OMURĠLĠK YARALANMASI ĠLE YAġAMAK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OMURĠLĠK YARALANMASI ĠLE YAġAMAK"

Transkript

1 OMURĠLĠK YARALANMASI ĠLE YAġAMAK HATĠCE KAYA

2 Bu kitapçığın resimlendirilmesinde; 2, 5, 7, 11,13,14, 20, 22, 23, 30, 33, 38. sayfalarda; Spinal cord injury (22) den, 5. ve 29. sayfada; Fundamentals of Nursing(6) in sırası ile 719 ve sayfalarından, 15,16,17. sayfalarda; Patient Education&Health Care Professional Guides(19) in sırası ile 184 ve 185. sayfalarından yararlanılmıştır. Not: Bu kitapçık yalnızca sizin bilgilendirilmenize yardımcı olmak için hazırlanmıştır. Herhangi bir hekim tavsiye veya tedavisi yerine kullanılmamalıdır. 2

3 ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa ÖNSÖZ... 1 Omurga ve Omurilik Yaralanmasının Etkileri Nelerdir?. 2 Güvenlik Önlemlerini Nasıl Uygulayacaksınız?... 4 Ağrı ile Nasıl Başedeceksiniz?... 7 Otonomik Refleks Bozukluğu Nedir?... 9 İlaçlarınızı Nasıl Kullanacaksınız? Nasıl Hareket Edeceksiniz? Kişisel Temizliğinizi Nasıl Yapacaksınız? Vücut Isınızı Nasıl Düzenleyeceksiniz? Solunumunuzu Nasıl Düzenleyeceksiniz? Nasıl Besleneceksiniz? Boşaltım Programını Nasıl Uygulayacaksınız? İdrar Boşaltımı Bağırsak Boşaltımı Cinsel Yaşamınızı Nasıl Düzenleyeceksiniz? Kadında Cinsel Değişimler Erkekte Cinsel Değişimler Uykunuzu Nasıl Düzenleyeceksiniz? Çalışma ve Eğlenmeyi Nasıl Gerçekleştireceksiniz? Yasal Haklarınız Nelerdir?

4 ÖNSÖZ Ülkemizde her yıl trafik kazası, yüksekten düşme ya da spor kazalarına bağlı olarak yaklaşık 3000 den fazla bireyde omurilik yaralanması meydana gelmektedir. Yaralanma, omurganın yerinden ayrılıp kırılmasına ve omurilik kanalına baskı yaparak sinir hasarına neden olur. Sonuçta yaralanmanın oluştuğu bölgedeki sinirler ile kontrol edilen vücut organ ve sistemlerinde his ve hareket kaybı gelişir. Yaralanmanın etkisi bireyden bireye değişmekle birlikte genelde yaşam tarzında değişimler yapmasını gerektirir. Sizin için de geçerli olan bu değişimleri hekim, hemşire ve terapistinizin rehberliğinde gerçekleştirmeniz, doğru ve uygun düzenlemeleri yapmanıza yardımcı olacaktır. Omurilik yaralanmasında tam bir iyileşme sağlanamasa da her geçen gün tedavi, bakım ve rehabilitasyon yöntemlerindeki ilerlemeler umut vericidir. İçinde bulunduğunuz durumu kabullenmeye başladığınızda hayatın devam ettiğini fark edeceksiniz. Hayat sadece farklı bir yolda devam ediyor. Fırsatlar hala devam ediyor, yeni amaçlar her gün size merhaba diyor. Bazı kapılar kapanmış olsa da, yığınla açılan yenileri size hoş geldin diyor. Bu kitapçıkta günlük yaşamınızda karşılaşabileceğiniz sorunları çözümlemeniz ve bunlarla baş edebilmenizde size rehber olacak bilgilere yer verilmiştir. Böylece varolan potansiyelinizi kullanarak yeni ve farklı yaşamınızda daha mutlu ve verimli olabilmenize katkı sağlamak amaçlanmıştır. 4

5 OMURGA VE OMURĠLĠK YARALANMASININ ETKĠLERĠ NEDĠR? Boyun omurlar ı (7 adet) Bel omurları (5 adet) Sırt omurları (12 adet) Kuyruk sokumu (5 adet) Koksiks (3-4 adet) Omur: Omurgayı meydana getiren kemiklerin her birine omur denir. Omurga (Bel kemiği): Vücudumuzun dik durmasını ve içinden geçen omuriliğin korunmasını sağlayan kemik zinciridir. 33 omurdan oluşur. Omurilik: Vücudun en büyük siniridir. Kafa içinde beyin kökünden başlayıp kuyruk sokumuna kadar uzanır ve vücudun diğer bölümlerinden gelen mesajları beyine, beyinden gelen emirleri de vücuda ileten sinir yolu olarak görev yapar (3, 21, 24). 5

6 Omurilik Yaralanmasının Etkileri Yaralanma Bölgesi Etkilenen Alanlar Boyun Omurları: Sırt Omurları: Bel Omurları: Kuyruk Sokumu: Kollar, bacaklar, cinsel organlar ve idrar-dışkı boşaltımı üzerindeki hareket ve his kontrolü. Gövde, bacaklar, cinsel organlar ve idrar-dışkı boşaltımı üzerindeki hareket ve his kontrolü. Bacaklar, cinsel organlar ve idrar-dışkı boşaltımı üzerindeki hareket ve his kontrolü. Cinsel organlar, idrar-dışkı boşaltımı ve ayaklardaki hareket ve his kontrolü (3, 4, 21). 6

7 Yaralanma sonrası günlük yaşamınızı rahat ve güvenli biçimde sürdürmeniz için yapacağınız bazı düzenlemeler yeni yaşamınıza uyumunuzu da kolaylaştıracaktır. GÜVENLİK ÖNLEMLERİNİ NASIL UYGULAYACAKSINIZ? Omurilik yaralanmasının düzeyine/yerine göre, vücudunuzun değişik bölgelerinde his, hareket ve fonksiyon kaybı meydana gelecektir. Bu nedenle bağımsız bir birey olarak yaşamınızı sürdürmenizde his kaybını telafi etmek için görme, koklama, işitme gibi duyularınızı kullanmayı, diğer bir deyişle çevresel tehlikelerin farkında olmayı öğreniniz (20, 22, 23). EV ĠÇĠ: Güvenli ve bağımsız hareket etmeniz için gerekirse ev içinde bazı düzenlemeler yapınız. Aşağıda bu düzenlemelere rehberlik edecek öneriler sunulmuştur; GiriĢ: Ev girişindeki basamakların yanına bir rampa yaptırmak tekerlekli sandalyeyi kullanmanızda rahatlık sağlar. Banyo-Tuvalette Güvenlik: Banyo/tuvalet kapısının hole doğru açılması, Kapının tekerlekli sandalyenin geçebileceği genişlikte olması, Tuvalete oturup kalkmanıza yardım edecek tutunma yerlerinin bulunması, 7

8 Klozet yüksekliğinin tekerlekli sandalye ile aynı yükseklikte olması, Lavabonun, tekerlekli sandalyenin altına çekilebilecek yükseklikte olması, Lavabo altındaki atık su borusunun izole edilmesi, Duş girişi ve tabanının zemin ile aynı yükseklikte olması tekerlekli sandalye ile hareketinizi kolaylaştırır. Güvenli banyo yapmak için; Banyonun ıslak zeminine dikkat ediniz. Banyoya girmeden önce her zaman suyun ısısını ölçünüz. Banyoda iken bir daha suyun ısısını değiştirmeyiniz. Kendinizi iyice kuruladıktan sonra banyodan çıkınız. Çıkarken gerekirse yardımcınızdan destek alınız. Oturup kalkma sırasında tekerlekli sandalyenin tekerleklerinin kilitli olduğundan emin olunuz. Mutfakta Güvenlik: Tezgah ve masa yüksekliğinin 75-80cm olması alttaki dolaplara ulaşmanıza yardım eder. 8

