TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ"

Transkript

1 TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ ve YÖNETİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi Ö Z E T Ülkemizin önemli servetlerinden olan yeraltısularından en iyi şekilde faydalanmak ve sürdürülebilir bir anlayışla gelecek nesillere taşımak, ancak sağlıklı yönetim politikaları uygulamakla mümkündür. Bunun içinde öncellikle ülke çapında akifer yapılarının geometrik yapısı ve hidrojeolojik özellikleri sağlıklı olarak belirlenmelidir. Gelecekte kuvvetle olası küresel ısınmanın ve buna bağlı olarak kuraklık sürecinin yaşanması halinde kurak-yarı kurak iklim özeliklerine sahip ülkemizde yüzey suları ve yıllık yenilenebilir yeraltısuyu rezervleri büyük ölçüde tükenecek dinamik, statik ve hatta fosil su rezervlerine büyük ihtiyaç duyulacaktır. Kısa ve uzun vadede yapılacak ciddi ve sağlıklı hidrojeolojik çalışmalar ile Türkiye nin tüm yeraltısuyu potansiyeli sağlıklı olarak ortaya konmalıdır. GİRİŞ Dünyada, gelecekte mevcut iklim koşullarını ciddi boyutta etkileyecek bir küresel ısınmanın yaşanacağı değişik platformlarda dile getirilmektedir. Nitekim kutup ve Alplerdeki buzul tabakalarının günümüzde erimeye başlaması küresel ısınmanın bir sonucu olarak kabul edilmektedir. Küresel ısınma sonucunda yağış rejimindeki değişiklikler sonucu ülkemizde özellikle İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu da kuraklığın yaşanacağı, kıyı bölgelerinde ise nispeten fazla ancak, düzensiz ve genellikle faydasız bir yağışın olabileceği tahmin edilmektedir. Yarı kurak, kurak iklim koşullarına sahip ülkemizde esasen düzensiz olan yağış rejiminin, olası böyle bir kuraklık halinde ülkemizi yeterince olumsuz etkileyeceği açıktır. Ülkemizin içinde bulunduğu coğrafyada sosyal, ekonomik özelliği yanında stratejik bir öneme de sahip tatlı suların nitelik ve nicelik yönünden araştırılarak sürdürülebilir kaynak kapsamında yönetim modelinin ortaya konması bugün ve geleceğimiz için hayati önem taşımaktadır. Gelecekte olası bir kuraklık halinde Türkiye deki yüzey sularının miktarı daha azalacak hatta tükenebilecektir. Bu durumda Türkiye deki tek tatlı su kaynağı yeraltısuları olacaktır. Dolayısıyla ülkemizdeki yeraltısuyu potansiyelinin sağlıklı olarak ortaya konması ve korunması büyük önem kazanmaktadır. Sürdürülebilir Yaşam İçin Su Tüm canlılar için hayat su ile başlamış ve su ile devam edecektir. Avrupa Parlamentosu Su Politikası Çerçevesinde su : «ticari bir ürün değildir ama öyle görülüp korunması, savunulması gereken ve ticari bir ürün muamelesi gösterilmesi gereken bir mirastır» olarak tarif edilmiştir. Bu miras diğer tüm doğal kaynak ve servetlerden farklı olarak her yıl kendini yenileme olanağına sahip sürdürülebilir kaynak niteliğindedir. Servet niteliğindeki diğer doğal kaynaklar (petrol, maden, altın vbg.) yeryüzündeki mevcut

2 rezerv ve tüketim miktarlarına bağlı olarak birgün şüphesiz tükeneceklerdir. Güneş enerjisi sayesinde sürekli bir döngü (Hidrolojik Çevrim) içinde olan tatlı sular ise varlığını yağışlara bağlı olarak devam ettireceklerdir. Yeraltısularının tükenmesi yağışlara bağlı olmakla beraber yeraltında birer baraj olan akifer yapılarının hatalı sondaj inşaları ile bozulması, süzülme alanlarının çeşitli şekillerde yok edilmesi, özellikle kirletilerek kullanılamaz hale getirilmesi ile mümkündür. Yeryüzündeki Tatlı Suların Miktarı ve Dağılımı Yeryüzündeki tatlı suların, tüm suların yaklaşık %2,5 kadar olduğu ifade edilmektedir. Bu tatlı sularında % 0,036 sı atmosferde, % 77,2 u kar ve buz tabakalarında, % 0,323 ü yüzey suyu (göller ve nehirlerde), % 22,442 si ise yeraltında yeraltısuyu olarak bulunmaktadır 1 (Şekil 1). Bu tatlı suların ancak yüzey suları (göller ve nehirler) ile yeraltısuları bölümünden yararlanma olanağı mevcuttur. Yüzey ve yeraltısuları da karşılaştırıldığında; yeraltısularının, göller ve nehirlerdeki sulardan çok daha fazla olduğu görülmektedir. Tatlı suların dünyadaki bu dağılımı Türkiye coğrafyası içindeki jeolojik birimlerin litolojik oluşumları dâhilinde de geçerli midir? Şekil 1. Yerküredeki tatlı suların dağılımı Türkiye deki Tatlı Suların Miktarı ve Dağılımı DSİ verilerine göre 2 Ortalama yıllık yağış : 643 mm Toplam yıllık yağış miktarı : 501,0 km 3 Yüzey suyu akışı : 186,05 km 3 Buharlaşa : 274,0 km 3 Yeraltısuyu : 41,0 km 3 olarak gerçekleşmektedir. Ayrıca, Suriye den Türkiye ye gelen Asi Nehri de : 7 km 3 su taşımaktadır. Türkiye nin topografik ve iklim koşulları nedeniyle akışa geçen suların (186,05 km 3 ) ancak 95 km 3 ünden ekonomik olarak faydalanmak mümkün olabilmektedir. Aynı gerekçeler ile Suriye den gelen sularında 3 km 3 ünden faydalanılmaktadır. DSİ Teşkilatı tarafından ülke genelinde bugüne kadar yapılan hidrojeolojik çalışmalar ile de yaklaşık 14 (13,66 3 ) km 3 1 Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNDP), DSİ ajandası, 2009

