UĞUR BATI. Yrd. Doç. Dr. Uğur Batı, Yeditepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Reklamcılık Tasarımı ve İletişimi Bölümü Öğretim Üyesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "UĞUR BATI. Yrd. Doç. Dr. Uğur Batı, Yeditepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Reklamcılık Tasarımı ve İletişimi Bölümü Öğretim Üyesi"

Transkript

1 Günümüzde Tüketim Araçları Küresel Köy Tezini Destekleyecek Yeni Bir Esperanto mu: McDonald s Örneğiyle Fastfood Restoranları Üzerinden Bir Türdeşleşme Okuması UĞUR BATI GİRİŞ Geleneksel Japon çay seremonisi 'Ça-no-yu, Japon kültüründe gerçek ruhu, sakinliği, alçak gönüllülük ve zarafeti simgeler. Bu tören, samurayların günlük yaşamlarını düzenleyen formalitelerin bir yansıması olarak değerlendirilir. Kâseyi tutuştan çayı karıştırmaya, çay koymadan peçetenin kullanımına kadar her hareketin belli adap ve zarafet kuralları dâhilinde vücuda geldiği ve derin bir felsefenin yansıması olan bu seremonileri tekdüzelikten çıkaran en önemli unsur ruh tur. Japon inanışına göre töreni yapacak kişinin tören öncesi ruhen arınması ve yoğunlaşması gerekmektedir. Törene katılan diğer kişilerin de minimalize edilmiş bir dansta bile olduğu gibi bütün varlıklarını katmaları, birlikte törene katıldıkları insanlarla temas kurabilmeleri beklenmektedir. Kolektivist yaşam anlayışını benimsemiş bir toplum olan Japonlar, bu uygulamalarla simgesel olarak toplumsal uyumu kutsarken, çayı uygunluğun sanatı olarak yorumlamışlardır. Ev sahibi ile misafir arasındaki ilişkinin, birbirlerini son görüşleri, birbirlerine son hizmetleriymişçesine özen ve hürmete dayandırıldığı Japon çay seremonisi, Japon inceliğinin hayata gelmiş en güzel örneklerinden biridir (Kakuzo, 2001). 'Ça-no-yu, bizim için aynı zamanda yerel kültürün inceliğini gösteren, küresel tüketim kültürünün baskısı altında ezilmemiş, otantik bir biçimi örneklemektedir. Oysaki günümüzde, toplumsal değerlerin tanımlanmasında etkin olan küresel markalar, pazar yerini hedeflerken, Batılı kapitalist değerlerle birlikte geldiler. Bugün Starbucks, Gloria Jeans ve Barnies gibi kahve zincirleri, Japon şehirli gençlerine nezih çay evleri yerine, rahat koltukların ve Amerikan rap müziklerinin çaldığı mekânlarda kahve içmeyi öğretiyor. Bununla da kalmayıp, Starbucks Cafe nin fincanlarının, hatta fincanların Yrd. Doç. Dr. Uğur Batı, Yeditepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Reklamcılık Tasarımı ve İletişimi Bölümü Öğretim Üyesi

2 biblolarının hediyelik eşya dükkânlarında satıldığı biliniyor. Amerikan kültürünün daha fanatiklerinin ise ev partilerine Starbucks Partisi gibi adlar taktığı ifade ediliyor. Küresel markalar, artık marka değerleri adı altında küresel tüketim değerlerini dayatıyor; Toplumların benliklerini markalıyorlar. Bugün tüketim etkinlikleri açısından pazarlamanın tek taraflı olarak tüketiciye yapılmadığı, tüketiciyle birlikte tüketiciye satışın gerçekleştiği, etkileşimli, yeni bir dönem yaşıyoruz. Tüm bu süreçle birlikte, biz günümüzde markalandırılmış bir dünya da olarak adlandırılan bir olguyu yaşıyoruz. Bu dönemde, özellikle küresel markaların dünya çapındaki hâkimiyetiyle dünyanın pek çok yerinde -Londra, Moskova, Mexico City vbbir deja vu hissine kapılıyoruz. Dünyanın bir başka köşesinde vitrinler, yoldan geçen insanlar son derece tanıdık gelebiliyor insana; Toyoto otomobilleri; Diesel pantolonlar, Nike ayakkabılar, Starbucks kafeler şaşırtıcı bir tanıdıklık sağlar. Bugün yaşadığımız çevre, küresel markaların oluşturduğu küçük bir dünya dır. Bugün dünyanın birçok küresel markası, temelde kusursuz yaşam örneklerini, dünyanın dört bir yanındaki insanların kullanımına (teşhirine) sokmaktadır. Batılı kapitalist toplumların etkilediği tüm alanlarda ve toplumsal kimliğin tanımlanmasında pazar şartlarının etkisiyle toplumsal bir görüngü olarak görülür. Küresel markalar, insanların kimliklerini; benliklerinin markalama yarışı içindeler. Gloria Jeanscafe, Lee Cooper, Adidas, Burger King gibi küresel markalar, artık birer ticari ikon olarak kendilerini pek çok farklı duyguyla modernlik, görgü, başkaldır, erkek silik v.b.- özdeşleştirerek, küresel pazar yerindeki insanların yaşam tarzlarını da etkilemektedir (Soloman, 2004:35). Bahsi geçen küresel markalar, kendi popüler ikonalarının temsil ettikleri değerleri -Beatles, Marilyn Monroe, Elvis Presley- mal ve hizmetleri anlamlandırmada kullanarak küresel pazarlarda iş yaparken aslında hiç de zorluk çekmiyorlar. Bahsi geçen popüler simgelerin her biri kendi anlamlılığıylayenilikçilik, asilik, yaşamın tarzı, özgürlük vb- markaların anlamlandırılmasına yardımcı oluyorlar. Üstelik bu etki sadece ürün ve hizmet tüketimiyle değil, bunları destekleyen çok daha geniş bir promosyon ağıyla desteklenmektedir. Burada sonuçta bir tür kültür ihracatından bahsediyoruz. Söz konusu bu ihracat, kültürel emperyalizm ve Amerikan kültürünün kapitalist ideolojileriyle birlikte dünyanın geri kalan kısmına nasıl ihraç edildiği üzerine eğilir. Bu yaklaşımı en baskın olarak Sosyolog George Ritzer'in McDonaldlaşma kavramında bulabilmek mümkündür. Ritzer in vurgusu McDonald sın geliştirdiği bu ilkeler sisteminin dünyanın dört bir tarafına sadece ekonomik değer değil, aynı zamanda belirli bir kültürü ihraç ettiği üzerinedir. Dar bir araç-amaç rasyonalitesini içinde denetim, verimlilik, hesaplanabilirlik gibi ilkeler doğrultusunda sürecin ve operasyonların basitleştirildiği, standartlaştırıldığı, gerektiğinde otantikliğin deforme

3 edildiği bir süreçtir bu (Ritzer, 1998: 16). Ritzer in bu yaklaşımın sosyal kuramdaki başat eleştirisi, küresel kültürel formasyonların yükselişiyle, yerel farklılıkların aşındırıldığı, otantikliğin yitirildiği, bazen pastiş ve kolâjlarla zenginleştirilmiş türdeş bir kültür yarattığına ilişkin olanıdır. Söz konusu bu ihracat sonuçta dünya çapında, tüm kültürlerarasında bir yakınlaşmaya, bir benzeşmeye, sosyal kuramdaki tabiriyle türdeşleşmeye yol açıyor. Bugün türdeşleşmenin vardığı da sınır aklı zorluyor. Küresel pazarlamacılar, yerel pazarlarda başarıya ulaşmanın benzer tüketim tercihlerini paylaşan tüketici yapısının yaratılmasına bağlı olduğunu biliyor. Bugün MTV, Fashion TV ve benzeri medya kuruluşları yayın yaptıkları ülkede benzer imajların yayılmasına katkıda bulunuyor. Coca Cola, Sprite ve Adidas gibi markalar MTV tarzını -dil özellikleri ve tavır - olarak taklit edip, dünyanın dört bir tarafındaki tüketici kitlesini bir arada tutacak birleştirici bir tarz olarak kullanıyor. Benetton markasının düzenli yayınladığı Colors dergisinin 2000 yılının ilk sayısı, kültürlerin devamlılığı önündeki en büyük tehlikelerden biri olarak tektipleşme yi sayıyor ve bu savını destekleyecek çeşitli örnekler veriyordu: Bugün dünyada yaklaşık 300 milyon evde Amerikan müzik kanalı MTV izleniyor. Yaklaşık 200 ülkede gençler, artık Sevgililer Günü'nü kendi bayramlarından çok önemsiyor ve sevgililer gününde sevgililerine Hallmark'ın hazırladığı kartlarla aşklarını ilan ediyorlar. Tüm dünyada çocuklar, Disney'in Mickey Mouse'unu, kendi devlet büyüklerinden daha iyi tanıyor. 1998'de dünyada en çok gişe yapan 20 filmin 19'u Amerikan filmlerinden oluşuyordu. Güneydoğu Asya'da gençler saçlarının Jennifer Lopez veya Meg Ryan gibi olmasını istiyorlar. Bunun yanında, Dünyada her 5 saatte bir McDonald's restoranı açıldığı belirtiliyor. Japonya'da ise Batılı görünebilmek için bir burun büyüttürme modası bulunuyor. Her 24 saatte satılan jean sayısı ise 110 bin adet. Nike ise sportif nedenlerle ürettiği ayakkabılardan yılda yaklaşık 9.2 milyar dolar kazanıyor ve satılan pabuçların sadece yüzde 20'sinin atletik amaçla giyildiği belirtiliyor. Aralarında binlerce kilometre fark olan ülkelerde aynı hastalık (AIDS), aynı ilaç (Viagra), aynı içecek (cola), aynı haber kanalı (CNN), aynı haber (Clinton'ın aşk maceraları), aynı maç (Avrupa futbol şampiyonası finali), saat farkıyla popüler oluyor. Colors un da dikkat çektiği türdeş bir kültür oluşumu, kültürlerin orijinalliğini, otantikliğini, yerelliğini tehdit eden ciddi bir tehlike olarak karşımızda duruyor. Giderek bir örnek oluyoruz. Colors bu durumu "Ortak kültür, önceden pişmiş ve ısıtılmış bir savaş. Bizler bu savaşın hem kurbanları, hem uygulayıcılarıyız." olarak ifade ediyor. Bu türdeşleşmeyle alakalı olarak, sosyal kuramda tüketim araçlarının ve buna bağlı olarak reklamcılık etkinliklerinin günümüzün yeni Esperanto su olup olmadığı tartışılıyor. Ritzer tüketim araçlarını insanların ürün ve hizmetleri satın almalarını sağlamak amacıyla