9 Mutfaktaki en büyük tehlike sıcak su, yağ ve yemek ile yanmaktır. Bunlardan korunmak için; Yemek yaparken yemek kaplarının içini görebilecek biçimde ocağın üzerine ayna yerleştirebilirsiniz. Uzun koruyucu önlük giyiniz ve uzun saplı kaplar kullanınız. Yanan ocak üzerinden uzanmayınız. Sıcak su dolu kapları hiçbir zaman kucağınızda taşımayınız. Ev temizliği sonrası ıslak zemine dikkat ediniz. Yatak Odasında Güvenlik: Yatağa geçişin kolay olması için, yatak yüksekliğinin tekerlekli sandalye ile aynı seviyede olmasına özen gösteriniz. Yatağı sabit tutmak için duvara bitişik yerleştiriniz. Yatakta dönerken yatağın kenarlarına tutunuz, bu rahat dönmenizi sağlarken, yataktan düşmenizi de önleyecektir. Yanıklara neden olabileceğinden elektrikli battaniye, termofor gibi araç-gereçleri kullanmaktan kaçınınız. Hiçbir zaman yatakta sigara içmeyiniz. 9

10 EV DIġI: Rampalı yaya geçitlerinden geçerken özellikle ıslak zemine dikkat ediniz. Güvenlik açısından dikkat edilecek diğer önemli yer otomobildir; Emniyet kemerini mutlaka takınız ve başlık bölümünü yükseltiniz. Sıcak havalarda yanıklardan korunmak için metal kısımlara dokunmayınız. Genel güvenlik için düzenli aralıklarla arabanızın bakımını yaptırınız (7, 20, 22, 24) AĞRI ĠLE NASIL BAġ EDECEKSĠNĠZ? Zaman zaman his olan ya da hiç his olmayan bölgelerden kaynaklanan ağrı deneyimleyebilirsiniz. Ağrı gerçektir ve günlük yaşamınızı olumsuz etkiler. Ağrınız olduğunda aşağıdaki önerileri izleyiniz; Ağrınız olduğu gerçeğini önemseyiniz, ciddi bir problemin göstergesi olabilir. Ağrınızı arttıran aktiviteleri listeleyiniz. 10

11 Listedeki bu aktiviteleri yaparken ağrının başlangıç zamanını kaydediniz. Örneğin; aktiviteye başladıktan 30dk sonra. Ağrının fazlalaştığı zamanı belirleyiniz ve aktiviteye ara vererek dinleniniz. Örneğin; 15 dk sonra ara verdim ve dinlendim. Dinlendikten sonra tekrar yaptığınız aktiviteye devam ediniz. Aktiviteyi tamamlamak için acele etmeyiniz. Zaman geçirmeden hekiminizle konuşarak, yukarıdaki bilgileri paylaşınız ve birlikte sizin için en uygun olan ağrı yönetimi şekline karar veriniz. Ağrı ile başetmeyi öğreniniz. Neler yapmanız gerektiğini ne kadar iyi bilirseniz, yaşam kalitenizi o kadar yükseltebilirsiniz (8,12,24). Hekim, hemşire, fizyoterapistinizden ağrınızı azaltacak bazı baş etme yöntemleri ve gevşeme egzersizlerini öğrenebilirsiniz. Yapmaktan hoşlandığınız aktiviteler (örneğin; kitap okumak, arkadaş toplantıları v.s.) ağrıyı unutmanıza yardımcı olabilir. Sürekli ağrıyı düşünürseniz yorgunluk, yüksek tansiyon deneyimleyebilir ve günlük aktiviteleri yerine getirmede güçlük yaşayabilirsiniz. 11

12 Ağrı ile başetmede başarılı olabilmek için; Öğrendiğiniz gevşeme egzersizlerini uygulayınız. Ağrı kesici verilmişse önerilen biçimde kullanınız. Sağlık bakım profesyonelleri ile iletişim halinde olunuz (8, 12, 24). Otonomik Refleks Bozukluğu (Otonomik Disrefleksi) Nedir? Sağlıklı bireylerde ağrı ya da diğer rahatsızlığa neden olan durumlar sinirler yolu ile beyine iletilir. Böylece birey gerekli önlemleri alarak bu durumdan kurtulmaya çalışır. Yaralanma sonrası beyine iletilerin gönderilememesi sizin otonomik refleks bozukluğu yaşamanıza yol açabilir. BaĢlıca nedenleri; İdrar kesesinin dolu olması (genellikle sonda tıkanması sonucu olur), Dışkı tıkanıklığı, Yatak yaraları, Enfeksiyon (idrar kesesi), Travmaya bağlı ağrı (ciddi kesikler, kırıklar), Mide ülseri, Aşırı sıcak ya da soğuk ısı, güneş yanığı, Sıkı giysiler, testis ve penise aşırı basınç, Ciddi adet kanamaları ve bazı ilaçlar, 12

13 Tanı testleri ile tanı işlemleridir (sistoskopi, jinekolojik muayeneler). Belirtileri; o Yüksek tansiyon, o Kalp hızında artış, o Deride kızarıklık ve burunda tıkanıklıktı o Ciddi baş ağrısı, o Yaralanma düzeyinin üzerinde terleme, o Görmede bulanıklık, Bu Belirtiler Varsa Ne Yapacaksınız? Yatıyorsanız yatakta oturunuz, bu tansiyonunuzu düşürecektir. Nedeni araştırınız. Genellikle gerçek neden bulunmadıkça otonomik refleks bozukluğu ortadan kalkmaz. Bunun için; İdrar kesesini doluluk açısından kontrol ediniz. Sondanız varsa kıvrılma ya da tıkanıklık olup olmadığına bakınız, yoksa kendinize sonda uygulayarak yavaşça idrarınızı boşaltınız. İdrarınızı aşırı hızla boşaltmanız kasılmalara ve tansiyonunuzun tekrar yükselmesine neden olabilir. Bağırsaklarınızı kontrol ediniz. Makatta dışkı varsa uygun yöntemle çıkarınız (Bkz.syf 34). Dışkıyı hareket ettirmeden önce hekiminiz önermişse makat bölgesine ağrı kesici bir merhem sürerek etkisini göstermesi için 5dk. bekleyiniz. 13

14 Derinizi tahriş, sürtünme, yatak yarası açısından kontrol ediniz. Vücut ısınızı ve çevre ısısını aşırı sıcak/soğuk açısından kontrol ediniz. Nedeni bulamazsanız hemen hekiminize haber vererek yardım isteyiniz (5, 15, 17, 20). Ġlaçlarınızı Nasıl Kullanacaksınız? Omurilik yaralanması sonrası ilaçlar genellikle idrar yolu enfeksiyonlarını, kanın pıhtılaşmasını, kaslarda setleşmeyi önlemek, ağrı, mide şikayetleri, endişenizi gidermek, uyumanıza yardımcı olmak ve idrar-bağırsak boşaltım programını daha etkili şekilde sürdürmenizi sağlamak amacıyla verilir. Evde ilaçlarınızı doğru zamanda ve doğru miktarda alma sorumluluğu sizindir. Bunun için kullanacağınız ilaçla ilgili ayrıntılı bilgiyi hekim ve hemşirenizden öğreniniz. Ġlaçları kullanırken aģağıdakilere dikkat ediniz! Bütün ilaçlarınızı uygun sıcaklıktaki bir ortamda saklayınız. Hekiminiz ilacı kesinceye kadar kullanmaya devam ediniz. 14