3 yıllık yenilenebilir yeraltısuyu rezervi belirlenmiştir. Dolayısıyla, Türkiye nin çeşitli amaçlar (içme, kullanma, endüstri vbg.) için faydalanabilecek toplam tatlı su miktarı en fazla ( ) 112 km 3 olabilmektedir. Tüm bu suların temiz, kullanılabilir olduğu kabul edilse bile yıllık kişi başına düşen su miktarı (nüfusun 70 milyon kabul edilmesi halinde) 1585 m 3 olacaktır. Bugün için Büyük ve küçük Menderes, Gediz, Ergene, Kızılırmak nehirleri ile Erzurum Ovası yeraltısuları vbg başka su kaynaklarının kirlilik nedeniyle kullanılamaz duruma geldiği ve daha başka nehir ve yeraltısularının da aynı çevre bilinçsizliği ile ileride kirleneceği dikkate alındığında kişi başına düşecek su miktarı, yağışın bu miktarda oluşması halinde dahi çok azalacaktır. Gelecekte kuvvetle olası küresel ısınmaya bağlı olarak yaşanacak kuraklık sürecinde, yağışlarda azalmanın olması halinde ise bu rakam daha da aşağı düşecek ve Türkiye kişi başına düşen su miktarı bakımından dünya kişi/su projeksiyonu dâhilinde fakir ülkeler içinde yer alacaktır. Türkiye deki Yeraltısularının Miktarı ve Dağılımı Yıllık yenilenebilir yeraltısuyu rezervi haricinde boşalım kotu üzerindeki tüm yeraltı suları olarak adlandırılan dinamik rezerv ile boşalım kotu altında bulunan ve dolu savak gibi çalışan statik rezervlerde mevcuttur. Bazı araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalarda Türkiye de en az 500 km 3 dinamik rezervin, 2 3 trilyon m 3 kadarda statik rezervin olduğu tahmin edilmektedir 4. Türkiye nin bu olası yeraltısuyu potansiyeli genellikle bilinmediğinden ve bazı yetkililerce az bulunduğundan yeterince önemsenmemektedir. Ayrıca, Türkiye deki jeolojik formasyonların dağılımı ve konumu dikkate alındığında jeolojik yıllar içinde yeraltında birikmiş fosil su rezervlerinin da olması büyük ihtimal dâhilindedir. Bu rakamlar ve ihtimaller dikkate alındığı takdirde Türkiye yalnız kendi halkı için değil komşu ülkeler için de bir servet taşıyor olabilir. Nitekim Dünya Bankası raporlarında Türkiye nin içinde bulunduğu coğrafyada 400 milyar dolarlık bir su potansiyelinin olduğu ifade edilmektedir 5. Şekil 2. Türkiye deki Olası YAS potansiyeli miktarı 4 Tuzcu G., Gereğince Bilinemeyen ve Korunamayan Yeraltısularımız, DSİ Bülteni, Sayfa: 126, Ağustos/1999, Ankara 5 Tezcan L,. Küresel Su Politikaları ve Havza Yönetimi, 56.TJK Paneli, Nisan 2003, TMMOB JMO Yayını,

4 Türkiye deki Yeraltısularının Rezerv Belirleme Çalışmaları Türkiye nin yeraltısuları rezervinin ortaya konması amacıyla ilk defa 1950 lı yıllarda Alman jeologları çalıştırılmıştır yılında DSİ Teşkilatı bünyesinde kurulan Yeraltısuları Dairesi adeta bir seferberlik anlayışıyla tüm yurtta hidrojeolojik çalışmalar başlatmış ve yaklaşık 342 adet ovada ön inceleme (istikşaf) aşamasında hidrojeolojik etütleri tamamlamıştır. Bu çalışmalar sonucunda 150 den fazla ovanın, yeraltısuyu rezervi yönünden kayda değer olduğu saptanmış ve bu ovalarda detaylı etütler yapılarak haritaları ve raporları hazırlanmıştır. Bu raporlardan 93 adedi kitap halinde basılmıştır. DSİ Teşkilatının bu çalışmalarını kutlamak gerekir. Bu başarının nedeni, DSİ Teşkilatı bünyesinde kurulmuş olan ve sadece yeraltısuları ile ilgilenen Yeraltısuları Dairesi nin varlığı idi. Ancak, bu Daire 1974 yılında Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı adı altında faaliyetlerine devam edince yeraltısuları ile ilgili çalışmalar ikinci hatta üçüncü plana atılmış ve daha çok jeoteknik çalışmalara önem verilmiştir. Nitekim söz konusu Başkanlığın arşivlerine bakıldığında, hidrojeolojik raporların % 98 inin yılları arasında yapıldığı görülecektir. Yeraltısuyu Konusunda Yapılması Gereken Zorunlu Çalışmalar Suların havzasında ve o havzada yaşayan canlılarca kullanılmasının sürdürülebilir yaşam için gerekliliği 6 ifade edilmekle beraber, gelecekte bir kuraklığın yaşanması halinde su potansiyeli fazla olan bölgelerden ihtiyaç fazlası suyun kurak bölgelere transfer edilmesi kaçınılmaz olacaktır. Günümüzde bile su kıtlığı yaşayan ülkeler su fazlası olan ülkelerden suyu transfer etmektedirler 7. Böyle bir transfer için öncelikle ülkenin su rezervlerinin miktar ve konum bakımından sağlıklı olarak belirlenmesi gerekmektedir. Türkiye nin tüm yeraltısularının (dinamik, statik, hatta fosil su) konum ve miktarlarının belirlenmesi, gelecekte yaşanacak olası kuraklık-kıtlık halinde zorunlu olmaktadır. Özellikle 2030 yılından sonra gerçekleşmesi olası kuraklık felaketine ülke olarak hazırlıklı olabilmek için kısa ve uzun vadede yapılması gereken çalışmalar aşağıda özetlenmeye çalışılmıştır. Kısa Vadede Yapılması Gereken Yeraltısuyu Çalışmaları Su Sondaj Kuyu Bilgileri İçin Veri Bankası Oluşturulması DSİ İller Bankası, Köy Hizmetleri, MTA teşkilatları ile özel kişi ve kuruluşlar tarafından da çok miktarda su sondaj kuyusu açılmıştır. Tüm bu kuyulara ait bilgilerin bir veri bankası altında toplanması, yapılacak hidrojeolojik çalışmalarda zaman ve nakit kaybını büyük ölçüde önleyecektir. DSİ Teşkilatı açtığı su sondaj kuyuları için bir yazılım programı geliştirerek tüm su sondaj kuyularına ait bilgileri sayısal ve resim bazında bilgisayar ortamına atmıştır. Bu yazılım programına yukarıda belirtilen diğer kişi ve kuruluşlara ait kuyu bilgileri de atılarak veri bankası oluşturulmalıdır.. Yeraltısuyu Seviye Rasatlarının Alınması Yeraltısuları rezervini doğru ve sağlıklı olarak belirleyebilmek için gerekli olan bir diğer önemli veri, uygun zaman ve mekânlarda alınmış yeraltısuyu seviye gözlemleridir. DSİ tarafından halen aylık bazda manuel ve limnigraf aletleri ile ölçülen yeraltısuyu seviye kuyuları olmakla beraber bu kuyuların sayısı yetersiz olduğu gibi akiferleri temsil etmekte de yetersiz kalmaktadırlar. Dolayısıyla, ülke çapında yeraltısuyu potansiyeli yönünden uygun olan tüm akiferlerde yeteri miktarda ve doğru lokasyonlarda insan hatasını da 6 Robert J., Suyun Ekonomi Politiği, Ütopya Yayınevi, Yıldız D., Akdeniz Havzasında Su Sorunları ve Türkiye, TMMOB Yayınları, Mart/2003,Ankara

