (2004) The prevalence of female sexual dysfunction and potential risk factors that may impair sexual function in Turkish women. Urol Int, De Kruiff, Ter Kule MM, Weijenborg PT ve ark. (2000) Vaginismus and dyspareunia: Is there a difference in clinical presentation? J Psychos Obstet Gynecol, 21: KAYNAKLAR Doðan S (2008) Vaginismus and accompanying sexual dysfunctions in a Turkish clinical sample. J Sex Med (Baskýda). Dünya Saðlýk Örgütü (1992) ICD-10 Ruhsal ve Davranýþsal Bozukluklar Sýnýflandýrmasý: Klinik tanýmlamalar ve taný kýlavuzlarý, Öztürk MO, Uluð B (Çev.) Türkiye Sinir ve Ruh Saðlýðý Derneði Yayýný, Ankara, Engman M, Wijma K, Wijma B (2007) Itch and burning pain in women with partial vaginismus with or without vulvar vestibulitis. J Sex Mar Ther, 33: Elzevier HW, Nieuwkamer BB, Pelger RC ve ark. (2007) Female sexual function and activity following cystectomy and continent urinary tract diversion for benign indications: a clinical pilot study and review of literature. J Sex Med, 4(2): Friedrich EG (1987) Vulvar vestibulitis syndrome. J Reprod Med, 32: Goldstein AT, Burrows L (2008) Vulvodynia. J Sex Med, 5(1):5-15. Granot M, Lavee Y (2005) Psychological factors associated with perception of experimental pain in vulvar vestibulitis syndrome. J Sex Mar Ther, 31: Graziottin A (2004) Vulvar vestibulitis syndrome: A clinical approach. J Sex Mar Ther, 27:

8 Doðan S, Özkorumak E. Harlow BL, Wise LA, Stewart EG (2001) Prevalence and predictors of chronic lower genital tract discomfort. Am J Obstet Gynecol, 185: Hatzimouratidis K, Hatzichristou D (2007) Sexual dysfunctions: classifications and definitions. J Sex Med, 4(1): Kaya B, Ünal S, Özenli Y ve ark.(2006) Anxiety, depression and sexual dysfunction in women with chronic pelvic pain. Sexual and Relationship Therapy, 21(2): Laumann EO, Gagnon JH, Micheal RH ve ark. (1994) The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States, Chicago: University of Chicago Press. Meana M, Binik YM, Khalife S ve ark. (1997b) Biopsychosocial profile of women with dyspareunia. Obstet Gynecol, 90: Mense E, Simons DJ. & Russell IJ. (2001) Muscle pain: Understanding its nature, diagnosis and treatment. Philadelphia, PA, Lippincott, Williams and Wilkins. Ng ML (1993) Treatment of a case of resistant vaginismus using modified Mien-Ling. Sex and Marital Ther, 7: Nobre PJ, Pinto-Gouveia J, Gomes FA (2006). Prevalence and comorbidity of sexual dysfunctions in a Portuguese clinical sample. J Sex Mar Ther, 32: Öniz A, Keskinoglu P, Bezircioglu I (2007) The prevalence and causes of sexual problems among premenopausal Turkish women. J Sex Med. 4(6): Epub 2007 Oct 1. Özdemir YO, Simsek F, Incesu C ve ark. (2006) Sociodemographic and clinical characteristics of subjects referred to a multidisciplinary sexual dysfunction center. European Journal of Sexual Health, 15(Supll 1): Pukall C, Kandyba K, Amsel R ve ark. (2007) Effectiveness of hypnosis for the treatment of vulvar vestibulitis syndrome: a preliminary investigation. J Sex Med, 4(2): Reissing ED, Binik YM, Khalife S (1999) Does vaginismus exist?: A critical review of the literature. J Nerv Ment Dis, 187: Reissing ED, Binik YM, Khalife S ve ark. (2004) Vaginal spasm, pain, and behavior: an empirical investigation of the diagnosis of vaginismus. Arch Sex Behav, 33:5-17. Reissing ED, Binik YM, Khalife S ve ark. (2003) Etiological correlates of vaginismus: sexual and physical abuse, sexual knowledge, sexual self-schema, and relationship adjustment. J Sex Marital Ther, 29(1): Sidi H, Puteh SE, Abdullah N (2007) The prevalence of sexual dysfunction and potential risk factors that may impair sexual function in Malaysian women. J Sex Med, 4(2): Epub 2006 Oct 13. Þimsek F, Ozdemir YO, Ýncesu C ve ark. (2003) Sociodemographic and clinical characteristics of subjects referred to a multidisciplinary sexual dysfunction outpatient clinic. Üroloji Bülteni, 14: Schultz WW, Basson R, Binik Y ve ark. (2005) Women's sexual pain and its management. J Sex Med, 2: Ter Kuile MM, Van Lankveld JJDM, Vlieland CV ve ark. (2005) Vulvar vestibulitis syndrome: An important factor in the evaluation of lifelong vaginismus? J Psychos Obstet Gynecol, 26: Tuðrul C, Kabakçý E (1997). Vaginismus and its correlates. J Sex Mar Ther, 12: Yýlmaz E (2007) Cinsel sorunlar ve tutumlar uzerine bir epidemiyolojik arastirma. First National Congress of Association of Cognitive and Behavioral Therapy Abstract Book, Istanbul. Ward E ve Ogden J (1994) Experiencing vaginismus-sufferers' beliefs about causes and effects. Sex Marital Ther, 9: Whitmore K, Siegel JF, Kellogg-Spadt S (2007) Interstitial cystitis/painful bladder syndrome as a cause of sexual pain in women: a diagnosis to consider. J Sex Med, 4(3): World Association for Sexual Health (2005) Working definitions after WHO technical consultation on sexual health. World Health Organization (2002) Sexual health: Working definitions. 142

Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi

Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi Trakya Univ Tip Fak Derg 2009;26(2):151-158 Klinik Çalışma - Araştırma / Original Article Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi

Detaylı

Araştırma / Original article

Araştırma / Original article Doğan ve ark. 1 Araştırma / Original article Vajinismus ve disparonisi olan bir grup kadında Vajinal Penetrasyon Biliş Ölçeğinin Türkçe sürümünün geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Sultan DOĞAN, 1 Gamze

Detaylı

VAJİNİSMUS K R İ Z. Kriz Dergisi 18 (3): 37-45. Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat***

VAJİNİSMUS K R İ Z. Kriz Dergisi 18 (3): 37-45. Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat*** Kriz Dergisi 18 (3): 37-45 VAJİNİSMUS Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat*** ÖZET:Vajinismus cinsel ilişkinin zorlu ya da imkansız olmasına neden olan vajinal kaslarda istemsiz kasılmaların olduğu

Detaylı

Cinsellikten Tiksinti Duyma Bozukluðu: Davranýþçý Tedaviye Olumlu ve Hýzlý Yanýt Veren Bir Olgu

Cinsellikten Tiksinti Duyma Bozukluðu: Davranýþçý Tedaviye Olumlu ve Hýzlý Yanýt Veren Bir Olgu OLGU SUNUMU Cinsellikten Tiksinti Duyma Bozukluðu: Davranýþçý Tedaviye Olumlu ve Hýzlý Yanýt Veren Bir Olgu Sultan Doðan 1 1 Uz.Dr., Özel GOP Hastanesi Psikiyatri Kliniði Ýstanbul ÖZET Cinsellikten tiksinti

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Cinsel yanýtlarýn fizyolojik bir döngüsü vardýr. Bu. Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet

Cinsel yanýtlarýn fizyolojik bir döngüsü vardýr. Bu. Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Doç. Dr. Mehmet Z. SUNGUR* Özet Erkek cinsel iþlev bozukluklarý sýk görülmesine karþýn saðlýk profesyonellerince az bilinen, ayýrýcý tanýsý ve tedavisi yeterince yapýlamayan

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Hakan Türkçapar Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Anksiyete bozukluklarýyla depresyonun belirtileri arasýnda belirgin

Detaylı

Cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýmlanmasý ve sýnýflandýrýlmasýndaki. Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet. A. Cinsel istek bozukluklarý:

Cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýmlanmasý ve sýnýflandýrýlmasýndaki. Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet. A. Cinsel istek bozukluklarý: Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Yrd. Doç. Dr. Gonca Soygüt BOYACIOÐLU* Özet Bu yazýda, kadýnda cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýtýlmasý ve bozukluklarýn hazýrlayýcýsý ya da sürdürücüsü olan etkenlere deðinilerek

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Cinsel Ýþlevler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Cinsel Ýþlevler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Cem Ýncesu Doç. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi, Ýstanbul CÝNSEL ÝÞLEVLER Ýnsanda cinsel uyarana gösterilen fizyolojik tepkiyi, Masters ve Johnson, dört ayrý

Detaylı

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Doç. Dr. H. Ercan ÖZMEN* Özet Cinsel iþlev bozukluklarý biliþsel-davranýþcý terapistler tarafýndan, öðrenilmiþ uyumsuz (maladaptif) davranýþlar olarak nitelendirilir.

Detaylı

geçmiþten geleceðe teþhisten tedaviye...

geçmiþten geleceðe teþhisten tedaviye... geçmiþten geleceðe teþhisten tedaviye... Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Sempozyumu Özet Kitabý Sheraton Otel ve Kongre Merkezi, Ankara Konferans, panel, çalýþma grubu ve kurs özetleri Türkiye Psikiyatri Derneði

Detaylı

Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu

Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu Türk Psikiyatri Dergisi 2010;21(3):243-48 Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu Dr. Fuat TORUN 1 Özet / Abstract Vajinismus kadının vajina kaslarındaki istemsiz kasılmalar nedeniyle hiçbir

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný

Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný Uz. Dr. Cem ÝNCESU* Özet Sýk görülmelerine karþýn cinsel iþlev bozukluklarý hekimler tarafýndan çok az bilinen bir alaný oluþturmaktadýr.

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý A Validity and Reliability Study of the Sexual Self-Schema Scale Among Undergraduate Students Gözde

Detaylı

Tamamlanmamýþ Evlilik: Ýki Olgu #

Tamamlanmamýþ Evlilik: Ýki Olgu # Olgu Sunumu Tamamlanmamýþ Evlilik: Ýki Olgu # Özay ÖZDEMÝR* ÖZET Bu yazýda, erkekte cinsel istek ve sertleþmeyle ilgili yakýnmalarý bulunan, cinsel birleþmeyi gerçekleþtirememiþ ve önceki tedavi giriþimleri

Detaylı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5 Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama (2011-2013) Danışman: Pfizer Konuşmacı: Pfizer

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı:

EK-4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı: EK4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp İÜ. İstanbul Tıp Fakültesi 198187

Detaylı

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme ARAÞTIRMA Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme Sexual Dysfunction in Schizophrenia: A Cross-Sectional Evaluation Soner Çakmak 1, Gonca Karakuþ 2, Yunus Emre Evlice 3 1 Uz.Dr.,

Detaylı

Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler

Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler Türk Psikiyatri Dergisi 2012;23(4):248-54 Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler Dr. Kadir ÖZDEL 1, Dr. Ayşegül YILMAZ 2, Psik. Özge ÇERİ 3, Dr. Hakan KUMBASAR 4 ÖZET Amaç: Vajinismus,

Detaylı

Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum

Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:305-311 DOI: 10.5350/DAJPN2012250402 Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum Araştırmalar / Researches Ramazan Konkan 1, Meltem Bayrak

Detaylı

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý ARAÞTIRMA Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý Patients' Who Admitted to Psychiatry Clinic in a Anatolian City Explanation Models for

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý ARAÞTIRMA Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý Symptoms and Diagnosies of Patients Referring to A Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Detaylı

Doðal ve Cerrahi Menopozda Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Cinsel Doyum Arasýndaki Ýliþki

Doðal ve Cerrahi Menopozda Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Cinsel Doyum Arasýndaki Ýliþki ARAÞTIRMA Doðal ve Cerrahi Menopozda Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Cinsel Doyum Arasýndaki Ýliþki Gülfizar Sözeri Varma 1, Nalan Kalkan Oðuzhanoðlu 2, Filiz Karadað 3, Osman Özdel 3, Tarkan Amuk

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR. Dr. Özay Özdemir

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR. Dr. Özay Özdemir ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR Dr. Özay Özdemir Anksiyete ve cinsellik arasındaki ilişki net değildir Bir süreklilik içinde zıt iki kutup olarak anksiyete kaçma, cinsel uyarılma ise yaklaşma

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur?

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? DERLEME Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? Manolya Çalýþýr 1 1 Psk., Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET Sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðunun

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

CÝNSEL ANATOMÝ Erkekte Cinsel Anatomi

CÝNSEL ANATOMÝ Erkekte Cinsel Anatomi CÝNSELLÝK VE ÜREME SAÐLIÐI GÝRÝÞ Cinsellik ve üreme saðlýðý hizmetleri birbiriyle yakýndan iliþkilidir. Üreme saðlýðý hizmeti sunan saðlýk personeli hizmet alanlara cinsel yaþamlarýný düzenlemeleri konusunda

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi ARAÞTIRMA Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi Ýbrahim Eren 1, Erkan Cüre 2, Ýkbal Çivi Ýnanlý 3, Ali Kutlucan 2,

Detaylı

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu ARAÞTIRMA Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu Depression and Anxiety Among First Trimester Pregnancies Pýnar Yücel 1, Yasemin Çayýr 2, Mehmet Yücel 3 1 Uz.Dr., Siyavuþpaþa Aile

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex?

Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex? Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex? Dr. Didem Ateþ*, Dr. Aktan Karahan**, Dr. Tuðrul Erbaydar*** Özet Bu çalýþma gençlerin güvenli

Detaylı

DSM-5 Taslak Taný Ölçütlerine Genel bir Bakýþ: "Batý Cephesinde Yeni bir Þey Yok" mu?

DSM-5 Taslak Taný Ölçütlerine Genel bir Bakýþ: Batý Cephesinde Yeni bir Þey Yok mu? DERLEME DSM-5 Taslak Taný Ölçütlerine Genel bir Bakýþ: "Batý Cephesinde Yeni bir Þey Yok" mu? An Overview of the Proposed DSM-5 Diagnostic Criteria: Is "All Quiet on the Western Front"? Vedat Þar 1* 1

Detaylı

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler ARAÞTIRMA Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler Test Anxiety and Related Psychiatric Symptoms Önder Kavakcý 1, Ayþegül Selcen Güler 2, Selma Çetinkaya 3 1 Yrd.Doç.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir Ebelik Son Sýnýf Öðrencilerinin Aile Planlamasý Eðitimi Etkinliðinin Deðerlendirilmesi* The Evaluation of the Educational Activitres of Pregraduate Midwifery Students on Family Planning Methods Dr. Emel

Detaylı

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2005: 3 (1): 22-26 ARAÞTIRMA Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Melek Zeynep Saygýn 1, Esat

Detaylı

17-19 Aralýk 2010 Miracle Resort Hotel, Antalya 17-19 Aralýk 2010 - Miracle Resort Hotel, Antalya Deðerli Meslektaþýmýz, Kanser tedavisindeki hýzlý deðiþim ve geliþme farklý alanlarda uzmanlaþmýþ hekimlerin

Detaylı

Dr. Pembe Keskinoðlu*, Dr. Özgü Özkul**, Dr. Ruhan Ayan**, Dr. Gamze Norgaz**, Dr. Hatice Giray*, Dr. Bülent Kýlýç***

Dr. Pembe Keskinoðlu*, Dr. Özgü Özkul**, Dr. Ruhan Ayan**, Dr. Gamze Norgaz**, Dr. Hatice Giray*, Dr. Bülent Kýlýç*** Ýzmir de Bir Saðlýk Ocaðý Bölgesi nde 50-54 Yaþ Arasý Kadýnlarda Menopoz Durumu ile Diðer Etmenlerin Depresyon Görülme Sýklýðýna Etkisi Depression Prevalance and Effects of Menauposal Status and Other

Detaylı

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma Sosyal Fobi Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Özet Sosyal fobi kiþinin baþkalarýnca deðerlendirilmesi mümkün olan birden çok ortamdan sürekli korkma ve bu ortamlarda olabildiðince kaçýnma davranýþlarý gösterme hali;

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki

Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki ARAÞTIRMA Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki Haluk Arkar 1 1 Doç.Dr., Ege Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ýzmir ÖZET Amaç: Bu çalýþma, Svrakic ve arkadaþlarý

Detaylı

Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir

Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir Panik Bozukluðu Prof. Dr. Raþit TÜKEL* Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir hastalýk olarak tanýnmasý, diðer birçok psikiyatrik bozukluða göre daha geç dönemlere rastlamaktadýr. Eski çaðlara

Detaylı

Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma

Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma ARAÞTIRMA Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma Orhan Murat Koçak 1, Gökçe Silsüpür 2, Canan Görpelioðlu 3, Emel Erdal 4 1 Uz.Dr., Kýrýkkale Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi #

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Kemal YAZICI*, Þenel TOT*, Ali BÝÇER**, Aylin YAZICI*, Visal BUTURAK*** ÖZET Bu çalýþmada bel ve boyun aðrýsý olan hastalarda anksiyete

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar

Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar Vedat ÞAR* ÖZET Dissosiyatif kimlik bozukluðu dissosiyatif bozukluklarýn en aðýr ve kronik olanýdýr. Bir zamanlar sanýldýðýnýn aksine, DSM-IV taný

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler ARAÞTIRMA Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler Posttraumatic Stress Disorder and Related Factors in Patients with Spinal Cord Injury Murat Ýlhan Atagün 1, Ünal

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi ARAÞTIRMA Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi The Effect of Living with Family or Staying at Nursing Home on Depression

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet Alkol Kullaným Bozukluklarý Uz. Dr. Ayhan KALYONCU*, Uz. Dr. Hasan MIRSAL* Özet Alkol kullaným bozukluklarý hem yetiþkinleri hem de gençleri etkileyen oldukça ciddi ve önemli bir saðlýk sorunudur. Alkolle

Detaylı

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Süheyla ÜNAL*, Levent KÜEY**, Cengiz GÜLEÇ***, Mehmet BEKAROÐLU***, Yunus Emre EVLÝCE****, Selçuk KIRLI***** ÖZET * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Beyza KAYMAKOÐLU a, Umut ARIÖZ b, Özkan YILDIZ c a Baþkent Üniversitesi,

Detaylı

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi,

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, Þizofrenide Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Can CÝMÝLLÝ* Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, taný ölçütlerinin iyi belirlenmiþ olmasýna baðlýdýr. Oysa bu yazýnýn konusu olan þizofreninin ne olduðuna

Detaylı

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte Distimi Prof. Dr. Olcay YAZICI* 1. KAVRAMIN ORTAYA ÇIKIÞI VE TARÝHÇESÝ Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte olan distimi sözcüðü, Yunanca'da 'kötü-mizaçlý' anlamýna gelmektedir. Mizaç (humour),

Detaylı

Türkiye de Somatoform Bozukluklar Epidemiyolojisi Dr Yarkın Özenli Başkent Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama 2008 20092009 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Somatoform Bozukluklar SOMATOFORM

Detaylı

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ *

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ * Dr. Berrin DURMAZ Prof., Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. Dr. Jülide ÖNCÜ Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 25-29 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Aygül Akyüz (*), Gülten Güvenç (*), Tülay

Detaylı

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki Panik ve Depresyon: Etiyoloji, Taný ve Eþtaný Sorunlarý Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK*, Dr. Aybars AKOÐLU* Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki fiziksel duyumlarýn çok kötü sonuçlarý olabileceðini

Detaylı