15 Ciltte kızarıklık, kaşıntı, döküntü, bulantı, kusma gibi ilacın yan etkilerini görürseniz hemen hekiminize haber vererek önerilerini uygulayınız. Bir dozu almayı unutursanız, bir sonraki zamanda onun için ayrıca bir tane almayınız. Reçete edilmeyen ilaçları kullanmayınız (aspirin,soğuk algınlığı,kabızlık ve ishal ilaçları). Ağrı kesici (analjezik) ilaçları tok iken bol sıvı ile alınız. Antibiyotik türü ilaçları doğru dozda ve tam saatinde alınız. Önerilen süre boyunca kullanınız. Balgam söktürücü (mukolitik) ilaçları kullanırken bol sıvı almaya, odanızı nemli tutmaya dikkat ediniz. Sakinleştirici (antidepresan-antianksiyolitik) ilaçların halsizlik, yorgunluk ve dalgınlık gibi yan etkileri olduğundan yatmadan önce alınız. Böylece dalgınlıktan dolayı oluşabilecek kazalardan korunmuş olursunuz. Bu tür ilaçları alırken alkol kullanmayınız. Pıhtılaşmayı önleyen (antikoagülan) ilaçları kullanırken; Kanamaya neden olabilecek girişimlerden (keskin aletlerle çalışmak, spor aktiviteleri v.b) uzak durunuz, Sıkı giysiler giymeyiniz, Alkol, sigara ve doğum kontrolünü sağlayan ilaçları kullanmayınız, 15

16 Yağlı yiyeceklerden kaçınınız, Nedeni belli olmayan dişeti kanaması, normalden fazla adet kanaması, idrarda kan, göğüs, karın, sırt bölgesinde ağrınız olursa hemen hekiminize haber veriniz. Başka insanların önerdiği ilaçları kullanmayınız. Adı aynı olsa bile etkisi farklı olabilir ve size zararlı olabilir (2, 12, 16, 22, 23). NASIL HAREKET EDECEKSİNİZ? Yaralanma sonrası yaralanma bölgesinin altında gelişen his ve hareket kaybı hareket etmenizi engelleyen sorunlar yaşamanıza yol açabilir. Hareket etmenizi sağlayacak yardımcı araçların (tekerlekli sandalye, koltuk değneği) seçimine hekiminiz ile birlikte karar vereceksiniz. Bu araçların uygunluğu, doğru ve güvenli kullanımı açısından önerileri dikkate alınız. Tekerlekli sandalye kullanırken; Sandalyeye otururken ve kalkarken tekerlekleri mutlaka kilitleyiniz. Basınç yaralarını önlemek için tekerlekli sandalyede 16

17 terletmeyecek malzemeden yapılmış minder kullanınız. Varsa emniyet kemerini bağlayınız. El çemberini iterken ellerinizi sürtünme ve basınçtan koruyunuz ya da eldiven giyiniz. Kaygan zemin, rampalar ve kapı girişlerine dikkat ediniz. Çok sıcak ya da soğuk havalarda metal kısımlara dokunurken dikkatli olunuz (24). Koltuk değneğini kullanırken; Ağırlığınızı koltuğunuzun altına değil, ellerinize veriniz. Her iki ayağa da eşit ağırlık vermeye özen gösteriniz. Kaygan zeminlere dikkat ediniz. Hareketsiz kalmanız ya da çok az hareket etmeniz sonucu; o Kemik zayıflaması ve kırıklar, o Kaslarda sertleşme ve kasılma (spastisite), o Damarlarda tıkanma (derin ven trombozu) gibi sorunlar deneyimleyebilirsiniz. Bu sorunları önlemek için eklem egzersizlerini düzenli bir şekilde uygulamanız önemlidir. Bu egzersizleri kendi başınıza yapamıyorsanız yardımcınız ile birlikte yapınız. 17

18 Egzersizleri uygularken aşağıdaki önerileri dikkate alınız; Günlük egzersizlerinizi aksatmayınız. Egzersizleri gün boyunca önerilen sıklıkta uygulayınız ve her hareketi 3-5 kez tekrarlayınız. Hareketleri yavaş ve nazik yapınız. Uygulama sırasında ağrınız olursa durunuz, hareketi tekrarlamayınız hekim, hemşire ya da fizyoterapistinize danışınız. Egzersizleri Nasıl Uygulayacaksınız? Boyun Egzersizleri: Başınızı mümkün olduğunca geriye yatırıp, sağ omuz üzerinden öne doğru çevirmeye başlayınız. Sonra çenenizi mümkün olduğunca göğsünüze değdirerek başınızı sol tarafa doğru hareket ettiriniz. Başınızı başlangıçtaki geri pozisyona getirerek hareketi tamamlayınız. Önerilen sayıda yaptıktan sonra aynı egzersizi ters yönde tekrarlayınız (soldansağa). 18

19 Omuz Egzersizleri: Omuzlarınızı yükseltiniz ve önden arkaya doğru dairesel hareketler yapınız. Sonra aynı hareketin tersini (arkadan öne doğru) tekrarlayınız. Dirsek Egzersizleri: Bir kolunuzu yana doğru açarak mümkün olduğunca yukarı kaldırınız ve avuç içini yukarı bakacak biçimde çeviriniz. Şimdi yavaşça parmaklarınızla omzunuzu tutmaya çalışınız. Sonra kolunuzu eski pozisyonuna getiriniz ve aynı egzersizi diğer kolunuzla tekrarlayınız. El ve Bilek Egzersizleri: Kollarınızı yana kaldırınız, avucunuzu aşağı bakacak şekilde tutunuz ve elinizi bilekten geriye doğru kıvırınız. Sonra mümkün olduğunca aşağıya indiriniz. Parmak Egzersizleri: Parmaklarınızı sıkı bir şekilde kapatarak avucunuzu sıkınız ve sonra yavaşça açınız. Bacak ve Diz Egzersizleri: Sırt üstü uzanınız. Sol dizinizi bükünüz, sağ bacağınızı yukarı kaldırınız ve yavaşça dizinizden bükerek kendinize doğru çekip 19

20 göğsünüze dokundurmaya çalışınız. Sonra yavaşça açarak indiriniz. Aynı egzersizi diğer bacağınızla tekrarlayınız. Ayak ve Ayak Bileği Egzersizleri: Bir sandalyeye oturunuz ya da yatağa uzanınız. Bir ayağınızı hafif yükseltiniz ve ayak parmaklarınızı bilekten kendinize doğru çekiniz ve ayağınızla dairesel hareketler yapınız. Sonra ayak parmaklarınızı bilekten aşağı doğru indiriniz ve aynı şekilde dairesel hareketler yapınız. Aynı egzersizi diğer ayağınızla tekrarlayınız. Ayak Parmak Egzersizleri: Bir sandalyeye oturunuz ya da yatağa uzanınız. Ayak tabanınız yerde iken ayak parmaklarınızı yavaşça aşağı doğru bükünüz. Sonra yukarı ve kendinize doğru gerdiriniz. Ayak parmaklarınızı birbirinden ayırınız ve tekrar birleştiriniz (19, 22). 20