5 ortadan kaldıran limnigraf aletleri ile mutlaka YAS seviye gözlemleri yapılmalıdır. Günlük, aylık ve yıllık alınan yyas seviye verileri ile Veri Tabanı oluşturulmalı ve bu veriler otomatik olarak Veri Bankasına aktarılarak bilgi edinme hakkı dâhilinde ilgili kişi ve kuruluşların hizmetine de sunulabilmelidir. Mevcut YAS Bilânçolarının Revize Edilmesi DSİ tarafından 1978 yılına kadar yapılan hidrojeolojik çalışmalarda genellikle yetersiz sayıdaki veriler ile çalışılmış ve yapılan bilânço hesapları da genellikle kabullerden gidilerek çok emniyetli olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla, DSİ Teşkilatının o tarihlerde ortaya koyduğu tüm yeraltısuyu rezerv bilânçoları günün koşullarında elde edilecek yeni veriler ile yeniden revize edilmeli ve akiferlerin gerçek yeraltısuyu rezerv miktarları belirlenmelidir. Akifer Yapısı Belirlenmeyen Sahalarda Sondaj Kuyularının Açılmaması Hidrojeolojik etüdü yapılmamış, yeraltı jeolojik yapısı ve akifer geometrisi belirlenmemiş sahalarda sondaj kuyusu açılmamalıdır. Aksi takdirde akifer yapısının hatalı sondaj kuyu inşaları ile bozulması ve iyi-kötü kaliteli akifer sularının karışması mümkün olabilmektedir. Buda akiferin belirlenmeden ve kullanılmadan yok olması demektir. DSİ hidrojeolojik çalışma yapmadığı yerlerde sondaj kuyularını açtırmamalı veya böyle yerler için hidrojeolojik raporlar yapmalı/yaptırmalıdır. Derin Akiferlerin Araştırılması DSİ tarafından yurt çapında m derinliğe kadar olan tüm akiferler neredeyse araştırılmıştır. Günümüzde suya olan aşırı talepler nedeniyle ülkemizde imal edilen sondaj makineleri ile dahi m derinliğe kadar sondaj çalışmaları yapılmaktadır. Ülkemizde DSİ tarafından sadece birkaç yerde (Şanlıurfa-Suruç Ovası) ancak 630 m derinlikte araştırma sondajları açılabilmiştir. DSİ, mümkün mertebe en kısa zamanda ve en az 1000 m derinliğe kadar akifer olabilecek tüm jeolojik birimleri araştırarak akifer özellikteki birimleri belirlemeli ve hidrojeolojik raporlarını hazırlamalı/hazırlatmalıdır. Denize Boşalan Yeraltısuyu Miktarının Belirlenmesi ve İşletilmesi Yeraltına süzüldüğü tahmin edilen 41 km 3 /yıl yeraltısuyunun yukarıda belirtildiği gibi bugüne kadar yapılan çalışmalar ile sadece 14 km 3 kadarı belirlenebilmiştir. Geri kalan suların büyük bir kısmı, Batı ve Güney Anadolu da büyük alanlar kaplayan akifer özellikli kireçtaşı biriminde bulunmakta ve bu sular doğrudan denize boşalmaktadır. Bu suların belirleme çalışmaları da bugüne kadar maalesef yapılmamıştır. Bu bölgelerde son yıllarda gelişen turizm faaliyetleri nedeniyle her geçen gün artan su talepleri de dikkate alınarak bu suların bulunup faydalı hale getirilmesi, ülke ekonomisi açısından da fevkalade önemlidir. Yeraltısularının Korunmasına Yönelik Çalışmaların Yapılması Yeraltısuyu rezervlerinin belirlenmesi ve işletilmesinden daha önemlisi bu suların korunmasıdır. Zira yeraltında jeolojik yıllar boyunca oluşmuş akiferlerdeki yeraltısuyu rezervinin yanlış hesaplanması bu suyun olmadığı anlamına gelmez. Ancak, bu akiferin bilinerek veya bilinmeyerek kirletilmesi halinde bu su yok olmuş demektir. Günümüzde sanayi atıkları, kentlerin çöp depolama sahaları, evsel atıklar, tarım alanlarında yapılan gübreleme benzeri çalışmalar, yüzey suyu ve yeraltısuları kirliliğinin önemli tehdit unsurlarıdır. Ergene, Küçük ve Büyük Menderes, Gediz nehirleri ve daha birçok akarsular bu kirletici unsurlar nedeni ile bugün kullanılamaz duruma gelmişlerdir. Özellikle son yıllarda göçe bağlı olarak hızla ve çarpık gelişen kentlerdeki çöp depolama

6 yerlerinin akiferlerin beslenme sahalarında seçimi yeraltısuyu kalitesini ciddi olarak tehdit etmektedir. Örneğin: Antalya İlinin çöp depolama sahası yörenin en büyük yeraltısuyu akiferini oluşturan travertenler üzerinde kurulmuştur. Erzurum kentinin çöp depolama sahası yörenin yeraltısuyu yönünden tek temiz kalmış akiferinin beslenme alanında yapılmaktadır. Bu tesisler için hazırlanan Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) raporlarında ise sızdırmazlık için gereken tüm önlemler alınacaktır ifadesi ile yetkililer de adeta aldatılmaktadırlar. Bu çöp sahalarında oluşacak sağlığa zararlı kirlilik unsurları yakın gelecekte yeraltısularına karışarak yeraltısularını kullanılamaz hale getireceklerdir. Ayrıca, denizle bağlantılı akiferlerde yapılan aşırı çekimler, jeotermal sahalarda hatalı reenjeksiyon kuyuları ve hatalı su sondaj kuyu inşaları ile doğanın jeolojik yıllar boyunca özenle kurduğu ve koruduğu iyi ve kötü kaliteli akiferler birleştirilerek yeraltı suları kirletilmektedir. Kirlenmiş sular sadece yok olmuş sular değil çevre içinde her zaman tehdit unsurlarıdır. Kirlenmiş yeraltısularının temizlenmesi için, çok uzun zaman ve büyük maddi olanaklar gerekecektir. 167 Sayılı YAS Hakkındaki Kanun un 1. Maddesi Yeraltısularının araştırılması, işletilmesi ve korunması Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır demektedir. Bu madde gereğince yeraltısularının kirlenmesine yönelik hiçbir olaya meydan vermemek DSİ nin temel görevidir. Bir nükleer savaş halinde yüzey suları radyoaktif kirlenmeye maruz kalacak ve en geç kirlenecek olan yeraltısuları olacaktır. Bu tehlike dahi dikkate alınarak ülkedeki tüm yeraltısuları en iyi şekilde korunmalıdır. Özellikle içme-kullanma ve gıda sanayi için yeraltı sularının temin edildiği akiferler başta olmak üzere tüm akiferlerin beslenim ve boşalım bölgelerinde önemli kirlilik parametrelerinden (EC, nitrat vb) bazıları yeraltısuyu seviye rasatlarında olduğu gibi aletler ile ölçülmelidir. Zira, akiferlerde yeraltısuyu hızı çok düşüktür. Bazen akiferler kirletilmesine rağmen uzun zaman sonra tespiti mümkün olabilmektedir. 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkındaki Kanunda Acil Yapılması Gereken Değişiklikler Yeraltısuları Tüzüğü nün 7. Maddesinde sondaj kuyularının açılması için yetkili kılınan kişilerin jeolog, hidrojeolog ve mühendisler olması gerektiği ifade edilmiştir. Günümüzde aynı meslek grubunun dahi kendi içinde ihtisaslaştığı bir ortamda bırakın meslek dışından bir mühendisin, yıllarca kömür, petrol veya sıcak su konusunda çalışmış jeologların dahi yeraltısuyu çalışmalarını yapmaması gerekir. Ancak, hidrojeoloji konusunda çalışmış mühendislerin, hidrojeolojik etüt raporlarını hazırlamaları halinde akiferler sağlıklı tanımlanabilecek ve yukarıda belirtilen hatalı sondajlar yerine sağlıklı ve doğru sondaj inşaları ile akiferler korunabilecektir. Dolayısıyla, Kanunda ve Tüzükte sözü edilen mühendis kelimesi yerine yeraltısuyu konusunda çalışmış uzman jeoloğ, jeoloji ve hidrojeoloji mühendisleri yetkili kılınmalıdır ifadesi yer almalıdır. Günümüzde sondaj makinesi alabilecek her şahıs sondaj kuyusu açabilmektedir. DSİ Teşkilatı, kuruluşundan bugüne değin yukarıda belirtildiği gibi yaklaşık (2003 yılı) adet çeşitli derinliklerde su temin amaçlı sondaj kuyusu açmasına karşılık piyasada özel firmalarca yüz binler ile ifade edilen kaçak (belgesiz) sondaj kuyuları açılmıştır. Denetimden uzak açılan bu sondajlardan maalesef birçoğu sondaj tekniğine uygun açılmamaktadır. Bu hatalı sondaj kuyu inşaları nedeni ile birçok akiferin yok olduğu bilinmektedir 8. Akiferlerde kaçak açılan kuyuların kapatılmasında kuyu sahibi muhatap alınmaktadır. Kaçak kuyuların kapatılma işlemi söz konusu Kanun gereği olmakla beraber 8 Kırmızıtaş H., Hatalı Sondaj Çalışmaları Sonucu Yok Olan Akiferler Üzerine Bir Araştırma, Örnek: Şanlıurfa-Suruç Ovası, DSİ Teknik Bülteni, Sayı: 98, 2003, Ankara

7 kuyu sahiplerinin özellikle çiftçilerin mağduriyeti de göz önüne alındığında bu işlem ayrı bir boyut kazanmakta ve bu işlemin gerçekleşmesi genellikle mümkün olmamaktadır. Kanunda ve Tüzükte yapılacak bir değişiklikle muhatap, çiftçiler değil sondaj makine sahipleri alınmalıdır. Orman kanunlarında olduğu gibi hapis cezası yanında tekrarı halinde makineye el konulabilmelidir. Sular, ormanlardan daha az önemli değildir. Ancak, bu şekilde kaçak kuyularla mücadele etmek mümkün olabilecekir. Kamu Kuruluşlarındaki Çok Başlılık Türkiye de yeraltısularının üretimi hatta araştırılması amacıyla DSİ, İller Bankası, Tarım Bakanlığı, İl Özel İdareleri ve MTA Teşkilatları birbirinden bağımsız çalışmalar yapmakta sondaj kuyuları açabilmektedirler. Amaçları farklı gibi görünmekle beraber ülke ekonomisine zarar verdikleri kesindir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin su ihtiyacının giderilmesinde MTA, DSİ ve Köy Hizmetleri Teşkilatlarının yeraltısuyu konusunda ayrı çalışmalar yapması zaman ve nakit kaybının tipik bir örneğidir. Kamu kuruluşlarındaki bu çok başlılık yetki kargaşası yarattığı gibi yeraltısularının işletilmesi ve yönetiminde de ayrı sorunlar oluşturmaktadır. Şüphesiz hidrojeolojik çalışmalar hiçbir kuruluşun tekelinde olamaz. Ancak, her kuruluş kendi görev ve sorumluluk alanını doğru olarak belirlemeli ve bu sınırlar içinde gereğini yapmalıdır. Aynı işi yapan kuruluşların yetki sınırları kesin olarak belirlenmeli veya su temin amaçlı sondaj çalışmaları tek elden yürütülmelidir. Uzun Vadede Yapılması Gereken Çalışmalar Havza Bazında Hidrojeolojik Çalışmaların Yapılması Yüzey suları, yeraltısuları ve kaynak sularını birbirinden bağımsız, ayrı tutmak mümkün değildir. Kaynaklar yeraltısularının boşalımından başka bir şey olmadığı gibi, özellikle kurak mevsimlerde yağışların olmadığı zamanlarda ovalarda akan yüzey suları da yeraltısuyunun boşalımından (baz akım) başka bir şey değildir. Günümüzde gelişmiş ülkeler bu durumu dikkate alarak entegre su yönetimi için havza bazında çalışmalar yapmaktadırlar. Bu anlayış doğrultusunda, bir havzada yer alan birden fazla akiferin birbirleri ile olan ilişkilerini ve işletmeler esnasında etkileşimlerini, havzada yapılacak yüzey suyu yapılarının akiferlere olabilecek menfi-müspet etkilerini dikkate alınarak havza bazında hidrojeolojik çalışmalar yapmak gerekmektedir. Tüm bu çalışmalar sonucunda o havza için en uygun su yönetim modeli oluşturulmalıdır. Statik ve Fosil Su Rezervlerinin Belirlenmesi İnsanlık tarihi boyunca defalarca kuraklık ve beraberinde kıtlığın yaşandığı bilinmektedir. Kuraklık ve kıtlığın en büyük tezahürü ise suların çekilmesi, yok olmasıdır. Kuraklık halinde yüzey suları gibi yeraltısuyu da yağış miktarına bağlı olarak azalıp çoğalacak hatta dinamik rezervler dahi yok olabilecektir. Ancak, yeraltında jeolojik yapıya bağlı olarak bazı ortamlarda yukarıda belirtildiği gibi küçümsenemeyecek miktarda (2 3 trilyon m 3 ) statik rezerv ve fosil su imkânları da olabilmektedir. Dolayısıyla, Türkiye de herhangi bir kuraklık halinde yağışlara bağlı yıllık yenilenebilir ve dinamik rezervi oluşturan yeraltısuları yok olsalar bile yukarıda belirtilen statik rezerv ve fosil su ortamlarının o yörede olması halinde bu suların miktarına bağlı olarak belirli bir süre (yağışlı peryota kadar) idare etmek mümkün olabilecektir. MTA Teşkilatı, Türkiye nin tüm jeoloji haritalarını ayrıntılı olarak hazırlamış ve yayımlamıştır. Bu haritalar üzerinde yapılacak çalışmalar ile yerin muhtelif derinliklerinde yer alan ve muhtemelen akifer özelliğinde olabilecek birimlerin belirlenmesi ve imkânlar ölçüsünde bu birimlerin hidrojeolojik özelliklerinin ortaya konması gerekmektedir.

8 Böylece yukarıda belirtilen dünya ölçeğinde yerin altında depolanmış yeraltısularının Türkiye deki dağılımını da tahmin etmekte önemli bir adım atılmış olacaktır. Yeraltısularının İşletilmesine Yönelik Yapılacak çalışmalar Günümüzde henüz temiz olan yeraltı suları genellikle arıtma işlemi gerektirmediğinden ve şehir şebekelerine doğrudan verilebilme özellikleri sayesinde içme-kullanmada tercih edilmektedir. Yine, uzun zaman ve yüksek yatırım masrafları gerektiren yüzey suyu sulama projelerine nazaran daha pratik, çabuk ve ilk yatırım maliyeti fevkalade düşük olan yeraltısuyu sulama projeleri de çiftçiler tarafından tercih edilmektedir. Yapılan hesaplamalarda 10 l/s verimle 120 m derinlikten işletilebilecek yeraltısuyu ekonomik olabilmektedir. Halen DSİ Teşkilatı tarafından yeraltısuyu sulama projeleri için yaklaşık 5 km 3 /yıl yeraltısuyu kullanılmakta ve yaklaşık ha arazi sulanmaktadır. Bu miktar arazi, Türkiye nin sulanan toplam arazi miktarının % 18 ı kadardır. Ülkemizde maalesef hala salma usulü sulamalar yapılmaktadır. Bu tür sulamalarda başta buharlaşma olmak üzere derine sızma, yüzey akışı, işletme gibi birçok değişik su kaybın olacağı tabiidir ve bu kayıpların miktarı % civarındadır 9. Dolayısıyla, maksimum ürün verimi verecek şekilde sulama randımanı artırma olanakları araştırılmalı, bir an önce yağmurlama hatta damlama sulama yöntemlerine geçilmelidir. Suların da bir gün çeşitli nedenler ile tükenebileceği gerçeğinden hareketle insanlarda suda tasarruf bilinci içme, günlük hayatımızda yaşam biçimi olarak oluşturulmalıdır. Sonuç Tüm canlıların en kutsal hakkı olan yaşam için tatlı suların araştırılması, işletilmesi, özellikle korunması ve entegre su yönetimi anlayışıyla optimum olarak işletilmeleri fevkalade önemlidir. Bu amaçla öncellikle yetkili kuruluş olan DSİ teşkilatı 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkındaki Kanunun 3. maddesi gereğince Türkiye deki tüm yeraltısuyu potansiyelini sağlıklı olarak belirlemelidir. Daha da önemlisi bu suların gelecek kuşaklara da ulaştırılabilmesi için özellikle akiferlerin nicelik ve niteliklerinin korunması gerekmektedir. Kanunla görevlendirilmiş DSİ Teşkilatının bu görevi yapması için yeterli bilgi ve deneyimi mevcuttur. Bu çalışmaların yapılması halinde günümüzde ve gelecekte (kuraklık olsun/olmasın) ülkemiz, ihtiyaç duyduğu/duyacağı suları karşılayabilme imkânına sahip olacaktır. Yararlanılan Kaynaklar 1. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), DSİ Ajandası, DSİ Yayını, 2004, Ankara 4. Tuzcu G., Gereğince Bilinemeyen ve Korunamayan Yeraltısularımız, DSİ Bülteni, Sayfa: 126, Ağustos/1999, Ankara 5. Küresel Su Politikaları ve Havza Yönetimi, 56.Türkiye Jeoloji Kurultayı Paneli, 15 Nisan 2003, TMMOB JMO Yayını, Ankara 6. Robert J., Suyun Ekonomi Politiği, Ütopya Yayınevi, Yıldız D., Akdeniz Havzasında Su Sorunları ve Türkiye, TMMOB, İMO Ankara Şubesi Yayınları, Mart/ Kırmızıtaş H., Hatalı Sondaj Çalışmaları Sonucu Yok Olan Akiferler Üzerine Bir Araştırma, Örnek: Şanlıurfa-Suruç Ovası, DSİ Teknik Bülteni, Sayı: 98, 2003, Ankara 9. Prof. Dr. Tekinel O., Sulu Tarımda Problemler ve Çözümleri, 14/02/2004, Ankara, Hilton Oteli, 9 Tekinel o,

TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ VE YÖNETİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ VE YÖNETİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DEKİ YERALTISULARININ ARAŞTIRILMASI, İŞLETİLMESİ VE YÖNETİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hasan Kırmızıtaş Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü, Ankara ÖZET Ülkemizin önemli servetlerinden olan

Detaylı

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü-ANKARA TMMOB, JMO - Bilimsel Teknik Kurulu Hidrojeoloji

Detaylı

TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI

TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı Yeraltısuları Etüt ve Değerlendirme

Detaylı

TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI

TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI TÜRKİYE DE SINIRAŞAN YERALTISUYU REZERVLERİ VE KULLANIMI Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com Türkiye de sınıraşan yüzey suları gibi yeraltısularımız da bulunmaktadır. En önemli

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28

16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28 16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28 2/28 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1053 sayılı

Detaylı

BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ. Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com

BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ. Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com Giriş Başkent Ankara, her geçen gün artan sanayi faaliyetleri ve aldığı yoğun göç nedeniyle

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet APAYDIN DSİ 5. Bölge Müdürlüğü Jeotek. Hiz. ve Yeraltısuları Şube Müdürü

Doç. Dr. Ahmet APAYDIN DSİ 5. Bölge Müdürlüğü Jeotek. Hiz. ve Yeraltısuları Şube Müdürü Doç. Dr. Ahmet APAYDIN DSİ 5. Bölge Müdürlüğü Jeotek. Hiz. ve Yeraltısuları Şube Müdürü 1 Sunum İçeriği 1- DSİ Planlama Kademesi Hidrojeolojik Havza Etütleri 1970-1985 Dönemi ve sonraki dönem Yeşil Raporlar

Detaylı

Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan,

Detaylı

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir.

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir. DERS 2 Yeraltısuları Türkiye'de yeraltısularından yararlanma 1950den sonra hızla artmış, geniş ovaların sulanmasında, yerleşim merkezlerinin su gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılmıştır. Yeraltısuları,

Detaylı

REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ

REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ Hasan KIRMIZITAġ Etüt ve Değerlendirme ġube Müdürü 0CAK/2000 A N K A R A REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN

Detaylı

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 10 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28437 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: TEBLİĞ İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1)

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1) Yer altı Suyu Yeraltı Suyu Hidrolojisi Giriş Hidrolojik Çevrim Enerji Denklemleri Darcy Kanunu Akifer Karakteristikleri Akım Denklemleri Akım Ağları Kuyular Yeraltısuyu Modellemesi 1 Su, tüm canlılar için

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YERALTI SUYU KORUMA ALANLARI

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YERALTI SUYU KORUMA ALANLARI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YERALTI SUYU KORUMA ALANLARI SU KALİTESİ YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI YERALTI SULARI KALİTE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Haziran 2014 Sunu İçeriği Koruma

Detaylı

SULAMADA YERALTISUYU KULLANIMI VE KONTROLU

SULAMADA YERALTISUYU KULLANIMI VE KONTROLU SULAMADA YERALTISUYU KULLANIMI VE KONTROLU İhsan BOZ, Nuriye AYDIN ve Yeşim KAYA Jeoloji Müh./Şube Müd. Jeoloji Müh.Jeoloji Müh. DSİ Gen.Müd./ANKARA ÖZET Ülkemizde en fazla su, tarımsal sulamalarda kullanılmakta

Detaylı

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ

HİDROJEOLOJİ MÜHENDİSİ TANIM İçme, kullanma, sulama, hidrolik ve jeotermal enerji üretimi amacıyla istenilen miktar ve kalitede yüzey ve yeraltı suyunun araştırılması ve suların kirletici etkilerden korunması konularında teknik

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları Türkiye Su Bütçesinin Belirlenmesi Çalıştayı 16 20 Mart 2015 / İstanbul A.Deniz

Detaylı

KÜRESEL ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR. Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr

KÜRESEL ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR. Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr KÜRESEL İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) Dünyanın en büyük ve saygın doğa

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye Çevre Durum Raporu 2011 www.csb.gov.tr/turkce/dosya/ced/tcdr_20 11.pdf A3 Su ve Su Kaynakları 3.4 Kentsel

Detaylı

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI YERALTISUYU ARAMA (HİDROJEOFİZİK) ETÜT RAPOR FORMATI Ocak - 2016 Yönetim Kurulu nun 26/01/2016 tarih ve 100 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE C ÇEVRE SORUNLARI VE ETKİLERİ (5 SAAT) 1 Ekosistemlerin Bozulma Nedenleri (Çevre Sorunları) 2 Çevre Kirliliğine Neden Olan (İnsan Kaynaklı) Faktörler

Detaylı

YÖNETMELİK DSİ YERALTISULARI TEKNİK YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK DSİ YERALTISULARI TEKNİK YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 7 Haziran 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 27957 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: YÖNETMELİK DSİ YERALTISULARI TEKNİK YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 23/6/1972 tarihli ve

Detaylı

KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ

KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ 323 KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ Ertan KAZANASMAZ Jeoloji Mühendisi ertankzn@yahoo.com 1. GİRİŞ Bu çalışmada İzmir ve çevresinde yayılım

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası AFET YÖNETİMİ Kütahya ve çevresi illeri yoğun deprem kuşağında olan illerdir. Bu çevrede tarih boyunca büyük depremler görülmüştür. Kütahya ve çevre iller doğal afet riski taşıyan jeolojik ve topografik

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Prof. Dr. Erdem GÖRGÜN Dr. Bertan BAŞAK

Detaylı

Kaynak Yeri Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları. Örnek Proje: Yeraltı Suyunda Kaynak Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları

Kaynak Yeri Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları. Örnek Proje: Yeraltı Suyunda Kaynak Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları Kaynak Yeri Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları Örnek Proje: Yeraltı Suyunda Kaynak Tespiti ve İyileştirme Çalışmaları Hazırlayan: Ozan Atak (Jeoloji Yüksek Mühendisi) Bilge Karakaş (Çevre Yüksek Mühendisi)

Detaylı

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ HİDROLOJİ Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ Ders Kitabı Hidroloji Mehmetçik Bayazıt Birsen Yayınevi 224 sayfa, 3. Baskı, 2004 Yardımcı

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks :

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks : RÜZGAR ENERJİSİ Cihan DÜNDAR Tel: 312 302 26 88 Faks : 312 361 20 40 e-mail :cdundar@meteor.gov.tr Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü A r a ş t ı r m a Ş u b e M ü d ü r l ü ğ ü Enerji Kullanımının

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar

Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar Kemal AKPINAR İller Bankası Makina ve Sondaj Dairesi Başkanı 88 JEOTERMAL ENERJİNİN HER SAFHASINDA JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Konya İl Koordinasyon Kurulu 26-27 Kasım 2011 KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Yrd.Doç.Dr.Güler GÖÇMEZ. Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. gulergocmez@selcuk.edu.tr 1.GĐRĐŞ Jeotermal

Detaylı

TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TMMOB 1. ENERJI SEMPOZYUMU1214 KASIM 1996 ANKARA TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME İSMAİL KÜÇÜK* Ülkelerin ekonomilerindeki en önemli girdilerden birini enerji oluşturmaktadır.

Detaylı

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçesi bulunan ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olan Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi

Detaylı

İçerik. Türkiye de Su Yönetimi. İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Çalışmaları

İçerik. Türkiye de Su Yönetimi. İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Çalışmaları İçerik Türkiye de Su Yönetimi İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Çalışmaları 2 Türkiye nin Su Potansiyeli Yıllık Yağış : 501 milyar m 3 Yıllık Kullanılabilir Yerüstü Suyu : 98 milyar m 3 Yıllık

Detaylı

Harran Ovasında (Şanlıurfa) Sulama Sonrası Oluşan Taban Suyu Ve Tuzluluk Sorunlarının Nedenleri ve Çözüm önerileri

Harran Ovasında (Şanlıurfa) Sulama Sonrası Oluşan Taban Suyu Ve Tuzluluk Sorunlarının Nedenleri ve Çözüm önerileri Harran Ovasında (Şanlıurfa) Sulama Sonrası Oluşan Taban Suyu Ve Tuzluluk Sorunlarının Nedenleri ve Çözüm önerileri Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü-ANKARA E.mail: hasankirmizitas@yahoo.com

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

DÜNYA YI ARAŞTIRMAYA HOŞGELDİNİZ

DÜNYA YI ARAŞTIRMAYA HOŞGELDİNİZ DÜNYA YI ARAŞTIRMAYA HOŞGELDİNİZ Jeoloji Mühendisliği programının amacı, bu alanda ülkemizin ihtiyaç duyduğu problemlere çözüm konusunda bilimsel ve teknolojik donanımını uygulamayla birleştirebilen, çevreye

Detaylı

Hidrolojik Erken Uyarı Sistemleri ve DSİ Genel Müdürlüğü Uygulamaları

Hidrolojik Erken Uyarı Sistemleri ve DSİ Genel Müdürlüğü Uygulamaları T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Hidrolojik Erken Uyarı Sistemleri ve DSİ Genel Müdürlüğü Uygulamaları Akif ÖZKALDI DSİ Genel Müdür Yardımcısı II. Ulusal Taşkın Sempozyumu/Afyonkarahisar

Detaylı

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Sanayi tesislerinin alıcı ortama olan etkilerinin ve kirlilik yükünün azaltılması, yeni tesislerin kurulmasına karar verilmesi aşamasında alıcı ortam kapasitesinin dikkate alınarak

Detaylı

JEOTERMAL KAYNAK VE DOĞAL MİNERALLİ SU KAYNAK KORUMA ALANI ETÜT RAPORU FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI İŞLETME RUHSATI/RUHSATLARINA İLİŞKİN

JEOTERMAL KAYNAK VE DOĞAL MİNERALLİ SU KAYNAK KORUMA ALANI ETÜT RAPORU FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI İŞLETME RUHSATI/RUHSATLARINA İLİŞKİN JEOTERMAL KAYNAK VE DOĞAL MİNERALLİ SU KAYNAK KORUMA ALANI ETÜT RAPORU FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI İŞLETME RUHSATI/RUHSATLARINA İLİŞKİN KAYNAK KORUMA ALANI ETÜT RAPORU HAZIRLAYAN (Jeoloji Mühendisi) :

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ HİDROMETRİK ÇALIŞMALAR

DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ HİDROMETRİK ÇALIŞMALAR FORUM 2009 Doğu Karadeniz Bölgesi Hidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009, Trabzon DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ HİDROMETRİK ÇALIŞMALAR İmdat KARAMAN

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir.

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir. 2012 LYS4 / COĞ-2 COĞRAFYA-2 TESTİ 2. M 1. Yukarıdaki Dünya haritasında K, L, M ve N merkezleriyle bu merkezlerden geçen meridyen değerleri verilmiştir. Yukarıda volkanik bir alana ait topoğrafya haritası

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ Orhan GÜNDÜZ Dokuz Eylül Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü SU YÖNETİM SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Kim, kimi, nasıl, nerede, ne şartlarda, ne kadar süre ile,.. Oyunun adı: 1. Yeterli

Detaylı

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA 10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA ÇALIŞMA GRUBU Adı Soyadı Görevi Çalıştığı Kurum Dr. Ozan DENİZ Başkan Çanakkale Onsekiz Mart Üni. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Birol ÖZER Başkan Yardımcısı

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR)

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) ANTALYA DA TARIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI SULAMA ALT SEKTÖRÜ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU 6 Eylül 2010, Antalya Sayfa

Detaylı

JEOTERMAL KAYNAKLAR İÇİN İŞLETME/REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ

JEOTERMAL KAYNAKLAR İÇİN İŞLETME/REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ JEOTERMAL KAYNAKLAR İÇİN İŞLETME/REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ HAZIRLAYAN (Jeoloji Mühendisi) Adı Soyadı : Oda Sicil No (*) : AY-YIL Ruhsat

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ. 19 Temmuz 2016, Ankara

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ. 19 Temmuz 2016, Ankara İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ 19 Temmuz 2016, Ankara 1 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Projenin Maksadı; İklim değişikliğinin yüzey ve yeraltı sularına etkisinin

Detaylı

Akifer Özellikleri

Akifer Özellikleri Akifer Özellikleri Doygun olmayan bölge Doygun bölge Bütün boşluklar su+hava ile dolu Yer altı su seviyesi Bütün boşluklar su ile dolu Doygun olmayan (doymamış bölgede) zemin daneleri arasında su ve hava

Detaylı

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS SİVAS İLİNİN JEOTERMAL SULARI Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS JEOTERMAL ENERJİ Jeotermal Enerji, yerkabuğunun çeşitli

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI

TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI 21 KASIM 2007 ÇARŞAMBA 09:00-10:00 KAYIT 10:00-10:45 AÇILIŞ 10:45-11:00 ARA I.OTURUM 11:00-11:20 Yenilenebilir Enerji ve Jeotermal Kaynaklarımız Hayrullah Dağıstan-Enerji

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir Yaşayan bir dünya için SUYA DOĞRU BAKMAK Akarsu havzalarının n korunması ve sürdürülebilir su yönetimi y için i in adımlar... Buket Bahar DıvrakD WWF-Türkiye 27 Mart 2008, İzmir YAŞAMIN ÖZÜ: SU SU YOKSA

Detaylı

İzmir ve Ege Bölgesinde Kuraklık Alarmı. Şebnem BORAN. Küresel ısınma korkutmaya devam ediyor.

İzmir ve Ege Bölgesinde Kuraklık Alarmı. Şebnem BORAN. Küresel ısınma korkutmaya devam ediyor. 2007 MART BÖLGESEL İzmir ve Ege Bölgesinde Kuraklık Alarmı Şebnem BORAN Küresel ısınma korkutmaya devam ediyor. 22. yüzyılın kuraklık yüzyılı olacağı, küresel ısınmanın birçok ülkede tarım faaliyetlerinin

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

Hidroelektrik Santraller; Enerji ve Su Hakkı. TMMOB VII. Enerji Sempozyumu

Hidroelektrik Santraller; Enerji ve Su Hakkı. TMMOB VII. Enerji Sempozyumu Hidroelektrik Santraller; Enerji ve Su Hakkı TMMOB VII. Enerji Sempozyumu İnşaat Mühendisi Gökhan MARIM İnşaat Mühendisi Dr.Işıkhan GÜLER 29.12.2009 1 Hidroelektrik Santraller Enerji ve Su Hakkı Enerji

Detaylı

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI 05.06.2014 MEGA PROJELER VE SU HAVZALARINA ETKİSİ 3. HAVALİMANI PROJESİ KANAL İSTANBUL SU HAVZALARININ DURUMU VE KURAKLIK TEHLİKESİ

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve yer altında bulunan tatlı sulardır.

Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve yer altında bulunan tatlı sulardır. Yer küresindeki su rezervi= yaklaşık 1.36 10 9 km 2. %97 si okyanuslarda %3 ü de göller, nehirler ve yer altı su yataklarında Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ GENEL GÖRÜNÜM PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Selami İNCEDALCI Genel

Detaylı

USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi

USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi USBS YAPISI 08.12.2014 Su Yönetimi Genel Müdürlüğü İzleme ve Su Bilgi Sistemi Dairesi Başkanlığı Su Bilgi Sistemi Şube Müdürlüğü 1 Sunum Planı Geçmiş Süreçler Gelecek

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi ÖZET

Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi ÖZET Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi Nurettin PELEN 1, Merve İŞLEK 2, Nuriye AYDIN 3 Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları

Detaylı

SU HALDEN HALE G İ RER

SU HALDEN HALE G İ RER SU HALDEN HALE GİRER Doğada Su Döngüsü Enerji Kaynağı Güneş Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine

Detaylı

AKARÇAY HAVZASI KURAKLIK YÖNETİM PLANI HAZIRLANMASI PROJESİ 3.ÇALIŞMA GRUBU TURİZM, ENERJİ VE SANAYİ SEKTÖRLERİ

AKARÇAY HAVZASI KURAKLIK YÖNETİM PLANI HAZIRLANMASI PROJESİ 3.ÇALIŞMA GRUBU TURİZM, ENERJİ VE SANAYİ SEKTÖRLERİ AKARÇAY HAVZASI KURAKLIK YÖNETİM PLANI HAZIRLANMASI PROJESİ 3.ÇALIŞMA GRUBU TURİZM, ENERJİ VE SANAYİ SEKTÖRLERİ Sunan: Behiç ÇONGAR Yavuz Bahadır KOCA Moderatör: M.Murat ARAS 1 KATILIMCI KURUMLAR DSİ SYGM

Detaylı

DOĞAL MİNERALLİ SULAR İÇİN İŞLETME / REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ

DOĞAL MİNERALLİ SULAR İÇİN İŞLETME / REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ DOĞAL MİNERALLİ SULAR İÇİN İŞLETME / REVİZE İŞLETME PROJESİ FORMATI İLÇE (İL). NUMARALI ARAMA RUHSATINA İLİŞKİN İŞLETME PROJESİ HAZIRLAYAN (Jeoloji Mühendisi) Adı Soyadı : Oda Sicil No (*) : AY-YIL Ruhsat

Detaylı

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı; Su Şebeke ve Arıtma

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

(3 il, 52 ilçe, 24 belde ve 263 köy olmak üzere toplam

(3 il, 52 ilçe, 24 belde ve 263 köy olmak üzere toplam İZMİR MANİSA UŞAK DİĞER TOPLAM NÜFUS 4 061 074 1 359 463 346 508-5 767 045 YÜZÖLÇÜMÜ (km 2 ) 12 012 13 096 5 341 133 30 582 Ülkemizin Nüfus olarak % 7,5 unu, Yüzölçümünün % 4 ünü kapsamaktadır (3 il, 52

Detaylı

Bütüncül Havza Yönetimi: Konya Kapalı Havzası Uygulaması

Bütüncül Havza Yönetimi: Konya Kapalı Havzası Uygulaması Bütüncül Havza Yönetimi: Konya Kapalı Havzası Uygulaması İsmail Kaan Tunçok, PhD, PE, MBA, Yük. Müh. Okan Çağrı Bozkurt Köroğlu caddesi Kuleli sokak No. 77/8 Çankaya Ankara Tel: (312) 447 05 06 E-Posta:

Detaylı

Elektrik Mühendisleri Odası Ankara Şubesi Nevşehir-Aksaray-Ş.Koçhisar Enerji Formu

Elektrik Mühendisleri Odası Ankara Şubesi Nevşehir-Aksaray-Ş.Koçhisar Enerji Formu Elektrik Mühendisleri Odası Ankara Şubesi Nevşehir-Aksaray-Ş.Koçhisar Enerji Formu AKSARAY DA TARIM VE ENERJİNİN SORUNLARI Ramazan KOÇAK Elektrik Mühendisi Sorunlar ve çözümler MEDAŞ Aksaray İl Müdürlüğü,TEİAŞ

Detaylı

Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu

Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu Ormanların yağışlardan yararlanmayı artırma, su ekonomisini düzenleme ve sürekliliğini sağlama, su taşkınlarını önleme, dere, nehir, bent, baraj, su kanalı ve benzeri

Detaylı

1. Ankara da yaşanan su sorununun temelinde neler bulunmaktadır?

1. Ankara da yaşanan su sorununun temelinde neler bulunmaktadır? 1. Ankara da yaşanan su sorununun temelinde neler bulunmaktadır? Ankara da yaşanan su sorununun başlıca nedeni Büyükşehir Belediyesi nin zamanında yapması gereken yatırımları yapmamasıdır. Sorunun başlıca

Detaylı

TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ

TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYEL & STRATEJİLERİ ENERJİ de YATIRIMLAR 2010 30. Aralık. 2009, ANKARA - GAZİ ÜNNİVERSİTESİ Dr. Atillâ AKALIN Tablo.20 - Dünyada Planlanan RÜZGAR ENERJİSİ Gelişmesi Wind

Detaylı

ÜLKEMİZDEKİ YERALTISULARI MEVZUATI VE AB MEVZUATINA UYUMLAŞTIRILMA SÜRECİ

ÜLKEMİZDEKİ YERALTISULARI MEVZUATI VE AB MEVZUATINA UYUMLAŞTIRILMA SÜRECİ TMMOB 2. Su Politikaları Kongresi 117 ÜLKEMİZDEKİ YERALTISULARI MEVZUATI VE AB MEVZUATINA UYUMLAŞTIRILMA SÜRECİ Ahmet Hamdi SARGIN Jeoloji (Hidrojeoloji) Yüksek Mühendisi DSİ Genel Müdürlüğü, Ankara Özet

Detaylı

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi)

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi) 1.1 Sorun Analizi I. Beş Yıllık Yönetim planı sürecinde oluşturulan sorun analizi, II. Beş Yıllık Yönetim Planı sürecinde gerçekleştirilen anket ve saha çalışmaları, ayrıca yönetim planı hazırlama sürecinde

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Su Politikaları Derneği Hidropolitik Akademi Su Yönetiminde Değişim Etkinlikleri 6 Şubat 2016 Sunan: Hamza Özgüler Proje Teknik Koordinatörü ALFAR Proje

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNDE YERALTISUYU ÖLÇÜM SİSTEMLERİ UYGULAMALARI

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNDE YERALTISUYU ÖLÇÜM SİSTEMLERİ UYGULAMALARI ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNDE YERALTISUYU ÖLÇÜM SİSTEMLERİ UYGULAMALARI Sunum Planı O.S.B. VE SANAYİLERDE YERALTISUYU KULLANIMI, SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR Y.A.S. YÖNETİMİ, ÖLÇÜM SİSTEMLERİ UYGULAMASI İLE İLGİLİ

Detaylı

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su döngüsü denir. Su döngüsünü harekete geçiren güneş, okyanuslardaki

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

KONYA ĐLĐ YERALTI VE YERÜSTÜ SUYU POTANSĐYELĐ

KONYA ĐLĐ YERALTI VE YERÜSTÜ SUYU POTANSĐYELĐ Konya İl Koordinasyon Kurulu 26-27 Kasım 2011 KONYA ĐLĐ YERALTI VE YERÜSTÜ SUYU POTANSĐYELĐ Kemal OLGUN DSĐ 4.Bölge Müdürlüğü KONYA Tel: 0 532 2501564 E-posta: kemalolgun@dsi.gov.tr Özet-Tatlı sular, ülkemizin

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul Taşkınların Sebepleri, Ülkemizde Yaşanmış Taşkınlar ve Zararları, CBS Tabanlı Çalışmalar Taşkın Tehlike Haritaları Çalışmaları Sel ve Taşkın Strateji

Detaylı

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI KURULUġ KANUNU ve AMACI Kentleşme Muasır medeniyetlerin üstüne çıkma yerel yönetimlerin desteklenmesi Cumhuriyetin 10. yılında

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI. ORMANCILIK VE SU ŞÛRASI 21-23 Mart 2013 SU KAYNAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI. ORMANCILIK VE SU ŞÛRASI 21-23 Mart 2013 SU KAYNAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI ORMANCILIK VE SU ŞÛRASI 21-23 Mart 2013 SU KAYNAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU SORUMLU BİRİM: DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 14 Aralık 2012 SU KAYNAKLARININ

Detaylı

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ *

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * Investigation About Seasonal Pollution Drainage Channels, Asagi Seyhan Samples Şevki İSKENDEROĞLU Çevre Mühendisliği Anabilim

Detaylı