4 onları denetim altına alınıp, sömürülmelerini sağlayan araçlar olarak tanımlamaktadır (Ritzer, 2000: 83). Sosyal kuramda pek çok araştırmacı, küresel çaptaki reklam etkinliklerini ve tüketim araçlarını tanımlarken onun yeni Esperanto olduğunu ifade etmekte (Solomon, 2004: 93; Scott, 1994: ; Kernan ve Domzal, 1993: 5; Bougery ve Guimaraes, 1993: 22-26; Schiffman ve Callow, 1999: 17-20). Dünyanın çeşitli halkları arasındaki iletişimi kolaylaştırmak amacı ile yaratılmış bir dil olan Esperanto, milletlerarası ve tarafsız bir dildir. Dünyadaki tüm halklara aittir ve dünyanın tüm halklarının birbiriyle iletişimine olanak sağlar. Herhangi bir kültüre, politik, dinsel veya ekonomik egemenliğe eğilimli değildir. Bu dil, çeşitli şekillerde dünya kültürünü bünyesinde taşır. Günümüzde en çok tanınan ve en çok konuşanı bulunan yapay dil olmakla birlikte uluslararası bir iletişim dili olma amacına tam anlamıyla ulaşamamış, dolayısıyla tamamlanamamış bir projedir. Esperanto aslında binlerce yapay dilden sadece biridir; sadece en başarılısıdır. Esperanto yaratılış amacının aksine türdeşleştirmek (küreselleşmek) yerine bir alt-kültür formuna hapsedilmiş bir dil halini almıştır. Esperanto konuşanlar sayıca çok az olmasına rağmen bütün dünyaya yayılmışlardır. Mevcut dünya sistemi içinde çekici bir alt-kültür formatı almıştır. En çarpıcı ifadesiyle, küreselleşme adına büyük, dil tarih ve kültür adına küçük bir adım olarak değerlendirilebilir. Bugün pazarlama iletişimi çalışmalarının genel olarak, özelde reklamcıların kullandıkları görüntüler ve özel tasarımlar, kapitalist sistemin egemen olduğu her yerde birbirini çağrıştırmakta, eş anlamlar üretmektedir. Öyle ki, pazarlama etkinliklerini yeni Esperanto olarak değerlendiren Soloman, yakın tarihli bir araştırmada, Pekin de yapılan bir pazarlama araştırmasında, on iki yaşın altındaki çocukların neredeyse yarısının McDonald sı yerli bir Çin markası sandığının ortaya çıktığını söylüyor (2004: 37). Yine Solomon, hip hop dansının Çin deki yayılımından bahsediyor (2004: 93). Bu tarzı sokak dansı olarak adlandıran Çin gençleri, sokaklarda gruplar halinde bu dansı yapıyorlar. İki ülkenin pek de iyi olmayan siyasi ilişkilerine ve birçok Çinlinin, Amerikan askeri gücü konusundaki endişeye rağmen, dünyanın öbür ucundaki ülkede doğmuş bir müzik türüne duyulan özenti, Amerikan kültürünün Çin deki popülerliğini gözler önüne seriyor. Tüketimin küresel bir hal almasının alakalı olduğu bir başka konu da, farklılaşmanın giderilmesi ya da türdeşleşme meselesidir. Her ne kadar tarzlar birbirine girmiş gibi dursa da, adı modern olsun ya da nasıl nitelendirilirse nitelendirilsin, bir önceki dönem farklılaşma ile ifade olunurken, güncel tüketimde farklılaşmama (İng. de-differentation) da ayrı değer kazanmıştır. Modern dönemde artan ürün çeşitleri farklılaşmış, tüketim etkinliklerine kendini göstermek, farklılaşmak büyük önem kazanmıştır. Farklılaşmama ise, her şeyin birbiri içine girerek, nesneler ve mekânlar

5 arasındaki ayrımın ortadan kalkmasıdır. Farklılaşmanın giderilmesi ile meydana gelmiş hiyerarşi aşınır; alt kültür ve seçkin kültür ayrımı birbirine karışır; tarzlar birbirini andırır. Bu noktada tüketim araçlarının türdeşleşmesi tartışmasıyla alakalı olarak akademik camiada son on yılın popüler kavramı olan küresel etkileşim olgusu üzerine düşünmek gerekiyor. Bu ilişki konusundaki tartışmalar, iki anaakım üzerinden değer bulmaktadır. Özellikle küreselleşmenin kültürel boyutuna ilişkin iki temel yaklaşımı belirlemek mümkündür (Featherstone'dan akt. Smith, 2005: ). Bu bakışlardan ilki, küreselleşmenin yerelliklerin ortaya çıkmasında pozitif etkileri olduğuna ilişkin olan olumlayıcı görüştür. Bu ilk yaklaşımın temsilcisi Robertson, küreselleşmeyi çok yünlü bir ilişkiler ağı olarak tanımlama eğilimindedir ve küresel ile yerel arasında bir gerilimi ya da küreselleşme aracılığıyla oluşturulmuş bir tahakkümü, bu tahakkümün getirdiği bir homojenleşmeyi kabul etmez. Küreselleşmenin yerelleşme ile bir gerilim içinde olduğu düşüncesini kabul etmeyen Robertson, küreselleşmeyi kültürel olarak homojenleştirici güçlerin diğer kültürler üzerindeki egemenliğini zaferi şeklinde değerlendiren yaklaşımlara katılmaz. Robertson'a göre, küreselleşmenin merkezi dinamiği, evrenselin tikelleşmesi ve tikelin evrenselleşmesi şeklinde ikili bir süreci içerir (1999: 166). Küreselleşme konusunda kültürü bir çıkış noktası olarak gören Robertson, kültürün, toplumsalın, cinsiyetin, etnik kimliklerin ve diğer özerk değerlerin çağdaş kapitalist ekonomi dinamikleri ile iç içe girdiğini ve bu değerlere bir vurgu yapılmasının bir tüketici isteği olduğunu iddia eder (1999: 167). Robertson buna ilişkin küyerelleşme (glocalization) olarak adlandırdığı bir kavramı dolaşıma sokar. Bu kavram, ürün ve hizmetlerin, küresel pazar ölçeğinde üretilmesi ya da dağıtılmasını öngörürken, yerel kültüre uyarlanması gerekliliğinden de bahseder. Robertson'a göre küresel ve yerel arasında süregelen karşılıklı dinamiğin sonucu olarak yaşanan farklılaşma ve aynılaşma birbirini olanaklı hale getirmektedir (1995: 36). Konu hakkındaki ikinci yaklaşımın en kuvvetli vurgusunu ise, Wallerstein ın küreselleşmeye bakışı üzerinden gerçekleştirilen Ritzer bakışıdır. Küreselleşmeyi ekonomik, politik ve kültürel boyutları içeren bir süreç olarak gören Wallerstein, azgelişmiş ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasındaki eşitsiz ekonomik ilişkilerin küreselleşme üzerine olan etkilerinden yola çıkarak, kapitalist sermayenin genişlemesine bağlı olarak tüm dünyaya yayılan küreselleşmenin, ekonomik-güçlü ülkelerin etkisinde kültürel boyutu da içine alarak kapitalist dünyayı şekillendirmekte olduğunu söyler (1987: ). Ritzer bu yaklaşım çerçevesinde, küresel kapitalizmin kültürel etki boyutunu ön plana çıkararak kültürel süreçlerin homojenleşmesi temelinde şekillenen ve McDonaldlaştırma olarak adlandırdığı bir dünya oluşumdan bahseder (1998: 16). Bu çalışmanın da temel aldığı görüş olan Ritzer e göre,

6 küresel etkilerle birlikte fastfood tarzı bir örgütlenme tüm dünyada toplum yapılarını etkilemiştir ki, bunun sonucunda yerel farklılıkların aşındırılması, otantikliğin yitirilmesi ve tekbiçimlilik olarak sıralayabileceğimiz bir durum gerçekleştirilmiştir. Bu yukarıdaki açıklamaya dayanarak bu giriş bölümünde çalışmanın ilkelerini şu şekilde özetleyebiliriz. Küreselleşmenin kültürel boyutu konusunda ön plana çıkarılan tüketim kültürü, küreselleşmenin etkilerini çözümlemek için belirgin bir araç konusundadır (Yetim, 2002: 134). Bu nedenle küresel etkileşimi söz konusu ettiğimiz bu çalışmada, söz konusu etkileşimi, tüketim kültürü etrafındaki gelişmeleri irdelemeyerek ortaya koymayı amaçladık. Nitekim küreselleşmenin etkisindeki Batı ülkeleri ve benzeri toplum yapılarının bugün birer tüketim toplumu olduğu iddia edilmektedir (Featherstone, 1996; Jameson, 1994). Tüketim toplumunu ortaya çıkaran süreç içinde, bugüne özgü kültürel yapılanmayla ilgili pek çok yeni durum söz konusudur. Teknolojik gelişime bağlı endüstriyel üretim ve kentleşme, kitle iletişiminin ekonomik ve toplumsal yaşam üzerindeki belirleyici etkisi, markaların ve imajların baskısı altında yaşadıkları yabancılaşmayı tüketim ile kırmaya çalışan yeni tüketici tipi, tüketim toplumunu oluşturan belirleyici öğeler olarak ortaya çıkar. Bu gibi etkenlerin sonucunda, kültür ve tüketimin iç içe girmesi, hatta zaman zaman birbirinin yerine geçmesi, gerçekte kendisinden kaynaklanmayan nedenlerden dolayı tüketimin kendisini idealleştirmiştir. Söz konusu açıklamaya ilişkin, bu çalışmanın ana amaçlarını şu sorularla belirlemiş oluyoruz: Böylesine idealleştirilmiş bir olgusunun, yani tüketim kültürünün ve bu kültürün yansımalarının insan yaşamında vazgeçilmez bir yeri temsil ettiği günümüz toplumlarında ve tüketimin belirleyici olduğu, bir şekilde üst-yapı olduğu toplum yapılarında günümüzde, gerçekten kültürlerarası bir etkileşimden ve bunun sonucunda bir iletişimden bahsetmek mümkün müdür? Ya da bu durumda bahsedebileceğimiz şey, tüketim kültürü ve pratiklerinin baskıladığı, tecimsel amaçlarla kullanılan, kültürlerarası olmaktan çok küresel olan bir dizi gündelik yaşam pratiği midir? Bu sorular çerçevesinde, araştırmada incelememizi tüketim araçları üzerinden gerçekleştireceğiz. Tüketim araçları ve sosyal kuram ilişkisine baktıktan sonra, tüketim araçlarının küresel etkilerle nasıl türdeşleştiğine bakıp, toplumsal göstergebilim yöntemini kullanıp, türdeş küresel fastfood restoranları üzerinden bir okuma gerçekleştireceğiz. Bu analiz çerçevesinde türdeş tüketim araçlarının tüketicisini nasıl büyülediğine ve tüketimi akılcı yöntemlerle nasıl kolaylaştırdığına bakacağız. Türdeş tüketim araçlarında zaman ve mekân ilişkisine baktıktan sonra, tüketimin türdeşleşmesi unsurunda reklamların katkısına göz atacağız.

7 KÜRESEL KÖY VE KÜLTÜREL KÜRESELLEŞME TEZLERİ Bir efsane anlatılır. Efsaneye göre çok eski zamanlarda dünyada ırk farklılıkları bulunmuyormuş. Öyle ki, bütün kavimler aynı dili konuşur, bunların aralarında kavga, dövüş de olmazmış. Kader ortaklıklarının bir simgesi olarak tüm bildikleri ve sırlarını saklayacak kutsal bir bilgi kaynağı yapmak istemişler ve bir sözlük yaratmışlar. Böylece her bir kavim diğerlerinin bildiği sırları da bilir olmuş. Devamında kavimlerin bilgisi o kadar artmış ki neredeyse tanrıların bildiği her şeyi bilir olmuşlar. Tanrılar bu duruma çok kızmışlar. Tüm tanrılar gazaplarını kavimlerin üzerine yağdırmışlar. Sonuçta her bir kavim farklı bir dili konuşur olmuş, hiç bir kavim diğerinin söylediği şeyi anlayamaz hale gelmiş. Ayrıca, her bir kavmi diğerinden ayıran bir görüntü farklılıkları oluşmuş; kimisi sarı tenli, kimisi kara tenli, kimisi çekik gözlü, kimisi renkli gözlü olmuş. Birbirlerine dertlerini anlatamayan kavimler aralarında yüzlerce yıl süren savaşlar yapmışlar. Farklılıkları sorun olarak anlatan bu efsane, günümüzde daha çok türdeşleşme üzerine etkiye haiz olan küreselleşme anlayışını da tam olarak yansıtmamaktadır. Küreselleşme bir eğilim olmayıp, farklı disiplinler tarafından çeşitli şekillerde ele alınmış entelektüel bir çalışma alanıdır. Güncel küresel kültür diyalektiğinin genişlemesiyle ortaya çıkmış gelişmeler ve türdeşleşen kültürlerde farklı özne konumlarının ne durumda olduğu, bu entelektüel çalışmalarından en önemlilerini oluşturuyor. Küreselleşme farklı boyutlarıyla tartışma konusu olan çok boyutlu bir olgudur. Örneğin Crochet in bölümlendirilmesine göre siyasal (uluslararası örgütlenme), ekonomik (metanın uluslararası dolaşımı) ve kültürel (çok kültürlülük) konularda incelenmektedir (Chrocet ten akt. Tutal 2004: 50). Diğer taraftan Jameson, daha farklı bir sınıflandırma yapar ve küreselleşmenin teknolojik, politik, kültürel, ekonomik ve toplumsal düzeylerinden bahseder (2000: 42). Birçok tanımı olmasına rağmen, temelde işgücünün, sermayenin teknolojinin ve mal piyasalarının uluslararası nitelik kazanması, siyasal, kültürel ve değer yargılarının da tüm dünyada ortaklaşması olarak tanımlanabilir. Küreselleşme konusunda önemli çalışmalara imza atan Hall, özel bir sınıflandırma yapar ve temelde de muğlâk bir kavram olan küreselleşmeyi modern ve postmodern olmak üzere iki farklı biçim olarak tanımlar (1998: 53). Ona göre, modern küreselleşme, ekonomik süreçlerle ilgili olan ekonomik dolaşım la sınırlı olan bir biçimdir. Diğer taraftan, postmodern küreselleşme ise bugün içinde bulunduğumuz, ekonomiden siyasete, çevreden kültüre tüm alanları kapsar. Küreselleşme kavramına dâhil olan ve sosyal kuramda 'küresel köy' olarak sıkça adlandırılan olgu, ilk kez 1963 yılında Kanadalı sosyoloji Profesörü Marshall McLuhan tarafından kullanılmıştır. Aslında küreselleşme öncülü bir kavram olan küresel köy tezine