21 KİŞİSEL TEMİZLİĞİNİZİ NASIL YAPACAKSINIZ? Derimiz, vücudunuzu yaralanmalardan, enfeksiyondan korur, vücut ısısını düzenler, sıvı kaybını önler, sıcak, soğuk ve ağrı hissini beyine iletir. Bu nedenle derinizi sağlıklı tutabilmek için kişisel temizliğinize dikkat etmeniz önemlidir. Deri bütünlüğünüzü korumak ve sürdürmek için; En az gün aşırı banyo yapınız. Cildinizdeki sabunu tahrişe neden olmaması için iyice durulayınız. Banyodan sonra vücudunuzu iyice kurulayınız. Özellikle koltuk altı ve kadınlarda meme altı, kasık bölgesi, parmak aralarına dikkat ediniz. Banyo yapmadığınız günler, gece yatmadan önce kasık bölgenizi yıkayınız. Derinizi temizlerken basınç altında kalan bölgeleri kızarıklık, çürük, sıyrık açısından kontrol ediniz. Çamaşırlarınız ya da çarşaflarınız ıslandığında hemen değiştiriniz. Ayak Bakımı: Ayaklarınızı her gün kızarıklık ve açık yara olup olmadığı yönünden kontrol ediniz. 21

22 Ayaklarınızı her gün yıkayıp iyice kurulayınız. Yatmadan önce ayaklarınıza yumuşatıcı losyon, parmak aralarına pudra sürünüz. Ayak tırnaklarınızı dk. ılık suda tutarak ya da banyo sonrası yumuşatarak kesiniz. Tırnaklarınızı kısa tutunuz ve tırnak batmasını önlemek için düz kesiniz. Ayaklarda kızarıklık, kaşıntı, yara, tırnak batması olduğunda hekim ya da hemşirenize haber veriniz (6, 16, 22). Yatak Yarası GeliĢimini Önleyiniz Yatak yarası deri ve altındaki dokuların çeşitli nedenler ile hasar görmesidir. Yatak yarası oluşumuna neden olan faktörler; Uzun süre aynı posizyonda kalmak, Islak, nemli, kırışık, sentetik/allerjen yatak takımları ve giysiler, Sürtünme, tahriş, Kötü beslenmedir. 22

23 Yatak Yaraları Nasıl Önlenir? Derinizi Gözleyiniz: Bir ayna kullanarak özellikle kemik çıkıntılarının olduğu bölgelerdeki derinizi kızarıklık, çürük, sıyrık açısından kontrol ediniz. Eğer ayna kullanamıyorsanız size destek olan kişiden yardım isteyiniz. Eğer kızarmış ya da deri bütünlüğü bozulmuş bir bölge görürseniz üzerine oturmayınız, yatmayınız. Doğru Pozisyon Alınız: Yatağınızın rahat ve uygun sertlikte olmasına dikkat ediniz, mümkünse havalı yatak kullanınız. Tekerlekli sandalyenizi seçerken ayarlanabilir ya da sizin vücut yapınıza uygun olmasına dikkat ediniz. Doğru pozisyon vücut ağırlığınızı eşit şekilde yaymaya yardımcı olur. Bunun için pozisyonunuzu en az 2 saatte bir değiştiriniz. Doğru pozisyon almak için yastıklar kullanarak boyun, bel, diz altı ve ayak tabanı gibi alanları 23

24 destekleyiniz(ayak tabanı desteklenmediğinde ayak düşmesi olur). Yan yatarken korumanız gereken bölgeler omuz başı ve kalça, topuk ve dizin yan kısımlarıdır. Sırt üstü yatarken özellikle sırtınız ve kalça bölgenizdir. Otururken kalça ve topuk bölgesini kızarıklık, sürtünme, tahriş açısından kontrol ediniz. Yüz üstü yatmak gece bir kaç saat için basıncı azaltmada kullanılan en iyi yoldur. Eğer sondanız varsa üzerine yatmadığınızdan emin olunuz. Tekerlekli sandalyede kalçanız ve dizleriniz aynı hizada olmalı, elinizi rahatlıkla uyluğunuzun altından geçirebilmelisiniz. Ayaklarınızın ayaklığa tam oturması sağlanmalı, dizleriniz birbirinden biraz ayrı olmalıdır. Beslenmenize Dikkat Ediniz: A Vitamini (karaciğer, balık, süt ve süt ürünleri, havuç, sarı ve yeşil sebzeler), E Vitamini (yeşil yapraklı sebzeler, soya fasulyesi, fıstık, ceviz), Niasin (böbrek, karaciğer, balık, fıstık, tereyağ, bütün tahıllar ve baklagiller) içeren besinleri fazla miktarda tüketmeye özen gösteriniz (Diğer besinler için Bkz syf. 28). Ayrıca kilonuzu kontrol altında tutunuz (6, 16, 23, 24). 24

25 Yatak Yarası BaĢlangıç Belirtileri: 1. Derece Belirtileri: Deri bütünlüğü bozulmamıştır, fakat deri kızarmış ya da rengi solmuştur. Kızarıklık ya da derideki renk değişimi, basınç kalktıktan 30 dk. sonra bile kaybolmaz. Ne Yapmalı? Basıncı ortadan kaldırınız. Pozisyonunuzu en az 2 saatte bir değiştiriniz ve yastıklarla destekleyiniz. Derinizi temiz ve kuru tutunuz, temizlik sırasında kızarık olan yerin üzerini direkt olarak ovalamayınız. Islak çamaşır ve yatak takımlarını hemen değiştiriniz. Kemik çıkıntılarında sürtünmeyi önlemek için, pozisyonunuzu değiştirirken ve hareket ederken destek alınız. Diyetinizi kontrol ediniz. 2. Derece Belirtileri: Yukarıdaki önlemler alınmadığında, deride sıyrık tarzında yara açılır. Yarada akıntı olabilir ya da olmayabilir. 25

26 3.Derece Belirtileri: Yara derinleşir, yağ dokusu içine ilerler ve 2. dereceden daha derindir. Yarada akıntı olabilir ya da olmayabilir. 4.Derece Belirtileri: Yara kas tabakasına, hatta kemiğe kadar ilerlemiştir. Ölü hücreler, kötü koku ve yeşilimsi akıntı vardır ve 4. Derecede Ne Yapmalı? Bir an önce hemşire ya da hekiminizi haberdar ediniz ve önerilerini uygulayınız. Yaranın ĠyileĢtiğini Nasıl Anlarsınız? o Yara gittikçe küçülür. o Yeni pembemsi doku yara kenarından merkeze doğru ilerlemeye başlar. Yeni dokunun yumuşaklığını fark edebilirsiniz. o Zaman zaman kanamalar olabilir. Bu durum, iyileşmeye yardımcı olan dolaşımın o bölgede iyi olduğunu gösterir. 26

27 Yaranın KötüleĢtiğini Nasıl Anlarsınız? o Yaranın büyüklüğü ve akıntısında artma meydana gelir. o Yara bölgesinde kızarmış, siyahlaşmış alanlar artar. o Yara kokar ve/veya yeşilimsi akıntı başlar. o Ateşiniz yükselir (6, 15, 20). Giyinme Yaralanma sonrası his ve hareket kaybı giyinme ve soyunma sırasında bazı güçlükler yaşamanıza neden olabilir. Alacağınız önlemlerle bu güçlükleri en aza indirebilirsiniz. Bunun için; Bol, sıkmayan giysiler giyiniz. Fermuar yerine düğme, çıt çıt ya da yapışkan bantlı giysileri tercih ediniz. Giysi, çorap ya da ayakkabınızı giyerken yardımcı araçları kullanınız. Çevre koşullarına uygun giysiler seçiniz. Dolabınızdaki giysilere kolay ulaşabilmeniz için uzanma araçlarını kullanınız. 27

