2015 SAYI 8 TÜRK TARİH KURUMU

Transkript

1 2015 SAYI 8 TÜRK TARİH KURUMU

2 HÖYÜK

3

4 T Ü R K Sayı:8 T A R İ H K U R U M U HÖYÜK 2015 İÇİNDEKİLER REMZİ KUZUOĞLU: Acemhöyük ten Eski Asur Dönemi ne Ait İki Çivi Yazılı Belge... 1 HAKAN YILMAZ - CESUR PEHLEVAN: Van Çatak Erken Demir Çağ İskeletlerinde Diş Çürüğü DERYA YILMAZ: Two Seals and One Bulla From Daskyleion FATMA BAĞDATLI ÇAM: Avrasyalı Atlı-Savaşçı Kadınlar: Amazonlar ın Gerçekliği Üzerine Yeni Gözlemler Türkçe Özetler Abstracts Höyük Dergisi Yayın İlkeleri Höyük Journal Principles of Publication

5 Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü / Proprietor and Redactor in Chief Türk Tarih Kurumu Adına / Turkish Historical Society PROF. DR. REFİK TURAN Yayın Komisyonu / Commission of Publications Prof. Dr. Refik TURAN Prof. Dr. Güray KIRPIK Prof. Dr. İrfan ALBAYRAK Prof. Dr. Musa KADIOĞLU Prof. Dr. İlhami DURMUŞ Prof. Dr. Abdurrahman UZUNASLAN Prof. Dr. Turgut YİĞİT Prof. Dr. Yunus KOÇ Prof. Dr. Ahmet TAŞAĞIL Hakemler / Referees Dr. Öğr. Üyesi Selim Ferruh ADALI (Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi) Prof. Dr. İrfan ALBAYRAK (Ankara Üniversitesi) Prof. Dr. İlhami DURMUŞ (Gazi Üniversitesi) Prof. Dr. Lütfi Gürkan GÖKÇEK (Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi) Prof. Dr. Timur GÜLTEKİN (Ankara Üniversitesi) Prof. Dr. Süleyman ÖZKAN (Ege Üniversitesi) Prof. Dr. Mustafa Hamdi SAYAR (İstanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Halil TEKİN (Hacettepe Üniversitesi) Adres / Address: Türk Tarih Kurumu, Kızılay Sokak No: Sıhhiye / ANKARA Tel: 0(312) / Fax: 0(312) [email protected] ISSN Yerel Süreli Hakemli dergidir. Kasım ANKARA Basım Tarihi: Nisan ANKARA Türk Tarih Kurumu yayınları İnternet üzerinden alabileceğiniz adresler Internet Adresi: e-posta: [email protected] Neyir Matbaacılık Adres: Matbaacılar Sitesi Cd. No: 62 İvedik - Yenimahalle / ANKARA Tel: Faks:

6 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE * REMZİ KUZUOĞLU ** Aksaray ın yaklaşık 18 km. kuzeybatısında Yeşilova Kasabası sınırları içinde yer alan Acemhöyük, Anadolu nun en önemli arkeolojik merkezlerinden biridir. 2 Çivi yazılı metinlerde kayıtlı Burušhattum veya Ulama şehirleri 3 ile bir tutulan Acemhöyük ün, M.Ö. 3. Binden itibaren iskân edildiği, M.Ö. 2. Binin ilk çeyreğine tekâbül eden Asur Ticaret Kolonileri Devri nde ise Anadolu nun önemli siyasi ve ticari merkezlerinden biri olduğu bilinmektedir. 4 Öte yandan, bu kadim yerleşim yerinin en parlak döneminin, Kaneš kārumu nun II. yapı katının bir kısmı ile çağdaş olan ve büyük bir yangınla sona erdiği düşünülen, III. yapı katı olduğu kabul edilmektedir. 5 Acemhöyük te gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalar Eski Anadolu tarihine ışık tutan pek çok arkeolojik eserin gün yüzüne çıkarılmasına imkân vermiştir. Özellikle; Sarıkaya Sarayı, Hatipler Sarayı ve Hizmet Binası olarak adlandırılan yapı ile bu anıtsal binaların içlerinde ele geçen çivi yazılı belgeler, fildişi ve lapis lazuli kakmalı altın aplikler, obsidyen ve dağ kristalinden yapılmış vazolar, madeni silahlar, bakır külçeler ve fildişi eşyalar Acemhöyük ü özel kılan başlıca buluntular olarak ön plana çıkmaktadırlar. * Bu mühim eserler üzerinde çalışmama izin veren ve her türlü desteği esirgemeyen kıymetli hocam Prof. Dr. Aliye Öztan a şükranlarımı sunarım. Ayrıca, benimle kıymetli fikirlerini paylaşan Prof. Dr. Sebahattin Bayram a, Aksaray Müzesi nde uygun çalışma ortamı sağlayan ve özveriyle yardımcı olan Arkeolog Fariz Demir ile tablet ve etiketin kopyalarını yapan meslektaşım Dr. Tsuyoshi Sugiyama ya teşekkür ederim. Bu çalışmanın İngilizcesi Belleten Dergisi, Cilt: LXXX, Sayı: 289 da yayınlanmıştır. ** Doç. Dr., Aksaray Üniversitesi, Sabire Yazıcı Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Aksaray/ TÜRKİYE, [email protected] de Prof. Dr. Nimet Özgüç le başlayan ilk kazı çalışmaları, günümüzde Prof. Dr. Aliye Öztan tarafından yürütülmektedir. 2 Khaled Nashef, Réportoire Géographique des Textes Cunéiformes IV, Die Orts- und Gewässernamen der altassyrischen Zeit, Wiesbaden 1991, s , ; Gojko Bajramovic, A Historical Geography of Anatolia in the Old Assyrian Colony Period, Copenhagen 2011, s , ; Nimet Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum I, Silindir Mühürler ve Mühür Baskılı Bullalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2015, s Aliye Öztan, Acemhöyük den Assur Ticaret Kolonileri Çağı na Ait İki Ender Buluntu, Belkıs Dinçol ve Ali Dinçol e Armağan VITA Festschtift in Honor of Belkis Dinçol and Ali Dinçol, Eds. M. Alparslan, M. Doğan-Alparslan, H. Peker (2007), s Nimet Özgüç, Acemhöyük Kazıları, Anadolu X, Ankara (1968), s. 8.

7 2 REMZİ KUZUOĞLU Resim 1: Acemhöyük hava fotoğrafı (Özgüç 2015, 201) Şüphesiz Acemhöyük buluntuları arasındaki en önemli eser grubu, üzerinde kitabeli mühür baskıları bulunan bullalar ve çivi yazılı etiketlerdir. 6 Büyük bir kısmı Sarıkaya Sarayı nın 6 no.lu deposunda (Res. 2) sistemli biçimde depolanmış halde ele geçen 7 bu eserler içinde Acemhöyük e ait ilk yazılı belge, üçgen biçimli bir bulla dır. RA/45 plankarede yer alan odanın köşesinde ortaya çıkarılan bulla nın üst kenarında, mühür sahibi Aššur-bēl-lamassī nin isminin kayıtlı olduğu Eski Asurca bir kitabe bulunmaktadır. 8 Bu isim Kültepe metinlerinde nâdir geçen şahıs adlarından biri olup ödemelerle ilgili tutulan bir notta (BIN 6, 184: 17), yerli ve Asurlu şahıs isimlerinin kaydedildiği isim listesinde (Kt. 73/k 14: 2) ve bir mektupta (Kt k/k 20a:1) karşımıza çıkmaktadır. Resim 2: Sarıkaya Sarayı nın 5 ve 6 numaralı odaları (Özgüç 2015, 214) 6 Ayşe Karaduman, Acemhöyük Sarıkaya Sarayı nda Bulunmuş Olan Etiketlerden Bir Grup, Muhibbe Darga Armağanı (2008), s Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s Özgüç, Acemhöyük Kazıları, s ; Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s. 100.

8 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 3 Acemhöyük te ortaya çıkarılan tarihi kayıtlar içinde Sarıkaya Sarayı nda bulunan Asur kralı I. Šamši-Adad ve memuru Liter-šarrussu, Asur Şehir Meclisi, Mari kralı Yahdun-Lim in kızı Nagihanum? ve Kargamış kralı Aplahanda ya ait mühür baskılı bullalar 9 farklı bir öneme sahiptir. Bu eserlerin yanında, Eski Asur ve Eski Suriye üslubundaki diğer mühür baskıları ile etiketler Acemhöyük ün; Asur Ticaret Kolonileri Çağı nda, özellikle de Kültepe Ib tabakası ile çağdaş (M.Ö. ± ) olduğu dönemde, Kuzey Mezopotamya ve Suriye ile olan ticarî, siyasî ve diplomatik ilişkilerini göz önüne sermekte 10, ayrıca Eski Anadolu tarihi açısından önemini de pekiştirmektedir. Etiket (Ac ) 2012 ve 2013 yıllarında gerçekleştirilen kazı çalışmaları Acemhöyük çivi yazılı kayıt arşivine Eski Asurca yazılmış iki belge daha kazandırmıştır. Bu kil belgelerden ilki 2012 yılında ele geçen bir etiket, diğeri ise 2013 te bulunan ve Acemhöyük ten uzun zamandır beklenilen bir tablettir. Acemhöyük te Sarıkaya ve Hatipler Sarayı ndan sonraki en önemli mimari yapı, 1994 yılı jeofizik ölçümlerinde tespit edilen ve 1996 yılında yapılan kazılarda ortaya çıkarılan anıtsal bir binadır. Resmi işlerde kullanılan Sarıkaya Sarayı ile depo özelliğine sahip Hatipler Sarayı arasında açığa çıkarılan bu yapının, III. kat kenti ile eş zamanlı olarak yanmış olduğu ve aynı felakete maruz kalan saraylarla birlikte terk edildiği belirtilmektedir. 11 Özellikleri itibariyle Hizmet Binası olarak kabul edilen 12 bu yapıda, 2012 kazı sezonunda gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde, Acemhöyük te bulunan çivi yazılı belgelere bir yenisi daha eklenmiştir. Aynı zamanda bu mühim buluntu Hizmet Binası nda ele geçen ilk yazılı belge olma özelliğine de sahiptir Nimet Özgüç, Acemhöyük Saraylarında Bulunmuş Olan Mühür Baskıları, Belleten C. XLI, Sa. 162 (1977), s. 360 vd; Önhan Tunca, Des Inscriptions de Sceaux-Cylindres Diverses Provenant D Acemhöyük, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s ). Nimet Özgüç- Önhan Tunca, Kültepe-Kaniš, Mühürlü ve Yazıtlı Kil Bullalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2001, s. 2; Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s. 37 vd. 10 Klaas R.Veenhof, On the Identification and Implications of Some Bullae From Acemhöyük and Kültepe, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s. 645 vd.; Klaas R.Veenhof, Mesopotamia, s. 167; Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s. 37 vd. 11 Öztan, Acemhöyük den, s Öztan, a.g.e., s Bu binada daha önceki yıllarda yapılan çalışmalarda ortaya çıkarılan bullalar üzerinde yazı yoktur. Öztan, 2001 Yılı, s. 43.

9 4 REMZİ KUZUOĞLU Plan 1: Hizmet Binası OA/37 plankarede açığa çıkarılan ve etiket 14 olarak adlandırılan bu eser 3 x 1.8 x 1.1 cm. ebatlarında olup üçgen muska biçiminde, ip delikli, gri renkte ve pişmiş topraktandır. Ön yüzünde üç satırlık Eski Asurca bir kitabe yer almaktadır. Son satırın devamı olan na ve -áš işaretlerinin bu satıra sığmaması sebebiyle arka yüze yazıldığı görülmektedir. Etiket üzerinde herhangi bir mühür baskısı mevcut değildir. 14 Etiket, iple bağlandıkları paketlerin içindeki malın miktarı, cinsi, kalitesi ve alıcısına dair bilgiler içeren kilden topaktır. Karaduman, Acemhöyük Sarıkaya, s. 283.

10 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 5 Ac Ö.y. hi-id-ri ša a-lim ki ša Ar-ba-a-/na-áš Tercüme: Arbanaš a ait şehrin hidru ları. Res. 3-4: Ac Ön yüz Res 5: Ac Arka yüz Kopya 1-2: Ac.12.52

11 6 REMZİ KUZUOĞLU Açıklamalar: St. 1: hid(a)ru: Eski Asurca metinlerde ilk defa tesadüf ettiğimiz bu kelime ile ilgili net bir yorum yapmak zordur. D. J. Wiseman tarafından 1953 te yayınlanan ve M.Ö. 18. yüzyıl a tarihlendirilen bir Alalah metninde (Al. T. 359:1-2) 68 SÍG hi-da-ru a-na [Na]-di-na ifadesi içinde geçen kelimeye kaliteli yün manası verilmektedir. 15 CAD H 182b de yün için kullanılan yerel bir kelime olabileceği belirtilmekte ve şüpheli olarak, yünün bir kalitesi denmektedir. CDA 115 de ise Ugarit, Hurri ve Alalah metinlerine göre kelimenin yünle ilgili olduğu ifade edilmektedir. D. J. Wiseman, metnin kopyasını da verdiği başka bir çalışmasında kelimeyi yine hi-da-ru olarak kaydetmektedir. 16 J. Oliva bu okuyuşu kabul etmekte 17, ancak Al. T. 359:1-2 de de kayıtlı Nadina şahıs adının Al. T. 360:1 de dokumacı nitelemesiyle geçmesinden dolayı 18, Wiseman ın SÍG olarak okuduğu işaretin aslında UDU olduğunu, metnin kopyasını da vererek belirtmektedir. J. Oliva, bu durumda hidaru nun Akadca ile bağlantısının daha kolay yapılabileceğini ve hadiru 19 ile irtibatlandırılabileceğine vurgu yaparak, kelimenin hayvanların yaşı ile ilgili olabileceğini öne sürmektedir. 20 J. Oliva nın da belirttiği gibi Al. T. 359: 2 de kayıtlı Nadina şahıs adı Al. T. 360: 1 de dokumacı nitelemesiyle geçmektedir. Bununla birlikte, hem Al. T. 359 hem de Al. T. 360 da kayıtlı şahıs adı sadece Nadina değildir. Taki-Ištar ve Ušše de metinde adları zikredilen diğer şahıslardır. Öte yandan, bu kişilerin Al. T. 360 da UDU ile değil SÍG (yün) ile irtibatlı olarak kaydedildikleri ve dokumacı Nadina ya ait toplam 260 (talent?) yünü Taki-Ištar ve Ušše nin f İlu-nabi ye teslim ettikleri bilgisi mevcuttur. 21 Öyle görünüyor ki her iki tablette de bahsi geçen şahıslar aynı kişiler olmalıdır ve muhtemelen benzer bir konu ile alakalı olarak bu metinlerde kaydedilmektedirler. Netice itibariyle, J.Oliva ya göre Al. T. 359 da UDU (koyun) ile irtibatlı olan şahısların, Al. T. 360 da SÍG (yün) ile ilgili olarak kaydedilmeleri bize göre tuhaf görünmektedir. Tüm bunların yanında J. Oliva nın düzeltmesini yaptığı Al. T. 359:1 deki UDU işaretinin kopyası da ayrıca şüphelidir. (Bkz. Kopya. 3-4) 15 Donald J. Wiseman, The Alalakh Tablets, The British Institute of Archaeology at Ankara, London 1953, s Wiseman, Supplementary Copies, s Juan Oliva, New Collations and Remarks on Alalakh VII Tablets, Journal of Near Eastern Studies, Vol. 64 (2005), s. No. 1, Bu şahıs adı Al.T. 359: 1-2 de 1 68 SÍG hi-da-ru 2 a-na [Na]-di-na, Al.T. 360: 1 de ise 1 80 SÍG ša Nadi-na UŠ.BAR olarak geçmektedir. 19 CAD H 28b de bu kelime için pen for small cattle anlamı verilmekte, kuzu ve oğlak gibi hayvanların yaşını ifade ettiği de belirtilmektedir. 20 Oliva, a.g.e., s Wiseman, The Alalakh Tablets, s. 99.

12 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 7 Kopya 3: Al. T. 359, D.C. Wiseman Kopya 4: Al. T. 359, J. Oliva tarafından yapılan kopya (1954) tarafından yapılan kopya (2005) Akadca bazı kelimelerin -a- ile veya olmaksızın farklı telaffuzlara sahip oldukları ifade edilmekte; šikrum-šikarum, aklum-akalum ve himtum-himetum/himatum gibi yazılışlar da bu duruma örnek gösterilmektedir. 22 Buna göre biz hidru ile hidaru yu ilişkilendirerek, metnimizde kayıtlı hidru ile Alalah metninde kayıtlı hidaru nun bu ses değişikliklerine yeni bir örnek (hidru/hidaru) teşkil ettiği kanaatindeyiz. Hid(a)ru ile ilgi bir diğer problem, bu nesnenin nereden geldiği veya nerede üretildiği hususudur. Metinde hid(a)ru ların şehre ait (h. ša alim ki ) oldukları bilgisi mevcuttur. Biz biliyoruz ki Eski Asurca metinlerde çoğunlukla ālum şehir kelimesi ile Asur şehri kastedilmektedir. Bununla birlikte, ālum un Anadolu şehirleri için de kullanıldığı bilinmektedir. Ancak, bu kelime bir Anadolu şehrini niteleyecekse; ālum Kaneš, ālum Šalatuwar 23, ālum Uša, ālum Armamana, ālum Habušna ve ālum Harsamna 24 örneklerinde olduğu gibi şehir adından hemen önce yazılmaktadır. Buna istinaden hid(a)ru nun hem bir Alalah metninde geçmesi hem de Acemhöyük ün Kuzey Mezopotamya ile olan iktisadi ilişkileri göz önüne alındığında metnimizdeki Ālim ki ifadesi ile Asur şehrinin kastedildiği öncelikli olarak düşünülmelidir. Kelimenin manası ise tartışmaya açıktır. J. Oliva nın SÍG yerine UDU okunabileceği teklifi de yukarıda belirttiğimiz sebeplerden dolayı şüphelidir. Ancak, hem Acemhöyük te ele geçen etiketlerin tekstil ile ilgili olması 25 hem de kelimenin Alalah metninde yün ile irtibatlı kaydedilmesi hid(a)ru nun yünden bir çeşit özel dokuma ürünü olabileceğine işaret etmektedir Ömer Kahya, Kültepe Metinlerinde Geçen himtum Kelimesinin Anlamı Üzerine, Archivum Anatolicum 9/1 (2014), s Nashef, a.g.e., s. 12, 45, 130; Cahit Günbattı, Kültepe de Bulunmuş İki Anlaşma Metni, Belleten LXIX, Sayı. 256, T.T.K.Y. (2005), s Kemal Balkan, Review article of ICK 2, OLZ 60 (1965), s. 7; Günbattı, The letter sent, s Karaduman, Acemhöyük Sarıkaya, s Eski Asur Dönemi nde tekstil ve tekstil ticareti için bkz. Cecile Michel-K.R. Veenhof, The Tex-

13 8 REMZİ KUZUOĞLU St. 3: Arbanaš: Eski Asurca metinlerde ilk defa karşılaştığımız şahıs adlarından biridir. İsmin sonunda çoğunlukla yerli şahıs adlarında görülen áš hecesinin bulunması Arawaš, Karunuwaš, Šalkuataš ve Tudhiliaš örneklerinde olduğu gibi 27 Arbanaš ın da Anadolulu bir şahıs olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, etiketin Hizmet Binası olarak adlandırılan yapıda ele geçmiş olması, bu şahsın burada görevli yerel bir memur olabileceğini düşündürmektedir. Tablet (Ac.13.32) Hiç şüphesiz Acemhöyük teki en önemli mimari yapı anıtsal Sarıkaya Sarayı dır. Höyüğün güney-doğusunda yer alan ve M.Ö. 2. Binin başlarından M.Ö. 17. yüzyılın ortalarına kadar kullanılan 28 saray, iki katlı olup zengin buluntulara sahip zemin katının 50 odası kazılar neticesinde açığa çıkarılmıştır. 29 Eski Anadolu saray mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan bu yapının güneyinde 2013 yılında gerçekleştirilen kazılarda, Acemhöyük teki ilk tablet ele geçmiştir. Söz konusu tabletin Asur ve Kuzey Suriye saraylarına ait kralî ve idarî mühür baskılarının da 30 ortaya çıkarıldığı bu binada ele geçmesi, belgeyi daha da önemli kılmaktadır. VA/51 plankarede ortaya çıkarılan bu tablet 2.2 x 2.8 x 1 cm. ebatlarında olup devetüyü hamurlu ve iyi pişmiş kildendir. Yatay dikdörtgen biçimli eser üzerinde Eski Asurca yazılmış 10 satır bulunmaktadır. Tabletin ön ve arka yüzünde kırıklar olmasına rağmen, bazı işaretler tamamlanabilmektedir. Tablette, aralarında bir kralın da bulunduğu bazı şahısların ayakkabı ve ayakkabıya ait bazı parçaları kaç kez aldıklarının kaydı mevcut olup tarihlendirme yapmamıza yardım edecek herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, belgenin ele geçtiği Sarıkaya Sarayı nın dolgusuna ait malzemenin Carbon-14 sonuçları, tabletin Eski Asur Dönemi nin geç evresine, ± M.Ö lere ait olabileceğine işaret etmektedir. 31 tiles Traded by the Assyrians in Anatolia (19th-18th centuries BC), Textile Terminologies In The Ancient Near East and Mediterranean From The Third To The First Millennia BC (2010), s. 210 vd. 27 Kt 88/k 713a-b, Veysel Donbaz, Some Remarkable Contracts of 1-B Period Kültepe Tablets II, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s Yapıda Roma-Helenistik yapılaşmalar, kaçak kazılar ve erozyonun sebep olduğu büyük bir tahribat mevcuttur. Bkz. Özgüç, a.g.e., s Asur kralı I. Šamši-Adad, Mari kralı Yahdun-Lim in kızı Nagihanum? ve Kargamış kralı Aplahanda ve diğer mühür baskıları için bkz. Özgüç, Acemhöyük Saraylarında, s. 360 vd; Tunca, Des Inscriptions, s ; Nimet Özgüç-Ö. Tunca, Kültepe-Kaniš, s. 2; Özgüç, a.g.e., s Bu bilgiyi paylaşan Prof. Dr. Aliye Öztan a teşekkür ederim.

14 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 9 Plan 2: Sarıkaya Sarayı (Özgüç 2015, 199) Ac Ö.y. a-na šé-[ni? ] m Ša-hi-[x] DUMU Na-d[í-x? ] ru-ba-u[m] k. 5. m Ú-ki-ša A.y. a-na ar-bi 4 -š[u! ] ša-hi-ra-[an/tim! ] A-sí-nu-[um] k. a-na e-[x] 10. il 5 -qé-ú Tercüme: 1-5) Ayakkabıları Nad[i ] nin oğlu Šahi[..] (ve) kral Ukiša, 6-7) dört çift šahiratum u (ise) 8-10) Asīnu[m] e[ ] için aldılar. Resim 6: Ac Ön yüz

15 10 REMZİ KUZUOĞLU Resim 7: Ac Alt kenar Resim 8: Ac Arka yüz Resim 9: Ac Üst kenar

16 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 11 Açıklamalar: Kopya 5: Ac St. 1: šēnu. Kırık kısım metnin 7. satırında geçen šahiru kelimesinin Eski Asurca metinlerde šēnu ile birlikte geçişleri (CAD Š/I 97) dikkate alınarak tamamlanmış ve kelime çarık, ayakkabı olduğu kabul edilen šēnu ile irtibatlandırılmıştır (CAD Š/II 290, 1.a). Bunun yanında, 6. satırdaki ana arbīšu (dört kez/çift) yazılışına istinaden ifadenin ana ší-[ni-šu] (iki kez/çift) olabileceği de düşünülebilir. Fakat tabletin ebatları göz önüne aldığında kırık kısma ne [šu] nun ne de herhangi bir başka işaretin sığması mümkün görünmektedir. Bununla birlikte, šēnu Eski Asurca metinlerde genellikle šé-né-en veya ší-ni-in olarak yazılsa da bu dönem belgelerinde benzer geçişlerini tespit edemediğimiz, ancak diğer dönem metinlerinde 32 mevcut olan ana šé-[ni? ] yazılışının bu kelimenin çoğul formu olduğu kanaatindeyiz. St. 2-3: Šahi[ ] DUMU Nad[i ]. Kırıklar sebebiyle şahıs adları tam olarak okunamamaktadır. Ayrıca, Eski Asurca veya diğer dönem çivi yazılı belgelerde benzer bir patronomik isim tespit edilememiştir. Öte yandan, kırık kısmın ša-hi-[ra-an/tim] şeklinde tamamlanabileceği düşünülebilir. Ancak, hem satırın başlangıcında şahıs adlarının önünde dikey işaretinin bulunması hem de satırın sonunda ra ve an/tim işaretlerinin sığacağı kadar yer olmaması ifadeyi ša-hi-[ra-an/tim] okumaya engeldir. 32 CAD Š/II 290, 2 ve 292, d).

17 12 REMZİ KUZUOĞLU St. 4-5: rubā um Ukiša. Acemhöyük te ele geçen çivi yazılı kayıtlar içinde rubā um kral kelimesi daha önce Abu-šalim in oğlu Aššur-emūqi ye ait bir bulla da görülmekte ve üzerinde Kral [.] a, kölen Aššur-emūqi nin mührü ifadesi bulunmaktadır. 33 Bu satırlar, Aššur-emūqi nin Acemhöyük Sarayı ile iyi ilişkiler içinde olduğu ve ilgili kısmın kırık olması sebebiyle ismi tespit edilemeyen Acemhöyük kralına, kendi mührünü taşıyan bir paket gönderdiğini ortaya koymaktadır. Paketi gönderen Aššur-emūqi adı Kültepe de ele geçen Kt 87/k 257 no.lu bir borç mukavelesinde, etikette olduğu gibi, Abu-šalim in oğlu olarak kaydedilmekte olup belgedeki tarihleme ± M.Ö yı göstermektedir. 34 Ukiša şahıs adı Eski Asur veya diğer dönem çivi yazılı metinlerinde geçmemektedir. Tablette şahıs adını niteleyen kral kelimesi nominatif halde yazılmıştır. Benzer bir ifadeye C. Günbattı tarafından yayınlanan ve Asur kralı I. Šamši-Adad ın ölüm haberini veren tarihi bir mektupta tesadüf etmekteyiz. 35 Kt. 01/k 217 no.lu bu mühim metinde: ru-ba-um d UTU-ši- d IM kral Šamši-Adad yazılışı kayıtlıdır. Ayrıca, 4. satırın sonuna [ša] ekleyerek ru-ba-u[m ša] Ú-ki-ša Ukiša kralı veya 5. satırın sonunu [(i)-um] aidiyet ekini ekleyerek ru-ba-u[m] Ú-ki-ša-[(i)-um] Ukišalı kral olarak ifadeyi tamamlayabilir ve Ukiša yı bir yer adı olarak da değerlendirebiliriz. Ancak, tabletin ilgili satırlarında eksik işaretleri yazacak kadar alanın mevcut olmaması bu ihtimalleri ortadan kaldırmaktadır. St. 6: ana arbīšu, CAD E 255 te dört kere manası verilerek erbēšu kelimesi ile irtibatlandırılan bu kelime leqû fiili ile ilk defa bu metinde kaydedilmektedir. St. 7: šahirātum, šahiru kelimesinin çoğul halidir. KT VI-a, 388 de ayakkabı, CAD Š/I 97 de ise ayakkabının bir parçası veya bir kısmı manaları verilen bu kelime, Eski Asurca metinlerde sıklıkla çarık, ayakkabı olarak bilinen šēnu kelimesi ile geçmektedir (CAD Š/II 290, 1.a). St. 8: Asīnu[m] şahıs adına ait son hece kırıktır. Ancak, Eski Asurca metinlerde kayıtlı Asīnum şahıs adının A-sí-nim fonetik yazılışını (ICK 3, 21a:1; 21b: 9 ) dikkate aldığımızda, kırık olan işaret um hecesi ile tamamlanabilir. 36 Sonuç olarak; 2013 yılı kazıları neticesinde Eski Asurca tablet ele geçen arkeolojik merkezlere bir yenisi daha eklenmiş; Kültepe, Boğazköy, Alişar, Kaman-Kalehöyük ve Kayalıpınar dan sonra Acemhöyük de Anadolu daki bu merkezler arasındaki yerini almıştır. Eski Asurca metinlerde ilk defa tespit edilen özel isimlere sahip olmaları sebebiyle de dikkat çekici olan etiket ve tablet üzerinde tarihlendirme yapmamıza imkân verecek açık ifadeler bulunmamaktadır. Ancak, hem bu belgeler üzerindeki 33 Özgüç, Acemhöyük-Burušhaddum, s līmum Şilūlu (REL, 94). 35 Günbattı, The letter sent, s Bu isim, Mari metinlerinde geçen (ARM VII ) ve Akadca bir şahıs adı olabileceği belirtilen A-zi-nu-ú ile de karşılaştırılabilir H. B. Huffmon, Amorite Personal Names in the Mari Texts, (1965), s. 109, n. 62.

18 ACEMHÖYÜK TEN ESKİ ASUR DÖNEMİ NE AİT İKİ ÇİVİ YAZILI BELGE 13 yazının karakteri hem de Kültepe Ib tabakası ile çağdaş olan Sarıkaya Sarayı nın dolgusunda ve Hizmet Binası nda ortaya çıkarılmış olmaları, bu kayıtların Eski Asur un geç evresine ait olduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, tabletin de ele geçtiği Sarıkaya Sarayı nın dolgusuna ait malzemenin Carbon-14 sonuçları ± M.Ö leri göstermektedir ki bu tarihler de bize Eski Asur Devri nin sonlarını işaret etmektedir. Etiket yerli bir şahsa ait olup muhtemelen Asur dan gönderilen hid(a)ru isimli bir eşyadan bahsetmektedir. Tablet ise aralarında Ukiša isminde bir kralın da bulunduğu bazı şahısların aldıkları eşyaların kaydı ile ilgili bilgi vermektedir. Tabletin hem Mezopotamya ve Kuzey Suriye menşeli kralî ve idarî mühür baskılarının ortaya çıkarıldığı Sarıkaya Sarayı nın enkazında ele geçmesi hem de bir kraldan bahsetmesi, isimleri kayıtlı bu şahısların önemli kişiler olabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte bu iki belge; Acemhöyük ün Anadolu ile Kuzey Mezopotamya arasındaki iktisadi münasebetlerin azaldığı Eski Asur Devri nin son dönemlerinde 37 Anadolu nun belli başlı şehirlerinden biri olarak önemini koruduğunu ve bu kadim yerleşim yerinin Eski Anadolu tarihi açısından ne kadar mühim bir arkeolojik merkez olduğunu bir kez daha göz önüne sermektedir. 37 Günbattı, Kültepe de Bulunmuş, s. 778.

19 14 KAYNAKLAR Bajramovic, Gojko, A Historical Geography of Anatolia in the Old Assyrian Colony Period, Copenhagen Balkan, Kemal, Review article of ICK 2, OLZ 60 (1965), s CT : Cuneiform Texts from Babylonian Tablets in the British Museum. Donba, Veysel, Some Remarkable Contracts of 1-B Period Kültepe Tablets II, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s Gelb, I. J., Computer-Aided Analysis of Amorite, The Oriental Institude of the University of Chicago Günbattı, Cahit, Kültepe de Bulunmuş İki Anlaşma Metni, Belleten LXIX, Sayı. 256, T.T.K.Y. (2005), s , The letter sent to Hurmeli King of Harsamna and the Kings of Kaniš, TTKY V/3, Ankara Huffmon, H. B., Amorite Personal Names in the Mari Texts, Kahya, Ömer, Kültepe Metinlerinde Geçen himtum Kelimesinin Anlamı Üzerine, Archivum Anatolicum 9/1 (2014), s Karaduman, Ayşe, Acemhöyük Sarıkaya Sarayı nda Bulunmuş Olan Etiketlerden Bir Grup, Muhibbe Darga Armağanı (2008), s KT V: Veenhof Klaas R., Kültepe Tabletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara KT VI-a: Larsen, M. T., Kültepe Tabletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara Larsen, Mogens T., The Old Assyrian City-State and Its Colonies, Copenhagen Michel, Cecile-Veenhof, Klaas R., The Textiles Traded by the Assyrians in Anatolia (19th-18th centuries BC), Textile Terminologies In The Ancient Near East and Mediterranean From The Third To The First Millennia BC (2010), s Nashef, Khaled, Réportoire Géographique des Textes Cunéiformes IV, Die Orts- und Gewässernamen der altassyrischen Zeit, Wiesbaden Oliva, Juan., New Collations and Remarks on Alalakh VII Tablets, Journal of Near Eastern Studies, Vol. 64 (2005), s Özgüç, Nimet, Acemhöyük Kazıları, Anadolu X, Ankara (1968), s , Acemhöyük Saraylarında Bulunmuş Olan Mühür Baskıları, Belleten C. XLI, Sa. 162 (1977), s , Acemhöyük-Burušhaddum I, Silindir Mühürler ve Mühür Baskılı Bullalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara Özgüç, Nimet - Tunca Ö., Kültepe-Kaniš, Mühürlü ve Yazıtlı Kil Bullalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2001.

20 15 Öztan, Aliye, 2001 Yılı Acemhöyük Kazıları, 24. Kazı Sonuçları Toplantısı, 1. Cilt (2003), s , Acemhöyük den Assur Ticaret Kolonileri Çağı na Ait İki Ender Buluntu, Belkıs Dinçol ve Ali Dinçol e Armağan VITA Festschtift in Honor of Belkis Dinçol and Ali Dinçol, Eds. M. Alparslan, M. Doğan-Alparslan, H. Peker (2007), s Schorr, M., Urkunden des Altbabylonischen Zivil- und Prozessrechts, Leipzig Tunca, Önhan, Des Inscriptions de Sceaux-Cylindres Diverses Provenant D Acemhöyük, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s Veenhof Klaas R., On the Identification and Implications of Some Bullae From Acemhöyük and Kültepe, Aspects of Art And Iconography: Anatolia And Its Neighbors, Nimet Özgüç e Armağan (1993), s Veenhof Klaas R., Mesopotamia. The Old Assyrian Period, Orbis Biblicus et Orientalis 160/5, Freiburg-Göttingen Wiseman Donald J., The Alalakh Tablets, The British Institute of Archaeology at Ankara, London Wiseman D. J., Supplementary Copies Of Alalakh Tablets, Journal of Cuneiform Studies, Vol. 8, No. 1 (1954), s

21

22 HÖYÜK DERGİSİ YAYIN İLKELERİ I- AMAÇ Ülkemizde yapılan arkeolojik kazılar, yüzey araştırmaları ve arkeoloji alanında yapılan önemli keşifler ile bu çalışmalar sonucunda elde edilen sonuçları ve önemli arkeolojik eserleri tanıtan bilimsel yazılar yayınlayarak, bunların yurtiçinde ve yurtdışında arkeoloji dünyasıyla paylaşımını sağlamak. II- KAPSAM Höyük Dergisi hakemli bir dergi olup, yılda bir kez yayımlanır. Dergide Prehistorik Arkeoloji, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi ve Klasik Arkeoloji alanlarında Türkiye deki eski uygarlıklar ve bu uygarlıkların kültürel etkileşim alanları içinde kalan çevre bölgelerdeki çalışmalarla ilgili özgün araştırma-inceleme makaleleri, kazı-araştırma sonuç raporları, kongre-sempozyum haberleri, çeviriler, kitap tanıtımları ve kritikleri yayımlanır. III- YAYIN İLKELERİ 1) Yukarıda belirtilen amaç ve kapsam dâhilinde yazıların arkeoloji alanına bir yenilik getirmesi ve bilimsellik ölçütlerine uygun olması gerekir. 2) Höyük Dergisi nin yayın dili Türkçedir. Bununla birlikte İngilizce, Fransızca ve Almanca dillerinde kaleme alınmış makaleler de yayımlanabilir. 3) Türkçe makalelerin yazımında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu esas alınır. 4) Yazar (lar) dergiye gönderilen makalenin başka bir yerde yayımlanmadığını ve yayımlanmak üzere başka bir yere gönderilmediğini baştan belirtmiş sayılırlar. 5) Makale yazarına, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu telif Hakkı, Yayın ve Satış Yönetmeliğine göre telif ücreti ödenir. 6) Çevirilerde, makaleyi çeviren kişinin, makalenin yazarından izin aldığını gösteren belgeyi sunması gerekir. Makale yazarına telif ücreti ödenmez. 7) Genel bir kısıtlama olmamakla birlikte makalelerin 30 sayfayı (20 sayfa metin ve 10 sayfa foto, çizim v.s) geçmemesine dikkat edilmelidir. 8) Makalede belirtilen fikirlerin ve başka bir kaynaktan alıntı yapılan resim, çizim, harita ve belgelerin sorumluluğu yazara aittir. Bu nedenle alıntı yapılan kaynak belirtilmelidir. 9) Gelen makaleler Yayın Kurulu nda incelendikten sonra, konunu uzmanı en az iki hakeme, gerektiğinde üçüncü hakeme değerlendirilmek üzere gönderilir. Makalelerin yayını ancak belirlenen hakemlerin olumlu raporları ve Yayın Kurulu nun nihai onayıyla mümkündür. 10) Hakem raporları doğrultusunda düzeltme istenen makaleler yazara geri gönderilir. Yazarların gerekli düzeltmeleri yaptıktan sonra makaleyi bir nüsha çıktı, CD ve bir raporla birlikte en geç 1 ay içerisinde Kuruma teslim etmesi gerekir. 11) Yayın Kurulu, sempozyum-kongre haberleri, kitap tanıtımları vb. gibi araştırma makaleleri dışındaki yazıları hakeme göndermeden kendisi inceleyip kabul ya da ret kararı verebilir. Ayrıca, gerektiğinde yazıların şekli üzerinde küçük düzeltme ve değişiklikler yapabilir. 12) Dergide basılmamasına karar verilen yazılar hakem raporlarıyla birlikte yazarına iade edilir.

23 104 YAYIN İLKELERİ 13) Yayınlanan makalelerin yayın hakkı Türk Tarih Kurumu na ait olup, yazılar izin alınmaksızın başka bir yerde yayımlanamaz. Telif hakkı makalelerin sanal ortamda yayımlanmasını da içerir. IV- MAKALE TESLİM ETME KOŞULLARI 1) Verilen makalelerin ve eklerinin CD ye kaydedilmiş olması ve makalelere eklenmesi istenen çizim, resim ve harita gibi belgelerin CD de JPG ya da TİFF gibi bilgisayar formatında kaydedilmesi gerekir. Ayrıca A4 boyutunda metin ve eklerinin 3 çıktısı da (bir orijinal, iki kopya) gönderilmelidir. Gönderilen çıktılardan orijinal olanı üzerinde yazarın tanıtıcı bilgilerine (ad-soyad, kurum, telefon, e-posta vb.) yer verilirken, diğer iki kopyada bu bilgilerin olmamasına dikkat edilmelidir. 2) Metnin içerisinde başka karakterler kullanılmış ise bunlarla ilgili font CD ye eklenmelidir. 3) CD deki metin ile metnin çıktısı uyumlu olmalıdır. Aksi takdirde CD deki metin esas alınır. V- YAZIM KURALLARI 1) Yazılar, A4 boyutunda Microsoft Office Word (5.0 ve üstü) kelime işlemci programda Times New Roman yazı karakterinde yazılmalıdır. 2) Başlık 14 punto, büyük harf ve ortadan hizalı olmalıdır. Metin içinde ana ve ara başlıklar kullanılabilir. Ana başlıklar sola dayalı, büyük harf, 12 punto ve koyu; ara başlıklar sola dayalı, küçük harf, 12 punto ve koyu olmalıdır. Başlık ve paragrafların arası 6 nk bırakılmalıdır. 3) Yazarın adı ve soyadı ana başlığın altına 12 nk aralık bırakıldıktan sonra 12 punto, büyük harf ve ortaya hizalı olarak yazılmalıdır. (*) işareti ile sayfanın altına unvan, adres ve e-posta bilgileri 10 punto olarak verilmelidir. 4) Metin iki yana yaslı 12 punto olmalıdır. Soldan 3,5 cm, üstten, alttan ve sağdan 2,5 cm boşluk bırakılmalıdır. Satır arası 3 nk, paragraf araları 6 nk ve paragraf girintisi 0,8 cm olmalıdır. 5) Türkçe ya da yayın ilkelerinde belirtilen dillerde yazılan makalelerde 300 kelimeyi aşmayan Türkçe ve İngilizce özet yazılmalıdır. 6) Türkçe ve İngilizce özetlerin altında, Türkçe ve İngilizce olmak üzere en az beş anahtar kelime verilmelidir. 7) Alıntılar ve vurgulanması gereken ifadeler metnin içerisinde italik olarak verilmelidir. Eğer alıntılar 5 satırdan fazla ise, paragraf girintisinden 1 cm. içeride başlatılmalı ve tırnak içinde 10 punto olarak yazılmalıdır. 8) Dijital ortamda gönderilecek görsel malzemenin çözünürlüğü en az 300 dpi, format ise TIFF ya da JPEG olmalıdır. 9) Fotoğraf ve çizimlerin altına yazılacak açıklamalar ayrı bir sayfada gönderilmelidir. Alıntı yapılan fotoğraf, çizim, harita vb. varsa, kaynakları yazar soyadı ve basım yılı olarak parantez içerisinde belirtilmelidir. Örneğin; (Koşay, 1968) 10) Dipnotlar 10 punto halinde, iki yana dayalı ve tek aralık olarak her sayfanın altında verilmeli ve makalenin başından sonuna kadar sayısal süreklilik göstermelidir. Atıf yapılan kaynaklar da dipnot şeklinde verilmeli, metnin içinde atıf yapılmamalıdır.

24 YAYIN İLKELERİ ) Dipnotlarda verilen kaynaklar kısaltılarak, yazar soyadı, basım yılı, sayfa ve varsa levha ya da resim şeklinde sıralanmalıdır. Bir kez ya da çok kez verilen yayınlarda bile aynı kurala uyulmalıdır. Örnekler: Kitap: Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu-Klasik Çağ, , çev. Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2009, 11. bs., s Sonraki atıflarda: İnalcık, Klasik Çağ, s Makale: İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlılarda İlk Vezirlere Dair Mütalea, Belleten, c. III/ sy. 9 [veya III/9] (1939), s Kaynakça: Makalelerde kullanılan kaynak ve araştırmalar makale sonunda bu başlık altında gösterilmelidir. Kaynakça, bu başlık altında yeni bir sayfadan başlamalı ve 9 punto yazılmalıdır. Sadece metin içinde atıfta bulunulan kaynaklar yer almalı ve yazarların soyadına göre alfabetik olarak düzenlenmelidir: İnalcık Halil, Osmanlı İmparatorluğu-Klasik Çağ, , çev. Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul Uzunçarşılı İsmail Hakkı, Osmanlılarda İlk Vezirlere Dair Mütalea, Belleten, c. III/ sy. 9 [veya III/9] (1939), ss Yazışma Adresi: Türk Tarih Kurumu Bilimsel Çalışmalar Müdürlüğü Kızılay Sok. No: 1 Sıhhıye-ANKARA Tel: /277 e-posta: [email protected]

25

26 HÖYÜK JOURNAL PRINCIPLES OF PUBLICATION I- PURPOSE To publish scientific articles presenting the important archeological pieces and the results which come out after the studies about the archeological excavations, surface researches and important discoveries in the field of archeology made in our country, and ensure that these be shared in the archeology world both in and out of the country. II- SCOPE The Höyük Journal is a refereed journal and comes out once a year. In the journal, original research- observation articles, evaluation reports based on the excavation researchs, news about congresses-symposiums, translations, book presentations and critiques related with the prehistoric archeology, protohistoria and archeologies related with Asia Minor and Classic Archeology III- PRINCIPLES OF PUBLICATION 1) The articles should be written according to the scientific criteria, within the purpose and the scope written above while bringing an innovation in the field of archeology. 2) The publication language of the Hoyuk Journal is Turkish. Besides Turkish, articles in English, French and German can also be published. 3) The spelling of the turkish articles will be based on the spell check of the Turkish Language Association. 4) The author(s) accept beforehand that the journal they sent is not published in an other place before and not sent to another place for publishment. 5) Copyright price will be paid to the author of the article according to Atatürk Culture, Language and History High Society Copyright Right, Publications and Sales Regulations. 6) In the translations, the person who translated the document should present the document claiming that he/she got the permission from the author. No copyright fee is paid to the author of the article. 7) While there is no generel restriction for the pages, it should be noted that the article shall not exceed 30 pages( 20 pages for the article and 10 pages of photo, drawings etc.) 8) The responsibility for the ideas expressed in the article and the documents, maps, drawings or pictures taken from another source belongs to the author. For this reason, the source where the reference is made should be stated. 9) The articles arrived will first be analyzed by the Publication Committee, then it will send to at least two referees, if necessary three, who are experts on the subject. The publication of the articles are only possible after the positive reports given by the referees and the final approval of the Publication Committee. 10) The articles can be sent back to the author according to the referee reports. The author should make the necessary changes and send the article back to the Society with a printed copy, CD and a report at the latest within a month. 11) The Publication Committee can either accept or refuse to publish the articles after it analyzes the articles except news about congresses-symposiums, the book presentations etc,

27 108 PRINCIPLES OF PUBLICATION by itself without sending to the referees. Also, when necessary, the Committee can make small changes or corrections on the form of the article. 12) The articles which are decided to be published is returned to the author with reports of the referees. 13) The copyright of the published articles belongs to the Turkish Historical Society, the articles can not be published in an other place without permission. The copyright includes also the articles to be published in the virtual environment. CONDITIONS TO DELIVER THE ARTICLE 1) The articles sent to the Committee should be saved in a CD and documents like pictures, drawings and maps which are requested to be added to the article should be saved in the CD either in JPG or TİFF computer format. Also, the text and the additions in A4 should be sent with 3 copies (one original, 2 copies). On the original printed copy that are sent, informative information about the author will be provided (name-surname, institution, telephone, etc.), but in the other 2 copies, it should be noted that these information does not take place. 2) If there are any other characters used inside the text, the font used should also be added to the CD. 3) The text inside the CD and the printed copy of the text shall be in accordance with each other. Otherwise, the text inside the CD will be used.. V- RULES OF SPELLING 1) The articles should be written in Times New Roman font in A4 Microsoft Office Word program (version 5.0 or above) 2) The title should be 14 point, capital letters and centered. Main titles and subtitles can be used inside the text. The main headings should be left aligned, capital letters, 12 point and bold; subtitles should be small letters, 12 point, bold and left aligned. 6 nk should be left between the headings and the paragraphs. 3) The name and the surname of the author should be centered, written in bold and 12 point after 12 nk under the main title. Address and information should be written in 10 points with (*) sign at the bottom of the page with the title of the author. 4) The text should be justified and 12 points. Spaces should be 3.5 cm form left, 2.5 cnm from the top, bottom and left. The spaces between the lines should be 3nk, between the paragraphs 6 nk and the paragraph indent should be 0.8 cm. 5) Turkish and English summaries should be written no more than 300 words in the articles written in Turkish or the other languages specified above. 6) There should be at least 5 key wordsin Turkish and English under the Turkish and English summaries. 7) The references and the parts which should be emphasized should be in italics inside the text. If the refernces last more than 5 lines, they should be started 1 cm from the paragraph indent and 10 points in quotation marks. 8) The resolution of the visual text which would be sent in the digital environment should at least be 300 dpi, and either in TIFF or JPEG format. 9) The explanations under the photos and the drawings should be sent in a seperate page. If references are made by photos, drawings or maps etc, the surname of the author and the publication year should be given in paranthesis.

28 PRINCIPLES OF PUBLICATION 109 For example; (Koşay, 1968) 10) Footnotes should be put at the bottom of the page, written in 10 points, justified and single space, they should in numerical order from the beginning to the end of the article. The sources which are given as references shall also be given as footnotes and these should not be referred to inside the text. 11) The sources given in the footnotes should be condensed and arranged beginning with the surname of the author, the publication year, page number and if there is any, signs or pictures. The same rule applies to the publications given even once or many times during the text. Examples: Book: Halil İnalcık, Ottoman Empire-Classical Age, , çev., Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2009, 11. bs. s.115. For the next references: İnalcık, Classical Age, s.123. Article: İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlılarda İlk Vezirlere Dair Mütalea, Belleten, c. III/ sy. 9 [or III/9] (1939), s Bibliography: All the primary and secondary sources used should be listed under this heading. This part should start with a new page and written in 9 font size. Only the references inside the text must be included and arrange according to the last names of the authors in alphabetical order. İnalcık Halil, Ottoman Empire-Classical Age, , çev. Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2009, 11. bs. s.11 Uzunçarşılı İsmail Hakkı, Osmanlılarda İlk Vezirlere Dair Mütalea, Belleten, c. III/ sy. 9 [or III/9] (1939), s [In articles written in common western languages abbreviations will of course be in their usual styles]. Communication Address: Türk Tarih Kurumu Bilimsel Çalışmalar Müdürlüğü Kızılay Sok. No: 1 Sıhhiye-ANKARA Tel: /277 [email protected]

29

30