8 göre, özellikle teknolojik gelişmelerle birlikte dünyanın küçüldüğü ve jeopolitik sınırların öneminin azaldığını vurgular. McLuhan buna ilişkin dünyanın belli bir bölümünün küresel köy haline dönüşmekte olduğunu ifade ediyordu (Wheeler, 1997: 178). Küresel köy kavramının yaratıcısı olan McLuhan, televizyon ve iletişim sistemlerinin hiçbir şeyin sır olarak kalmasına izin vermeyen bir buluş olduğunu düşünüyordu. McLuhan, toplumların ve kültürün değişiminin iletişim araçlarının ve çeşitlerinin gelişmesiyle gerçekleşeceğine inanmıştır. Sosyolog Johnson buna ilişkin şöyle söylüyordu: Küresel köy diye bir şey var. Bunu ister sevelim ister sevmeyelim her hangi bir yerden başka her hangi bir yere anında iletişim kurabilen bir çağda yaşıyoruz (1996:12). Nitekim, Oxford Dictionary of New Words sözlüğü, yeni bir sözcük olarak tanımladığı, dolaşım ve hareket anlamlarıyla ele aldığı küresel sözcüğünün Marshall McLuhan ın Explorations in Communication kitabında sözünü ettiği küresel köy düşüncesinden etkilendiğini ifade eder. Dolaşım boyutuyla önem kazanan küreselleşme, bu anlamda insanların sermayenin, ürün ve hizmetlerin, sembollerin, mitlerin ve anlamların dolaşımını kapsar (Öncü ve Weayland dan akt. Kırca 2001: 183). Küreselleşme bu dolaşım boyutuyla bir taraftan dünyanın küçülmesine, diğer taraftan dünya bilincinin güçlenmesine gönderme yapar (Robertson 1999: 21). Küreselleşme konusunda başat tartışma da, bu noktada başlar. Küreselleşme bir taraftan Batı emperyalizminin görünümlerinden biri, dünyanın tektipleştirilmesi, dünya toplumlarının birbirine benzeme süreçleri ve homojenleşme gibi çoğu eleştirel olan kavramlarla tartışılırken, bir taraftan toplumlara ve kimliklere kendi farklılıklarını ifade etme imkânı verdiği için övülür. Örneğin Robertson'un dünyanın küçülerek yoğunlaşması (2000: 53) tezi üzerine yaptığı vurgular bu ikinci gruba dair olup, bu tanıma göre küreselleşme tarihsel süreç içerisinde sürekli olarak genişlemekte olan çok boyutlu bir toplumsal ilişkiler ağıdır. Bu yaklaşıma göre, küreselleşme kültürel olarak homojenleştirici güçlerin diğer kültürler üzerindeki hegemonik bir zaferi değildir. Küreselleşmenin dünya uluslarını ve kültürlerini birbirine bağladığını ifade eden yaklaşım, uluslar ötesi bir düzlemde; iletişim, ekonomi, kültür ve politikanın kaynaştığı bir dünya sistemi içinde, yeni bir dünya kültürünün oluştuğunu ileri sürer (Lewis, 2002: 335). Bu görüş, baskınlık ve hegemonyaya vurgu yapan kültürel bir emperyalizmden bahseder. Söz konusu kültürün Batılı medyanın kaynakları tarafından, dünyanın diğer ülkeleri tarafından kopyalanarak kullanılmasıyla oluştuğu düşünüldüğünde ve bunun yanında küreselleşmenin etkileri, boyutu ve misyonu düşünüldüğünde, Robertson özelinde ifade ettiğimiz yaklaşımın biraz naif kaldığını söylemek gerekiyor.

9 Belirtilen ilk görüşe bağlı olarak söz konusu homojenleşme ve tertipleşme, küreselleşmenin belki de en tartışmalı boyutu olan kültürel küreselleşme ekseninde tartışma konusu olur. Yeni iletişim teknolojilerinin sınır-tanımazlığı ile paralel biçimde kültürün küreselleşmesinden söz edilmeye başlanır. Bu yaklaşıma göre, küresel kültür, kitle iletişim araçlarını kullanarak tüm dünyayı tek tip bir kültüre mahkûm etmekle suçlanır. Söz konusu teknolojiler yoluyla bu tek tip kültür belirli bir mekâna hapsolmaktan uzaklaşıp, yurtsuzlaşmıştır. Küreselleşmenin özellikle medya ve kültür kanalıyla yayılması, reklamcılık, tüketim kalıpları ve yayın içeriklerinin benzeşimi yoluyla, kültürler birbirine benzemekte, homojenleşmektedir. Kültürel küreselleşme, görüntüler ve semboller aracılığıyla yeni anlamlar oluşturmakta, medya teknolojileri aracılığıyla da tüm dünyaya yayılmaktadır. Olumlu görüş küresel sistem içinde her ne kadar yerel kimliklerin ve kültürün temsil edildiğini iddia etse de, kültürel açıdan endüstriye bağımlı bir kültürden söz etmenin kaçınılmazlığından ötürü, bu yaklaşım fazlaca naif olmaktadır. Sonuçta, küresel medya endüstrisindeki kültürel dolaşım, farklı kültürlerin katılımı da olsa, bunların Batılı profesyonel yapımcılar tarafından gerçekleştirilen ürünlerin dolaşımı olması, belirleyici olmaktadır. Küresel ve yerel kültürlerin yer yer karıştığı bir gerçekse de, skandallar, uygunsuzluklar, aşırılıklar üzerine kurulmuş bir medya ortamı ve doymayan bir tüketimcilik içinde küresel kültür, melez, bağımlı, tasarlanmış bir yapıda olmaktadır. Robins in çarpıcı yorumu, bu durumu şöyle ifade etmektedir: Küreselleşme bir yapboz bulmaca gibi, yeni bir kültürel sistem görüntüsüne yerellikler çokluğunu eklemektir." Urry de bu durumu şu şekilde dile getirir: Kültür endüstrilerin tümü, bir yere, bir kültüre ait olduğu varsayılan tarih ve kültürün kısmen yeniden sunumu ile ilgilidir. (1999: 211) Urry nin yorumlarının devamı kültürel küreselleşmeyle ilgili durumu açıkça ortaya koymaktadır: Bir bölgenin tarih ve kültürü, küresel olarak gelişen ekonomi ve toplum içinde, yerel ekonomik ve toplumsal kalkınma kaynağı haline gelmektedir (1999: 209). TOPLUMSAL KURAM VE TÜKETİM ARAÇLARI Tüketim pratikleri hayatın her alanını hızla sarmış durumdadır. Gelişen TV teknolojileri, uydu yayınları, internet ve her türlü yeni mecmua ile birlikte, biraz abartılı bir yorumla, gündelik hayatımızda her birimiz neredeyse 24 saat etrafına promosyon mesajları yayan aygıtlar haline geldik. Tüketim pratikleri insanların hayatına daha fazla girdikçe, tüketimin geçirdiği biçim evrim daha fazla görünür oluyor. Uzun zamandır markalar dünyasında yaşıyoruz ve yıllar içerisinde markalara olan bağımlılığımızın arttığı ayrı bir vakadır. Tüketimde bunun ilginç yansımaları var. Adını Kızılderili mitolojisinden alan ünlü

10 bilgisayar kahramanı Turok un yaratıcısı firma, Amerika da yeni doğan çocuklarına Turok adını vermeleri için çocuğun ailesine dolar ödemeyi teklif etmiş ve olumlu yanıt almıştır. Aynı firma İngiltere de bir yıl için adlarını Turok olarak değiştirmek üzere beş kişiye 800 dolar para ödemiştir (Osborne, 2004). Bu şekilde firma doğrudan bir yolla, markasını bir hayat deneyimi haline getirmeyi amaçlamıştır. Dünya çapında 250 milyon dolarlık satış yapan, geleneksel promosyon çabalarının tümünü bugüne kadar etkin bir şekilde kullanan Turok un yaratıcısı firma Acclaim Entertainment, büyük bir yaratıcılıkla yeni bir mecra geliştirerek günümüz promosyon aktivitelerinin ulaştığı son nokta olan kimlik pazarlaması konusunda önemli bir adım atmış oluyordu. Marka yetkilisine göre, yapmaya çalıştıkları şey, sadece sanal dünyada değil, gerçek yaşamda var olan bir kahraman yaratmaktır. Bunun için ihtiyaç duydukları şey de, yaşayan, nefes alan reklamlar yaratmaktır (Detay için bkz. [www dökümanı].urlhttp://www.acclaim.com/company/pressreleases/product/turoklaborday.ht ml). Güncel tüketim pratikleri konusunda Japonya dan bir başka örnek var. Tüketici davranışı araştırmacısı Soloman, Japonya da -belki başka hiç bir ülkede olmadığı kadar belirgin olan- tarz bilincine sahip, her an, oturmuş bir görünümü ve belli kuralları olan çok sayıda farklı tüketim kabilesi olduğunu söylüyor (2004: 102). Bunlar genelde belli küresel markalar etrafında toplanmış, söz konusu marka kümelerini kullanıp, kendilerini bu şekilde ifade eden topluluklardır. Soloman bunlardan birkaçını da örnek olarak veriyor (2004: 102); alçak topuklu Air Moc ları ve Gap marka kıyafetleriyle Spor Örgütü ; beyazlatılmış sarı saçları, solaryum yanığı tenleri, tebeşir beyazı rujları ve yedi inçlik apartman topuk ayakkabıları ile Gals kabilesi, Nike eşofmanları, renkli pantolonları, Converse ayakkabıları ve uzun şallarıyla Back-Harajuku Grubu. Toplumsal kuram, tüketim kültürü üzerine geliştirilen üç ana perspektiften bahsediyor. Bu perspektiflerden ilki, tüketim mallarının kapitalist üretimin genişlemesine bağlı olmak koşuluyla önemini korumasına rağmen önceliği tüketimin aldığı gerçeğidir (Baudrillard, 2004: 87). Tüketici-birey, boş zaman ve tüketim faaliyetlerinin öne çıkmasıyla sonuçlanan bir tüketim ortamında bulur kendini. Ritzer buna ilişkin Eva Illouz dan ekonominin kültüre, kültürün de geçici ve atılabilir tüketim malları dünyasına dönüştürüldüğü bir dünyaya şahit oluyoruz alıntısını yapar (2000: 100). Tüketim konusunda toplumsal kuramın bir başka vurgusu, Bauman ve Baudrillard gibi kuramcıların da ifade ettiği üzere, tüketim sürecinin içerdiği simgesel değiş tokuşun kültüre hâkim olması durumudur (Bauman, 1993: 33). Buna dair tüketim tarzları da değişmiş ve çeşitlenmiştir. Simgeselliğin etkinliğinde örneğin Fransız şarabı önem kazanır. Tadından çok ona sahip olmak ve ona sahipken geçirdiğin zamanın