28 VÜCUT ISINIZI NASIL DÜZENLEYECEKSİNİZ? Yaralanma vücut ısınızın düzenlenmesi ile ilgili sorunlar yaşamanıza neden olabilir. His kaybına bağlı olarak, çevre ısısındaki sıcak-soğuk değişimlerini algılayamazsınız ve; Yaralanma düzeyinin altında kalan bölgenizde sıcakta terleme ve soğukta da titreme görülmez. Yaralanma düzeyinin üzerindeki bölgelerinizde ise, aşırı terleme ya da titreme görülebilir. Böyle bir durumda hemen hekiminize haber veriniz. Çünkü bu ciddi otonomik refleks bozukluğuna neden olabilir (Bkz syf 9). Vücut ısınızı korumak ve sürdürmek için; Çok sıcak havalarda; Sıcak çarpmasını önlemek için güneşin altında fazla kalmayınız, açık renk, pamuklu ve ince giysiler giyiniz. Ağır işler yapmayınız. Hafif yiyecekler ve bol sıvı alınız. Ilık duş alınız. Çok soğuk havalarda; Donmayı önlemek için koyu renkli kalın ve yünlü giysiler giyininiz. 28

29 Enerjiyi arttıran besinleri tüketiniz (Bkz syf 28). Ellerinizi ve ayaklarınızı koruyunuz (14, 16, 17). SOLUNUMUNUZU NASIL DÜZENLEYECEKSİNİZ? Solunum sistemi hücrelerimizin canlı kalmasını sağlayan oksijeni içeri alıp, karbondioksidi dışarı vermeyi sağlayan bir sistemdir. Omurilik Yaralanması Solunumu Nasıl Etkiler? Özellikle 12. sırt omuru üstünde bir yaralanmanız varsa, solunum ya da öksürme kaslarınız zayıflamış olabilir. Bu durumda en yaygın problem solunum yollarında ve akciğerlerde balgamın dışarı atılamayarak birikmesidir. Aşırı balgam birikimi solunum yollarını tıkar ve akciğerlerde enfeksiyona uygun bir ortam hazırlar. Böyle bir probleminiz varsa derin solunum ve öksürme egzersizlerini ve/veya akciğerlerin temizlenmesine yardımcı olan yöntemleri uygulamanız gerekir. Solunum Egzersizleri Nasıl Yapılır? Derin solunum akciğerleri genişletir ve etkili öksürmenizi sağlayan öksürme refleksini uyarır. Sırt üstü yatarken ya da otururken bu egzersizleri uygulayabilirsiniz. Önce burundan derin bir nefes alınız, 29

30 Nefesinizi 1-2 saniye tutup ağızdan mum üfler gibi veriniz, Her bir egzersiz arasında normal nefes alıp vererek bu egzersizi saatte 6-10 defa yapınız. Öksürme Egzersizleri Nasıl Yapılır? Solunum egzersizi sonrası yine burundan derin bir nefes alıp kuvvetli bir şekilde öksürünüz. Hemşirenizin ya da terapistinizin önerdiği diğer solunum ve öksürme egzersizleri varsa, onları da uygulayınız. (15, 16, 20). Akciğerlerinizi Nasıl Sağlıklı Tutacaksınız? Sigara içmeyiniz ve çevredeki insanların yanınızda sigara içmesine izin vermeyiniz. Öksüren ve soğuk algınlığı olan insanlardan kendinizi koruyunuz. Derin solunum ve öksürme egzersizlerini uygulayınız. Varsa akciğerlerinizi genişletmek ve solunum kaslarınızı güçlendirmek için günde birkaç defa spirometrenizi (solunum ölçüm cihazı) kullanınız. Odanızın nemli olmasına dikkat ediniz. Bol sıvı alınız. Sık sık pozisyon değiştiriniz. 30

31 Ateş, nefes almada zorlanma, yeşil ya da sarı renkte balgam ve göğüs ağrısı gibi akciğer enfeksiyon belirtileriniz olduğunda hemen hekiminize haber veriniz (20). NASIL BESLENECEKSİNİZ? Beslenme; sağlığın sürdürülmesi, geliştirilmesi ve hastalıkların önlenmesinde son derece önemli rol oynar. Omurilik yaralanması sonrası vücudunuzun kendini yenilemesi ve enfeksiyona karşı koruyabilmesi için besinlerden sağlanan enerjiye ihtiyacı vardır. Ayrıca yaralanmaya bağlı olarak stres yaşamanız bu ihtiyacınızı arttırarak daha fazla kalori harcamanıza neden olur. Yaralanmanın ilk 3-4 haftasında görülen kilo kaybı gereken enerjiyi sağlamanız ile giderek yavaşlar. Gerekli enerjiyi sağlamanız için bol miktarda; Protein; tavuk, balık, yağsız kırmızı et, yumurta, kuru fasulye, mercimek gibi baklagiller, Bol vitamin ve mineral içeren meyve ve sebze (yeşil ve sarı renkli sebzeler, elma, kivi, portakal v.b), Ekmek, pirinç, yulaf, patates, makarna tüketiniz. 31

32 Beslenme programınızda aģağıdaki önerileri dikkate alınız; Yaralanma sonrası idrar kesesinin fonksiyon kaybı enfeksiyon riskini arttırır. Bu nedenle günde 8-10 bardak su içiniz. Lifli yiyecekler (bütün taze sebze ve meyveler, tahıllar) (günde 25-35gr) ve bol sıvı (günde 8-10 bardak) almanız bağırsak programınızı düzenlemeye yardımcı olur. Yüksek kolesterol kalp hastalıklarını arttırır. Bu nedenle kalp-damar hastalığınız varsa kolesterollü yiyeceklerden (kırmızı et, yumurta, bütün süt ürünleri) uzak durunuz. Ayrıca yüksek tansiyon ve kalp hastalığınız varsa günlük aldığınız tuz miktarını kısıtlayınız. Ellerinizde his ve hareket azlığı/kaybı varsa; Özel tutma yeri olan çatal, bıçak, kaşık ve bardaklar, Bunları tutmak için özel kolluklar, Uzanamadığınız yerlere ulaşabilmenizi sağlayacak uzanma araçları yemek yerken size yardımcı olacaktır (22,24). 32

33 BOŞALTIM PROGRAMINI NASIL UYGULAYACAKSINIZ? Böbrekler a-ġdrar BoĢaltımı Üreterler Böbrekler kandaki artık ürünleri filtre ederek idrar yolları ile dışarı atılmasını sağlar. Mesane Üretra Omurilik Yaralanması Ġdrar Yollarının ÇalıĢmasını Nasıl Etkiler? Yaralanma sonrası idrar kesenizin dolduğunun ve idrarınızın geldiğinin farkında olmayabilirsiniz ya da idrar boşaltımınızı kontrol edemeyebilirsiniz. İdrar kesesinden idrar boşaltılmadığı zaman; idrar kesesi kaslarında aşırı gerginlik ve bunun sonucu otonomik refleks bozukluğu ve enfeksiyon gelişir (Bkz syf 9). 33

34 Enfeksiyon belirtileri; o Sık idrara çıkma, o İdrar yaparken yanma hissi, o İdrarda kan görme, o İdrarda bulanıklık ve kötü koku, o Bacak kaslarının sertleşmesinde artma, ateş ve üşümedir (20). Bu belirtilerden bir ya da bir kaçını deneyimlediğinizde derhal hekiminize danışınız. Ġdrar BoĢaltımı Nasıl Kontrol Edilir? Sizin için uygun olan zamanda, idrar kesesini boşaltmanızı sağlayan ve alışkanlık kazandıran idrar boşaltım programını öğrenmeniz gerekir. Bunun için ellerinizi kullanabilmeniz önemlidir. Rehabilitasyon programınız sırasında hekim, hemşireniz sizin için uygun olan idrar boşaltım programını size öğretecektir. Bu amaçla en sık kullanılan yöntemler; Temiz Aralıklı Kateterizasyon (TAK), prezervatif (erkekler için) ve kalıcı sondadır. Bu yöntemleri uygularken; Kasık bölgesindeki kılları temizleyiniz. Bağlantı tüpünü kıvrılma, bükülme açısından sürekli kontrol ediniz. Enfeksiyon belirtilerine dikkat ediniz. 34

35 TAK ile idrarı 400cc den fazla ve hızlı şekilde boşaltmayınız. TAK için kullandığınız sondayı önerilen solüsyonla temizleyiniz, kapalı kutuda saklayınız ve kullanmadan önce akar su altında durulayınız. Prezervatif sondayı uygulamadan önce penisi sabunlu ve duru su ile temizleyip iyice kurulayınız. Prezervatif sondayı penisin üzerine iyice yapışacak şekilde yerleştiriniz. Bağlantı tüpü ile idrar torbasını birleştiriniz. Prezervatif sondayı uyguladıktan sonra dk boyunca penisi şişme, morarma açısından kontrol ediniz. Bu belirtiler sondanın dar geldiğini gösterir, bir numara büyüğü ile değiştirilmesi gerekebilir. Kalıcı sondada enfeksiyonu önlemek için günde iki defa sondanın giriş yerini önce sabunlu ve duru su ile sonra önerilen bir antiseptik solüsyon ile temizleyiniz. İdrar torbasını, idrarın geri dönüşünü önlemek için belden aşağıda tutunuz(1, 6, 11). Ġdrar Yollarını Nasıl Sağlıklı Tutacaksınız? Sondayı takmadan önce ve çıkardıktan sonra mutlaka ellerinizi yıkayınız. Sonda ve diğer malzemelerin temiz olduğundan emin olunuz. 35

36 İdrar sızıntısı ya da dışkı ile kirlenme olduğunda derhal ıslak ve kirli çamaşırlarınızı değiştiriniz. Cinsel organlarınızı her gün su ve sabunla temizleyiniz. Mikropların ve artık ürünlerin atılmasını sağlamak ve taş oluşumunu engellemek için bol sıvı alınız. Kalıcı sondanız varsa günde 8-15 bardak (yaklaşık 3 lt.), TAK uyguluyorsanız günde 8-10 bardak sıvı (yaklaşık 2,5 lt) alınız. Sıvı almanızı engelleyen bir hastalığınız olmamalıdır, aksi halde hekiminize danışınız. Önerilen ilaçları düzenli ve doğru miktarda kullanınız. Düzenli aralarla hekim kontrolünden geçiniz (20, 24). b-bağırsak BoĢaltımı Bağırsaklar ağızdan makata kadar uzanan sindirim sisteminin bir parçasıdır. Sindirim sonucu atıklar bağırsak boşaltımı ile vücuttan dışarı atılır. Omurilik Yaralanması Bağırsakları Nasıl Etkiler? Omurilik yaralanması Mide bağırsaklarda his kaybı, dışkı kaçırma ya da dışkıyı boşaltamama sonucu dışkı tıkanıklığına neden olur. İnce Bağırsak Kalın Bağırsak Makat 36

37 Bağırsak hareketleri üzerinde kontrolü sağlamak için, her gün ya da gün aşırı yapacağınız bağırsak boşaltım programı bağırsak problemlerinizi önlemeye yardımcı olacaktır. Bağırsak BoĢaltım Pogramını Ne Zaman Yapacaksınız? Bağırsak boşaltımınızın düzene girmesi birkaç haftanızı alabilir. Sabırlı olunuz. Boşaltım için her gün aynı saatlerde 30dk-1 saat arasında zaman ayırmanız gerekecektir. Giderek bu süre kısalacaktır. Bağırsak boşaltımını günün hangi saatinde yapacağınıza karar verirken aşağıdaki noktaları dikkate alınız; Yaralanmadan önce bağırsak boşaltımı için düzenli bir saatiniz var mıydı? Uygunsa aynı saati sürdürünüz. Okul ya da çalışma saatleriniz program için belirleyeceğiniz zamana uygun mudur? Boşaltımı yardımla gerçekleştirecekseniz yardımcınızın zamanı uygun mudur? Bağırsak boşaltımınız düzene girinceye dek sıkıntı yaşayabilirsiniz. Unutmayınız ki kararlı biçimde programı uyguladığınızda başarıya ulaşacaksınız. Bağırsak boşaltımınız düzene girdikten sonra zorunlu kalmadıkça değişiklik yapmayınız. 37

38 Bağırsak BoĢaltımını Nasıl Yapacaksınız? Sandalye ya da tuvalette pozisyonunuzu alınız, Yatakta iseniz sol tarafınıza yatınız, kalçanızın altına su geçirmeyen koruyucu bir örtü örtünüz. Eğer fitil uygulamanız gerekirse; Fitili kayganlaştırıcı ile kayganlaştırınız. Eldiven giyerek fitili makattan mümkün olduğunca içeri uygulayınız. Fitilin bağırsak duvarı ile temas ettiğinden emin olunuz dk. fitilin emilmesine izin veriniz. Fitil uygulamayacaksanız; Eldiven giyip parmağınızı yağlayıcı bir madde ile kayganlaştırınız. Makata giriniz ve parmağınızı makatın açılmasını sağlamak için dairesel olarak hareket ettiriniz. Dışkı hareket edip makattan dışarı çıkıncaya kadar, gerekirse 3-5 dk. işleme devam ediniz. 5 dk. içinde sonuç alamazsanız dinleniniz dk. sonra tekrar deneyiniz. Her iki uygulama sonrası dışkılama olmazsa, işleme devam etmeyiniz, ertesi gün tekrar deneyiniz. Bölgenizi temizleyiniz (23). 38

39 Diğer karşılaşabileceğiniz bağırsak problemleriniz; Kabızlık: 2 günden ya da alışkın olduğunuzdan daha uzun sürede dışkılamanın olmaması kabızlık belirtisi olabilir. Bu durumun uzun süre devam etmesi dışkı tıkanıklığına dönüşebilir. Lifli yiyecekleri az tüketme, az miktarda sıvı alma, hareketsizlik, stres ve alınan ilaçlar başlıca nedenleridir. Önlemler; Yeterli miktarda sıvı alınız ve bol lifli yiyecekler tüketiniz (bütün tahıllar, meyve ve sebzeler liften zengindir). Egzersizlerinizi düzenli yapınız (Bkz syf 15). Kabızlık yapan yiyecek ve içeceklerden sakınınız. Örneğin; peynir, pirinç beyaz ekmek, muz, kola v.b. Düzenli bir bağırsak programı izleyiniz ve bağırsağınızın tamamen boşaldığından emin olunuz. Gerektiğinde hekimin önerdiği dışkı yumuşatıcılarını kullanınız. Durumunuzdan hekim ve hemşirenizi haberdar ediniz. Ġshal: stres, bağırsak enfeksiyonu, diyet ve sıvı alımındaki değişimler başlıca nedenleridir. Önlemler; Dışkı yumuşatıcıları ve laksatif almayı kesiniz. Dışkınız normale dönünceye kadar bütün asitli, alkollü ve kafeinli içecekleri kesiniz. 39

40 Peynir, pirinç, beyaz ekmek gibi kabızlık yapan yiyecekleri yiyiniz. Kayıp sıvıyı yerine koymak için bol sıvı alınız (su, çay, kola, asitsiz meyve suyu). İshal 24 saatten fazla sürerse hekim ve hemşirenize haber veriniz. Uzun süren ishal sıvı kaybı ile ciddi yaşamsal sorunlar yaşamanıza neden olabilir. Hemoroid (basur); Genellikle zorlu dışkı yapma nedeni ile meydana gelir. Belirtileri; makat çevresinde şişlik, dışkıyla kan gelmesi, tuvalete/kiloda kan damlamasıdır. Önlemler; Bol sıvı ve lifli yiyecekler ile dışkıyı yumuşak tutunuz, Hekiminizin önerdiği dışkı yumuşatıcılarını kullanınız. Bağırsak programı sırasında yumuşatıcıları bol kullanınız ve anal bölgeyi nazikçe elle uyarınız. Tırnaklarınızı kısa tutunuz. Tuvalete girmeden önce ve sonra ellerinizi yıkayınız. Hemoroidiniz için kullanabileceğiniz ilaçlar hakkında hekiminize danışınız. Eğer çok kanamanız varsa hekiminize haber veriniz (14, 16, 17, 22). 40

41 CİNSEL YAŞAMINIZI NASIL DÜZENLEYECEKSİNİZ? Omurilik yaralanması kadın ve erkeğe özgü farklı cinsel sorunlar yaşamanıza neden olabilir. Ancak bu cinsel yaşamınızı sürdürmeniz için engel değildir. Kadındaki Cinsel DeğiĢimler: Vajinal kayganlıkta azalma meydana gelebilir. Hekiminizin önereceği suni kayganlaştırıcıları kullanmanız yararlı olacaktır. İlk aylarda adet düzeniniz değişebilir. Sakın panik yapmayınız. Genellikle 1 yıl sonra adet düzeniniz normale dönecektir (17,24). Omurilik yaralanmanızın olması çocuk sahibi olmanızı engellemez. Normal bir kadın gibi hamile kalabilirsiniz. Yalnız ilaçlarınızı hekiminizin önerileri doğrultusunda yeniden düzenlemeniz gerekir. Hamileliğinizde; Bebek büyüdükçe akciğer kapasitesinin azalmasına bağlı akciğer enfeksiyonu, Kilo artışı ve hareket kısıtlamasına bağlı yatak yarası, Hormonal ve beslenmedeki değişimler sonucu kabızlık, 41

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR İŞYERİ EGZERSİZLERİ Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR EGZERSİZLERİ Günümüzde, özellikle endüstriyel toplumlarda aktif olmayan yaşam şekli, ergonomik olmayan çalışma koşulları ve İŞYERİEGZERSİZLERİ

Detaylı

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır. PERİNE BAKIMI Perine bakımına hoş geldiniz Perine önde simfibis pubis, yanlarda iskial tübositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır. Ter,

Detaylı

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ Sağlıklı bir yaşam için vücudun deri, saç, el ayak, ağız ve diş gibi kısımlarının bakımı ve temizliğine önem verilmesi gerekir. Derinin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve vücuda

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

KONSTİPASYON (KABIZLIK)

KONSTİPASYON (KABIZLIK) KONSTİPASYON (KABIZLIK) Hazırlayan Doç. Dr. Sabire Yurtsever Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Öğretim Üyesi KONSTİPASYON (KABIZLIK) NEDİR? Konstipasyon, dışkının kuru ve sert olması, barsak boşaltımının

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 1) Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) Çok sayıda yararı varsa ilkyardımcı tek ise b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU

203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU 203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU TS EN 14988 Kullanma kılavuzunu dikkatlice okuyup muhafaza ediniz. Verilen talimatlara uymadığınız zaman çocuğunuz güvende olmayabilir. Lü en verilen

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ I. İLKYARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...3 A. İLKYARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...3 1. İlkyardımın Tanımı...3 2. Acil Tedavinin Tanımı...3 3. İlkyardım ve

Detaylı

a) Gerinme: Sırtüstü yatar pozisyonda, eller yana açık, bacaklar düz iken bacakları aşağıya, kolları yanlara doğru iyice uzatmaya çalışın.

a) Gerinme: Sırtüstü yatar pozisyonda, eller yana açık, bacaklar düz iken bacakları aşağıya, kolları yanlara doğru iyice uzatmaya çalışın. BEL EGZERSİZLERİ 1) GERME HAREKETLERİ: a) Gerinme: Sırtüstü yatar pozisyonda, eller yana açık, bacaklar düz iken bacakları aşağıya, kolları yanlara doğru iyice uzatmaya çalışın. Aynı pozisyonda, kollan

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 İÇİNDEKİLER Bölüm I: İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 A. İLK YARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...1 1. İlk Yardım ve Acil Bakımın Özellikleri...2 B. KORUMA...12 1. Olay Yerinin Değerlendirilmesi...12 2. Olay

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel

Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel 1 9 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel algýlamadaki azalma, koordinasyon ve dengedeki bozukluklar ve kuvvet azalmasý; yaþlýlarýn çevresel tehlikelerle karþý

Detaylı

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR TANIM Ödem sık karşılaşılan ve vücutta sıvı birikimi olarak tanımlanan ve bazen de bazı ciddi hastalıkların belirtisi olan klinik bir durumdur. Ödem genellikle

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ

GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bölümü Fiziksel Aktivite Gebelikte oluşan değişiklikler ile başetmenin en kolay

Detaylı

BOYUN CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR

BOYUN CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR BOYUN CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR CERRAHİ ÖNCESİ Anestezi hazırlığınız tamamlandıktan sonra ameliyat sonrası kullanacağınız boyunluğunuzu (Philedelphia tipi) doktorunuza veya fizyoterapistinize

Detaylı

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1 Kod: ISG_TGE_10 GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Isının Vücut Üzerindeki Olumsuz Etkileri konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD

Detaylı

Diyabetik Ayak Bakımı. Diyabet

Diyabetik Ayak Bakımı. Diyabet Diyabetik Ayak Bakımı Diyabet BR.HLİ.043 DİYABETTE AYAK BAKIMI Diyabet hastalarında, kan şekerinin kontrol altına alınmaması sonucunda sinirlerin hasarı (nöropati) ve dolaşım bozuklukları (damar hastalıkları)

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı BİLGİSAYAR NEDİR? Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı ŞEYDA BETÜL KÖSE UFUK TAŞDURMAZLI 1 www.bilgisayarnedir.net 2 Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Klavye veya fare kullanımı ciddi

Detaylı

İLKYARDIM. www.hiasd.org

İLKYARDIM. www.hiasd.org İLKYARDIM www.hiasd.org Misyon & Vizyon Plan İlkyardım tanımı İlkyardım malzemeleri Haberleşme Kırık-çıkık Kanama Yanık Sara Hayvan dostlarımız Zehirlenme Duman zehirlenmesi Elektrik çarpması Kalp krizi

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Yazar Ad 125 Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Beş ergin insandan dördü bel ağrısı yaşamaktadır. İşyerinizde, dışarda veya evde yaptığınız işler, hareketler belinizi ağrıtabilir. Bulaşık yıkama, evi süpürme,

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 09 Diyabette böbrek sorunları Diyabet

Detaylı

Anjiyografi Bilgilendirme Formu

Anjiyografi Bilgilendirme Formu Anjiyografi Bilgilendirme Formu BR.HLİ.082 Koroner anjiyografi nedir? Koroner anjiyografi, özel bir kamera ile kalbinizin atar damarlarının röntgen film çekimi ile incelenmesidir. İşleminiz kateter laboratuvarında

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

GENEL İLKELER. Yatarken de önce oturun aynı; işlemin tam tersini uygulayın.

GENEL İLKELER. Yatarken de önce oturun aynı; işlemin tam tersini uygulayın. Egzersizler; bel ve omurganın zayıf kaslarını güçlendirir. Mekanik yüklenmeyi azaltarak, hareket kabiliyetini arttırır. Yanlış postürü ve duruşu düzeltir. Ağrıyı azaltır. GENEL İLKELER Egzersizler düzenli

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ HASTALIĞININ ETKİLERİ İLE YAŞAMAK

MULTİPL SKLEROZ HASTALIĞININ ETKİLERİ İLE YAŞAMAK MULTİPL SKLEROZ HASTALIĞININ ETKİLERİ İLE YAŞAMAK M ultipl skleroz bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Bu hastalık ile birikte çeşitli belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Birçok kişide, bu belirtiler

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

KULLANMA KILAVUZU ÜRÜN KODU : SB401. Dikkat!

KULLANMA KILAVUZU ÜRÜN KODU : SB401. Dikkat! KULLANMA KILAVUZU ÜRÜN KODU : SB401 Dikkat! I.Tedbirler 1. Ürünü kullanmadan önce lütfen bu kullanma kılavuzunu dikkatlice okuyun ve ileride referans olması için saklayın. Kılavuzda verilen talimatlara

Detaylı

DONUK OMUZ. Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri

DONUK OMUZ. Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri DONUK OMUZ Omzunuzda geçmeyen bir ağrı ve sertlik hissediyormusunuz? Eğer bu tarz bir şikayetiniz varsa, donuk omuz sorunuyla karşı karşıya olabilirsiniz

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı Yaşlanma her canlıda görülen ve vücutta değişiklik yapan bir süreçtir Herkes bir gün yaşlanacaktır

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

EKSERSİZ PROGRAMLARI

EKSERSİZ PROGRAMLARI EKSERSİZ PROGRAMLARI Satranç sporcuları için sırt, bel, omuz, göğüs, ense ve boyun kaslarının geliştirilmesi önemlidir. Bunun için değişik kas guruplarını güçlendirmek amacıyla iki ayrı eksersiz programı

Detaylı

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır.

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. KULLANMA TALİMATI SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram jel etkin madde olarak 50 mg ibuprofen içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, karbomer 940, disodyum edta, etil alkol

Detaylı

EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1

EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1 İşyeri Egzersizleri EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1 Ellerinizi önünüzde avuç içleri birbirine temas eder şekilde birleştiriniz. Ellerinizi avuç içleri yapışık olarak, hafif bir gerilme hissedene kadar aşağı

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU

T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU Öğrencinin Adı-Soyadı: Staj Tarihi:./ /20 Öğrenci No:...Staj Birim Adı: T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU Hastanın; Adı-

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI ANTHĐX 10 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablette 10 mg rupatadine eşdeğer 12,80 mg rupatadin fumarat bulunur. Yardımcı maddeler: Laktoz, mikrokristalin selüloz, kırmızı

Detaylı

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme Ebeveynler içindir 2011 Sundhedsstyrelsen Danimarka Sağlık ve İlaç Kurumu Axel Heides Gade 1 2300 Kopenhag S Tel.: 7222 7400 sst@sst.dk

Detaylı

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy YENİ BİR YIL YENİ BİR SİZ Kendimizde dahil, birçok kişi, yeni bir yıla birçok yeni kararla başlar.

Detaylı

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler SINAV KAYGISI Kaygı, stresli bir durum karşısında hepimizin yaşadığı uyarılmışlık halidir. Ancak kaygının belli bir miktarda yaşanmasının olumlu işlevleri de vardır. Bir miktar kaygı günlük hayatta bizi

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Sağlıklı Yaşam Biçimi Sağlıklı Kan Basıncı. Dünya Hipertansiyon Ligi tarafından başlatılmıştır.

Sağlıklı Yaşam Biçimi Sağlıklı Kan Basıncı. Dünya Hipertansiyon Ligi tarafından başlatılmıştır. Sağlıklı Yaşam Biçimi Sağlıklı Kan Basıncı Dünya Hipertansiyon Ligi tarafından başlatılmıştır. 17 MAYIS 2012 Hipertansiyon Nedir? Hipertansiyon kan basıncı (tansiyon) yüksekliği olarak bilinir. Kan basıncının

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015 Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Eğitim Koordinatörlüğü KOAH Kronik Müzmin veya süreğen Obstrüktif Tıkayıcı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

KOAH. Türk Toraks Derneği. KOAH Çalışma Grubu. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014. Page 1. Türk Toraks Derneği

KOAH. Türk Toraks Derneği. KOAH Çalışma Grubu. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014. Page 1. Türk Toraks Derneği KOAH KOAH Çalışma Grubu Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014 Page 1 Bu slayt seti KOAH Çalışma Grubu tarafından KOAH hastalarının KOAH ı tanımalarına ve hastaların tedavi

Detaylı

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ HİPOGLİSEMİ (KAN ŞEKERİNİN DÜŞMESİ) Tedavi planınız kan şekerinizi hedef değerler arasında tutmada daha etkili hale geldikçe, arada sırada hipoglisemi (düşük

Detaylı

Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım

Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım Yara Nedir? Bir travma sonucu deri ya da mukoza bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA)

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA) DABİGATRAN (PRADAXA) NE İÇİN KULLANILIR? Dabigatran (PRADAXA) pıhtıönler ilaç grubundadır. Halk arasında kan sulandırıcı ilaç olarak bahsedilen ilaçlardan bir tanesidir. Kan damarları içerisinde pıhtı

Detaylı

Editörler. Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM

Editörler. Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM Editörler Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM Yazarlar Prof. Dr. Sakine Boyraz Doç.Dr.Hicran Yıldız Doç.Dr.Neriman Akansel Yrd.Doç.Dr. Evrim Çelebi Yrd.Doç.Dr. Funda Çetinkaya Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRıZINDE ILK MÜDAHALE Kalp krizi tıbbi bir acil durumdur. Erken tanı ve hızlı tedavi oldukça hayati

Detaylı

KANAMALARDA İLKYARDIM

KANAMALARDA İLKYARDIM KANAMALARDA LKYARDIM Kanama Nedir? Damar bütünlüğünün bozulması ile kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır: 1- Kanamanın hızına

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

YETERLİ DENGELİ BESLENME AKTİVİTE/ SPOR

YETERLİ DENGELİ BESLENME AKTİVİTE/ SPOR SAĞLIKLI YAŞAM YETERLİ DENGELİ BESLENME UYKU TEMİZLİK AKTİVİTE/ SPOR 1- ÇOCUKLAR NASIL BESLENMELİ BESLENME, insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı