ÖĞRENME FAALİYETİ 46

Transkript

1 ÖĞRENME FAALİYETİ 46 SU ÜRÜNLERİ ALANI AMAÇ Bu öğrenme faaliyeti ile su ürünleri alanındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Alan içerisinde; ekonomik değeri olan tüm deniz ve tatlı su canlılarının faaliyetleri, bu faaliyetler sonucu elde edilen ürünlerin fabrikasyon teknolojileri kullanılarak işlenilmesi, deniz ve tatlı sulardaki ekonomik değere sahip su ürünlerinin avlama teknolojileri kullanılarak avcılığın geliştirilmesi avcılıkta kullanılan balıkçı gemilerini kullanabilecek yeterlilikte kaptanların yetiştirilmesi yer almaktadır. Ülkemizin gerek üç tarafının denizlerle çevrili olması, gerekse iç su kaynaklarına sahip olması su ürünleri mesleğini cazip kılmaktadır. Ancak su kaynaklarımızdan yeterli ve verimli şekilde yararlanılabilecek faaliyetler konusunda (avlama teknolojileri, donanım cihazları, mevzuat eksiklikleri, teknik eleman vs) eksikliklerimiz önemli düzeydedir. Bütün bunlara rağmen son dönemlerde kültür balıkçılığı konusunda ülkemizde önemli gelişmeler de kaydedilmiştir. Su ürünlerinin sağlıklı ve kaliteli gıda kaynaklarını oluşturması ve karasal üretim alanlarındaki verim artışında ortaya çıkan zorluklar, piyasada yatırımcılara kârlı ve verimli yatırım olanakları sağlamaktadır. Su ürünleri alanında gelişmiş bazı ülkelerin ( Kanada, Norveç vs.) sadece balıkçılık teknolojisine dayalı ihracatlarının, ülkemizin tüm ihracatından fazla olduğunu düşünürsek, ülkemizde yatırımcıların bu alana yönlendirilmeleri ve desteklenmeleri gerektiği açıkça görülecektir. Bu yapıldığı taktirde sektörde büyük bir istihdam ve ihracat olanağı oluşlacaktır. Teknolojik alanında meydana gelen gelişmeler, ülkemiz sularındaki ekonomik öneme sahip su ürünlerinin korunması, ülkemiz balıkçılığının ihtiyacı olan eğitilmiş kalifiye ara eleman yetiştirilmesi, sektörden gelen talepler ve 24 Temmuz 2001 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayınlanan Gemi Adamları Yönetmeliği nin 12. maddesinin a bendine istinaden meslek liselerinin balıkçılık, su ürünleri, güverte, güverte avlama bölümü mezunu olup, bu yönetmeliğin 19. maddesinde belirtilen Deniz Güvenlik Eğitimlerini görmek ve belgelerini almak şartıyla Balıkçı Sınıfı Gemi Adamları Yeterliğine sahip teknik elemanlarının yetiştirilebilmesi için gerekli yaş, eğitim-öğretim, deniz hizmeti süresi ile ilgili koşulları sağlayanlar Balıkçı Gemisi Kaptanı yeterliğini almaya hak kazanır. B. ALANIN ALTINDA YER ALAN MESLEKLER Su Ürünleri Üretim Teknisyeni Su Ürünleri İşleme Teknisyeni Süs Balıkları Üretim Teknisyeni Su Ürünleri Avlama Teknisyeni Balıkçı Gemisi Kaptanı 283

2 SU ÜRÜNLERİ ÜRETİM TEKNİSYENİ Su ürünleri üretim teknisyeni; iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları çerçevesinde, iş organizasyonu yapabilen, tatlı ve tuzlu sularda yaşayan ekonomik değere sahip su canlılarının sağımını yapabilen, kuluçka çalışması, yavru yetiştirme, seleksiyon, semirtme yapabilen, uzman denetiminde sağlık kontrolü yapabilen, su ürünlerinin bulunduğu ortamların hazırlığı ve temizliği, tamir ve bakım işlemlerini bireysel ya da ekip çalışması ile yapabilme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. Üretimde kullanılan araç gereçlerin ön hazırlığını yapmak. Su analizleri yapmak. Hastalıkları teşhis etmek ve tedavisini yapmak. Su canlılarının biyolojilerini incelemek. Anaç seçimi yapmak. Yumurta alma ve dölleme tekniklerini uygulamak. Kuluçka çalışması yapmak. Larva bakım ve beslenmesi yapmak. Seleksiyon (boylama) yapmak. Semirtme yapmak. Hasat etmek. Havuzların bakımını ve kullanılmasını sağlamak. Üretim ortamının tamir, bakım ve temizliğini yapmak. Yem ve malzeme stoklarını yapmak. SU ÜRÜNLERİ İŞLEME TEKNİSYENİ Su ürünleri işlenirken Su ürünleri işleme tesisinden görünüm 284 Su ürünleri işleme teknisyeni; iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları çerçevesinde, iş organizasyonu yapabilen, işleme tesisine gelen su ürünlerini özel liğine göre temizleyebilen, fabrikasyon teknolojilerinden yararlanarak işleyebilen, ürünü şoklayabilen, ürünü paketleyebilen,

3 çalışma ortamının temizliğini bireysel ya da ekip çalışmasıyla yapabilme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. Avcılık ve üreticilik yoluyla elde edilen ürünlerin, fabrikasyon yöntemleriyle işlenmesi konusunda ön hazırlık yapmak. Su ürünlerini tekniğine uygun temizlemek. Su ürünlerine ön işlem uygulamak. Su ürünlerini talebe göre işlemek. İşlenmiş su ürünlerini paketlemek. İşlenen ürünlerin soğuk zincir ve şoklama tekniklerine uygun olarak muhafazasını sağlamak. Çalıştığı ortamda sağlık ve hijyen kurallarını uygulamak. SÜS BALIKLARI ÜRETİM TEKNİSYENİ Süs balıkları üretim teknisyeni; iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları çerçevesinde, iş organizasyonu yapabilen, tatlı ve tuzlu sularda yaşayan süs balıklarını tanıyabilen, üretim amacıyla anaç seçebilen, elde ettiği yumurtaları kuluçkalama yapabilen, larvaların bakım ve beslenmesini yapabilen, seleksiyon yapabilen, üretim ortamında optimum koşulları oluşturabilen, çalışma ortamının temizliğini bireysel ya da ekip çalışmasıyla yapabilme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. Üretimde kullanılan araç gereçlerin ön hazırlığını yapmak. Su analizleri yapmak. Anaç seçimi yapmak. Yumurta alma ve dölleme tekniklerini uygulamak. Kuluçka çalışması yapmak. Larva bakım ve beslenmesi yapmak. Seleksiyon (boylama) yapmak. Balık hastalıklarını teşhis etmek ve tedavisini yapmak. Üretim ortamının tamir, bakım ve temizliğini yapmak. Yem ve malzeme stoklarını yapmak. Çeşitli süs balıkları 285

4 SU ÜRÜNLERİ AVLAMA TEKNİSYENİ Su ürünleri avlama teknisyeni; iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları çerçevesinde, iş organizasyonu yapabilen, tatlı ve tuzlu sularda yaşayan ekonomik değere sahip su canlılarını avlama teknolojilerini kullanabilen, av araç ve ekipmanlarının tamir ve bakımını yapabilen, avlanan ürünleri hijyenik şartlardanakil ve muhafaza edebilen, bireysel ya da ekip çalışması yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. İş sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin önlemleri almak. Avcılık donanımlarının ön hazırlığını yapmak. Su ürünleri avlama tekniklerini kullanmak. Av alet ve ekipmanlarını kullanmak. Av alet ve ekipmanlarının tamir ve bakımını yapmak. Av ürünlerini hijyenik şartlarda muhafaza ve nakil etmek. Su ürünü avlama teknisyeni av operasyonu için ön hazırlık yaparken BALIKÇI GEMİSİ KAPTANI Balıkçı gemisi kaptanı; iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları çerçevesinde, iş organizasyonu yapabilen, her çeşit balıkçı gemisini kullanma yeterliliğine sahip olan, avlama teknolojilerini uygulayabilen, av araç gereçlerini kullanabilen, avlanan ürünlerin hijyenik şartlarda nakledilmesi, muhafazası konusunda bireysel ya da ekip çalışması yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. 286 Balıkçı tekneleri limanda Balıkçı gemisinde bulundurulması zorunlu olan belgeleri hazırlamak. Av operasyonu ile ilgili tüm güvenlik önlemlerini almak. Avcılık donanımlarının ön hazırlığını yapmak. Avlanma teknolojilerini kullanarak su ürünleri avcılığını gerçekleştirmek. Avcılık yoluyla elde edilen ürünleri hijyenik şartlarda muhafaza etmek. Avcılık yoluyla elde edilen ürünlerin nakliyesi konusunda ön hazırlık yapmak.

5 C. MESLEK ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER Balıkçı gemisi kaptanı olmak isteyenlerin her türlü hava ve deniz şartlarında çalışabilecek şekilde bedensel ve ruhsal bakımından sağlıklı olması istenir. Üretim aşamasında görev alan kişilerde ise doğal koşullarda yaşamayı seven, canlı ile uğraşmaktan zevk alan özelliklerin olması istenir. Fabrikasyon yöntemleriyle yapılan su ürünleri işlemeciliğinde görev alacak kişiler ile avcılık operasyonlarında görev alacakların, soğuk ve nemli ortamlarda çalışmalarında sağlık yönünden sakınca olmaması gerekir. D. ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Bu meslek mensupları, çalışmalarını genel olarak açık ve kapalı mekanlarda, sucul ortamlarda yürütürler. ni yaparken ekip çalışmasını uyum içinde gerçekleştirirler. Balıkçı gemilerinde çalışmak hava ve deniz şartlarıyla uğraşarak balık avcılığı yapmak veya üretim, işleme faaliyetlerinde bulunmak ekip çalışmasının en üst standardını gerektirmektedir. Bu sebeple insan ilişkilerinde başarılı, doğal ortamda çalışmayı seven, yüzme ve dalma tecrübesine sahip kişiler bu alanda mutlu ve başarılı olurlar. E. ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA İMKÂNLARI Balıkçı gemisi kaptanları ve balık avcılığı ile uğraşanlar her çeşit balıkçı gemisinde çalışabilirler. Üretim ve işleme teknoloji dalında görev alacak kişiler ise her çeşit iç su ve deniz canlıları yetiştiriciliği yapan işletmelerde, işleme teknolojisi uygulayan fabrikalarda, balık ıslah çalışmaları yapan kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilirler. F. EĞİTİM VE KARİYER İMKÂNLARI Ülkemiz üniversitelerinde oldukça yaygın olan meslek yüksek okullarının su ürünleri bölümüne sınavsız geçiş yapabilirler. Ön lisans programlarını başarıyla tamamlayanlar gerekli şartları taşımaları hâlinde ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı nda başarılı oldukları taktirde, su ürünleri mühendisliği lisans programına geçiş yapabilirler. 287