11 değeri önem kazanır. Toplumsal kuram, hayal, imaj ve hazların tüketilmesinden bahseder. Metanın ardındaki bu unsurlar tüketimde malın önüne geçer. Üçüncü perspektifte, çeşitli şekillerde bedensel tahrik ve hazlar peşinde koşan tüketicinin, tüketim nesneleriyle farklılıklarını sergilenmesine verdiği başat önem söz konusu edilir. Toplumsal kuramın ifade ettiği üzere, ilginin üretimden tüketime kaymasıyla, tüketim, insanların yaşamında daha fazla yer tutmaktadır. Özellikle, 1990 ların ortasından itibaren gelişmiş ülkelerin ekonomisinin daha da gelişmesi nedeniyle insanlar tüketim faaliyetlerini daha fazla oranda gerçekleştirilmeye başlamıştır. Bu da tüketim araçlarının çeşitlenmesi gereğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda özellikle, dünyanın gelişmiş bölgelerinde yeni ve çeşitli tüketim araçlarının ortaya çıkışına şahit oluyoruz. Üretim araçlarının yerine tüketim araçlarının yükselişine şahit oluyoruz. Kuramın bugünkü biçimiyle II. Dünya savaşından sonra ortaya çıkan araçları ifade ettiği yeni tüketim araçları olarak adlandırdığı yapılar, yani hipermarketler, eğlence parkları, indirim mağazaları, siber alışveriş siteleri, stadyumlar, vb., unsurlar gündelik hayatımızı gittikçe işgal ediyor. Söz konusu araçların nitel olarak da, nicel olarak da böyle adlandırılması anlamlıdır; tüm bu araçlar bir önceki dönemden -modern dönemden- farklı olarak yeni bir tüketim biçimine doğru hareketlenmeyi ifade eder. TÜKETİM ARAÇLARININ TÜRDEŞLEŞMESİ Bugün dünyanın gelişmiş ülkelerinde yüksek tüketim/aşırı tüketim olgusu kendisini gösteriyor. Birçok tüketici bugün tüketim konusunda ciddi bir saplantıya düşmüş durumda görünüyor. Özellikle gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri ve Japonya, Güney Kore gibi Uzak Asya ülkelerinde de yeni tüketicilik anlayışı çerçevesinde, özellikle orta sınıfta tüketimin yaygınlaşmasıyla, kitlesel bir aşırı harcama ilkesinden bahsedilebilir. Örneğin ABD de yakın zamanlarda toplam 1,2 milyon metrekare alışveriş merkezi bulunuyordu; Bu kişi başına 4,8 metrekare alışveriş alanı anlamına geliyor. Ortalama Amerikalı, kırk yıl öncesinin iki katından daha fazla tüketiyor (Ritzer, 2000: 59). Diğer pek çok gelişmiş ülke için de bu tür verilere rastlanabilmesi çok olasıdır. Böyle bir durum içerisinde tüketim toplumunda, salt birikimden öte, tüketim etkinliklerinin aynı biçim etrafında profesyonel olarak birleştirildiği, mantıksal bir tüketim zincirinin söz konusu olduğu bir durumdan bahsedilmektedir. Alışveriş merkezleri, oyun parkları, havalimanları, fastfood restoranları, eğlence parkları, indirim mağazaları, depo mağazaları, süper ve hipermarketler, vb., unsurları aralarında sayabileceğimiz tüketim katedralleri, bu profesyonel zincirin parçalarıdır. Söz konusu tüketim katedralleri, birikimin ve bolluğun sentezi olarak değerlendirilebilir. Bu tip yerler, aynı zamanda boş zaman

12 etkinlikleri gibi çeşitli insan faaliyetlerinin tüketime içkinleştiği yerlerdir. Buralarda alışveriş, eğlence, dinlence, sosyalleşme süreçlerinden her biri birlikte yaşanır. Yeni tüketim araçları dâhilinde, kümelere dayanan ürünler bir gösterge bütünlüğü oluştursun diye bilinçli olarak bir araya getirilir. Bugün küresel tüketim kültürü diye adlandırılan kavram da en az tüketim kültürü ve yapıları kadar önemli bir kavramdır. Pek çok çalışmada Toplumun McDonald slaştırılması (Ritzer), Jihad ve McWorld (Benjamin Barber), Kocakolalaşma (Morley ve Robins), NikeTown ve benzeri terimleştirmelerle adlandırılan bu kavram, küresel etkenlerle dünyada tüketim kültürün hüküm sürdüğü belli noktalarda benzer tüketim biçimleri ve eğilimlerinin paylaşılması anlamına gelir. Güliz Ger ve Belly küresel tüketim kültürün anlaşılabilmesi için onun dört temel saç ayağının incelenmesi gerektiğini belirtir (1996: 277). Bunlar, küresel tüketimin desteklenmesi, küresel kapitalizmin genişlemesi, çokuluslu şirketlerin çoğalması ve küresel tüketicilik ile tüketim değerlerinin yaygınlaşması, olarak sayılabilir. Sayılan bu mekanizmalar, tüketim aktivitelerinin küreselleşmenin etkisiyle Batı tarzı tüm toplumlarda benzeştiği, birbirine yakınlaştığı bir süreci ifade eden ve tüketimin türdeşleşmesi olarak adlandırılan tüketim olgusunun oluşumunda belirleyici faktörlerdir. Bu türdeş yapı içinde, tüketici-birey önceden hiç ayak basmadığı bu yere sanki her gün geliyormuşçasına duyulan bir rahatlık söz konusudur. Mönülerde yazan alfabeyi okuyamasa bile ürün resimlerinden ne yiyeceğini kolayca seçebilir insan. Tek tip standart yiyecekler, hizmet ve mağaza tasarımı. İşletmenin popüler çalışma alanlarından biri; her şeyiyle şirket kültürünün parçası bu anlayış. Diğer taraftan, bu aynı zamanda, yanında kültürsüzlüğü getiren tek tip oluşturulmuş kültürlülüğün görünümüdür. İnsanların ırkı, dili, dini, damak tadı, cinsiyeti, yaşı ne olursa olsun dünyanın her yerinden milyonlarca insana hamburger satıyorlar. Yazar Gündüz Vassaf gündelik hayat üzerine yazdığı denemelerini topladığı Cennetin Dibi adlı kitabında durumu şu şekilde anlatıyor (1999: 63): Önceden hiç gelinmemiş bile olsa şeffaf camlar sayesinde içeri girmede yabancılık çekmemek, girdikten sonra nereye gideceğinin, neyi nasıl yapacağının şaşkınlığına uğramadan mekânın akışkanlığı içinde yönlendirilmek, dil bilmeseniz dahi yiyeceklerin isim ve fiyatını duvardaki renkli resimlerden kolayca seçebilmek ve hiç değişmeyen yiyeceklerin resmini milyon yerde milyon kez görmüş olduğundan, görür görmez onu tanımadığım halde tanıyor olmanın güveni, hangi McDonald sta olursan ol, kendi ülkende olmanın rahatlığı içinde bildik hizmet ve mamulden yararlanabilmek... Küreselleşme, doğal olarak türdeş bir kültür yaratma ihtiyacındadır. Kültürel bir olgu olarak küreselleşme, türdeş bir süreç olarak değerlendirirken TV programlarından, giyim

13 tarzına, eğlence anlayışından boş zaman etkinliklerine türdeş homojen- bir kültürün zorlandığı savına dayanır. Küresel dokunuşlar, yerel kültür öğelerini yeniden şekillendirerek yeni kültürel oluşumlara yol açar. Neticede küreselleşme, kültürlerarası her alanda sıkı temasları işaret eder. Appadurai bu noktada, küresel kültürün temas alanlarını beş kategoride değerlendirir (Sarıbay, 2004 :42-43): Etno-mekan, tekno-mekan, finans-mekan, medyamekan, fikri-mekan. Bunlardan etno-mekân, içinde yaşadığımız dünyayı değiştiren insanların (turistler, göçmenler, mülteciler, sürgünler, hareket halindeki diğer insan grupları) oluşturduğu etkileşim alanlarıdır. Tekno-mekân, yüksek ve düşük, mekanik ve enformatik teknolojinin kapalı sınırları bile aşacak yaygınlıkta ve hızda akışının yarattığı alandır. Finansmekân, uluslar arasında bugüne kadar görülmemiş hacimde ve hızda para akışının ve bu akışın kışkırttığı piyasa işlemlerinin yapıldığı ve yayıldığı alanı ifade eder. Medya-mekân, gazeteler, dergiler, TV istasyonları, film stüdyoları gibi bildirişim (enformasyon) araçlarının elektronik olarak üretildiği ve kültürel temasların sıklaşmasını sağlayan alanken, son olarak fikri-mekân, özellikle Aydınlanma kökenli ideolojilerin ve fikirlerin dayandığı kavramların (özgürlük, refah, insan hakları, egemenlik, temsil ve demokrasi) etkin olduğu alandır. Sosyal bilimci Krishan Kumar ın değerlendirmesine baktığımızda, Sanayi Sonrası Toplumdan Postmodern Topluma adlı eserinde onun, küreselleşmeden bahsederken postfordizmi irdelerken yerel farklılıkların yeşertilmesinden, etnik, otantik olmanın yükselişinden ve parçalı tüketici tercihleri yansıtan çeşitli egzotik kültür nesneleri ve yaşantıları doğrultusunda kışkırtılmasının, sömürmek için yeni pazar arayışında olan esnek ulusaşırı şirketlere çok makul görünmektedir der (2004: 75). Tüketim kültürü açıkça küreselleşen imajlarla ilgilidir. Küreselleşmenin temelinde yatan prensiplerden biri estetik uzmanlaşmadır. Kumar da bu noktada Benetton un oldukça müphem bir örnek olduğunu söyleyerek, şirketin zamanla postfordist kavramın tam antitezi olan dünya otomobili kuramına yaklaştığını söyler. Pazardaki değişimlere esnek üretim hattı ile -kullandığı taşeronlar- ilk cevap veren şirket, toplam 2500 adet ulusal ve uluslararası mağazaya sahip bir aile şirketidir. Ancak zamanla İtalya nın dışında farklı bölgelerde bir ya da birkaç ürünün üretimi konusunda uzmanlaşan şirket, küreselleşmenin etkileri, artan otomasyon, just-intime uygulamalar, tasarım ve teknoloji ağırlıklı yaklaşımıyla, daha çok Japon tarzı bir esnek kitlesel üretim gibi modelin temsilciliğini yaptığını söyler (Kumar, 2004: 80). Burada dünya otomobili kavramı önemlidir. Bu, günümüzde sıklıkla uygulanan bir üretim stratejisini tanımlıyor. Otomobillerin tasarımı ileri sanayi ülkelerinin merkezlerinde gerçekleştirilir ve otomobili oluşturan parçalar ve yedek parça üretimi ve parça birleştirme emek ücretinin düşük olduğu ülkelerde gerçekleştirilir. Ülkemizde Ford, Toyota ve özellikle General Motors un

14 bazı modelleri için uyguladığı üretim modeli budur. Bu üretim modeli kabul ettiği işbölümü örgütlenmesiyle postfordist üretimin antitezidir. Bu üretim modelleri dünyanın pek çok bölgesinde de uygulanır ve bu uygulamalarla türdeş bir dil oluşturulur. Bugün yukarıda küreselleşme olarak adlandırdığımız olguyu ısrarla, Amerikanlaşma olarak adlandırılanlar da var (Ritzer, 2000: 68). Sosyal kuramda küreselleşme olarak adlandırılan söz konusu kültür de aslında Batı kültürü, belki de genelinde Amerikan kültürüdür. Küreselleşmeyle ilgili yazında geçen markaların çoğu ABD kökenlidir. Tüm dünyada günde yaklaşık 20 milyon insana ürün satan inceleme konumuz McDonald's, günde yarım milyar insan tarafından tüketilen Coca-Cola, yine günde yarım milyar insan tarafından izlenen MTV, hatta tüm dünyada en fazla izlenen filmlerin % 85'inin yaratıldığı Hollywood bunlardan bazıları. Bu olgunun çoğu gelişmiş ülkeler üzerinde, saldırgan Amerikan satış stratejileri ile -reklamlar-diğer promosyonlar- etki altına alınıyor. Küreselleşmenin çok yönlü bir ilişkiyi ifade ettiğini belirten bu paraleldeki görüşler, günümüz pazarlarında yaratılan ortamın ise böyle olmadığını belirtiyor; Bunlar, daha çok tek yönlü Amerikan etkisinden bahsedebileceğimizi belirtiyor. Amerikan fastfood kültürünün yaygınlaştığı bugünlerde kola, Fransa da şarap, Almanya da bira ve Türkiye de ayran kültürünü tehdit ettiği gözlemlenebiliyor. Bu yönde önemli protestolar da oluyor. Bunlar daha genelde Amerikan tüketim kültürüne yönelik saldırılar şeklinde olmaktadır. Bu noktada belirtmek istediğimiz, böyle bir yaklaşımın oldukça indirgemeci bir yaklaşım olacaktır. Neticede, Amerikanlaşma diye adlandırılan olgu, daha çok yaşam tarzı gibi genel bir konsepti ifade eder ki, bu daha karmaşık bir tartışmanın konusudur. Morley ve Robins, inceleme nesnemiz fastfood tarzının Amerikan olduğunu ifade ederken şu çarpıcı yorumu gerçekleştirirler: Amerikan fastfood u düşen standartların bir göstergesi haline gelmiştir. Amerikanlaşma dediğimiz şey, baştan ayağı bir ticarileşme, bayağılık ve geleneklerin yıkılması anlamına gelmektedir (Morley ve Robins, 1997: 85). Amerika tam anlamıyla kültürlerin karışımıdır. Dünyaca ünlü protestocu site Adbusters ın reklamında, Amerika nın, bir ülkeden ziyade markaların toplumu olduğunu söylüyordu. Bu eksende Amerika nın Ford, Coca Cola ya da McDonald stan bir farkı yoktur. Üstelik bu bahsedilen öyle bir süreçtir ki, tüketim etkinlikleri dâhilinde yerel unsurlar kullanılsa bile, bu unsurları kendi filtresinden geçirip bir dönüşüme tabi tutmaktadır. Küresel kapitalist sermayenin önde gelen temsilcilerinden HSBC kendisini dünyanın yerel bankası olarak tanımlarken aslında yerel unsurları küresel hedefleri için nasıl bir dönüşüme tabi tuttuğunun açıklamasını yapmaktadır. Think global act local, yani küresel düşün yerel davran mottosunun en iyi örneklerini veren markalardan biri, Coca-Cola ve onun yerelleşmiş pazarlama stratejisidir. Bunu en bariz şekilde Coca Cola nın Ramazan ayındaki reklamlarında

15 doğulu bir ezgi, dini öğeler ve sofradan eksik edilmeyen Coca-Cola birleşiminde görürüz. Küyerelleşme olarak da adlandırılan bu strateji içinde, söz konusu yerel kültürlerin dini, kültürel ve toplumsal değerleri kullanılabilir. Bu anlamda yerel bir takım değerlerin, unsurların küresel olana bütün olarak tabi olmadığı durumlar da söz konusu olsa, bunun ancak yerel kültürün kendi otantikliğini fark etme konusunda etkili olduğunu görüyoruz. Appadurai için bu durum, küresel kültürün görece özerkliğidir (1990:1-24). Ancak belirtildiği üzere bu bir kapitalist dönüşüm örneğidir ve bu dönüşüm süreci sonunda markanın yerel bir değeri kullanmasından yani küyerelleşmeden öte, küresel sermayelerin ürünleriyle dolan evlerimizde söz konusu değerler kan kaybetmekte, bir anlamda anlamını yitirmektedir. Bu anlamda, küreselleşen tüketim kültürü unsurunun her bir ülkenin kendi ulusal kültürünü deforme etmeye yönelik bir evrensel kültür haline geldiğini söyleyebiliriz. METODOLOJİ: EMPRİK BİR METOT OLARAK TOPLUMSAL GÖSTERGEBİLİM Kültürel küreselleşme, büyük oranda yerel kültürlerin ortak bir hale gelmesine denir. Süreç içinde yerel kültürlere ait unsurlar, dini, toplumsal ve kültürel değerler silsilesinin tecimsel amaçlarla kullanıldığı bir durumdur bu. Bu, yaşam biçimlerinin, kültürel sembollerin ve davranış türlerinin benzeşmesi, hatta aynılaşması anlamına gelmektedir. Öyle ki, insanlar dünyanın dört bir tarafında aynı müzikleri dinlerler, aynı TV dizilerini izlerler, aynı tüketim etkinliklerini gerçekleştirir. Fransa dan Rusya ya, Güney Afrika dan Yeni Zelanda ya kadar insanlar aynı diş macunlarını (Colgate) tüketmekte, aynı pantolonları (Diesel) giymekte aynı otomobillere (Volvo) binmektedir. Burada bahsedilen kapitalist Batı etkisinin her tarafa yayılması olarak açıklayabileceğimiz küreselleşme olgusunun neden olduğu tekdüzeleşme ya da türdeşliktir. Yazının bu olguyu ifade etmek üzere kullandığı terim McDonaldlaştırma dır. Bu terim içeriğinde salt restoran işi değil tüm kültürel ve toplumsal süreçlerini anlatan, boz zaman aktiviteleri, keyif, iş, eğitim, seyahat, politika, aile ve birey üzerinden tüm sürecin özelliklerini tanımlar. Bu açıklamaya dayanarak araştırmanın amaçları, kapsamı ve yönetimi aşağıda belirtilmiştir. ARAŞTIRMA AMACI Günümüz yazınında kültürlerarası iletişim başlığı altında tartışılan küyerel veya yerelcilik gibi kavramlar üzerinden yapılan hâkim tartışmaların aksine bu araştırma, tüketim pratikleri ve bu çerçevedeki pazarlama pratiklerinin kapitalizm dinamiklerine uygun yeni bir ortak dil, bir Yeni Esperanto olduğu iddiasındadır. Bu araştırmada, yukarıda belirtilen

16 kuramcıların görüşleri doğrultusunda küresel etkenlerle dünyada ortak bir tüketim kültürünün hüküm sürdüğü iddiası irdelenecek. Bu çerçevede tüketim araçlarının türdeşleşmesi olgusu, fastfood restoranları örneklemiyle türdeş küresel fastfood restoranları üzerinden bir okuma gerçekleştirilecektir. Söz konusu açıklamaya binaen ilgili araştırmanın amaçları şöyle belirtilmiştir: Bu doğrultuda, (a) Küresel düzeyde faaliyet gösteren tüketim araçlarını, tasarımcıları tarafından nasıl verimli, hesaplanabilir, öngörülebilir kılınmakta ve burada tüketiciler nasıl denetim altına alınmaya çalışılmaktadır? (b) Söz konusu tüketim araçları, zaman ve mekân unsurlarını mümkün olduğunca tüketim açısından nasıl etkin kılmaktadır? Küresel tüketim araçları, insanları sürekli olarak tüketime yönlendirmek için küresel piyasa güçleri tarafından nasıl planlanmaktadır? (c) Tüketim araçlarını destekleyen pazarlama ve reklam iletişimi çalışmalarıyla nasıl tasarlanmaktadır? (d) Küresel ölçekte standartlaştırılmış fastfood yiyeceklerin simgesel anlamının yerel kültürle etkileşimini, sadece ekonomik terimlerle değil, kültürel vurguları da içeren bir araştırma evreninde açıklamak mümkün müdür? (e) Kültürlerarası iletişim başlığı altında tartışılan glokal veya yerelcilik unsurları küresel tüketim unsurlarında temsil edilmekte midir? Temsil ediliyorlarsa, bu temsiliyet hangi düzeyde gerçekleşmektedir ve bu anlamda küreselleşmenin yerel unsurlara görece özgürlük tanıdığı söylenebilir mi? (f) Küreselleşme etrafında pazarlama pratiklerini ve genelde tüketim araçlarını kapitalizm dinamiklerine uygun yeni bir ortak dil, bir Yeni Esperanto olarak nitelendirilebilinir mi? ARAŞTIRMA BÜTÜNCESİ Batı tarzı tüketim toplumlarında bir anlatım tözü olarak nitelendirilebilecek küresel tüketim mekânlarından fastfood restoranlarının tasarımcıları tarafından nasıl verimli, hesaplanabilir, öngörülebilir kılındığını ve burada tüketicilerin nasıl denetim altına alınmaya çalışıldığının gösterilmesi hedeflenmektedir. Bunu yaparken de, tüketim ve tüketim kültürü bağlamında, fastfood restoranlarındaki boş zaman etkinlikleri ile içkinleşen tüketimin sembolik ve akılcılaştırılmış boyutları tartışılacaktır.

17 Yukarıda belirtilen amaç dâhilinde Türkiye nin çeşitli yerlerinde yaygın olarak bulunan bir küresel fastfood restoranı olan McDonald sın AVM ve bağımsız çeşitli mağazaları bütünce olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında, Levent Metro City AVM, Ümraniye Carrefour AVM, İstanbul Forum AVM, Ataköy Galleria AVM restoranları ve bunun yanında, Kadıköy, Şaşkınbakkal ve Altunizade Bağımsız Restoranlarına ziyaretler gerçekleştirilmiş ve bu ziyaretler kapsamında ses kayıt cihazı ve fotoğraf makinesi de kullanılarak çeşitli gözlemler gerçekleştirilmiştir. Ses kaydının pratik olmadığı durumlarda ise notlar alınıp, bunlar mümkün olduğunca çabuk değerlendirilmiştir. Böylece, ilk elden gözlemler yapılması amaçlanmıştır. Diğer taraftan Weber, (1985; 1987), Campbell, (1989), Gottdiener, (2005) Ritzer, (1998; 2000), vd, gibi kuramcıların çalışmalarından faydalanılmıştır. ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Belirlenen amaçlar dâhilinde, araştırmanın yöntemi olarak toplumsal göstergebilim yaklaşımı belirlenmiştir. Toplumsal göstergebilim anlayışı, State University of New York ta sosyoloji profesörü ve Sosyoloji Bölümü başkanı olan Mark Gottdiener tarafından Danimarkalı dilbilimci Hjelmslev (1969), Eco (1976) ve Barthes (1990) ın çalışmalarından faydalanılarak geliştirilmiştir. Toplumsal göstergebilim anlayışı, bir yandan postmodern kültürde simgelerin rolüne ilişkin önemli bir kuramsal yaklaşım sunarken, diğer yandan gündelik yaşama uyarlanabilen durum incelemelerine uygunluğuyla çağdaş toplum çözümlemesinde önemli olmaktadır. Toplumsal göstergebilimin esas inceleme alanı, her türlü reklam metni ve Baudrillard ın gündelik yaşamın nesneleri olarak adlandırdığı arabalar, elektronik araçlar, evler, alışveriş merkezleri, kapalı çarşılar, moda ve benzerleri arasındaki karşılıklı etkileme gibi maddi kültür olguları bulunmaktadır (Gottdiener, 2005: 52). Toplumsal göstergebilim, genel göstergebilimden farklı olarak, gündelik yaşamın bağlamı ve toplumsal bağlam içerisindeki anlamlama uygulamaları arasındaki eklemlenmeyi göz önüne alır. Buna göre, toplumsal göstergebilime için bütün anlam eklemlenmiş ve kodlanmış boyuttan yükselir. Toplumsal göstergebilimin temel bilgi-kuramsal yaklaşımına baktığımızda, ilk olarak yananlamın düzanlamı öncelediği fikri görülür. Anlamlama dizgeleri, düzanlamsal göstergeleri ve bunlara toplumsal değerler yükleyen, Barthes ın kültürün yananlamsal ideolojileri olarak adlandırdığı (1990: ) özgün kültürel kodları içeren, çok düzeyli, çok katmanlı yapılardır. Toplumsal göstergebilime göre, bütün anlamlar bu eklemlenmiş, kodlanmış yapılardan oluşur. Söz konusu eklemlenme boyutu Eco ve Hall ın yaklaşımında da

18 çok önemlidir (Hall, 1988, s. 71; Eco, 1976). Hem üretilmiş nesnel dünyanın kendisi hem de onu anlamamız, toplumsal uygulamaların ve bunların toplumsallaşma süreçlerinin görünüşleri olan kodlanmış ideolojilerinden kaynaklanır. Söz konusu bu eklemlenmiş boyut, toplumsal göstergebilimin analiz nesnesini oluşturur. Bu model bir anlamda, ideolojiyle biçimler arasındaki bağlantının bir soyutlanmasıdır (Gottdiener, 2005, 49). Kodlanmış ideoloji de salt güdümlü ilişkiler olarak var olmaz. İdeolojiler, toplumsal düzen içinde çeşitli görünüş biçimi, etkileşimler, çeşitli gündelik hayat unsurları ve kültürel nesneler olarak maddileştirilmiştir. Bu bağlamda toplumsal göstergebilim dâhilindeki bir analiz, söylemsel olarak kültür üreticilerinin ve kültür tüketicilerinin bakış açılarını ortaya koymayı amaçlar. Belirtilen koşullarda kültürel göstergenin ayrışmasında göstergenin düzeyleri önemlidir. Bu yapıda, içerik tözü eklemlenmiş, çok boyutlu bir yapıyken, içerik biçimi, bunun tersine uygulamada kodlanmış toplumsal etkileşim ve simgesel davranışlar yoluyla maddileştirilmiş bulunan özel bir ideolojidir. Anlatım biçimi, belli bir ideolojiyi ifade eden özel biçimsel unsurlarken, anlatım tözü, kodlanmış ideolojileri yansıtan, maddi olarak var olan nesnelerin kendisini ifade etmektedir. Bunun yanında her gösterge, dizimsel ve dizisel yapıların söz konusu olduğu bir anlamlama dizgesinin parçasıdır. Her maddi nesne için birçok gösterge üreten çok anlamlılık, verili her kültürel anlatım için kodlanmış ideolojilerin pek çok şeklinin kesişimidir (Gottdiener, 2005: 52). Bu bağlamda, toplumsal göstergebilim için anlamsallık düzeyleri önemli olsa bile, bu biçim açısından söylemlerin büyük önemi bulunmaktadır ve bu açıdan toplumsal göstergebilim dâhilindeki bir analiz söylem analizine yakın biçimdir. Analizlerde hem söylemsel biçime uygun olması açısından hem de analiz metninin kurgusu açısından mekânların yapısal tasarımı, mekânın dâhili tasarımı ve tüketim ilişkisi, mekân tasarımı ve hesaplanabilirlik ilkesi, mekân tasarımı ve verimlilik ilkesi, tüketim mekânında denetim, mekânın zaman vurgusu, mekânın akıldışılığı, mekândaki kişiselleştirme ve boş zaman etkinlikleri, ürün gelişimi ve pazarlama aktivitelerine değinilecektir. ANALİZLER: TÜRDEŞ BİR TÜKETİM UNSURU OLARAK McDONALD S ÜZERİNDEN BİR OKUMA McDonald sın başını çektiği fastfood kültürü, Türkiye nin bir çok yenilikle tanıştığı 80 li yılların sonundan itibaren hayatımıza girmiş, yeme içme, boş zaman etkinlikleri konusunda yeni bir alternatif olmaktan öte farklı bir kültürel biçim olarak hayatımıza girmiştir. Temel vaadi, çok kısa bir zamanda ucuz bir yemeği, en hızlı biçimde sunmak olan bu ürün, zaman ve pratiklik avantajıyla tam bir metropol ürünü olma özelliği

19 göstermektedir. 90 lı yılları giderek bir trend haline gelen bu tüketim biçimi, ekonomik sistemde de bir harekete neden olmuş ve franchise denilen sistemle Türkiye nin dört bir tarafındaki tüketiciyle tanışmıştı. Temelinde tanımlı standartlarda çalışan; kalite, hizmet, hijyen, fiyat ve lezzet konusunda bilindik, güvenilir standartları olan, dünyanın her yerinde aynı olan bir ürün biçimidir. McDonald's Yönetim Kurulu eski Başkanı James Cantalupo'nun daha 1990 ların başında ifade ettiği nokta kendi ifadesiyle multilocal olarak tanımladığı McDonald sın bu araştırma için önemli bir örneklem olduğunu gösteriyordu: McDonald sın ana stratejisi, kendisini mümkün olduğunca yerel kültürün parçası yapmak; bunun için anlamlar üretmektir (Watson, 2000: 129). Ürün özelliklerinin yanında McDonald s gibi fastfood markaları, sadece Amerikan tatlarının değil, çoğu küresel değerleri karşılayan Amerikan değerlerinin de tüm dünyayı kuşattıklarının en somut göstergeleri olmuştur. Sosyal kuram bu olguyu tartışırken dünyanın McDonaldizasyonu, McDünya gibi çok bilinen kavramlar türettiler. Diğer taraftan, marka küresel düşün, yerel davran gibi bir stratejinin öncüsü olmuştur. Bu belirtilen kavramlarla kastedilen; yerel değerlerin, renklerin, anlamların, kısacası yerele ait tüm kültürel çeşitliliğin küresel kapitalizm altında deforme edildiği, zaman zaman yok edildiği tektürleştirilmiş bir uluslararası kültürün yaratılmasıydı. Küreselleşme sonuçta, toplumsal, siyasal, ekonomik, kültürel gündelik yaşam pratiklerini kapsadığı için McDonald s gibi şirketlerin küyerel olmayan yaklaşımlarına rastlıyoruz. McDonald s ın Türkiye de menüsüne ayran koyması, aynı markanın vejetaryen nüfusun bol olduğu Hindistan da sebzeli McNugget ı piyasaya sürmesi, rakibi Burger King in Türk damak tadına uygun olarak ateşte pişen köfteyi mönüsüne koyması, McDonald sın ramazan mönüleri ve ilgili reklam kampanyaları, bu söylenilene örnek oluşturmaktadır. Bu örnekler, zaman zaman yerel değerleri de kullansa, bunları tecimsel amaçlarıyla etkisizleştiren, küresel kapitalizmin ortaya koyduğu türdeş bir tüketim biçimi etrafında dolaşan, daha genel anlamda tek tip bir kültürü örnekleyen bir biçimi göstermektedir. Çalışmanın analiz kısmında bu yaklaşımı göz önünde bulundurarak türdeş tüketimin uluslar arası mevcudiyetine bakılacak, söz konusu türdeşliğin tüketimi kolaylaştırıcı ve tüketiciyi büyüleyici mekanizmalarına bakılacak, türdeş tüketim mekânlarında zaman ve mekân özelliklerine bakılıp, söz konusu türdeşliğin yaratılması noktasında küresel reklam etkinliklerinin rolüne göz atılacak.

20 TÜRDEŞ TÜKETİM ARAÇLARININ ULUSLAR ARASI MEVCUDİYETİ Filipinler de Manila Havaalanının çıkışında bulunan Meryem Ana heykelini Filipinliler, Çarşıların Meryemi olarak çağırırlar. Bunun sebebi, büyük heykelin gölgesinin Asya nın en büyük iki alışveriş merkezine vurmasıdır. Burası tam bir küresel çarşıdır; küresel markaların panayırıdır. Dev ışıklı panolardan sokak lambalarına, alışveriş merkezinde satılan ürünlerden kaldırımlara tüm mekânın markalandırıldığı bir yerden bahsediyoruz. Küresel markaların hâkim olduğu bir anlamlar evreni. Dünyanın pek çok yöresinde böyle pek çok yer bulunmaktadır. Zaten küresel markaların hayatımıza girmesi için bu tür özel tüketim mekânlarına da ihtiyaç yok; Bunun için evimizdeki TV yi açmak, her pazar kahvaltı soframızdaki gazetelere bakmak ya da cep telefonumuzu kontrol etmek yeterli. Öyle ki, küresel dev marka Coca Cola nın bir reklamı bir günde yaklaşık 150 ülkede den daha fazla kez gösterilmektedir. Küresel tüketim araçlarının uluslar arası mevcudiyeti için bir başka küresel dev McDonald'sa bakalım. McDonald s, Çin de 1992 de ilk kez açıldığında binlerce Çinli bir hamburger için saatlerce kuyrukta bekliyordu ve bu olay dünya basınında genişçe yer alıyordu. McDonald's, Çinliler için Amerikan kültürünün ve modernleşmenin görünen yüzüydü. Türdeş tüketim araçlarının uluslararası mevcudiyetine baktığımızda sadece Çinlilerden de bahsetmek olmaz te aynı restoran Kuveyt'te ilk kez açıldığında arabalara servis yapan McDonald s penceresinin önünde 10 kilometrenin üzerinde uzunlukta bir kuyruk oluşmuştu. Hatta öyle ki, McDonald sın Moskova'daki açılışı ve bu açılıştaki görüntüler Doğu Bloğu ülkelerinin çöküşünün sembolü olmuştu. Durum böyleyken, bir taraftan da küreselleşme karşıtlarının çeşitli kereler küreselleşmeye karşı duruş sembolü oluyordu McDonald s. Bunların en ilginçlerinden birinde, küreselleşme karşıtı Fransız bir çevre örgütü McDonald's'ın marka karakteri Ronald'ı kaçırıp rehin alıyordu. Yapılan açıklama, eylemin amacı, Amerikan yaşam tarzı dayatmasına karşı çıkmak ve Sam amcanın hamburgerinin standart üretim uğruna ucuz ve yoğun tarım yaparak doğayı tahrip ettiğine dikkat çekmek olarak açıklanıyordu. İnceleme nesnemiz McDonald sa baktığımızda, ilk kez 1940 yılında Dick ve Mac McDonald tarafından California San Bernardino'da açılan McDonald'sın bugün 120 yi aşkın ülkede yaklaşık şubesi bulunmakta. Bunların 'den fazlası Amerika dışında bulunuyor. Her gün dünyada ortalama 52 milyon insan McDonald's restoranlarını ziyaret ediyor. Dünyadaki McDonald s restoranlarında çalışanların sayısı ise 1,5 milyonu geçiyor. ABD'de nüfusun % 98'i yılda en az bir kere McDonald'sa gidiyor. Dünya genelinde McDonald's faaliyetleri, şirketin ABD'de Chicago yakınlarında Oak Brook'taki merkezinden yönetiliyor. Hatta McDonald'sın yine Oak Brook'ta bulunan uluslararası eğitim merkezi

ÜNİTE:1. Sanayi Sonrası Toplum: Daniel Bell ÜNİTE:2. Alain Touraine: Modernlik ve Demokrasi ÜNİTE:3. Postmodern Sosyal Teori ÜNİTE:4

ÜNİTE:1. Sanayi Sonrası Toplum: Daniel Bell ÜNİTE:2. Alain Touraine: Modernlik ve Demokrasi ÜNİTE:3. Postmodern Sosyal Teori ÜNİTE:4 ÜNİTE:1 Sanayi Sonrası Toplum: Daniel Bell ÜNİTE:2 Alain Touraine: Modernlik ve Demokrasi ÜNİTE:3 Postmodern Sosyal Teori ÜNİTE:4 Zygmunt Bauman: Modernlik ve Postmodernlik ÜNİTE:5 Tüketim Toplumu, Simülasyon

Detaylı

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004 , Biz araştırmacılar müşterilerimizin pazarlama, satış çabalarına destek olmak için varız... Tüketiciye odaklanma : Davranışlarının ardındaki nedenleri anlamak Onlara doğru mesajları iletmek Onları etkilemek

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... v KÜRESEL GENİŞLEMEDE HİNDİSTAN PAZARI... 1

İÇİNDEKİLER. Önsöz... v KÜRESEL GENİŞLEMEDE HİNDİSTAN PAZARI... 1 İÇİNDEKİLER Önsöz... v 1. ULUSLARARASI PERAKENDECİLİK KAVRAMI, PERAKENDECİLİKTE ULUSLARARASILAŞMA VE KÜRESEL TEDARİK... 1 KÜRESEL GENİŞLEMEDE HİNDİSTAN PAZARI... 1 1.1. ULUSLARARASI PERAKENDECİLİK TANIMI,

Detaylı

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Medya Ekonomisi Kavram ve Gelişimi Ünite 1 Medya ve İletişim Önlisans Programı MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU 1 Ünite 1 MEDYA EKONOMİSİ KAVRAM VE GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

KÜRESEL PAZARLAMA Pzl-402u

KÜRESEL PAZARLAMA Pzl-402u KÜRESEL PAZARLAMA Pzl-402u KISA ÖZET www.kolayaof.com DİKKAT Burada ilk 4 sayfa gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 2 İÇİNDEKİLER Ünite 1: Küresel Pazarlama: Temel Kavramlar

Detaylı

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR?

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Haziran 2010 SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Proje Koordinatörleri: İndeks Araştırma Ekibi Simge Şahin, İstanbul Bilgi Üniversitesi Giriş:

Detaylı

1.Kameranın Toplumsal Tarihi. 2.Film ve Video Kameraları. 3.Video Sinyalinin Yapılandırılması. 4.Objektif. 5.Kamera Kulanım Özellikleri. 6.

1.Kameranın Toplumsal Tarihi. 2.Film ve Video Kameraları. 3.Video Sinyalinin Yapılandırılması. 4.Objektif. 5.Kamera Kulanım Özellikleri. 6. 1.Kameranın Toplumsal Tarihi 2.Film ve Video Kameraları 3.Video Sinyalinin Yapılandırılması 4.Objektif 5.Kamera Kulanım Özellikleri 6.Aydınlatma 1 7.Ses 8.Kurgu 0888 228 22 22 WWW.22KASİMYAYİNLARİ.COM

Detaylı

HER TÜRLÜ MEKANIN YIKILIŞINI İŞİTİYORUM,PARÇALANAN CAMI VE ÇÖKEN

HER TÜRLÜ MEKANIN YIKILIŞINI İŞİTİYORUM,PARÇALANAN CAMI VE ÇÖKEN ZAMAN-MEKAN HER TÜRLÜ MEKANIN YIKILIŞINI İŞİTİYORUM,PARÇALANAN CAMI VE ÇÖKEN DUVARLARI, ZAMAN İSE SON BİR KIZGIN ALEV. JAMES JOYCE Küreselleşme sürecinde hız kazanan teknoloji, mesafelerin sesten bile

Detaylı

Kadir CANATAN, Beden Sosyolojisi, Açılım Yayınları, 2011, 720 s. İstanbul.

Kadir CANATAN, Beden Sosyolojisi, Açılım Yayınları, 2011, 720 s. İstanbul. KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ Devrim ERTÜRK Araş. Gör., Mardin Artuklu Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü. Kadir CANATAN, Beden Sosyolojisi, Açılım Yayınları, 2011, 720 s. İstanbul. Beden konusu, Klasik

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İLETİŞİM BECERİLERİ. Doç. Dr. Bahar Baştuğ

İLETİŞİM BECERİLERİ. Doç. Dr. Bahar Baştuğ İLETİŞİM BECERİLERİ Doç. Dr. Bahar Baştuğ AMAÇ VE HEDEFLER Hasta ve hasta yakınları, çalışma arkadaşları ile iletişimi ve ilişkileri geliştirmek için iletişim adına temel bilgileri vermek Hedef, etkin

Detaylı

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Mit, Mitoloji, Ritüel DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Kelime olarak Mit Yunanca myth, epos, logos Osmanlı Türkçesi esâtir, ustûre Türkiye Türkçesi: söylence DR. SÜHEYLA SARITAŞ

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ

ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ Yazar: Dr.Adem Sağır Yayınevi: Nobel Yer/yıl: Ankara/2012 Sayfa Sayısı: 272 Göç insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Bütün dönemler

Detaylı

1.Bireyden Kitleye. 2.Habere İlk Adım: Gazete. 3.Her Yerdeki Ses: Radyo. 4.Düş mü, Gerçek mi?: Sinema. 5.Evdeki Dünya Televizyon

1.Bireyden Kitleye. 2.Habere İlk Adım: Gazete. 3.Her Yerdeki Ses: Radyo. 4.Düş mü, Gerçek mi?: Sinema. 5.Evdeki Dünya Televizyon 1.Bireyden Kitleye 2.Habere İlk Adım: Gazete 3.Her Yerdeki Ses: Radyo 4.Düş mü, Gerçek mi?: Sinema 5.Evdeki Dünya Televizyon 1 6.Becerikli F@reyle Uzaklara: İnternet 7.Markalar ve İmajlar: Reklam ve Halkla

Detaylı

ÖZEL EGEBERK ANAOKULU Sorgulama Programı. Kendimizi ifade etme yollarımız

ÖZEL EGEBERK ANAOKULU Sorgulama Programı. Kendimizi ifade etme yollarımız Disiplinlerüstü Temalar Kim Olduğumuz Bulunduğumuz mekan ve zaman Kendimizi ifade etme Kendimizi Gezegeni paylaşmak Bireyin kendi doğasını sorgulaması, inançlar ve değerler, kişisel, fiziksel, zihinsel,

Detaylı

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme MARKA EKONOMİSİ İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda Almanya ya çalışmak için işçi göndermeye başlayan

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015 Pazarlamanın Önemi Toplumsal açıdan önemi Para Uzmanlık Pazar İşletmeler açısından önemi - 1 Pazarlamanın Topluma Sağladığı Katkılar Toplumun gereksinim ve isteklerini karşılama hizmeti görür Ekonomik

Detaylı

YENİ MEDYA VE GAZETECİLİK TEZLİ/TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ

YENİ MEDYA VE GAZETECİLİK TEZLİ/TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ YENİ MEDYA VE GAZETECİLİK TEZLİ/TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2017-2018 DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ (I. Yarıyıl) YMG501 YMG503 İletişim Kuramları İletişim Kuramları dersi, anaakım ve eleştirel iletişim

Detaylı

Yerel Kalkınma ve Geleneksel Gıdaların Endüstriyel Üretimi

Yerel Kalkınma ve Geleneksel Gıdaların Endüstriyel Üretimi Yerel Kalkınma ve Geleneksel Gıdaların Endüstriyel Üretimi 2016 KALKINMA Kalkınma kavramı önceleri sadece; Ekonomik büyüme Sanayileşme ve kentleşme kavramlarına karşılık gelirken Daha sonraları ise ekonomik

Detaylı

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Brezilya: Ülkeler arası gelir grubu sınıflandırmasına göre yüksek orta gelir grubunda yer almaktadır. 1960 ve 1970 lerdeki korumacı

Detaylı

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazarlama - Tanımlar Tanım sayısının çokluğu Anlayış farklılıkları Tanımları yapanların özellikleri Dar ve geniş anlamda yapılan

Detaylı

SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR!

SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR! SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR! Şehir ve Medeniyet İÇGÜDÜSEL DEĞİL, BİLİNÇLİ TERCİH: ŞEHİR Şehir dediğimiz vakıayı, olguyu dışarıdan bir bakışla müşahede edelim Şehir denildiğinde herkes kendine göre bir

Detaylı

FANTAZMAGORİ, GÜNDELİK YAŞAMIN ESTETİĞİ YA DA SADECE TÜKETİM: KENTTE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNE GENEL BİR BAKIŞ

FANTAZMAGORİ, GÜNDELİK YAŞAMIN ESTETİĞİ YA DA SADECE TÜKETİM: KENTTE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNE GENEL BİR BAKIŞ FANTAZMAGORİ, GÜNDELİK YAŞAMIN ESTETİĞİ YA DA SADECE TÜKETİM: KENTTE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNE GENEL BİR BAKIŞ Uğur BATI 1990 li yıllarla birlikte özellikle ABD ve Batı Avrupa ülkeleri ile birlikte dünyanın

Detaylı

İletişim kavramı ve tanımı

İletişim kavramı ve tanımı İletişim kavramı ve tanımı Fransızca dan communication (haberleşme) İletişim haberleşmeyi de içeren daha geniş kapsamlı ileti alışverişi, toplumsal nitelikli bir etkileşim, paylaşım.. İletişim kavramının

Detaylı

Toplam Perakende 2016

Toplam Perakende 2016 www.pwc.com.tr/toplamperakende Toplam Perakende 2016 Orhan Öztürk Yusuf Bulut 20 Toplam perakende 2016 raporunda önemli noktalar Araştırmanın 6. yılı Asya nın genişlemiş katılımı: Tayland, Singapur & Malezya

Detaylı

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır Öğrencinin ilgi alanları, becerileri ve yetenekleri düşünüldüğü zaman kendi öğrenme yöntemlerine göre akademik ve/veya kültürel alanda başarılı olabilir.

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

1. Hafta: Giriş ve İletişim, Teknoloji ve Toplum İlişkisine Dair Temel Yaklaşımlar

1. Hafta: Giriş ve İletişim, Teknoloji ve Toplum İlişkisine Dair Temel Yaklaşımlar İletişim Teknolojileri ve Toplum Dersin Adı İletişim Teknolojileri ve Toplum Düzeyi Lisans Öğretim Elemanı Doçent Dr. Funda Başaran Özdemir Dersin Amaçları Teknolojik gelişmenin getirdiği, başta internet

Detaylı

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 YILI DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 yılı Ocak-Mart döneminde, Türkiye deri ve deri ürünleri ihracatı % 13,7 artışla 247,8 milyon dolara yükselmiştir. Aynı dönemde

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 8.9.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik Yıl

Detaylı

AVM ve mağazalar için

AVM ve mağazalar için AVM ve mağazalar için Akıllı telefonların kullanım oranı her geçen gün hızla artıyor. Buna paralel olarak işletmelerin tüketiciye ulaştırmak istedikleri mesajları için de yeni bir kanal şekillenerek yaygınlaşıyor.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Medya ve Siyaset (KAM 429) Ders Detayları

Medya ve Siyaset (KAM 429) Ders Detayları Medya ve Siyaset (KAM 429) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Medya ve Siyaset KAM 429 Her İkisi 3 0 0 3 8 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ PAZARLAMASI

SAĞLIK HİZMETLERİ PAZARLAMASI Pazarlama İle İlgili Temel Kavramlar Ve Sağlık Hizmetleri Pazarlamasının Önemi Ünite 1 Sağlık Yönetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı SAĞLIK HİZMETLERİ PAZARLAMASI Yrd. Doç. Dr. Polat TUNCER 1 Ünite 1 PAZARLAMA

Detaylı

İLETİŞİM VE TOPLUM B A H A R D Ö N E M İ N İ S A N D E R S S U N U M U

İLETİŞİM VE TOPLUM B A H A R D Ö N E M İ N İ S A N D E R S S U N U M U İLETİŞİM VE TOPLUM İ S T A N B U L T İ C A R E T Ü N İ V E R S İ T E S İ 2 0 1 4-2 0 1 5 B A H A R D Ö N E M İ M E D E N İ Y E T V E T O P L U M R E K T Ö R L Ü K D E R S İ 20-2 1 N İ S A N 2 0 1 5 D O

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ T.C. Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi vturker@marmara.edu.tr 2.DERS İnsan Kaynakları Yönetiminin günümüz organizasyonları için önemi 21. YÜZYILDA REKABETİN DİNAMİKLERİ KÜRESELLEŞME

Detaylı

IT-515 E-Devlet ve e-dönüşüm Türk Hava Kurumu Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı 2014

IT-515 E-Devlet ve e-dönüşüm Türk Hava Kurumu Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı 2014 IT-515 E-Devlet ve e-dönüşüm Türk Hava Kurumu Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı 2014 İLETİŞİM VE ALGI YÖNETİMİ Yalçın DOĞANAY yalcindoganay61@gmail.com Ders Öğretim Görevlileri

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... v İçindekiler... ix Tablolar Listesi... xv Şekiller Listesi... xv BİRİNCİ BÖLÜM SOSYOLOJİ VE TURİZM SOSYOLOJİSİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... v İçindekiler... ix Tablolar Listesi... xv Şekiller Listesi... xv BİRİNCİ BÖLÜM SOSYOLOJİ VE TURİZM SOSYOLOJİSİ İÇİNDEKİLER Önsöz... v İçindekiler... ix Tablolar Listesi... xv Şekiller Listesi... xv BİRİNCİ BÖLÜM SOSYOLOJİ VE TURİZM SOSYOLOJİSİ SOSYOLOJİNİN TANIMI VE KONUSU... 1 SOSYOLOJİNİN GENEL AMAÇLARI... 3

Detaylı

herkesin bir reklamı olmalı

herkesin bir reklamı olmalı bilgi@herkesinreklami.com www.herkesinreklami.com herkesin bir reklamı olmalı herkesin bir reklamı olmalı Günümüzde reklam ve tanıtım gibi faaliyetlerin öneminin herkes farkında. Ancak çok zaman bu işler

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YIL KODU BİRİNCİ YARIYIL BES - 105 Beden Eğitimi ve Spor 0 2 0 GZT - 101 Temel Gazetecilik 3 0 3 GZT - 105 Yazılı ve Sözlü Anlatım 2 2 3 HİL - 107 İşletme Bilimine Giriş 3 0 3 HİL - 111 Sosyal

Detaylı

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Amaç Kurumsal iletişim bir kuruluşun hedeflediği kitleye

Detaylı

Sosyal Ağlar ve Pazarlama

Sosyal Ağlar ve Pazarlama Sosyal Ağlar ve Pazarlama Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr BBY 465, 8 Aralık 2014-1 Pazarlamanın Hedefleri Kaliteli hizmet Süreklilik Güven Müşteri memnuniyeti Pazar payını korumak/artırmak Bağlılığı artırmak

Detaylı

bonprix sonunda Türkiye de!

bonprix sonunda Türkiye de! bonprix sonunda Türkiye de! Thomas Carroux İstanbul, 18 Ekim 2011 BONPRIX YE Titel der Präsentation HOS GELDİNİZ bonprix» Hesaplı moda satan uluslararası çok kanallı perakende satış mağazasıdır.» 22 ülkede

Detaylı

ÜNİTE:1. Toplumsal Yapıyı Açıklayan Kavram ve Kuramlar ÜNİTE:2. Türkiye de Kültür ve Kültürel Değişim ÜNİTE:3

ÜNİTE:1. Toplumsal Yapıyı Açıklayan Kavram ve Kuramlar ÜNİTE:2. Türkiye de Kültür ve Kültürel Değişim ÜNİTE:3 ÜNİTE:1 Toplumsal Yapıyı Açıklayan Kavram ve Kuramlar ÜNİTE:2 Türkiye de Kültür ve Kültürel Değişim ÜNİTE:3 Türkiye de Aile Kurumu ve Nüşusla İlgili Sorunlar ÜNİTE:4 Türkiye de Eğitim Kurumu ve Sorunları

Detaylı

SLOW FOOD: SAĞLIKLI BESLENME ADINA TOPLUMSAL BİR TEPKİ

SLOW FOOD: SAĞLIKLI BESLENME ADINA TOPLUMSAL BİR TEPKİ SLOW FOOD: SAĞLIKLI BESLENME ADINA TOPLUMSAL BİR TEPKİ İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan ve 1980 li yıllarda zirveye ulaşan endüstri ve ticaretteki gelişme, öncelikle Amerika da yeni bir yaşam

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

ULUSLARARASI ÖRGÜTLER

ULUSLARARASI ÖRGÜTLER DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ULUSLARARASI ÖRGÜTLER KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

REKLAM VE REKLAM YAZARLIĞI VİZE SORU VE CEVAPLARI

REKLAM VE REKLAM YAZARLIĞI VİZE SORU VE CEVAPLARI REKLAM VE REKLAM YAZARLIĞI VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 1 ) Daha samimi, daha şahsi ve nazik bir hitap şekline sahip ve bireysel ziyaretler kadar etkili olan doğrudan postalama reklam aracı Mektup

Detaylı

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Ekonomi Politik IR502 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir.

Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir. 1 Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir. Birbirleri ile etkileşimli elemanların oluşturduğu topluluktur.

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM ÇOCUK VE TÜKETİM Yapılan araştırmalar dünyadaki nüfus artışına bağlı olarak marka sayısında da artış olduğunu söylemektedir. Nüfusun farklı gruplara sahip olması ve çocukların da bu gruplar içerisinde

Detaylı

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir.

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. - 1 - I. A.B.D. HAKKINDA GERÇEKLER Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. 1- Genel bakış A.B.D. nin değişen nüfus yapısı: http://usinfo.state.gov/journals/itsv/0699/ijse/ijse0699.htm

Detaylı

Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları

Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Siyasi İktisat IR211 Güz 3 0 0 3 6 Ön Koşul Ders(ler)i Yok

Detaylı

Sosyal Ağlar ve Pazarlama

Sosyal Ağlar ve Pazarlama Sosyal Ağlar ve Pazarlama Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr BBY 465, 1 Aralık 2015-1 Pazarlamanın Hedefleri Kaliteli hizmet Süreklilik Güven Müşteri memnuniyeti Pazar payını korumak/artırmak Bağlılığı artırmak

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Bilginin sürekli bir gelişme içinde bulunduğu ve bilgi

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

Mobil Pazarlama Stratejiniz İçin Çevrimiçi Video Neden Olmazsa Olmaz?

Mobil Pazarlama Stratejiniz İçin Çevrimiçi Video Neden Olmazsa Olmaz? Mobil Pazarlama Stratejiniz İçin Çevrimiçi Video Neden Olmazsa Olmaz? Günümüzde tüketiciler ihtiyaç duydukları ya da istedikleri bir şey olduğunda refleks olarak Yayınlandı Nisan 2015 telefonlarına uzanıyor.

Detaylı

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com 0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com Adını aldığı Ph1 gezegenin sahip olduğu 4 güneşi Kalite, Uzmanlık, Güven ve Yenilikçi olarak yörüngesine koyarak, markanızı 4 koldan saracak ve sizi gezegen savaşlarına

Detaylı

Başkent Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. Doç. Dr. S. EKER

Başkent Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. Doç. Dr. S. EKER TÜRK DİLİ ÜZERİNE BİRKAÇ NOT Başkent Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Doç. Dr. S. EKER 1 Millî his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir Dilin millî ve zengin olması millî

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I İŞLETME BİRİMİ VE İŞLETMEYİ TANIYALIM YONT 101- İŞLETMEYE GİRİŞ I 1 İŞLETME VE İLİŞKİLİ KAVRAMLAR ÖRGÜT KAVRAMI: Örgüt bir grup insanın faaliyetlerini bilinçli bir şekilde, ortak

Detaylı

CATI YALITIM CEPHE DOSYA MEHPARE EVRENOL SELÇUK AVCI BOĞAÇHAN DÜNDARALP. MART 2014 Say 371 Fiyat 10 TL

CATI YALITIM CEPHE DOSYA MEHPARE EVRENOL SELÇUK AVCI BOĞAÇHAN DÜNDARALP. MART 2014 Say 371 Fiyat 10 TL MART 2014 Say 371 Fiyat 10 TL TÜRK YE N N ULUSLARARASI YATIRIM, PROJE VE MÜTEAHH TL K DERG S MEHPARE EVRENOL SELÇUK AVCI BOĞAÇHAN DÜNDARALP CATI DOSYA CEPHE YALITIM CEPHE YALITIM ÇATI BOĞAÇHAN DÜNDARALP

Detaylı

DERS: REKLAMDA ANLATI TÜRLERİ KONU: REKLAM KAMPANYASI SÜRECİ HAZIRLAYAN: MERYEM MERVE ÖZKAN ÖĞRENCİ NO:

DERS: REKLAMDA ANLATI TÜRLERİ KONU: REKLAM KAMPANYASI SÜRECİ HAZIRLAYAN: MERYEM MERVE ÖZKAN ÖĞRENCİ NO: DERS: REKLAMDA ANLATI TÜRLERİ KONU: REKLAM KAMPANYASI SÜRECİ HAZIRLAYAN: MERYEM MERVE ÖZKAN ÖĞRENCİ NO: 150402012 İÇİNDEKİLER -REKLAM KAMPANYASI ÖN BİLGİ -TARİHÇEMİZ -VİZYONUMUZ VE MİSYONUMUZ -İSİM HİKÂYEMİZ

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİNDE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARININ VE MEDYANIN ROLÜ

KAMU DİPLOMASİSİNDE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARININ VE MEDYANIN ROLÜ KAMU DİPLOMASİSİNDE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARININ VE MEDYANIN ROLÜ Doç. Dr. O. Can ÜNVER 15 Nisan 2017 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ KAMU DİPLOMASİSİ SERTİFİKA PROGRAMI İletişim Nedir? İletişim, bireyler, insan grupları,

Detaylı

Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi amaçlanmaktadır.

Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi amaçlanmaktadır. Dersin Adı: Araştırma Teknikleri Dersin Kodu: MLY210 Kredi/AKTS: 2 Kredi/4AKTS Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ 7.A.1. Teknoloji ve Tasarım Öğreniyorum Burdur İl Koordinatörleri Teknoloji Nedir? Teknoloji, insanların gereksinimlerine(ihtiyaçlarına) uygun yardımcı araç ve aletlerin yapılması

Detaylı

1. Sosyolojiye Giriş, Gelişim Süreci ve Kuramsal Yaklaşımlar. 2. Kültür, Toplumsal Değişme ve Tabakalaşma. 3. Aile. 4. Ekonomi, Teknoloji ve Çevre

1. Sosyolojiye Giriş, Gelişim Süreci ve Kuramsal Yaklaşımlar. 2. Kültür, Toplumsal Değişme ve Tabakalaşma. 3. Aile. 4. Ekonomi, Teknoloji ve Çevre 1. Sosyolojiye Giriş, Gelişim Süreci ve Kuramsal Yaklaşımlar 2. Kültür, Toplumsal Değişme ve Tabakalaşma 3. Aile 4. Ekonomi, Teknoloji ve Çevre 5. Psikolojiye Giriş 1 6. Duyum ve Algı 7. Güdüler ve Duygular

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek Tarih: 19.01.2013 Sayı: 2014/01 İSMMMO dan Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı Raporu Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek İSMMMO nun Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı adlı

Detaylı

1. Aşama: Terminoloji değişimi

1. Aşama: Terminoloji değişimi 1. Aşama: Terminoloji değişimi Perakende satış yok tüketici / alışverişçi talebi (alımı) var Dağıtım sistemi tuzaklarla doludur İş başarısının ölçümü nihai taleptir Her şey talebi anlamakla başlar 2 Dağıtım

Detaylı

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2 Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3 Sosyal Biliş ÜNİTE:4 Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 1 Tutum ve Tutum Değişimi ÜNİTE:6 Kişilerarası Çekicilik ve Yakın İlişkiler

Detaylı

Fırsat Eşitliği Modeli FEM

Fırsat Eşitliği Modeli FEM Fırsat Eşitliği Modeli FEM IPRA Altın Küre Ödülleri 2014 FEM Fırsat Eşitliği Modeli IPRA (Uluslararası Halkla İlişkiler Derneği) Altın Küre Ödülleri nde 2014 yılı Sivil Toplum Kuruluşları Kurumiçi Kampanyası

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl 8. düzenlenen Felis Ödülleri medya planlama stratejilerini ödüllendirmesinin yanı sıra bu yıl genişleyen

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

MEDYA VE KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR TEZLİ, TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ (I. YARIYIL)

MEDYA VE KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR TEZLİ, TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ (I. YARIYIL) MEDYA VE KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR TEZLİ, TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2016-2017 DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ (I. YARIYIL) MKC501 MKC503 (Zorunlu) DERS İÇERİKLERİ Kültürel Çalışmaların Kuramsal Temelleri: Kültürel

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

www.elaresort.com www.elavillas.com /elaresort +90 444 1 352 /elaresort

www.elaresort.com www.elavillas.com /elaresort +90 444 1 352 /elaresort +90 444 1 352 www.elaresort.com www.elavillas.com /elaresort /elaresort Zarafet ve kaliteyle zenginleşen kusursuz bir dünya... L U X U R I S M Luxurism, sadece bir kelime değil; mükemmelliğin heyecan

Detaylı

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 Haziran 2015 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : PAZARLAMA İLKELERİ Ders No : 00005000 : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Jeopolitik POLS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Jeopolitik POLS DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Jeopolitik POLS 411 7-8 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

TEMEL SANAT EĞİTİMİ NEDİR?

TEMEL SANAT EĞİTİMİ NEDİR? TEMEL SANAT EĞİTİMİ NEDİR? Temel sanat eğitimi çizgi, form, mekân, renk, üç boyutlu yapı, görsel algılama ve inceleme ile ilgilenir. Temel sanat eğitimi derslerinin temeli Bauhaus a, Johannes Itten in

Detaylı

Arçelik A.Ş. Patent Stratejileri

Arçelik A.Ş. Patent Stratejileri Arçelik A.Ş. Patent Stratejileri Sertaç Köksaldı, Arçelik A.Ş. Rekabet Gücü ve Fikri Haklar Semineri İstanbul Sanayi Odası, Odakule 16 Ekim 2008 Akış Arçelik A.Ş. Ar-Ge ve patent geçmişi Mevcut durum Uygulanan

Detaylı