ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK MODÜLÜ UYGULAYICI KILAVUZU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK MODÜLÜ UYGULAYICI KILAVUZU"

Transkript

1 Tutuklu ve Hükümlü Ergenler İçin Psikososyal Destek Programı ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK MODÜLÜ UYGULAYICI KILAVUZU 1

2 KATKIDA BULUNANLAR ADI SOYADI GÖREV YERİ Psik. HABİL KANOĞLU CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ/ŞUBE MÜDÜRÜ Eğt.Uzm. ELÇİN ÇAKAR TERZİOĞLU CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ/UZMAN Sos.Çalışm. İSLAM AZAKLI CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ/UZMAN Psik. ZÜMRÜT ÖZKAN CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ/UZMAN Sos. Çalışm. MEHMET ÖZKAN ASLIPEK CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ/UZMAN Psik. AYŞE GENCER ESKİŞEHİR H TİPİ KAPALI C.İ.K Psik. EBRU TOPSAKAL ESKİŞEHİR H TİPİ KAPALI C.İ.K Psik. EZGİ GÖCEK YORULMAZ İZMİR 2 NO.LU F TİPİ KAPALI C.İ.K Psik. DİDEM DİLBER ADANA E TİPİ KAPALI C.İ.K Psik. TAYFUN TURGUT BURSA E TİPİ KAPALI C.İ.K Psik. TUBA İLİK ANKARA ÇOCUK EĞİTİMEVİ Sos.Çalışm. ATAKAN ÇETİNKAYA Sos. Çalışm. HÜSEYİN GAZİ KARACAN ANTALYA L TİPİ KAPALI C.İ.K MALTEPE ÇOCUK VE GENÇLİK KAPALI C.İ.K Psk. CENNET MERMER DİKİCİ DENİZLİ D TİPİ KAPALI C.İ.K Sos.Çalışm. SENEM SARIOĞLU ANKARA ÇOCUK EĞİTİMEVİ Sos. Çalışm. ELİF KALELİ DENİZLİ HASAN ERBİL EĞİTİM MERKEZİ 2

3 yılları arasında geliştirilen Ardıç Psiko-Sosyal Destek ve Müdahale Programı, Avrupa Birliğinin mali, UNICEF'in teknik desteği ile ''Çocuklar için Adalet Projesi'' kapsamında yılları arasında Prof.Dr.Kültegin ÖGEL ve Uzm.Psik.Aslı ÖZKAN danışmalığında revize edilmiştir. 3

4 GENEL BİLGİLER Cinsel eğitim, mümkün olduğunca kapsamlı olduğu zaman en büyük yararı sağlar. Bu, cinsel eğitimi sadece enfeksiyon ve gebelik korkularına odaklanmak yerine, cinselliği her boyutunda işlemek ile olur. Cinsellik herkesin hayatını farklı düzlemlerde etkiler. Üreme sağlığı ve cinsel sağlık konularına olumlu yaklaşım, herkesin farklı deneyimleri olmuş olabileceğini göz önünde bulundurur ve varsayımlardan uzak durur. Diğer yandan cinsel eğitim her yaş grubu için önemli olduğu kadar veriliş şekli ve içerdiği konuların yaş grubuna uygun bir şekilde hazırlanmış olması önemlidir. Bu eğitim 15 yaş ve üstü ergenlere uygulanmak üzere hazırlanmıştır. Eğitimin Amacı: Gençlerin, cinselliklerini yasal olduğu ve zarar görülmediği sürece ifade etmelerinde bir sakınca olmadığının açıklanması Cinsellik konusu ile iğrençlik, utanç, terbiyesizlik, sapıklık gibi kavramlardan uzaklaştırmak Cinsiyet eşitliğini savunmak Cinselliğin herkes tarafından farklı şekilde ve farklı yaşta yaşanabileceğini ve buna saygı gösterilmesi gerektiğini savunmak Gençlere cinsel eğitim imkanı sunmak ve sorularını yargılayıcı bir yaklaşım ile değil, risk önleyici bir biçimde cevaplamak Eğitim kılavuz, kılavuzdaki bilgilerin yer aldığı saydam seti ve sunum sırasında gösterilecek kısa filmlerden oluşmaktadır. Saydam setinde temel noktalar yer almaktadır ancak bazı noktalarda kılavuzda daha ayrıntılı bilgiler vardır. Bu nedenle eğitimi verirken saydam ve kılavuzun her ikisinde de yararlanılması gerekmektedir. Kısa filmlerin gösterileceği yerler ise saydamlarda resmi ile belirtilmektedir. Başka bir deyişle bu resmi gördüğünüz yerlerde diğer saydama geçmeden önce ilgili filmi göstermeniz gerekmektedir. UYGULAYICIYA NOTLAR Saydamların altında ekstra notlar vardır, bu nedenle seminer konusunu önceden gözden geçirin. Bir çok seminerde video vardır, bu nedenle gerekli hazırlıklar yapılmalıdır. Katılımcı sayısı en fazla 40 kişiye kadar çoğaltılabilir. Daha büyük gruplar olmaması önerilir. Seminerlerin doğası nedeniyle çok uzun tutulmaması dakika içinde bitirilmesi uygundur. 4

5 Soru gelirse, verilen yanıt konusunda katılımcıları ikna etmek için uğraşılmamalıdır. Sorunun yanıtı verildikten sonra, hemen başka konuya geçilmelidir. Yani son sözü uygulayıcı söylemelidir. Her seminer sonunda "aklınızda ne kaldı?" sorusu yer almaktadır. Bunu muhakkak uygulayın. En az 3-4 çocuktan geri bildirim alın. Vurgulamak istediğiniz bir mesaj varsa, burada siz de belirtebilirsiniz. Sunum sırasında tartışmamaya özen gösterin. Tartışma eğilimi olursa, fikirleri özetleyin ve hemen yeni bir saydama geçin. Süreye özen gösterin ve aşmamaya çalışın. Seminer sırasında içeriye kimsenin girmesini önleyin. Konu dışında sorulara izin vermeyin, konunuza odaklanın. Gerekirse seminere başlamadan önce konu dışında gelecek sorulara yanıt vermeyeceğinizi önceden belirtin. Semineri ergenlere anlattığınızı unutmayın, her gülüştüklerinde ya da konuştuklarında hemen tepki göstermeyin. Böyle bir durumda gruba soru sormanız daha uygun olabilir veya o konuda film gösterimine gitmeniz uygun olabilir. 5

6 ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK - 1 Saydam 1 : Üreme ve Cinsel Sağlık Eğitimi - Ergenlik Ergenlik Dönemi Özellikleri Saydam 2: Ergenlik Saydam 3: Ergenlik Bu dönemde bedende, duygu ve düşüncelerde bir çok değişiklik olur. Bu değişiklikler zaman zaman kişiye zor ve sinir bozucu gelebilir ama bunlar gelişimin normal bir parçasıdır. Saydam 4 : Ergenlikte Duygularıma Neler Oluyor? (Farklı duygular zaman zaman kafamızı karıştırabilir) Ana mesaj: Ergenlikte farklı duygu ve düşüncelerle başa çıkmanın zor ama doğal olduğunu vurgulamak Saydam 5: Ergenlikte Duygularıma Neler Oluyor? (Farklı duygular zaman zaman kafamızı karıştırabilir) Ergenlik döneminde bazen kendimizi yalnız hissedebilir ve kimsenin bizi anlamadığı duygusuna kapılabiliriz. Bu dönemde ailemizle ve bizden büyüklerle daha fazla çatışmaya başlarız. Arkadaşlarımızla birlikte olmak bizim için daha önemlidir. Bazen arkadaşlarımızın söylediklerine ve yaptıklarına hiç düşünmeden katılabiliriz. Bazen de pek iyi davranışları olmayan arkadaşlar edinebiliriz. Bu arkadaşlarımıza bazı konularda hayır demek epey zor olabilir. Bu dönemde verdiğimiz kararları ve çevremizdekilerin davranışlarını gözden geçirmek, bize davranışlarımızda yardımcı olur. Saydam 6: Bana Neler Oluyor? (Herkesin vücudu aynı hızda değişmez) Ana mesaj: Ergenlikte yaşanan hızlı değişimin normal olduğunu ve bu değişimin herkes için farklı şekilde yaşanabileceğini vurgulamak Saydam 7: Bana Neler Oluyor? (Herkesin vücudu aynı hızda değişmez) Ergenlik döneminde vücudumuzda, duygularımızda, düşüncelerimizde ve ilişkilerimizde birçok değişimi ve gelişimi bir arada yaşarız. Bu dönem bir olgunlaşma ve geçiş sürecidir. Ortalama yaşlarında başlayıp, li yaşlara kadar devam eder. 6

7 Herkesin vücudu aynı hızda değişmez: Bazılarının yavaş, bazılarının hızlı değişir. Ancak bu dönemin sonunda herkes aynı gelişimi tamamlar. Saydam 8: Her Yaşta Gelişim Farklı Erkeklerde Gelişim Ana mesaj: Ergenlikte vücutta meydana gelen değişimleri anlatmak. Saydam 9: Her Yaşta Gelişim Farklı Erkeklerde Gelişim Ergenlikte döneminde vücudumuz değişmeye başlar. Bu değişimler gelişimimizin doğal bir parçasıdır. Erkeklerde penis ve testislerde büyüme meydana gelir. Cinsel bölgede, göğsümüzde, kol altı, kol-bacaklarda ve yüzümüzde tüylenme meydana gelir. Boy uzar Sesimiz kalınlaşmaya başlar Saydam 10 : Her Yaşta Gelişim Farklı Kızlarda Gelişim Ana mesaj: Ergenlikle birlikte hem kızlarda hem de erkeklerde oluşan ortak ve farklı, bedensel değişikliklerin neler olduğunu vurgulamak Saydam 11 : Her Yaşta Gelişim Farklı Kızlarda Gelişim Ergenlik döneminde hem kızların hem erkeklerin bedenleri değişmeye başlar. Başlangıçta kızlarda da erkeklerde de memeler büyümeye başlar. Ergenlikte bu büyüme kızlarda devam ederken, erkeklerde kaybolur. Memeler ve üreme organları büyürken ağrı yapabilir. Cinsel bölgelerde, koltuk altlarında, kol ve bacaklardaki tüyler artmaya başlar. Kızlar bu dönem içinde ilk kez adet (regl) olurlar. Bu, artık hamile kalabileceklerinin belirtisidir. Kızlar erkeklere göre daha çabuk gelişirler ve bu yüzden özellikle ergenlik başlangıcında kızların boyları erkeklere göre daha uzun olur. Tüm bu gelişmeler normaldir. Saydam 11b: Film Gösterimi Ergenlik Dönemi ve Cinsellik Saydam 12 : Nedir Bu Hoşlanmak/Aşk Dedikleri (Aşk tüm bedenimizde) Ana mesaj: Cinselliğin sadece bedende yaşanmadığı, aşk/hoşlanma gibi güçlü duygularla da hissedilebileceğini vurgulamak. Saydam : Nedir Bu Hoşlanmak/Aşk Dedikleri (Aşk tüm bedenimizde) Hoşlanma duygusu ve aşk aslında var olduğunu hissettiğimiz ama gözümüzle görüp, elimizle tutamadığımız bir duygudur. 7

8 Aşık olmak yoğun sevinç, üzüntü, hayal kırıklığı, heyecan, coşku gibi karmaşık, güçlü ve farklı duygular yaratır. Aşkı bazen uzun zamandır tanıdığımız bir arkadaşımıza, bazen de hiç tanımadığımız bir insana duyabiliriz. Bunların hepsi doğal ve olağandır. Hoşlandığımız kişiyi görünce kalbimiz daha hızlı çarpmaya, ellerimiz terlemeye, midemizde kelebekler uçuşmaya ve vücudumuza ateş basmaya başlar. Bu tarz duyguları hissettiğimiz kişiyi daha yakından tanımak, onları öpmek istemek gibi duygular da çok doğaldır. Önemli olan bu davranışların saygılı bir biçimde yapılmasıdır. Karşımızdakine duygusal olarak bir şeyler hissetmenin yanı sıra cinsel olarak da bir şeyler hissetmeye başlarız. Özellikle ergenlik döneminde cinsel duygularımız daha da yoğunlaşır. İşte bugün hoşlanmak/ aşk kadar yoğun hissedebildiğimiz cinsellik ve güvenli cinsel birlikteliğin nasıl yaşanacağı konularında daha ayrıntılı konuşacağız. Cinsellik Saydam 15: Cinsellik Ana mesaj: Cinselliğin sadece cinsel ilişkiye girmekle alakalı olmadığını vurgulamak Saydam 16: Cinsellik Neleri Kapsar Cinsellik, sadece başkasıyla yapılan bir eylem değildir. Cinsellik, güven, dürüstlük, bedenimize saygı duymak, başkalarının isteklerine saygı göstermek gibi bir çok konuyu içerir. Öpüşmek ve sarılmak da bir nevi cinsel ifade yöntemidir. Kendi başımıza yaptığımız mastürbasyon, veya fantezi kurmak da bireysel cinselliğin birer parçasıdır. Tüm bu istekler, davranışlar ve düşünceler doğaldır. Bu davranışları yasalara göre ve başkalarını rahatsız etmeyecek şekilde ifade etmek önemlidir. Saydam 17: Doğru Sanılan Yanlışlar Sonraki 5 saydamda verilen senaryolar sırayla okunur ve tartışılır. Tartışma aşamasında eğitimi veren kişilerin mümkün olduğunca yargılamadan dinlemeleri önemlidir. Bu sayede kişilerin konular üzerindeki inançları öğrenilir ve bu yönde bilgilendirme yapılır. Saydam 18: Doğru Sanılan Yanlışlar (1) Yanlış 1: Cinsel organın büyüklüğü, cinsel başarı (tatmin etmek), erkeklik ve güçlü olmakla ilgilidir. Doğru 1: Cinsel organın büyüklüğü ile cinsel haz, tatmin edebilme, güç ve başarı arasında hiç bir bağlantı yoktur. Düşünceler, birliktelik sırasındaki davranışlarımız ve hislerimiz cinsel deneyime daha çok katkı sağlar. Üreme organlarının da erkeklik ile bir bağlantısı yoktur. 8

9 Saydam 19: Doğru Sanılan Yanlışlar (2) Yanlış 2: Kadın adet sırasında kirlidir. Doğru 2: Adet, kadınların ergenlik döneminden itibaren her ay tekrarlanan doğal bir süreçtir. Pis bir şeyin vücuttan atılması (idrar veya dışkı gibi) değil, döllenmemiş bir yumurtanın vücudun dışına atılmasıdır. Soru gelirse ekleyin : İki kişi arasında rıza olduğu ve korunulduğu sürece, adet döneminde cinsel ilişkiye girmek tıbbi açıdan zararlı değildir. Ancak özellikle kadının mikroplara açık olduğu bir dönemdir ve eğer prezervatifsiz cinsel ilişki kurulursa kadın veya erkeğin mikrop kapma şansı olabilir. NOT: Kişilerin dini inançlarına göre yasak veya serbest olmasının ayrı bir konudur. Bu konuda soru gelirse tıbbi açıdan zararlı olmadığını, dini boyutunun uzmanlık alanınız olmadığını vurgulamanızda fayda vardır. Saydam 20: Doğru Sanılan Yanlışlar (3) Yanlış 3: Çok sık mastürbasyon yapmak kısırlık, delilik, eşcinsellik ve iktidarsızlık gibi problemlere yol açar. Doğru 3: Mastürbasyon yapmanın bir zararı yoktur. Delilik, kısırlık, eşcinsellik, iktidarsızlık veya başka bir rahatsızlık veya durumla ilgisi yoktur. Mastürbasyonun toplum içinde yapılmaması gerekir ve sağlık boyutunda yararları vardır ve stres atmamıza da yardımcı olabilir. NOT: Altı çizili kısmı özellikle vurgulayın. NOT: Konuyla ilgili daha fazla bilgi almak isteyenleri psiko-sosyal servise ya da sağlık birimine başvurmalarını söyleyin. Saydam 21 : Doğru Sanılan Yanlışlar (4) Yanlış 4: Bakireliğin tek göstergesi kızlık zarının yırtılmamış olmasıdır. Doğru 4: Kızlık zarı bekaret göstergesi değildir. Kızlık zarı bazen spor yapmaktan dolayı yırtılabilir veya doğuştan olmayabilir. Saydam 22 : Doğru Sanılan Yanlışlar (5) Yanlış 5: Erkekler her an cinsel ilişkiye hazır ve isteklidir. Doğru 5: Erkekler yeterince uyarılmadıkları zaman veya psikolojik veya sağlık problemleri sebebiyle sertleşme sorunu yaşayabilir veya cinsel ilişkiye girmek istemeyebilirler. Moralin bozuk olduğu, sinirli veya üzgün olunan zamanlarda da cinsel isteksizliğin olması normaldir. Saydam 23 : Doğru Sanılan Yanlışlar (6) Yanlış 6: Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar bir tek pis insanlarda vardır. Doğru 6: Dış görünümün cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla hiç bir bağlantısı yoktur. Çoğu cinsel yolla bulaşan enfeksiyon belirtisizdir, yani dışardan anlaşılmaz. Bu sebeple her durumda korunmak çok önemlidir. Saydam 24 : Cinsel uyarılma nedir? 9

10 Ana mesaj: Cinsel uyarılmanın doğal bir şey olduğunu ve her uyarılmanın cinsel birliktelikle sonlanmasının gerekmediğini vurgulamak. Her kız ve erkeğin cinsel olarak uyarılma yeteneği vardır. Bu uyarılma ergenlikten sonra daha yoğun hissedilmeye başlar. Cinsel uyarılma kişinin birisinden hoşlandığında, onunla ilgili güzel şeyler düşündüğünde, hoş hayaller kurduğunda yaşanabilir Bu his tüm vücudumuzda, özellikle de cinsel bölgelerde bir heyecan, gerginlik ve sıcaklığa benzer bir his yaratır Bu uyarılma aynı zamanda duygular ve düşüncelerle ilgili bir durumdur. Bu durum yaşandığında kişinin birisiyle cinsel ilişkide bulunması gerekmez. Cinsel Organlar ve Cinsellik Saydam 25 : Ereksiyon, Sertleşme nedir? (Penis boyutu önemli değildir!) Ana mesaj: Erkeklerin cinsel organlarını ayrıntılı bir şekilde tanıtmak. Saydam 26 : Ereksiyon, Sertleşme nedir? Erkeğin penisi hem idrar hem de bu üreme sıvılarının boşaldığı yerdir. Ancak bu ikisi birden aynı anda gerçekleşmez. Hormonlar, peniste damarların kanla dolarak sertleşmesini ve yukarı doğru dikleşmesini sağlar. Bu tür bir uyarılma sonucunda penis ucundan dışarıya yapışkan bir sıvı çıkabilir. Bu sıvının içinde üreme hücreleri, tohumlar (sperm) bulunur. Uyku sırasında penisin sertleşmesi ve bu sıvının dışarıya akması gece boşalması olarak isimlendirilir. Bu bir büyüme belirtisidir. Zaman içinde seyrekleşir. Erkekteki her sertleşme boşalmayla sonuçlanmaz. Sertleşme bazen dokunma ile bazen de kendiliğinden oluşabilir. Ergenlikten sonra penisin sertleşmesi kendiliğinden değil, uyarıyla olur. Cinsel birleşme için penisin boyutlarının bir önemi yoktur. Saydam 27 : Sizce mastürbasyon (kendini tatmin etmek) zararlı mıdır? Ana mesaj: Mastürbasyon konusunda yanlış inanışları ortaya çıkarmak ve bunların doğru olmadığını vurgulamak. Yanlış İnanışlar: o Çocuğun olmaz o Boyun kısa kalır o Yüzünde sivilceler çıkar o Hasta olursun (yorgunluk, halsizlik yapar) o Zeka geriliği yapar o Sağır yapar o İktidarsızlık yapar o İktidarsızlık yüzünden de homoseksüel eğilimleri artar 10

11 o Kan çıkar o Spermlerin biter o Cinsel organın büyür NOT: Mastürbasyonun günah olup olmadığına dair soru gelirse tartışmaya girmeden uzmanlık alanınız olmadığını söylemenizde fayda vardır. Saydam 28 : Mastürbasyon Nedir? Ana mesaj: Mastürbasyonun doğal ve sağlıklı bir cinsel davranış olduğunu vurgulamak. Zevk almanın ve vermenin tek yolu cinsel birleşme değildir. Dokunma, okşama, öpüşme ve mastürbasyon yapma da zevk veren cinsel davranışlardır. Bunlar hem kızlara hem de erkeklere zevk verir. İnsanlar cinsel organlarına dokunarak heyecanlanma gibi duygular hissederler. Kendi kendine dokunarak zevk almaya mastürbasyon denmektedir. Hem erkekler hem de kızlar bunu yapabilir Mastürbasyon yapmak vücuda zarar vermez. Bazı kişiler mastürbasyon yaptıkları için kendilerini iyi hissetmeyebilirler. Ama bu, insanın kendini kötü ya da suçlu hissettirecek bir durum değildir, çünkü doğal bir cinsel davranıştır. Saydam 29 : Mastürbasyon Ana mesaj : Mastürbasyon toplum içinde ya da başkasının yanında yapılmaması gerektiğini vurgulamak. Saydam 30 : Kızlık Zarı Nedir? Ana mesaj: Kadın cinsel organı ve kızlık zarının ayrıntılı şekilde tanıtımı. Saydam 31 : Kızlık Zarı Nedir, Ne işe Yarar? Kızlık zarı kadınların cinsel organının (vajenin) giriş kısmından 1-2 cm içeride bulunan bir deri parçasıdır. Adet görünceye kadar bu bölgeyi mikroplardan korumak için vücudun ürettiği bir dokudur. Kızlık zarı genellikle cinsel birleşme yoluyla yırtılır. Bunun yanında, bazen normalin dışında bacak açmayı gerektirecek sporlar yüzünden, kaza ve bazen düşmeyle de yırtılabilir. Kızlık zarı yırtıldığında, pembe renkli bir kaç damla kan gelebilir. Fakat bazı kızlarda kızlık zarı farklı tipte olduğundan kanama ya da yırtılma olmayabilir. Kızlık zarının birden fazla tipi vardır. Soru Gelirse Ekleyin: Kızlık zarı doktor müdahalesiyle dikilebilir ve bunun dışarıdan bakan insanlar tarafından anlaşılması mümkün değildir. Dikilen zar yeniden cinsel birliktelik sırasında yırtıldığında kanama olur. 11

12 NOT: Cinsel birliktelik, gebelik, doğum ve hastalıklarla ilgili konuların anlatımı sırasında yardımcı slayt olarak da kullanılabilir. Saydam 32 : Kadın Cinsel Organı Ana Mesaj: Kadın cinsel organının detaylı bir şekilde tanıtılması Saydam 33 : Kadın Cinsel Organı İdrar deliği, vajinal giriş ve anüs olmak üzere üç delik mevcuttur. Kadınlarda en yaygın olarak cinsel haz, klitorise temas ile gerçekleşir. Saydam 34 : Adet (Adet hastalık veya kirlilik değildir) Ana mesaj: Kadınların her ay regl olmasının doğal ve sağlıklı bir durum olduğunu vurgulamak. Saydam 35 : Adet Kızlar genellikle ergenlik dönemine daha erken yaşta girerler ve olgunlaşmalarını daha erken yaşta tamamlarlar. Kızlarda regl olmak da bu olgunlaşma sürecinin bir parçasıdır. Kızların yumurtalarından her ay bir yumurta döl yoluna düşer. Eğer yumurta spermle döllenmezse gebelik gerçekleşmez. Döllenmeyen yumurta işlevsiz kalır. Bu sırada atılan kan pis kan değildir. Bedenimizin diğer yerlerindeki kan gibidir ve içinde doku artıkları bulunur. Adet kanaması 21 ile 35 gün arasında bir kez yaklaşık 3-7 gün kadar sürer. Adet kanaması kadınlar için son derece sağlıklıdır ve hamilelik için gereklidir. Adet utanılması gereken bir hastalık değildir. Adet döneminde bazı kadınlar hormonlarında oluşan değişiklikler sebebiyle duygusal olarak daha hassas olabilmektedir. Adet gören kızların bazıları bu dönemi ağrılı geçirebilir. Adet döneminde döl yolu hassastır ve mikrop kapmaya elverişli hale gelir. Yine kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların bulaşma riski yükselir. Bu nedenle bu dönemde cinsel ilişkiye girilirse korunmak gerekmektedir. Kızlara anlatılması gereken ek bilgiler : Adet döneminde temizliğe dikkat etmek çok önemlidir. Kapalı poşet içinde, hazır satılan, hijyenik kadın pedleri kullanmak gerekir. Pamuk ve bez gibi malzemeler temiz olmayabilir. Kan mikropların çoğalması için çok elverişli bir ortam sağlar. Bu nedenle en geç 4 saatte bir ped değiştirmek gerekir. Bunun yanında cinsel organınız temizlerken önden arkaya doğru silmeli ve temiz tutmalısınız. Adet döneminde döl yolu hassastır ve mikrop kapmaya elverişli hale gelir. Yine kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların bulaşma riski yükselir. 12

13 Bu nedenle bu dönemde cinsel ilişki yaşanması durumunda kesinlikle korunmak gerekir. NOT: Ceza İnfaz Kurumlarında sıkça karşılaşılan bir sorun kullanılan kadın pedlerinin tuvalete atılmasıdır. Konuyu anlatırken pedlerin tuvalete atılmaması gerektiğini vurgulamanızda fayda vardır. Erkek Kadın Olma Konusundaki Yanlış İnançlar Hakkında Bilgilendirme Saydam 36 : Erkek Dediğin Bu Mu? Ana mesaj: Gençlerin erkek olma konusunda yanlış bilgilerini fark etmelerini sağlamak Saydam : Erkek Dediğin Aşağıda yazılı erkek olma ya dair yanlış inanışlar çocuklara sıralanmalı ve doğru mesajlar vurgulanmalıdır. Yanlış 1: Erkek her uyarıldığında cinsel birliktelikte bulunmalıdır. Doğrusu 1: Her cinsel uyarılma, cinsel birliktelikle sonlanmaz. Yanlış 2: Dişi köpek kuyruk sallamadıkça erkek köpek arkasından gitmez. Doğrusu 2: Cinsellik sadece kadının erkeği baştan çıkarmasıyla değil, her iki tarafın da buna hazır olmasıyla gerçekleşir. Yanlış 3: Erkek dediğin cinsel birliktelik için önüne gelenle cinsiyetini, yaşını, görünüşünü bile önemsemeden birlikte olur. Doğrusu 3: Kişi kendisi için çekici olan ve arzuladığı kişilerle birlikte olmalıdır. İki tarafında isteği olmadıkça cinsel birliktelik yaşamak doğru değildir. 18 yaşından küçük kişilerle de cinsel ilişkiye girmemelidir. Yanlış 4: Erkek dediğin prezervatif takmaz. Doğrusu 4: Prezervatif takmak sizi küçük düşürmez. Zevki azaltmaz. Prezervatif cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumak ve gebeliği önlemek için önemli ve gereklidir. Yanlış 5: Erkek iktidarsızlık yaşıyorsa cinsel birliktelikten zevk almıyordur ve hatta bu nedenle homoseksüeldir. Doğrusu 5: İktidarsızlık cinsel bir sorundur ve doktora başvurulması halinde giderilebilir. İktidarsızlık sorunu olan bir kişi homoseksüel değildir. Saydam 39 : Kadın Dediğin Nedir? Kadın toplumumuzda evi temizlemesi ve çocuklara bakması gereken kişi olarak anımsanır. Saydam 40 : Kadın Dediğin Nedir? Aşağıda yazılı kadın olma ya dair yanlış inanışlar çocuklara sıralanmalı ve doğru mesajlar vurgulanmalıdır. 13

14 Yanlış 1: Kadın dediğin partnerini her zaman memnun etmek zorundadır. Doğrusu 1: Cinsellik iki tarafın da isteği ile gerçekleşmelidir ve kimse sırf partnerini memnun etmek için istemediği şeyleri yapmak durumunda değildir. Yanlış 2: Kadınlar mastürbasyon yapmaz. Doğrusu 2: Mastürbasyonu hem kadınlar hem de erkekler yapabilir. Bu doğal bir cinsel davranıştır. Yanlış 3: Kadınlar ilk adet görmeye başladıkları zamandan sonra (ortalama yaş) cinsel ilişkiye hazırdırlar. Doğrusu 3: Cinsellik biyolojik olduğu kadar psikolojik boyutu da olan bir konudur. Adet görmeye başlamak cinselliğe hazır olmak anlamına gelmemektedir. Kadın ya da erkek bir kişinin cinselliğe hazır olması için hem biyolojik hem de psikolojik açıdan belli bir olgunluğa ulaşması gerekmektedir. Cinsel Yönelim Saydam : Cinsel Yönelim Ana mesaj: Ergenlik döneminde hemcinse ilgi duymanın son derece doğal olduğunu ve eşcinselliğin sapıklık ya da sapkınlık olmadığını vurgulamak. Cinsel yönelimle ilişkili kavramları ve cinsel yönelim çeşitlerini tanımlamak. Cinsel yöneliminden dolayı kimsenin ne kendini ne de başkasını yargılamaması gerektiğini vurgulamak. Kadının erkeğe, erkeğin de kadına cinsel ve duygusal açıdan ilgi duyduğu ilişkilere heteroseksüel ilişki denir. Erkeğin erkeğe ya da kadının kadına cinsel ve duygusal açıdan ilgi duyduğu ilişkilere homoseksüel (eşcinsel) ilişki denir. Erkeğin hem kadına hem erkeğe ya da kadının hem kadına hem erkeğe cinsel ve duygusal açıdan ilgi duyduğu ilişkilere biseksüel ilişki denir. Biyolojik cinsiyetinden veya cinsel rolünden rahatsızlık duyarak karşı cinsiyetin eşyalarını, kıyafetleri kullanan ve davranan kişilere transeksüel denir. Bu kişiler ameliyatla cinsiyetlerini değiştirebilmektedirler. Kadın eşyaları, kıyafetleri kullanıp, kadın gibi davranan ve hisseden erkeklere transeksüel diyoruz. Eşcinsellerin cinsel yönelimleri dışında diğerlerinden hiçbir farkı yoktur. Cinsel yönelimi ne olursa olsun her insan aşık olabilir ve cinselliğini yaşar. Eşcinsellik toplum tarafından yargılanan bir durum olsa da, cinsel yönelim kişinin seçimiyle olmaz. Cinsel yönelim cinsel kimliğimizin bir parçasıdır. Ancak ergenlik dönemi cinsel kimliğin oluşması sürecinde, merak duygularının ağır bastığı, karmaşık bir dönemdir. Bu dönemde hemcinsine ilgi duyma gibi şeyler görülebilir ancak bu çoğunlukla geçici bir duygudur. Bu dönemde oluşan cinsel duygular ya da gerçekleşen cinsel ilişkiler (gönüllü ya da zorlamaya dayalı) ergenin olgunlaşma sürecini tamamlamamış olması nedeniyle cinsel yöneliminin tek başına belirleyicisi olamaz. 14

15 Bu nedenle gönüllü veya zorlama yoluyla herhangi bir şekilde hemcinsle yaşanan cinsel deneyim varsa, kurumda bulunan psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve doktora başvurarak danışmanlık hizmeti alabilirsiniz. NOT: Sunum sırasında cinsel yönelimini belli edecek şekilde soru soran veya daha ayrıntılı bilgi isteyen ergen olursa etiketleme yapmamaya dikkat etmeniz ve daha fazla bilgilendirme için psiko-sosyal servise yönlendirmeniz önemlidir. 15

16 ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK - 2 Saydam 1 : Başlık Sayfası Üreme ve Cinsel Sağlık Eğitimi Üreme ve Cinsel Hastalıklar Cinsel Birleşme ve Hamilelik Hakkında Bilgilendirme Saydam 2 : Hamilelik (Gebe Olmak) Ana mesaj : Cinsel birlikteliğin ve hamileliğin nasıl gerçekleştiğini anlatmak Saydam 3 : Cinsel Birleşme (Bizi Leylekler Getirmedi) Ana mesaj : Cinsel birlikteliğin nasıl gerçekleştiğini tanımlamak Saydam 3b: Film Gösterimi Saydam 4 : Cinsel Birleşme Erkeğin penisinin sertleşmesi ve kadının döl yolunun içine girmesi ile gerçekleşen süreç cinsel birleşmedir. Erkekteki meni denilen ve tohum hücrelerinin (sperm) bulunduğu sıvı kadının vajinasına ulaştığında spermlerden bir tanesi kadının yumurtasıyla bir araya gelirse döllenme meydana gelir ve hamilelik oluşur. Doğru korunma yöntemlerinin kullanılmadığı her cinsel birleşmenin hamilelik ile sonuçlanma olasılığı vardır. Dışarıya boşalma doğru bir korunma yöntemi değildir. Cinsel birleşmeyi her iki taraf da istemelidir aksi halde bu taciz/ tecavüz olur ve bu bir suçtur. Ek Bilgiler : Cinsel uyarılma yaşandığında erkeğin cinsel organı yani penis sertleşir ve dik duruma gelir. Kadının dölyolu cinsel salgılarla kayganlaşır. Erkeğin sertleşmiş organı kadının döl yolunun içine girer. Cinsel ilişki sırasında yoğun uyarılma ve duygularla birlikte bedensel olarak kalp atışlarının hızlandığı, Terlemenin olduğu, Cinsel bölgede kasılmaların hissedildiği, Erkeklerde boşalmayla sonlanan ve genellikle cinsel zevkin en fazla hissedildiği bir süreç vardır. Buna orgazm yani cinsel doyuma ulaşma diyoruz. Zevk alma ile birlikte kadının içine erkekteki meni denilen bir sıvı boşalır. Meni, içinde erkeğin tohum hücrelerinin (sperm) bulunduğu sıvıdır. Spermler hareket eden, canlı hücrelerdir. 16

17 Bu nedenle sadece korunma yöntemlerini kullanmadan birlikte olduğunuzda değil aynı zamanda vajinanın dışına boşaldığınızda da hamile kalma riski olabilir. Orgazm her cinsel ilişkide gerçekleşmek zorunda değildir. Kadınların orgazm olması erkeklere göre daha zordur. Cinsel birliktelikten hem kadın hem erkek zevk alır. Cinsel birleşme istenmeyen bir hamileliğe neden olabilir, bu nedenle korunma yöntemlerini kullanmak gerekir. Cinsel birliktelik sırasında erkeğin spermi kadının vajinasına ulaşır. Bu spermlerden bir tanesi kadının yumurtasıyla bir araya gelerek döllenir Saydam 5 : Bebek Nasıl Oluyor? (Kadının yumurtasıyla erkeğin spermi bir araya gelince bebek olur) Ana mesaj: Gebeliğin nasıl oluştuğunu tanımlamak. Saydam 6 : Bebek Nasıl Oluyor? Bu döllenme olunca kadın hamile kalmış demektir. Kadın hamile kaldığında kadının vücudundaki rahim denen organın içinde bebek büyümeye başlar. Çok sık görülmese de hamile kadınlarda kanamalar olabilir. Kanamalar regl ağrısı gibi ağrılı olabilir veya ağrı hissedilmeyebilir. İlk üç aydaki kanamalar düşük tehlikesi olarak algılandığından hemen doktora başvurulmalıdır. Saydam 7 : Bebeğin gelişimi ve doğumu (Çocuğun gelişimi 9 ayda tamamlanır) Ana mesaj: Gebelik süreci ve doğumun nasıl gerçekleştiğini açıklamak. Saydam 8 : Bebek Gelişimi ve Doğum Bebek her ay annenin karnında büyümeye başlar. 9 ay gibi bir sürede bebek iyice büyür ve olgunlaşır. Bu süre içinde bebek annesinin rahmine göbeğinden bir damar kordonuyla bağlıdır. Böylece damarlarla annesinden oksijen ve yiyeceğini sağladığı için solunum yapmadan yaşayabilir. Bebek doğmaya hazır olunca doğum sancıları başlar. Rahim bebeği annenin dölyoluna doğru iter. Bebeğin geçebileceği büyüklükte kadının rahim ağzı genişler. Bunun sonucunda bebek dünyaya gelir. Doğumdan sonra göbek kordonu kesilir. Bebek bu anda bir refleks ile soluk almaya başlar. Bazen anne bayıltılarak bebeğin ameliyatla dünyaya getirilmesine sezaryen denir. Sezaryen bazen gereklidir ve bir zararı yoktur. Daha sağlıklı bir gebelik süreci için iki doğum arasında en az iki yıl olması gerektiği önerilmektedir. İstenmeyen Gebeliği Önleme Hakkında Bilgilendirme Saydam 9 : Gebelik Nasıl Önlenir? 17

18 Ana mesaj: Sağlıklı korunma yöntemleri kullanmadan gebeliğin engellenemeyeceğini vurgulamak. Saydam 10 : Gebelik Nasıl Önlenir? Kızlar adet görmeye başlamalarından itibaren, erkekler ise gece boşalmalarının olmaya başlaması ile üreme yeteneğini kazanırlar. Gebeliği önlemek için korunma yöntemlerini kullanmak gerekir. Sanılanın aksine dışarı boşalma, adet günlerinin hesaplanması, ilişki sonrası döl yolunun su ile temizlenmesi ve farklı pozisyonlarda ilişkiye girmek birer korunma yöntemi değildir ve hamilelik riski taşırlar. Hamileliği önlemek için sağlıklı korunma yöntemleri kullanmak gerekir. Ek Bilgiler (Sorulursa cevaplayınız) : Anal ilişkiye girmek hamilelik riski taşır çünkü anüs girişi ve vajinal giriş birbirine çok yakın olduğundan kayma veya sıçramalar olabilir. Yukarıda sayılan yollarla spermleri yok etmek mümkün değildir. Çünkü spermler birkaç gün boyunca canlı kalabilmektedir. Saydam 11 : Gebelik Nasıl Önlenir? Ana mesaj: Gebelikten korunmak için kullanılan yöntemlerin neler olduğunu ve nasıl kullanıldığını tanımlamak. Saydam 12 : Gebelik Nasıl Önlenir? Gebelikten korunma erkek ve kadının cinsel ilişki yüzünden hamile kalmasını önlemek için bazı yöntemler kullanması demektir. Gebelikten korunmak için birden fazla yöntem vardır. Eğer bebek istemiyorsak, doktor kontrolünde olmak üzere kadının doğum kontrol hapı veya rahimiçi araç kullanmasıyla gebeliği önleyebiliriz. Bu haplar, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korumaz. Doğum kontrol hapı doktor kontrolünde ve ancak belli bir süre boyunca alındığında işe yarayan haplardır. Cinsel ilişkiden önce alınması bir işe yaramaz. Cinsel ilişkide kadının doğum kontrol hapı kullanması erkeğe veya kadına cinsel enfeksiyon bulaşmayacağı anlamına gelmez. Enfeksiyonlara karşı korunmak için önlem almalıdır (kondom/prezervatif kullanmalıdır) Doğum kontrol hapları ve rahimiçi araçlar cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları önlemez, sadece gebeliği önlerler. İlişki sonrası haplar sayesinde, cinsel ilişkiden sonra 72 saat içinde gebeliği önlemek mümkün olabilir. Bu haplar doğum kontrol yöntemi olarak kullanılmamalıdır çünkü bir kaç kereden fazla alındığında vücuda zarar verebilir. Ertesi gün hapı olarak bilinen bu haplar kullanılan doğum kontrol yöntemi ile ilgili bir aksilik çıktığında (kondom kayması veya patlaması gibi) son çare olarak kullanılmalıdır. Sanılanın aksine dışarı boşalma bir korunma yöntemi değildir! Saydam 13 : Gebelik Oluştuysa Ne Yapabilirsin? (İstenmeyen gebeliğe son vermek mümkün) 18

19 Ana mesaj: Kürtajın ne olduğunu ve bunun yasalarca nasıl tanımlandığını vurgulamaktır. Saydam 14 : Gebelik Oluştuysa Ne Yapabilirsin? İstenmediği halde hamile kalınmışsa doktora başvurulup gebeliğe son verilebilir. Hamileliğin en önemli belirtisi adet gecikmesidir. Bunun yanı sıra bulantı, yorgunluk, göğüslerde hassasiyet, sık idrara çıkma da gebeliğin ilk dönemlerinde sık görülen yakınmalardır. Adet kanamasının geciktiği tarihten itibaren en geç 2-3 hafta içerisinde hamile olduğunu düşünen kadın bir doktora başvurulmalıdır. Geç kalınca, bebek daha da gelişir ve yasal süre olan 10 hafta aşıldığında artık aldırmak mümkün olmayabilir. Ancak kişi cinsel ilişkiye zorlanmış ve bunun sonucunda gebe kalmış ve bu durum için gerekli yerlere başvurup, yasal işlem başlatmışsa kürtaj süresi 20 haftaya kadar uzatılabilir. 18 yaşından küçüklerin velilerinin izni ya da kaldıkları kurum görevlilerinin gözetim ve izni olmadan kürtaj yaptırması yasal değildir. Kürtaj bir doğum kontrol yöntemi olarak kullanılmamalıdır. Saydam 15 : Çocuk Sahibi Olmaya Hazır Mısın? (Düşünmeden karar verme! Bebek Sorumlulukları İle Beraber Gelir) Ana mesaj: Ergenlerin istenmeyen gebelik ve bunun doğuracağı problemler konusunda farkındalığını arttırmak. Bebek doğurmak birden fazla sorumluluğun yerine getirilmesi demektir. Çünkü her bebeğin bir aileye, eve, süte, giyeceğe, bakıma ve eğitime ihtiyacı vardır. İstenmeyen bir bebeğin dünyaya gelmesi hem erkek hem kadın hem de bebek açısından olumsuz sonuçlar doğurur. 18 yaş altı ve 40 yaş üstü hamilelikler hem anne hem bebek için tehlikelidir. Eğer hem erkek hem kadın henüz istemedikleri halde, bir hamilelik olmuşsa 2-3 hafta içerisinde bir doktora başvurup gebeliği sonlandırabilir. Eğer gebelik 10 haftayı geçerse, kürtaj için geçerli yasal süre dolmuş olur. Bu nedenle bebeği aldırmak mümkün olmayabilir. Henüz bir bebek istemeyen ama onu aldırmak da istemeyen bir kadın ve erkek, bebek doğduğunda onu başka bir aileye ya da devlet kurumuna evlatlık verebilir. Bebek sahibi olmanın ve bakmanın her türlü sorumluluğu hem kadın hem de erkeğe aittir. Bu nedenle kararlar her iki tarafın da isteğiyle alınmalıdır. Ama tüm bunlar yerine en iyisi henüz bebek istemiyorsak gebelikten korunma yöntemlerini kullanmaktır. Saydam 16 : Kürtaj Doktor Tarafından Yapılmalı (Sağlıksız koşullarda kürtaj yaptırma!) Ana mesaj: Kürtajın ancak uzman doktorlar tarafından yapılmasının önemini vurgulamak. Kürtaj uygun koşullarda uzman bir doktor tarafından yapıldığında kadının bedenine kalıcı hasar vermez. 19

20 Uygun koşullarda, uzman bir doktor tarafından yapılmadığında mikrop kapma ve rahim yırtılması gibi durumlar oluşabilir. Bunun yanında kadının vücudunda kalıcı hasar bırakma olasılığı yüksektir. Gebeliği sonlandırma işlemi mutlaka bir kadın doğum uzmanı doktor, hastane, Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi veya kadın doğum polikliniği olan özel hastane gibi yerlerde yaptırılmalıdır. Bazı aileler ve toplumlar çocuk aldırmayı yasaklayabilir ya da bu durumu hoş karşılamayabilir. Ama iyi yetişmeyecek bir bebek dünyaya getirmek daha kötü bir karar olabilir. Eğer kız arkadaşın çocuk doğurmayı tüm bunlara rağmen istiyorsa, onun tercihine saygı göstermelisin. Hiçbir zaman unutulmamalıdır ki kürtaj bir korunma yöntemi değildir. Gebe kalmadan doğru yöntemlerle korunmak en güvenli yoldur. Saydam 17 : Korunmayı Unutma (Hem enfeksiyonlardan, hem gebelikten korun) Ana mesaj: Gebelik ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları engellemek için sağlıklı korunma yöntemlerinin var olduğunu vurgulamak. Üreme yeteneği olan bir kadınla erkek korunmadan cinsel birliktelik yaşarsa kadın hamile kalabilir. Gebe kalındıktan sonra yapılan kürtaj çok da sağlıklı bir çözüm değildir. Çok sayıda kürtaj ileride çocuk sahibi olmayı zorlaştırır. Gebelikten korunma yöntemleri istenmeyen hamilelikleri önler. Bunun yanında korunmadan girilen cinsel ilişki sonucunda birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyon da bizlere geçebilir. Tüm bu sebeplerden dolayı cinsel ilişki sırasında korunmak çok önemlidir. Korunma yöntemlerinin bazıları sadece gebeliği engeller. Fakat hem gebeliği, hem de cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları engelleyen korunma yöntemleri (kondom/prezervatif) daha sağlıklıdır. Cinsel Sorunlar Hakkında Bilgilendirme Saydam 18 : Cinsel Sorunlar Saydam 19 : Erkekler Ne Tür Cinsel Sorunlar Yaşar? Ana mesaj: Erkeklerin yaşayabilecekleri cinsel sorunların neler olabileceğini tanımlamak. Bunları yaşamanın psikolojik ve fizyolojik nedenlerinin olabileceği ve tedaviye yönelik olarak neler yapmaları gerektiğinin belirtilmesi. Cinsel isteksizlik Peniste sertleşme problemi Erken boşalma Geç boşalma Bunları herkes yaşayabilir! Cinsel ilişki güzel paylaşımların yaşandığı bir ortam olabileceği gibi bazen birtakım problemlerin kaynağı haline de gelebilir. Kişiler cinsel birliktelik sırasında birçok sorunla karşılaşabilir. Cinsel sorunlar kadınlarda ve erkeklerde farklılık gösterir. Erkeklerde en yaygın cinsel sorunlar; 1- Cinsel isteksizlik, erkeğin cinsel birliktelikte bulunmayı istememesidir. 20

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK)

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) ERGENLİK ÇAĞI: Ergenlik; çocuk ile gelişmesini tamamlamış insan arasında bir geçit gibidir. Bu dönemdeki belirtiler özellikle cinselliğin bedene yansımasıyla başlar, gövdenin bu

Detaylı

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMİ Uygulama Milli Eğitim Bakanlığı (Örgün /Yaygın eğitim) Pilot Uygulamalar (ERDEP) Sivil toplum kuruluşları (Akran eğitim

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİK ve SAĞLIK EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİK VE SAĞLIK SUNUM İÇERİĞİ Üreme Sağlığı EVLİLİK VE SAĞLIK ÜREME VE CİNSEL SAĞLIK Cinsellik,

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/8

Detaylı

Kızlar erkeklere göre bu döneme yaklaşık iki yıl daha önce girer.

Kızlar erkeklere göre bu döneme yaklaşık iki yıl daha önce girer. ERGENLİK DÖNEMİ Ergenlik dönemi, Çocukluktan erişkinliğe geçişin yaşandığı önemli bir dönemdir. Başlangıç ve bitiş zamanları kesin sınırlarla belirli değildir. Genellikle 10-20 yaşları arasındaki evre,

Detaylı

ERGENLİK Uzm. Psk. Melike Akbıyık

ERGENLİK Uzm. Psk. Melike Akbıyık ERGENLİK Uzm. Psk. Melike Akbıyık Büyüme, gelişme, olgunlaşma sık sık kullandığımız terimler olmasına karşın, tanımları açısından karıştırılabiliyor ve birbirlerinin yerine kullanılabiliyor. Büyüme genel

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenin kötüye kullanımını üç ana başlıkta ele

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARDA CİNSEL EĞİTİM

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARDA CİNSEL EĞİTİM ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARDA CİNSEL EĞİTİM Zihinsel engelli çocukların cinsel gelişim aşamaları normal çocukların cinsel gelişim aşamaları ile aynıdır. Cinsel eğitimin en büyük amacı,çocukluktan yaşamın

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Aile Planlaması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Didem Daymaz ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU CYBH nelerdir? Bakteriyel CYBH Bel Soğukluğu (Gonore) Bakteriyel Vajinoz Yumuşak

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçerken biyolojik, psikolojik ve sosyal yönden geliştiği bireyselleştiği, toplumsallaştığı

Detaylı

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) 1 Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Nedir? Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), çoğunlukla keneler aracılığıyla hayvanlardan insanlara bulaştırılan mikrobik bir hastalıktır.

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler SINAV KAYGISI Kaygı, stresli bir durum karşısında hepimizin yaşadığı uyarılmışlık halidir. Ancak kaygının belli bir miktarda yaşanmasının olumlu işlevleri de vardır. Bir miktar kaygı günlük hayatta bizi

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni. Çocuk ve Cinsellik

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni. Çocuk ve Cinsellik Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni Çocuk ve Cinsellik Cinsel kimlik kişinin ait olduğu cinsi bilme hissidir. Cinsel kimlik gelişimi, doğumla başlayan ve yetişkinliğe kadar devam eden

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. 2015 2016 Eğitim Öğretim Yılı. Ocak Ayı Bülteni ÜNİTE BAŞLIĞI: Kendimizi İfade Etme Yollarımız (PYP) 4A 4B

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. 2015 2016 Eğitim Öğretim Yılı. Ocak Ayı Bülteni ÜNİTE BAŞLIĞI: Kendimizi İfade Etme Yollarımız (PYP) 4A 4B İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu 2015 2016 Eğitim Öğretim Yılı Ocak Ayı Bülteni ÜNİTE BAŞLIĞI: Kendimizi İfade Etme Yollarımız (PYP) 4A 4B Martılar-Leylekler Sınıfı İSTEK KEMAL ATATÜRK ANAOKULU Aralık

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik

CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik Ciprofloxacin, bazen menengokok hastalığına yakalanan kimselerle teması olan kişilere verilen bir antibiyotiktir.

Detaylı

... www.hra-pharma.de. Ertesi gün hapı. Acil durumlar için korunma

... www.hra-pharma.de. Ertesi gün hapı. Acil durumlar için korunma ... www.hra-pharma.de Ertesi gün hapı Acil durumlar için korunma ACIL DURUM Sonradan ortaya çıkan durum: Korunma sorunu! Prezervativ yırtılmış olabilir, aldığınız hapı istifra etmiş olabilirsiniz veya

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5 Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama (2011-2013) Danışman: Pfizer Konuşmacı: Pfizer

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi. Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr

HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi. Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr HIV e karşı koruyan bir aşı yoktur. Ancak virüsün bulaşmasından

Detaylı

SANDOZ. Sağlıklı bir karar. Ertesi sabah hapı NorLevo Uno

SANDOZ. Sağlıklı bir karar. Ertesi sabah hapı NorLevo Uno SANDOZ Sağlıklı bir karar Ertesi sabah hapı NorLevo Uno 1 Acil koruma veya uygun tabirle Ertesi sabah hapı nedir? Ertesi sabah hapı korunmadan veya yeteri kadar korunmadan cinsel ilişkiye girdikten sonra

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ Adı, soyadı... : Sınıfı... : Tarih :.../.../2015 YÖNERGE: Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse sağdaki boşluğa " doğru " anlamına gelen D harfinin altına

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI Bu programın amacı cinsellik, cinsel gelişim, cinsel bozukluklar, cinsel kimlik durumları, cinsel yönelim, parafililer, cinsel istismar ve cinsel işlev bozuklukları

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Skåne deki Temel Bakımda bulunan Ebe muayenehaneleri (Barnmorskemottagningarna) NEREYE BAŞ- VURABILIRIM? IKIZLERIM OLUR MU? BENİM İÇİN UYGUN MU? NORMAL MI? KAÇA

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08 Söz Dinlemeyen Çocuklara Nasıl Yardımcı Olunmalıdır? Çocuklarda zaman zaman anne-babalarının sözünü dinlememe kendi bildiklerini okuma davranışları görülebiliyor. Bu söz dinlememe durumu ile anne-babalar

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Hasta kişi ile cinsel temas, Gebelerde anneden bebeğe geçiş ( konjenital Sifilis ), Kan teması ile bulaşır.

Hasta kişi ile cinsel temas, Gebelerde anneden bebeğe geçiş ( konjenital Sifilis ), Kan teması ile bulaşır. SİFİLİS Frengi; Lues; Sifilis cinsel yolla bulaşan bulaşıcı mikrobik enfeksiyon hastalığıdır. Tedavi edilmez ise beyin, sinir, göz ve iç organlarda ciddi hasarlar yaparak ölüme neden olur. Sifilis Treponema

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU!

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU! Risk Faktörleri BİRECİK RAM Tedavi İçin Psikolojik sorunları olan ya da herhangi bir madde bağımlılığı bulunan ebeveynin çocukları daha büyük risk altındadırlar. Madde kullanan ve tedavi olmak isteyen,

Detaylı

HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler

HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler Page 1 of 5 05/12/2010Page 1 of 5 HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü) insan bağışıklığını bozan bir virüstür. AIDS (Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu)

Detaylı

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Önceden planlanmamış hamilelik kadının, erkeğin veya çiftin hayatında krize yol açabilir. Böylesi bir durumda kaçınılması mümkün olmayan

Detaylı

Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız

Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız hakkında bilgiler Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız önemlidir. Yaz hakkında ayrıntılı bilgileri,

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

3. Zihinden atamadığınız tekrarlayan, hoşa gitmeyen düşünceler. 7. Herhangi bir kimsenin düşüncelerinizi kontrol edebileceği fikri

3. Zihinden atamadığınız tekrarlayan, hoşa gitmeyen düşünceler. 7. Herhangi bir kimsenin düşüncelerinizi kontrol edebileceği fikri 1 Aşağıda zaman zaman herkeste olabilecek yakınmaların ve sorunların bir listesi vardır. Lütfen her birini dikkatle okuyunuz. Sonra bu durumun bu gün de dâhil olmak üzere son üç ay içerisinde sizi ne ölçüde

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav?

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Uzm Psk. Nuray ÖZBEN AVŞAR ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Çocuklar hızla büyüyor, çocukluk dönemini bitirip ilk erişkinlik olan ergenlik dönemine adımlarını atıyorlar. Ergenlik çağında fiziksel

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR KULAK ÇINLAMASININ NEDENİ? Bazı zamanlar kulağımda zil sesi duyuyorum bu normal midir? Tamamiyle değil. Kafa içinde ki bu seslere genel olarak tinnitus denilir ve çok yaygındır. Tinnitus zaman zaman ortaya

Detaylı

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Lothian Cinsel ve Üreme Sağlığı Hizmetleri Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Sizin için en uygun doğum kontrol yöntemini seçmenize yardımcı oluyoruz Doğum kontrol seçenekleri Yeni doğum yapmış olan ve hamileliklerine

Detaylı

Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi

Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi Genel bilgi Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi Rahim ağzı kanseri ve HPV hakkında bilgilendirme broşürü: Professor, overlæge, dr. med. Susanne Krüger Kjær, Rigshospitalet/ Kræftens Bekæmpelse

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

www.powerboyworld.com

www.powerboyworld.com www.powerboyworld.com PowerBoy aşk ilişkilerinde cinsel mutluluğu ve güveni artırmaya yardımcı olan kaliteli ürünler üretmektedir. Biz bunu Aşk Sanatı Felsefemiz olarak adlandırıyoruz. Ürünlerimiz PowerBoy

Detaylı

İçindekiler içindekiler

İçindekiler içindekiler SEKS VE BİILİNÇ İçindekiler içindekiler Yolculuğa Başlarken... 2 Yolculuk Hazırlıkları... 3 Adet Görme... 3 Ergenlik sırasında erkekleri ve kızları etkileyen değişiklikler... 5 Kızları etkileyen değişiklikler...

Detaylı

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme 1 2 AIDS 3 AIDS İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde bir grup homoseksüel erkekte ve Haiti'den gelen göçmenlerde

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır.

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır. Her yıl pek çok kadın yaptırdığı veya yaptırmak zorunda kaldığı cerrahi bir müdahaledir. Uygun şartlarda yapıldığında düşük risk içeren bir operasyondur. Kürtaj kararı verdiğinizde bu operasyonu ne kadar

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi NSW Health Factsheet - Turkish TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi The connection between TB and HIV Bu, Verem (TB) ve Edinilmiş Bağışıklık Yetersizliği Sendromu na (AIDS) neden olan İnsanda

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Bölüm A. NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay

Bölüm A. NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay NEW YORK EYALETİ SAĞLIK DAİRESİ AIDS Enstitüsü HIV Testi için Bilgilendirilmiş Onay HIV testi isteğe bağlıdır. Size sağlık hizmeti veren personeli bilgilendirerek herhangi bir tarihte onayınızı geri alabilirsiniz.

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1 Lokal östrojen TEDAVİSİNE GEREKSİNİMİ OLANLAR İÇİN Hastalar için bilgi 1 2 İÇİNDEKİLER Östrojen hormonunda azalma ve vajinal şikayetler... 4 Oestring tedavisi... 5 Oestring in herhangi bir yan etkisi var

Detaylı

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081 Sağlıklı BR.HLİ.081 Sağlıklı Sağlıklı bir hamilelik geçirmek hamilelik öncesi dönemde sağlığınızla ilgili testleri yaptırmakla başlar. Bu nedenle çocuk istediğinize karar verdiğinizde önce bir kadın hastalıkları

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

ÜNIVERSITE BURSU VEREN KURUMLAR HANGILERIDIR? BURS SARTLARI NE...

ÜNIVERSITE BURSU VEREN KURUMLAR HANGILERIDIR? BURS SARTLARI NE... ÜNIVERSITE BURSU VEREN KURUMLAR HANGILERIDIR? BURS SARTLARI NE... Portal : www.meydangazetesi.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 01.10.2015 Adres : http://www.meydangazetesi.com.tr/aktuel/universite-bursu-veren-kurumlar-hangileridir-burs-sartlari-nelerdir-bu

Detaylı

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor.

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor. Kepçe kulak genellikle olması gerekenden daha büyük kulak olarak algılanır. Hâlbuki çok doğru değil. Kepçe kulakları olan bir insan ile normal kulakları olan bir insanın aslında kulak büyüklüğü olarak

Detaylı

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ HİPOGLİSEMİ (KAN ŞEKERİNİN DÜŞMESİ) Tedavi planınız kan şekerinizi hedef değerler arasında tutmada daha etkili hale geldikçe, arada sırada hipoglisemi (düşük

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

Elektrik Neden ve Ne Zaman Çarpar...

Elektrik Neden ve Ne Zaman Çarpar... Elektrik Neden ve Ne Zaman Çarpar... Elektrik çarpmasının hayati tehlikesi var mıdır? Elektrik tellerinde duran kuşa neden elektrik çarpmaz? Bu yazımızda bu gibi sorulara farklı durumlarda bakarak yanıt

Detaylı

. a- Akcig erlerin küçük bölgeleri kapanabilir, bu da akcig er enfeksiyonu riskini artırabilir. Antibiyotik tedavisi ve fizyoterapi gerekebilir.

. a- Akcig erlerin küçük bölgeleri kapanabilir, bu da akcig er enfeksiyonu riskini artırabilir. Antibiyotik tedavisi ve fizyoterapi gerekebilir. Genital Siğil (Kondilom) Cerrahi Tedavisi Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Genital siğilin (kondilomun) cerrahi tedavisi genel, spinal veya lokal anestezi altında yapılabilir. Saha temizliği sonrası kondilom

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN Biraz düşünelim... Alışverişe gittiniz; her zaman akıllı ve anlayışlı olan oğlunuz istediği oyuncağı alamayacağınızı söylediğinizde

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı