İLLERARASI REKABETÇİLİK ENDEKSİ

Transkript

1 İLLERARASI REKABETÇİLİK ENDEKSİ Deloitte Türkiye nin katkılarıyla hazırlanmıştır.

2

3 Önsöz İllerarası Rekabetçilik Endeksi Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu Derneği (URAK), Türk Halkının refah seviyesinin artırılmasını, etik değerlerden taviz vermeden, hızlı ve sürdürülebilir ekonomik büyüme, kültürel ve sosyal alanlardaki gelişmeler vasıtasıyla, sektörel ve bölgesel rekabet stratejilerinin hazırlanmasını ve bu stratejilerin hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla kurulmuş bir sivil toplum örgütüdür. URAK, ülkemizin küresel arenadaki rekabet yarışını sürdürülebilir kılma hedefinde, ulusal bazda olduğu kadar yerel bazda oluşturulan yaklaşımların büyük önem taşıdığının bilinci ile ülkemiz için gerekli stratejilerin oluşturulması ve uygulamaya geçirilmesi yolunda somut projeler ortaya koymaktadır. Bilgiye ulaşımın çok kolay ama doğru ve güvenilir bilgiye ulaşımın ise zor olduğu çağımızda; doğru stratejilerin oluşturulması, belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi açısından son derece önemlidir. Bu noktadan yola çıkan URAK, Türkiye de ilk defa 81 ilin rekabetçilik seviyelerinin kapsamlı olarak incelendiği ve her sene düzenli olarak kamuoyu ile paylaşılacak olan İllerarası Rekabetçilik Endeksi projesinin ilk sonuçlarını geçen yıl açıklamıştı. İllerarası Rekabetçilik Endeksimiz, açıklanması sonrasında bütün illerimizden çok büyük bir ilgi gördü ve elimizden geldiği kadarı ile ekip olarak davet aldığımız illere giderek o il konusundaki analizlerimizi şehrin önde gelen kararvericileri ile paylaşma heyecanını duyduk. Bu sene ikincisini sizlerle paylaşmanın mutluluğunu yaşadığımız İllerarası Rekabetçilik Endeksi, bir sene içerisinde 81 ilimizin rekabetçilik seviyesinde nasıl bir değişim olduğunu sergilemesi açısından çarpıcı sonuçlar içeriyor. Özellikle Doğu ve Güneydoğu daki sınır illerimizdeki yükseliş, komşularımızla olan ticaretimizin artmasının bir göstergesi olarak rekabetçiliklerine yansıyor. Diğer taraftan krizin etkisi ile ihracat yapan illerimizde yavaş da olsa bir gerilemeyi diğer önemli bir gelişme olarak endeksimizde gözlemliyoruz. Türkiye deki illerin rekabetçiliğinin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesinden, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçiliğe, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyelinden, Erişilebilirliğe kadar göreceli ve kapsamlı olarak değerlendirildiği endeksimizin, gerek ulusal gerekse yerel düzeyde hedeflerin belirlenmesi, ilgili stratejilerin oluşturulması ve bu kapsamda ortaya konulan projelerin çıktılarının değerlendirilmesi yolunda, karar vericilere ve araştırmacılara önemli bir girdi sağlayacağını düşünüyorum. Çalışmanın hazırlanmasında ve yaptığımız yurt gezilerinde kamuoyu ile paylaşılmasında URAK adına yoğun bir çalışma sergileyen Prof. Dr. Kerem Alkin, Doç. Dr. Melih Bulu, Ayça Cangel, ve Ali Ünal a; Projeye ilişkin görüşlerini bizimle paylaşan ve ayrıca sponsor olarak destek veren başta Sayın Sait Gözüm olmak üzere Deloitte Türkiye ekibine teşekkürü bir borç biliyor ve çalışmamızın memleketimize faydalı olmasını diliyorum. Ali Y. Koç Yönetim Kurulu Başkanı Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu Derneği (URAK)

4 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Çalışma Hakkında Deloitte olarak, ülkemizin dolayısı ile illerimizin ve yakın zamanda kalkınma ajanslarının kurulması ile daha çok önem kazanmaya başlayan bölgelerimizin rekabetçiliği alanında her türlü çalışmayı desteklemeyi kendimize hedef olarak aldık. Bu yıl ikincisi gerçekleştirilen URAK İllerarası Rekabetçilik Endeksi çalışması buna güzel bir örnek. Bu güzel çalışma bizlere, rekabetçilik kavramını iller ve bölgeler bazında ele almanın hem analitik hem de politika açısından ne kadar aydınlatıcı ipuçları vermekte olduğunu göstermektedir. Bünyesinde bulundurduğu firmaların verimliliklerini doğrudan olumlu etkileyecek dışsal etkenlerin gerek yerel gerekse bölgesel bazda oluşmakta olduğunu tüm dünyada ve özellikle de ulus olarak rekabet içerisinde olduğumuz ülkelerde açıkça gözlemlemekteyiz. Bu çalışmanın, ülkemizdeki illeri ve bölgeleri, belli kriterleri baz alarak rekabetçilik açısından bir sıraya sokmanın ötesinde bir işlevi olduğunu söylemeden geçemeyiz. Bu çalışmanın sonuçlarının, iyi analiz edildikleri takdirde, illerin ve bölgelerin rekabet güçlerini artırmak ve markalaşmalarına katkıda bulunmak, yatırım alanlarına ve değiştirilmesi gereken politikalara dikkati çekmek için önemli bilgileri barındırdığına dikkat çekmek isteriz. Eğitilmiş işgücü arzından, fiziki ve kurumsal altyapıya uzanan, işletmelerin bir arada bulunmasının yarattığı sinerjiden, endüstriyel gelişim, eğitim ve sağlık programlarına kadar pek çok unsur rekabetçiliği önemli ölçüde etkilemektedir. Özellikle illerin marka haline dönüşmesi için uygulanan ve uygulanabilecek endüstriyel gelişim programları ve diğer stratejiler bu alanda pek çok başarılı örneğin olduğunu bize göstermektedir. Bu çalışma içerisinde şehirlerin markalaşması sürecinde kritik başarı faktörleri ve bazı başarı hikayelerini de aktarmaya gayret edeceğiz. Deloitte olarak, URAK yönetimini ve çalışmaya katkı sağlayan kıymetli mensuplarını böyle bir çalışmayı istikrarlı bir şekilde sürdürmelerinden dolayı kutluyoruz. Çalışmanın ve arkasında yatan felsefenin pek çok ilimize, belediyelerine, ticaret ve sanayi odalarına, il özel idarelerine ve kalkınma ajanslarına ilham verici olmasını diliyoruz. Saygılarımızla, M. Sait Gözüm Yönetim Kurulu Üyesi ve Ortak Deloitte Türkiye

5 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu Derneği (URAK) hakkında Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu Derneği (URAK), Türk Halkının refah seviyesinin artırılmasını, etik değerlerden taviz vermeden, hızlı ve sürdürülebilir ekonomik büyüme, kültürel ve sosyal alanlardaki gelişmeler vasıtasıyla, sektörel ve bölgesel rekabet stratejilerinin hazırlanmasını ve bu stratejilerin hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla kurulmuş bir sivil toplum örgütüdür. Özel sektör, üniversite ve kamudan temsilcileri bünyesinde bulunduran URAK, çalışmalarına Türkiye nin rekabet gücünü artırmak için teorik ve uygulamalı projeleri hayata geçirerek devam etmektedir. Deloitte hakkında Denetim, vergi, yönetim danışmanlığı ve kurumsal finansman hizmetlerinde dünyanın en büyük kuruluşlarından biri olan Deloitte,14 dan fazla ülkede, 165 binden fazla personeli ile faaliyet gösteriyor. İleri teknoloji kullanan, değişik alanlardaki bilgi ve becerilerini bir araya getiren Deloitte, dünya çapındaki tüm müşterilerine aynı yüksek kaliteli hizmeti sunmayı ilke edinmiştir. Müşteri portföyündeki ülke, dil, para birimi ve kültür farklılıkları, kuruluşun gelişmekte olan pazarlardaki liderliğinin bir göstergesini oluşturuyor. Türkiye de çalışmalarına 1986 yılında başlayan Deloitte faaliyetlerini İstanbul ve Ankara da 9 ü aşkın çalışanıyla sürdürüyor. Deloitte un Türkiye de denetim, vergi, yönetim danışmanlığı, kurumsal finansman ve kurumsal risk alanlarında hizmet veriyor.

6 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Raporu Hazırlayanlar Prof. Dr. Kerem Alkin 1965 yılında İstanbul da doğdu. Saint-Michel Fransız Lisesi ni, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi ni bitirdikten sonra, 1987 yılı ağustos ayından itibaren araştırma görevlisi olarak İstanbul Üniversitesi nde akademik kariyerine başladı. Eylül 1988 de yüksek lisansı, Şubat 1993 de ise doktora çalışmalarını İktisat Anabilim Dalı altında tamamlandı. Ağustos 1993 de Yardımcı Doçent kadrosuna atandı. Kasım 1998 de Doçentlik unvanına hak kazandı. Eylül 21 e kadar önce Yardımcı Doçent, ardından Doçent olarak İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi nde görev yaptı. Ekim 21 den itibaren İstanbul Ticaret Üniversitesi nde akademik kariyerini sürdürdü. Nisan 24 de Profesörlük unvanına hak kazandı. 1 Eylül 24 den bu yana Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü görevini yürütmektedir.1987 den bu yana sürdürmekte olduğu akademik görevleri çerçevesinde, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Hava Harp Okulu, Deniz Harp Okulu, Harp Akademileri Komutanlığı, İstanbul Ticaret Üniversitesi, Galatasaray Üniversitesi ve Bahçeşehir Üniversitesi nde, kısa ve uzun süreli öğretim üyeliği görevlerinde bulunmuştur ve öğretim üyeliği görevini sürdürmektedir. Pek çok ulusal ve uluslararası ölçekte projede görev almış ve oturumlarda raportörlük, oturum başkanlığı ve konuşmacı olarak görev almıştır. Makro ekonomi ve finans alanının farklı konularda araştırma ve çalışmalarını sürdürmektedir. Doç. Dr. Melih Bulu Melih Bulu, lisans eğitimini 1992 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü nde, Yüksek Lisans ve Doktora eğitimlerini ise Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü nde tamamladı. Çalışma hayatında gerek profesyonel gerek girişimci olarak birçok üretim ve servis firmasında değişik seviyelerde görev alan Bulu, 24 yılından beri Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu nun Genel Koordinatörlüğünü yürütmektedir. URAK Genel Koordinatörü olarak Türkiye nin küresel rekabet gücünün artırılması konusundaki ulusal, yerel ve sektörel bazda strateji ağırlıklı çalışmalara destek sağlamaktadır. Melih Bulu 28 yılından itibaren ek olarak Türkiye Enerji Verimliliği Konseyi Başkan Yardımcılığı görevini de yürütmektedir. Doç.Dr. Bulu yarı zamanlı olarak Yeditepe ve İstanbul Ticaret Üniversiteleri Yüksek Lisans Programlarında Strateji ve Oyun Teorisi derslerini vermektedir.

7 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Lisans derecesini Endüstri Mühendisliği ve Bilgisayar Mühendisliği üzerine Bahçeşehir Üniversitesi nde tamamlayan Ayça Cangel, halen İstanbul Teknik Üniversitesi nde Bölge Planlama alanında yüksek lisans eğitimine devam etmektedir. 24 yılından beri URAK bünyesinde; Bölgesel Kalkınma, Kümelenme ve Rekabetçilik üzerine çeşitli projelerde görev alan Cangel, halen URAK ta İdari Koordinatör olarak görev yapmaktadır. Ayça Cangel, özellikle şehir rekabetçiliği konusunda istatistik ve simulasyon uygulamaları kullanılmasına yönelik uygulama ve teorik çalışmalarla ilgilenmektedir. Ayça Cangel Lisans eğitimini 22 yılında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü nde tamamlayan Ali Ünal, profesyonel çalışma hayatında yatırım bankalarının fon yönetimi ve araştırma bölümlerinde görev aldı. 27 yılında University of East London da MBA programından mezun olan Ünal, 28 yılından itibaren URAK ın bölgesel ve sektörel rekabetçilik projelerinde yer almıştır. Özellikle şehirlerin ve sektörlerin gelişmeleri ve gerilemeleri konularında uygulama ve teorik çalışmalara ilgisi olan Ali Ünal, URAK Bilimsel Çalışma Grubu üyesidir. Ali Ünal

8 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

9 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İçindekiler Kavramsal Çerçeve 1 Endeks Değerlendirmeleri 9 İl Değerlendirmeleri 43 İBBS Düzey 2 Bölge Değerlendirmeleri 27 Şehirsel Markalaşma 235

10 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

11 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kavramsal Çerçeve 1

12 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kavramsal çerçeve çalışmanın amacı Bölgesel Rekabet Gücü ya da Bölgesel Rekabet Edebilirlik kavramı, bölgelerin bir yandan dış rekabet koşulları içerisinde uluslararası pazarlara yönelik mal ve hizmet üretebilmeleri bir yandan da bölge içi yüksek ve sürdürülebilir gelir seviyeleri, istihdam olanakları yaratabilmeleri olarak tanımlanabilir. Ekonomik bölgelerin rekabet güçlerinin daha üst seviyeye çıkarılması için rakiplerine göre rekabet edebilirlik seviyelerinin ölçülmesi ve anlaşılması önemlidir. Bu ekonomik bölgeler, ülke ve hatta ülkelerin birlikteliği ölçeğinde olabileceği gibi şehir, ilçe ya da bir organize sanayi sitesi ölçeğinde de olabilir. Bölgeler arasındaki rekabetçilik gücünün ölçümü günümüzde ülkeler bazında yıllık olarak değişik kurumlar tarafından düzenli olarak yapılıp ilan edilmektedir. Günümüzde geleneksel kalkınma programlarının geçerliliğini yitirmeye başlaması ile Kent Rekabetçiliği kavramının öne çıktığı görülmektedir. Şehirlerin ekonomik anlamda rekabet edebilirliği veya ne kadar rekabetçi olduklarının tespit edilebilir olması, o şehirde yaşayan insanların geleceklerini kontrol edebilmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; bölgesel ve sektörel stratejilerin oluşturulmasını ve hayata geçirilmesini kendisine misyon edinen URAK, bu alandaki eksikliği öngörerek Türkiye de ilk defa şehirlerin rekabetçiliğinin her sene yenilenebilir şekilde ölçümlenmesi amacıyla İllerarası Rekabetçilik Endeksi projesini hayata geçirmiştir. Ülkeler, hesaplanan endekslere göre küresel rekabet yarışında yerlerini görebilmekte, böylece eksikliklerini giderebilmek ve gerekli çalışmaları yapabilmek için fırsat bulabilmektedirler. Uluslararası düzeyde yapılan rekabetçilik endeksi çalışmalarında öne çıkan ve her yıl ülkeler düzeyinde yayınlanan önemli iki çalışma Dünya Ekonomik Forumu (World Economic Forum - WEF) tarafından Küresel Rekabetçilik Endeksi ve Uluslararası Yönetim Geliştirme Enstitüsü (International Institute of Management Development-IMD) tarafından yayınlanan Dünya Rekabetçilik Yıllığı dır. Bu makro çalışmaların yanısıra mikro düzeyde hazırlanan endeksleri incelediğimizde Avrupa Komisyonu, İngiltere, Finlandiya ve bazı akademik, danışmanlık ve finans kuruluşlarının zaman zaman yayınlamış olduğu bölgelere yönelik gerçekleştirilen rekabetçilik endeksi çalışmalarının da mevcut olduğu görülmektedir. Türkiye de ise bu konudaki en güncel çalışma, 23 senesinde Devlet Planlama Teşkilatı(DPT) tarafından gerçekleştirilen ve illerin sosyo-ekonomik gelişmişliklerini gösteren sıralamadır. 2

13 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Endeksin gelişim süreci Temelleri URAK ın kuruluş yıllarına dayanan endeks çalışmasında, öncelikli olarak geniş bir literatür taraması gerçekleştirilmiş, dünyada ve Türkiye de bu konuda yapılan çalışmaların ve analizlerin incelenmesi sonucunda çalışma ilk şeklini almıştır. Dünya Ekonomik Forumu ve Uluslararası Yönetim Geliştirme Enstitüsü tarafından her yıl hazırlanmakta olan rekabetçilik endekslerinde kullanılan; pazar yapısı, devletin etkinliği, faiz oranları veya finansal pazarların durumu gibi birçok verinin il düzeyinde kullanılamamasıyla birlikte, bahsi geçen uluslararası düzeydeki çalışmalar, endeksin şekillenmesinde önemli birer başvuru kaynağı görevi görmüştür. Huavari, Kangasharju ve Alanen tarafından 21 senesinde Finlandiya nın şehirlerine yönelik gerçekleştirilen rekabetçilik endeksi çalışmaları İllerararası Rekabetçilik Endeksi nin gelişim sürecinde temel olarak göz önünde bulundurulmuştur. Bölge bazında belirli yıllık yayınlanan veriler dikkate alındıgında Huavari vd. (21)* tarafından Finlandiya için yapılan endeks çalısmasının Türkiye ye uyarlanmasında bazı eksiklikler tespit edilmiş, bu eksiklikler giderilerek İllerarası Rekabetçilik Endeksinin iskeleti Türkiye için oluşturulmuştur. İlk olarak 24 verileri ile 36 değişken baz alınarak hazırlanan İllerarası Rekabetçilik Endeksi; bir akademik makale ile kamuoyuna maledilmiş**, ardından kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile akademisyenlerden oluşan geniş bir tabandan alınan uzman görüşleri ve geri bildirimler ışığında, o tarihten bu yana tekrar tekrar gözden geçirilerek son halini almıştır. Türkiye nin saygın iktisatçıları ve ekonomi köşe yazarları, gerçekleştirilen toplantılarda endeks ile ilgili geribildirimler vermişler ve Türk reel sektörüne ve dünya ekonomilerine hakim uzmanlar ve yöneticiler, çalışmanın zenginleşmesine katkıda bulunmuşlardır. Gerçekleştirilen detaylı analizler ve alınan geribildirimler sonucunda çalışmanın son halini aldığı konusunda fikirbirliğine ulaşılmış ve endekse ait ilk sonuçlar URAK İllerarası Rekabetçilik Endeksi başlığı altında Aralık 28 de ilk defa kamuoyu ile paylaşılmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni benzeri diğer çalışmalardan ayıran en güçlü yanı; yıllık bazda ve düzenli olarak yayınlanan veriler üzerine inşa edilmiş olmasıdır Aralık 28 den bugüne kadar endeks çalışması farklı platformlarda tartışılmıştır; gerek endeks çalışması kapsamında yapılan il ziyaretlerinde gerekse Derneğimizin katılım göstermiş olduğu ulusal ve uluslararası kongre ve seminerlerde sonuçlar değerlendirilmiş, endeksin metodolojisi ile ilgili herhangi bir olumsuzlukla karşılaşılmamıştır. Bununla beraber son bir sene boyunca yapılan gözlemler sonucunda endeksin hesaplama yönteminde herhangi bir değişikliğe gidilmezken, kullanılan alt değişkenler bazında bazı değişikliklere gidilmesi uygun görülmüştür. Özellikle erişilebilirlik alt endeksi kapsamında limanların sadece yük taşımacılığı değil, yük ve/veya yolcu taşımacılığı yapılan limanlar olarak ele alınması, demiryolu ağına bağlı olunması konusunda il sınırının gözönünde bulundurulması, ilk endeks çalışmasında kullanılan ilde kilometrekareye düşen il ve devlet yolu uzunluğu değişkeninin çalışmadan çıkarılarak yerine ilde kilometrekareye düşen bölünmüş yol uzunluğu değişkeninin kullanılması URAK İllerarası Rekabetçilik Endeksi da gerçekleştirilen değişiklikler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda geçmiş yıla kıyasla değerlendirilmelerin ve karşılaştırmaların doğru ve güvenilir yapılabilmesini sağlamak amacıyla URAK İllerarası Rekabetçilik Endeksi çalışması revize edilmiş olup, bu çalışmada her iki yıla ait sonuçlar ve karşılaştırmalara yer verilmiştir. * Huavari, J., Kangasharju, A., ve Alanen, A., 21. Constructing an Index for Regional Competitiveness, Pellervo Economic Research Institute Working Papers, No:44, Helsinki. ** Kerem, A., Bulu, A. Ve Kaya, H., 27. İllerarası Rekabet Endeksi: Türkiye deki İllerin Rekabetçilik Seviyelerinin Göreceli Olarak Ölçülebilmesi için Bir Yaklaşım, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:6 Sayı:11 Bahar 27/2, s

14 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Metodoloji Literatür çalışmalarının yanısıra il düzeyinde yayımlanan veriler de gözününde bulundurularak yapılan çalışmalarda endeksin dört ana değişkenden oluşması benimsenmiştir. Bunlar: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi (BSYK) Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik (MBY) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli (TBÜP) Erişilebilirlik (E) İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni oluşturan dört ana değişkenin her biri farklı sayıda alt değişkeni içermektedir. Bu değişkenlerin belirlenmesi sırasında daha önceden benzeri endekslerde kullanılan alt değişkenler, uzman görüşleri, odak grup çalışmaları ve veri bulma imkanları gözönünde bulundurulmuştur. Alt değişkenler belirlenirken, endeksin düzenli olarak yenilenebilmesi ve illerin katettiği mesafenin yıllar içinde düzenli bir şekilde ölçülebilmesi de dikkate alınmış ve iller düzeyinde belli bir dönemde yayınlanan veriler hesaplamalara dahil edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi hesaplama algoritması Endeks hesaplamalarında her ana değişkenin (alt endeks) değerinin hesaplanabilmesi için alt değişkenleri tanımlanmıştır. Tablo 1, Tablo 2 Tablo 3 ve Tablo 4 te bütün alt değişkenlerin ilgili ana değişken altındaki ağırlıkları bulunmaktadır. Bu ağırlıklar beşli bir likert skalası esas alınarak saptanmıştır. Eğer değişkenin endekse etkisi ters yönlü ise katsayı negatif olarak alınmıştır. Değişken ağırlıkları uzman görüşü yöntemine (expert opinion) başvurularak saptanmıştır. Hesaplama yöntemi sonucu elde edilen veriler, [,1] değerleri arasına normalize edilerek endeks değişken değerlerine ulaşılmıştır. Verilerin normalizasyonu aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır: 1* 4

15 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Verilerin normalizasyonu yapıldıktan sonra alt endeksler aşağıdaki formül ile hesaplanmaktadır: = = İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde öncelikli amaç; illerin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Erişilebilirlik bakımından rekabetçilik seviyelerinin belirlenmesidir. Dolayısıyla toplam endeks oluşturulurken bu dört alt endeks eşit olarak ağırlıklandırılmıştır. Toplam Endeks = (BSYK+MBY+TB+E)/4 formülü ile hesaplanmaktadır. Aşağıda bulunan Tablo 1, 2, 3 ve 4 te ana değişkenlere ait alt değişkenler, değişkenlerin alındığı kaynaklar, bunlara ait ağırlıklandırmalar ve hesaplama yöntemleri görülmektedir. Tablo 1: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ana değişkenine ait alt değişkenler, ağırlıklandırmalar, hesaplama yöntemleri ve başvurulan kaynaklar Değişkenler Ağırlık Hesaplama Yöntemi Başvurulan Kaynak İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı 3 İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) 4 İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı 4 Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı 4 Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı 4 İldeki öğretim üyesi sayısı/il nüfusu İldeki bir yüksek öğrenim programından mezun olan kişi sayısı (yüksek lisans dahil) İldeki bir doktora programından mezun olan kişi sayısı İldeki uzman hekim sayısı / İl nüfusu Mesleki ve teknik okul mezunu öğrenci sayısı ÖSS Başarı Oranı 3 ÖSS Başarı Oranı Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı 3 Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı 2 Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı 3 İlde İşlenen Suç Sebebiyle Kişi Başına Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlü Sayısı -3 Şehirleşme Oranı 3 İldeki hastane yatağı sayısı/il nüfusu İldeki otomobil sayısı/ İl nüfusu İldeki mevduat/ İl nüfusu Suçun işlendiği ile göre cezaevine giren hükümlü sayısı/ İl nüfusu İlde kent nüfusu/ilin toplam nüfusu(kır+kent) TC. Milli Eğitim Bakanlığı-TÜİK TC. Milli Eğitim Bakanlığı-TÜİK TC. Milli Eğitim Bakanlığı-TÜİK TC. Sağlık Bakanlığı- TÜİK TC. Milli Eğitim Bakanlığı-TÜİK Yükseköğretim Kurulu Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi TC. Sağlık Bakanlığı- TÜİK TC. Ulaştırma Bakanlığı-TÜİK Türkiye Bankalar Birliği-TÜİK T.C. Adalet Bakanlığı- TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi 3 İldeki Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi 3 Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı 3 İldeki toplam alışveriş merkezi büyüklüğü/il nüfusu İldeki 5 yıldızlı otel yatak kapasitesi İlde elektrik (mesken) tüketim miktarı/il nüfusu Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği (AYD)-TÜİK TC. Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi-TÜİK 5

16 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Tablo 2: Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ana değişkenine ait alt değişkenler, ağırlıklandırmalar, hesaplama yöntemleri ve başvurulan kaynaklar Değişkenler Ağırlık Hesaplama Yöntemi Başvurulan Kaynak Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması 4 Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması 4 Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması 4 Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması 4 Süper Ligde Oynayan Futbol Takımı Varlığı 2 İlin son beş yıla ait patent tescil ortalaması İlin son beş yıla ait marka tescil ortalaması İlin son beş yıla ait faydalı model tescil ortalaması İlin son beş yıla ait endüstriyel tasarım tescil ortalaması Süper ligde oynayan futbol takımı varlığı Türk Patent Enstitüsü Türk Patent Enstitüsü Türk Patent Enstitüsü Türk Patent Enstitüsü Türkiye Futbol Federasyonu Tablo 3: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ana değişkenine ait alt değişkenler, ağırlıklandırmalar, hesaplama yöntemleri ve başvurulan kaynaklar Değişkenler Ağırlık Hesaplama Yöntemi Başvurulan Kaynak Kullanılan Kredi Miktarı 3 İlde kullanılan kredi miktarı Türkiye Bankalar Birliği Tahakkuk Eden Vergi Miktarı 4 İlde tahakkuk eden vergi miktarı TC. Maliye Bakanlığı İlin İhracat Hacmi 4 İl merkezinde kayıtlı firmaları tarafından gerçekleştirilen ihracat toplamı T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı-TÜİK İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) 2 İldeki toplam kamu yatırımı (enerji, ulaştırma-haberleşme hariç) Sanayi elektrik tüketim miktarı 4 Sanayi elektrik tüketim miktarı Açılan Şirket Sayısındaki Değişim 4 Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim -2 Önceki yıla göre açılan şirket sayısındaki değişim Önceki yıla göre kapanan şirket sayısındaki değişim T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) İlde Gümrük Varlığı 4 Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı 2 Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı 4 İlin İç Talep Potansyeli 3 İlde gümrük bulunuyorsa bu ile 1, bulunmuyorsa değeri verilmiştir. İlde yatırım teşvik belgesi verilen sabit yatırım miktarı İldeki dış ticaret yapan firma sayısı toplamı İlin toplam nüfusu/türkiye nüfusu TC. Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı-TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu 6

17 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Tablo 4: Erişilebilirlik ana değişkenine ait alt değişkenler, ağırlıklandırmalar, hesaplama yöntemleri ve başvurulan kaynaklar Değişkenler Ağırlık Hesaplama Yöntemi Başvurulan Kaynak İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı 4 İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı 4 İle Uçak Seferinin Varlığı 4 İldeki ADSL abone sayısı/il nüfusu İldeki sabit telefon hattı sayısı/il nüfusu İle tarifeli uçak seferi var ise bu ile 1, tarifeli uçak seferi bulunan bir ile en çok 8 km mesafede bulunan illere.5, bu iller dışında kalan diğer illere değeri verilmiştir Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi T.C. Ulaştırma bakanlığı- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı 3 İlin Otoyol Ağına Bağlı Olup Olmaması Durumu 4 İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu 3 İlin Demiryolu Ağına Bağlı Olup Olmaması Durumu 4 İlde Liman Varlığı 4 Kilometrekare Başına Düşen Araç Sayısı -1 İlde haberleşme ve ulaşım sektörüne yönelik yapılan kamu yatırımı İl otoyol ağına bağlı ise bu ile 1, değilse değeri verilmiştir İldeki bölünmüş yol uzunluğu/ilin yüzölçümü T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı TC. Karayolları Genel Müdürlüğü TC. Karayolları Genel Müdürlüğü-TÜİK İl demiryolu ağına bağlı ise bu ile 1, değilse değeri verilmiştir T.C Devlet Demiryolları İlde liman bulunuyorsa bu ile 1, liman bulunan bir ile 8 km'den daha yakın olan illere,5, diğer illere ise değeri verilmiştir İldeki toplam araç sayısı/ilin yüzölçümü TC. Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı TC. Ulaştırma Bakanlığı-TÜİK Geliştirilen endeks modeli, iller düzeyinde toplanan veriler ile değerlendirilerek her bir ilin rekabetçilik endeks değeri ortaya çıkarılmıştır. Verilerin geliştirilen endeks metodolojisine göre hesaplanmaları ile ulaşılan endeks değerleri bir sonraki bölümde görülmektedir. 7

18 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

19 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Endeks Değerlendirmeleri 9

20 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları Sonuçlar ile ilgili değerler Sıralama İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası 1 İstanbul 84,4 2 Ankara 48,58 3 İzmir 42,23 4 Kocaeli 36,24 5 Bursa 35,61 6 Eskişehir 32,5 7 Tekirdağ 29,81 8 Antalya 29,4 9 Adana 28,78 1 Hatay 27,1 11 Konya 27,3 12 Mersin 26,72 13 Kayseri 26,34 14 Gaziantep 26,26 15 Denizli 25,84 16 Trabzon 25,83 17 Aydın 25,27 18 Zonguldak 24,71 19 Samsun 24,59 2 Sivas 24,25 21 Muğla 24,1 22 Sakarya 22,8 23 Isparta 22,77 24 Yalova 22,49 25 Edirne 22,14 26 Balıkesir 21,3 27 Çanakkale 2,78 28 Kırklareli 2,11 29 Nevşehir 2,7 3 Kahramanmaraş 19,94 31 Manisa 19,82 32 Malatya 19,55 33 Uşak 19,37 34 Erzurum 19,31 35 Karabük 18,97 36 Kırıkkale 18,95 37 Elazığ 18,66 38 Sinop 18,45 39 Rize 18,22 4 Şanlıurfa 17,7 41 Diyarbakır 16,78 Sıralama İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası 42 Bartın 16,63 43 Giresun 16,3 44 Amasya 15,71 45 Bolu 15,39 46 Karaman 15,31 47 Afyon 15,25 48 Osmaniye 15,24 49 Erzincan 15,21 5 Van 15,18 51 Batman 15,16 52 Artvin 14,92 53 Tokat 14,61 54 Bilecik 14,29 55 Burdur 14,24 56 Ordu 14,2 57 Kütahya 13,87 58 Mardin 13,44 59 Adıyaman 12,72 6 Kastamonu 12,26 61 Çorum 12,2 62 Aksaray 12, Düzce 12, Çankırı 11,92 65 Kilis 11,64 66 Niğde 11,43 67 Kars 11,22 68 Ağrı 11,16 69 Kırşehir 11,2 7 Iğdır 1,83 71 Muş 9,89 72 Bitlis 9,1 73 Yozgat 9,7 74 Siirt 9,1 75 Bingöl 7,69 76 Şırnak 7,4 77 Ardahan 7,2 78 Bayburt 6,99 79 Tunceli 6,34 8 Hakkari 5,96 81 Gümüşhane 5,7 1

21 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sıralama İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası 1 İstanbul 83,82 2 Ankara 48,61 3 İzmir 43,8 4 Bursa 36,18 5 Kocaeli 33,19 6 Eskişehir 29,92 7 Tekirdağ 29,65 8 Adana 28,98 9 Kayseri 26,643 1 Konya 26, Antalya 25,93 12 Hatay 25,87 13 Gaziantep 25,69 14 Mersin 25,33 15 Aydın 25,8 16 Denizli 25,5 17 Trabzon 24,73 18 Samsun 24,47 19 Balıkesir 24,1 2 Muğla 23,71 21 Yalova 22,98 22 Sakarya 22,9 23 Sivas 22,45 24 Rize 22,39 25 Manisa 22,28 26 Isparta 21,73 27 Zonguldak 21,5 28 Edirne 21,32 29 Kırklareli 2,78 3 Nevşehir 2,56 31 Kahramanmaraş 2,19 32 Çanakkale 2,16 33 Elazığ 19,95 34 Uşak 19,81 35 Erzurum 19,77 36 Malatya 19,31 37 Sinop 19,5 38 Karabük 18,96 39 Şanlıurfa 17,83 4 Kırıkkale 17,69 41 Tokat 17,68 Sıralama İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası 42 Erzincan 16,4 43 Diyarbakır 16,33 44 Karaman 16,26 45 Bartın 15,69 46 Giresun 15,68 47 Batman 15,55 48 Artvin 15,3 49 Ordu 15,26 5 Osmaniye 15,3 51 Afyon 14,98 52 Bolu 14,92 53 Burdur 14,68 54 Van 14,12 55 Bilecik 13,96 56 Kütahya 13,29 57 Aksaray 13,25 58 Mardin 13,2 59 Düzce 12,99 6 Adıyaman 12,6 61 Kastamonu 12,52 62 Amasya 12,5 63 Çankırı 11,86 64 Çorum 11,43 65 Kırşehir 11,4 66 Kilis 11,3 67 Siirt 1,96 68 Niğde 1,56 69 Muş 1,45 7 Kars 1,25 71 Yozgat 9,59 72 Bingöl 8,35 73 Ağrı 8,33 74 Iğdır 7,82 75 Bitlis 7,75 76 Gümüşhane 6,89 77 Bayburt 6,45 78 Tunceli 6,4 79 Hakkari 5,42 8 Ardahan 5,16 81 Şırnak 4,25 11

22 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sonuçlar ile ilgili sıralamalar İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası İstanbul 1 1 Ankara 2 2 İzmir 3 3 Kocaeli 4 5 Bursa 5 4 Eskişehir 6 6 Tekirdağ 7 7 Antalya 8 11 Adana 9 8 Hatay 1 12 Konya 11 1 Mersin Kayseri 13 9 Gaziantep Denizli Trabzon Aydın Zonguldak Samsun Sivas 2 23 Muğla 21 2 Sakarya Isparta Yalova Edirne Balıkesir Çanakkale Kırklareli Nevşehir 29 3 Kahramanmaraş 3 31 Manisa Malatya Uşak Erzurum Karabük Kırıkkale 36 4 Elazığ Sinop Rize Şanlıurfa 4 39 Diyarbakır İl Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası Endeksi'nde Genel Endeks Bazında Sırası Bartın Giresun Amasya Bolu Karaman Afyon Osmaniye 48 5 Erzincan Van 5 54 Batman Artvin Tokat Bilecik Burdur Ordu Kütahya Mardin Adıyaman 59 6 Kastamonu 6 61 Çorum Aksaray Düzce Çankırı Kilis Niğde Kars 67 7 Ağrı Kırşehir Iğdır 7 74 Muş Bitlis Yozgat Siirt Bingöl Şırnak Ardahan 77 8 Bayburt Tunceli Hakkari 8 79 Gümüşhane

23 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal 13

24 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal

25 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İlgili Değerlendirmeler İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin dört ana alt değişkenin birleşiminin ortaya koyduğu sonuçlar, toplam endeks bazında Türkiye nin en rekabetçi ilinin 84,4 endeks değeri ile İstanbul olduğu sonucunu vermiştir. Endekste İstanbul u sırasıyla Ankara (48,58), İzmir (42,23), Kocaeli (36,24) ve Bursa (35,61) takip etmektedir. En rekabetçi ilk on il içinde Eskişehir, Tekirdağ, Antalya, Adana ve Hatay yer alırken; rekabet gücü en düşük ilk beş il sırasıyla Gümüşhane, Hakkari, Tunceli, Bayburt ve Ardahan olarak tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları analiz edildiği zaman, İstanbul un açık ara önde olduğu, Türkiye deki diğer illerle arasında bir kopma olduğu tespit edilmiştir. İstanbul dan sonra endeks değerlerinin çok hızlı bir şekilde düştüğü bunun en önemli kanıtıdır. İstanbul, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi dışında bütün alt endekslerde ilk sırada yer almaktadır. İstanbul un diğer illere göre açık ara önde olması, Türkiye nin tarihsel gelişimi içerisinde iller bazında dengeli bir gelişme planının uygulanamadığının bir göstergesidir. Bu açık fark sürdükçe İstanbul a diğer illerden ve özellikle düşük rekabetçilik seviyesine sahip illerden olan göçün sürmesi kaçınılmaz olarak görülmektedir. En düşük rekabetçilik seviyesine sahip ilk yirmi ilin büyük oranda Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki iller arasından olmasının yanında bu sene son yirmi il arasında İç Anadolu dan yeni illerin katılması çalışmanın dikkat çeken bir başka boyutudur. İç Anadolu da yer alan Yozgat ın 71. sıradan iki basamak düşerek 73 e inmesi, Kırşehir in 65. Sıradan 69 a düşmesi, Çankırı nın 63 ten 64 e ve Aksaray ın 57 den 62 ye düşmesi İç Anadolu daki illerin genel bir rekabetçilik kaybının işaretçisi olarak algılanabilir. Endekste 5,7 puanla son sırada yer alan Gümüşhane yi, 5.96 puanla Hakkari, 6,33 puanla Tunceli, 6,98 puanla Bayburt ve 7,2 puanla Ardahan takip etmektedir. Antalya ve Mersin in 27-8 rekabet sıralamalarına göre yükseliş göstermeleri Akdeniz Bölgesi ndeki bu iki önemli ilimizin cazibe merkezi haline geldiklerinin bir göstergesi olarak algılanabilir. Antalya 11. sıradan 8. sıraya yükselirken Mersin de iki sıra ilerleyerek 14 ten 12. sıraya çıkmıştır. Antalya nın yükselişinde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 19. sıradan 1 luğa yükselmesi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 15. sıradan 9. sıraya yükselmesinin etkisi analiz edilmiştir. Mersin ise Endeksine göre Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 31. sıradan 12. sıraya yükselerek büyük bir gelişme içerisinde olduğunun sinyalini vermektedir. Bursa nın genel rekabetçilik endeksinde bir sıra düşerek Kocaeli ile yer değiştirmesinde özellikle krizin etkisi ile açılan şirket sayısında ciddi bir düşüş yaşamasının rolü olmuştur. Bursa nın Türkiye nin en büyük otomobil üretim sanayine sahip olması ve bu sektörün krizden ciddi etkilenmesi Bursa nın rekabetçilik seviyesini de etkilemiştir. İstanbul un fonksiyonel alanı ile ciddi bir etkileşim içerisine girmekte olan Tekirdağ ve Kocaeli illeri Marmara Bölgesinde artık iyice oluştuğu görülen metropolitan alanın içerisinde yer almışlardır. Bunun sonucu olarak Tekirdağ 7. sırada yerini korumuş ve Kocaeli bir sıra yükselerek Genel Rekabetçilik sıralamasında 4. sıraya oturmuştur. Bu rapor kapsamında Türkiye nin illerine ilişkin iki sayfalık detaylı analizler ilerleyen sayfalarda yapılmıştır. İllerin kendi sayfalarında ilin genel ve alt endekslerdeki durumu, geçen yıla göre kaydettiği ilerleme ve gerilemeler açıklanmıştır. Yerel kararvericilerin ihtiyaç duymaları halinde, İllerarası Rekabetçilik Endeksi çalışmasının hazırlanmasında kullanılan bütün veri tabanı da gözönünde bulundurularak, URAK uzmanları tarafından daha detaylı ve kapsamlı çalışmaların il bazında hazırlanması faydalı olacaktır. 15

26 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeks Değerleri Sıralama İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası 1 Ankara 66,88 2 İstanbul 61,19 3 Eskişehir 47,19 4 İzmir 4,24 5 Antalya 33,69 6 Isparta 31,91 7 Bursa 28,63 8 Kırıkkale 28,51 9 Trabzon 28,44 1 Elazığ 28,25 11 Kocaeli 28,6 12 Konya 27,43 13 Adana 27,17 14 Kayseri 26,63 15 Muğla 26,3 16 Denizli 24,75 17 Edirne 24,59 18 Erzurum 24,36 19 Mersin 24,6 2 Samsun 23,68 21 Sivas 23,68 22 Bolu 23,17 23 Aydın 22,84 24 Karabük 22,69 25 Malatya 21,94 26 Zonguldak 21,26 27 Gaziantep 19,53 28 Sakarya 19,4 29 Balıkesir 19,3 3 Yalova 19,1 31 Kırşehir 18,87 32 Tekirdağ 18,76 33 Manisa 18,43 34 Kütahya 18,34 35 Uşak 18,1 36 Sinop 17,87 37 Rize 17,53 38 Burdur 17,45 39 Kırklareli 16,94 4 Karaman 16,65 41 Afyon 16,39 Sıralama İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Çanakkale 16,3 43 Çorum 16,2 44 Hatay 16,19 45 Giresun 16,5 46 Tokat 15,8 47 Diyarbakır 15,3 48 Ordu 15,29 49 Artvin 15,23 5 Erzincan 15,19 51 Amasya 15,13 52 Kahramanmaraş 14,49 53 Aksaray 14,4 54 Kastamonu 13,95 55 Bayburt 13,72 56 Osmaniye 13,6 57 Gümüşhane 13,58 58 Tunceli 13,54 59 Niğde 13,45 6 Nevşehir 13,44 61 Kilis 13,41 62 Bartın 12,84 63 Adıyaman 12,74 64 Çankırı 12,65 65 Düzce 12,64 66 Batman 12,45 67 Bilecik 11,95 68 Şanlıurfa 11,8 69 Van 11,3 7 Bingöl 1,87 71 Iğdır 1,43 72 Siirt 1,15 73 Yozgat 9,67 74 Bitlis 9,22 75 Kars 6,83 76 Muş 5,94 77 Mardin 5,77 78 Ağrı 5,75 79 Hakkari 4,86 8 Şırnak 3,85 81 Ardahan 2,58 16

27 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sıralama İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası 1 Ankara 67,5 2 İstanbul 6,1 3 Eskişehir 52,13 4 İzmir 44,34 5 Antalya 34,18 6 Bursa 31,77 7 Elazığ 3,71 8 Isparta 29,91 9 Konya 29,52 1 Muğla 28,9 11 Adana 28,8 12 Kırıkkale 27,79 13 Trabzon 27,4 14 Kayseri 26,85 15 Kocaeli 26,82 16 Edirne 25,22 17 Samsun 23,75 18 Sivas 23,72 19 Karabük 23,69 2 Erzurum 23,58 21 Mersin 23,23 22 Denizli 23,9 23 Aydın 22,28 24 Malatya 22,2 25 Bolu 21,82 26 Zonguldak 21,68 27 Yalova 2,9 28 Balıkesir 2,76 29 Uşak 2,46 3 Sakarya 2,37 31 Manisa 2,27 32 Karaman 2,24 33 Tekirdağ 19,91 34 Kırklareli 19,22 35 Rize 18,91 36 Kırşehir 18,88 37 Giresun 18,57 38 Gaziantep 18,39 39 Kütahya 18,31 4 Erzincan 18,26 41 Afyon 18,16 Sıralama İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Amasya 18,13 43 Sinop 18,7 44 Burdur 18,2 45 Çorum 17,51 46 Ordu 16,73 47 Tokat 16,69 48 Çanakkale 16,65 49 Artvin 16,24 5 Hatay 16,8 51 Aksaray 15,68 52 Osmaniye 15,1 53 Diyarbakır 14,67 54 Bayburt 14,6 55 Kilis 14,5 56 Kastamonu 14,3 57 Niğde 14,1 58 Kahramanmaraş 13,87 59 Nevşehir 13,47 6 Düzce 13,29 61 Gümüşhane 13,2 62 Bartın 12,94 63 Tunceli 12,68 64 Bilecik 12,65 65 Çankırı 12,29 66 Batman 12,26 67 Adıyaman 12,11 68 Şanlıurfa 11, 69 Bingöl 1,86 7 Van 1,86 71 Iğdır 1,46 72 Yozgat 1,26 73 Siirt 9,35 74 Bitlis 8,67 75 Kars 6,95 76 Mardin 6,45 77 Ağrı 5,31 78 Muş 5,24 79 Şırnak 4,11 8 Ardahan 3,8 81 Hakkari 3,26 17

28 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Alt Endeks Sıralaması İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası Ankara 1 1 İstanbul 2 2 Eskişehir 3 3 İzmir 4 4 Antalya 5 5 Isparta 6 8 Bursa 7 6 Kırıkkale 8 12 Trabzon 9 13 Elazığ 1 7 Kocaeli Konya 12 9 Adana Kayseri Muğla 15 1 Denizli Edirne Erzurum 18 2 Mersin Samsun 2 17 Sivas Bolu Aydın Karabük Malatya Zonguldak Gaziantep Sakarya 28 3 Balıkesir Yalova 3 27 Kırşehir Tekirdağ Manisa Kütahya Uşak Sinop Rize Burdur Kırklareli Karaman 4 32 Afyon İl Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi Bazında Sırası Çanakkale Çorum Hatay 44 5 Giresun Tokat Diyarbakır Ordu Artvin Erzincan 5 4 Amasya Kahramanmaraş Aksaray Kastamonu Bayburt Osmaniye Gümüşhane Tunceli Niğde Nevşehir 6 59 Kilis Bartın Adıyaman Çankırı Düzce 65 6 Batman Bilecik Şanlıurfa Van 69 7 Bingöl 7 69 Iğdır Siirt Yozgat Bitlis Kars Muş Mardin Ağrı Hakkari Şırnak 8 79 Ardahan

29 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal 19

30 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal

31 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İlgili Değerlendirmeler Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, illerin rekabetçilik düzeyinin belirlenmesinde kullanılan dört ana değişkenden birisidir İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi (BSYK) alt endeksinde en iyi il Ankara olurken, Ankara yı sırasıyla İstanbul, Eskişehir, İzmir ve Antalya nın takip ettiği saptanmıştır. Dolayısıyla geçen yıla göre endeks puanlarında değişiklikler olmasına rağmen ilk beş ilin sıralamasında bir değişiklik olmamıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi endeksinde altıncı sıraya geçen sene bulunduğu 8. sıradan yükselerek Isparta yerleşmiştir. 7. sıraya ise geçen sene bulunduğu 12. sıradan Kırıkkale gelmiştir. En düşük rekabetçilik seviyesine sahip ilk beş il ise sırasıyla Hakkari, Şırnak, Ardahan, Gümüşhane ve Bayburt olarak tesbit edilmiştir. Dolayısıyla en son beş şehir grubundan Muş ve Ağrı çıkmış yerlerine Gümüşhane ve Bayburt girmişlerdir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi endeksinde düşüş yaşayan illerimizden Amasya nın 42. sıradan 51. sıraya düşmesinde ÖSS Başarı Oranında 4. sıradan 72. sıraya düşmesi önemli bir etken teşkil etmiştir. BSYK endeksinde en fazla yükselen illerden Denizli 22. sıradan 16. sıraya yükselirken kişi başına alışveriş merkezi alanında 15. sıradan 3. sıraya yükselmesinin büyük etkisi olmuştur. 55. sıradan 47. sıraya yükselen Diyarbakır ise ÖSS Başarı Oranında 67 den 53. sıraya yükselmiş, cezaevine giren kişi miktarında ciddi bir düşüş yaşamış ve şehirleşme oranında ise 44. sıradan 18. sıraya yükselmiştir. Gaziantep, BSYK endeksinde 11 ili geride bırakan yükselişine; ÖSS de 58 den 4 a, kişi başına düşen alışveriş alınında 17 den 5. sıraya yükselmesi ve cezaevine giren hükümlü sıralamasında 1 dan 23 e gerilemesi ile ulaşmıştır. 43. sıradan 36. sıraya yükselen Sinop un diğer değişkenlere ek olarak ÖSS kazanma sıralamasında 61. sıradan 48. sıraya yükselmesi, şehrin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi endeksini pozitif yönde etkilemiştir. BSYK alt endeksinde değişken bazında en yüksek değerlere sahip iller şu şekildedir: İlde kişi başına öğretim elemanı ve üyesi sayısı: Isparta İldeki bir yüksek öğrenim programından mezun olan kişi sayısı (yüksek lisans dahil): Eskişehir İldeki bir doktora programından mezun olan Kişi sayısı: Ankara Kişi başına uzman hekim sayısı: Ankara İlde mesleki ve teknik liseden mezun olan kişi sayısı: İstanbul ÖSS Başarı Oranı: Aydın Kişi başına düşen hastane yatağı sayısı: Isparta Kişi başına düşen otomobil sayısı: Ankara Kişi başına mevduat: Ankara Kişi başına ilde cezaevine giren hükümlü sayısı: Çanakkale Şehirleşme oranı: İstanbul İlde kişi başına düşen alışveriş merkezi metrekaresi: Ankara İldeki beş yıldızlı otel yatak kapasitesi: Antalya Kişi başına mesken elektrik tüketim miktarı: İzmir 21

32 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeks Değerleri Sıralama İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 1 2 Ankara 25, Bursa 21,811 4 Konya 16, Kayseri 16,368 6 Gaziantep 14, Kocaeli 14, Denizli 13,338 9 Antalya 13, Eskişehir 12, Trabzon 11, İzmir 11, Sivas 11, Adana 2, Manisa 1, Sakarya 1, Mersin 1, Kütahya, Aydın,883 2 Tekirdağ, Balıkesir, Samsun, Afyon, Kahramanmaraş, Hatay, Çorum, Muğla, Karaman,45 29 Niğde, Bolu, Çanakkale, Isparta, Rize, Bilecik, Burdur, Uşak, Malatya, Giresun, Şanlıurfa,239 4 Kırklareli, Elazığ,1597 Sıralama İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Tokat, Ordu, Erzurum, Düzce, Amasya, Zonguldak, Edirne, Diyarbakır, Nevşehir, Aksaray, Kırıkkale, Kastamonu, Yalova, Mardin, Bartın, Van, Gümüşhane, Osmaniye,57 6 Kırşehir,49 61 Sinop, Karabük, Batman, Çankırı, Erzincan, Adıyaman, Yozgat, Muş, Kars,217 7 Iğdır, Artvin, Kilis, Bingöl,13 74 Ağrı,81 75 Siirt,54 76 Bitlis,49 77 Tunceli,24 78 Şırnak,24 79 Hakkari,22 8 Bayburt,16 81 Ardahan,11 22

33 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sıralama İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 1 2 Ankara 25, Bursa 21, Konya 16, Kayseri 16, Gaziantep 14,46 7 Denizli 13,918 8 Manisa 12, İzmir 11,676 1 Rize 11, Trabzon 11, Sivas 11, Kocaeli 3,26 14 Adana 2, Antalya 1, Eskişehir 1, Sakarya 1, Mersin, Balıkesir,92 2 Kütahya, Afyon, Aydın, Samsun, Kahramanmaraş, Tekirdağ, Çorum, Niğde, Karaman, Hatay, Muğla, Çanakkale, Giresun,32 33 Burdur, Bilecik, Isparta, Malatya, Uşak, Şanlıurfa, Kırklareli, Erzurum, Edirne,1451 Sıralama İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Amasya, Elazığ, Zonguldak, Tokat, Ordu, Yalova, Diyarbakır, Aksaray,937 5 Van, Mardin, Düzce, Bartın, Bolu, Nevşehir, Gümüşhane, Kastamonu, Kırıkkale,63 59 Kırşehir,551 6 Sinop,52 61 Çankırı, Osmaniye,49 63 Karabük, Muş, Batman, Yozgat, Adıyaman, Erzincan, Kilis,179 7 Kars,17 71 Iğdır,12 72 Bingöl,91 73 Ağrı,83 74 Artvin,67 75 Siirt,59 76 Bitlis,52 77 Tunceli,37 78 Şırnak,28 79 Bayburt,27 8 Hakkari,25 81 Ardahan, 23

34 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Alt Endeks Sıralamaları İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası İstanbul 1 1 Ankara 2 2 Bursa 3 3 Konya 4 4 Kayseri 5 5 Gaziantep 6 6 Kocaeli 7 13 Denizli 8 7 Antalya 9 15 Eskişehir 1 16 Trabzon İzmir 12 9 Sivas Adana Manisa 15 8 Sakarya Mersin Kütahya 18 2 Aydın Tekirdağ 2 25 Balıkesir Samsun Afyon Kahramanmaraş Hatay Çorum Muğla 27 3 Karaman Niğde Bolu 3 54 Çanakkale Isparta Rize 33 1 Bilecik Burdur Uşak Malatya Giresun Şanlıurfa Kırklareli 4 39 Elazığ İl Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi Bazında Sırası Tokat Ordu Erzurum 44 4 Düzce Amasya Zonguldak Edirne Diyarbakır Nevşehir 5 55 Aksaray Kırıkkale Kastamonu Yalova Mardin Bartın Van 57 5 Gümüşhane Osmaniye Kırşehir 6 59 Sinop 61 6 Karabük Batman Çankırı Erzincan Adıyaman Yozgat Muş Kars 69 7 Iğdır 7 71 Artvin Kilis Bingöl Ağrı Siirt Bitlis Tunceli Şırnak Hakkari 79 8 Bayburt 8 79 Ardahan

35 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal 25

36 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal

37 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İlgili Değerlendirmeler Son Beş Yıla Ait Patent Tescil, Faydalı Model Tescil, Marka Tescil ve Endüstriyel Tescil ortalamalarına ve İlin Süper Ligde Yer Alan Takımının olup olmaması değişkenlerinden oluşan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik (MBY) alt endeksinde 28-9 döneminde ilk beş sırayı İstanbul, Ankara, Bursa, Konya ve Kayseri paylaşırken, bir önceki yıla göre ilk beş ilde ve sıralamalarında bir değişiklik olmamıştır. MBY Endeksi ne göre sıralamadaki en son beş il sırasıyla Ardahan, Bayburt, Hakkari, Şırnak ve Tunceli illeridir. Son beş ilde geçen yıla göre tek değişiklik Bayburt un bir sıra gerileyerek Hakkari ile yer değişmesi olarak gözlemlenmiştir. İstanbul, 1 endeks değeri ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik bakımından en rekabetçi il olurken, ikinci olan Ankara nın sadece 25,53 puan alabilmesi İstanbul un Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Türkiye nin diğer illerine oranla açık ara önde olduğunu göstermektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ilk kopma 1 endeks puan ile birinci sırada olan İstanbul ile ardından gelen ikinci grubun lideri ve 25,53 endeks puanı olan Ankara arasında olurken, ikinci kopma 13. sırada ve 11,27 endeks puanı olan Sivas ile sadece 2,16 endeks puanı almasına rağmen 14. sırada olan Adana arasında olmuştur. Dolayısıyla genel MBY sıralaması analiz edildiğinde İstanbul un açık ara liderliğinin ardından gelen Ankara, Bursa, Konya, Kayseri, Gaziantep, Kocaeli, Denizli, Antalya, Eskişehir, Trabzon, İzmir ve Sivas ın ikinci bir grubu oluşturduğu görülmektedir. Liderliğini Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 2,16 değeri alan Adana nın oluşturduğu ve 68 ilden oluşan üçüncü grubun MBY Endeksi nde yüksek puanlar alan diğer 13 il ile aralarında oluşan uçurum yerel ve merkezi kararvericilerin üzerinde dikkat etmeleri gereken önemli bir sorun olarak görünmektedir. Markalaşma ve yenilikçilikte ciddi sorunları yaşadığı görülen üçüncü gruptaki 68 ilin ülke için ve küresel rekabette var olabilmeleri için eksikliklerini iyi analiz edip gerekli gelişimi sağlayacak projeleri hazırlayıp hayata geçirmelerinde fayda olacağı düşünülmektedir verileri analiz edildiğinde, Genel Rekabetçilik Endeksi nde 2. sırada olan İzmir in geçen döneme göre Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 9. sıradan 12. sıraya düşmesi ise ikinci grupun sonlarında olan ilin dikkate alması gereken önemli bir gösterge olarak göze çarpmaktadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik alt endeksini oluşturan değişkenler olan: İlin Son Beş Yıla Ait Ortalama Patent Tescil Sayısı, İlin Son Beş Yıla Ait Ortalama Marka Tescil Sayısı, İlin Son Beş Yıla Ait Ortalama Faydalı Model Tescil Sayısı ve İlin Son Beş Yıla Ait Ortalama Endüstriyel Tasarım Tescil Sayısı değişkenlerin hepsinde İstanbul ilk sırada yer almıştır. Dolayısıyla sonuçlar göstermektedir ki İstanbul, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik bakımından Türkiye deki iller arasında açık ara liderliğini devam ettirmektedir. Sahip olduğu özellikler ve bünyesinde bulundurduğu yüksek potansiyel; İstanbul un yetenek, yenilikçilik ve girşimcilik bakımından geçen yıl olduğu gibi bu yıl da bir çekim merkezi olmaya devam ettiğini göstermektedir. 27

38 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeks Değerleri Sıralama İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 87,62 2 İzmir 38,99 3 Ankara 36,32 4 Kocaeli 34,21 5 Bursa 29,44 6 Hatay 26,61 7 Konya 24,31 8 Gaziantep 23,98 9 Tekirdağ 23,77 1 Antalya 22,95 11 Şırnak 22,83 12 Mersin 22,65 13 Ağrı 22,46 14 Adana 22,22 15 Sivas 22,5 16 Iğdır 22,3 17 Denizli 21,63 18 Diyarbakır 21,45 19 Yalova 2,99 2 Çanakkale 2,35 21 Van 2,17 22 Manisa 19,84 23 Kahramanmaraş 19,68 24 Karabük 19,49 25 Sakarya 19,26 26 Ardahan 19,18 27 Çorum 19,16 28 Kayseri 18,88 29 Kilis 18,83 3 Samsun 18,76 31 Nevşehir 18,73 32 Muğla 18,67 33 Karaman 18,58 34 Eskişehir 18,56 35 Giresun 18,51 36 Malatya 18,46 37 Balıkesir 18,28 38 Batman 18,24 39 Kırklareli 18,17 4 Zonguldak 18,16 41 Tokat 18,15 Sıralama İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Şanlıurfa 18,13 43 Aydın 17,82 44 Kırıkkale 17,69 45 Mardin 17,68 46 Erzurum 17,44 47 Trabzon 17,43 48 Uşak 17,28 49 Edirne 17,28 5 Afyon 17,16 51 Hakkari 16,98 52 Bartın 16,73 53 Isparta 15,92 54 Ordu 15,85 55 Aksaray 15,18 56 Rize 14,8 57 Artvin 14,61 58 Sinop 14,58 59 Siirt 9,52 6 Bitlis 9,32 61 Kütahya 8,18 62 Osmaniye 8,11 63 Adıyaman 8,9 64 Niğde 7,77 65 Çankırı 6,98 66 Kastamonu 6,38 67 Bolu 6,4 68 Muş 5,85 69 Kars 5,71 7 Bilecik 5,69 71 Amasya 5,66 72 Elazığ 5,43 73 Düzce 5,14 74 Kırşehir 5,4 75 Yozgat 4,39 76 Bayburt 3,46 77 Erzincan 3,19 78 Burdur 2,85 79 Bingöl 2,64 8 Gümüşhane,7 81 Tunceli -,42 28

39 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sıralama İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 88,94 2 İzmir 38,33 3 Ankara 36,34 4 Kocaeli 35,16 5 Bursa 29,5 6 Gaziantep 23,18 7 Hatay 22,54 8 Tekirdağ 22,42 9 Konya 21,95 1 Adana 21,91 11 Kahramanmaraş 21,49 12 Diyarbakır 21,47 13 Nevşehir 21,4 14 Erzurum 21,2 15 Denizli 21, 16 Kayseri 2,93 17 Sakarya 2,7 18 Şanlıurfa 2,2 19 Antalya 19,95 2 Batman 19,91 21 Rize 19,74 22 Karabük 19,59 23 Yalova 19,44 24 Bartın 19,34 25 Samsun 19,16 26 Ordu 19,1 27 Aksaray 18,99 28 Karaman 18,86 29 Kırklareli 18,79 3 Çanakkale 18,65 31 Mersin 18,63 32 Zonguldak 18,55 33 Malatya 18,48 34 Manisa 18,32 35 Uşak 18,3 36 Aydın 17,99 37 Sinop 17,47 38 Tokat 17,33 39 Mardin 16,84 4 Kilis 16,79 41 Eskişehir 16,63 Sıralama İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Van 16,35 43 Çorum 16,35 44 Hakkari 16,24 45 Afyon 15,95 46 Balıkesir 15,91 47 Sivas 15,86 48 Artvin 15,83 49 Edirne 15,24 5 Kırıkkale 15,22 51 Giresun 15,3 52 Trabzon 14,87 53 Isparta 14,77 54 Muğla 14,42 55 Ağrı 12,76 56 Iğdır 12,54 57 Ardahan 1,73 58 Şırnak 1,4 59 Muş 9,25 6 Elazığ 8,69 61 Adıyaman 8,64 62 Düzce 8,46 63 Kastamonu 7,91 64 Çankırı 7,54 65 Kütahya 7,18 66 Erzincan 7,3 67 Yozgat 6,62 68 Bolu 6,58 69 Osmaniye 6,1 7 Gümüşhane 5,76 71 Bilecik 5,52 72 Burdur 5,48 73 Amasya 5,39 74 Siirt 5,31 75 Bingöl 5,28 76 Kırşehir 5,27 77 Bitlis 5,6 78 Niğde 3,96 79 Kars 2,69 8 Bayburt 1,43 81 Tunceli,57 29

40 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Alt Endeks Sıralamaları İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası İstanbul 1 1 İzmir 2 2 Ankara 3 3 Kocaeli 4 4 Bursa 5 5 Hatay 6 7 Konya 7 9 Gaziantep 8 6 Tekirdağ 9 8 Antalya 1 19 Şırnak Mersin Ağrı Adana 14 1 Sivas Iğdır Denizli Diyarbakır Yalova Çanakkale 2 3 Van Manisa Kahramanmaraş Karabük Sakarya Ardahan Çorum Kayseri Kilis 29 4 Samsun 3 25 Nevşehir Muğla Karaman Eskişehir Giresun Malatya Balıkesir Batman 38 2 Kırklareli Zonguldak 4 32 Tokat İl Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi Bazında Sırası Şanlıurfa Aydın Kırıkkale 44 5 Mardin Erzurum Trabzon Uşak Edirne Afyonkarahisar 5 45 Hakkari Bartın Isparta Ordu Aksaray Rize Artvin Sinop Siirt Bitlis 6 77 Kütahya Osmaniye Adıyaman Niğde Çankırı Kastamonu Bolu Muş Kars Bilecik 7 71 Amasya Elazığ 72 6 Düzce Kırşehir Yozgat Bayburt 76 8 Erzincan Burdur Bingöl Gümüşhane 8 7 Tunceli

41 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal 31

42 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal

43 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İlgili Değerlendirmeler Üretimin yapılması ve satılabilmesi, bir ilin rekabetçiliğinin önemli göstergelerindendir. Bu bağlamda değerlendirilmeye alınan Türkiye'deki seksenbir ilin arasında Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli (TBÜP) alt endeksinde ilk üç sırayı üç büyük şehrimiz paylaşmaktadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli bakımından en rekabetçi il İstanbul olurken, İstanbul u İzmir, Ankara, Kocaeli ve Bursa takip etmektedir endeks sıralamalarına göre ilk beş ilde geçen yıla göre bir değişiklik olmamıştır. Diğer taraftan en az rekabetçi olan son beş ilde geçen yıla göre Tunceli dışındaki bütün iller değişmiştir. Tunceli, yine Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli alt endeksinde en altta yer alırken; Gümüşhane, Bingöl, Burdur ve Erzincan son sıralarda yer alan diğer dört ili oluşturmaktadırlar. Geçen yıl son beş içerisinde bulunan Bayburt, Kars, Niğde ve Bitlis'in bu yıl sırasıyla 4, 1, 12 ve 17 basamak birden yükselmeleri, rekabet yarışının ne kadar hızlı devam ettiğinin güzel bir göstergesidir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi sonuçları incelendiğinde, 87,62 endeks değeri ile diğer illere oranla açık ara önde olan İstanbul; kullanılan kredi miktarı, tahakkuk eden vergi miktarı, ihracat hacmi, dış ticaret yapan firma sayısı gibi yüksek ağırlığa sahip değişkenlerde birinci sırada yer almaktadır. En yüksek sanayi elektrik tüketim miktarına sahip olan İzmir 38,99 endeks değeri ile TBÜP alt endeksi bazında ikinci en rekabetçi il olarak belirlenirken, 28 senesinde ilde gerçekleştirilen toplam kamu yatırımı (enerji, ulaşım ve haberleşme hariç) bakımından birinci sırada yer alan Ankara, 36,32 endeks değeri ile en rekabetçi üçüncü il olarak karşımıza çıkmaktadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 87,62 endeks puanı ilk sırada yer alan İstanbul un ardından 38,99 puan ile gelen İzmir arasında oldukça ciddi bir fark oluşmuştur. Diğer taraftan İzmir in ardından gelen 79 ilin endeks puanları kademeli olarak azalmaktadır. Dolayısıyla her ne kadar Markalaşma Beceri ve Yenilikçiklik Endeksi nde olduğu kadar olmasa da Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde de İstanbul ile diğer iller arasında oluşan bir kopmadan bahsetmek mümkün görünmektedir. TBÜP alt endeksinde değişken bazında en yüksek değerlere sahip iller şu şekildedir: Kullanılan kredi miktarı: İstanbul Tahakkuk eden vergi miktarı: İstanbul İlin ihracat hacmi: İstanbul İldeki toplam kamu yatırımı (enerji, ulaştırmahaberleşme hariç): Ankara İlde sanayi elektrik tüketim miktarı: İzmir Bir önceki yıla göre ilde açılan şirket sayısındaki değişim: Şırnak Bir önceki yıla göre ilde kapanan şirket sayısındaki değişim: Tunceli İlde yatırım teşvik belgesi verilen sabit yatırım miktarı: İstanbul Dış ticaret yapan firma sayısı: İstanbul İlin iç talep potansiyeli: İstanbul 33

44 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Erişilebilirlik Alt Endeks Değerleri Sıralama İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 87,33 2 İzmir 78,39 3 Tekirdağ 75,9 4 Kocaeli 68,56 5 Ankara 65,58 6 Hatay 65,9 7 Adana 63,57 8 Bursa 62,55 9 Aydın 59,53 1 Zonguldak 59,27 11 Mersin 59,5 12 Samsun 55,27 13 Sakarya 51,19 14 Muğla 5,96 15 Eskişehir 49,88 16 Yalova 49,87 17 Nevşehir 48,1 18 Antalya 47,67 19 Gaziantep 47,16 2 Balıkesir 46,79 21 Edirne 46,55 22 Çanakkale 46,11 23 Trabzon 45,97 24 Kırklareli 45,16 25 Kahramanmaraş 45,3 26 Denizli 43,65 27 Kayseri 43,55 28 Isparta 42,96 29 Erzincan 42,42 3 Amasya 41,92 31 Uşak 41,84 32 Sinop 41,3 33 Elazığ 4,79 34 Şanlıurfa 4,62 35 Rize 4,26 36 Sivas 39,99 37 Konya 39,91 38 Manisa 39,39 39 Bilecik 39,25 4 Osmaniye 39,18 41 Malatya 37,54 Sıralama İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Bartın 36,87 43 Burdur 36,4 44 Erzurum 35,3 45 Karabük 33,67 46 Kars 32,32 47 Bolu 31,98 48 Düzce 3,59 49 Diyarbakır 3,23 5 Mardin 3,23 51 Adıyaman 3,2 52 Batman 29,9 53 Artvin 29,81 54 Kırıkkale 29,51 55 Van 29,45 56 Giresun 29,3 57 Kastamonu 28,63 58 Çankırı 28,2 59 Kütahya 28,1 6 Muş 27,74 61 Afyon 26,8 62 Karaman 25,54 63 Ordu 25,49 64 Tokat 24,35 65 Niğde 24,8 66 Yozgat 22,18 67 Kırşehir 2,1 68 Aksaray 18,85 69 Bitlis 17,86 7 Bingöl 17,26 71 Ağrı 16,43 72 Siirt 16,38 73 Kilis 14,3 74 Çorum 12,94 75 Tunceli 12,22 76 Iğdır 1,84 77 Bayburt 1,77 78 Gümüşhane 9,12 79 Ardahan 6,34 8 Şırnak 2,93 81 Hakkari 2,1 34

45 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sıralama İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası 1 İstanbul 86,31 2 İzmir 77,96 3 Tekirdağ 75,7 4 Kocaeli 67,77 5 Ankara 65,21 6 Hatay 64,38 7 Adana 63,88 8 Bursa 62,8 9 Aydın 59,32 1 Balıkesir 58,82 11 Mersin 58,46 12 Samsun 54,35 13 Yalova 51,46 14 Muğla 51,5 15 Eskişehir 49,5 16 Sakarya 49,42 17 Antalya 47,68 18 Nevşehir 47,28 19 Gaziantep 47,16 2 Zonguldak 45,61 21 Trabzon 45,51 22 Çanakkale 45,2 23 Kırklareli 44,89 24 Kahramanmaraş 44,81 25 Edirne 44,68 26 Denizli 43,3 27 Kayseri 42,59 28 Isparta 41,97 29 Sinop 4,63 3 Elazığ 4,27 31 Erzincan 4,26 32 Uşak 4,23 33 Şanlıurfa 4,7 34 Rize 39,4 35 Osmaniye 38,98 36 Sivas 38,94 37 Konya 38,89 38 Manisa 37,83 39 Bilecik 37,37 4 Tokat 36,58 41 Malatya 36,3 Sıralama İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası 42 Burdur 34,9 43 Erzurum 34,34 44 Karabük 32,5 45 Kars 31,34 46 Bolu 31,19 47 Bartın 3,38 48 Düzce 3,12 49 Batman 29,99 5 Adıyaman 29,6 51 Van 29,2 52 Siirt 29,17 53 Artvin 29,11 54 Diyarbakır 29,9 55 Giresun 28,8 56 Mardin 28,7 57 Kastamonu 28,9 58 Kırıkkale 27,68 59 Çankırı 27,57 6 Muş 27,28 61 Kütahya 26,84 62 Amasya 26,35 63 Karaman 25,47 64 Ordu 25,2 65 Afyon 25,7 66 Niğde 23,78 67 Yozgat 21,45 68 Kırşehir 19,96 69 Aksaray 18,24 7 Bitlis 17,27 71 Bingöl 17,25 72 Ağrı 15,26 73 Kilis 13,26 74 Tunceli 12,32 75 Çorum 11,33 76 Bayburt 1,31 77 Gümüşhane 8,71 78 Iğdır 8,29 79 Ardahan 6,1 8 Şırnak 2,48 81 Hakkari 2,17 35

46 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Alt Endeks Sıralamaları İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası İstanbul 1 1 İzmir 2 2 Tekirdağ 3 3 Kocaeli 4 4 Ankara 5 5 Hatay 6 6 Adana 7 7 Bursa 8 8 Aydın 9 9 Zonguldak 1 2 Mersin Samsun Sakarya Muğla Eskişehir Yalova Nevşehir Antalya Gaziantep Balıkesir 2 1 Edirne Çanakkale Trabzon Kırklareli Kahramanmaraş Denizli Kayseri Isparta Erzincan Amasya 3 62 Uşak Sinop Elazığ 33 3 Şanlıurfa Rize Sivas Konya Manisa Bilecik Osmaniye 4 35 Malatya İl Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası Endeksi'nde Erişilebilirlik Alt Endeksi Bazında Sırası Bartın Burdur Erzurum Karabük Kars Bolu Düzce Diyarbakır Mardin 5 56 Adıyaman 51 5 Batman Artvin Kırıkkale Van Giresun Kastamonu Çankırı Kütahya Muş 6 6 Afyonkarahisar Karaman Ordu Tokat 64 4 Niğde Yozgat Kırşehir Aksaray Bitlis 69 7 Bingöl 7 71 Ağrı Siirt Kilis Çorum Tunceli Iğdır Bayburt Gümüşhane Ardahan Şırnak 8 8 Hakkari

47 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal 37

48 İllerarası Rekabetçilik Endeksi GIS Uygulama: Özge Soydal

49 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İlgili Değerlendirmeler 28-9 yılı endeks sonuçlarına göre Erişilebilirlik alt endeksi bakımından en yüksek puana sahip ilimiz 87,33 endeks değeri ile İstanbul dur. 78,39 endeks değeri ile ikinci sırada yer alan İzmir i 75,9 endeks değeri ile Tekirdağ izlemektedir. Tekirdağ'ı 68,56 puan ile Kocaeli dördüncü sırada izlemektedir. Kocaeli'nin hemen ardından 65,58 endeks puanı ile beşinci sırada Ankara gelmektedir. Diğer taraftan limana, otoyol ve demiryolu ağına bağlantıya ve tarifeli uçuşların gerçekleştiği bir havalimanına sahip olan Hatay Erişilebilirlik bakımından bu sene de altıncı en rekabetçi pozisyonunu korumuştur endeksine göre yedinci sırada olan Adana, sekizinci sırada olan Bursa ve dokuzuncu sırada olan Aydın ın da bu sene yerlerini koruduklarını görmekteyiz endeskinde Erişilebilirlik açısından en az rekabetçi iller ise sırasıyla Hakkari, Şırnak, Ardahan, Gümüşhane ve Bayburt olarak tespit edilmiştir. Son beş il arasında geçen yıla göre sadece Iğdır 76.lığa yükselmiştir. Iğdır'ın yerine son beş il arasına yeni olarak Gümüşhane girmiştir. Bir önceki yıla göre Erişilebilirlik Endeski nde iller genelde yerlerini koruken, en büyük gelişmeyi yirminci sıradan onunculuğa yükselen Zonguldak ile altmışikinci sıradan otuzuncu sıraya yükselen Amasya sağlamıştır. Iki ilin de havaalanlarının sivil kullanımda düzenli olarak kullanılmaya başlamasının bu yükselişlerde önemli etkisi olmuştur. Yine aynı şekilde düzenli sivil uçuşların kalktığı Balıkesir, Erişilebilirlik Endeksi nde on sıra gerileyerek yirminci sıraya yerleşmiştir. Erişilebilirlikte önemli bir kriter olan araç yoğunluğu, Endeks te kilometrekare başına düşen araç sayısı olarak değerlendirilmeye alınmıştır. Bu değişken, uzman görüşleri sonucunda -1 ile ağırlıklandırılmıştır. Yani günümüzde araç yoğunluğu artık istenmeyen bir değişkendir. Özellikle büyük şehirlerimizde gittikçe artan trafik yoğunluğu şehirlerin rekabetçiliğinde olumsuz bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, kilometrekareye düşen araç sayısı bakımından en yüksek endeks değerine sahip olması İstanbul a negatif bir etki yapmıştır. Bununla birlikte Erişilebilirlikle ilgili diğer değişkenler bazında birinci sırada yer alması İstanbul un Erişilebilirlik alt endeksinde hemen İzmir in üzerinde en rekabetçi il olarak kalmasını sağlamaktadır Erişilebilirlik alt endeksinde değişken bazında en yüksek değerlere sahip iller şu şekilde saptanmışlardır: Kişi başına ADSL aboneliği: İstanbul Kişi başına sabit telefon kullanıcı sayısı: Muğla Haberleşme ve ulaşım sektörü kamu yatırımı: İstanbul İlde kilometrekareye düşen bölünmüş yol uzunluğu: Yalova Kilometrekare başına düşen araç sayısı: İstanbul İstanbul, dört alt endeksten üçünde ilk sırada yer alırken, ilk sırada yer aldığı alt endekslerde, ardından gelen illerle oldukça açık bir mesafe oluşturmuştur. Ama Erişilebilirik endeksinde ardından gelen İzmir ile son iki senenin endeksinde ciddi bir fark oluşmamıştır. Aynı şekilde Erişilebilirik Endeksinde 81 ilin aldığı puanlara baktığımızda aralarında diğer alt endekslerde oluşan kopmaların olmadığını görmekteyiz. Bu durum Erişilebilirlik Endeksi nin, değişme ihtimali mümkün olmayan ilin coğrafik konum ile ilgili değişkenler içermesi ile ilişkilendirilebilir. 39

50 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sonuç ve Öneriler Birleşmiş Milletler Uzmanlarının yaptıkları hesaplamalara göre 28 yılında dünya üzerinde yaşayan insanların şehirlerde yaşayan kısmı, tarihte ilk defa kırsal kesimde yaşayan nüfusu geçti. Türkiye nin 2. Yüzyıl ın ikinci yarısında büyük oranda yaşadığı ve hala yaşamaya devam ettiği kırsal kesimden şehirlere göç, bütün dünyada olduğu gibi ülkemiz nüfusunun büyük kısmının şehirlerde yaşama eğiliminin bir sonucudur. Ekonomik üretimin büyük oranda şehirlerde yapılması, insanların şehirlere göç etmesinin en büyük sebeplerindendir. Sonuç olarak artık ekonomik üretimin büyük oranda şehirlerde yapılıyor olması, şehirlerin bulundukları ekonomik şartların yakından izlenmesini önemli hale getirmiştir. Dolayısıyla, Türkiye nin 21. Yüzyıl da dünyanın en büyük 1 ekonomisi arasında kalıcı olarak yer alması ve ülkemizde büyümenin sürdürülebilir kılınması açısından, her bir ilin rekabet becerisinin analizi çok önemlidir. Bu tür çalışmalarla, illerin eksikliklerini gidermek veya avantajlı oldukları alanları daha da güçlendirmeleri açısından yeni fırsatları görebilmeleri mümkündür. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ile, artık küresel ekonomik rekabetin en önemli oyuncuları haline gelmiş şehirlerin, merkezi ve yerel kararvericiler başta olmak üzere, bu şehirlere yatırım yapmak isteyen girişimciler ve bu şehirlerde yaşamak isteyen insanlar açısından önemli bir gösterge sağladığı açıktır. Ayrıca her yıl yeniden hesaplanan bu endeks ile illerin rekabetçilik açısından yaşadıkları iyi ya da kötü yönlü gelişmeleri izlemek de mümkün olmaktadır. Yani, bu çalışma ile, iller arasında, Türkiye'nin yararına pozitif bir rekabet sürecinin oluşması da beklenmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ile, ekonomi yönetiminin Türkiye nin her bir iline hangi konuda destek vermesi gerektiğinin daha net görüleceği ve bu sayede kamu kaynaklarının ve yatırım kararlarının etkinliğinin arttırılmasına katkıda bulunulacağı düşünülmektedir. Aynı şekilde yerel yöneticilerin de endeks ve alt endekslerdeki sonuçlara bakarak illerine ilişkin hazırlayacakları projelerinde önemli bir referansa sahip olacakları umulmaktadır. Çalışmanın önemli bir çıktısı olarak; İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarının iş dünyasını temsil eden odalar ve sivil toplum örgütlerinin kendi illeri için gerçekleştirecekleri çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi, bir ilde yatırım yapmayı düşünen girişimciler için önemli bir bilgi kaynağı olarak düşünülmelidir. Çünkü o ilde yeni bir yatırımın rekabetçi olup olamayacağını belirleyecek değişkenlerin durumu endeksin bir çıktısıdır. Bu sebeple, rekabetçilik endeksinde daha üst sıralarda yer alan bir şehre yatırım yapmak, genelde özel sektör için daha avantajlı olacaktır; çünkü o şehrin, yeni yatırımın daha rekabetçi olabilmesi için diğer illere göre daha uygun bir ortam sağlama imkanı vardır. 4

51 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları gerek yerel yöneticiler ve sivil toplum temsilcilerine gerekse merkezi karar alma noktalarındaki kamu yöneticilerine düzenli bir girdi olacaktır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi, her ilin yıllar içerisindeki değişimini gösterdiği için, bir ilin Türkiye deki diğer iller arasındaki göreceli performansını ortaya koymaktadır. Bu da özellikle yerel yöneticilerin bir nevi performans göstergesi olarak düşünülebilir. Aynı şekilde, illerarası gelişmişlik farklarını ortadan kaldırmak isteyen merkezi kararvericilerin ilgilendikleri ilin diğer illere göre zayıf kalan yönlerini güçlendirerek, illerarası gelişmişlik farklarının azaltılması yolunda stratejiler üretebilmesinde hazırlanan endeksin bileşenlerinin analiz edilmesi faydalı olacaktır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin daha mükemmel bir hale gelmesinin hesaplamada kullanılan verilerin daha geniş ve detaylı olması ile sağlanacağı kuşkusuzdur. Bir ilin rekabetçiliğini önemli oranda ilgilendiren ve bu çalışmada mutlaka bulunması gereken iller bazında GSYH, işsizlik oranı, göç oranı gibi temel değişkenlerin bulunmaması veya bu verilerin her sene düzenli olarak hesaplanmamaları, ilgili kurumlarımız tarafından dikkate alınmalıdır. Kamuoyuna düzenli olarak veri sağlayan kurumların, söz konusu verileri düzenli olarak açıklaması durumunda, bu verileri de hesaplamalarda kullanarak, İlerarası Rekabetçilik Endeksi nin gelecek yıllarda daha da açıklayıcı bir yapıya sahip olması sağlanabilir. 41

52 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

53 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İl Değerlendirmeleri 43

54 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Adana Genel Endeksteki Sırası 9 28,78 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 13 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 14 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 14 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 7 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Adana, 28,78 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 9. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %55,22 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise sırasıyla şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %23,6, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %19,3, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %1,88 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Adana nın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan Erişilebilirlik Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; ilin diğer şehirlere geniş karayolları ağı, otoyollar ve demiryolu ile bağlı olması, limana sahip olması ve şehre tarifeli uçak seferlerinin bulunması gibi faktörlerin bu alanda rekabetçiliğini olumlu etkileyen faktörler olduğu görülmektedir. Şekil 11 de görüldüğü üzere, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı sıralamasında Adana nın 3. sırada olması da Erişilebilirlik Endeksi nde rekabetçilik gücünü olumlu etkileyen bir faktördür. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 sonuçlarında Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 1. sırada yer alan Adana, bu yıl 4 sıra gerileyerek 14. en rekabetçi il olmuştur. Bu gerilemeye etki eden değişkenler; ilde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından geçtiğimiz yıla göre bir sıra geriliyerek 9. sırada yer alması, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 12. liğe gerilemesi, İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda 4. sıradan 1. sıraya gerilemiş olması ve Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı bakımından bir sıra gerileyerek 8. olması gösterilebilir. Şekil-11: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı

55 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Endeks Değ ğeri ,78 (%1) 15,89 (%55,22) 5,56 (%19,3),54(%1,88) 6,79 (%23,6) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ni meydana getiren alt değişkenlerde Adana nın en başarılı olduğu alanlardan birisi ise, İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından yeridir. Şekil 12 de yer aldığı üzere bu alt değişkende Adana ili 7. sırada bulunmaktadır. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye deki 81 il içerisinde 14. en rekabetçi il konumunda bulunan Adana, bu yılki endeks sonuçlarında da yerini korumuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerinde Adana 2 sıra gerileyerek 13. olmuştur. Geçtiğimiz yıla göre ilin bu endekse göre rekabetçilik gücünde gerileme olmasının sebepleri: İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programı ndan Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans Dahil) bakımından 1 sıra gerileyerek 12. olması, ÖSS Başarı Oranı bakımından 12 sıra gerileyerek 37. olması, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından 4 sıra gerileyerek 17. olması ve Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 1 sıra gerileyerek 24. sıradan 25. sıraya gerilemesidir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren alt endeksler olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi nde gerilemelerin olması, Adana nın rekabetçilik seviyesini olumsuz etkilemiştir. Sonuç olarak, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 8. sırada yer alan Adana, bu yıl bir sıra gerileyerek Türkiye deki 81 il arasında en rekabetçi 9. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Şekil-12: İlde Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı

56 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Adıyaman Genel Endeksteki Sırası 59 12,72 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 63 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 66 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 63 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 51 İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, 12,72 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 59. en rekabetçi il olarak tespit edilen Adıyaman ın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %59 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %25,4, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %15,89, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,7. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; geçtiğimiz yıla göre Adıyaman ın Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımları na ilişkin sıralamada önemli gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Şekil 13 te görüldüğü üzere, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımları na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 69. sırada yer alan Adıyaman, bu yıl bu alanda en fazla kamu yatırımı çeken 38. il olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı verilerinde Erişilebilirlik Endeksi nde 5. sırada bulunan Adıyaman, bu yıl bir sıra gerileyerek 51. sırada yer almıştır. İlde haberleşme ve ulaşım sektörüne yönelik kamu yatırımlarında önemli bir artış yaşanmış olmasına rağmen Erişilebilirlik Endeksi nde bir sıra gerilemesinin nedeni ise, sıralamadaki diğer illerin daha iyi performans göstermeleri ile açıklanabilir. Adıyaman ın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi dir. Bu endeks verilerine göre geçtimiz yıl 67. sırada bulunan Adıyaman, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ndeki 4 sıra ilerleyerek bu alandaki en rekabetçi 63. ilimiz olmuştur. İlin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde ki gelişimin nedenlerini tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı bakımından 52. sıradan 5. sıraya, Kişi Başına Düşen Elektrik(Mesken) Tüketim Miktarı nda 71. den 68. sıraya yükseldiği görülmektedir. Bu alanda yaşanan en büyük gelişim ise ÖSS Başarı Oranı nda olmuştur. Şekil 14 de görüldüğü üzere, geçtiğimiz yıl ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 36. sırada bulunan Adıyaman, bu yıl 19 sıra ilerleyerek 17. liğe yükselmiştir. Şekil-13: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı 1,9,8,7 6,6,5,4,3,2,

57 İllerarası Rekabetçilik Endeksi eri Endeks Değ ,72 (%1) 7,51 (%59) 2,2 (%15,89),1(%,7) 3,18 (%25,4) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Adıyaman, 2 sıra gerileyerek 63. sırada yer almıştır. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, Adıyaman ın iki sıra gerilemesine etki eden en önemli değişkenin, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim i gösteren değişken olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından yapılan sıralamada geçtiğimiz yıl 29. sırada bulunan Adıyaman, bu yıl 7. olarak saptanmıştır. Adıyaman bir önceki seneye göre en fazla şirketin şirketin kapandğı yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim alt değişkenine göre Adıyaman ın 9. sıradan 13. sıraya gerilemiş olduğu görülmektedir. Bu değişimler nedeniyle İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Adıyaman, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde iki sıra gerileyerek en rekabetçi 63. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Adıyaman, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde bir sıra ilerleyerek 66. sıraya yükselmiştir. Bu değişimde, ilin Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin yapılan sıralamada 62. sıradan 59. sıraya çıkmış olması etkili olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki sırasında gerileme olmasına rağmen, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde görülen olumlu değişim, Adıyaman ın İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarında bir sıra ilerleyerek en rekabetçi 59. ilimiz olmasını sağlamıştır. Şekil-14: İlde ÖSS Başarı Oranı

58 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Afyon Genel Endeksteki Sırası 47 15,25 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 41 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 23 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 5 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 61 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Afyon, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 47. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 43,93 oranı ile birinci sırada yer aldığı ve bunu sırasıyla, %28,13 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve %26,87 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksleri nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabet gücüne katkısı ise %1,7 oranında olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 65. sırada yer alan Afyon, bu yıl 4 sıra ilerleyerek en rekabetçi 61. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Afyon un bu endekste 4 sıra ilerlemesinin en büyük nedeni, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada gösterdiği gelişimdir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada geçtimiz yıl 31. sırada yer alan Afyon, bu yıl 11 sıra ilerleyerek 2. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Afyon, geçtiğimiz yıla göre sırasında değişme olmadan en rekabetçi 41. ilimiz olma statüsünü korumuştur. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Afyon un İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada ön sıralarda olduğu tespit edilmiştir. Şekil 15 te görüldüğü üzere Afyon, İldeki Bir Yüksek Öğrenim programından mezun olan kişi bakımından Türkiye deki 81 il içerisinde 13. sırada yer almaktadır. Afyon un Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde ön plana çıktığı alt değişkenlerden birisi de, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı ndaki sıralamadır. Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na ilişkin sıralamada geçtimiz yıl 18. olan Afyon, Şekil 16 da görüldüğü üzere bu yıl iki basamak yükselerek 16. sırada yer almıştır. Şekil-15: İlde Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı

59 İllerarası Rekabetçilik Endeksi eri Endeks Değ ,25 (%1) 6,7 (%43,93) 4,29 (%28,13),16 (%1,7) 4,1 (%26,87) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Afyon un 5 sıra gerileyerek 5. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu gerilemenin nedenleri olarak: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından 3 sıra düşerek 35. olması, İlin İhracat Hacmi bakımından gerçekleştirilen sıralamada 28. sıradan 3. sıraya gerilemesi, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 3 sıra gerileyerek 37. olarak tespit edilmiş olması ve İldeki Toplam Kamu Yatırımları (Enerji-Ulaştırma- Haberleşme Hariç) bakımından sıralamada 28. sıradan 36. sıraya inmiş olması gösterilebilir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Afyon, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde bu yıl 2 sıra gerileyerek bu alanda en rekabetçi 23. ilimiz olmuştur. Bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 4 sıra gerileyerek 13. olduğu tespit edilmiştir. Son Beş Yıla ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda benzer yönde değişim görülmektedir. İlde Son Beş Yıla ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada Afyon, 4 sıra gerileyerek bu alanda en rekabetçi 28. İlimiz olarak tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 sonuçlarında 14,98 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 51. il olarak tespit edilen Afyon, bu yıl 15,29 endeks puanı ile 47. sırada yer almıştır. Afyon, alt endekslerden olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri nde geçtiğimiz yıla göre daha kötü perfomans göstermiştir. Bu endekslerdeki performansına rağmen, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarında Afyon un rekabetçilik seviyesinde 4 sıra artış olmasının temel nedeni, ilin Erişilebilirlik Endeksi nde gösterdiği gelişim olarak tespit edilmiştir. Şekil-16: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

60 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ağrı Genel Endeksteki Sırası 68 11,16 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 78 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 74 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 13 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 71 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Ağrı, 11,16 endeks puanı ile en rekabetçi 68. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünün bileşimi incelendiğinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısı %5,3 oranında olup, bu endeksi sırasıyla, %36,8 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi ve %12,88 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısı ile %,2 oranındadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 8.33 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde 73. sırada bulunan Ağrı, bu yılki endeks sonuçlarında 5 sıra ilerleyerek en rekabetçi 68. il olarak tespit edilmiştir. Ağrı nın bu gelişiminde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen değişim büyük paya sahiptir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 55. sırada yer alan Ağrı, bu yıl 13. sırada yer almıştır. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde ise, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından 62. sırada, İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 72. Sırada olduğu saptanmıştır. İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 57. sırada yer alırken 51. liğe yükseldiği tespit edilen Ağrı nın, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde önemli oranda artış sağlamasında, ilde açılan şirket sayısında görülen değişim etkili olmuştur. Açılan Şirket Sayısı ndaki Değişim bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 8. sırada bulunduğu tespit edilen Ağrı, Şekil 17 de görüldüğü üzere, bu yılki endeks sonuçlarında 2. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nden sonra Ağrı nın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks %36,8 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi dir. Şekil-17: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

61 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,16 (%1) 4,11 (%36,8) 5,62 (%5,3),2 (%,2) 1,44 (%12,88) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Ağrı nın ÖSS Başarı Oranında 78. sıradan 7. sıraya çıktığı, Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı na ilişkin sıralamada 72. likten 67. liğe yükseldiği saptanmıştır. Bu endekse ilişkin diğer alt değişkenlerden olan Kişi Başına Düşen (Mesken) Elektirik Tüketim Mikarı na ilişkin sıralamada 5 sıra yükselerek 73. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıla göre bir sıra gerileyerek Türkiye deki 81 il içerisinde 78. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenlerde görülen olumlu değişmelere rağmen, ilin bu endeks verilerinde bir sıra gerilemesinin temel nedeni, sıralamadaki diğer illerin daha iyi performans göstermeleridir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 72. sırada bulunan Ağrı nın, bu yılki endeks verilerine göre bir sıra ilerleyerek 71. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. İlin bu alanda rekabetçilik seviyesini olumlu etkileyen en önemli değişim, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada yaşanmıştır. Şekil 18 de görüldüğü üzere, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl Türkiye deki 81 il içerisinde 48. sırada bulunan Ağrı, bu yıl 35. liğe yükselmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 69. sırada bulunan Ağrı nın, 1 sıra ilerleyerek 68. olduğu görülmektedir. Bu endeksi meydana getiren diğer alt değişkenlere şehrin kötü performans göstermesi nedeniyle Ağrı, geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 74. olmuştur. Şekil-18: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

62 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Amasya Genel Endeksteki Sırası 44 15,71 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 51 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 46 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 71 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 3 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Amasya, 15,71 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 44. il olarak tespit edilmiştir. Amasya nın toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %66,69 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla %24.8 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin, %9,1 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ve son olarak %,22 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin sonuçlarda 62. en rekabetçi ilimiz olarak tespit edilien Amasya, bu yıl 44. sıraya yükselmiştir. Amasya ilinin rekabetçilik gücünde ortaya çıkan bu gelişmenin nedenlerini tespit etmek için alt endekslerde oluşan değişimler incelendiğinde, Erişililebilirlik Endeksi ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri nin sıralamalarında görülen olumlu gelişmelerin, ilin Rekabetçilik Endeksi nde üst sıralara çıkmasını sağladığı görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin alt değişkenleri incelendiğinde, ilin bu alandaki rekabetçilik gücünü olumlu etkileyen iki temel değişim olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamadaki değişimdir. Şekil 19 da görüldüğü üzere, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıl 65. sırada bulunan Amasya, bu yıl 27. liğe yükselmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde ilin üst sıralarda yer almasını sağlayan ikinci önemli gelişme de 28 yılı Temmuz ayından itibaren Merzifon Havaalanı ndan tarifeli uçak seferlerinin yapılmaya başlanmış olmasıdır. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 62. sırada yer alan Amasya, bu gelişmeler sayesinde bu yıl 3. sıraya yükselmiştir. Şekil-19: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

63 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,71 (%1) 1,47 (%66,69) 69) 1,42 (%9,1),4 (%,22) 3,78 (%24,8) Amasya, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre iki sıra ilerleyerek 71. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenleri olarak: Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada bir sıra ilerleyerek 56. olması, İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji,Ulaştırma-Haberleşme Hariç) bakımından sıralamada 1 sıra ilerleyerek 63. konumda olması, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre sıralamada 1 sıra ilerleyerek 53. olması gösterilebilir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde Amasya nın en çok öne çıktığı değişken, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim alanında olmuştur. Şekil 2 de görüldüğü üzere Kapanan Şirket Sayısındaki Değişimi ifade eden alt değişkende Amasya 8. sırada yer almıştır. Diğer bir ifadeyle Amasya, en az şirketin kapandığı iller arasında yer almaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde Amasya nın 42. sıradan 51. liğe gerilemiş olduğu görülmektedir. Bu gerilemelerin nedenleri olarak: İlde Kişi Başına Öğretim Üyesi ve Elemanı sayısına ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 58. olması, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından 4 sıra gerileyerek 51. olması ve ÖSS Başarı Oranı nda 4. sıradan 72. sıraya gerilemesi gibi faktörler etkili olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ilin 4. sıra gerileyerek 46. sırada olmasının nedenleri olarak, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 2 sıra gerileyip 4. olması ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 3 sıra gerileyerek 31. sırada yer alması gösterilebilir. Şekil-2: Bir Önceki Yıla Göre İlde Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim 3 2,5 2 1, ,5 53

64 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ankara Genel Endeksteki Sırası 2 48,58 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 1 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 2 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 3 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 5 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Ankara, 48,58 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 2. il olarak tespit edilmiştir. Ankara nın rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin %34,42 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi, %33,75 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi, %18,69 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %6,38 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçları ile geçtiğimiz yıla ilişkin endeksin sonuçları karşılaştırıldığında, Ankara nın en fazla rekabetçilik gücüne sahip olan 2. il olma özelliğini koruduğu görülmektedir. Ankara nın rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi olup, geçtiğimiz yıl olduğu gibi İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında da Ankara, bu endekste 1. sırada yer almaktadır. Endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 3. olduğu ve ÖSS Başarı Oranı nda 26. sıradan 35. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Yine bu endeksin alt değişkenlerinden olan İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı ve Şekil 21 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıramalarda geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yılda 1. sırada yer almıştır. Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından 1. sırada olan Ankara, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada ise 2. sıradan 1. sıraya yükselmiştir. İlin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan ikinci endeks olan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerinde; Ankara nın, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 15. likten 11. sıraya yükseldiği ve İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada bir sıra gerileyerek 21. likten 22. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Şekil-21: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı

65 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,58 (%1) 16,39 (%33,75) 9,8 (%18,69) 6,38 (%13,14) 16,73 (%34,42) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ne göre en rekabetçi 2. il olma konumu bu sene de devam eden Ankara, bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 1 sıra gerileyerek 3. sıraya düşerken, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalamasında ise bir sıra yükselerek 3. sıradan 2. sıraya yükselmiştir. Sonuç olarak, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı çıktıları, bazı alt değişkenlerde değişimler görülmekle birlikte, Ankara nın Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 2. ilimiz olmaya devam ettiğini ortaya koymaktadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl olduğu gibi 3. sıradaki yerini koruyan Ankara, bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Ulaştırma-Haberleşme ve Enerji Hariç) 1. sırada, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 2. sırada ve Şekil 22 de görüldüğü üzere, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından 3. sırada yer almaktadır. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıl 48. sırada yer alan Ankara, bu yıl 56. sıraya gerilemiştir. Şekil-22: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı

66 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Antalya Genel Endeksteki Sırası 8 29,4 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 5 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 9 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 1 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 18 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Antalya, 29,4 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 8. il olarak tespit edilmiştir. Antalya nın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks, %4,54 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi dir. Bu endeksi, %28,65 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %19,51 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %11,3 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri takip etmektedir. Antalya nın rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks Erişilebilirlik Endeksi olmasına rağmen, alt endeksler bakımından sıralamada Antalya nın Erişilebilirlik Endeksi nde 18. sırada yer aldığı görülmektedir. İlin bu endekste daha alt sıralarda yer almasının nedenleri olarak; ilde demiryolunun bulunmaması ve otoyol ağlarına ilin bağlı olmaması gösterilebilir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 17. sırada yer alan Antalya nın, bu yıl 1 sıra geriye düşmesinin nedenleri ise, İlde Kişi Başına Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 1. luktan 14. sıraya gerilemiş olması ve İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 32. sıradan 38. sıraya gerilemiş olmasıdır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 5. il olarak tespit edilen Antalya nın, bu endekste geçtiğimiz yılki sırasını koruduğu görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, İldeki Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi bakımından 1. sırada, Şekil 23 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 2. sırada ve Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre 5. sırada yer aldığı saptanmıştır. Şekil-23: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

67 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,4 (%1) 25 11,92 (%4,54) Ticaret Becerisi ve Üretim 2 Potansiyeli ,74(%19,51) 3,32 (%11,3) 8,42 (%28,65) Antalya, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 6 sıra ilerleyerek 9. en rekabetçi ilimiz olarak tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ilin bu performansı göstermesinin temel nedenleri, Antalyaspor un Süperligde mücadele ediyor olması ve Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 13. sıradan 1. sıraya yükselmiş olmasıdır. Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 9 sıra ilerleyerek 19. sıradan, 1. Sıraya yükselmiştir. Bu gelişimin nedenlerin tespit etmek için Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji,Ulaştırma-Haberleşme Hariç) bakımından sıralamada 7. likten 4. sıraya yükselmesi, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na(şekil 24) ilişkin sıralamada 3. olması, Açılan Şirket Sayısı ndaki Değişim bakımından sıralamada 58. sıradan 42. sıraya yükseldiği ve Kapanan Şirket Sayındaki Değişim bakımından 41. sıradan 57. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 11. sırada yer alan Antalya, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen ilerlemeler sayesinde bu yıl 3 sıra yükselerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 8. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Şekil-24: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

68 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Artvin Genel Endeksteki Sırası 52 14,92 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 49 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 71 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 57 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 53 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Artvin, 14,92 puan ile en rekabetçi 52. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Artvin in rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %49,97 oranında ilin toplam rekabet gücüne katkısı olduğu görülmekedir. Bu endeksi, %25,52 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, %24,49 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabetçiliğine katkısı sadece %,2 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Artvin, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 53. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında herhangi bir değişim olmamıştır. Erişilebilirlik Endeksi nde Artvin in rekabetçilik gücüne katkı sağlayan en önemli faktör, ilde limanın bulunmasıdır. Öte yandan, şehirde demiryolu ve otoyol ağının bulunmaması, havalimanının mevcut olmaması gibi faktörler, Erişilebilirlik Endeksi nde ilin üst sıralarda yer almasını engellemiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Artvin in, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından, Şekil 25 te görüldüğü üzere 9. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada, ilin geçtiğimiz yıla göre 9 sıra yükselerek 53. sıradan 44. sıraya yerleşmiş olduğu görülmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 49. sırada bulunan Artvin bu yıl da aynı sırasını korumuştur. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra yükselerek 74. olduğu görülmektedir. Şekil 26 da görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sıralamada, geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gelişim gösteren Artvin, bu alanda en rekabetçi 13. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-25: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

69 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,92 (%1) 7,46 (%49,97) 3,65 (%24,49),3 (%,2) 3,81 (%25,52) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra artış gösterek 61. olduğu, İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 4 sıra yükselerek 44. olduğu ve İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 55. sıradan 31. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Öte yandan ilin, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 55. likten 76. sıraya gerilediği görülmüştür. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim de ilin geçen yıla göre alt sıralarda yer alması, Artvin in rekabetçilik gücünü olumsuz etkileyen bir gelişmedir. Buna ek olarak, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesi nedeniyle Artvin, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 9 sıra gerileyerek 57. olmuştur. Öte yandan ilin, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 44. lükten 52. liğe ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından sıralamada 24. sıradan 32. sıraya gerilemiş olduğu görülmektedir. Şekil-26: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı Artvin in Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 3 sıra yükselerek 71. sırada yer almasında, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 3 sıra yükselerek 64. olması önemli bir paya sahiptir. Fakat Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ndeki genel sıralamasından dolayı ilin toplam rekabetçiliğine katkısı yok denecek kadar azdır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde yaşanan gerileme, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Artvin in 4 sıra gerileyerek Türkiye deki 81 il içerisinde 52. sırada yer almasına neden olmuştur

70 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Aydın Genel Endeksteki Sırası 17 25,27 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 23 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 19 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 43 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 9 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarında Aydın, 25,27 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 17. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %58,89 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu görülmektedir. Bu endeksi, %22,6 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, %17,63 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,7 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri takip etmektedir. Aydın ın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Türkiye nin ilk demir yolu olan İzmir-Aydın demiryolunun bulunması, otoyol ile şehrin İzmir limanına bağlanmış olması ve kruvaziyer turizminde kullanılan Kuşadası limanının il sınırları içerisinde bulunması Aydın ilinin rekabetçilik gücünü olumlu etkileyen başlıca faktörlerdir. Ayrıca İlin Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 18. sırada, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 9. sırada yer almakta olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Aydın ilinin geçtiğimiz yıla göre en iyi gelişim gösterdiği alt değişkenin ÖSS Başarı Oranı olduğu saptanmıştır. ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 19. olarak tespit edilen Aydın, bu yıl Türkiye deki 81 il içerisinde en başarılı il olmuştur (Şekil 27). Bu endeksin diğer alt değişkenlerinden olan, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na (Yüksek Lisans dahil) ilişkin sıralamada 36. lıktan 25. liğe yükseldiği, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından sıralamada 1 sıra gerileyerek 14. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Aydın, Kişi Başına Düşen (Mesken) Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralama da ise, 1 sıra gerileyerek 9. olmuştur. Şekil 28 de yer aldığı üzere, İldeki Beş Yıldızlı Yatak Kapasitesi ne ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıl olduğu gibi 6. olarak tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinde görülen gelişimlere rağmen, Aydın ın bu endekse ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre aynı sırada kalarak 23. olmasının nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesidir. Şekil-27: İlde ÖSS Başarı Oranı

71 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,27 (%1) 14,88 (%58,89) 89) 4,46 (%17,63) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Aydın, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek bu alanda Türkiye nin en rekabetçi 19. ili olarak tespit edilmiştir. Bu endekse ilişkin alt değişkenler incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 2 sıra yükselerek 18. olması, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 13. sırada yer alması ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 3 basamak yükselerek 17. sırada yer alması ilin bu alanda rekabetçilik seviyesini olumlu etkileyen gelişmelerdir. 5,22 (%,87) 5,71 (%22,6) Aydın, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 7 sıra gerileyerek 43. sırada yer almıştır. Bu gerilemenin nedenleri olarak: Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 39. sırada yer almasına karşın bu yıl 67. sıraya gerilemesi, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 2. olması gibi faktörler gösterilebilir. Aydın, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 2 sıra gerileyerek Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 17. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik endeksinde gerilemesinin temel nedeni, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 7 sıra gerilemiş olmasıdır. Şekil-28: İlde Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi

72 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Balıkesir Genel Endeksteki Sırası 26 21,3 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 29 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 21 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 37 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 2 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Balıkesir, 21,3 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 26. il olarak tespit edilmiştir. Balıkesir in rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %54,93 olduğu, bunu sırasıyla %22,65 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %21,46 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,96 oranındadır. Balıkesir in rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımları nda 31. sıradan 12. liğe yükselmiş olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada ise 1 sıra gelişim kaydererek, Şekil 29 da görüldüğü üzere 4. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Öte yandan, şehir Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 6 sıra gerileyerek 47. sırada yer almıştır. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 1. sırada yer alan Balıkesir in bu yıl 1 sıra gerileyerek 2. sırada yer almasında en önemli etken, Balıkesir havalimanından tarifeli uçak seferlerinin artık yapılmıyor olmasıdır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 24. sıradan 4. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından bir sıra gerileyerek 17. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada 23. sıradan 3. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 28. sırada bulunan Balıkesir, bu yılki endeks sonuçlarında 1 sıra gerileyerek 29. sırada yer almıştır. Şekil-29: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

73 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,3 (%1) 11,7 (%54,93) 4,57 (%21,46),21 (%,96) 4,82 (%22,65) Balıkesir in Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde: Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 1 sıra ilerleyerek 16. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 17. likten 16. sıraya yükseldiği, Açılan Şirket Sayındaki Değişim e ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 65. olduğu ve yine aynı şekilde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda 1 sıra yükselerek 14. sırada olduğu yer aldığı tespit edilmiştir(şekil 3). Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 46. ilimiz olarak tespit edilen Balıkesir, bu endeksi meydana getiren alt değişkenlerde görülen olumlu değişimler sayesinde, bu yıl 37. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 19. sırada yer alan Balıkesir, bu yıl 21. sıraya gerilemiştir. Bu gerilemenin nedenleri olarak: Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 15. sıradan 2. sıraya gerilemiş olması ve Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalamasında 3 sıra gerileyerek 18. olması gösterilebilir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla kıyasla rekabetçilik gücünde artış yaşanmasına rağmen, Erişilebilirlik ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeks lerinin düşük performans göstermesi Balıkesir in rekabetçilik gücünü olumsuz etkilemiştir. Geçtiğimiz yıl en rekabetçi 19. ilimiz olan Balıkesir, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 26. sırada yer almıştır. Şekil-3: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

74 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bilecik Genel Endeksteki Sırası 54 14,29 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 67 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 34 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 7 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 39 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bilecik, 14,29 endeks puanı ile en rekabetçi 54. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücü içerisinde, Erişilebilirlik Endeksi 68,64 oranıyla en fazla paya sahip olan alt endekstir. Bu endeksi %2,89 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip ederken, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endekslerinin ilin rekabet gücüne katkıları sırasıyla; %9,95 ve %,52 oranlarında olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Haberleşme ve ulaştırma alanındaki kamu yatırımlarına ilişkin sıralamada 81. sıra ile en az yatırım çeken il olduğu tespit edilmiştir. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada, geçen yıl 26. sırada bulunan Bilecik, Şekil 31 de görüldüğü üzere bu yıl 15. sıraya yükselmiştir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Miktarı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 35. sırada bulunan il, bu yıl 44. sıraya gerilemiştir. Erişilebilirlik Endeksi ne ait alt değişkenlerde geçtiğimiz yıla göre gerilemeler olduğu tespit edilmesine rağmen, sahip olduğu coğrafi konum nedeniyle İstanbul ve İzmit gibi büyük sanayi ve ticaret merkezlerine yakınlığı, ilin Erişilebilirlik Endeksi açısından rekabetçilik gücünü olumlu etkileyen önemli bir faktör olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre aynı sırayı koruyan Bilecik, Türkiye deki 81. il içerisindeki en rekabetçi 39. il olarak tespit edilmiştir. Bilecik in Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İl bazında gerçekleştirilen İhracat Miktarı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 52. olduğu ve Sanayi Elektirik Tüketim Miktarı nda 3 sıra gerileyerek 22. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişimi ifade eden sıralamada, ilin geçen yıla göre 3 sıra gerileyerek 6. olduğu saptanmıştır. Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 37. likten 6. sıraya gerilemiş olan Bilecik, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 7. sırada yer almıştır. Şekil-31: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

75 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değe ,29 (%1) 981 9,81 (%68,64) 64) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 78. sırada yer aldığı, Kişi Başına Öğretim Üyesi bakımından 5. sırada yer aldığı görülmektedir. Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 32. sırada olduğu tespit edilen il, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek, bu alanda en rekabetçi 67. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 8 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ,42,7 2,99 (%9,95) (%,52) (%2,89) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 21. sırada yer alan Bilecik, Son Beş Yıla Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda ise geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 6. olduğu tespit edilmiştir. Şekil 32 de görüldüğü üzere Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 31. sıradan 26. lık konumuna yükselen Bilecik, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 34. il olarak belirlenmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki sıralamada 1 üst sıraya ilerleyen Bilecik, benzer Şekilde İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında da 1 sıra gelişme göstererek Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 54. İl olarak tespit edilmiştir. Şekil-32: İlin Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması 1,9,8 21.,7 6,6,5,4,3,2,

76 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bingöl Genel Endeksteki Sırası 75 7,69 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 7 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 73 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 79 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 7 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bingöl, 7,69 endeks puanı ile en rekabetçi 75. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Bingöl ilinin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, %56,8 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan endeks olduğu ve bu endeksi, %35,32 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payı %8,57 olurken, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin sadece %,3 oranında şehrin rekabet gücüne katkıda bulunduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 73. sırada yer alan Bingöl, bu yıl 2 sıra gerileyerek 75. olmuştur. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 69 ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 7. sıralarda olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıla göre 6 sıra ilerleyerek bu alanda en fazla kamu yatırımı çekebilen 68. il olarak saptanmıştır. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek, bu alanda en rekabetçi 7. ilimiz konumunda bulunmaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinde ön plana çıkan değişimler ise şöyledir: Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada bir sıra gerileyerek 69. sırada yer alan Bingöl, ÖSS Başarı Oranı nda 4 sıra ilerleyerek 64. olmuştur. Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na ilişkin sıralamada, Şekil 33 te görüldüğü üzere 37. olarak tespit edilen Bingöl, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 1 sıra gerileyerek 7. sırada yer almıştır. Şekil-33: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

77 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,69 (%1) 4,31 (%56,8),66 (%8,57),3(%,3) 2,72(%35,32) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda geçtiğimiz yıla göre aynı sırada kalarak 75. olan Bingöl, Toplam Kamu Yatırımı (Enerji,Ulaştırma,Haberleşme Hariç) bakımından 5 sıra gerileyerek 56. sırada yer almıştır. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada 53. lükten 79. sıraya gerileyen Bingöl, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada ise 72. sıradan 27. sıraya yükselmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bingöl ün Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada ise 74. sıradan, Şekil 34 de görüldüğü üzere 48. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 75. sırada bulunan il, 4 sıra gerileyerek 79. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Bingöl ün geçtiğimiz yıla göre bir sıra gerileyerek, 73. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 72. sıradan 7. sıraya yükselmiş olduğu ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre 64. sıradan 6. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Alt değişkenlerde görülen gelişmelere rağmen ilin bu endekse ilişkin sıralamada 1 sıra gerilemiş olmasının nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermiş olmalarıdır. Erişilebilirlik Endeksi haricindeki diğer bütün endekslerde geçtiğimiz yıla göre gerilemelerin oluşması nedeniyle, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bingöl 3 sıra gerileyerek 75. sırada yer almıştır. Şekil-34: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı 3 2,5 2 1, ,5 67

78 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bitlis Genel Endeksteki Sırası 72 9,1 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 74 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 76 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 6 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 69 İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, 9,1 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 72. en rekabetçi il olarak tespit edilen Bitlis in rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %49,5 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %25,62, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %25,32, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,1. Erişilebilirlik Endeksi ni oluşturan bu alt değişkenlerde gerilemeler görülmesine rağmen, sıralamada yer alan diğer illerin zayıf performansları nedeniyle Bitlis, Erişilebilirlik Endeksi nde 1 sıra ilerleyerek 69. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Bitlis in ÖSS Başarı Oranı nda 76. sıradan 66. sıraya ve Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na ilişkin sıralamada 78. likten 77. liğe yükseldiği saptanmıştır. Bu endekse ilişkin diğer alt değişkenlerden olan Kişi Başına Düşen (Mesken) Elektirik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 5 sıra yükselerek 74. olduğu tespit edilmiştir. Şehrin, Şekil 35 te görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na ilişkin sıralamada 2 sıra yükselerek 55. olduğu saptanmıştır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; geçtiğimiz yıla göre Bitlis in Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 5 sıra gerileyerek 35. sırada olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 71. sırada yer aldığı, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 3 sıra gerileyerek 37. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-35: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

79 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,1 (%1) 4,46(%49,5) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamada, Bitlis in geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek Türkiye deki 81 il içerisinde 74. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenlerde görülen olumlu değişmelere rağmen ilin bu endekse ilişkin sırasının değişmemesinin temel nedeni, sıralamadaki diğer illerin de benzeri şekilde performans göstermeleridir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 5 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ,34(%25,62),1 (%,1) 2,3 (%25,32) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bitlis, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 17 sıra ilerleyerek 77. sıradan, 6. sıraya yükselmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 5 sıra ilerleyerek 71. liğe, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na ilişkin sıralamada 2 sıra ilerleyerek 74. lüğe yükselmiş olduğu görülmektedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin alt değişkenlerde görülen en önemli değişim ise açılan ve Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada olmuştur. Şekil 36 da görüldüğü üzere, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 4. sıradan 7. sıraya yükseldiği ve Kapanan Şirket Sayındaki Değişim bakımından 23. sıradan 66. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 75. sırada yer alan Bitlis, Erişilebilirlik Endeksi ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen gelişmeler sayesinde bu yıl geçen seneye göre 3 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 72. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Şekil-36: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

80 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bolu Genel Endeksteki Sırası 45 15,39 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 22 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 3 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 67 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 47 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Bolu, 15,39 puan ile en rekabetçi 45. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Bolu nun rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %51,95 oranında ilin toplam rekabet gücüne etkisi olduğu görülmektedir. Bu endeksi, %37,64 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, %9,82 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabetçiliğine katkısı %,59 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Bolu, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 47. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 basamak gerileme olduğu görülmektedir. İlde demiryolu, liman ve havalimanı bulunmamasına rağmen şehrin mevcut rekabet gücünün yarısından fazlasının erişilebilirlik alanından kaynaklanmasının en önemli nedeni, şehrin İstanbul-Ankara otoyolu üzerinde yer almasıdır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Bolu nun Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada, Şekil 37 de görüldüğü üzere, geçtiğimiz yıla göre 39 sıra yükselerek 55. sıradan 14. sıraya yerleşmiş olduğu görülmektedir. Kişi başına ADSL abonesi sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 17. sıraya yükselen Bolu nun, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada ise 39. sıradan 53. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Bolu, geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek Türkiye nin en rekabetçi 22. ili olmuştur. Şekil 38 de, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinden biri olan İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı itibariyle Bolu nun 5. sırada olduğu görülmektedir. İlin Beşeri Sermaye gelişimini olumlu etkileyen diğer değişkenler arasında; Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı nda 6. sırada yer alıyor olması ve Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 11. likten 1. sıraya yükselmiş olması gösterilebilir. Şekil-37: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı 5 4, ,5 3 2,5 2 1,5 1,

81 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,39 (%1) 7,99 (%51,95) 1,52,9 (%9,82) (%,59) 5,79 (%37,64) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl en rekabetçi 68. ilimiz olarak tespit edilen Bolu, bu endeksi meydana getiren alt değişkenlerde görülen olumlu değişimler sayesinde, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 67. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda, 52. sıradan 15. sıraya yükselen Bolu nun, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda ise geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 42. olduğu tespit edilmiştir. Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 6. sıradan 59. lık konumuna yükselen Bolu, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 3. il olarak belirlenmiştir. Bolu nun Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde: Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 34. sırada olduğu, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 2 sıra ilerleyerek 42. olduğu, İlin İhracat Hacmine ilişkin sıralamada 2 sıra gelişim gösterek 53. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 sonuçlarında endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 52. il olarak tespit edilen Bolu, endeksi meydana getiren alt endekslerde görülen gelişim sayesinde, bu yıl 15,39 endeks puanı ile 45. sıraya yükselmiştir. Şekil-38: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

82 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Burdur Genel Endeksteki Sırası 55 14,24 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 38 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 35 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 78 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 43 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Burdur, 14,24 endeks puanı ile Türkiye deki 81. il içerisinde en rekabetçi 55. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %63,91 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise sırasıyla şöyledir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %3,63, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %5,, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,46 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Burdur da havalimanı bulunmamasına rağmen Isparta havalimanına yakınlığı ve demiryolu ile Antalya limanına bağlanmış olması Erişilebilirlik Endeksi açısından şehrin rekabetçiliğine katkı yapmaktadır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 64. sıradan, 72. sıraya gerilediği, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 25. sıradan 22. liğe yükseldiği, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 4 tan 34. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 42. sırada yer alan Burdur un bu yıl 1 sıra gerileyerek 43. sırada yer almasında, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin tespit edilen gerileme ve sıralamada yer alan diğer illerin performansları etkili olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 4. sıradan 37. sıraya yükseldiği, Şekil 39 da görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 2 sıra gelişim göstererek 5. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat miktarına ilişkin sıralamada 31. sıradan 29. sıraya yükseldiği, Şekil 4 da görüldüğü gibi ÖSS Başarı Oranı nda 23. sıradan 15 liğe yükseldiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 44. sırada bulunan Burdur, bu yılki endeks sonuçlarında 6 sıra gelişim göstererek 38. sırada yer almıştır. Şekil-39: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

83 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,24 (%1) 9,1 (%63,91) Şehrin, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarına ilişkin sıralamada 1 sıra artış gösterek 46. olduğu, İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 6 sıra yükselerek 33. olduğu ve Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada 72. sıradan 49. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Öte yandan ilin, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 34. lükten 8. sıraya gerilediği görülmüştür. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 8 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 6 4 2,71 (%5),7 (%,46) 4,36 (%3,63) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada ilin sonlarda yer alması, Burdur un rekabetçilik gücünü olumsuz etkileyen bir gelişmedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 72. ilimiz olarak tespit edilen Burdur, bu yıl 6 sıra gerileyerek 78. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 25. sıradan 3. sıraya gerilediği, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda ise geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 45. olduğu tespit edilmiştir. Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada 2. sıradan 21. liğe gerileyen Burdur, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 2 sıra gerileyerek en rekabetçi 35. il olarak belirlenmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarında 14,68 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 53. il olarak tespit edilen Burdur, endeksi meydana getiren alt endekslerde görülen gelişim sayesinde, bu yıl 14,24 endeks puanı ile 55. sıraya gerilemiştir. Şekil-4: İlde ÖSS Başarı Oranı

84 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bursa Genel Endeksteki Sırası 5 35,61 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 7 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 3 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 5 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 8 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bursa, 35,61 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 5. il olarak tespit edilmiştir. Bursa nın rekabetçiliğine katkı sağlayan alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %43,92 olduğu, bunu sırasıyla %2,67 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %2,1 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı %15,31 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Bursa, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 8. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında değişiklik olmadığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 1. sırada yer aldığı, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada Şekil 41 de görüldüğü üzere 1 sıra yükselerek 2. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 16. lıktan 19.luğa gerilediği tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 6. sırada bulunan Bursa, bu yıl bir sıra gerileyerek 7. sırada yer almıştır. Bu gerilemenin nedenini tespit etmek amacıyla endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamada 8 sıra gerileyerek 39. olduğu, İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra gerileyerek 9. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından sıralamada 3 sıra gerileyerek 16. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 8. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre 5 sıra gerileyerek 2. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 6. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-41: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırmı

85 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,61 (%1) 15,64(%43,92) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamadaki yerini koruyarak 5. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 4. sıradaki yerini muhafaza ettiği ve Şekil 42 de görüldüğü üzere İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 2. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Öte yandan ilin, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 33. lükten 63. sıraya gerilediği görülmüştür. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 2 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 7,36 (%2,67) 15 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi 1 5,45 (%15,31) 5 7,16 (%2,1) Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Bursa, geçtiğimiz yıl olduğu gibi 5. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Bursa nın geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak bu endekse ilişkin sıralamada Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 3. il olmaya devam ettiği görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 4. sırada yer almaya devam ettiği, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 2. sıradan 3. sıraya gerilemiş olduğu ve Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 4. sıradaki yerini korumaya devam ettiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endekslerinde geçtiğimiz yılki sırasını korumayı başaran Bursa nın, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 1 sıra gerilediği tespit edilmiştir. Bu nedenle Bursa, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 1 sıra gerileyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 5. olmuştur. Şekil-42: İlin İhracat Hacmi

86 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Çanakkale Genel Endeksteki Sırası 27 2,78 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 42 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 31 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 2 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 22 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Çanakkale, 2,78 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 27. il olarak tespit edilmiştir. Çanakkale nin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks, %55,48 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi dir. Bu endeksi, %24,49 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %19,61 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %,42 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Çanakkale, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 22. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında herhangi bir değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Çanakkale nin İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada, Şekil 43 de yer aldığı üzere 2 sıra ilerleyerek 7. sıradan 5. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından sıralamada ise geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek 12. sırada yer almıştır. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada ilin, geçtiğimiz yıla göre 6 sıra gerileyerek 41. sıradan 47. sıraya düşmüş olduğu görülmektedir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na sıralamada ise 1 sıra yükselerek 72. sıradan 71. sıraya yükselmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Çanakkale nin İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 31. sıradan 23. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sıralamada 3 sıra ilerleyerek 35. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 2. olduğu, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 2 sıra yükselerek 18. olduğu, İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na ilişkin sıralamada 8 sıra yükselerek 26. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-43: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

87 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,78 (%1) 11,52 (%55,48) 5,9 (%24,49),9 (%,42) 4,8 (%19,61) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Çanakkale Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 3. sıradan 2. sıraya yükselmiştir. Bu gelişimin nedenlerin tespit etmek için Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; en büyük gelişim gösteren alt değişkenin Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada olduğu görülmüştür. Bu alt değişkene ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 5. sırada yer alan Çanakkale nin, bu yıl Şekil 44 te görüldüğü üzere 5. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 8 sıra yükselerek 52. sırada olduğu saptanan Çanakkale, İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma- Haberleşme hariç) ilişkin sıralamada 33. lükten 16. sıraya yükselmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinde görülen olumlu gelişmeler Çanakkale nin bu alanda rekabetçilik seviyesinin yükselmesini sağlamıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl en rekabetçi 48. il olarak tespit edilen Çanakkale bu yıl 42. sıraya yükselmiştir. Çanakkale, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak bu alanda en rekabetçi 31. ilimiz olmaya devam etmiştir. Bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 3. sıradan 29. sıraya yükselmiş, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre geçtiğimiz yıla göre aynı sırada kalarak 19. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-44: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

88 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Çankırı Genel Endeksteki Sırası 64 11,92 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 64 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 64 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 65 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 58 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Çankırı, 11,92 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 64. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %58,74 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise sırasıyla şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %26,53, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %14,64 ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,9 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Çankırı, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 58. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 sıra yükseliş olduğu görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Çankırı nın Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada, geçtiğimiz yıla göre 1 sıra yükselerek 54. sıradan 53. sıraya yerleşmiş olduğu, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada 52. sıradan 57. sıraya gerilediği, Kilometrekareye Düşen Araç Sayısı bakımından sıralamada ise yerinin değişmeyerek 65. sırada kaldığı tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 6. olduğu, İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada 4. sıra yükselerek 65. olduğu ve Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 18. sıradan 43. sıraya gerilemiş olduğu görülmektedir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada, Şekil 45 te görüldüğü üzere 16. sıradan 26. sıraya gerilemiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 64. ilimiz olarak tespit edilen Çankırı, bu yıl 1 sıra gerileyerek 65. sırada yer almıştır. Şekil-45: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

89 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,92 (%1) 7 (%58,74) 1,75 (%14,64),1 (%,9) 3,16 (%26,53) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 4 sıra gelişim göstererek 5. sıradan 46. sıraya yükseldiği ve Şekil 46 da görüldüğü üzere Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 61. sıradan 51. sıraya yükselmiş olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Çankırı nın geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek, 64. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ilde Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 63. sıradan den 62. sıraya yükselmiş olduğu ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 56. sıradan 61. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 65. sırada bulunan Çankırı, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 64. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenini tespit etmek amacıyla endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 7 den 73. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra ilerleyerek 41. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından sıralamada 2 sıra ilerleyerek 62. olduğu, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre daha alt sıralarda yer alması nedeniyle Çankırı, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek en rekabetçi 64. il olmuştur. Şekil-46: İlde Mesleki ve Teknik Okuldan Mezun Olan Öğrenci Sayısı 5 4,5 4 3, ,5 2 1,5 1,

90 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Çorum Genel Endeksteki Sırası 61 12,2 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 43 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 26 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 27 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 74 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Çorum, 12,2 endeks puanı ile en rekabetçi 61. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Çorum un rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, %39,26 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ilin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan endeks olduğu ve bu endeksi, %33,18 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde Erişilebilirlik Endeksi nin payı %26,5 olurken, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin %1,6 oranında şehrin rekabetçilik seviyesine katkıda bulunduğu saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtimiz yıl 43. sırada yer alan Çorum un, 16 sıra birden gelişim kaydererek bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 27. olduğu tespit edilmiştir. Endeks in alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 3 sıra ilerleyerek 4. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 43. sırada ve Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 45. sıralarda yer aldığı saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Çorum un geçtiğimiz yıla göre daha üst sıralarda yer almasında, açılan ve kapanan şirket sayılarındaki değişimler etkili olmuştur. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 49. olan Çorum, Şekil 47 de görüldüğü üzere bu yıl 24. sırada yer almıştır. Şehir, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada 2. sıradan 78. sıraya gerilemiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Çorum un Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 4 sıra ilerleyerek 6. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 1 sıra gelişim göstererek 34. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na ilişkin sıralamada 3 ilerleyerek 44. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi nde 14 sıra ilerleyerek 35. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Şekil-47: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

91 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,2 (%1) 3,23 (%26,5) 4,79 (%39,26),13 (%1,6) 4,5 (%33,18) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenlerde görülen olumlu değişmeler Çorum un bu endekste 45. sıradan 43. sıraya yükselmesini sağlamıştır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Çorum, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 74. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamada 1 sıra gelişim kaydetmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Çorum un demiryoluna sahip olmaması ve il sınırları içerisinde havaalanının bulunmaması, otoyol ağlarına bağlı olmaması gibi faktörler Erişilebilirlik Endeksi nde alt sıralarda yer almasının temel nedenleridir. Bu endeks verilerine göre sıralamada geçtiğimiz yıla göre konumunun 1 sıra artmış olmasının temel nedeni; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamadaki değişimdir. Bu alt değişkende geçtiğimiz yıl 7. sırada yer alan Çorum, bu yıl 49. sıraya yükselmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 35. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil 48 te görüldüğü üzere, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 19. sırada yer alması ve Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 29. sırada bulunması, ilin bu endekste Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 26. il olmasını sağlamıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 64. sırada yer alan Çorum, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde görülen olumlu gelişimlerin etkisiyle, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 3 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 61. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Şekil-48: İlin Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması 4 3, ,5 2 1,5 1,

92 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Denizli Genel Endeksteki Sırası 15 25,84 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 16 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 8 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 17 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 26 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Denizli, 25,84 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 15. il olarak tespit edilmiştir. Denizli nin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %42,23 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi, %23,94 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %2,93 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %12,9 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Denizli, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 26. il olarak tespit edilmiştir. Demiryolu ile İzmir e bağlı olmasına ek olarak, ilde tarifeli uçak seferlerinin mevcut olması Denizli nin erişilebilirlik anlamında rekabet avantajını oluşturan ana faktörlerdir. Erişilebilirlik Endeksi ni etkileyen diğer alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 22. sıradan 64. sıraya gerilediği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada ise geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 41. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 2 sıra gerileyerek 25. oldugu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin alt değişkenlerin bir kısmının sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre gerilemeler olduğu tespit edilmesine rağmen, Denizli nin geçtiğimiz yıla göre sıralamasında değişme olmadığı görülmektedir. İlin rekabetçilik gücüne katkı sağlayan bir diğer endeks olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na ilişkin sıralamada geçen yıla göre 2 sıra ilerleyerek 1. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından 15. sıradan, Şekil 49 da görüldüğü üzere 3. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra gelişim göstererek 38. sırada yer aldığı ve İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından sıralamada 23. sıradan 2. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Alt değişkenlerde görülen gelişmeler Denizli nin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamada 6 sıra ilerleyerek 16. olmasını sağlamıştır. Şekil-49: İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi

93 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,84 (%1) 1,91 (%42,23) 5,41 (%2,93) 3,33 (%12,9) 6,19 (%23,94) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Şekil 5 de görüldüğü üzere Denizli nin, Türkiye nin en fazla ihracat yapan 8. ili olduğu ve bir önceki yıla göre sıralamasının değişmediği tespit edilmiştir. Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada geçen yıla göre 1 sıra gerileyerek 14. sırada olduğu tespit edilen il, Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 3 sıra artış gösterek 11. olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 17. sıradan 42. sıraya gerileyen Denizli nin, İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından 3. sıra gerileyerek 35. sırada olduğu tespit edilmiştir.ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 15. ilimiz olarak tespit edilen Denizli, bu yıl 2 sıra gerileyerek 17. sırada yer almıştır. Denizli nin Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 9. sıradan 1. sıraya gerilediği, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 14. sıradaki yerini koruduğu ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda sırası değişmeyerek 8. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu alt endekslerin bileşkesi olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Denizli nin, geçen yıla göre 1 sıra gerileyerek 8. olduğu saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin sıralamasında görülen artış, Denizli nin İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 1 basamak ilerleyerek 15. olmasını sağlamıştır. Şekil-5: İlin İhracat Hacmi

94 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Diyarbakır Genel Endeksteki Sırası 41 16,78 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 47 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 49 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 18 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 49 İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, 16,78 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 41. en rekabetçi il olarak tespit edilen Diyarbakır ın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %45,5 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları yüzdesel olarak şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %31,96, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %22,8, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,19. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; geçtiğimiz yıla göre Diyarbakır ın, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada önemli gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Şekil 51 de görüldüğü üzere, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 63. olan Diyarbakır, 45. sıraya yükselmiştir. Diğer alt değişkenlerden, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 75. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından sıralamada yine 1 sıra yükselerek 72. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı verilerinde Erişilebilirlik Endeksi nde 54. sırada bulunan Diyarbakır, alt endekslerde görülen gelişmeler sayesinde bu yıl 5 sıra yükselerek 49. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 2 sıra gerileyerek 51. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda 2. sıradan 44. sıraya gerilediği, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından sıralamadaki yerinin sabit kalarak 24. olduğu tespit edilmiştir. Şekil 52 de ise Diyarbakır ın Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından 12 sırada yer aldığı görülmektedir. Diyarbakır geçtiğimiz yıl bu değişkende 3. sırada yer almakta olup, açılan şirket sayısındaki değişimde 9 sıra gerilediği tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 12. ilimiz olarak tespit edilen Diyarbakır, bu yıl 6 sıra gerileyerek 18. sırada yer almıştır. Şekil-51: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

95 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,78 (%1) 7,56 (%45,5) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı nda 5 sıra gelişim kayderek 2. sırada yer alan Diyarbakır, bu alt endekslerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 6 sıra ilerleyerek bu alanda en rekabetçi 47. il olarak tespit edilmiştir. ri Endeks Değer ,37 (%31,96),3 (%,19) 3,82 (%22,8) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Diyarbakır ın ÖSS Başarı Oranı bakımından 67. sıradan 53. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 54. olduğu, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 1 sıra yükselerek 27. olduğu ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 3 sıra ilerleyerek 69. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre 61. sıradan 51. sıraya yükselen Diyarbakır ın, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda ise geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 34. olduğu tespit edilmiştir. Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek 43. sırada olduğu tespit edilen Diyarbakır, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 49. il olmuştur. Alt değişkenlerde görülen gelişimlere rağmen Diyarbakır ın bu endekste 1 sıra gerilemesinin temel nedeni sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermeleridir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ve Erişilebilirlik Endeksleri nin sıralamalarında kaydedilen gelişim, bu yılki endeks sonuçlarında Diyarbakır ın 2 sıra ilerlemesini sağlamış ve Türkiye nin en rekabetçi 41. ili olarak tespit edilmiştir. Şekil-52: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

96 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Edirne Genel Endeksteki Sırası 25 22,14 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 17 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 48 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 49 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 21 İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, 22,14 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 25. en rekabetçi il olarak tespit edilen Edirne nin rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %52,57 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %27,76, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %19,52, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,15. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Erişilebilirlik Endeksi nde 25. sırada yer alan Edirne nin, bu yıl 4 sıra ilerleyerek Erişilebilirlik Endeksi ne göre 21. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-53: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre 42. sıradan 28. sıraya yükseldiği, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 2 sıra ilerleyerek Şekil 53 te görüldüğü üzere 11. sırada yer aldığı ve Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 48. sırada olduğu tespit edilmiştir. İlde demiryolunun mevcut olması ve İstanbul-Edirne otoyol ağına bağlı bulunması da ilin erişilebilirliğini olumlu yönde etkileyen önemli faktörlerdendir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı bakımından sıralamada 2 sıra ilerleyerek, Şekil 54 te görüldüğü gibi 3. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 2. likten 19. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 5 sıra ilerleyerek 13. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada 51. sıradan 33. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından 4 sıra ilerleyerek 13. olduğu tespit edilmiştir. İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na ilişkin sıralamada 4 sıra yükselerek 18. olan ve Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 8. sırada yer alan Edirne, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 17. sırada yer almıştır

97 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,14 (%1) 11,64 (%52,57) 4,32 (%19,52),3 (%,15) 6,15 (%27,76) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Edirne nin Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki sırası geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 49. sıradaki yerini korumuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre 56. sıradan 52. sıraya yükselen Edirne nin, 5 yıllık Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 39. olduğu tespit edilmiştir. Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre 5 sıra gerileyerek 62. sırada yer alan Edirne, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 7 sıra gerileyerek 48. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Edirne nin, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 4 sıra gerileyerek 4. olduğu, İlin İhracat Hacmi bakımından 3 sıra gerileyerek 41. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 27. sıradan 3. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Öte yandan, İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) ilişkin sıralamada 5 sıra yükselip 38. olduğu, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 7. sıradan 43. sıraya yükseldiği saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yılki sırasını koruyan ve Erişilebilirlik Endeksi nde 5 sıra ilerlediği tespit edilen Edirne, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 3 sıra ilerleyerek, Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 25. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-54: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

98 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Elazığ Genel Endeksteki Sırası 37 18,66 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 1 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 41 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 72 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 33 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Elazığ, 18,66 endeks puanı ile en rekabetçi 37. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Elazığ ın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, %54,65 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan endeks olduğu ve bu endeksi %37,86 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payı %7,28 olurken, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin %,21 oranında şehrin rekabet gücüne katkıda bulunduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 14. sırada yer alan Elazığ ın, bu yıl 1 sıra gerileyerek 15. olduğu görülmektedir. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 1 er sıra gerileyerek, sabit hat telefon sayısına ilişkin sıralamada 46 dan 47. liğe ADSL aboneliği sayısı bakımından sıralamada 49 dan 5. sıraya gerilemiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 29. sırada yer alan Elazığ, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek, bu alanda en rekabetçi 33. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 7. olan Elazığ, bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 3 sıra gerileyerek 1. sırada yer almıştır. Bu değişimin nedenlerini tespit etmek için Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra gerileyek 7. olduğu, öte yandan Şekil 55 te görüldüğü üzere İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 8. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-55: İlde Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı

99 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,66 (%1) 1,2 (%54,65) 1,36,4 (%7,28) (%,21) 7,6 (%37,86) ÖSS Başarı Oranı nda 5 sıra gerileyerek 16. olan Elazığ, Şekil 56 da görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak 2. olmuştur. İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne yönelik sıralamada 9 dan 17. sıraya gerileyen Elazığ, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 5. olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 8. sıra gerilediği ve 55. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 4 sıra gerileyip 48. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada 22. sıradan 4. sıraya gerilediği ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada 4. sıradan 62. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 6. sırada bulunan Elazığ ın, bu yıl 12 sıra gerileyerek 72. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Elazığ geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek, 41. sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 33. sıradan 32. sıraya yükselmiş olduğu ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 39. sıradan 34. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi haricinde diğer endekslerdeki sıralamalarında gerilemeler olduğu tespit edilen Elazığ, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 4 sıra gerileyerek 81 il içerisinde en rekabetçi 37. olmuştur. Şekil-56: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

100 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Erzincan Genel Endeksteki Sırası 49 15,21 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 5 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 65 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 77 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 29 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Erzincan, 15,21 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 49. il olarak tespit edilmiştir. Erzincan ın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %69,73 olduğu, bunu sırasıyla %24,97 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %5,24 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı %,6 oranındadır. İlde tarifeli uçak seferleri ve demiryolunun bulunması şehrin erişilebilirliğini olumlu etkileyen başlıca faktörlerdir. Erişilebilirlik Endeksi nin diğer alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 57 de gösterildiği üzere, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 45. sıradan 13. sıraya yükselmiş olduğu ve İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada ise 1 sıra gelişim kaydererek 29. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erzincan, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 16 sıra ilerleyerek 3. sıraya yükselmiş, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı nda ise 2 sıra gelişim göstererek 38. olduğu belirlenmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 31. sırada yer alan Erzincan, alt değişkenlerde görülen gelişime paralel olarak, bu yıl 2 sıra ilerleyerek Erişilebilirlik Endeksi nde Türkiye nin en rekabetçi 29. ili olarak tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 5. il olarak tespit edilen Erzincan ın, bu endekste geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerilemiş olduğu görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranına ilişkin sıralamada 12. sıradan 42. sıraya gerilediği, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 2 sıra gerileyerek 48. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na göre sıralamada 4 sıra geriye düşerek 31. olduğu tespit edilmiştir. ekil-57: lde Ula tırma ve Haberle me Alanında Kamu Yatırımı 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1,

101 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,21 (%1) 1,6 (%69,73),8 (%5,24),1(%,6) 3,8 (%24,97) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 66. sırada bulunan Erzincan ın, bu yıl 11 sıra gerileyerek 77. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 72 den 65. sıraya yükselen Erzincan ın, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre sıralamada geçtiğimiz yıla göre yerinin değişmeyerek 55. olduğu tespit edilmiştir. Geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yeri 3 basamak yükselen Erzincan ın, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 65. sırada bulunduğu belirlenmiştir. Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada ise Erzincan ın 1 sıra gelişim göstererek Şekil 58 de görüldüğü üzere 43. sıraya yükselmiş olduğu saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyip 7. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 1 sıra gerileyip 66. sırada yer aldığı ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada 46 sıra gerileyerek 78. olduğu tespit edilmiştir. Başta Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen büyük gerileme ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ile Erişilebilirlik Endeksleri nin sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre düşüş kaydedilmiş olması, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarında Erzincan ın 7 sıra gerileyerek 49. olmasına neden olmuştur. Şekil-58: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

102 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Erzurum Genel Endeksteki Sırası 34 19,31 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 18 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 44 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 46 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 44 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Erzurum, 19,31 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 34. il olarak tespit edilmiştir. Erzurum un rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %45,7 olduğu, bunu sırasıyla %31,54 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %22,57 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı %,19 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Erzurum, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 44. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 basamak gerileme olduğu tespit edilmiştir. Erzurum ilinde tarifeli uçak seferlerinin ve demiryolunun bulunması erişilebilirlik açısından şehrin rekabet gücünü olumlu etkilemiş olmasına rağmen, coğrafi konum nedeniye üretim merkezlerine ve limanlara uzak olması şehrin erişilebilirlik alanında rekabetçilik seviyesini olumsuz etkileyen bir faktördür. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 16. basamaktan 4. sıraya gerilediği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu nda geçtiğimiz yıla göre 6 sıra ilerleyerek 51. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 1 basamak ilerleyerek 61. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücüne katkı sağlayan bir diğer endeks olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 3 sıra gelişim göstererek 12. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 4. olan konumunun bu yıl da değişmediği(şekil 59), İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından 2 sıra ilerleyerek 4. sıraya yükseldiği görülmüştür. Şekil-59: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

103 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,31 (%1) Erişilebilirlik 15 8,83 (%45,7) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 1 5 4,35 (%22,57),4 (%,19) 6,9 (%31,54) Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Şekil 6 ta görüldüğü üzere Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada Erzurum, 44. sıradan 18. sıraya yükselmiştir. İl bazında Kullanılan Kredi Miktarına ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 36. olduğu tespit edilen Erzurum, ihracat miktarına göre sıralamada 58. sırada yer almıştır. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranı temel alınarak gerçekleştirilen sıralamada geçtiğimiz yıl 5. olan Erzurum, bu yıl büyük gerileme kaydederek 66. sıraya düşmüştür. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 14. ilimiz olarak tespit edilen Erzurum, bu yıl açılan şirket sayısı bakımından değişim oranına göre sıralamada yaşanan büyük gerilemenin de etkisiyle 46. sırada yer almıştır. Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralaması değişmeyerek bu alanda 7. olmaya devam eden Erzurum, Kişi Başına Düşen Elektrik(Mesken) Tüketim Miktarı bakımından 6. sıradan 47. liğe yükselmiştir. Alt değişkenlerde görülen gelişmeler Erzurum un Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamada 2 sıra ilerleyerek 18. olmasını sağlamıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Erzurum un geçtiğimiz yıla göre 4 sıra kayberek 44. olduğu tespit edilmiştir. Diğer endekslere ilişkin sıralamalarda gerilemeler olduğu görülmesine rağmen, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin sıralamasında görülen iyileşme, ilin rekabetçilik sıralamasında artış olmasını sağlamıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 35. Sırada yer alan Erzurum, bu yıl 1 sıra yükselerek 34. olmuştur. Şekil-6: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

104 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Eskişehir Genel Endeksteki Sırası 6 32,5 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 3 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 1 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 34 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 15 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 32,5 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 6. en rekabetçi il olarak tespit edilen Eskişehir in rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %38,9 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %36,81, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %14,48, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %9,81. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Eskişehir, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 15. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğuna ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 25. sırada olan ilin, bu yıl 4 sıra gerileyerek 29. sırada yer almıştır. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 5 sıra gerileyerek 28. olduğu görülen Eskişehir in İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamadaki yerinin değişmeyerek 8. olduğu öte yandan Şekil 61 de görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından sıralamada ise 2 sıra gelişim göstererek 4. sırada yer aldığı saptanmıştır. İlin rekabetçilik gücüne en çok katkı sağlayan ikinci endeks olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 1. sırada bulunan Eskişehir in, Şekil 62 de görüldüğü üzere bu yıl Isparta nın ardından 2. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İlin Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı nda 3. sıradaki yeri değişmemiş olup, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından geçtiğimiz yıl 1 sırada iken, bu yıl 4. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına(mesken) Elektrik Tüketim Miktarı bakımından da 3 sıra gerileyerek 21. sırada olduğu belirlenen Eskişehir in, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ndeki sıralaması geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 3. sıradaki yerini koruduğu saptanmıştır. Şekil-61: İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı

105 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,5 (%1) 12,47 (%38,9) 4,64 (%14,48) 3,14 (%9,81) 11,8 (%36,81) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Eskişehir in, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 2. olduğu, benzer Şekilde İlin İhracat Hacmi bakımından sıralamada 1 sıra gelişim gösterip 17. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarına ilişkin sıralamada 33. sıradan 11. sıraya yükseldiği görülmüştür. En fazla değişimin görüldüğü alt değişken ise önceki yıla göre Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu alt endekste geçtiğimiz yıl 7. sırada yer alan, bir başka ifadeyle en fazla şirketin kapandığı 7. il olan Eskişehir, bu yıl 76. sıraya gerilemiştir. Bu alt değişkenlerin bileşimi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 41. sırada yer alan ilin bu yıl 7 sıra ilerleyerek 34. olduğu belirlenmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 16. sırada yer alan Eskişehir bu yıl 6 sıra ilerleyerek 1. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nın 28. sıradan 16. sıraya yükseldiği ve Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 13. sırada yer aldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 6. sırada yer alan Eskişehir in, bu yılkı endeks sonuçlarına göre sıralaması değişmeyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 6. il olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Şekil-62: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

106 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Gaziantep Genel Endeksteki Sırası 14 26,26 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 27 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 6 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 8 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 19 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Gaziantep, 26,26 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 14. il olarak tespit edilmiştir. Gaziantep in rekabetçilik seviyesini meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %44,9 olduğu, bunu sırasıyla %22,84 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %18,6 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir.markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısının %13,66 oranında olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından geçtiğimiz yıl 29. sırada yer alan Gaziantep, bu yıl 13 sıra gerileyerek 42. olmuştur. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından sıralamalarda geçtiğimiz yıla göre yeri değişmeyerek, Sabit Hat Telefon Sayısına ilişkin sıralamada 64. ve ADSL Aboneliği sayısı bakımından sıralamada 59. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından geçtiğimiz yıla göre 4 sıra gerileyerek 3. sırada yer alan Gaziantep, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre sıralaması değişmeyerek, bu alanda en rekabetçi 19. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücüne sağladığı katkı bakımından ikinci sırada yer alan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 15. olduğu, önceki yıla göre Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 46. sıradan 21. sıraya yükseldiği, diğer bir ifadeyle en fazla kapanan şirketin olduğu 21. il olduğu tespit edilmiştir. İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma- Haberleşme hariç) bakımından sıralamada 1 sıra gerileyerek 25. sırada yer alan Gaziantep in Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda sırası değişmeyerek 19. olduğu tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerdeki gelişimlerere paralel olarak, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Gaziantep bu yıl 2 sıra gerileyerek 8. en rekabetçi ilimiz olmuştur. Şekil-63: İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi

107 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,26 (%1) 11,79 (%44,9) 3,59 (%13,66) 4,88 (%18,6) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Şekil 63 te görüldüğü üzere, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada 17. sıradan 5. konuma yükseldiği, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 6 sıra ilerleyerek 49. sırada yer aldığı, ÖSS Başarı Oranı nda 58. sıradan 4. sıraya yükseldiği, Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı na ilişkin sıralamada 4 sıra gelişim gösterek 2. olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 6 (%22,84) 1 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İldeki beş yıldızlı yatak kapasitesi bakımından 14. sıradaki yerini ve aynı şekilde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 45. sıradaki yerini koruduğu tespit edilen Gaziantep, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 11 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde 27. olarak tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 16. olan Gaziantep, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda ve Şekil 64 te görüldüğü üzere Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre sıralaması değişmeyerek 6.sıradaki yerini korumuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyen Gaziantep in, bu alanda Türkiye nin en rekabetçi 6. ili olmaya devam etttiği saptanmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 13. olduğu belirlenen Gaziantep bu yıl 1 sıra gerileyerek 14. sırada yer almıştır. Şekil-64: İlin Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması

108 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Giresun Genel Endeksteki Sırası 43 16,3 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 45 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 38 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 35 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 56 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre, 16,3 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 43. en rekabetçi il olarak tespit edilen Giresun un rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %45,7 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %28,88, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %25,4, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,38. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Giresun, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 56. il olarak tespit edilmiştir. Demiryolu ve havayolu konusunda ulaşıma elverişli olmayan ilin, erişilebilirlik açısından en büyük avantajı limanının olmasıdır. Erişilebilirlik Endeksi ni etkileyen diğer alt değişkenler incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 43. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 2 sıra gerileyerek 24. oldugu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 55. sırada yer alan Giresun un, bu yıl 1 sıra gerileyerek 56. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Giresun un, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 61. sıradan 21. sıraya yükseldiği, İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) göre 1 sıra ilerleyerek 52. olduğu tespit edilmiştir. En fazla değişimin görüldüğü alt değişken ise önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına ilişkin sıralamada görülmüştür. Bu alt endekste geçtiğimiz yıl 74. sırada yer alan Giresun un bu yıl 27. sıraya yükselmiştir(şekil 65). Bu alt değişkenlerin bileşimi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 51. sırada yer alan ilin, bu yıl 16 sıra ilerleyerek 35. olduğu belirlenmiştir. Şekil-65: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

109 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,3 (%1) 7,32 (%45,7) 4,63 (%28,88),6 (%,38) 4,2 (%25,4) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 45. il olarak tespit edilen Giresun un, bu endekste geçtiğimiz yıla göre 8 sıra gerilemiş olduğu saptanmıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 51. sıradan 61. sıraya gerilediği, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 2 sıra gerileyerek 44. olduğu ve Şekil 66 da yer aldığı üzere Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı nda 62. olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarına ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyip 32. sırada bulunduğu tespit edilen Giresun un, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından 14 sıra gerileyip 34. olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre 11 sıra gerileyerek 44. sırada bulunan Giresun un, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 45. sıradan 48. sıraya gerilediği görülmektedir. Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 7 sıra gerileyerek 58. olduğu tespit edilen Giresun un, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 6 sıra gerileyerek 38. en rekabetçi il olduğu saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks lerinde tespit edilen gerilemelere rağmen, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 16 sıra gelişim gösterdiği belirlenen Giresun, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek 43. sırada yer almıştır. Şekil-66: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı

110 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Gümüşhane Genel Endeksteki Sırası 81 5,7 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 57 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 58 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 8 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 78 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Gümüşhane, 5,7 endeks puanı ile 81. sırada yer almıştır. Gümüşhane nin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin payının %59,49 olduğu ve bu endeksi sırasıyla, %39,96 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi, %,32 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ile %,23 oranlarıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri nin takip ettiği görülmektedir. Gümüşhane ye havayolu ve demiryolu ile ulaşımın gerçekleştirilememesi ayrıca ilin otoyol ağlarına bağlı olmaması Erişilebilirlik Endeksi nde alt sıralarda yer almasında belirleyici faktörlerdir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 77. sırada bulunan ilin bu yıl 1 sıra gerileyerek 78. olduğu tespit edilmiştir. Bu gerilemenin nedenini tespit etmek için Erişilebilirlik Endeksi nin diğer alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 49. sıradan 6. sıraya gerilediği, Kilometrekareye düşen bölünmüş yol bakımından 79. sırada yer aldığı ve kişi başına sabit hat telefon sahipliğine ilişkin sırasının geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 52. sırada olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Gümüşhane nin mevcut rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks konumundadır. Bu endeks verilerine göre geçtimiz yıl 61. sırada bulunan Gümüşhane, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 4 sıra ilerleyerek bu alandaki en rekabetçi 57. ilimiz olmuştur. İlin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ndeki gelişimin nedenlerini tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 2 sıra yükselerek 56. sırada yer aldığı ve Şekil 67 de görüldüğü üzere ÖSS Başarı Oranında 57. sıradan 44. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-67: İlde ÖSS Başarı Oranı

111 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,7 (%1) 2,28 (%39,96),2,1 (%,32) (%,23) 3,39 (%59,49) Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 6. olduğu, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na (Yüksek Lisans dahil) ilişkin sıralamada 71 den 67. sıraya yükseldiği saptanmıştır. Gümüşhane, bu yılki Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 1 sıra gerileyerek 8. sırada yer almıştır. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, Gümüşhane nin 1 sıra gerilemesine etki eden en önemli değişkenin, önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu alt değişkene ilişkin olarak yapılan sıralamada geçtiğimiz yıl 1. sırada bulunan Gümüşhane, bu yıl 81. olarak saptanmıştır. İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada geçen yıla göre iki sıra kaybedip 81. sırada yer alan il, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 77. olarak tespit edilmiştir. Kullanılan Kredi Miktarı bakımından sıralamada ise 71. sıradaki yerini korumuştur(şekil 68). Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Gümüşhane, 2 sıra gerileyerek 58. liğe düşmüştür. Bu değişimde, ilin Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada 62. sıradan 66. sıraya gerilemiş olması etkili olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi haricindeki diğer bütün alt endekslerde tespit edilen gerileme nedeniyle, geçtiğimiz yıl 76. sırada bulunan Gümüşhane İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 5 sıra gerileyerek 81. sırada yer almıştır. Şekil-68: İlde Kullanılan Kredi Miktarı,5,45,4,35 3,3,25,2,15,1,

112 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Hakkari Genel Endeksteki Sırası 8 5,96 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 79 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 79 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 51 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 81 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Hakkari, 5,96 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 8. il olarak tespit edilmiştir. Hakkari nin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin %71,17 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi, %2,39 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %8,43 ile Erişilebilirlik Endeksi ve %,1 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Hakkari, Türkiye deki 81 il içerisinde son sırada yer almaktadır. Hakkari ilinin demiryolu ve hava limanından yoksun olmasına ek olarak coğrafi konumu itibari ile taşıdığı dejavantaj şehrin Erişilebilirlik Endeksi nde son sırada yer almasında belirleyici faktör olmuştur. Bu endeksin diğer alt değişkenlerindeki değişimler ise şöyledir: Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 5 sıra gerileyerek 69. sırada yer almış, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada sırası değişmeyerek 78. olduğu ve İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 2 sıra kaybederek 76. sıraya gerilemiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 79. il olarak tespit edilen Hakkari nin, bu endekste geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gelişim kaydetmiş olduğu görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 8. sıradan 79. sıraya yükseldiği, Şekil 69 da görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından 7 sıra ilerleyerek 73. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na 8. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 74. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-69: İlde Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı 5 4,5 4 3, ,5 2 1,5 1,

113 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,96 (%1),5 (%8,43) Erişilebilirlik Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 44. sırada bulunan Hakkari nin, bu yıl 7 sıra gerileyerek 51. olduğu tespit edilmiştir. ri Endeks Değer ,24 (%71,17),1 (%,1) 1,22 (%2,39) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 78. sırada yer alan Hakkari nin, geçtiğimiz yıla göre bu endekste 1 sıra ilerleyip 79. olduğu saptanmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 79. sırada yer alan Hakkari, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen gerilemenin etkisiyle bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 1 sıra gerileyerek 8. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Şekil 7 te görüldüğü üzere İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 32. sırada yer aldığı, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından geçen yıl olduğu gibi 81. sırada bulunduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarına ilişkin sıralamada sırası değişmeyerek 77. lik konumunu koruduğu ve İldeki Toplam Kamu Yatırımı nda (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) 69. sıradan 76. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Şekil-7: İlin İhracat Hacmi 1,9,8,7,6,5 27.,4,3,2,

114 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Hatay Genel Endeksteki Sırası 1 27,1 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 44 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 25 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 6 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 6 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Hatay, 27,1 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 1. il olarak tespit edilmiştir. Hatay ın toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %6,4 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla %24,54 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin, %14,94 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin, ve son olarak %,48 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin sonuçlarda en rekabetçi 12. ilimiz olduğu görülen Hatay ın, bu yıl 2 sıra yükselerek 1 sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Hatay ın rekabetçilik gücünde tespit edilen bu artışın nedenlerini anlamak için alt endekslerde oluşan değişimler incelendiğinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endekslerinin sıralamadaki yerlerinde artışlar olduğu ve Erişilebilirlik Endeksi ndeki yerini koruduğu saptanmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin 3 alt endeksine ilişkin sıralamalarda tespit edilen olumlu gelişmeler Hatay ın sıralamadaki yerinin 2 sıra artış göstermesini sağlamıştır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Hatay, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 6. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. İlin havalimanına sahip olması, otoyol ağının mevcut olması ve il sınrıları içerisinde demiryolu ve limanın bulunması Erişilebilirlik Endeksi nde Hatay ın üst sıralarda yer almasının temel nedenleridir. Erişilebilirlik Endeksi nin diğer alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçen yıl 6. sırada yer alırken bu yıl 7. olduğu, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada 13. sıradan 21. sıraya gerilediği, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 6. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiştir. Şekil-71: İlde ÖSS Başarı Oranı Endeks De eri

115 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,1 (%1) Erişilebilirlik Bu alt değişkenlerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 5. sırada yer alan Hatay, bu yıl 6 sıra ilerleyerek 44. en rekabetçi il olarak saptanmıştır. ri Endeks Değer ,27 (%6,4) 6,65 (%24,54),13 (%,48) 4,5 (%14,94) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 7. sırada yer alan Hatay ın, bu yıl 1 sıra yükselerek 6. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, bir önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına ilişkin sıralamada 2. sıradan 6. sıraya yükseldiği, Şekil 72 de görüldüğü üzere Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda geçen yıl 6. sırada olan yerinin değişmediği, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nın 2 sıra ilerleyip 8. sırada yer aldığı ve İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 9. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyip 43. sıraya yerleştiği, Şekil 71 de yer aldığı üzere ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 15. sıradan 1. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 2 sıra yükselerek 3. olduğu ve İldeki Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi ne göre geçtiğimiz yıl olduğu gibi 23. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 23. olduğu, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 2 sıra ilerleyip 22. sıraya yerleştiği ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 16. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiş olup, bu endekste geçen yıla göre 4 sıra ilerleyerek 25. olduğu saptanmıştır. Şekil-72: İlde Sanayi Elektriği Tüketim Miktarı

116 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Isparta Genel Endeksteki Sırası 23 22,77 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 6 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 32 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 53 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 28 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Isparta, 22,77 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 23. il olarak tespit edilmiştir. Isparta nın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %47,16 olduğu, bunu sırasıyla %35,3 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %17,47 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi takip etmekde olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,34 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 36. sırada yer alan Isparta, bu yıl 16 sıra gerileyerek 52. olmuştur. Isparta nın İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 3 sıra ilerleyerek 28. sırada ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre sıralamada 2 sıra gelişim gösterip 23. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 77. sırada yer alan Isparta, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre sıralamasını koruyarak, bu alanda en rekabetçi 28. ilimiz olarak kalmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Isparta, geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek Türkiye nin en rekabetçi 6. ili olmuştur. Şekil 73 te, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinden biri olan, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından Isparta nın geçtiğimiz yıla göre 2 sıra yükselerek 1. sırada yer aldığı görülmektedir. İlin Beşeri Sermaye gelişimini olumlu etkileyen diğer değişkenler arasında; Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 6. lıktan 5. sıraya yükselmiş olması(şekil 74), Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı nda geçtiğimiz yıl olduğu gibi 1. sırada yer alıyor olması, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 1 sıra gelişim göstererek 1. sıradan 9. sıraya yükselmiş olması ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 3. sıra ilerleyerek 37. sırada yer alıyor olması gösterilebilir. Şekil-73: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

117 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,77 (%1) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl en rekabetçi 53. ilimiz olarak tespit edilen Isparta nın bu yıla ilişkin endeks sonuçlarındaki sırasının değişmediği görülmüştür ,74 (%47,16) 3,97 (%17,47),8 (%,34) 7,98 (%35,3) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda, 3. sıradan 26. sıraya yükselen Isparta nın, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 31. olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda da 1 sıra ilerleyerek 27. lik konumuna yükselen Isparta, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra yükselerek Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 32. il olarak belirlenmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 6 basamak ilerleyerek 25. sırada olduğu, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 38. sırada bulunduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada 21 sıra gerileyerek 66. sırada yer aldığı ve bir önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 73. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks lerinin sıralamalarında görülen artışlar sayesinde Isparta, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 3 sıra gelişim göstererek en rekabetçi 23. il olarak tespit edilmiştir Şekil-74: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı

118 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Mersin Genel Endeksteki Sırası 12 26,72 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 19 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 17 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 12 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 11 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Mersin, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 12. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 55,25 oranı ile birinci sırada yer aldığı ve bunu sırasıyla, %22,51 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve hemen ardından % 21,19 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabet gücüne katkısı ise %1,5 oranında olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 11. sırada yer alan Mersin in bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında sırasını koruduğu görülmektedir. Mersin limanının Türkiye nin en önemli limanlarından biri olmasının yanı sıra ilde otoyol ve demiryolunun bulunması ilin Erişilebilirlik Endeksi nde üst sıralarda yer alıyor olmasını sağlamaktadır. Bu endekse ait alt değişkenler incelendiğinde, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıl 2. sırada bulunurken bu yıl 27. sıraya gerilediği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 54. olduğu ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 29. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Mersin, geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 19. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Şekil 75 de görüldüğü üzere ÖSS Başarı Oranı nda iki sıra gelişim göstererek 7. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra ilerleyerek 46. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 21. sıradan 2. sıraya yükseldiği, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne ilişkin sıralamada 2 sıra gelişim gösterip 1. luk konumunda bulunduğu ve İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından da 2 sıra yükselerek 35. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-75: İlde ÖSS Başarı Oranı

119 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,72 (%1) 14,76 (%55,25) 5,66,28 (%1,5) 6,2 (%22,51) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik (%21,19) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bahsedilen alt değişkende geçtiğimiz yıl 76. olan Mersin bu yıl 3. sıraya yükselmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 31. sırada bulunan Mersin in, bu yıl 19 sıra yükselerek 12. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 12. sırada, benzer şekilde Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada 1 sıra ilerleyerek 15. sırada olduğu tespit edilen ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 21. sıradaki yerini koruduğu saptanan Mersin, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra yükselerek 17. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İl bazında gerçekleştirilen ihracat miktarına ilişkin sıralamada 12. sıradaki yerini koruduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre geçtiğimiz yıl olduğu gibi 18. sırada yer aldığı ve Şekil 76 da görüldüğü üzere Tahakkuk Eden Vergi Miktarında 6. olduğu tespit edilmiştir. En yüksek gelişimin görüldüğü alt değişkenin ise, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamaya ilişkin değişken olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yılki sırasını koruyan ve diğer alt endekslerde daha üst sıralarda yer almayı başaran Mersin, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında geçtiğimiz yıla göre 2 sıra yükselerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 12. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-76: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı

120 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İstanbul Genel Endeksteki Sırası 1 84,4 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 2 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 1 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 1 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 1 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre İstanbul, 84,4 endeks puanı ile Türkiye deki 81. il içerisinde rekabetçilik gücü en yüksek il olarak tespit edilmiştir. İstanbul un rekabetçilik gücünü oluşturan alt endeksler incelendiğinde, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin %29,75 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payı %26,7 olup, bu endeksi %25,98 ile Erişilebilirlik Endeksi ve %18,2 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmektedir. Türkiye nin en kalabalık şehri ve dünyanın da önemli metropolitan merkezlerinden birisi olan İstanbul, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında olduğu gibi bu yıl da en rekabetçi il olarak tespit edilmiştir. Alt endekslere ilişkin sıralamalarda gecen yıla göre herhangi bir değişiklik yaşanmadığı saptanmıştır. Geçtiğimiz yıl 83,81 olan İstanbul un endeks değerinin bu yıl 84,4 e yükselmiş olması şehrin rekabetçilik seviyesinde artış olduğunu ortaya koymaktadır. İlin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri olan; Son Beş Yıla Ait Marka, Patent, Endüstriyel Tasarım ve Faydalı Model Tescil Ortalamalarına ilişkin sıralamaların tamamında, İstanbul un geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da 1. sırada olduğu tespit edilmiştir. Şekil 77 de Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda İstanbul un 1. sırada olduğu görülmektedir. İlin rekabetçilik gücüne sağladığı katkı bakımından 2. sırada yer alan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda ve İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından sıralamalarda 2. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksin diğer alt değişkenlerinde İstanbul un; İlin İhracat Hacmi, Kullanılan Kredi Miktarı, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı ve Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamalarda geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da 1. sırada yer aldığı görülmektedir. Şekil-77: İlin Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması

121 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,4 (%1) 21,83 (%25,98) 21,91 25 (%26,7) (%29,75) 15,3 (%18,2) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ait alt değişkenlerden sadece Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada gerileme kaydedildiği tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına göre sıralamada geçen yıl 18. olan İstanbul un bu yıl 39. sıraya gerilediği görülmektedir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerinden, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçen yıl olduğu gibi 1. sırada yer alan İstanbul, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 2 sıra gelişim kaydererek 18. sıradan 16. lık konumuna yükselmiştir. İstanbul un rekabetçilik gücüne en az katkı sağlayan endeks ise Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi dir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Öğretim Elemanı Sayısı bakımından 1 sıra gerileyip 14. olduğu, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 2. sırada yer almaya devam ettiği, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 4. sıradaki yerinin değişmediği ve aynı şekilde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısına göre sıralamada 48. olmaya devam etttiği tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda Ankara nın ardından 2. sırada bulunan İstanbul, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 4. sırada yer almaktadır. Şekil 78 de, İstanbul un, İlde İşlenen Suç Sebebiyle Kişi Başına Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlü Sayısı na göre sıralamadaki yeri görülmektedir. Bu değişkene göre İstanbul geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 43. sırada yer almıştır. Türkiye nin en fazla nüfusa sahip ili olmasına rağmen, İstanbul un kişi başına suç miktarında 81 il arasında 43. sırada yer alıyor olması olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Şekil-78: İlde İşlenen Suç Sebebiyle Kişi Başına Ceza İnfaz Kurumuna Giren Hükümlü Sayısı

122 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İzmir Genel Endeksteki Sırası 3 42,23 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 4 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 12 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 2 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 2 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 42,23 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 3. il olarak tespit edilen İzmir in rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %46,4 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %23,82, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %23,8, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %6,7. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre İzmir, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 2. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 7. sırada olan ilin, bu yıl 6 sıra gerileyerek 13. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 5 sıra yükselerek 5. olduğu görülen İzmir in, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamadaki yeri 1 sıra gerileyerek 7. olmuş, Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından ise sıralamadaki yerinin değişmeyerek 3. sırada yer aldığı saptanmıştır. Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 6. sıradaki yerini koruduğu ve Şekil 79 da görüldüğü üzere, ildeki İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 3. olduğu tespit edilmiştir. Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 1. sıradaki yerini koruyan İzmir in, İhracat Hacmi ne göre yerinin 1 sıra düşerek 4. olduğu saptanmıştır. Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 3. olan İzmir in, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na göre sıralamadaki yeri değişmeyerek 4. lük konumunu devam ettirmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 51. likten 54.sıraya gerileyen İzmir in, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki sırası değişmeyerek 2. olmaya devam etmiştir. Şekil-79: İlde Gerçekleştirilen Toplam Kamu Yatırımı* (*Enerji ve Ula tırma-haberle me Hariç) 112

123 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,23 (%1) 19,6 (%46,4) 9,75 (%23,8) 2,83 (%6,7) 1,5 (%23,82) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 4. il olarak tespit edilen İzmir in, bu endekste geçtiğimiz yıla göre sırası değişmemiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 31. sıradan 25. sıraya yükseldiği, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 5. olmaya devam ettiği ve Şekil 8 de görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı nda 2. olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kişi başına düşen otomobil sayında 1 sıra gerileyip 6. sırada bulunan İzmir in, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından 7 sıra gerileyerek 14. sıraya düştüğü görülmüştür. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 2. sırada bulunan İzmir, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 3. sıradaki yerini korumuştur. Benzer şekilde, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalamasında 4. olmaya devam eden İzmir, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek en rekabetçi 12. il olarak tespit edilmiştir. Bu endekse ilişkin alt değişkenlerde ciddi gerilemeler olmamasına rağmen İzmir in 3 sıra gerilemesinin nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermeleridir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ndeki sıralamasında görülen gerilemeye rağmen, diğer alt endekslerde bir önceki yılla aynı sıralarda yer alan İzmir, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Türkiye nin en rekabetçi 3. ili olmaya devam etmiştir. Şekil-8: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı Endeks De eri

124 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kars Genel Endeksteki Sırası 67 11,22 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 75 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 69 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 69 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 46 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kars, 11,22 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 67. il olarak tespit edilmiştir. Kars ın rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks, %72 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi dir. Bu endeksi, %15,23 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %12,72 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,5 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Kars, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 46. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre yerimde 1 sıra gerileme olduğu saptanmıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kars ın Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 65. sıradaki yerini koruduğu, benzer şekilde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından sıralamada 67. olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada ilin, 8. sıradan 56. sıraya yükseldiği görülmüştür. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada ise şehir 11 sıra yükselerek 6. olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi alt değişkenlerine ilişkin sıralamarda gelişmeler olduğu görülmesine rağmen bu endekse ilişkin sıralamada Kars ın 1 sıra gerilemesinin nedeni, sıralamada yer alan illerin daha iyi performans göstermesiyle açıklanabilir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada Kars ın 58. olduğu tespit edilmiştir. Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 1 sıra ilerleyerek 67. olan Kars ın, İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamadaki yeri değişmeyerek 78. sırada kalmıştır. Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre 1 sıra gerileyerek 67. olduğu saptanan Kars ın, en çok gelişim kaydettiği alt değişken Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralama da olmuştur. Şekil-81: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

125 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,22 (%1) 8,7 (%72) 1,43 (%12,72),1 (%,5) 1,71 (%15,23) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İlin rekabetçilik gücüne katkı sağlayan bir diğer endeks olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sırası değişmeyerek 75. olduğu, Şekil 82 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından geçtiğimiz yıla göre 3 sıra yükselerek 26. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 66. olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı göre 1 sıra gerileyerek 73. olan Kars, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre sıralamada 69. luktan 77. liğe gerilemiştir. ÖSS Başarı Oranı nda 4 sıra gelişim göstererek 65. sıraya yerleştiği görülen Kars ın, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamadaki yeri değişmeyerek 75. sırada yer almaya devam etmiştir. Şekil 81 de görüldüğü üzere, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre geçtiğimiz yıl 77. olan Kars, bu yıl büyük gelişme kaydederek 44. sıraya yükselmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 79. ilimiz olarak tespit edilen Kars, bu yıl açılan şirket sayısı bakımından değişim oranına göre sıralamada yaşanan büyük ilerlemenin de etkisiyle 69. sırada yer almıştır. Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması 74. sıradan 67. sıraya yükseldiği tespit edilen Kars, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 1 sıra ilerleyerek 69. olmuştur İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 7. sırada yer alan Kars, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin sıralamasında görülen yükselişin etkisiyle, bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 3 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 67. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-82: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

126 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kastamonu Genel Endeksteki Sırası 6 12,26 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 54 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 53 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 66 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 57 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kastamonu, 12,26 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 6. il olarak tespit edilmiştir. Kastamonu nun rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %58,37 olduğu, bunu sırasıyla %28,44 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %13,1 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,18 oranındadır. Kastamonu nun rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks Erişilebilirlik Endeksi dir. Bu endekse ait alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımında 58. sıradan 48. sıraya yükselmiş olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı Sayısı na göre sıralamada ise 1 sıra gelişim kaydererek 2. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 11 sıra gerileyerek 67. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı nda ise yerinin değişmeyerek 37. olduğu belirlenmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 57. sırada yer alan Kastamonu nun, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre sırasının değişmediği tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 54. il olarak tespit edilen Kastamonu nun, bu endekste geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gelişim kaydetmiş olduğu görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 6. sıradan 25. sıraya yükseldiği, Şekil 83 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre 13 sıra ilerleyerek 26. olduğu ve Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 4 sıra gelişim kaydederek 55. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-83: İlde Kişi Başına Düşen Elektrik Tüketim Miktarı (Mesken)

127 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,26 (%1) 7,16 (%58,37) 1,6 (%13,1),2 (%,18) 3,48 (%28,44) Şekil 84 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada 1 sıra yükselerek 21. olduğu saptanan Kastamonu nun, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre sıralamada 1 sıra yükselerek 44. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 3 sıra gerileyerek 48. olduğu, İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) göre sıralamada 13. sıradan 41. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 12. likten 51. liğe gerilediği saptanan Kastamonu, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada, 19. sıradan 41. sıraya gerilemiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 63. sırada bulunan Kastamonu nun, bu yıl 3. sıra gerileyerek 66. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre 2 sıra ilerleyerek 52. sırada yer alan ve Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 5 sıra ilerleyerek 35. sırada yer alan Kastamonu nun, geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yeri 4 sıra gelişim gösterip, bu endekse ilişkin sıralamada 53. olduğu saptanmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 61. sırada yer alan Kastamonu, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen gerilemeye rağmen, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri nde kaydedilen ilerlemenin etkisiyle bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 1 sıra ilerlemiş ve 6. sırada yer almıştır. Şekil-84: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

128 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kayseri Genel Endeksteki Sırası 13 26,34 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 14 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 5 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 28 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 27 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kayseri, 26,34 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 13. ili olarak tespit edilmiştir. Kayseri nin toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde; %41,33 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla %25,28 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin, %17,91 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ve son olarak %15,48 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin sonuçlarda en rekabetçi 9. ilimiz olarak tespit edilen Kayseri nin, bu yıl 4 sıra gerileyerek 13. sırada yer aldığı saptanmıştır. Kayseri nin rekabetçilik gücünde tespit edilen bu gerilemenin nedenlerini tespit etmek için alt endekslerde yaşanan değişimler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri nin sıralamadaki yerlerinin değişmediği, öte yandan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin 12 sıra gerilediği tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin 3 alt endeksine ilişkin sıralamalarda değişim olmamasına rağmen, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki gerileme, Kayseri nin İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 4 sıra kaybetmesine neden olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Kayseri, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 27. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçen yıl 24. sırada yer alırken, bu yıl 19. olduğu, Şekil 85 te görüldüğü üzere, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı 4. sıradan 1. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralamada 2 sıra gerileyerek 36. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-85: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı

129 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,34 (%1) 1,89 (%41,33) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra gerileyip 29. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarında 1 sıra gerileyerek 24. olduğu, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 6 sıra gerileyip 22. olduğu Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nın 1 sıra gerileyerek 39. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Şekil-86: İlin Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve 4,72 (%17,91) Yenilikçilik 1 5 4,8 (%15,48) 6,65 (%25,28) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Öte yandan, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 8. sıradan 3. sıraya yükselen, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na ilişkin sıralamada 1 basamak ilerleyerek 19. sırada yer alan Kayseri nin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ndeki sırasının geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 14. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 16. sırada yer alan Kayseri nin, bu yıl 12 sıra gerileyerek 28. olduğu saptanmıştır. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına ilişkin sıralamada 25. sıradan 69. sıraya gerilediği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre 15. olan sırasının değişmediği, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na göre sıralamada 1 basamak gerileyip 15. sırada yer aldığı, İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 11. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek 6. sıradaki yerini koruyan Kayseri nin, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre 11. olduğu ve Şekil 86 da görüldüğü üzere, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 5. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiş olup, bu endekste sırası geçen yıla göre değişmeyerek 5. olduğu saptanmıştır

130 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kırklareli Genel Endeksteki Sırası 28 2,11 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 39 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 4 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 39 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 24 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kırklareli, 2,11 endeks puanı ile en rekabetçi 28. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünün bileşimi incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısının %56,14 oranında olduğu tespit edilmiş olup, bu endeksi sırasıyla, %22,59 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %21,5 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısı ile %,22 oranındadır. Kırklareli nin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 58. sırada yer alan Kırklareli nin, bu yıl 11 sıra gerileyerek 69. olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 2 sıra ilerleyerek 12. sırada yer alan ilin, Şekil 87 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre geçtiğimiz yıla yerinin değişmeyerek 11. olduğu saptanmıştır. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı ndaki yerinin geçtiğimiz yıla göre 17 sıra gerileyerek 59. sırada yer almış olan Kırklareli, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek, bu alanda en rekabetçi 24. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücüne en çok katkı sağlayan ikinci endeks olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kırklareli nin, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 16. sıradaki yerini koruduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada 6. sıradan 27. sıraya yükseldiği görülmüştür. En büyük değişimin kaydedildiği alt değişken, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada olmuştur. Bu alt endekste geçtiğimiz yıl 66. sırada yer alan Kırklareli, bu yıl 37. sıraya yükselmiş, bir başka ifadeyle en fazla şirketin kapandığı 37. il olmuştur. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 6 sıra gerileyerek 49. olmuştur. Şekil-87: İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı

131 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,11 (%1) 11,29 (%56,14) 4,55 (%22,59),4 (%,22) 4,23 (%21,5) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin bazı alt değişkenlerin sıralamalarında artışlar görülmesine rağmen, özellikle açılan ve kapanan şirket sayılarındaki değişimlere göre sıralamalardaki değişiklikle, Kırklareli nin Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 39. sırada yer almasına neden olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı nda 6 sıra gerileyerek 47. olduğu tespit edilen Kırklareli, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 3 sıra gerileyerek 24. sıradan 54. olmuş, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na (Yüksek Lisans dahil) ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 56. olmuştur. Şekil 88 de görülen Kişi başına(mesken) elektrik tüketimi bakımından 1. sıradaki yeri değişmeyen Kırklareli nin, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ndeki sıralamasının geçtiğimiz yıla göre 5 sıra gerileyerek 39. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 39. sırada yer alan Kırklareli nin, bu yılki endeks sonuçlarına göre 1 sıra gerileyerek 4. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 3 sıra gerileyip 34. olduğu, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 3. sıradan 34. sıraya gerilediği belirlenmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 29. sırada yer alan Kırklareli, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 28. sırada yer almıştır. Alt endekslerde görülen gerilemelere rağmen ilin 1 sıra gelişim kaydetmesinin sebebi, sıralamada Kırklareli ye yakın yer alan illerin daha olumsuz performans göstermeleridir. Şekil-88: İlde Kişi Başına Düşen Elektrik Tüketim Miktarı (Mesken)

132 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kırşehir Genel Endeksteki Sırası 69 11,2 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 31 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 6 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 74 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 67 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kırşehir, 11,2 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 69. il olarak tespit edilmiştir. Kırşehir in rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %45,63 olduğu, bunu sırasıyla %42,82 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %11,44 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip etmekte olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,11 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 89 da görüldüğü üzere, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 2. sırada yer alan Kırşehir, bu yıl 11 sıra gerileyerek 31. olmuştur. Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 42. sırada yer alan Kırşehir in, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na ilşkin sıralamada yerinin değişmeyip 53. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından geçtiğimiz yıla göre 8 sıra gerileyerek 74. sırada yer alan Kırklareli, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek, bu alanda en rekabetçi 67. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 36. sırada bulunan Kırşehir, bu yıl 5 sıra ilerleyerek 31. sırada yer almıştır. Bu gelişmenin nedenini tespit etmek amacıyla endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 9 da görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı sıralamada 1 sıra ilerleyerek 22. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından sıralamada 1 sıra gelişim kaydedip 3. olduğu, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nın 1. sıra ilerleyerek 25. sırada yer aldığı ve Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 46. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-89: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

133 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,2 (%1) 5,3 (%45,63) 1,26 (%11,44),1 (%,11) 4,72 (%42,82) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Kırşehir in geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 6. olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması ilişkin sıralamada 37. sıradan 45. sıraya gerilediği ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 67. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 65. sırada yer alan Kırşehir in bu yıl 4 sıra gerileyerek 69. sırada olduğu tespit edilmiştir. Alt endekslerin sıralamalarında görülen gelişmeye rağmen, genel endeks puanının geçtiğimiz yıla göre azalmış olması, Kırşehir in sıralamasında görülen gerilemenin temel nedenidir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı ilişkin sıralamadaki yerinin 2 sıra artarak 64. olduğu tespit edilen Kırşehir, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından sıralamada 3 sıra ilerleyerek 63. olmuştur. İlin İhracat Hacmi bakımından sıralamada 42. sıradaki yerini koruyan ve Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek 6. olduğu tespit edilen Kırşehir, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde, geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 74. olmuştur. Şekil-9: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

134 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kocaeli Genel Endeksteki Sırası 4 36,24 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 11 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 7 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 4 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 4 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kocaeli, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 4. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 47,29 oranı ile ilin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olduğu ve bunu sırasıyla, %23,59 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %19,36 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %9,76 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 4. sırada yer alan Kocaeli nin bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında sırasını koruduğu görülmektedir. İzmit limanının Türkiye nin önemli ihracat limanlarından biri olmasının yanı sıra, ilde otoyol ve demiryolunun bulunması, ilin Erişilebilirlik Endeksi nde üst sıralarda yer almasını sağlayan temel faktörlerdir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin diğer alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 35. sırada bulunurken bu yıl 16. sıraya yükseldiği, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 1 sıra ilerleyerek 4. olduğu ve Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 29. sıradan 33. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek, Şekil 91 de görüldüğü üzere 3. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nın geçtiğimiz yıl olduğu gibi 3. sırada yer aldığı, ve Şekil 92 de görüldüğü üzere Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 2. sıradaki yerinin değişmediği tespit edilmiştir. Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı ilişkin sıralamada 1 sıra gelişim kaydederek 4. sırada yer aldığı görülmektedir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 17. likten 68. sıraya gerileyen Kocaeli nin Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi ndeki sırası geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek Türkiye nin en rekabetçi 4. ili olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Şekil-91: İlin İhracat Hacmi

135 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,24 (%1) 17,14(%47,29) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Kocaeli, geçtiğimiz yıla göre 4 sıra ilerleyerek 11. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra gelişim göstererek 18. olduğu, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından 6. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda geçtiğimiz yıl olduğu gibi 15. sırada olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 2 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ,55 (%23,59) 3,54 (%9,76) 7,1 (%19,36) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 9. sırada yer alan Kocaeli nin, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 7. sıradaki yerini koruduğu saptanmıştır. Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması bakımından 1 sıra ilerleyerek 9. sırada yer alan Kocaeli, bu alt endekslerin bileşimi olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 6 sıra yükselerek 7. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ile Erişilebilirlik Endekslerinde geçtiğimiz yıla göre sırası değişmeyerek bu iki endekste de 4. sıradaki yerini koruduğu gözlemlenen Kocaeli, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks lerinin sıralamalarında görülen gelişim sebebiyle, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 1 sıra ilerleyerek en rekabetçi 4. il olmuştur. Şekil-92: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı

136 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Konya Genel Endeksteki Sırası 11 27,3 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 12 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 4 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 7 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 37 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 27,3 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 11. il olarak tespit edilen Konya nın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %36,92 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %25,37, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %22,49, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %15,22. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Konya, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 37. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 55. sırada olan ilin, bu yıl 5 sıra yükselerek 5. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 8 sıra gerileyerek 33. olduğu görülen Konya nın İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sırasının 2 sıra yükselerek 4. olduğu görülürken, Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre yerinin değişmeyerek 41.sırada yer aldığı saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 12. il olarak tespit edilen Konya nın, bu endekste geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerilediği görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 93 te görüldüğü üzere İldeki Bir Yüksek Öğrenim Proğramından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 4. sırada yer aldığı, İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısısı nda 1 sıra gerileyerek 5. olduğu, Kişi Başına Uzman Hekim Sayısı nda 1. sıradan 11. liğe gerilediği, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 5. sıradan 9. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 18. sıradaki yeri değişmeyen Konya nın, Kişi Başına Mevduat bakımından sıralamada 1 sıra gerileyerek 43. olduğu saptanmıştır. Şekil-93: İldeki Bir Yüksek Öğrenim Pogramından Mezun Olan Kişi Sayısı

137 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,3 (%1) 9,98 (%36,92) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 11. sıradaki yeri değişmeyen Konya nın, İldeki (Haberleşme- Ulaştırma, Enerji Hariç) Toplam Kamu Yatırımı bakımından 4. sıradan 8. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve 6,8 (%22,49) Yenilikçilik 1 5 4,11 (%15,22) 6,86 (%25,37) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 3. olduğu ve İlin İhracat Hacmi ne göre 15. srada yer aldığı saptanan Konya, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 7. il olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması na göre 3 sıra ilerleyerek 7. olmuştur. Şekil 94 te görüldüğü üzere, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda geçtiğimiz yıl olduğu gibi 5. sırada yer alan Konya nın, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 7. sıradaki yerini koruduğu saptanmıştır. Konya, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da Türkiye nin 81 ili içerisinde 4. sırada yer almayı başarmıştır. Erişilebilirlik Endeksi ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ndeki sırası geçen yıla göre değişmeyen Konya, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde görülen gerilemenin etkisiyle genel endekste geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında en rekabetçi 11. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-94: İlin Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması

138 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kütahya Genel Endeksteki Sırası 57 13,87 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 34 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 18 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 61 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 59 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 13,82 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 57. il olarak tespit edilen Kütahya nın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %5.48 oranında katkı sağladığı saptanmıştır. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %33,5, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %14,75, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %1,72. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada Kütahya nın geçtiğimiz yıla göre 2 sıra yükselerek 31. olduğu, Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından 61. likten 65. sıraya gerilediği, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından 4 sıra gerileyerek 37. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı Erişilebilirlik Endeksi nde 61. sırada yer alan Kütahya nın bu yıl Erişilebilirlik Endeksi ndeki sırasının 2 sıra gelişim göstererek 59. olduğu saptamıştır. Bu endeksin alt değişkenlerinin bazılarının sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre gerilemeler görülmesine rağmen Erişilebilirlik Endeksi nde 2 sıra ilerlemesinin nedeni, Erişilebilirlik Endeksi nin puanının geçen yıla ait gerçekleşmenin üzerinde olmasıdır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 39. sırada bulunan Kütahya nın bu yılki endeks sonuçlarında 5 sıra yükselerek 34. olduğu tespit edilmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için alt değişkenler incelendiğinde; İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 14. sırada yer aldığı, İlde Kişi Başına Ögretim Elemanı ve Üyesi Bakımından sıralamada 1 sıra yükselerek 23. olduğu, Kişi Başına Uzman Hekim Sayısı nda 3 sıra gelişim gösterip 47. lik konumuna yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamadaki yerinin 2 sıra artarak 21. olduğu ve Şekil 95 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na ilişkin sıralamada 2 sıra yükselerek 12. olduğu tespit edilmiştir Şekil-95: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

139 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,87 (%1) 6,99 (%5,48) 2,5 (%14,75),24 (%1,72) 4,59 (%33,5) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kütahya, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 2. en rekabetçi il olarak tespit edilmiş olup, bu yılki endeks sonuçlarında 2 sıra yükselerek 18. sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 32. sıradan 24. sıraya ilerlediği, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 23. sıradaki yerinin değişmediği ve Şekil 96 da görüldüğü üzere, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 1. olduğu tespit edilmiştir. Alt değişkenlerin sıralamalarında görülen artışlar Kütahya nın, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerlemesini sağlamıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra artış gösterek 35. olduğu, İlin İhracat Hacmi nin 4. sıradan 38. sıraya yükseldiği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 1 sıra ilerleyerek 28. olduğu ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 3 sıra yükselerek 25. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 65. olan Kütahya, alt değişkenlerde görülen gelişmelere paralel olarak bu yıl 4 sıra gelişim göstererek 61. sırada yer almıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren bütün alt endekslerin sıralamalarında artışlar kaydedilmiş olmasına rağmen, Kütahya nın genel endeksteki sıralamasının geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyip 57. olduğu tespit edilmiştir. Bu gerilemenin nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermeleridir. Şekil-96: İlin Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması

140 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Malatya Genel Endeksteki Sırası 32 19,55 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 25 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 37 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 36 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 41 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre, 19,55 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 32. il olarak tespit edilen Malatya nın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %48,1 oranında katkı sağladığı tespit edilmiştir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %28,6, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %23,61, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,32. Malatya nın rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olan Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin sıralamalarda, geçtiğimiz yıla göre bir değişimin olmadığı ve Malatya nın 41. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada değişim olmayıp 55. sıradaki yerini koruduğu, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından sıralamada 39. sıradan 24. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada ise, 9 sıra gelişim kaydederek 34. olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Öğretim Elemanı ve Üyesi Bakımından sıralamadaki yerinin değişmeyerek 2. olmaya devam ettiği, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı (Yüksek Lisans dahil) bakımından sıralamada 2 sıra gerileyip 26. olduğu, öte yandan Şekil 97 de görüldüğü üzere ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 2 sıra ilerleyerek 29. sıradan 9. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 2. olan Malatya, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada 1 sıra gerileyip 51. olmuştur. İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 8 basamak düşerek 29. sırada yer bulan il, bu alt değişkenlerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek Türkiye deki 81 il arasında 25. sırada yer almıştır. Şekil-97: İlin ÖSS Başarı Oranı

141 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Erişilebilirlik 15 9,38 (%48,1) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ,55 (%1) 4,62 (%23,61),6 (%,32) 5,49 (%28,6) Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Şehrin Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada ise geçtiğimiz yıla göre 9 sıra yükselerek 38. sırada olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 33. sıradan 35. sıraya gerilediği, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 28. sıradaki yerinin değişmediği ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 46. olduğu tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 36. sırada yer alan Malatya, bu yıl 1 sıra gerileyerek 37. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye nin en rekabetçi 33. İli olarak tespit edilen Malatya nın, bu yıl 3 sıra gerileyerek 36. olduğu tespit edilmiştir. Bu gerilemenin nedenlerinin tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 28. likten 35. sıraya gerilediği, Şekil 98 de görüldüğü üzere Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamadaki yerinin değişmeyerek 33. olduğu ve İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 36. lık sırasının geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek aynı kaldığı tespit edilmiştir. Malatya nın, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks lerine geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yerleri gerilediği öte yandan Erişilebilirlik Endeksi ndeki sırasının sabit kaldığı görülmektedir. Alt endekslerde görülen bu değişimlere rağmen Malatya nın İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerinde 4 sıra ilerleyerek 32. olduğu tespit edilmiştir. Malatya nın endeksteki sıralamasında görülen bu artışın nedeni, genel endekste puanının geçen yıla göre yükselmiş olmasıdır. Şekil-98: İlde Kullanılan Kredi Miktarı 1,4 1,2 1, ,6,4,2 131

142 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Manisa Genel Endeksteki Sırası 31 19,82 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 33 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 15 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 22 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 38 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Manisa, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 31. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 49,69 oranı ile ilin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olduğu ve bunu sırasıyla, %25,3 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %23,25 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %2,3 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 sonuçlarında, Erişilebilirlik Endeksi nde 38. sırada yer aldığı tespit edilen Manisa nın bu yılki endeks sonuçlarında Erişilebilirlik Endeksi ndeki sırasının değişmediği görülmüştür. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından 34. sıradan 42. sıraya gerilediği ve Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından 43. sıradan 33. sıraya yükseldiği saptanmıştır. İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada Manisa nın yeri geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 51. sırada kalmaya devam etmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 31. sırada bulunan Manisa, bu yıl 2 sıra gerileyerek 33. olmuştur. Bu gerilemenin nedenlerini tespit için Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Ögretim Üyesi Sayısı bakımından 16 sıra gerileyerek 22. sıradan 38. liğe düştüğü, Kişi Başı Elektrik(Mesken) Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 4. sıra gerileyip 31. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı ndaki yerinin değişmeyerek 28. sırada kaldığı ve Şekil 99 da görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamadaki yerinin geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 3. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-99: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

143 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,82 (%1) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 34. Sırada yer alan Manisa, alt değişkenlerde görülen gelişmelere paralel olarak, bu yıl 12 sıra ilerleyerek 22. sırada yer almıştır ,85 (%49,69) 4,96 (%25,3),4 (%2,3) 4,61 (%23,25) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 1 de görüldüğü üzere, İlin İhracat Hacmi nin 14. sıradan 13. sıraya yükseldiği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda değişme olmayıp, 17. sırada yer almaya devam ettiği, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 21. sıra gelişim göstererek 8. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre Manisa nın 11 sıra yükselerek 55. olduğu saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Patent Tescil Sayısı nda 11. sıradan 12. sıraya gerilediği, Marka Tescil Sayısı na ilişkin sıralamada 14. sıradaki yerinin değişmediği ve Endüstriyel Tasarım Tescil Sayısı na ilişkin sıralamada 13. sırada yer almaya devam ettiği tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Manisa 7 sıra gerileyerek 15. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeks lerinde görülen gerilemeler nedeniyle Manisa nın, İllerarası rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 6 sıra gerileyerek 31. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-1: İlin İhracat Hacmi ,5 3 2, ,5 1,

144 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kahramanmaraş Genel Endeksteki Sırası 3 19,94 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 52 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 24 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 23 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 25 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kahramanmaraş, 19,94 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 3. il olarak tespit edilmiştir. Kahramanmaraş ın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %56,46 olduğu, bunu sırasıyla %24,67 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %18,17 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin takip etmekte olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,7 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye nin en rekabetçi 24. ili olan Kahramanmaraş, bu yıl 1 sıra gerileyerek 25. olmuştur. Bu gerilemenin nedenlerini tespit etmek için Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak 66. sırada yer aldığı, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından sıralamada 15 sıra birden gerileyerek 51. sıradan 66. sıraya gerilediği ve Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada 4 sıra gerileyerek 64. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 58. sırada yer alan Kahramanmaraş ın bu yıl 6 sıra yükselerek 52. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İlin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde kaydettiği gelişimin nedenlerini tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 11 de görüldüğü üzere, İlde Kişi Başına Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamadaki yerinin 3 sıra yükselerek 42. sıraya ilerlediği, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 8 sıra yükselerek 34. olduğu, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada yerinin değişmeyerek 66. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada da geçtiğimiz yıla göre sırası sabit kalarak 53. olduğu saptanmıştır. İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından sıralamada 36. olan ilin, Kişi Başına Mevduat bakımından sıralamada 2 sıra gelişim göstererek 64. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-11: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

145 İllerarası Rekabetçilik Endeksi eri Endeks De ,94 (%1) 11,26 (%56,46) 4,92 (%24,67),14 (%,7) 3,62 (%18,17) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl, Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 11. il olarak tespit edilen Kahramanmaraş, bu yıl 12 sıra gerileyerek 23. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen bu gerilemenin nedenlerini tespit etmek için, bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi bakımından sıralamada 3 sıra gerileyerek 24. sırada yer aldığı, geçtiğimiz yıl 3. sırada bulunduğu Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 21. sıra gerileyerek 24. olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İlin ayrıca Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına göre sıralamada 36. sıradan 59. sıraya gerilediği saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Kahramanmaraş ın sıralamadaki yerinin değişmediği ve 24. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiştir. Bu endekse ait alt değişkenler incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamadaki yerinin değişmeyip, Şekil 12 de görüldüğü üzere 26. sırada olduğu, Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 19. sıradan 25. sıraya gerilediği, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 3 sıra gerileyerek 2. olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 31. sırada yer alan Kahramanmaraş, bu yıl 1 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinden en rekabetçi 3. il olarak tespit edilmiş olup, ilin rekabetçilik endeksinde 1 sıra ilerlemesinin nedeninin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde yükselme sayesinde olduğu ortaya çıkmaktadır. Şekil-12: İlin Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması 1 21., , , ,6 29.,5,4,3,2,

146 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Mardin Genel Endeksteki Sırası 58 13,44 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 77 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 55 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 45 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 5 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Mardin, 13,44 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 58. il olarak tespit edilmiştir. Mardin in rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %56,23 olduğu, bunu sırasıyla, %32,89 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %1,72 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksleri takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,16 oranındadır. Mardin e hava ve demiryolu ile ulaşımın mümkün olması ilin erişilebilirliğini kolaştıran faktörlerdendir. Bu endekse ilişkin diğer alt değişkenler incelendiğinde; Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl bulunduğu 69. sıradan, Şekil 13 te görüldüğü üzere 4. sıraya yükseldiği, öte yandan Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından sıralamada 37. sıradan 49. luğa gerilediği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 56. sırada yer alan Mardin in, bu yıl endekste 6 sıra yükselerek 5. olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerinin sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre gerilemeler olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen, Mardin in Erişilebilirlik Endeksi sıralamasında 6 sıra ilermesinin nedenleri; ilin bu endeksteki puanının geçtiğimiz yıla göre artmış olması ve sıralamada yer alan diğer illerin zayıf performans göstermeleridir. Mardin in rekabetçilik gücüne sağladığı katkı bakımından Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi 2. sırada yer almaktadır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi bakımından sıralamada, Şekil 14 te görüldüğü üzere, 22. sırada yer aldığı, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 73. sıradan 56. sıraya yükseldiği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 2 sıra ilerleyerek 46. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Öte yandan, Üretilen Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 53. sırada yer alan ilin, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim oranı bakımından geçtiğimiz yıl 81. sırada yer alırken, bu yıl 2. sıraya yükseldiği saptanmıştır. Şekil-13: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

147 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,44 (%1) 7,56 (%56,23) 4,42 (%32,89),2 (%,16) 1,44 (%1,72) Bir diğer ifadeyle geçtiğimiz yıl oransal olarak Türkiye de en az şirketin kapandığı il olan Mardin, bu yıl en fazla şirketin kapandığı 2. il olduğunu ortaya koymaktadır. Bu alt değişkende görülen büyük değişimin de etkisiyle Mardin, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksinde geçtiğimiz yıla göre 6 sıra gerileyerek 45. olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 76. sırada yer alan Mardin in, 1 sıra gerileyerek 77. olduğu tespit edilmiştir. Bu endekse ait alt değişkenler incelendiğinde; İlde Kişi Başına Ögretim Üyesi bakımından yerinin 2 sıra gerileyerek 79. olduğu, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 5 sıra gerileyerek 77. olduğu, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada yerinin değişmeyerek 8. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada da geçtiğimiz yıla göre sırası aynı kalarak 73. olduğu saptanmıştır. Son Beş Yıl İçerisinde Gerçekleştirilen Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 47. sırada yer alan ve Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 1 sıra kaybederek 43. olduğu tespit edilen Mardin, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 4 sıra gerileyerek 55. olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin meydana getiren üç endekse ilişkin sıralamasında Mardin in gerilemiş olduğu tespit edilmesine rağmen, ilin rekabetçiliğinde en fazla katkıya sahip olan Erişilebilirlik Endeksi nde kaydedilen ilerleme Mardin in İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında geçtiğimiz yıla göre sırasının değişmeyerek 58. sırada kalmasını sağlamıştır. Şekil-14: İlin İhracat Hacmi 1,9 17.,8,7,6,5,4,3,2,

148 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Muğla Genel Endeksteki Sırası 21 24,1 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 15 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 27 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 32 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 14 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Muğla, 24,1 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 21. ili olarak tespit edilmiştir. Muğla nın toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %52,88 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin şehrin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla; %27,28 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %19,37 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve son olarak %,47 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde en fazla paya sahip olan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından 47. sıradan 25. sıraya yükseldiği görülen Muğla nın, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından 16 basamak gerileyerek 46. olduğu tespit edilmiştir. İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıl olduğu gibi 1. sırada yer almıştır (Şekil 15). Muğla İlde Kişi Başına ADSL Aboneliği ne ilişkin sıralamada ise 1 sıra gerileyerek 6. olmuştur. Muğla nın Erişilebilirlik Endeksi ndeki sırası ise değişmeyerek geçtiğimiz yıl olduğu gibi 14. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin alt değişkenler incelendiğinde; İldeki Beş Yıldızlı Yatak Kapasitesi bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 2. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiştir(şekil 16). İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 6 sıra gerileyerek 12. olduğu, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 18. lik ten 23. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 2 sıra gerileyerek 47. olduğu ve benzer şekilde Kişi Başına Uzman Hekim Sayısı nda da 2 sıra gerileyerek 24. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-15: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

149 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,1 (%1) 12,75 (%52,88) 4,67 (%19,37),11 (%,47) 6,57 (%27,28) Bu alt değişkenlerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 1. sırada yer alan Muğla nın, 5 sıra gerileyerek 15. olduğu saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Muğla nın 54. sıradan 32. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endekse ilişkin alt değişkenler incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na göre sıralamasında değişme olmayıp 12. sırada yer aldığı, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 28. olduğu görülmektedir. Bu endekse ait alt değişkenler de görülen en önemli değişimin, önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin alt değişkende olduğu tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim na göre sıralamada 3 sıra yükselerek 34. olduğu tespit edilen Muğla, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim oranına görede 3. sıradan 36. sıraya gerilemiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 3. sırada yer alan Muğla, bu yilki endeks sonuçlarında 3 sıra ilerleyerek 27. olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Muğla nın geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 21. sırada yer aldığı görülmektedir. Bu gerilemenin temel sebebi, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde görülen 5 sıra gerilemedir. Şekil-16: İlin Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi

150 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Muş Genel Endeksteki Sırası 71 9,89 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 76 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 68 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 68 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 6 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Muş, 9,89 puan ile en rekabetçi 71. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Muş un rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %7,13 oranında ilin toplam rekabet gücüne katkısı olduğu görülmekedir. Bu endeksi, %15,1 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, %14,78 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabetçiliğine katkısı sadece %,8 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Muş, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 6. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında herhangi bir değişim olmamıştır. Erişilebilirlik Endeksi nde Muş un rekabetçilik gücüne katkı sağlayan en önemli faktörler, ilde demiryolu ve havayolu ile ulaşımın sağlanabiliyor olmasıdır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Muş un Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da 81. sırada yer aldığı görülmektedir. Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımlarına ilişkin sıralamada, ilin geçtiğimiz yıla göre 2 sıra yükselerek 63. sıradan 61. sıraya yerleşmiş olduğu görülmektedir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada ise ilin, geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gelişim göstererek 59. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 78. sırada bulunan Muş bu yıl iki sıra gelişim göstererek 76. sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, İlde Kişi Başına Öğretim Üyesi Sayısı na göre 3. sıra yükselerek 75. olduğu tespit edilmiştir. Şekil 17 de görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından ilin yerinin değişmeyerek 63. olduğu, Kişi Başına(Mesken) Elektrik Tüketim Miktarı na göre 1 sıra ilerleyerek 79. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-17: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

151 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,89 (%1) 6,94 (%7,13) 1,46(%14,78),1 (%,8) 1,48 (%15,1) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 3 sıra artış göstererek 72. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda sırasının değişmeyerek 72. olduğu saptanmıştır. Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 27 sıra gerileyerek 67. olan Muş, İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 77. olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 6. olan Muş, bu yıl 33. sıraya gerilemiştir(şekil 18). Açılan şirket sayısındaki değişimde ilin geçen yıla göre alt sıralarda yer alması, Muş un rekabetçilik gücünü olumsuz etkileyen bir gelişmedir. Buna ek olarak, diğer alt değişkenlerde görülen gerilemelerin de etkisiyle Muş, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 9 sıra gerileyerek 68. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 64. sırada yer alan Muş, bu yılki endeks sonuçlarında 4 sıra gerileyerek 68. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde yaşanan gerileme, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Muş un 2 sıra gerileyerek Türkiye deki 81 il içerisinde 71. sırada yer almasına neden olmuştur. Şekil-18: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

152 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Nevşehir Genel Endeksteki Sırası 29 2,7 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 6 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 5 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 31 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 17 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Nevşehir, 2,7 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 29. il olarak tespit edilmiştir. Nevşehir in rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %59,79 olduğu, bunu sırasıyla % 23,32 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %16,74 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiğini görmekteyiz. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,15 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından geçtiğimiz yıl 2. sırada yer alan Nevşehir, bu yıl da aynı sıradaki yerini korumuştur(şekil 19). İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 32. sıradaki yeri değişmeyen Nevşehir, Haberleşme ve Ulaşım Sekörü Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıla göre 7 sıra gerileyerek 78. sırada yer almıştır. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gelişim kaydeden Nevşehir, bu alanda en rekabetçi 17. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Nevşehir, geçtiğimiz yıla göre 1 basamak gerileyerek 6. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinden olan, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı itibariyle Nevşehir in geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 62. sırada yer aldığı görülmektedir. Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 67. sıradaki yeri değişmeyen ilin, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre geçtiğimiz yıl olduğu gibi 7. sırada yer alıyor olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına Otomobil Sayısı bakımından 1 sıra gelişim göstererek 25. sıradan 24. sıraya yükselmiş olan Nevşehir in, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 13. sıradan 2. sıraya yükselmiştir(şekil 11). Şekil-19: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

153 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,7 (%1) 4,68 (%23,32),3 (%,15) 3,36 (%16,74) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 59. sıradaki yeri değişmediği, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 2 sıra gerileyerek 51. sırada bulunduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada, 46. sıradan 62. sıraya gerilediği ve bir önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada geçtiğimiz yıl 1. sırada bulunurken bu yıl 17. liğe gerilediği tespit edilmiştir. 12 (%59,79) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl en rekabetçi 13. ilimiz olarak tespit edilen Nevşehir in bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 31. sıraya gerilemiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda, 5. sıradan 33. sıraya yükselen Nevşehir in, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda, 52. sıradan 45. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Nevşehir, geçtiğimiz yıla göre 5 sıra yükselerek Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 5. il olarak belirlenmiştir. Erişilebilirlik ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks lerinin sıralamalarında görülen artışlar sayesinde Nevşehir, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 1 sıra gelişim göstererek en rekabetçi 29. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-11: İlde ÖSS Başarı Oranı

154 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Niğde Genel Endeksteki Sırası 66 11,43 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 59 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 29 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 64 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 65 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Niğde 11,43 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 66. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %52,65 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %29,4, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %16,98 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,97 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Niğde, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 65. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 basamak ilerleme kaydedilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre geçen yıla göre 3 sıra gerileyerek 25. olduğu, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 6. sıradan 76. lığa gerilediği, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 1 sıra gerileyerek 59. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi ne ait bazı alt değişkenlerde gerilemeler olduğu görülmesine rağmen, ilin endeksteki sırasının geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerlemiş olmasının nedeni, Erişilebilirlik Endeksi puanının geçtiğimiz yıla göre artmış olmasıdır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerinde Niğde nin geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 59. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Geçtiğimiz yıla göre ilin bu endekse göre rekabetçilik gücünün gerilemesinin sebepleri: Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na ilişkin sıralamada 2 sıra gerileyerek 71. olması, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 55. olması, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından 1 sıra gerileyerek 66. olması gösterilebilir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde Niğde nin İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na ilişkin sıralamada ön sıralarda olduğu görülmekedir. Şekil 111 da görüldüğü üzere Niğde, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 16. sırada yer alıp, bu değişkenin sıralamasında geçtiğimiz yıla göre değişim olmadığı tespit edilmiştir. Şekil-111: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

155 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,43 (%1) 6,2 (%52,65) 1,94 (%16,98),11 (%,97) 3,36 (%29,4) İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 sonuçlarında Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 78. sırada yer alan Niğde, bu yıl 14 sıra ilerleyerek 64. sıraya yerleşmiştir. Bu endeksin alt değişlenleri incelendiğinde; Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 38.sıradaki yerinin geçtiğimiz yıla göre değişmediği, İlin İhracat Hacmi ne sıralamada 54. olduğu ve ilde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından 59. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada geçtiğimiz yıl 73. sırada bulunan Niğde, bu yıl Şekil 112 de görüldüğü üzere 21. sırada yer almıştır. Niğde nin Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde kaydettiği ilerlemeye en çok etki eden faktörlerden birisi Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada gösterdiği performanstır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye deki 81 il içerisinde 27. en rekabetçi il konumunda bulunan Niğde nin, bu yılki endeks sonuçlarında 2 sıra gerileyerek 29. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu gerilemenin temel nedenleri olarak; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması na göre sıralamada 2 sıra gerileyerek 14. olması ve Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 4 sıra gerileyerek 55. olması gösterilebilir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve Erişilebilirlik Endesklerine göre sıralamalarda Niğde nin geçtiğimiz yıla göre artışlar yaşanması sonucunda, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerinde Niğde nin geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 68. sıradan, 66.sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-112: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

156 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ordu Genel Endeksteki Sırası 56 14,2 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 48 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 43 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 54 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 63 14,2 endeks puanı ile Ordu, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında en rekabetçi 56. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücü içerisinde, Erişilebilirlik Endeksi 44,89 oranıyla en fazla paya sahip olan alt endekstir. Bu endeksi %27,92 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %26,93 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endekslerinin ilin rekabet gücüne katkısı ise %.26 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi ni meydana getiren diğer alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl bulunduğu 21. sıradan 18. sıraya yükseldiği, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından geçtiğimiz yıla göre 13 sıra gerileyerek 39. olduğu saptanmıştır. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sırasının geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 5. sırada kaldığı, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre sıralamadaki yerinin 1 sıra artarak 56. lıktan 55. liğe yükseldiği tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde, Ordu geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyip 63. sırada yer almıştır. Ordu nun Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; il bazında gerçekleştirilen İhracat Miktarı na ilişkin sıralamada Şekil 113 de görüldüğü üzere geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 27. olduğu ve Şekil 114 de görüldüğü üzere Sanayi Elektirik Tüketim Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 42. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişimi ifade eden sıralamada ise, geçtiğimiz yıl 11. sırada bulunan Ordu, bu yıl 72. sıraya gerilemiştir. Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 21. likten 46. sıraya gerilemiş olan Ordu nun, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 28 sıra birden gerileyerek 54. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-113: İlin İhracat Hacmi 1,9,8,7 6,6,5,4,3,2,

157 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,2 (%1) 6,37 (%44,89) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 8 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ,97 (%27,92),4 (%,26) 3,82 (%26,93) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 4. sıradan 36. sıraya yükselen ilin, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 38. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ne göre Ordu nun geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek 43. sıraya yükseldiği görülmektedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potasiyeli ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksleri nin sıralamalarında görülen gerilemeler nedeniyle, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde Bolu nun geçtiğimiz yıla göre 7 sıra kaybederek 49. sıradan 56. lığa gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Ordu nun, geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 48. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na göre 1 sıra gerileyerek 56. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından 2 sıra gerileyerek 56. lık konumunda bulunduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre sıralamada 52. sıradan 54. sıraya gerilediği ve Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından sıralamadaki yerinin değişmeyerek 63. sırada bulunmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Şekil-114: İlin Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı 5 4, , ,5 2 1,5 1,

158 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Rize Genel Endeksteki Sırası 39 18,22 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 37 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 33 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 56 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 35 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Rize, 18,22 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 39. il olarak tespit edilmiştir. Rize nin toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %55,23 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin payı %24,5 olurken, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payının %2,5 olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı %.42 oranındadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin sonuçlarda en rekabetçi 24. ilimiz olarak tespit edilien Rize nin, bu yıl 15 sıra gerileyerek 39. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Rize nin rekabetçilik gücünde tespit edilen bu düşüşün nedenlerini anlamak için alt endekslerde oluşan değişimler incelendiğinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl bulunduğu 21. sıradan 56. sıraya gerilediği, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 2 sıra gerileyerek 37. olduğu, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 1. sıradan 33. sıraya gerilediği ve Erişililebilirlik Endeksi nde 1 sıra gerileyerek 35. sırada olduğu saptanmıştır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren bütün alt endekslerin sıralamalarında görülen gerçekleşmeler Rize nin 15 sıra gerilemesine neden olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Rize, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 35. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endekste 1 sıra düştüğü tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 115 te görüldüğü üzere İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçen yıl 19. sırada yer alırken bu yıl 18. olduğu, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada 18. sıradan 17. sıraya yükseldiği, Şekil 116 de görüldüğü üzere İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralamada 17. sıradan 16. sıraya ilerlediği tespit edilmiştir. Şekil-115: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

159 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,22 (%1) Erişilebilirlik Bu alt değişkenlerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 35. sırada yer alan Rize, bu yıl 2 sıra gerileyerek 37. olmuştur. ri Endeks Değer ,6 (%55,23) 3,7 4,38 (%2,3),8 (%,42) (%24,5) Erişilebilirlik Endeksi nin bazı alt değişkenlerinde geçtiğimiz yıla göre iyileşmelerin olduğu görülmesine rağmen, Rize nin sıralamada 1 sıra geriye düşmesinin nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesidir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 64. sıradan 71. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 2 sıra gerileyip 23. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 47. olduğu ve Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 57. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 21. sırada yer alan Rize nin, bu yıl 56. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, bir önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına ilişkin sıralamada 12. sıradan 77. sıraya gerilediği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda geçen yıl 43. sırada olan yer alırken, bu yıl 47. sıraya gerilediği, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na göre sırasının 6 sıra gerileyip 49. olduğu ve İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 6 sıra gerileyerek 26. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre geçtiğimiz yıla göre 4 sıra gerileyerek 56. olduğu, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nın yine 4 sıra gerileyip 2. olduğu tespit edilmiştir. Bir önceki yılın aksine, futbol sezonunda Rizespor un Süperlig de bulunmaması da şehrin Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde gerilemesine neden olan faktörlerdendir. Şekil-116: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

160 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sakarya Genel Endeksteki Sırası 22 22,8 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 28 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 16 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 25 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 13 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Sakarya, 22,8 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 22. il olarak tespit edilmiştir. Sakarya nın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %56,13 olduğu, bunu sırasıyla %21,28 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin ve %21,12 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksinin takip ettiğini görmekteyiz. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %1,47 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 17. sırada yer alan Sakarya, bu yıl 8. sıraya yükselmiştir. İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 4 sıra gerileyerek 43. sırada yer almıştır. İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre sıralamadaki yerinin değişmeyerek 2. sırayı koruduğu görülmektedir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından 22. sırada yer alan Sakarya, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek 13. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Sakarya, geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek bu endekse göre Türkiye nin en rekabetçi 28. ili olmuştur. Şekil 117 de, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından Sakarya nın geçtiğimiz yıla göre 2 sıra yükselerek 13. sırada yer aldığı görülmektedir. İlin beşeri sermaye gelişimini olumlu etkileyen diğer değişkenler arasında; İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 27. sırada yer alıyor olması, İldeki Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi bakımından 3. olması ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 22. sırada bulunması gösterilebilir. Şekil-117: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

161 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,8 (%1) 12,8 (%56,13) 4,82 (%21,12),33 (%1,47) 4,85 (%21,28) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 17.sırada yer alan Sakarya, bu yıl 8 sıra gerileyerek 25. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda, 36. sıradan 17. sıraya yükselen Sakarya nın, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 1 sıra ilerleyerek 16. olduğu tespit edilmiştir. Şekil 118 de görüldüğü üzere, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması nda 2 sıra ilerleyerek 9. lik konumuna yükselmiştir. Bu alt endekslerin bileşkesi olan, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Sakarya nın geçtiğimiz yıla göre 1 sıra yükselerek 16. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde; İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada 1 basamak gerileyerek 7. olduğu, öte yandan Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 1 sıra ilerleyerek 19. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Kullanılan Kredi Miktarı bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 22. sırada bulunan Sakarya nın, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 42 sıra gerileyerek 5. olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 22. olduğu tespit edilen Sakarya nın bu yılda aynı sırayı koruduğu görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin 3 alt endeksinde ilerlemeler kaydedilmesine rağmen Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ndeki gerileme, Sakarya nın sırasının aynı kalmasında etkili olmuştur Şekil-118: İlin Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması

162 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Samsun Genel Endeksteki Sırası 19 24,59 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 2 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 22 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 3 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 12 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Samsun, 24,59 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 19. il olarak tespit edilmiştir. Samsun un rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %56,19 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi, %24,7 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %19,7 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,67 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Samsun un rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımları nda 9. sıradan 7. liğe yükselmiş olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 45. sıradaki yerinin değişmediği tespit edilmiştir. te yandan Samsun, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 17. sırada yer almıştır. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 12. sırada yer alan şehrin bu yılki endeks sonuçlarında sırasının değişmediği tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 17. sıradaki yerinin değişmediği, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 2 basamak gerileyerek 3. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 37. olduğu, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre 27. sıradan 28. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Şekil 119 da görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre 15. sırada olduğu görülen Samsun un Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre sıralamadaki yerinin bir önceki yıla göre değişmeyerek 25. sıradaki konumunu koruduğu saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerden bazılarının sıralamalarında görülen gerilemeler ve sıralamada yakın sırada bulunan illerin daha iyi performans göstermeleri nedeniyle Samsun un Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 2. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-119: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

163 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,59 (%1) Erişilebilirlik Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 34. sıradan 16. sıraya yükseldiği tespit edilen Samsun, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 25. sırada yer alırken, bu yıl 5 sıra gerileyerek 3. olmuştur. eri Endeks De ,82 (%56,19) 4,69 (%19,7) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ise geçtiğimiz yıl 23. sırada yer alan Samsun, bu yıl 1 sıra gelişim kaydererek 22. sıraya yükselmiştir. Bu ilerlemede, Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 37. sıradan 27. sıraya yükselmiş olması etkili olmuştur. 5,17 (%,67) 5,91(%24,7) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 1 sıra gerileyerek 17. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 28. sıradan 52. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Şekil 12 de görüldüğü üzere Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 16. lıktan 13. sıraya yükseldiği tespit edilen Samsun un, Açılan Şirket Sayındaki Değişim e ilişkin sıralamada 12 sıra gerileyerek 53. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla kıyasla rekabetçilik gücünde artış olmasına rağmen, ilin rekabetçilik seviyesine en fazla katkı sağlayan Erişilebilirlik Endeksi nin sıralamasının değişmemesi ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin sıralamalarında gerilemelerin olması, İllerarası Rekabetcilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Samsun un 1 sıra gerileyerek 19. sırada yer almasına neden olmuştur. Şekil-12: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı 5 4,5 4 3, ,5 2 1,5 1,

164 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Siirt Genel Endeksteki Sırası 74 9,1 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 72 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 75 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 59 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 72 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Siirt, 9,1 endeks puanı ile en rekabetçi 74. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Siirt ilinin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, %45,43 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan endeks olduğu ve bu endeksi, %28,14 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payı %26,41 olurken, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin sadece %,2 oranında şehrin rekabet gücüne katkıda bulunduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; geçtiğimiz yıla göre Siirt in Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 6 sıra gerileyerek 63. sırada olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 74. olduğu, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 5 sıra gerileyerek 58. olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi ni oluşturan bu alt değişkenlerde gerilemeler görülmesine ek olarak, Siirt Havalanı na tarifeli uçak seferlerinin artık yapılmıyor olması ilin erişilebilirlik alanında rekabet gücünü azaltan bir gelişmedir. Geçtiğimiz yılki endeks sonuçlarında Erişilebilirlik Endeksi nde 52. sırada yer aldığı tespit edilen Siirt, bu yıl 72. sıraya gerilemiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Siirt in ÖSS Başarı Oranı nda 71. sıradan 58. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na ilişkin sıralamada 55. sıradaki yerini koruduğu, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre 67. olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Şehrin, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından sıralamada 76. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren bazı alt değişkenlerde görülen olumlu değişmelere paralel olarak Siirt in bu endekse ilişkin sıralamadaki yerinin geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gelişim göstererek 72. sıraya çıktığı tespit edilmiştir. Şekil-121: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

165 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,1 (%1) 4,1 (%45,43) 2,38 (%26,41),1(%,2) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Siirt in Markalaşma Becerisi ve Yenilikcilik Endeksi ne göre sıralamadaki yeri geçtiğimiz yıla göre değişmeyip 75. sıradaki yerini koruduğu görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 67. İl olarak tespit edilen Siirt in bu yıla ait endeks sonuçlarında, şehrin rekabetçilik gücünde en fazla paya sahip olan Erişilebilirlik Endeksi nde görülen gerilemenin etkisiyle, 7 sıra gerileyerek 74. sıraya indiği tespit edilmiştir. 1 2,53 (%28,14) Siirt, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 15 sıra ilerleyerek 74. sıradan, 59. sıraya yükselmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 121 de görüldüğü üzere, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 64. sıradan 17 liğe yükseldiği ve Şekil 122 de görüldüğü üzere, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 59. sıradan 1. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-122: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

166 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sinop Genel Endeksteki Sırası 38 18,45 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 36 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 61 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 58 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 32 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre Sinop, 18,45 endeks puanı ile Türkiye deki 81. il içerisinde en rekabetçi 38. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %55,97 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise sırasıyla şöyledir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %24,21, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %19,76, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,6 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler.. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Sinop, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 32. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 3 basamak gerileme olmuştur. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerindeki değişimler incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçtiğimiz yıl olduğu gibi 77. sırada yer aldığı, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 15. olduğu, Şekil 123 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 2 sıra gelişim kaydederek 13. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin alt değişkenlerde büyük değişiklikler görülmemesine rağmen, Sinop un bu yıl 3 sıra gerilemiş olmasının temel nedeni sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesi ile açıklanabilir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 43. sırada bulunan Sinop, bu yıl 7 sıra ilerleyerek 36. sırada yer almıştır. Bu ilerlemenin nedenini tespit etmek amacıyla, endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na göre sıralamada 61. sıradan 48. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı sıralamada 2 sıra yükselerek 38. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 35. sıradaki yerini koruduğu, ve Şekil 124 te görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 18. sırada bulunduğu görülmektedir. Şekil-123: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

167 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,45 (%1) 1,33 (%55,97) 3,65 (%19,76),1 (%,6) 4,46 (%24,21) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Sinop, geçtiğimiz yıl 37. sırada bulurken, alt değişkenlerdeki gerilemelere paralel bir yönde hareket ederek 58. sıraya gerilemiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Sinop un geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 61. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sıralamada artış olmasına rağmen, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve Erişilebilirlik Endekslerinin sıralamalarında görülen gerileme nedeniyle Sinop, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 1 basamak düşerek 38. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 68. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 65. sırada bulunduğu, İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 3 basamak gerileyip 64. lüğe düştüğü, İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) göre sıralamada 45. sıradan 62. sıraya gerilediği, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 26. lıktan 45. liğe gerilediği tespit edilmiştir. Şekil-124: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

168 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Sivas Genel Endeksteki Sırası 2 24,25 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 21 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 13 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 15 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 36 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Sivas, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 2. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %41,24 oranı ile ilin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olduğu ve bunu sırasıyla, %24,41 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %22,73 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %11,62 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 36. sırada yer alan Sivas ın bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında sırasını koruduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 12. sırada bulunurken bu yıl 19. sıraya gerilediği, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 3 sıra ilerleyerek 48. olduğu ve Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada 4. sıradan 38. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 56. lık konumunda bulunduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 25. sırada yer alırken bu yıl 5 sıra gerileyerek 3. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı bakımından sıralamada 2 sıra gerileyip 33. olduğu, ildeki Toplam Kamu Yatırımı na göre sıralamada (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) 1 sıra gerileyerek 2. sırada yer aldığı, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı ilişkin sıralamada 3. sıradan 55. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin bazı alt değişkenlerinde gerilemeler olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen, Sivas ın bu endekste geçtiğimiz yıl 47. sırada bulunurken bu yıl 15. sıraya yükseldiği görülmektedir. Bu gelişimin temel nedeni, açılan ve kapanan şirket sayılarındaki değişimlere ilişkin alt değişkenlerde yaşanan gelişmelerdir. Şekil-125: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

169 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,25 (%1) 1 (%41,24) 5,51 (%22,73) 2,82 (%11,62) 5,92 (%24,41) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Sivas ın Şekil 126 da görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na ilişkin sıralamada 7. sıradaki yerini koruduğu, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre 12. olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı bakımından sıralamada 3 sıra gelişim kaydedip 46. olduğu tespit edilmiştir. Alt değişkenlerin bazılarında görülen olumlu gelişmelere rağmen Sivas, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 21. olmuştur. Bu gerilemenin nedeni, sıralamada yer alan illerin daha iyi performans göstermesi ile açıklanabilir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada geçtiğimiz yıl 62. basamakta bulunurken bu yıl 5. sıraya yükselmiştir(şekil 125). Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada ise geçtiğimiz yıl 15. sırada yer alırken bu yıl 56. sıraya gerilemiştir. Bir diğer ifadeyle Sivas 28-9 döneminde oransal olarak en fazla şirket açılan, öte yandan en az şirketin kapandığı illerden birisi olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Sivas ın üst sıralarda yer alan bir Anadolu şehri olmasında, Sivas Spor un Süperlig de mücadele ediyor olması önemli bir faktördür. Bu endekse ilişkin sıralamada Sivas ın geçtiğimiz yıl 12. sırada bulunurken bu yıl 1 sıra gerileyerek 13. olduğu tespit edilmiştir. Bu gerilemenin nedenleri olarak; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na göre sırasının 1 sıra gerileyerek 37. sırada yer alması ve Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 4 sıra gerileyerek 31. olması gösterilebilir. Şekil-126: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı

170 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Tekirdağ Genel Endeksteki Sırası 7 29,81 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 32 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 2 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 9 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 3 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Tekirdağ, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 7. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 63,64 oranı ile ilin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olduğu ve bunu sırasıyla, %19,94 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %15.73 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %.69 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği tespit edilmiştir. Tekirdağ ın en büyük ihracat pazarımız olan Avrupa ya ve İstanbul gibi büyük bir ticaret ve üretim merkezine yakın olmasının yanısıra ilde liman, demiryolu ve otoyol un mevcut olması ilin erişilebilirliğini olumlu etkileyen fakörlerdir. Erişilebilirlik Endeksi ne göre Tekirdağ, geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da 3. sırada yer almıştır. Bu endekse ait diğer alt değişkenlerde meydana gelen değişimler incelendiğinde; Şekil 127 de görüldüğü üzere, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 4. sıradan 5. liğe gerilediği, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından sıralamada geçtigimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 9. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 33. sırada bulunan Tekirdağ, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 32. sıraya yükselmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit için Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na göre sıralamada 63. sıradan 57. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 2 sıra ilerleyerek 39. olduğu, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi bakımından sıralamada 14. lükten 8.liğe yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-127: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

171 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,81 (%1) 18,97 (%63,64) 64) 5,94 (%19,94),21 (%,69) 4,69 (%15,73) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi nin 17. sıradan 18. sıraya gerilediği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre sıralamasında değişme olmayıp, Şekil 128 de görüldüğü üzere 5. sırada yer almaya devam ettiği, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 9. sıradan 12. sıraya gerilediği ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre geçtiğimiz yıl 45. sırada bulurken bu yıl 28. lik konumuna yükseldiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 8. sırada yer alan Tekirdağ, bu yıl 1 sıra gerileyerek 9. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması na göre 21. sıradan 18. sıraya yükseldiği, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 21. sıradaki yerinin değişmediği ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 1 sıra ilerleyerek 23. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Tekirdağ 5 sıra ilerleyerek 2. sırada yer almıştır. İllerarası Rekabetcilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Tekirdağ ın geçtiğimiz yıla göre sırasının değişmediği ve 7. sıradaki konumunu korumaya devam ettiği tespit edilmiştir. Şekil-128: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı

172 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Tokat Genel Endeksteki Sırası 53 14,61 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 46 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 42 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 41 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 64 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 14,61 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 53. il olarak tespit edilen Tokat ın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %41,68 oranında katkı sağladığı saptanmıştır. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %31,4, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %27,3, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,25. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada Tokat ın geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak 54. olduğu, Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada 54. lükten 56. sıraya gerilediği, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından 1 sıra gerileyerek 51. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı Erişilebilirlik Endeksi nde 4. sırada yer alan Tokat ın bu yıl Erişilebilirlik Endeksi ndeki sırasının 24 sıra gerileyerek 64. olduğu saptamıştır. Bu endeksin alt değişkenlerinin bazılarının sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre önemli değişimler olduğu görülmemesine rağmen Erişilebilirlik Endeksi nde 24 sıra gerilemesinin temel nedeni, Tokat havaalanından tarifeli uçuşların artık yapılmıyor olmasıdır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 47. sırada bulunan Tokat ın bu yılki endeks sonuçlarında 1 sıra yükselerek 46. olduğu tespit edilmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için alt değişkenler incelendiğinde; İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı bakımından sıralamada geçtiğimiz 38.sıradan 37. sıraya yükseldiği, Şekil 129 da görüldüğü üzere İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na göre sıralamada 14 sıra yükselerek 25. olduğu, Kişi Başına Uzman Hekim Sayısı nda 3 sıra gelişim gösterip 36. lık konumuna yükseldiği, Şekil 13 da görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamadaki yerinin değişmeyerek 26. sıradaki yerini koruduğu ve Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre sıralamada 1 sıra gelişim gösterip 59. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Şekil-129: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

173 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,61 (%1) 6,9 (%41,68) 4,54 (%31,4),4 (%,25) 3,94 (%27,3) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 basamak gerileyerek 44. olduğu, İlin İhracat Hacmi nin 63. sıradan 62. sıraya yükseldiği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 8 sıra ilerleyerek 5. olduğu ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 42. sıradan 29. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 38. olan Tokat ın bu yıl 3 sıra gerileyerek 41. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin bazı alt değişkenlerinin sıralamarında gelişmeler görülmesine rağmen ve geçtiğimiz yıla göre Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin puanında artış kaydedilmiş olmasına rağmen Tokatın 3 sıra gerilemiş olmasının nedeni, sıralamadaki diğer illerin daha iyi performans göstermesi ile açıklanabilir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 45. sırada yer alan Tokat, bu yıl 3 sıra ilerleyerek 42. sıraya yükselmiştir. Bu gelişmede; Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması na ilişkin sıralamada 2 basamak ilerleyerek 35. olması, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 6. sıradan 49. luğa yükselmiş olması etkendir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 41. sırada olduğu saptanan Tokat, bu yıl 53. sıraya gerilemiştir. Tokat ın sıralamasındaki bu gerilemede önemli oranda Erişilebilirlik Endeksi nde görülen değişimler etkili olmuştur. Şekil-13: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

174 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Trabzon Genel Endeksteki Sırası 16 25,83 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 9 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 11 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 47 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 23 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Trabzon, 25,83 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 16. il olarak tespit edilmiştir. Trabzon un toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde; %44,49 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla %27,53 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin, %16,87 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ve son olarak %11,11 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Trabzon, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 23. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sırasında 2 basamak gerileme olmuştur. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Trabzon un Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralamada 3 basamak gerileyerek 23. olduğu tespit edilmiştir. İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından ise 1 sıra gerileyerek 24. olduğu saptanmıştır. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada ilin, geçtiğimiz yıla göre 3 basamak gerileyerek 5. sıradan 8. sıraya düşmüş olduğu görülmektedir. Şehir, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada ise 3 sıra gerileyerek 14. olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 131 de görüldüğü üzere Trabzon un İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 32. sıradan 11. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sıralamada 4. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre sıralamada 22. sıradaki yerini koruduğu tespit edilmiştir. Şekil 132 de görüldüğü üzere Trabzon, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra ilerleyerek 9. sırada yer almaktadır. İldeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 11. lik konumuna yükselmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinde görülen olumlu gelişmeler Trabzon un bu alanda rekabetçilik seviyesinin yükselmesini sağlamıştır. Şekil-131: İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi

175 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,83 (%1) 11,49 (%44,49) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl en rekabetçi 13. il olarak tespit edilen Trabzon, bu yıl 9. sıraya yükselmiştir. Trabzon, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtimiz yıla göre 5 sıra ilerleyerek 52. sıradan 47. liğe yükselmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 15 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 4,36 (%16,87) 1 5 2,87 (%11,11) 7,11 (%27,53) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu gelişimin nedenlerin tespit etmek için Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İldeki Toplam Kamu Yatırımı na (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) göre 36. sıradan 31. sıraya yükseldiği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre 2 sıra gelişim kaydederek 49. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 53. sıradan 25.sıraya yükseldiği saptanmıştır. Trabzon, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak bu alanda en rekabetçi 11. ilimiz olmaya devam etmiştir. Bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması nda 27. sıradaki yerini korumuş, aynı şekilde Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada geçtiğimiz yıla göre aynı sırada kalarak 25. olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 17. sırada olduğu tespit edilen Trabzon, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 16. sırada yer almıştır. Şekil-132: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

176 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Tunceli Genel Endeksteki Sırası 79 6,34 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 58 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 77 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 81 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 75 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Tunceli, 6,34 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 79. il olarak tespit edilmiştir. Tunceli nin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin %53,43 oranında ilin rekabetçilik seviyesine katkı sağladığı görülmektedir. Bu endeksi, %48,21 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi, %-1,65 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,1 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 63. sırada bulunan Tunceli nin bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 5 sıra yükselerek 58. olduğu tespit edilmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 5 sıra yükselerek 7. olduğu, ÖSS Başarı Oranı bakımından sıralamada 52. sıradan 36. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre 1 sıra yükselerek 59. olduğu tespit edilmiştir. Şekil 133 te görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından sıralamada 2 sıra yükselerek 23. olan Tunceli, Şekil 134 te yer aldığı üzere, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre sıralamada 2 basamak yükselerek 63. sıradan 61. sıraya çıkmıştır. Tunceli nin rekabetçilik gücüne katkı sağlayan diğer bir endeks olan, Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımları nda 61. sıradan 67. liğe gerilemiş olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada ise 2 sıra gerileyerek, 37. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 8. sırada yer alan Tunceli, alt değişkenlerde görülen gerilemelerinde etkisiyle Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra düşerek 75. sırada yer almıştır. Şekil-133: İlde Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı

177 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,34 (%1) 3,6 (%48,21),1(%,1) 3,38 (%53,43) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre Tunceli nin 1. sırada yer alıyor olması, oransal olarak Türkiye de en çok şirketin kapandığı il olduğunu göstermektedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl 81. sırada yer alan Tunceli nin, bu yıla ilişkin sonuçlarda da aynı sırada kalmaya devam ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ise geçtiğimiz yıl 77. sırada yer alan Tunceli nin bu yılki endeks sonuçlarında da sırası değişmemiştir. -1 -,1 (-%1,65) İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 78. sırada olduğu tespit edilen Tunceli, bu yılki endeks sonuçlarında 1 sıra gerileyerek 79. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde: Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre sıralamada 2 sıra gerileyerek 78. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 43. sıradan 8. sıraya düştüğü tespit edilmiştir. Tunceli nin, Açılan Şirket Sayındaki Değişim e ilişkin sıralamada 79. sıradan 51. sıraya yükselmiş olduğu görülmekle birlikte, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 43 sıradan 1. sıraya yükseldiği saptanmıştır. Şekil-134: İlde Kişi Başına Düşen Elektrik Tüketim Miktarı (Mesken)

178 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Şanlıurfa Genel Endeksteki Sırası 4 17,7 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 68 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 39 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 42 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 34 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Şanlıurfa, 17,7 puan ile en rekabetçi 4. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Şanlıurfa nın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %57,38 oranında ilin toplam rekabet gücüne katkısı olduğu görülmekedir. Bu endeksi, %25,61 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi, %16,67 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabetçiliğine katkısı %,34 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Şanlıurfa, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 34. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 basamak gerilediği görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şanlıurfa nın Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada, geçtiğimiz yıla göre 9 sıra gerileyerek 27. sıradan 36. lığa düştüğü görülmektedir. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 4 sıra ilerleyerek 72. sıraya yükselen Şanlıurfa nın, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamadaki yerinin değişmeyerek 8. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 68. sırada bulunan Şanlıurfa bu yıl da aynı sırasını korumuştur. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 5 sıra yükselerek 44. olduğu görülmektedir. Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre sıralamadaki yerinin 1 basamak gerileyerek 78. olduğu tespit edilen ilin, bu endeksin alt değişkenlerinden olan beş yıldızlı otel yatak kapasitesine göre ön sıralarda yer aldığı görülmektedir. Şekil 135 te görüldüğü üzere, İldeki Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi ne göre Şanlıurfa 18. sırada yer almakta olup, geçtiğimiz yıla göre sırasında bir değişiklik olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca ilin, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 73. lükten 59. lüğe yükselirken, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından sıralamada ise 32. sıradan 51. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. Şekil-135: İlde Beş Yıldızlı Otel Yatak Kapasitesi ,9,8, ,6, ,4,3,2,1 168

179 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ticaret Becerisi ve Üretim 1,1515 (%57,38) 12 Potansiyeli ,7 (%1) 4,54 (%25,61),6 (%,34) 2,95 (%16,67) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 136 da görüldüğü üzere, İlde Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 4 sıra artış gösterek 3. olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen, diğer alt değişkenlerinin sıralamalarında gerilemeler olduğu göze çarpmaktadır. Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 26. olduğu, İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından sıralamada 15. sıradan 21. sıraya gerilediği, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda 41. likten 59.luğa gerilediği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri arasında Şanlıurfa nın sıralamasından en büyük değişikliğinin Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada olduğu görülmektedir. Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 78. olan Şanlıurfa, bu yıl 3. sıraya yükselmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Şanlıurfa nın geçtiğimiz yıla göre 24 sıra birde gerileyerek 42. sırada yer aldığı saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik endeksinde ilin geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 39. olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 39. Sırada yer alan Şanlıurfa, bu yıl 1 sıra gerileyerek en rekabetçi 4. İl olmuştur. Şekil-136: İlde Kullanılan Kredi Miktarı 2 1,8 1,6 1,4 1, ,8,6,4,

180 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Uşak Genel Endeksteki Sırası 33 19,37 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 35 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 36 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 48 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 31 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Uşak, endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 33. il olarak tespit edilmiştir. Uşak ın rekabetçiliğine katkı sağlayan alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %54, olduğu, bunu sırasıyla %23,36 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %22,31 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı %,33 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Uşak, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 31. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yerinde 1 sıra artış olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerindeki değişimler incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 37. sıradan 24. sıraya yükseldiği, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada 7 sıra yükselerek 45. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı Sayısı bakımından sıralamada 37. likten 35.liğe yükseldiği tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 29. sırada bulunan Uşak, bu yıl 6 sıra gerileyerek 35. sırada yer almıştır. Bu gerilemenin nedenini tespit etmek amacıyla endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 137 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamadaki yerinin değişmeyerek 22. sırayı korumuş olmasına ve Şekil 138 de yer aldığı üzere, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre sıralamada geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek 7. olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre sıralamada 1 basamak gerileyerek 5. olduğu, ÖSS Başarı Oranı nda 4 sıra gerileyerek 18. olduğu, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamada 18. sıradan 32. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre 3 sıra gerileyerek 36. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-137: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

181 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,37 (%1) Erişilebilirlik Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre de 48. sıradan 32. sıraya yükselen Uşak, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Uşak, geçtiğimiz yıla göre 13 sıra gerileyerek 48. sırada yer almıştır. ri Endeks Değer ,46 (%54) 4,32 (%22,31),6 (%,33) 4,53 (%23,36) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 4. olduğu, İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada 3 sıra gerileyerek 37. sırada yer aldığı ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 27. sıradan 46. sıraya gerilemiş olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 37. sırada bulunan Uşak, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 36. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenleri olarak; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada 6 sıra yükselerek 39. olması ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre 3 sıra yükselerek 28. sırada yer alması gösterilebilir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi endekslerine göre sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre gerilemeler olmasına rağmen, Uşak ın Erişilebilirlik ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri ne göre sıralamalarda gelişim kaydettiği görülmektedir. İlin toplam rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan Erişilebilirlik endeksindeki gelişime paralel olarak Uşak, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında 1 sıra ilerleyerek Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 33. il olmuştur. Şekil-138: İlde Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı

182 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Van Genel Endeksteki Sırası 5 15,18 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 69 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 57 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 21 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 55 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Van, 15,18 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 5. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %48,5 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise sırasıyla şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %33,21, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %18,16, ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,13 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Van, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 55. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre 4 sıra gerilemiştir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Van ın Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada, geçtiğimiz yıla göre 11 sıra gerileyerek 57. olduğu, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada 64. sıradan 68. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralamada yerinin değişmeyerek 72. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 7. sırada bulunan Van, bu yıl 1 sıra ilerleyerek 69. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenini tespit etmek amacıyla endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 65 den 5. sıraya yükseldiği, Şekil 139 da görüldüğü üzere, ildeki Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na göre sıralamada 6 sıra gelişim kaydederek 17. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 1 sıra ilerleyerek 74. olduğu, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 59. sıradaki yerinin değişmediği, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamasının da geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 68. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-139: İlde Bir Doktora Programından Mezun Olan Kişi Sayısı ,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1,

183 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,18 (%1) 7,36 (%48,5) 5,4 (%33,21),2 (%,13) 2,76 (%18,16) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 14 ta görüldüğü üzere, İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından sıralamada 3. sıradan 18. sıraya yükselmiş olduğu görülmektedir. Diğer alt değişkenlerden, Kullanılan Kredi Miktarı na ilişkin sıralamada 2 sıra ilerleyerek 5. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre sıralamada 4 sıra ilerleyerek 64. olduğu, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 35. sıradan 16. sıraya yükseldiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İlin İhracat Hacmi ne göre sıralamada yeri değişmeyerek 66. sırada bulunan Van, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na göre sıralamada ise geçtiğimiz yıla göre 5 sıra gerileyerek 55. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl en rekabetçi 42. ilimiz olarak tespit edilen Van, alt değişkenlerin genelinde görülen gelişime paralel olarak 21. sıraya yükselmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Van ın geçtiğimiz yıla göre 7 sıra gerileyerek, 57. olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında en rekabetçi 54. ilimiz olarak tespit edilen Van, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksleri ndeki gelişime paralel olarak, 4 sıra yükselmiş ve Türkiye deki 81 il arasında en rekabetçi 5. ilimiz olmuştur. Şekil-14: İldeki Toplam Kamu Yatırımı* (*Ulaştırma ve Haberleşme Hariç) 173

184 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Yozgat Genel Endeksteki Sırası 73 9,7 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 73 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 67 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 75 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 66 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Yozgat, 9,7 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 73. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Yozgat ın rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %61,15 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu tespit edilmiştir. Bu endeksi, %26,65 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %12,11 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,9 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 59. sırada bulunan Yozgat, bu yıl 2 sıra gerileyerek 61. olmuştur. Diğer alt değişkenlerden, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra yükselerek 58. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 62. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı verilerinde Erişilebilirlik Endeksi nde 67. sırada bulunan Yozgat ın, bu yıl 1 sıra yükselerek 66. olduğu saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Şekil 141 de, İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na göre sıralamada geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 54. sırada yer aldığı görülmektedir. Bu endeksin diğer alt değişkenlerinden olan, ÖSS Başarı Oranı na göre sıralamada 56. sıradan 68. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından sıralamada 1 sıra gerileyerek 67. olduğu, Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı na göre sıralamada 31. sıradan 39. luğa gerilediği tespit edilen Yozgat, bu alt endekslerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek bu alanda en rekabetçi 73. il olarak tespit edilmiştir. Şekil-141: İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı

185 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,7 (%1) 5,54 (%61,15) 2,42 (%26,65) Yozgat, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na göre sıralamada Şekil 142 de görüldüğü üzere geçtiğimiz yıl olduğu gibi 49. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından geçtiğimiz yıla göre 15 sıra gerileyerek 57. olan Yozgat ın, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na göre sıralamada 5 sıra gerileyerek 55. olduğu saptanmıştır. Eri ilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 5 Markala ma Becerisi ve Yenilikçilik 4 3 1,1 (%12,11) Be eri Sermaye ve Ya am Kalitesi 2,1 (%,9) Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada geçtiğimiz yıl 74. sırada yer alarak oransal olarak en az şirketin kapandığı illerden birisi olduğu görülen Yozgat ın, bu değişkene ilişkin sıralamada bu yıl 4. sıraya yükselerek en fazla şirketin kapandığı illerden birisi olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 67. sırada yer alan Yozgat, alt değişkenlerdeki gerilemelere paralel olarak bu yıl 8 sıra gerileyerek 75. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 66 sırada yer alan Yozgat, bu yıl 1 sıra gerileyerek 67. olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye nin 81 ili içerisinde 71. sırada olduğu tespit edilen Yozgat, 2 sıra gerileyerek 73. sırada kendisine yer bulabilmiştir. Şekil-142: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı 1,9,8,7,6,5,4, ,2,

186 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Zonguldak Genel Endeksteki Sırası 18 24,71 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 26 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 47 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 4 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 1 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Zonguldak, 24,71 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 18. il olarak tespit edilmiştir. Zonguldak ın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin payının %59,97 olduğu, bunu sırasıyla %21,51 oranı ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %18,38 oranı ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi takip etmekdedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,14 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Zonguldak, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 1. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 sıra ilerleme olduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada 29. sıradan 31. sıraya gerilediği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu nda geçtiğimiz yıla göre 2 sıra gerileyerek 11. olduğu, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından sıralamada ise geçtiğimiz yıl olduğu gibi 27. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin bazı alt değişkenlerine ilişkin sıralamalarda geçtiğimiz yıla göre gerilemeler görülmesine rağmen, Zonguldak ın geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleme kaydetmiş olmasının temel nedeni, Zonguldak havaalanında uçak seferlerinin başlamış olmasıdır. İlin rekabetçilik gücüne katkı sağlayan bir diğer endeks olan Beşeri sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 143 te görüldüğü üzere, İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre sıralamasında geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 16. sırada yer aldığı ve Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre 2 sıra gelişim kaydederek 9. sırada bulunduğu tespit edilmiştir. Şekil-143: İlde Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi

187 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,71 (%1) 14,83 (%59,97) 97) 4,54 (%18,38),3 (%,14) 5,31 (%21,51) Zonguldak ın, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından 24. lükten 23. lüğe yükseldiği, Kişi Başına Düşen Elektrik(Mesken) Tüketim Miktarı bakımından 21. sıradan 23. lüge gerilediği, ÖSS Başarı Oranı nda 24. sıradan 33. sıraya gerilediği ve Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 3 sıra gerileyerek 22. sırada yer aldığı saptanmıştır.beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren endekslerin bazılarının sıralarında gerilemeler ve bazılarının sıralamalarında artışlar kaydedildiği tespit edilen Zonguldak ın, bu endekse ilişkin yerinin değişmeyerek 26. sıradaki yerini koruduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Zonguldak ın Şekil 144 te görüldüğü üzere Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 12. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Diğer alt değişkenlerden olan, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim de yerinin 3 sıra gerileyerek 75. olan Zonguldak ın, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim oranına göre ise 33. sıradan 11. sıraya yükseldiği saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 32. sırada yer alan Zonguldak, bu yıl 8 sıra gerileyerek 4. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikcilik Endeksinde geçtiğimiz yıl 44. sırada yer alan Zonguldak ın, bu yıl 3 sıra gerileyerek 47. il olduğu tespit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 27. il olarak tespit edilen Zonguldak, bu yıl Erişilebilirlik Endeksi nde görülen gelişimin de etkisiyle bu yıl 9 sıra ilerleyerek 18. sıraya yükselmiştir. Şekil-144: İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı 5 4,5 4 3, ,5 2 1, ,5 177

188 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Aksaray Genel Endeksteki Sırası 62 12,13 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 53 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 51 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 55 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 68 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 12,13 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde 62. en rekabetçi il olarak tespit edilen Aksaray ın, rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %38,83 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %31,29, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %29,67, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,21. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Aksaray, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 68. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endekste 1 basamak ilerlediği görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğuna ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 23. sırada olan ilin, bu yıl 3 basamak gerileyerek 26. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Öte yandan, Şekil 145 te görüldüğü üzere, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamadaki Aksaray ın yerinin geçtiğimiz yıla göre 3 sıra ilerleyerek Türkiye nin bu alanda en fazla kamu yatırımı çeken 4. şehri olduğu tespit edilmiştir. Aksaray ın, İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından yerinin değişmeyerek 57. sıradaki yerini koruduğu görülürken, benzer şekilde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 52. olmaya devam ettiği tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücüne sağladığı katkı bakımından ikinci sırada yer alan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 26. sıradan 7. sıraya gerilediği, önceki yıla göre Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 14. sıradan 74. sıraya gerilediği, Kullanılan Kredi Miktarı na göre sıralamada 2 sıra kaybederek 56. olduğu tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerdeki gelişimlere paralel olarak, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Aksaray ın, geçtiğimiz yıl bulunduğu 27. sıradan 55. sıraya gerilemiş olduğu saptanmıştır. Şekil-145: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı

189 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,13 (%1) 4,71 3,8 3,6 (%38,83) (%31,29),2 (%,21) (%29,67) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Aksaray ın en iyi gelişim gösterdiği alt değişkenin ÖSS Başarı Oranı na ilişkin olduğu görülmüş ve Şekil 146 da yer aldığı üzere, bu değişkende geçtiğimiz yıla göre 9 sıra ilerleyerek 12. olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na göre 1 sıra gerileyerek 28. sırada yer alan Aksaray, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre 61. sıradan 63. sıraya düşmüştür. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İlde Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı na göre 58. likten 6.lığa gerileyen, Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Öğrenci Sayısı na göre 6 sıra gerileyerek 62. olan ilin, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı bakımından sırasının geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 5. olduğu tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 51. sırada yer alan Aksaray, bu yıl 2 sıra gerileyerek, 53. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 49 sırada yer alan Aksaray, bu yıl 2 sıra gerileyerek 51. olmuştur. Bu değişimde, Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na 36. lıktan 43. liğe gerilemiş olması etkili olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeski yılı sonuçlarında 57. sırada olduğu tespit edilen Aksaray ın, Erişilebilirlik Endeksi haricinde diğer alt endekslerin sıralamalarında görülen gerilemelere paralel olarak, genel endekste bu yıl 5 sıra gerilediği ve 62. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-146: İlin ÖSS Başarı Oranı

190 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bayburt Genel Endeksteki Sırası 78 6,99 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 55 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 8 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 76 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 77 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bayburt, 6,99 endeks puanı ile en rekabetçi 78. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Bayburt un rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, %49,9 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin, ilin rekabetçilik gücü içerisinde en fazla paya sahip olan endeks olduğu ve bu endeksi, %38,53 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İlin rekabetçilik gücünde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payı %12,37 olurken, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin %,1 oranında şehrin rekabetçilik seviyesine katkıda bulunduğu saptanmıştır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 147 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre geçtiğimiz yıl 47. sırada bulunan Bayburt un bu yıl 46. lığa yükseldiği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından 1 sıra gerileyerek 76. olduğu, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 71. olduğu ve İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 57. sıradaki yerinin değişmediği tespit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde Bayburt, geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek, bu alanda en rekabetçi 77. ilimiz olarak tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ni meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde; Bayburt un, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından geçtiğimiz yıla göre 1 sıra gerileyerek 56. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sırasının değişmeyerek 61. olmaya devam ettiği, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 4 sıra gerileyerek 48. olduğu saptanmışır. Şekil-147: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

191 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,99 (%1) 2,69 (%38,53) Şekil 148 de görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre geçtiğimiz yıla göre 2 basamak yükselerek 31. olduğu tesbit edilen Bayburt, ÖSS Başarı Oranı bakımından 8 sıra yükselerek 22 olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin bazı alt değişkenlerinin sıralarında geçtiğimiz yıla göre gerileme, bazılarında ise artışlar olduğu görülmektedir. Bu endekslerin bileşimi olan Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde Bayburt geçtiğimiz yıla göre 1 basamak gerileyerek 55. olmuştur. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 4,87 (%12,37) Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik,4(%,1) 3 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi 2 3,43(%49,9) 1 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Bayburt un Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 1 basamak ilerleyerek 76. sıraya yükseldiği, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 69. luktan 71. liğe gerilediği, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 4. sıradan 3. sıraya gerilediği, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na göre 3 sıra ilerleyerek 76. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda 7. sıradan 81. liğe gerilediği, İlin İhracat Hacmi nde 4 sıra gerileyerek 79. olduğu tesbit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre geçtiğimiz yıl 8. sırada yer alan Bayburt un bu yıl 4 sıra yükselerek 76. olduğu tesbit edilmiştir. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenlerin bir çoğunun sıralamalarında geçtiğimiz yıla göre düşüşler olmasına rağmen, Bayburt un bu endekste geçtiğimiz yıla göre yükselmesinde, sıralamadaki diğer illerin daha kötü performans göstermesi etkili olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 79. sırada bulunan Bayburt, bu yıl 1 sıra gerileyerek 8. sırada yer almıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi haricinde diğer 3 alt endeksin sıralamalarında görülen gerilemelere paralel olarak, Bayburt un İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde sırası da gerilemiştir. Endekste geçtiğimiz yıl 77. sırada bulunan Bayburt un bu yılki sonuçlarda 1 sıra gerileyerek 78. olduğu tespit edilmiştir. Şekil-148: İlde Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı

192 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Karaman Genel Endeksteki Sırası 46 15,31 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 4 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 28 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 33 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 62 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Karaman, 15,31 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 46. il olarak tespit edilmiştir. Karaman ın toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %41,72 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahiptir. Bunu sırasıyla %3,35 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin, %27,19 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin ve son olarak %,74 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 67. sırada yer alan Karaman, bu yıl 6 sıra gerileyerek 73. olmuştur. Karaman ın, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada 1 sıra gerileyerek 39. sırada ve Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre sıralamada yine 1 sıra gerileyip 45. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı bakımından geçtiğimiz yıla göre 1 basamak ilerleyerek 75. sırada yer alan Karaman, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 1 sıra ilerleyerek 62. liğe yükselmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenlerinin neredeyse tamamında gerilemeler görülmesine rağmen, Karaman ın bu endekste 1 sıra ilerlemiş olması, yakın sıralarda bulunan diğer illerin daha kötü performans göstermiş olmasıyla açıklanabilir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Karaman ın, İhracat Hacmi ne göre 32 den 34. sıraya gerilediği, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 4 sıra gerileyerek 57. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarında 7 basamak gerileyip 69. olduğu, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından 7. sıradan 23. sıraya gerilediği tesbit edilmiştir. Öte yandan, Kullanılan Kredi Miktarı nda 1 sıra yükselerek 66. olduğu ve Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı bakımından 4 sıra ilerleyip 47. olduğu görülmesine rağmen, bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 5 sıra gerileyerek 33. olmuştur. Şekil-149: İlin ÖSS Başarı Oranı

193 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,31 (%1) 6,38 (%41,72) 4,66(%3,35),11 (%,74) 4,16 (%27,19) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Karaman, geçtiğimiz yıla göre 8 sıra gerileyerek 4. sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenlerinden ÖSS Başarı Oranı na göre üst sıralarda olduğu tesbit edilmiş olup, Şekil 149 da bu alt değişkene göre sıralamada Türkiye genelinde 4. olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu endekse ilişkin diğer alt değişkenler incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre 2 sıra gerileyip 43. olduğu, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı nda 1 basamak gerileyip 42. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 26. lıktan 27. liğe düştüğü ve İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na (Yüksek Lisans dahil) göre sıralamada yerinin değişmeyerek 53. olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 28. sırada yer alan Karaman ın, bu yıla ait endeks sonuçlarında sırası değişmemiştir. Şehrin, bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre üst sıralarda bulunduğu tesbit edilmiştir. Şekil 15 de bu alt değişkene göre sıralamada ilin, geçtiğimiz yıl olduğu gibi 18. sırada yer aldığı görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye nin 81 ili içerisinde 44. sırada yer alan Karaman, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ile Beşeri Sermaye ve Yenilikçilik Endekslerinde görülen gerilemeler nedeniyle bu yıl 2 sıra gerileyerek 46. olmuştur. Şekil-15: İlin Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1,8,6,4,

194 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kırıkkale Genel Endeksteki Sırası 36 18,95 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 8 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 52 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 44 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 54 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kırıkkale, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 36. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin %38,93 oranı ile ilin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeksi olduğu ve bunu sırasıyla, %37,61 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %23,24 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %,12 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 58. sırada yer alan Kırıkkale nin bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 4 sıra ilerleyerek 54. olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na göre sıralamada geçtiğimiz yıl 24. sırada bulunurken bu yıl 34. sıraya gerilediği, öte yandan Şekil 151 de görüldüğü üzere Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na göre sıralamada 6 sıra ilerleyerek 6. olduğu saptanmıştır. Şehrin, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 48. sıradaki yeri değişmemiş olup, benzer şekilde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı nda 47. basamakta kaldığı tespit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Kırıkkale, geçtiğimiz yıla göre 4 sıra ilerleyerek 8. sırada yer almıştır. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 1 sıra gelişim göstererek 6. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 1 sıra ilerleyip 54. olduğu, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi nde 21. sırada yer aldığı, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 2 basamak ilerleyerek 35. olduğu ve Şekil 152 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı nda 8. sırada yer almaya devam ettiği saptanmıştır. Şekil-151: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

195 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Endeks Değe eri ,95 (%1) 7,38 (%38,93) 4,42 (%23,34),2 (%,12) 7,13 (%37,61) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 5. sırada yer alan Kırıkkale, alt değişkenlerde görülen gelişimlere paralel olarak 6 sıra yükselerek bu yıl 44. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Kırıkkale,geçtiğimiz yıla göre 6 sıra yükselerek 52. olmuştur. Bu gelişimin nedenleri arasında, Son Beş Yıla Ait Patent Tescil Ortalaması nda 66. sıradan 41. sıraya yükselmiş olması gösteribilir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 4. il olarak tesbit edilen Kırıkkale, alt endekslerdeki gelişimlere paralel olarak bu yıl 4 sıra ilerleyerek 36. olmuştur. Kırıkkale nin Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 7. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 1 basamak ilerleyip 44. olduğu, Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından 47. sıradan 42. liğe yükseldiği ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından sıralamada 65. likten 37. sıraya yükseldiği tesbit edilmiştir. Şekil-152: İlde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı

196 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Batman Genel Endeksteki Sırası 51 15,16 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 66 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 63 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 38 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 52 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 15,16 puanla Türkiye deki 81 ili içerisinde en rekabetçi 51. il olarak tespit edilen Batman ın rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %49.31 oranında katkı sağladığı saptanmıştır. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %3.9, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %2,52, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,8. Sonuç olarak, bu alt endekslerin bileşimi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 49. sırada yer alan Batman, bu yıl 3 sıra gerileyerek 52. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Batman ın, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı nda Şekil 153 te yer aldığı üzere, 57. sıradan 36. sıraya yükseldiği görülmektedir. Şekil 154, Batman ın Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) bakımından sıralamada Batman ın 27. olduğunu göstermektedir. Öte yandan şehrin Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 2 basamak gerileyerek 58. olduğu, İhracat Hacmi nin 33. sıradan 67. sıraya gerilediği ve Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 16 sıra gerileyerek 31. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 2. olan Batman, birçok alt değişkende görülen gerilemeye pararel olarak bu yıl 18 sıra gerilemiş ve 38. sırada yer almıştır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada Batman ın geçtiğimiz yıl olduğu gibi 73. olduğu, Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından 47. likten 63. sıraya gerilediği öte yandan, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından 72. likten 43. sıraya yükseldiği tesbit edilmiştir. Şekil-153: İlde Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı 5 4,5 4 3,5 3 2, ,5 1,5 186

197 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,16 (%1) 7,47 (%49,31) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Batman, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 65. en rekabetçi il olarak tespit edilmiş olup, bu yılki endeks sonuçlarında 2 sıra yükselerek 63. sırada yer almıştır. Bu ilerlemedeki etmenlerden birisi olarak, Son Beş Yıla Ait Marka Tescil Ortalaması bakımından geçtiğimiz yıla göre 3 sıra yükselerek 56. olması gösterilebilir ,57 (%3,9),1 (%,8) 3,11(%2,52) Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında 47. sırada yer alan Batman, Erişilebilirlik ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endekslerinde tesbit edilen gerilemeler nedeniyle bu yıl 4 sıra gerilemiş ve en rekabetçi 51. ilimiz olabilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 66. sırada bulunan Batman ın bu yılki endeks sonuçlarında sırasının değişmediği görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenlerinde görülen değişimler analiz edildiğinde; Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamadaki yerinin değişmeyerek 68. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 71. olmaya devam ettiği, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda geçtiğimiz yıl olduğu gibi 72. olduğu görülmüştür. Şekil-154: İldeki Toplam Kamu Yatırımı* (*Ulaştırma ve Haberleşme Hariç) 187

198 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Şırnak Genel Endeksteki Sırası 76 7,4 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 8 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 78 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 11 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 8 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Şırnak, 7,4 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 76. il olarak tespit edilmiştir. Şırnak ın toplam rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, %77,11 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ilin rekabetçiliğinde en büyük paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla, %12.99 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi, %9.89 ile Erişilebilirlik Endeksi ve %.1 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin sonuçlarda 81. il olarak son sırada yer alan Şırnak, bu yıla ait endeks sonuçlarında 5 sıra birden ilerleyerek 76. sıraya yerleşmiştir. Şırnak ın rekabetçilik gücünde tesbit edilen bu artışın nedenlerini anlamak için alt endekslerde oluşan değişimler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yerinin 1 basamak gerilediği, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ile Erişilebilirlik Endeksi nin sıralamalarında değişim olmadığı, öte yandan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin ciddi bir sıçrama yaparak 47 basamak birden yükseldiği tesbit edilmiştir. Şırnak ın mevcut rekabetçilik gücünde en fazla paya sahip olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı na göre sıralamada 2 basamak yükselerek 73. olduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 69. Sıradan 64. sıraya yükseldiği, Şekil 155 te görüldü üzere İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma- Haberleşme hariç) bakımından 5 sıra ilerleme kaydedip 43. sırada yer aldığı tesbit edilmiştir. İlin İhracat Hacmi nin 2 sıra ilerleme kaydederek 23. sıraya yerleştiği görülürken, ihracat hacmindeki ilerlemeye paralel olarak dış ticaret yapan firma sayısı bakımından sıralamada 3 sıra yükselerek 28. olduğu saptanmıştır. Şekil-155: İldeki Toplam Kamu Yatırımı* (*Ulaştırma ve Haberleşme Hariç) 188

199 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,4 (%1),73 (%9,89) 5,71 (%77,11) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Erişilebilirlik Endeksi nde Şırnak, geçtiğimiz yıl olduğu gibi 8. sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenlerinden olan, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu nda 66. sıradaki yerinin değişmediği, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sıralama da geçtiğimiz yıl olduğu gibi 78. sırada yer aldığı görülmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinden olan, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı na ilişkin sıralamada Şırnak ın 5 sıra gelişim gösterek geçtiğimiz yıl bulunduğu 81. sıradan 76. lığa yükseldiği tesbit edilmiştir. 1,1(%,1),96 (%12,99) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenlerinde görülen en büyük değişim ise Açılan Şirket Sayısındaki Değişim de kaydedilmiş olup, bu alt değişkende geçtigimiz yıl 81. sırada yer alan Şırnak, Şekil 156 da görüldüğü üzere bu yıl Türkiye genelinde 1. sıraya yükselmiştir. Alt değişkenlerde görülen bu gelişmelere paralel olarak, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Şırnak, 47 sıra birden yükselerek 11. olmuştur. Bu endekse ilişkin diğer alt değişkenler incelendiğinde; Mesleki ve Teknik Okul Mezunu Kişi Sayısı na göre sıralamada 65. sıradan 79. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı nda 81. sıradaki yerinin değişmediği ve Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 71. olduğu görülmektedir. Bu endekste geçtiğimiz yıl 79. sırada yer alan Şırnak, bu yıl 1 sıra düşerek 8. olmuştur. Şekil-156: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

200 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bartın Genel Endeksteki Sırası 42 16,63 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 62 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 56 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 52 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 42 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Bartın, 16,63 endeks puanı ile en rekabetçi 42. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünün bileşimi incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısının %55,43 oranında olduğu tespit edilmiş olup, bu endeksi sırasıyla; %25,14 oranıyla Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve %19,31 ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi takip etmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabet gücüne katkısı ile %,12 oranındadır. Bartın ın rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olan Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada geçtiğimiz yıl 15. sırada yer alan Bartın ın, bu yıl 8 sıra gerileyerek 23. olduğu tespit edilmiştir. Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından 2 sıra gerileyerek 26. sırada yer alan ilin, Şekil 157 de görüldüğü üzere Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre 3. olduğu saptanmıştır. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı ndaki yerinin geçtiğimiz yıla göre 8 sıra yükselerek 7. sırada yer aldığı görülmektedir. Zonguldak havaalanı Bartın a 38 kilometre uzaklıkta olup, bu havaalanında tarifeli uçak seferlerinin yapılmaya başlanmış olması şehrin erişilebilirliğine katkı sağlamıştır. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 5 sıra yükseldiği tesbit edilen Bartın, bu endeks verilerine göre en rekabetçi 42. ilimiz konumundadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; ÖSS Başarı Oranı nda 21 sıra gerileyerek 6. olduğu tespit edilen Bartın ın, İldeki Bir Yüksek Öğrenim Programından Mezun Olan Kişi Sayısı na (Yüksek Lisans dahil) ilişkin sıralamadaki yeri geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 69. basamakda kalmıştır. Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 1 sıra yükselerek, Şekil 158 de görüldüğü üzere 31. sırada yer alan Bartın ın, Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sırası geçtiğimiz yıla göre değişmeyerek 43. olmaya devam etmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 62 sırada olduğu tesbit edilen şehrin, bu yılki endeks sonuçlarında sırasının değişmediği ve 62 sıradaki yerini koruduğu görülmüştür. Şekil-157: İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı

201 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,63 (%1) 9,22 (%55,43) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Bartın ın, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 65. sıradaki yerini koruduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na göre sıralamada 77. likten 79. luğa gerilediği saptanmıştır. Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 1 sıra gerileyerek 68. olan Bartın, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na göre 64. lükten 66. lığa gerilemiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 1 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 8 Beşeri Sermaye ve Yaşam 6 4,18 (%25,14) Kalitesi 4 2,2 (%,12) 3,21 (%19,31) Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 2. sırada yer alan Bartın, bu yıl 35. liğe gerilemiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne ilişkin bazı alt değişkenlerin sıralamalarında artışlar görülmesine rağmen, özellikle açılan şirket sayısındaki değişime göre sıralamadaki gerilemenin etkisiyle şehrin, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 24. sıradan 52. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 53. sırada yer alan Bartın ın, bu yılki endeks sonuçlarına göre 3 sıra gerileyerek 56. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin sıralamasında ciddi bir gerileme olduğu görülmesine rağmen, şehrin mevcut rekabetçilik gücü içerisinden en fazla paya sahip olan Erişilebilirlik Endeksi ndeki gelişim sayesinde, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde Bartın ın sıralaması yükselmiştir. Geçtigimiz yıl Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 45. il olarak tesbit edilen Bartın, bu yıl 3 sıra yükselerek 42. sırada yer almıştır. Şekil-158: İlde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı

202 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ardahan Genel Endeksteki Sırası 77 7,2 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 81 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 81 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 26 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 79 Ardahan, 7,2 endeks puanı ile İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında en rekabetçi 77. ilimiz olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücü içerisinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %68,26 oranıyla en fazla paya sahip olan alt endekstir. Bu endeksi %22,55 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi, %9.19 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %.4 ile Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi ni meydana getiren diğer alt değişkenler incelendiğinde; Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı na ilişkin sıralamada Ardahan, Şekil 159 te görüldüğü üzere 39. sırada yer almaktadır. Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından geçtiğimiz yıl olduğu gibi 81. sırada yer alan ilin, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre 1 sıra gerileyerek 62. olduğu ve Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre 63. sıradaki yerinin geçen yıla göre değişmediği tesbit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 79. sırada yer alan Ardahan ın sırası bu yılki endeks sonuçlarında değişmemiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 57. sırada yer alan Ardahan, bu yıl 31 sıra birden yükselerek 26. olmuştur. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Ardahan ın sıralamasında görülen hızlı yükselmeye etki eden en önemli değişkenin, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim olduğu tespit edilmiştir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada geçtiğimiz yıl 71. olan Ardahan, Şekil 16 da görüldüğü üzere büyük bir sıçrama gösterek Türkiye genelinde 4. sıraya yükselmiştir. Bu endeksin diğer alt değişkenleri olan, İlin İhracat Hacmi nde şehrin 81. sıradan 74. lüğe yükseldiği, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı na göre 2 sıra gelişim göstererek son sıradan 79. sıraya yükseldiği tesbit edilmiştir. Şekil-159: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı,5 34., , , ,3 43.,25,2,15,1,

203 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,2 (%1) 1,58 (%22,55) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli 4 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik 4,79 (%68,26) 3 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi 2 1,3 (%,4),65(%9,19) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 8. sırada yer alan Ardahan, bu yıl 1 sıra gerileyerek son sırada yer almıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, sıralamasında geçtiğimiz yıla göre artış kaydedilen sadece iki tane değişken olduğu tesbit edilmiştir. Bu değişkenlerden birisi olan Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre, Ardahan ın 2 sıra yükselerek 72. olduğu ve şehrin Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre sıralamasında 3 sıra gelişim gösterek 68. sıradan 65 liğe yükselmiş olduğu tesbit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Ardahan ın geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da son sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Şekil-16: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

204 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Iğdır Genel Endeksteki Sırası 7 1,83 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 71 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 7 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 16 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 76 İlerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Iğdır, 1,83 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 7. il olarak tespit edilmiştir. Iğdır ın rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin %5,87 oranıyla ilin rekabetçiliğine en fazla katkı sağlayan endeks olduğu görülmektedir. Bu endeksi, %25,2 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi, %24,8 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ve %,3 oranıyla Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Iğdır, Türkiye deki 81 il içerisinde 76. sırada yer almaktadır. Bu endeksin diğer alt değişkenlerindeki değişimler ise şöyledir: Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıl 62. sırada yer alırken bu yıl 41. sıraya yükselmiş, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada 1 sıra gelişim kaydederek 13. sıradan Şekil 161 de görüldüğü üzere 3. sıraya yükselmiş ve İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından şehrin 68. sıradaki yerinin değişmemiş olduğu tesbit edilmiştir. Erişilebilirlik endeksinde geçtiğimiz yıl 78. sırada yer alan Iğdır, alt değişkenlerde görülen bu gelişmelere paralel olarak, bu yıl 2 sıra yükselerek 76. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en rekabetçi 71. il olarak tespit edilen Iğdır ın, bu endeksteki sırasında geçtiğimiz yıla göre değişim olmadığı görülmektedir. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı nda 3 sıra ilerleme görülerek 77. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından 64 ten 62. sıraya yükseldiği, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre 73. sıradaki yerinin değişmediği, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda şehrin 7. sıradaki yerini koruduğu tesbit edilmiştir. Şekil-161: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

205 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,83 (%1) 2,71 (%25,2) 5,51 (%5,87),3 (%,3) 2,61 (%24,8) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde, Şekil 162 de görüldüğü üzere İlin İhracat Hacmi ne ilişkin sıralamada 1 basamak gerileyerek 47. sırada yer aldığı, Kullanılan Kredi Miktarı bakımından 1 basamak ilerleyerek 72. sırada bulunduğu, Tahakkuk Eden Vergi Miktarına ilişkin sıralamada, sırası değişmeyerek 73. lik konumunu devam ettirdiği ve İldeki Toplam Kamu Yatırımı nda (Enerji, Ulaştırma-Haberleşme hariç) 77. sıradan 8. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu endekse ilişkin alt değişkenlerde en hızlı değişim, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada görülmüş olup, bu alt değişkende geçtiğimiz yıl 78. sırada bulunan Iğdır ın bu yıl büyük bir sıçrama yaparak 3. sıraya yükselmiş olduğu tesbit edilmiştir. Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 56. sırada bulunan Iğdır ın, bu yıl 4 sıra ilerleyerek Türkiye genelinde 16. sıraya yükselmiş olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 71. sırada yer alan Iğdır ın, bu yıl 1 sıra yükselerek 7. olduğu tesbit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında Türkiye deki 81 il içerisinde 74. sırada olduğu tesbit edilen Iğdır ın, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Erişilebilirlik Endekslerinde görülen ilerlemelerin de etkisiyle, genel endekste 4 sıra ilerleyerek 7. sırada yer almıştır. Şekil-162: İlin İhracat Hacmi,2,18,16,14,12,1,8, ,4,2 195

206 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Yalova Genel Endeksteki Sırası 24 22,49 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 3 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 54 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 19 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 16 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Yalova, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 24. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin % 55,44 oranı ile en büyük etkiyi yaptığı ve bunu sırasıyla, %23,33 ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ve hemen ardından % 21,13 oranıyla Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin toplam rekabet gücüne katkısı ise %,1 oranında olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılına ilişkin Erişilebilirlik Endeksi nde 13. sırada yer alan Yalova nın bu yıla ilişkin endeks sonuçlarında 3 sıra gerileyerek 16. olduğu görülmektedir. Bu endekse ait alt değişkenler incelendiğinde, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda geçtiğimiz yıl 43. sırada bulunurken bu yıl 55. sıraya gerilediği, İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamadaki yerinin değişmeyerek Şekil 163 te görüldüğü üzere, 1. sırada yer almaya devam ettiği tesbit edilmiştir. İlde Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı bakımından 1 sıra gerileyerek 5. sırada yer alan Yalova nın, Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre 2. sıradan 6. sıraya gerilemiş olduğu görülmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Yalova, geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 3. sırada yer almıştır. Bu gerilemenin nedenlerini tespit etmek için endeksin alt değişkenleri incelendiğinde, Kişi Başına Düşen Öğretim Üyesi Sayısı bakımından 66. sıradan 8. liğe gerilediği, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı na göre 5 sıra gerileyerek 32. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 34. sıradan 41. sıraya gerilediği, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda 5 sıra gerileyerek 12. olduğu görülmektedir. Şekil-163: İlde Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu

207 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,49 (%1) 12,47(%55,44) 5,25 (%23,33),2 (%,1) 4,75 (%21,13) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İl Bazında Gerçekleştirilen İhracat Miktarı na ilişkin sıralamada 2 basamak yükselerek 57. olduğu ve Tahakkuk Eden Vergi Miktarı nda 1 sıra ilerleyerek 46. olduğu tespit edilmiştir. En yüksek gelişimin görüldüğü alt değişken, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamaya ilişkin değişken olup, bu değişkende Yalova nın geçtiğimiz yıla göre 1 basamak ilerleme kaydedilip 11. sırada yer aldığı saptanmıştır( Şekil 164). Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu alt değişkenlerin bileşkesi olan Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 23. sırada bulunan Yalova nın, bu yıl 4 sıra yükselerek 19. olduğu tespit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Son Beş Yıla Ait Faydalı Model Tescil Ortalaması na göre sıralamada 54. lükten 62. liğe gerileyen ve Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 2 sıra gerileyerek 37. olduğu tesbit edilen Yalova, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıla göre 7 sıra gerileyerek 54. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin haricinde diğer üç alt endekste geçtigimiz yıla göre sıralamasında gerilemeler olduğu görülen Yalova, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında geçtiğimiz yıla göre 3 sıra gerileyerek 24. olmuştur. Şekil-164: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

208 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Karabük Genel Endeksteki Sırası 35 18,97 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 24 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 62 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 24 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 45 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre Karabük, 18,97 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 35. il olarak tespit edilmiştir. İlin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin %44,36 oranıyla ilin toplam rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan alt endeks olduğu görülmektedir. Diğer alt endekslerin ilin rekabet gücüne katkısı ise şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %29,89, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli %25,69 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,6 oranında ilin rekabet gücünde paya sahiptirler. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Karabük, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 45. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre sıralamasında 1 sıra gerileme olduğu saptanmıştır. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Karabük un Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı bakımından, Şekil 165 te yer aldığı üzere geçtiğimiz yıla göre 2 sıra ilerleyerek 1. olduğu görülmektedir. Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımları na ilişkin sıralamada, ilin geçtiğimiz yıla göre 14 sıra gerileyerek 58. olduğu, Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada ise ilin, geçtiğimiz yıla göre 4 sıra gerileyerek 32. olduğu saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Karabük, geçtiğimiz yıla göre 5 basamak gerileyerek 24. sırada yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenlerinden olan, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre 1 sıra gerileyip 1. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı nda yine 1 basamak gerileyip 34. sıraya düştüğü, Kişi Başına Düşen Alışveriş Merkezi Metrekaresi ne göre 22. likten 26. lığa gerilediği, öte yandan Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na göre sıralamada Şekil 166 da yer aldığı üzere, 35. sıradan 6. sıraya yükseldiği ve Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı bakımından sıralamada 2 basamak yükselerek 28. olduğu tesbit edilmiştir. Şekil-165: İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı

209 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,97 (%1) 8,42 (%44,36) 4,87 (%25,69),1 (%,6) Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Kullanılan Kredi Miktarı nda 7 sıra gerileyerek 58. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 27. sıradaki yerinin değişmediği, Açılan Şirket Sayısındaki Değişim de 1 sıra gerileyip 14. olduğu, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 71. sıradan 34. lüğe yükseldiği, Dış Ticaret Yapan Firma Sayısı bakımından 2 sıra gerileyerek 67. olduğu tesbit edilmiştir. Bu alt değişkenlerde görülen gerilemelere paralel olarak Karabük, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 2 sıra gerileyerek 24. sırada yer almıştır. 2 5,67 (%29,89) Bu endekse ilişkin alt değişkenlerin bazılarında gerilemeler ve bazılarında ilerlemeler olduğu görülmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde Karabük ün geçtiğimiz yıla göre 5 sıra gerilemiş olmasının nedeni, sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesidir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 63. sırada yer alan Karabük bu yıl 1 sıra yükselerek 62. olmuştur. Şehrin bu endekste 1 basamak ilerlemesinde, Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması nda 4 sıra ilerleyerek 55. olması etkili olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren endekslerin 3 tanesinde geçtiğimiz yıla göre Karabük ün daha alt sıralarda yer aldığı tesbit edilmesine rağmen, genel endekste 3 sıra ilerleyerek 38. sıradan 35. lige yükseldiği görülmekedir. Bu gelişimde sıralamada yer alan diğer illerin daha zayıf performans göstermesi etkili olmuştur. Şekil-166: İlde Kişi Başına Düşen Mesken Elektrik Tüketim Miktarı

210 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Kilis Genel Endeksteki Sırası 65 11,64 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 61 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 72 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 29 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 73 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarında Kilis, 11,64 endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 65. il olarak tespit edilmiştir. Kilis ın rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin payının %4,45 olduğu, bunu sırasıyla %3,72 oranıyla Erişilebilirlik Endeksi ve %28,81 oranıyla ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin takip ettiği görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nin ilin rekabetçilik gücüne katkısı ise %,2 oranındadır. Erişilebilirlik Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye nin en rekabetçi 73. ili olan Kilis in sıralamasında bu yıl değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenlerindeki değişimler incelendiğinde; İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yılki sırasını koruyarak 67. sırada yer aldığı, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından sıralamada, Şekil 167 de yer aldığı üzere 81. sıradan 2. sıraya yükseldiği ve Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada 6 sıra ilerleyerek 21. olduğu tespit edilmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl, Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 4. il olarak tespit edilen Kilis, bu yıl 11 sıra ilerleyerek 29. olmuştur. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen bu ilerlemenin nedenlerini tespit etmek için, bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; İlin İhracat Hacmi bakımından sıralamada 6 sıra yükselerek 61. olduğu, Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 4 sıra gelişim gösterip 69. sıraya yerleştiği ve Şekil 168 de yer aldığı üzere Açılan Şirket Sayısındaki Değişim oranına göre sıralamada 3. sıradan 9. luğa yükseldiği tesbit edilmiştir. Şekil-167: İlde Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı 3 2,5 2 1, ,5 2

211 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,64 (%1) 3,58 (%3,72) 4,71 (%4,45),3(%,2) 3,35 (%28,81) Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 55. sırada yer alan Kilis ın bu yıl 6 sıra gerileyerek 61. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. İlin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde görülen bu gerilemenin nedenlerini tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İlde Kişi Başına Öğretim Elemanı Sayısı bakımından sıralamadaki yerinin 3 sıra gerileyerek 57. olduğu, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı nda 1 sıra gerileyip 57. olduğu, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı na göre sıralamada 1 basamak düşerek 64. olduğu, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı na ilişkin sıralamada 14 sıra gerileyerek 6. olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Kilis in 3 sıra gerileyerek 72. olduğu tesbit edilmiştir. Bu gerilemede; Son Beş Yıla Ait Endüstriyel Tasarım Tescil Ortalaması na göre sıralamada 1 basamak gerileyerek 65. olması etkili olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarına göre Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 66. il olarak tesbit edilen Kilis, bu yılki endeks sonuçlarında 1 sıra ilerleyerek 65. sırada yer almıştır. Kilis in bu ilermemesinde Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen gelişim önemli paya sahiptir. Şekil-168: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

212 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Osmaniye Genel Endeksteki Sırası 48 15,24 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 56 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 59 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 62 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 4 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre, 15,24 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 48. il olarak tespit edilen Osmaniye nin rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde, Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %64,28 oranında katkı sağladığı tespit edilmiştir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %22,32, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %13,32, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,8. Osmaniye nin rekabetçilik gücüne en fazla katkı sağlayan endeks olan Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin sıralamalarda, geçtiğimiz yıla göre 5 basamak gerileyerek 4. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başı Sabit Telefon Hattı Sayısı na ilişkin sıralamada değişim olmayıp 63. sıradaki yerini koruduğu, Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı nda 1 basamak gerileyerek 65. sıraya gerilediği, Haberleşme ve Ulaşım Sektörü Kamu Yatırımı bakımından sıralamada 67. sıradan 73. sıraya gerilediği tespit edilmiştir. Kilometrekare ye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu bakımından sıralamada ise, 5 sıra gerileyerek 55. olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Öğretim Elemanı ve Üyesi Bakımından sıralamadaki yerinin değişmeyerek 73. olmaya devam ettiği, Kişi Başına Düşen Uzman Hekim Sayısı nda 1 sıra gerileyip 61. olduğu, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 1 sıra gerileyerek 62. sırada yer aldığı, ÖSS Başarı Oranı nda 3 sıra gerileyerek 2. olduğu, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı bakımından sıralamada yine 1 sıra gerileyerek 55. olduğu tesbit edilmiştir. Bu endeksi meydana getiren alt değikenlerde görülen gerilemeler ve sıralamada yer alan diğer illerin daha iyi performans göstermesi nedeniyle Osmaniye, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtigimiz yıla göre 4 sıra gerileyerek 56. sırada yer almıştır. Şekil-169: İlin Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı 5 4,5 4 3,5 3 2, ,5 1,5 22

213 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ,24 (%1) 9,79 (%64,28) 2,4 3,4 (%13,32),1 (%,8) (%22,32) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl Türkiye nin en rekabetçi 69. ili olarak belirlenen Osmaniye nin, bu yıl 7 sıra ilerleyerek 62. olduğu tespit edilmiştir. Bu gelişimin nedenlerini tespit etmek için bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 169 da yer aldığı üzere Sanayi Elektrik Tüketim Miktarı nda 57. likten 39. sıraya yükseldiği ve Şekil 17 te görüldüğü üzere Açılan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamada 13 sıra yükselerek 18. olduğu tesbit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi İldeki Toplam Kamu Yatırımı (Enerji, Ulaştırma- Haberleşme hariç) bakımından 67. sıradan 55. sıraya yükselen Osmaniye, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 16. olmuştur. İlde Tahakkuk Eden Vergi Miktarı na ilişkin sıralamada 4 sıra yükselerek 52. olan şehrin, İlin İhracat Hacmi nde 2 basamak gelişim kaydederek 71. olduğu saptanmıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçen yıl 62. olan Osmaniye, bu yıl 3 sıra ilerleyerek bu endekse göre en rekabetçi 59. ilimiz olarak tesbit edilmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 27-8 yılı sonuçlarında, Türkiye nin 81 ili arasında en rekabetçi 5. İl olduğu saptanan Osmaniye, bu yıl Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde görülen gelişimlerin de etkisiyle genel endekste 2 sıra ilerleyerek 48. olmuştur. Şekil-17: Bir Önceki Yıla Göre İlde Açılan Şirket Sayısındaki Değişim

214 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Düzce Genel Endeksteki Sırası 63 12,13 Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi Sıralaması 65 Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi Sıralaması 45 Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi Sıralaması 73 Erişilebilirlik Endeksi Sıralaması 48 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 12,13 puanla Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 63. il olarak tespit edilen Düzce nin rekabetçilik gücü alt endeksler bazında incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nin ilin rekabetçilik seviyesine %63,6 oranında katkı sağladığı görülmektedir. Diğer endekslerin ilin rekabetçiliğine katkıları oransal olarak şöyledir: Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi %26,5, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi %1,6, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi %,29. Erişilebilirlik Endeksi verilerine göre Düzce, Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 48. il olarak tespit edilmiş olup, geçtiğimiz yıla göre endeksteki sıralamasında bir değişim olmamıştır. Bu endeksin alt değişkenleri incelendiğinde; Kilometrekareye Düşen Bölünmüş Yol Uzunluğu na ilişkin sıralamada geçtiğimiz yıl 8. sırada olan ilin, bu yıl 4 sıra gerileyerek 12. olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma ve Haberleşme Alanında Kamu Yatırımı nda 3 sıra gerileyerek 8. olduğu görülen Düzce nin İlde Kişi Başına Düşen Sabit Telefon Hattı Sayısı na göre sırasının 3 sıra gerileyerek 44. olduğu görülürken, Kişi Başına Düşen ADSL Aboneliği Sayısı na göre yerinin değişmeyerek 26. sırada yer aldığı saptanmıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; İlde Kişi Başına Öğretim Elemanı Bakımından sıralamadaki yerinin 2 sıra gerileyerek 28. olduğu, ÖSS Başarı Oranı na ilişkin sıralamada 74. sıradaki yerinin değişmediği, benzer şekilde Kişi Başına Düşen Hastane Yatağı Sayısı na göre sıralamada 53. olmaya devam ettiği, Kişi Başına Düşen Otomobil Sayısı nda 3 sıra gerileyip 36. olduğu, Kişi Başına Düşen Mevduat Miktarı bakımından 48. likten 53. lüğe gerilediği ve Şekil 171 de görüldüğü üzere, Kişi Başına Düşen Elektrik (Mesken) Tüketim Miktarı nda 2 basamak gerileyerek 28. sırada yer aldığı tesbit edilmiştir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde geçtiğimiz yıl 6. sırada yer alan Düzce, alt değişkenlerde görülen gerilemeye paralel olarak 5 sıra gerilemiş ve bu yılki endeks sonuçlarında 65. olmuştur. Şekil-171: İlde Kişi Başına Düşen Mesken Elektrik Tüketim Miktarı

215 İllerarası Rekabetçilik Endeksi ri Endeks Değer ,13 (%1) 7,65 (%63,6) 1,28 (%1,6),4 (%,29) 3,16 (%26,5) Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nin alt değişkenleri incelendiğinde; Şekil 172 de görüldüğü üzere, İldeki (Haberleşme-Ulaştırma, Enerji Hariç) Toplam Kamu Yatırımı bakımından 6 sıra ilerleyerek 1. olduğu, Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sabit Yatırım Miktarı na ilişkin sıralamada 1 basamak ilerleyerek 37. sırada yer aldığı ve İlin İhracat Hacmi ne sıralamada 4 sıra gelişim göstererek 45. olduğu tesbit edilmiştir. Erişilebilirlik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Bu endeksi meydana getiren bazı alt değişkenlerin sıralamalarında gelişimler olduğu tesbit edilmesine rağmen, Açılan ve Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre sıralamalarda önemli değişimler olduğu görülmektedir. Açılan Şirket Sayısındaki Değişim bakımından geçtiğimiz yıl 23. olan Düzce bu yıl 61. sıraya gerilemiş, Kapanan Şirket Sayısındaki Değişim e göre 73. sıradan 8. sıraya yükselmiştir. Diğer bir ifadeyle Düzce nin, bir önceki seneye göre değişim bakımından olarak en fazla şirketin kapandığı öte yandan en az şirketin açıldığı illerden birisi olduğu saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretimi Potansiyeli Endeksi nde geçtiğimiz yıl 62. sırada yer alan Düzce, bu gelişimin de etkisiyle bu yıl 11 sıra gerileyerek 73. olmuştur. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 52. sırada yer alan Düzce bu yıl 7 sıra yükselerek 45. olmuştur. Bu endeksi meydana getiren alt değişkenlerin sıralamalarında önemli değişimler olmadığı görülmesine rağmen ilin 7 basamak ilerlemesinde, sıralamada yer alan diğer illerin daha kötü performans göstermesi etkili olmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde geçtiğimiz yıl 59. sırada yer alan Düzce, alt endesklerde görülen gelişimlere paralel olarak bu yıl 4 sıra gerileyerek 63. olmuştur Şekil-172: İldeki Toplam Kamu Yatırımı* (*Ulaştırma ve Haberleşme Hariç) 25

216 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

217 İllerarası Rekabetçilik Endeksi İBBS Düzey 2 Bölge Değerlendirmeleri 27

218 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR 1: İstanbul İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli İstanbul İBBS Düzey 2 TR1 bölgesinde yer alan İstanbul, Türkiye ve bölgenin en fazla nüfusa sahip metropol alanıdır. Türkiye nin iktisadi açıdan en önde gelen şehri olan İstanbul un lider konumunu İllerarası Rekabet Endeksi verileri de teyit etmektedir. Endeksin 27-8 ve 28-9 yılı sonuçlarında İstanbul, Türkiye nin en rekabetçi ili konumunda bulunmaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre İstanbul, 84.3 toplam endeks puanı ile en yakın rakibi olan Ankara nın açık ara önünde yer almıştır. İstanbul un içinde bulunduğu TR1 bölgesi, ülkemiz sanayileşmesinin en yoğun olduğu bölgedir. İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye nin 5 büyük sanayi kuruluşu listesinde 227 şirket TR1 bölgesinde bulunmaktadır. Ülkemizin en rekabetçi ili konumunda bulunan İstanbul, aynı zamanda jeostratejik, tarihsel ve ekonomik ağırlığı ile Avrasya Bölgesi nin Ticaret ve Finans Merkezi olarak algılanan, etkisini Balkanlar ve Doğru Avrupa'ya, Orta Doğu ya, Kafkaslar a ve Kuzey Afrika ya kadar hissettiren bir cazibe merkezidir. TR 1 bölgesini oluşturan İstanbul un rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli, Erişelebilirlik, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik alt endekslerinde Türkiye nin en rekabetçi ili konumunda olduğu görülmektedir. Öte yandan, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksine göre İstanbul, Ankara nın ardından ikinci sırada yer almaktadır. Bu bölgedeki yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ve şehrin rekabet gücünü düşüren en önemli faktörlerden birisi yüksek nüfustur. TÜİK tarafından açıklanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 28 yılı sonuçlarına göre İstanbul da 12.7 milyon kişi yaşamaktadır. Bu gerçekleşme, ülkemiz nüfusunun %17.8 lik kısmının İstanbul da yaşamakta olduğunu ortaya koymaktadır. Önümüzdeki yıllarda İstanbul un nüfusunun artmaya devam etmesi, TR1 bölgesinin rekabetçilik gücü üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilecek bir faktördür. Günümüzde ülkelerin rekabetçilik güçlerinin belirlenmesinde, metropol alanlar daha fazla ön plana çıkmaya başlamıştır. İstanbul, Türkiye nin en önemli metropol alanı olmasının yanında dünyanında önde gelen metropol merkezlerinden birisi konumundadır. Bu nedenle, TR1 bölgesinde yer alan İstanbul ilinin rekabetçilik gücünü artırmaya yönelik atılacak adımlar, sadece bu bölgeyi değil ülkemizin tamamını da önemli anlamda etkileyecektir. 28

219 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR 21: Edirne - Kırklareli - Tekirdağ İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Edirne Kırklareli Tekirdağ İllerarası Rekabetçilik Endeksi yılı verilerinde TR21 bölgesinde bulunan illerden Tekirdağ, toplam endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 7. şehri olmuştur. Bölge kapsamındaki diğer illerden Edirne, genel endeks puanı ile en rekabetçi 25. ilimiz olarak endekste yer alırken, Kırklareli 2.11 endeks puanı ile 28. sırada yer almıştır. TR21 bölgesindeki illerin tamamı, Türkiye nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa ya yakınlıklarından dolayı, erişilebilirlik alanında önemli avantaja sahiptirler. Nitekim, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nin alt endekslerinden olan Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin veriler de bunu doğrular niteliktedir. Erişilebilirlik Endeksi nde Tekirdağ, Türkiye deki 81 il arasında 3. sırada yer alırken, Edirne 21. ve Kırklareli 24. sırada bulunmaktadır. Bu doğrultuda, TR21 bölgesinde bir lojistik merkezi olmasına yönelik uygulanacak projelerin, bu illerin erişilebilirlik alanında rekabet avantajlarını artırılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren diğer alt değişkenler incelendiğinde; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi nde Tekirdağ ilinin ön plana çıktığı görülmektedir. TR21 bölgesindeki diğer illere kıyasla sanayi tesislerinin daha yoğun olduğu Tekirdağ ili, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi nde Türkiye deki 81 il arasında 9. en rekabetçi il konumundadır. Diğer alt endekslerden olan, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi verilerine göre Tekirdağ 2. sırada olup, bölgedeki diğer iller arasında bu alanda rekabet gücü en yüksek il konumunda bulunmaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi nde ise Edirne ili TR 21 bölgesindeki iller arasında daha iyi bir konuma sahiptir. Öte yandan, Edirne ilinin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi alanında TR 21 bölgesi bünyesindeki diğer illere göre rekabet gücünün daha yüksek olduğu göze çarpmaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre Edirne, endeks puanı ile 81 il içerisinde 17. sırada yer alırken, Tekirdağ 32 ve Kırklareli 39. sıralarda bulunmaktadır. Endeks verileri kapsamında yapılan değerlendirmeler, TR 21 bölgesinde bulunan illerin rekabetçilik düzeyleri arasında farklılık olduğunu ortaya koymaktadır. Alt endeks verileri incelendiğinde, illerin rekabetçilik seviyelerinin birbirlerine göre farklı alanlarda gelişmiş olduğu tesbit edilmiştir. Bu nedenle İBBS Düzey 2 TR21 bölgesinde üretilecek projelerde, bu bölge kapsamındaki illerin rekabetçilik düzeylerindeki farklılıkların göz önünde bulundurulması, bölgenin tamamının rekabetçilik seviyesinin artırılması açısından önemli bir gösterge olarak ön plana çıkmaktadır. 29

220 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR22: Balıkesir - Çanakkale İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Balıkesir Çanakkale İBBS Düzey 2 TR22 bölgesinde Balıkesir ve Çanakkale illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi yılı verilerine göre Balıkesir ili Türkiye deki 81 il içerisinde 26. sırada yer alırken, Çanakkale 27. en rekabetçi ilimiz olmuştur. Endeks verileri TR22 bölgesindeki iki şehrin rekabetçilik güçlerinin birbirlerine oldukça yakın seviyelerde olduğunu ortaya koymaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren alt endekslerden olan Erişilebilirlik Endeksi verilerinde TR22 bölgesindeki Balıkesir ve Çanakkale illerinin birbirlerine yakın değerleri olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Alt Endeksi nde Balıkesir 2. sırada yer alırken Çanakkale 22. sırada bulunmaktadır. TR22 bölgesinde bulunan Balıkesir ve Çanakkale illerinin rekabetçilik seviyeleri, İllerarası Rekabetçilik Endeksi ni meydana getiren diğer üç alt endeks bakımından değerlendirildiğinde, illerin rekabetçilik seviyelerinde ayrışmaların olduğu göze çarpmaktadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi nde Çanakkale ili 2. sırada kendisine yer bulabilirken, Balıkesir 37. en rekabetçi il konumundadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ise Balıkesir, en rekabetçi 21. İlimiz konumunda iken, Çanakkale 31. sırada yer almıştır. Balıkesir, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi verilerine göre 29. sırada yer alırken, Çanakkale 42. sırada kendisine yer bulmuştur. İllerarası Rekabetçilik Endeksi verileri genel olarak değerlendirildiğinde, TR22 bölgesinde yer alan Balıkesir ve Çanakkale illerinin rekabetçilik güçlerinin birbirilerine oldukça yakın olduğu görülmektedir. Fakat, endeksi meydana getiren alt değişkenler incelendiğinde, illerin kendi içlerinde ayrışmalar olduğu ortaya çıkmaktadır. Ticaret Becerisi alanında Çanakkale ili ön plana çıkarken, Yaşam Kalitesi bakımından Balıkesir in daha iyi durumda olduğu tesbit edilmiştir. Bununla birlikte illerin rekabetçilik seviyelerinin genelde yakın olması bölgeye yönelik üretilecek projelerin dengesizlik giderme alanına çok kaynak ayrılmasını gerektirmeyeceği için bir avantaj olarak kabul edilebilir. 21

221 TR31: İzmir İllerarası Rekabetçilik Endeksi İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli İzmir İBBS Düzey 2 TR31 bölgesinde yer alan İzmir, Türkiye'nin İstanbul ve Ankara dan sonra 3. büyük metropol alanı konumunda olup, ticaret ile bütünleşmiş bir liman kentidir. İzmir, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre, endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde rekabet gücü en yüksek 3. il konumunda bulunmaktadır. TR31 bölgesinde yer alan İzmir in coğrafi konumu, erişilebilirlik alanında önemli avantajlar sağlamaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi Alt Endeksleri nden olan Erişilebilirlik Endeksi ne ilişkin veriler de İzmir in bu alandaki rekabet avantajını teyid etmektedir. Sahip olduğu ard bölge ile Batı Anadolu nun dünyaya açılan kapısı konumunda olan İzmir, Erişilebilirlik Endeksi ne göre İstanbul un ardından Türkiye nin en rekabetçi 2. ili konumunda bulunmaktadır. İzmir Erişelebilirlik Endeks'teki bu pozisyonunu geçen yıla göre korumuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi verilerini incelediğimizde; TR31 bölgesinde yer alan İzmir in, bu konuda İstanbul, Ankara ve Eskişehir'in ardından, geçen sene olduğu gibi bu yılda, Türkiye nin en iyi 4. şehri olduğu görülmektedir. Özellikle tarıma dayalı sanayinin ülkemizdeki önemli merkezlerinden olan İzmir in, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi verilerinde de geçen yıl olduğu gibi 28-9 Endeksi'nde de 2. en rekabetçi il olduğu tesbit edilmiştir. TR31 bölgesinde yer alan İzmir in rekabet gücü bakımından en alt sırada olduğu endeks, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi olup, 28-9 yılı sonuçlarına göre bu alt endekste Türkiye deki 81 il arasında 12. sırada yer almıştır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde geçen yıla göre üç sıra kaybeden İzmir in bu Alt Endekste gerilemesi, diğer illerin daha iyi performans göstermesi ile olmuştur. Ama yine de rekabet yarışında üç sıra gerileyen İzmir'in yerel yöneticilerinin bu konuyu dikkate almalarında fayda görülmektedir. 211

222 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR32: Aydın - Denizli - Muğla İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Aydın Denizli Muğla İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerinde Düzey 2 TR32 bölgesinde bulunan illerden Aydın, endeks puanı ile Türkiye nin 81 ili içerisinde en rekabetçi 17. il olarak tesbit edilmiştir. TR32 Bölgesinde bulunan diğer illerden Denizli, puanla 15. ve Muğla 24.9 puanla 21. sırada yer almışlardır. Aydın geçen yıla göre genel rekabetçilik sıralamasında 2 sıra düşerken, Denizli bir basamak yükselmiş ve Muğla bir basamak düşmüştür. TR32 bölgesini oluşturan şehirlerden Denizli sanayi alanında ön plana çıkmış bir şehir konumunda olup, Aydın ve Muğla tarım ve turizm alanlarında gelişmiş şehirlerdir. Nitekim, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçları da TR32 bölgesinde bulunan illerin farklı alanlarda gelişmişlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Genel Rekabetçilik Endeksi nde 17. en rekabetçi il konumunda bulunan Aydın, Erişilebilirlik Alt Endeksi nde 9. sırada yer alırken, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi ne göre sıralamada 43. sıradadır. Ülkemizin önemli tekstil üretim merkezlerinden olan Denizli, Genel Endeks'te 15. sırada olup, alt endeksler incelendiğinde; şehrin Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ne göre 8, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre 17. sırada olduğu görülmektedir. Endeks verileri Muğla ilinin, TR32 bölgesindeki diğer illere göre rekabetçilik gücünün göreceli olarak daha az olduğunu göstermektedir. Genel Endekts te 21. sırada yer alan Muğla iline ilişkin alt endeks verileri incelendinde; şehrin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endeksi nde 15. ve Erişilebilirk Endeksi ne göre 14. sırada yer aldığı tesbit edimiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi yılı sonuçları TR32 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçleri bakımından birbirlerine oldukça yakın seviyelerde olduğunu göstermektedir. Alt endeks verileri esas alınarak il bazında yapılan değerlendirmelerde, illerin gelişmişlik gösterdiği sektörlere bağlı olarak rekabetçilik güçlerinin farklı alanlarda daha ön veya geri planlarda olduğu tesbit edilmektedir. Yerel yöneticilerin bu gerçekleri dikkate alarak proje geliştirmeleri, sonuçların başarılı olması açısından faydalı olacaktır. 212

223 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR33: Afyonkarahisar - Kütahya - Manisa - Uşak İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Afyonkarahisar Kütahya Manisa Uşak İBBS Düzey 2 TR33 bölgesinde alfabetik sıra ile; Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşak illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre TR33 bölgesinde yer alan illerden Afyonkarahisar 15,24 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 47. ili konumunda bulunurken, aynı bölgede yer alan diğer illerden Kütahya 13,87 puanla 57, Manisa 19,81 puanla 31. ve Uşak 19,36 puanla 33. sıralarda yer almışlardır. Afyonkarahisar geçen yıla göre dört basamak yükselmiş, Kütahya bir basamak düşmüş, Manisa altı basamak düşmüş ve Uşak bir sıra yükselmiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi ne ilişkin sonuçlar, TR33 bölgesinde bulunan illerin rekabetçilik güçlerinin orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Endeks sonuçlarına göre, TR33 bölgesindeki Manisa rekabet gücü en yüksek 31. ilimiz konumunda olup, onun iki sıra gerisinde Uşak yer almaktadır. Endeksi meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre, TR33 bölgesindeki illerin birbirlerine yakın sıralarda oldukları görülmektedir. Erişilebilirlik Alt Endeksi ne göre Afyonkarahisar ve Kütahya illerinin rekabetçilik seviyelerinin bölgede yer alan diğer illere göre daha düşük olduğu tesbit edilmiştir. Bölge içerisinde yer alan diğer illere göre sanayi bakımından daha gelişmiş konumda bulunan Manisa, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi verilerinde 22. sırada olup bu alanda rekabet gücü en yüksek olan il konumundadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi nde ise Manisa ve Kütahya illeri ön plana çıkmaktadır. Bu alt endeks verilerine göre Manisa 15 ve Kütahya 18. sırada yer alarak TR33 bölgesinin Markalaşma Becerisi en gelişmiş illeri olmuşlardır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Alt Endeksi nde 61. sırada bulunan Kütahya nın, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Alt Endeksi nde 18. sırada yer alıyor olması, ilde ortaya çıkan inovasyonların ticari sonuç almaya yeterince yönlendirilmediğini ortaya koymaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları ışığında, TR33 bölgesinde yer alan dört ilden daha batıda yer alan Manisa ve Uşak'ın rekabetçilik güçlerinin bölge içerisindeki diğer illere göre göreceli olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yerel kararvericilerin gelecekte projeler hazırlarken bu gerçeği gözönünde bulundurmalarında fayda bulunmaktadır. 213

224 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR41: Bilecik - Bursa - Eskişehir İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bilecik Bursa Eskişehir Uşak İllerarası Rekabeçilik Endeksi yılı sonuçlarına göre, TR41 bölgesinde yer alan Bursa, 35,6 endeks puanı ile Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 5. şehir konumunda bulunurken, hemen ardından gelen Eskişehir, 32.5 endeks puanı ile 6. sırada yer almaktadır. TR41 bölgesinde bulunan bir diğer ilimiz olan Bilecik ise, endeks puanı ile diğer iki şehre göre açık ara geriden gelerek genel rekabetçilik sıralamasında 54. sıradaki ilimiz olmuştur. Bilecik geçen yılki genel rekabetçilik sıralamasına göre bir basamak yükselirken, Bursa bir basamak düşmüş ve Eskişehir yerini korumuştur. Endeks sonuçlarına göre, Bursa nın hemen ardından 6. sırada yer alan Eskişehir, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi alanında Türkiye'de ön plana çıkan bir şehrimizdir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi alt endeksine göre Eskişehir ili, Ankara ve İstanbul un ardından 3. sırada yer almaktadır. TR41 bölgesinde yer alan Bilecik ilinin, aynı bölgede yer alan Bursa ve Eskişehir'e göre rekabetçilik gücünün daha zayıf olduğu görülmektedir. Genel endeks sonuçlarına göre 54. sırada yer alan Bilecik e ait alt endeks sonuçları incelendiğinde; ilin rekabet gücü en fazla olduğu alt endekslerin Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ile Erişilebilirlik olduğu görülmektedir. Bölgedeki yerel kararvericilerin bir taraftan Bursa ve Eskişehir'in yakaladığı ivmeden faydalanırken bir taraftan da Bilecik'in kullanamadığı potensiyelleri harekete geçirecek projeler tasarlamaları bütün bölgenin faydasına olacaktır. Endeks sonuçları TR41 bölgesinde bulunan illerimizden olan Bursa ve Eşkişehir in ülkemizin rekabet gücü en yüksek illeri arasında bulunduğunu ortaya koymaktadır. Endeksi meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; ülkemizin önemli sanayi şehirlerinden olan Bursa nın Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre 5. en rekabetçi il olduğu görülmektedir. Bursa nın sanayi alanında gelişmiş bir il olmasının yanısıra Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 3. sırada yer alması şehrin geleceğine yönelik olumlu bir izlenim uyandırmaktadır. 214

225 TR42: Bolu - Düzce - Kocaeli - Sakarya - Yalova İllerarası Rekabetçilik Endeksi İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bolu Düzce Kocaeli Sakarya Yalova TR42 bölgesinde 5 ilimiz yer almaktadır. Bu illerden Kocaeli, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 36,24 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 4. ili konumdadır. Bölgede yer alan diğer illerin genel endeksteki sıralamaları şöyledir: Sakarya 22,79 endeks puanı ile 22, Yalova 22,48 endeks puanı ile 24, Bolu 15,38 puan ile 4. ve Düzce 12,12 puan ile 63. en rekabetçi ilimiz olarak tesbit edilmiştir. Bolu 27-8 endeksine göre bu yıl yedi sıra yükselirken, Düzce dört sıra düşmüş, Kocaeli bir sıra yükselmiş, Sakarya yerini korumuş ve Yalova üç sıra gerilemiştir. Şehrin sanayi bakımından gelişmiş olması Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi bakımından 4. sırada yer almasını sağlamıştır. Bölge kapsamındaki diğer illerden Bolu nun en çok ön plana çıktığı alt endeks, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi dir. Şehir bu endekse göre 22. en rekabetçi il konumundadır. Düzce ve Sakarya illerinin en iyi performans gösterdiği alt endeks ise Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi dir. Bu endekse göre Düzce ve Sakarya illeri sırasıyla, 45. ve 16. sıralarda yer almaktadırlar. Yalova ilinin rekabetçilik gücünün en fazla olduğu alan şehrin erişilebilirliği olup, Erişilebilirlik Endeksi ne göre Yalova Türkiye'deki 16. en rekabetçi il olmuştur. TR42 bölgesi genel olarak incelendiğinde; bölge dahilindeki illerin rekabetçilik güçleri arasında önemli farklılıklar olduğu görülmektedir. Öte yandan, Türkiye nin en önemli ulaşım ağlarından TEM in Bolu, Düzce, Sakarya ve Kocaeli il merkezlerinden geçiyor olması ve Yalova nın Kocaeli üzerinden bölünmüş yol ile TEM e bağlanmış olması TR42 bölgesi için birleştirici bir unsurdur. Ülkemizin önemli sanayi merkezlerinden birisi olan Kocaeli nin rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeks değerleri incelendiğinde; Erişilebilirlik, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endekslerinde şehrin Türkiye nin en rekabetçi 4. ili olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik alanında şehrin sahip olduğu avantajlardan olan; liman şehri olması, İstanbul metropol alanında bulunması, Kocaeli nin bölgedeki diğer illere kıyasla daha sanayileşmiş olmasının etkenlerindendir. 215

226 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR51: Ankara İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Ankara İBBS Düzey 2 TR51 bölgesinde başkent Ankara yer almaktadır. Türkiye nin en kalabalık ikinci şehri olmasının yanısıra, Anadolu daki yolların keşişme noktası olan başkent Ankara, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre bir sene önceki genel endekste ikincilik pozisyonunu korumuştur. TR51 bölgesinde yer alan Ankara nın rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne göre Ankara nın 1. sırada bulunduğu görülmektedir. Diğer değişkenlere ek olarak Türkiye nin önde gelen ve kalabalık üniversitelerine sahip olan Ankara, Beşeri sermaye alanında ilk sırada yer almaktadır. Ankara nın Türkiye nin merkezinde bulunması, gelişmiş havaalanına ve otoyol ağına sahip olması; demir yolunun bulunması şehrin erişilebilirlik alanındaki avantajları olup, bu alandaki rekabetçilik gücünü ifade eden Erişilebilirlik Endeksi ne göre, limanı olmamasına rağmen, Türkiye nin en rekabetçi 5. ili konumundadır. Nüfusunun önemli bir kısmı kamu hizmeti sektöründe olmasına rağmen, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli değişkeninde üçüncü sırada yer alan Ankara, sahip olduğu üniversiteleri kullanarak Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik değişkeninde de İstanbul un ardında ikinci sıraya yerleşmiştir. Türkiye'de İstanbul'a göre daha üstün bir Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi endeksinde sahip olarak cazibesini gelecekte daha da artırma potansiyeli vardır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi alt endeksinde birinci sıraya oturması; ilde Bir Doktora Programından Mezun Olan Öğrenci, Kişi Başına Uzman Hekim Sayısı, Kişi Başına Mevduat ve Kişi Başına Alışveriş Merkezi Alanı değişkenlerinde Türkiye'de ilk sırada yer alması ile açıklanmaktadır. İstanbul'dan sonra Türkiye'nin küresel şehirler ligine girmeye en yakın adayı olan Ankara'nın yerel kararvericilerinin bu gerçeği gözönünde bulundurarak hazırlayacakları projeler ile, gelecekte Ankara'nın küresel şehirler ligine taşınma ihtimali yüksektir. 216

227 TR52: Karaman - Konya İllerarası Rekabetçilik Endeksi İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Karaman Konya İBBS Düzey 2 TR52 bölgesinde Karaman ve Konya illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerine göre Karaman Türkiye nin en rekabetçi 46. ili konumunda bulunmaktadır. Aynı bölgede yer alan Konya ise, en rekabetçi 11. ilimiz olarak tesbit edilmiştir Genel Endeksi'nde 1. sırada olan Konya yeni endekste bir basamak düşerken, Karaman 44. sıradan iki basamak düşerek 28-9 Genel Endeksi'nde 46. sırada yer almıştır. TR52 bölgesinde yer alan Karaman ve Konya illerinin rekabet güçlerini meydana getiren alt endeks verileri incelendiğinde; Karaman ın rekabet gücünün Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri nde daha fazla olduğu görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Türkiye nin en rekabetçi 28. ili olan Karaman, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre 33. sırada yer almaktadır. Karaman ın coğrafi konum olarak İç Anadolu ile Akdeniz Bölgesi nin birleştiği yerde olması şehre avantaj sağlıyor olmasına rağmen, şehrin deniz ve hava yolu ulaşımına sahip olmaması erişilebilirlik alanında rekabetçilik gücünü olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle şehir Erişilebilirlik Endeksi ne göre 62. en rekabetçi il konumundadır. TR52 bölgesinde yer alan diğer il olan Konya, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde Türkiye nin en rekabetçi 11. ili konumundadır. Konya, Genel Endeksi meydana getiren alt endekslerden olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 7. en rekabetçi il olmuştur. Başta tarıma dayalı sanayi olmak üzere, çeşitli sanayi dallarının şehirde gelişmiş olması Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde şehrin rekabetçilik gücünün yüksek olmasını açıklamaktadır. Konya'nın Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ön sıralarda yer almasının yanısıra Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyel'inde yedinci sırada yer alması, şehrin geleceğine ilişkin ciddi bir gelişme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca Konya'nın aynı zamanda Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne göre 12. sırada yer alması, şehrin Türkiye'nin yaşamak için cazip şehirlerinden birisi olduğunu göstermektedir. TR52 bölgesinde bulunan Karaman ve Konya illeri, İllerarası Rekabetçilik Endeksi verileri ışığında genel olarak değerlendirildiğinde, iki ilin de Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli ve Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksleri ndeki rekabetçilik güçlerinin diğer endeks verilerine göre daha yüksek seviyede oldukları görülmektedir. Bununla birlikte iki il arasındaki farklılık miktarı yerel kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken ana konuların başında gelmektedir. 217

228 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR61: Antalya - Burdur - Isparta İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Antalya Burdur Isparta TR61 Bölgesinde bulunan Antalya, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 29,39 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 8. ili konumundadır. Bölge dahilinde yer alan illerden olan Burdur 14,23 endeks puanı ile 55. sırada yer alırken, Isparta 22,77 puanla 23. sıradadır. Genel Rekabetçilik sıralamasına göre Antalya, bir önceki yıla göre üç basamak yükselirken, Burdur iki basamak gerilemiş ve Isparta ise üç basamak yükselmiştir. TR61 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik seviyeleri bakımından birbirlerine göre oldukça farklı oldukları görülmektedir. Antalya, bulunduğu 8. sıra ile bölgenin rekabetçilik gücü en yüksek ili olup, onu 23. sıradaki yeri ile Isparta takip etmektedir. Burdur ise Türkiye genelindeki sıralamada 55. sırada yer alırken, TR61 bölgesi kapsamındaki iller arasında rekabetçilik gücü en az olan ildir. TR62 bölgesinin rekabetçilik seviyesi en yüksek ili olan Antalya nın, rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ise Erişilebilirlik Endekslerinde 5. sırada yer aldığı görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 9. sırada yer alan il, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 1. en rekabetçi il konumundadır. TR61 bölgesindeki Isparta nın rekabetçilik gücünün en fazla olduğu alt endeks ise Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi dir. Bu endeks verilerine göre Isparta, Türkiye deki 81 il arasında 6. en rekabetçi il konumundadır. Diğer üç alt değişkende gerilerde olan Isparta, yaşamak için cazip bir şehir görünümüde olmasına rağmen rekabetçilik endeksindeki diğer üç alt endeks'teki yeri sebebi ile Antalya'ya göre onbeş basamak geride bulunmaktadır. TR61 bölgesinin diğer ili Burdur'un, rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endekslerden olan Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ön plana çıktığı görülmektedir. Bu endeks verilerine göre Burdur, Türkiye'de en rekabetçi 32. il olarak tesbit edilmiştir. TR61 bölgesindeki üç ilin rekabetçilik sıralamasındaki pozisyonlarının farklılığı bölgedeki yerel yöneticilerin hazırlayacakları projelerde önemle dikkat etmeleri gereken bir veri olarak ortaya çıkmaktadır. 218

229 TR62: Adana - Mersin İllerarası Rekabetçilik Endeksi İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Adana Mersin TR62 bölgesinde yer alan Adana ve Mersin illeri, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 verilerine göre birbirlerine yakın rekabetçilik güçlerine sahip olan illerimizdir. Adana 28,78 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 9. ili konumunda bulunurken, bölgenin diğer ili Mersin, 26,72 endeks puanı ile en rekabetçi 12. ilimizdir dönemi 8. sırada bulunan Adana 28-9 endeksinde bir sıra düşerken, 14. sırada bulunan Mersin iki sıra yükselmiştir. Adana nın rekabet gücünü oluşturan alt endeks verileri incelendiğinde; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik endekslerinde 14. sırada yer aldığı görülmektedir. Şehrin coğrafi konumu erişilebilirliğine büyük avantajlar sağlamakta olup, Erişilebilirlik Endeksi ne göre 7. sırada yer almaktadır. Adana, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde ise 13. sırada kendisine yer bulmuştur. TR62 bölgesinde yer alan ikinci il olan Mersin in en fazla rekabet gücüne sahip olduğu alt endeksin Erişilebilirlik olduğu görülmektedir. Bu endekse göre 11. sırada yer alan Mersin, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre 12, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ne göre 17 ve Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne göre 19. en rekabetçi ilimiz konumundadır. TR62 bölgesinde yer alan Adana ve Mersin illerinin rekabetçilik seviyeleri arasında önemli bir farklılık olmaması, yerel yöneticilerin bölgenin rekabet gücünü artıracak projeler tanımlarken işlerini kolaylaştırıcı bir girdi olarak görülmelidir. Sahip olduğu potansiyel ile Türkiye'nin önemli metropol alanlarından biri haline gelme ihtimali yüksek olan Mersin-Adana bölgesinin, doğru stratejilerin uygulanması ile küresel bir metropol olma potansiyeli taşıması, yerel yöneticilerin omuzlarına ciddi bir sorumluluk yüklemektedir. Bu kapsamda gelecekte hızla gelişme potansiyelini dikkate alarak projelerin ve gelişme planlarının tanımlanması önemle gözönünde bulundurulması gereken bir husus olarak tavsiye edilmektedir. 219

230 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR63: Hatay - Kahramanmaraş - Osmaniye İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Hatay Kahramanmaraş Osmaniye TR63 Bölgesinde yer alan illerden Hatay, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre bölge içerisinde rekabetçilik gücü en yüksek il konumundadır. 27,1 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi onuncu şehri konumunda bulunan Hatay ın rekabet gücünde Erişilebilirlik ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri ön plana çıkmaktadır. TR63 Bölgesinde yer alan illerden olan Kahramanmaraş, 19,94 endeks puanı ile 3. en rekabetçi ilimiz konumundadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potantiyeli, Markalaşma Becerisi ve Erişilebilirlik alt endekslerinde şehrin rekabetçilik seviyelerine yakın seviyelerde olup bu endeks verilerine göre sırasıyla, 23, 24 ve 25. en rekabetçi ilimiz konumundadır. Bölgenin diğer bir ili olan Osmaniye'nin rekabetçilik seviyesinin TR63 bölgesindeki illere göre daha düşük seviyede olduğu görülmektedir. Osmaniye, İllerarası Rekabetçilik Endeksi nde 15,23 endeks puanı ile 48. sırada bulunmaktadır. Osmaniye nin alt endeks verileri incelendiğinde, rekabet gücünün en yüksek olduğu endeksin Erişilebilirlik olduğu tesbit edilmiştir. Şehir, Erişilebilirlik Endeksi ne göre Türkiye deki 81 il içerisinde 4. sırada yer alabilmiştir yılı verilerine göre Genel Rekabetçilik Endeksi'nde Hatay iki sıra, Kahramanmaraş bir sıra ve Osmaniye ise iki sıra yükselerek TR63 Bölgesindeki bütün illerin geçen döneme göre rekabetçilik bakımından olumlu performans göstermesini sağlamışlardır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, TR63 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerinin en düşük olduğu alt endeksin Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi olduğu görülmektedir. Bu endeks verilerine göre Hatay 44, Kahramanmaraş 52. ve Osmaniye 56. sıralarda bulunmaktadır. Erişelebilirlik Endeksi'nde Hatay'ın 6. sırada yer almasına rağmen Kahramanmaraş ve Osmaniye'nin sırasıyla 25 ve 4. sırada yer almaları yerel kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksinde TR63 Bölgesinde bulunan üç ilin birden gerilerde bulunması, yerel kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken ve bölgede yaşayan insanların ihtiyacı olan diğer bir öncelikli alan olarak saptanmıştır. TR63 bölgesindeki illerin rekabetçilik güçleri bakımından birbirlerine göre farklı konumlarda bulunmaları da bu farklılıkları ortadan kaldırıcı yeni projeler geliştirilmesi açısından dikkate alınması gereken diğer bir husus olarak öne çıkmaktadır. 22

231 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR71: Aksaray - Kırıkkale - Kırşehir - Niğde - Nevşehir İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Aksaray Kırıkkale Kırşehir Niğde Nevşehir İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre, Nevşehir 2,7 endeks puanı ile 29. sırada yer alarak TR71 bölgesinde yer alan illerden rekabet gücü en yüksek il olarak tesbit edilmiştir. Aynı bölgede yer alan illerden Kırıkkale 18,95 endeks puanı ile 36. sırada yer alıp bu ilimizi sırasıyla, 12,13 endeks puanı ve 62. sıra ile Aksaray, 11,43 endeks puanı ve 66. sıra ile Niğde, 11,1 endeks puanı ve 69. sıra ile Kırşehir illeri takip etmektedir. Geçen yıl 57. sırada bulunan Aksaray beş basamak yükselirken, Kırıkkale dört basmak yükselmiş, Kırşehir 65. sıradan dört basamak düşmüş, Niğde iki ve Nevşehir bir basamak yükselmiştir. TR71 Bölgesindeki iller rekabetçilik endeksi sonuçlarına göre analiz edildiğinde Kırıkkale ve Nevşehir'in bir grup ve Aksaray, Kırşehir ve Niğde'nin ise ikinci bir grup oluşturduğu gözlemlenmiştir. Temelde Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi ile Erişilebilirlik alt değişkenleri sebebi ile oluşan bu iki grup, yerel yöneticilerin üzerinde çalışmaları gereken bir alan olarak görülmektedir. Tabii oluşturulacak projelerden diğer önemli bir başlık ise TR71 Bölgesindeki beş ilimizin sahip olduğu potansiyellerin harekete geçirilerek genel rekabetçilik endeksinde daha üst basamaklara tırmanmasının sağlanmasıdır. TR71 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeks değerleri incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre, Kırıkkale ilinin 8. sıra ile bölge içerisindeki en rekabetçi il olduğu görülmektedir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde ise Niğde, 29. sıra ile en iyi performans göstermiş ildir. Nevşehir ili, Erişilebilirlik Endeksi nde 17. sıra ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 31. sıra ile bu endekslere göre TR71 bölgesindeki rekabet gücü yüksek ilimiz konumundadır. 221

232 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR72: Kayseri - Sivas - Yozgat İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Kayseri Sivas Yozgat İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre TR72 bölgesinde yer alan Kayseri, bölge içerisindeki iller arasında rekabetçilik gücü en yüksek il konumundadır. 26,34 endeks puanı ile 13. sırada yer alan Kayseri yi, 24,24 endeks puanı ile Sivas ve 9,6 endeks puanı ile 73. sırada yer alan Yozgat illeri takip etmektedir. Kayseri bir önceki döneme göre Genel Endeks'teki dokuzunculuk pozisyonundan dört basamak gerilerken, Sivas üç basamak yükselmiş; Yozgat ise iki basamak gerileyerek 73. sıraya gelmiştir. TR72 bölgesinin rekabetçilik seviyesi en yüksek ili olan Kayseri nin, rekabet gücünü meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 5, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 14. sırada olduğu tesbit edilmiştir. Sivas ilinin en iyi performans gösterdiği alt endeks ise Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi dir. Bu endeks verilerine göre 13. en rekabetçi ilimiz olan Sivas, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde ise 15. sıradadır. TR72 Bölgesinde bulunan Kayseri ve Sivas illerini hemen hemen bütün alt değişkenlere göre geriden takip eden Yozgat'ın sahip bulunduğu potansiyellerin saptanarak aradaki farkın kapanması için projelerin geliştirilmesi yerel yöneticiler için önemli bir görev olarak ortaya çıkmaktadır. TR72 bölgesinde yer alan illerden Kayseri ve Sivas ın rekabetçilik güçleri bakımından birbirlerine yakın değerlere sahip olmalarına rağmen, Yozgat ın, bölge kapsamındaki iller arasında rekabetçilik gücü göreceli olarak daha az durumdadır. Dolayısıyla bölgedeki kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken önemli bir konu başlığı bölgedeki iller arasındaki dengesizlik olarak ortaya çıkmaktadır. 222

233 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR81: Bartın - Karabük - Zonguldak İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bartın Karabük Zonguldak Zonguldak, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı sonuçlarına göre 24,7 puan ile 18. sırada yer almaktadır. TR81 bölgesindeki en rekabetçi il olan Zonguldak ı, 18,97 endeks puanı ve 35. sıra ile Karabük, 16,63 puan ve 42. sıra ile Bartın takip etmektedir dönemine göre üç basamak yükselen Bartın ve Karabük, dokuz basamak yükselen Zonguldak şehirlerinin oluşturduğu TR81 Bölgesi şehirleri, yapılan karşılaştırmalara göre geçen döneme nazaran hızlı bir gelişme sergilemişlerdir. TR81 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik seviyelerini meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Zonguldak ın erişilebilirlik alanında bölgedeki rekabetçilik gücü en yüksek il olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nde Türkiye nin en rekabetçi 1. ili olan Zonguldak ı, 42. sıra ile Bartın ve 45. sıradaki yeri ile Karabük illeri takip etmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi sonuçlarında 24 ve 26. sıra ile Karabük ve Zonguldak birbirlerine yakın rekabetçilik güçlerine sahip iken, Bartın ın 62. sıradaki rekabetçilik gücü ile göreceli olarak daha gerilerde olduğu tesbit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde Zonguldak 47. sıra ile TR81 bölgesi içerisindeki en rekabetçi il olmasına karşılık, bölgenin bu konuda genel bir geri kalmışlığı olduğu endeks rakamlarına yansımakta ve bu alan yerel kararvericilerin önüne üzerinde çalışılması gereken bir konu olarak çıkmaktadır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Karabük 24. sıra ile TR81 bölgesinde en iyi konuma sahiptir. 4. sırada yer alan Zonguldak ve 52. sırada yer alan Bartın'ın bu farkların kapatılması ve bölgedeki illerin genel gelişimi için projelerin hazırlanması ve uygulamaya geçirilmesi yerel kararvericilerin önünde duran çalışma alanları olarak görülmektedir. 223

234 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR82: Çankırı - Kastamonu - Sinop İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Çankırı Kastamonu Sinop TR82 bölgesinde Çankırı, Kastamonu ve Sinop illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik endeksi 28-9 yılı verilerine göre, Sinop ili Türkiye deki 38. en rekabetçi il olarak tesbit edilmiştir. Sinop aynı zamanda TR82 bölgesinde yer alan iller arasında rekabet gücü en yüksek il konumundadır. Bu ilimizi 6. sıra ile Kastamonu ve 64. sıra ile Çankırı illleri takip etmektedir Genel Endeks sıralamalarına bakıldığında Çankırı ve Sinop'un bir sıra gerilediği, Kastamonu nun ise bir basamak yükseldiği görülmektedir. TR82 bölgesinde yer alan illerin rekabet güçlerini meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde en iyi konumu 36. sıra ile Sinop almış olup, bu ilimizi 54. sıra ile Kastamonu ve 64. sıra ile Çankırı illeri takip etmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nde Sinop 32. sıra ile bölge içerisindeki ulaşılabilirliği en yüksek il olarak tesbit edilmiştir. Bu alanda Sinop u, 57. sıra ile Kastamonu ve hemen arkasından 58. sıra ile Çankırı takip etmektedir. BDT ülkelerine en yakın limanımızın bulunmasına ek olarak, ilde bulunan havaalanı Sinop un Erişilebilirlik Endeksi nde bölge içerisinde en iyi performans gösteren il olmasını sağlamaktadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi verilerine göre TR82 bölgesinde en iyi konumda olan il, 53. sıradaki Kastamonu dur. Bununla birlikte Kastamonu nun bu potansiyelini 66. sırada yer aldığı Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi'ne taşıyamadığı gözlenmiştir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi verilerinde 58. sıra ile Sinop un bölge içerisinde öne çıktığı görülmektedir. Sinop'un TR82 Bölgesi'nin diğer iki iline göre daha rekabetçi bir noktada bulunması yerel kararvericilerin dikkat etmesi gereken bir husus olmakla birlikte; bölgede bulunun üç ilin Türkiye'nin rekabetçilik endeksinde sahip oldukları düşük puanların artırılması daha büyük bir öncelik olarak görülmelidir. 224

235 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR83: Amasya - Çorum - Samsun - Tokat İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Amasya Çorum Samsun Tokat Yeşilırmak havzasında bulunan Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerinden meydana gelen TR83 bölgesinde, İllerarası Rekabetçilik Endeksi verilerine göre rekabet gücü en yüksek olan il 24,59 endeks puanı ve 19. sıra ile Samsun olarak tesbit edilmişir. Bölgede yer alan diğer illerin endekse göre sıralaması ise şöyle olmuştur: Amasya 15,71 endeks puanı ile 44, Tokat 14,61 endeks puanı ile 53 ve Çorum 12,2 puan ile 61. en rekabetçi ilimiz konumundadır. Genel Rekabetçilik Endeksi'ne göre Amasya geçen döneme göre 18 sıra ve Çorum 3 sıra yükselirken, Samsun bir sıra ve Tokat ise 12 sıra düşmüştür. TR83 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeks değerleri incelendiğinde, bölgenin rekabet gücü en yüksek ili olan Samsun un Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 2, Erişilebilirlik Endeksi nde 12, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endesi nde 22 ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 3. sırada olduğu görülmektedir. Amasya nın en iyi performans gösterdiği alt endeks 41. sıra ile Erişilebilirlik Endeksi, en kötü performans gösterdiği endeks ise 71. sıra ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi dir. Öte yandan Tokat ilinin en iyi performans gösterdiği alt endeks 41. sıra ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi olup, en kötü performans gösterdiği endeks ise 61. sıra ile Erişilebilirlik Endeksi dir. Erişilebilirlik Endeksi nde alt sıralarda yer alması nedeniyle TR83 bölgesinde rekabetçilik gücü en düşük il olarak tesbit edilen Çorum un Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 22. ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 3. sıralarda olması ilin rekabetçilik gücünün gelişme sürecinde olduğunu göstermesi açısından dikkat çekicidir. TR83 Bölgesi'ndeki illerden Samsun'un diğer üç ile göre rekabetçilik sıralamasında üst seviyelerde olması hazırlanacak projelerde yerel kararvericilerin dikkat etmeleri gereken bir husus olarak ortaya çıkmaktadır. Özellikle Çorum ve Tokat'ın rekabetçiliklerinin geliştirilmesi bölgedeki illerin daha dengeli bir hale gelmesi yolunda gerekli bir adım olarak görülmektedir. 225

236 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TR9: Artvin - Giresun - Gümüşhane- Ordu - Rize - Trabzon İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Artvin Giresun Gümüşhane Ordu Rize Trabzon TR9 bölgesinde 6 ilimiz yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi verilerine göre bölge içersinde rekabetçilik gücü en yüksek olan il Trabzon olarak tesbit edilmiştir. 25,82 endeks puanı ile 16. sırada yer alan Trabzon u, 18,22 puan ve 39. sıra ile Rize, 16,2 puan ve 43. sıra ile Giresun, 14,91 puan ve 52. sıra ile Artvin, 14,19 puan ve 56. sıra ile Ordu ve 5,7 puan ve 81. sıra ile Gümüşhane illeri takip etmektedir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları TR9 bölgesindeki illerin rekabetçilik güçleri arasında önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Bölge içerisinde rekabet gücü en yüksek il Trabzon, en düşük il ise Gümüşhane dir. Genel endeks sıramasında ortaya çıkan illerin rekabetçilik seviyelerindeki farklılıklara ek olarak, alt endeks verileri de illerin en rekabetçi olduğu alt endekslerinin değişiklik gösterdiğini ortaya koymaktadır. İllerin Rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeks verileri incelendiğinde; Trabzon ilinin en iyi performans göterdiği alt endeksin 9. sıra ile Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi olduğu görülmektedir. Rize nin en iyi performans gösterdiği alt endeks ise, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi olup bu alanda 33. sırada yer almaktadır. Giresun un rekabetçilik gücünün en fazla olduğu alan ise Ticaret Becerisi Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi olup bu endekste 35. en rekabetçi ilimiz konumundadır. Artvin, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde 49. sıra ile ön plana çıkarken, Ordu ve Gümüşhane illerinin en rekabetçi olduğu alt endeks Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi dir. Bu endeks verilerine göre Ordu 43, Gümüşhane ise 58. sıralarda yer almaktadır. TR9 Bölgesi'ndeki illerin Genel Rekabetçilik sırlamasındaki yerlerinde ciddi farklılıkların yer alması Bölge üzerinde çalışan kararvericiler için üzerinde proje üretilmesi gereken ana konulardan biri olarak görülmektedir. Özellikle geçen seneye göre ciddi bir düşüş yaşayıp rekabetçilik endeksinde en sonuncu ilimiz olan Gümüşhane nin TR9 bölgesinde bulunması analiz edilmesi gereken önemli bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. 226

237 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRA1: Bayburt - Erzincan - Erzurum İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bayburt Erzincan Erzurum İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre, Erzurum 19,31 endeks puanı ile 34. sırada yer alarak TRA1 bölgesinde yer alan iller arasında rekabet gücü en yüksek il olarak tesbit edilmiştir. Aynı bölgede yer alan illerden Erzincan 15,21 endeks puanı ile 49. sırada yer alıp, bu ilimizi 6,98 endeks puanı ile 78. sıradaki Bayburt takip etmektedir. Bayburt 28-9 endeksinde geçen yıl sıralamasına göre bir basamak düşerken, Erzincan yedi basamak düşmüş, Erzurum ise bir basamak yükselmiştir Erişilebilirlik Endeksi sonuçlarında Erzincan 29. sıra ile bölge içerisinde en iyi performans gösteren il olurken, Bayburt un 77. sırada yer alması, Erişelebilirlik alanında yerel kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken bir konu olarak ortada durmaktadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Erzurum un sırasıyla 44. ve 46. en rekabetçi il olduğu ve TRA1 bölgesinde bu alanlarda rekabetçi gücü en yüksek il olduğu tesbit edilmiştir. Bununla birlikte bölgedeki üç ilin sahip olduğu potansiyellerin değerlendirilerek rekabetçilik endeksinde daha üst puanlara ulaşmaları, bölgedeki illerin yerel yöneticilerinin yeni projeler oluştururken gözönünde bulundurmaları gereken hususlar olmalıdır. TRA1 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeks değerleri incelendiğinde; Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi verilerine göre, Erzurum ilinin 34. sıra ile bölge içerisindeki en rekabetçi il olduğu görülmektedir. Erzurum, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi'nde gösterdiği başarıyı diğer üç alt endekse henüz yansıtamamıştır. 227

238 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRA2: Ağrı- Ardahan - Iğdır - Kars İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Ağrı Ardahan Iğdır Kars İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre TRA2 bölgesinde yer alan Kars, bölge içerisindeki en rekabetçi il olarak tesbit edilmiştir. 11,22 puanla 67. sırada yer alan Kars ı, 11,16 puan ve 68. sıra ile Ağrı, 1,82 puan ve 7. sıra ile Iğdır ve 7,2 puan ve 77. sıra ile Ardahan illeri takip etmektedir. Bu değerlere göre 27-8 endeksine göre Ağrı beş basamak, Ardahan üç basamak, Iğdır dört basmak ve Kars üç basamak ilerlemiştir. İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçları TRA2 bölgesinde yer alan illerin genel olarak rekabetçilik güçlerinin birbirlerine yakın düzeylerde olduklarını göstermektedir. TRA2 bölgesinde yer alan illerin rekabet güçlerini meydana getiren alt endekslerden olan Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde diğer endekslere göre rekabetçilik güçlerinin daha fazla olduğunun tesbit edilmiş olması bunu doğrular niteliktedir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi ne göre TRA2 bölgesinde yer alan Ağrı 13. en rekabetçi ilimiz olarak tesbit edilmiş olup, bu ilimizi 16. sıra ile Iğdır, 26. sıra ile Ardahan ve 69. sıra ile Kars illeri takip etmektedir. Bölgedeki illerin geçen seneye göre Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyel'indeki hızlı yükselişi özellikle sınır illerimizde oluşan yeni iş yapma potansiyelinin bir yansıması olarak göze çarpmaktadır. Erişilebilirlik Endeksi nde rekabetçilik gücü en yüksek olan il 46. sıra ile Kars olup, bu ilimizi 71. sıra ile Ağrı, 76. sıra ile Iğdır ve 79. sıra ile Ardahan illeri takip etmektedir. Dolayısıyla Erişilebilirlik konusu bölgedeki kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken ana konulardan biri olarak durmaktadır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi ne ilişkin sonuçlarda bölge illerinin oldukça düşük seviyelerde bulunmaları yerel yöneticilerin üzerinde çalışmaları gereken diğer önemli bir konu olarak gözlemlenmektedir. Tabii TRA2 Bölgesinde bulunan ve Genel Endeks'te rekabetçilik seviyesi olarak oldukça gerilerde bulunan illerin Türkiye genelinde daha yukarıları çekilmesi de yerel yöneticilerin önünde çalışmaları gereken önemli bir konu olarak yer almaktadır. 228

239 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRB1: Bingöl - Elazığ - Malatya - Tunceli İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bingöl Elazığ Malatya Tunceli İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre TRB1 bölgesinde yer alan Malatya, bölge içerisindeki iller arasında rekabetçilik gücü en yüksek il konumundadır. 19,54 endeks puanı ile 32. sırada yer alan Malatya yı, 18,65 endeks puanı ile 37. sıra ile Elazığ, 7,69 endeks puanı ile 75. sıra ile Bingöl ve 6,33 endeks puanı ile 79. sırada yer alan Tunceli illeri takip etmektedir. TRB1 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeksler incelendiğinde, Elazığ ın erişilebilirlik alanında bölgedeki en gelişmiş il olduğu görülmektedir. Erişilebilirlik Endeksi nde Türkiye nin en iyi durumdaki 33. ili olan Elazığ ı, 41. sıra ile Malatya, 7. sıra Bingöl ve 75. sırada ile Tunceli illeri takip etmektedir. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi sonuçlarında Elazığ ve Malatya birbirlerine yakın endeks sıralamalarına sahip iken, Tunceli ve Bingöl illerinin göreceli olarak daha gerilerde olduğu tesbit edilmiştir. Dolayısıyla bu alan yerel kararvericilerin önünde üzerinde çalışılması gereken bir alan olarak durmaktadır. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 37. sırada yer alan Malatya, bölge içerisindeki bu başlıkta en iyi konuma sahip il iken, bu alanda rekabetçilik gücü en düşük olan il ise 77. sıradaki Tunceli dir. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi sonuçlarında da benzer sonuçlar görülmekte olup, bu endeks sonuçlarına göre 36. sırada yer alan Malatya, bölge içerisindeki en rekabetçi şehir konumundadır. Tunceli TRB1 Bölgesi'ndeki bu alanda rekabetçilik gücü en zayıf olan il olarak saptanmıştır. TRB1 Bölgesi'nde bulunan illerin arasında rekabetçilik sıralamasında ciddi farklılıkların bulunması bölgedeki kararvericilerin üzerinde çalışmaları gereken önemli bir konu olarak ortaya çıkarken, belki daha önemli bir konu da bu illerin genel rekabetçilik endeksinde daha üst seviyelere taşınması olarak tanımlanmaktadır. 229

240 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRB2: Bitlis - Hakkari - Muş - Van İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Bitlis Hakkari Muş Van İBBS Düzey 2 TRB2 bölgesinde Bitlis, Hakkari, Muş ve Van illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerine göre Van, Türkiye nin en rekabetçi 5. ili konumunda bulunmaktadır. Aynı bölgede yer alan diğer illerden Muş 71. sırada yer alırken, hemen ardından gelen Bitlis 72. sıradadır. Hakkari ise 8. sıra ile TRB2 bölgesindeki iller arasında rekabetçilik gücü en düşük il konumundadır Genel Endeks seviyelerine göre analiz edildiğinde TRB2 Bölgesi'ndeki illerden Bitlis'in üç, Van'ın dört basamak yükseldiği gözlenirken; Hakkari'nin bir ve Muş'un ise iki basamak gerilediği saptanmıştır. Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 21. en rekabetçi ilimiz konumunda bulunan Van, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 51. sırada yer almıştır. Van'ın TRB2 bölgesinde genel endeks ve alt endekslerideki pozisyonu ile diğer illere göre daha üstün durumda bulunduğu görülmekle beraber, Türkiye genelinde endeks puanı seviyesi itibarı ile yükselmesi için ciddi bir alan olduğu görülmektedir. TRB2 Bölgesi illerinin bir kısmının Türkiye genelinde rekabetçilik sıralamasında son on il içerisinde bulunmaları, yerel yöneticilerin önünde çözülmesi gereken ciddi bir proje olarak durmaktadır. Bu konuda illerin alt endeksteki pozisyonlarının analiz edilmesi, oluşturulacak projelerin önceliklendirilmesi konusunda yerel kararvericilere yol gösterici olacaktır. TRB2 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeksler incelendiğinde; Erişilebilirlik Endeksi nde Van ın 55. sıra ile bölge içerisinde bu alanda erişilebilirliği en yüksek il olduğu tesbit edilmiştir. Coğrafi olarak sahip olduğu dezavantajlar ise Hakkari ilinin bu alanda endeks'teki en düşük il olmasına neden olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi sonuçlarında Van 69. sıra ile TRB2 bölgesi içerisindeki en rekabetçi ilimiz konumunda olup, bu ilimizi 74. sıra ile Bitlis, 76. sıra ile Muş ve 79. sıra ile Hakkari illeri takip etmektedir. 23

241 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRC1: Adıyaman - Gaziantep - Kilis İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Adıyaman Gaziantep Kilis TRC1 Bölgesi'nde bulunan Gaziantep, İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 sonuçlarına göre 26,25 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 14. ili konumundadır. Bölge dahilinde yer alan illerden olan Adıyaman 12,72 endeks puanı ile 59. sırada yer alırken, Kilis 11,63 puanla 65. olarak tesbit edilmiştir Genel Endeks seviyelerine göre analiz edildiğinde TRC1 Bölgesi'ndeki illerden Gaziantep bir basamak gerileyerek ondördüncü olurken, Adıyaman ve Kilis'in bir basamak yükseldiği tespit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi verilerinde Gaziantep TRC1 bölgesindeki iller arasında erişilebilirliği en yüksek il olarak tesbit edilmiştir. Erişilebilirlik Endeksi nde 19. sırada yer alan Gaziantep i, 61. sıradaki Kilis ve 63. sıradaki Adıyaman illeri takip etmektedir. TRC1 Bölgesi'nde bulunan Adıyaman ve Kilis illerinin genel endeks ve alt endekste bulundukları seviyelerin Gaziantep'e göre gerilerde olması yerel kararvericilerin üzerinde çalışılması gereken bir alan olarak dururken, bu illerin rekabetçilik seviyelerinin yükseltilmesi için, İllerarası Rekabetçilik Endeksi'nin alt değişlenlerinin analiz edilmesi önemli bir başlangıç noktası olabilecektir. TRC1 bölgesinde yer alan Gaziantep, bölgesinin doğal lideri ve rekabetçilik gücü en yüksek olan şehri konumundadır. Gaziantep in rekabetçilik gücünü meydana getiren alt endeks verileri incelendiği zaman, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi ile Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksleri nde ilin rekabetçilik gücünün yüksek olduğu tesbit edilmiştir. Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 6. sırada yer alan Gaziantep, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Türkiye nin en rekabetçi 8. ili konumunda bulunmaktadır. Bu veriler, sanayi malları üretimi ve ticaret olmak üzere başlıca iki önemli iktisadi faaliyete dayanarak gelişme gösteren Gaziantep in bu alanlardaki rekabetçilik gücünün İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarıyla teyit edildiğini ortaya koymaktadır. 231

242 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRC2: Diyarbakır - Şanlıurfa İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Diyarbakır Şanlıurfa TRC2 Bölgesi'nde Diyarbakır ve Şanlıurfa illeri yer almaktadır. İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-9 yılı verilerine göre, Şanlıurfa Türkiye deki 4. en rekabetçi il olarak tesbit edilmiş olup, Diyarbakır hemen ardından 41. sırada yer almaktadır verilerine göre Diyarbakır iki sıra yükselirken, Şanlıurfa nın bir basamk düştüğü tespit edilmiştir. TRC2 bölgesinde yer alan illerin rekabetçilik güçlerini meydana getiren alt endeks verileri incelendiğinde, Diyarbakır ilinin en fazla rekabetçilik gücüne sahip olduğu alt endeksin Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi olduğu görülmektedir. Bu endeks verilerine göre Türkiye nin en rekabetçi 18. İli olan Diyarbakır, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik ile Erişilebilirlik Endeksi nde 49. sırada yer almaktadır. İlin, Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde ise ilin 47. sırada olduğu tesbit edilmiştir. TRC2 bölgesinde yer alan diğer ilimiz olan Şanlıurfa nın rekabetçilik gücünün en yüksek olduğu alt endeks, Erişilebilirlik Endeksi olarak tesbit edilmiştir. Bu endeks verilerine göre Türkiye nin en rekabetçi 34. ili konumunda bulunan Şanlıurfa, Marklaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeksi nde 39. ve Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde 42. sıralarda yer almıştır. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde ise Şanlıurfa 68. sırada yer almaktadır. TRC2 bölgesinde yer alan Diyarbakır ve Şanlıurfa illerinin genel olarak rekabetçilik güçleri birbirlerine yakın seviyelerde olmakla birlikte, her iki ilin de sahip oldukları potansiyelleri ortaya yeterince çıkaramadıkları Rekabetçilik Endeksi'nde bulundukları durumdan gözlemlenmektedir. Bu sebeple yerel kararvericilerin Rekabetçilik Endeksi'nin alt değişkenlerini analiz ederek, üzerinde çalışılacak yeni projeleri oluşturma ve önceliklendirme konusunda ipuçları bulabileceklerdir 232

243 İllerarası Rekabetçilik Endeksi TRC3: Batman - Mardin - Şırnak - Siirt İller Genel Endeks'teki Sırası Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Alt Endekslere Göre Sıralaması Erişilebilirlik Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Batman Mardin Şırnak Siirt TRC3 bölgesinde Batman, Mardin, Şırnak ve Siirt illeri bulunmaktadır. İllerarası Rekabetçilik endeksi 28-9 yılı verilerine göre, bölge içerisindeki rekabetçilik gücü en yüksek olan il Batman olarak tesbit edilmiştir. 15,15 endeks puanı ile Türkiye nin en rekabetçi 51. ili konumunda bulunan Batman ı, 13,44 endeks puanı ve 58. sıra ile Mardin, 9,1 endeks puanı ve 74. sıra ile Siirt ve 7,4 endeks puanı ile 76. sırada bulunan Şırnak illeri takip etmektedir. Bir önceki yıl Genel Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre Batman dört ve Siirt yedi sıra gerilemiş; Mardin yerini korumuş ve Şırnak ise beş sıra yükselmiştir. Şırnak, 28-9 endeks sonuçlarına göre sınır ticaretinin etkisiyle büyük bir atılım yakalamış; Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli Endeksi nde Türkiye deki 81 il içerisinde en rekabetçi 11. il olarak tesbit edilmiştir. Sanayi nin bölge içerisinde göreceli olarak gelişmiş olduğu Mardin ili ise, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik Endeks inde 55. sıra ile TRC3 bölgesinde en iyi konuma sahip il olmuştur. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi Endeksi nde Batman ili 66. sıra ile öne çıkarken, Erişilebilirlik Endeksi nde ise 5. sırada yer alan Mardin ilinin Bölge'deki en ulaşılabilir il konumunda olduğu tesbit edilmiştir. TRC3 Bölgesi'ndeki Batman ve Mardin illerinin göreceli olarak Şırnak ve Siirt illerinde rekabetçilik seviyesi açısından üst sıralarda yer almaları yerel kararvericiler açısından üzerinde çalışılması gereken bir konu olarak saptanmıştır. Ayrıca Bölge'deki illerin rekabetçilik endeksi puanlarının genel olarak ciddi oranda artırılmaya ihtiyaçları olduğu bir gerçektir. Bu kapsamda İllerarası Rekabetçilik Endeksi alt değişkenlerinde dört ilin aldığı değerlerin analizinin yapılması oluşturabilecek projelere ışık tutulması açısından faydalı olacaktır. 233

244 İllerarası Rekabetçilik Endeksi 28-29

245 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Şehirsel Markalaşma 235

246 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Güneş Süsler Kıdemli Müdür Deloitte Türkiye Güneş Süsler, Deloitte Danışmanlık İstanbul Ofisinde kamu ve özel sektör organizasyonlarına Kıdemli Müdür olarak hizmet sunmaktadır. Güneş, markalaşmanın sağlanması amacıyla marka stratejisi geliştirilmesi, buna yönelik operasyonel ihtiyaçların belirlenmesi ve hayata geçirilmesi alanlarında danışmanlık desteği sağlamaktadır. Güneş Süsler, Türk firmalarının uluslararası boyutta markalaşmalarını desteklemek amacıyla oluşturulan Turquality Programı nda yer alan kurumların markalaşmalarına yönelik yol haritalarının geliştirilmesi ve uluslararası pazarlara giriş ve büyüme stratejilerinin belirlenmesi sürecinde aktif olarak yer almaktadır. Güneş, University of Georgia Finans Bölümü nden Lisans derecesine ve MBA ünvanına sahiptir. Günümüzde, tüm şehirler ekonomik açıdan avantaj elde edebilmek için diğer şehirlerle rekabet etmektedirler. Hem şehir hem de şehir halkı için daha fazla iş, daha fazla gelir, daha fazla sermaye ve büyümeye yol açacağından şehirler/yerel hükümetler, şirketleri, üretim tesislerini, turizm ve iş amaçlı ziyaretçileri ve yatırımcıları çekebilmek için çeşitli inisiyatifler almaktadırlar. Bir zamanlar ulusal düzeyde olan bu rekabet günümüzde ise uluslararası boyuta ulaşmıştır. Yani artık Türkiye deki bir şehir sadece diğer 8 şehirle rekabet etmemekte, aynı zamanda Avrupa daki diğer benzer şehirlerle de rekabet etmektedir. Peki şehirler rekabetçiliklerini ve rekabet avantajlarını artırmak için ne yapmalıdırlar? Altyapının geliştirilmesinden bir bölgenin ıslah edilmesine, kültür merkezleri açılmasından yaşam kalitesini geliştirecek toplu konut projelerine kadar şehirler aslında rekabetçiliklerini artırmak için çeşitli inisiyatifler almaktadırlar. Aslında bu çalışma kapsamında belirtilen ve dört ana kategori (Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli, Erişilebilirlik) ile ilişkili herhangi bir alt değişkende yapılacak bir gelişme şehirlerin rekabetçiliklerini artırmaya olumlu katkıda bulunacaktır. 236

247 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Ancak şehirler tarafından yapılmakta olan inisiyatiflere bakıldığında pek çoğunun birbirinden bağımsız faaliyetler olduğu göze çarpmaktadır. Aslında bir şehre gerçekten rekabetçilik kazandıracak şey, birbirlerinden kopuk bağımsız aktiviteler yerine birbirleriyle koordineli ve tek bir amaca hizmet eden inisiyatiflere odaklanmak olacaktır. Peki tüm bu inisiyatifler nasıl birbirleriyle entegre hale getirilebilir? Şehir için net bir vizyon tanımlamak, hedefler koymak şehrin rekabetçiliğini artırmak üzere doğru ve birbirleriyle entegre aktivitelerin yapılmasını sağlayacaktır. Bunun da ötesinde, şehirlerin kendilerini diğer şehirlerden farklılaştırmasını ve potansiyel ziyaretçilere, şirketlere ve yatırımcılara çekici hale gelmelerini sağlamak amacıyla vizyonları ışığında markalarını ve markaları arkasındaki fikri tanımlamalı ve aynen şirketler gibi bu doğrultuda ürünlerini ve hizmetlerini, sundukları yaşam koşullarını ve insanlarını, yani değer önerilerini, proaktif ve sürekli bir şekilde hedef kitlelerine tanıtmalı, pazarlamalıdırlar. Bunu yapamayan şehirler ise bölgelerine yeterince şirket, ziyaretçi, yatırım vb. çekemeyecek ve diğer şehirler karşısında gerileyerek rekabetçiliklerini kaybedeceklerdir. Bir şehrin /bölgenin tarihi, o yöreye ait ürünler, hizmetler, markalar, o bölgede yaşayanların tavır ve tutumları, şehrin fiziki yapısı gibi pek çok şey bir şehrin algısının yaratılmasında etkilidir. Tüm bu algılar da aslında şehir markasını yaratır. Kimi zaman insanların zihnindeki marka algısıyla şehrin yaratmak istediği algı örtüşmeyebilir. Bu yüzden şehirlerin hedefledikleri kitleye, o şehirde yaşayanlara, potansiyel ziyaretçilere ne vaad edeceklerini ve değer önerilerini net bir şekilde tanımlamaları gerekir. Bu değer önerisi net bir şekilde tanımlandıktan sonra hedeflenen kitleye iletilmelidir. Ayrıca ürün ve hizmet markalarında olduğu gibi verilen vaadin arkasında durulması için şehrin çeşitli inisiyatiflerle ve alt yapısıyla markasını desteklemesi gerekir. Dolayısıyla, şehir markası yönetimi aslında bir şehrin algısının şirketler, yerel hükümetler, yerel halk karşısında proakftif bir şekilde yönetilmesidir. Ancak bu şekilde insanların zihninde şehre dair istenilen algının yaratılması sağlanabilir. Peki nedir şehir markası? Marka genellikle kozmetik bir çalışma veya iletişimden ibaret olarak algılanabilmektedir. Hatta çoğu zaman markalaştırma çalışması kapsamında bir şehir için bir logo tasarımı yapılmakta ve bu bir reklam filmi ile desteklenmektedir. Ancak, bu yatırımların etkili olabilmesi için tüm bu çalışmaların şehrin güçlü yönlerini, farklılaştırıcı niteliklerini ön plana çıkartan, bölgede yaşayanlara ve bölgeyi ziyaret edecek insanlara anlamlı gelecek bir değer önerisinin üzerine dayandırılması gerekmektedir. 237

248 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Şehir markası oluşturmada kritik başarı faktörleri ve yaklaşım Ürün ve hizmet marka yönetimine kıyasla, şehir markalaşması kamu kuruluşları, özel sektör firmalar, şehir halkı gibi çok farklı paydaşlar işin içine girdiğinden oldukça karmaşık bir süreçtir. Çünkü çoğunlukla her paydaşın farklı bir hedefi olabilmekte, şehrin ürettiği ürünler ve sunduğu hizmetler farklı mesajlar vererek şehrin tek bir algısının yaratılmasına engel olabilmektedir. Ürün markalarına bakıldığında ise markanın tek bir sorumlusu olup tüm aktiviteleri koordine ederek dış dünyaya tek bir mesaj verilmesini sağladığı gözlemlenmektedir. İşte bu sebepten ötürü, şehir markalaşmasındaki en önemli kritik başarı faktörlerinden biri şehir markalaşma sürecini ve sonrasında şehirle ilgili alınacak tüm inisiyatifleri koordine edip yönlendiren organizasyonların ve sistemlerin yaratılmasıdır. Şehir markalaşmasında farklı paydaşların ve performanslarının şehrin imajı üzerinde etkisi olacağından, farklı tüm paydaşların mutabakatını ve katılımını sağlamak çok kritiktir. Bunu yapabilmek için de şehir markalaşması sürecinde kamu kuruluşlarından, yerel halka, iş adamlarından potansiyel ziyaretçilere kadar herkesin görüşü alınmalıdır. Şu ana kadar şehirler markalarını oluştururken çoğunlukla mevcut değer önerilerini tanıtmak ve iletmek yoluna gitmişlerdir. Ancak günümüzde, şehirler öncelikli hedef kitlelerini tanımlamalı, hedef kitlelerin ihtiyaç ve beklentilerini net bir şekilde ortaya koymalı ve bu beklentileri nasıl karşılayacağını belirlemelidir. Dolayısıyla, belirlenmiş iç ve dış hedef kitlelerin ihtiyaçlarını, beklentilerini ve gereksinimlerini anlamak şehirlerin markalaşma çalışmalarının başarılı olması açısından önem taşımaktadır. Diğer önemli bir konu ise kamu sektörünün markalara ayıracak bütçesinin özel sektöre kıyasla kısıtlı olmasıdır. Bu yüzden hem kamu ve özel sektör inisiyatiflerini paralel hale getirmek hem de markaya ayrılacak kaynağı büyütmek için kamu özel sektör işbirlikleri oluşturulmalıdır. Şehirlerin markalaşmasına ve pazarlanmasına sistematik ve uzun vadeli bakış açısıyla bakılmalı ve şehrin gelişiminin takip edilmesi ve gerektiğinde doğru aksiyonların alınmasını sağlamak için net hedefler ve performans kriterleri tanımlanmalıdır. Kısaca özetlemek gerekirse, etkin bir şehir markası geliştirilmesi için şehirle ilgili çeşitli tarafların sürece katılımının sağlanması, hedeflenen kitleye uygun farklılaştırıcı bir şehir markası fikri geliştirilmesi, kamu özel sektör arasındaki işbirlikleri, tutarlı ve entegre marka mesajları ve uzun vadeli katılım gibi kritik başarı faktörlerine ihtiyaç bulunmaktadır. Markalaşma sürecine şehrin stratejik denetiminin yapılmasıyla başlamalıdır. Rekabetçilik endeksinde ele alınan alt değişkenlerde olduğu gibi, insan gücü, altyapı, çevresel kalite, eğitim olanakları, doğal güzellikler, tarih, kültürel tesisler, spor, eğlence hayatı ve hatta yerel halkın tavır, tutum ve misafirperverliği gibi çeşitli konular incelenmelidir. Şehrin bu şekilde detaylı bir şekilde değerlendirilmesi şehrin güçlü yanlarıyla beraber kendisini geliştirmesi gereken zayıf alanları da ortaya çıkaracaktır. 238

249 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Şehrin nasıl algılandığına yönelik iç ve dış taraflarla araştırmalar da yapılmalıdır. Şehrin mevcut algısı anlaşıldıktan sonra, şehrin vizyonu da doğrultusunda, şehrin istenilen marka vaadi/stratejisi geliştirilmelidir. Tanımlanacak bu stratejinin çeşitli faktörleri karşılıyor olması gerekmektedir. Öncelikle tanımlanan strateji gerçekçi olmalı ve şehrin gerçekleştirebileceğinden daha fazlasını vaad etmemelidir. Hedeflenen kitle tarafından inanılabilecek bir strateji belirlenmelidir. Aynı zamanda şehir marka vaadi/stratejisi hedef kitleye çekici gelmeli ve insanların bu şehri neden ziyaret etmek, yaşamak ve yatırım yapmak istediklerini anlatan ve şehri diğer rakip şehirlerden farklılaştıran bir şekilde tanımlanmalıdır. Güçlü ve etkin bir şehir markası yaratılmasında net bir vizyon ve şehir marka stratejisi toplum, hükümet, şirketler tarafından alınacak tüm inisiyatiflere yön vermelidir. Öte yandan vizyonun ve tanımlanan şehir marka stratejisinin arkasında durulabilmesi ve gerçekçi olabilmesi için bazı altyapısal gereksinimlerin gerçekleşmesi gerekmektedir. Örneğin, yol ve ulaşım altyapısının iyileştirilmesi, yeni mekanlar/eğlence/kültür tesisleri açılması ve yaşam kalitesini artıracak inisiyatiflere ihtiyaç duyulabilecektir. İletişime şehrin vizyonu ve marka stratejisi ortaya konduktan sonra ancak geçilmeli ve bir iletişim ve imaj kampanyası ile verilmek istenen mesajlar hedef kitleye iletilmelidir. Kopenhag ın Markalaşma Süreci Danimarka nın başşehri olan Kopenhag, 199 lı yılların başlarında sistematik olarak şehrin pazarlanmasına odaklanmaya başlamıştır. İlk yıllarda şehri farklı alanlarda tanıtmak üzere çeşitli organizasyonlar oluşturulmuştur. Bununla birlikte ekonomik gelişimi sağlamak amacıyla, kentsel gelişim projeleri, eski endüstriyel kuruluşların/tesislerin iyileştirilmesi, yeni havaalanı kurulması, sanat merkezleri açılması vb. pek çok ekonomik gelişim inisiyatifleri alınmıştır. Tüm bu inisiyatifler sayesinde şehir kendisini geliştirmiş olsa da, 24 yılında uluslararası firmaların direktörleriyle yapılan görüşmelerde Kopenhag ın şirketleri buraya yerleşmeye veya yatırım yapmaya sağlayacak olumlu bir imajı olmadığı ve Stokholm ve Amsterdam gibi rakip şehirlerden özellikleri bakımından farklılaşmadığı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, şehir için etkin bir marka stratejisi geliştirilmesine karar verilmiştir. Yerel ve bölgesel otoriteler, şirketler, kalkınma ajansları bu çalışma için güçlerini birleştirmişlerdir. Uluslararası firmalar hedef kitle olarak belirlenmiştir. Çeşitli konumlandırma alternatifleri değerlendirildikten sonra Kopenhag ın bölgeye taşınan firmaların üretkenliğinin/verimliliğinin artırılmasını sağlayacak özel bir lokasyon olarak konumlandırılmasına karar verilmiştir. Bu yüzden de şehrin marka fikri üretkenliğin/verimililiğin anlamı yeniden tanımlandı olarak belirlenmiştir. Kopenhag odaklanacağı sektörleri- yaşam bilimleri ve çevre teknolojileri olarak belirlemiştir. Dünyanın önde gelen yaşam bilimleri kümelenmelerinden biri olan Medicon Valley yaşam bilimleri kümesi, bu kapsamda bölgenin markasını desteklemektedir. 239

250 İllerarası Rekabetçilik Endeksi Bugün Kopenhag markası, şehrin gelişimini ve alınan inisiyatifleri yönlendiren önemli etkenlerden biri haline gelmiştir. İskandinavya da bir merkez açmak isteyen uluslararası firmalar için Kopenhag yüksek performansa dayalı kültürü, yaşam bilimleri sektöründeki dünya standartlarında sahip olduğu insan kaynağı, temiz çevresi ve dengeli yaşam tarzı ile ideal bir lokasyon haline gelmiştir. Edinburg un Markalaşma Süreci Bu konumlandırma, işletmelere, yatırımcılara, ziyaretçilere şehrin sağladığı birçok avantajın yanısıra, Edinburg'u tercih etmek için ayrı bir neden vererek, İskoçya nın başkentinin uluslararası profilini yükseltmeye yardım etmektedir. Bu yaklaşım aynı zamanda bölgedeki firmaların benzer pazarlama stratejilerini uygulamalarına ve odaklamalarına yardımcı olmakta ve dış dünyaya birleşik bir Edinburg imajı ve mesajı ulaştırılmasını sağlamaktadır. Bir diğer örnek Edinburg şehrinden verilebilir. Edinburg Şehri Konseyi, Edinburg şehrini 215 yılına kadar Kuzey Avrupa nın en başarılı ve en rekabetçi şehri/bölgesi yapmak vizyonu ile yola çıkmıştır. Edinburg un bu vizyonuna ulaşmasına yardımcı olmak ve insanların dikkatini Edinburg a çekmek için bir neden yaratmak amacıyla, şehir 25 te yeni bir marka kimliği oluşturmak için yatırım yapmaya karar verilmiştir. Hedef, insanların Edinburg hakkında bilmediği veya gözardı ettiği ama bölgeyi ayırt etmeye yardım edecek özellikleri yakalamak, açık ve tutarlı bir biçimde ifade ederek iletişimini yapmaktır. Bu proje kapsamında şehir sakinleri, yerel işletmeler ve dünyanın farklı yerlerindeki kitleler ile araştırmalar yapılarak birçok fikir geliştirilip test edilmiştir. Sonuçta Edinburg un İskoçya nın "İlham Veren Başkenti" olarak konumlandırılmasına karar verilmiştir. Çünkü Edinburg uzun ve saygın tarihi boyunca birçok şairin, yazarın, mucidin, sanatçının, müzisyenin, girişimcinin, bilim adamının ve akademisyenin hayal gücünü harekete geçirmiştir.. 24

251 Söz konusu materyaller ile içeriğindeki bilgiler, Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu (URAK) ve Deloitte Türkiye tarafından sağlanmaktadır ve belirli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek amacını taşımaktadır. Buna uygun şekilde, bu materyallerdeki bilgilerin amacı, muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel, finansal veya ticari kararlarınızda yegane temel olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu materyaller ile içeriğindeki bilgiler oldukları şekliyle sunulmaktadır ve URAK ve Deloitte Türkiye, bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. Yukarıdakileri sınırlamaksızın, URAK ve Deloitte Türkiye, söz konusu materyal ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. URAK ve Deloitte Türkiye, satılabilirlik, mülkiyet, belirli bir amaca uygunluk, ihlale sebebiyet vermeme, uyumluluk, güvenlik ve doğruluk konularındaki garantiler de dahil olmak üzere her türlü zımni garantiden burada feragat etmektedir. Materyalleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluğu tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. URAK ve Deloitte Türkiye, söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmeyle ilgili bir dava, kanunlar veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.

252 URAK (Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu) Ünalan Mah. Ayazma Cad. Çamlıca İş Merkezi A Blok Kat:3 347, Üsküdar, İstanbul Tel: +9 (216) Fax: +9 (216) Deloitte Türkiye Sun Plaza Dereboyu Sok. No: Maslak, İstanbul Tel: +9 (212) Fax: +9 (212) Armada İş Merkezi A Blok K:7 No:8 651, Söğütözü, Ankara Tel: +9 (312) Fax: +9 (312) Punta Plaza 1456 Sok. No:1/1 Kat:12 Daire: Alsancak, İzmir Tel: 9 (232) Fax: 9 (232) URAK ve Deloitte Türkiye. Her hakkı saklıdır. Tasarım XL Reklam ve Tasarım ve Deloitte Türkiye tarafından yapılmıştır.