Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Transkript

1 AFGANİSTAN ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

2 2

3 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Afganistan İslam Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Orta Batı Asya da yer alan Afganistan, kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan; doğuda Çin ve Pakistan; güneyde Pakistan; batıda İran ile çevrilidir. Zaman Ayarı - GMT : GMT den 4 saat 30 dakika ileridir. Zaman Ayarı - Türkiye : Türkiye den yaz saatinde 1 saat 30 dakika, kış Yüzölçümü : km 2 Başkent Önemli Şehirleri İklimi Resmi Dil Ticari Dil saatinde 2 saat 30 dakika ileridir. : Kabil (3.2 Milyon) : Kandahar (460 Bin), Herat (400 Bin), Mezar-ı Şerif (380 Bin), Kunduz (230 Bin), Celalabad (210 Bin), Gazne (160 Bin) : Ülke tipik Orta Asya karasal ikliminin etkisi altındadır. Kış mevsiminde sert soğuklar ve düşük sıcaklıklar görülür. Kış aylarında ortalama sıcaklık -2 o C ye kadar düşer. Yaz mevsiminde ise yüksek sıcaklıklar ve kuru hava şartları hakimdir. Yaz aylarında ortalama sıcaklık o C ye kadar yükselir. : Darice, Peştunca : Darice, Peştunca, İngilizce Din : Müslüman (%99), Diğer (%1) Üyelikler : Birleşmiş Milletler (1946), Dünya Bankası (1946), Uluslararası Para Fonu (IMF) (1946), İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) (1969), Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO) (1992), Dünya Ticaret Örgütü (Gözlemci Üye) 3

4 II. DEMOGRAFİK GÖSTERGELER Nüfus 29,8 Milyon (2012) Türk Kökenli Nüfus 3,5 Milyon (Özbek ve Türkmenler) Nüfus Yoğunluğu 46 kişi/km Yaşın Nüfusa % 50,3 Oranı İnternet Kullanıcıları % 5,5 OECD Gelir Grubu Alt Beklenen Yaşam 48,7 Yıl (2011 verisi) (OECD Ort: 80) Süresi İşgücü 7,4 Milyon (2011 verisi) İşsizliğin toplam işgücüne oranı % 35 (2008 verisi) Kaynak: Dünya Bankası ( ) III. EKONOMİK GÖSTERGELER YILLAR Gayri Safi Yurtiçi Hasıla 15,9 18,0 19,9 (Milyar ABD $) (GDP) Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Dünya Sıralaması Kişi Başı Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (ABD Doları) Reel GSYİH Büyüme Hızı (%) 8,4 7,0 10,2 Enflasyon (Tüketici Fiyatlarıyla) (%) 12,9 5,7 6,8 Para Birimi = Afgani (AFN) 1 AFN=0,03 TL Kaynak: Dünya Bankası ( ) IV. BİR BAKIŞTA AFGANİSTAN Sektörlerin Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya Katma Değer Oranı (%) Tarım : % 24,3 Sanayi : % 23,3 Hizmetler : % 52,5 Kaynak: Dünya Bankası ( ) İllegal yollardan gerçekleştirilen uyuşturucu ticareti Afganistan ın en önemli gelir kaynağı durumundadır. Bundan başka ciddi gelir kaynağı bulunmayan ülkenin yeniden yapılanması ve kalkınması dış mali yardıma bağlı görünmektedir. Uzun süren iç savaşlar ve son uluslararası askeri müdahalenin ardından Afganistan'ın, temel ekonomik politikası, dış yardım ve yabancı 4

5 yatırım sağlanması ve bu yardım ve yatırımların en verimli şekilde kullanılması ve özel sektörün geliştirilmesini amaçlayan bir politika olarak şekillenmektedir. Mevcut koşullar altında da Afganistan daki merkezi hükümetin ülkenin yeniden inşa edilmesine yönelik olarak harcayabileceği herhangi bir fon bulunmamaktadır. Bu sebeple kısa ve orta vadede, ülkenin yeniden yapılanması Batılı ülkelerin özellikle A.B.D. nin ülkeye yapacağı dış yardımlara bağlı durumdadır. Sınırlı da olsa ülkede var olan kamu işletmelerinin özelleştirilmesi ve bunlardan elde edilen gelir an itibariyle ülkenin en önemli ekonomik gelişmelerinden birini oluşturmaktadır. V. DIŞ TİCARETİ AFGANİSTAN IN DIŞ TİCARETİ (Mallar ve Hizmetler) (Milyar ABD Doları) Yıllar İhracatı İthalatı Ticaret Hacmi Ticaret Dengesi ,7 4,8 6,5-3, ,7 5,5 5,2-3, ,8 5,2 7,0-3, ,5 7,1 8,6-5, ,5 6,5 8,0-5,0 Dünya Bankası ( ) Başlıca İhracat Yaptığı Ülkeler (İlk 5 Ülke 2011) Başlıca İthalat Yaptığı Ülkeler (İlk 5 Ülke 2011) Başlıca İhraç Ürünleri (İlk 5 Ürün 2011) Başlıca İthal Ürünleri (İlk 5 Ürün 2011) Pakistan, Hindistan, Tacikistan, ABD, Rusya Pakistan, ABD, Rusya, Hindistan, Çin 1. Afyon 2. Meyve ve fındık 3. Halı 4. Yün 5. Pamuk 1. Makine ve cihazlar 2. Gıda ürünleri 3. Tekstil 4. Ham petrol 5. Petrol ürünleri Kaynak: CIA The World Factbook ( ) 5

6 VI. TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLERİ TÜRKİYE AFGANİSTAN TİCARİ İLİŞKİLERİ (Milyon ABD Doları) Yıllar Türkiye nin Türkiye nin Ticaret Ticaret İhracatı İthalatı Hacmi Dengesi (ilk 6 ay) Ticaret dengesi Türkiye açısından değerlendirilmektedir. Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ( ) Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu 2012 Yılında Türkiye nin Afganistan a İhracatındaki Başlıca Ürünler (İlk 10) Elektrik için izole tel, kablo, izole iletici, optik lif kablo Demir-çelikten inşaat ve aksamı Dokunmuş halılar, yer kaplamaları-kilim, sumak, karaman vb. Tuvalet kağıtları, kağıt havlu, mendil, kumaş, masa örtüsü vb. 6

7 Petrol ve bitümenli minerallerden üretilen-ham hariç-yağlar 2012 Yılında Türkiye nin Afganistan dan İthalatındaki Başlıca Ürünler (İlk 10) Düğümlü,sarmalı halılar,yer kaplamaları Sığır ve at cinsi hayvanların derileri-ham Diğer yağlı tohumlar Demir-çelikten sıkıştırılmış,sıvı gazlar için kaplar Diğer bitkisel maddeler VII. YATIRIM İLİŞKİLERİ Türk inşaat sirketleri, Afganistan ın altyapısının inşasında önde gelen aktörler konumundadırlar. Türk inşaat firmaları, Afganistan da alt yüklenici olarak birçok proje almış bulunmaktadırlar. Afganistan da faaliyet göstermekte olan Türk firmalarının %95 i inşaat sektöründe çalışmakta olup, orta ve büyük çaptaki firmaların 2002 yılından 2010 yılı Haziran ayına kadar aldıkları ve halen yapımına devam ettikleri taahhütlerin (İş Alındı ve İş Bitirme belgeleri kayıtlarına göre) toplam miktarı 2 milyar 814 milyon Amerikan Dolarını aşmıştır. Türk firmaları müteahhitlik alanında yabancı yatırımcılar arasında birinci sırada olup, Afganistan da 70 den fazla Türk inşaat firması kayıtlı bulunmaktadır. Kaynak: T.C. Kabil Ticaret Müşavirliği VIII. TÜRKİYE-AFGANİSTAN ARASINDAKİ ÖNEMLİ ANLAŞMALAR Eşya ve Yolcuların Ülkeleri Üzerinden Transit Nakliyatına ve İki Ülke Arasındaki Nakliyata Mütedair Anlaşma Ticaret Anlaşması Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması Gümrük İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Anlaşması Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanlığı IX. TEMSİLCİLİK ADRESLERİ Türkiye nin Afganistan daki Temsilcilikleri T.C. Kabil Büyükelçiliği Büyükelçi: Başat Öztürk Adres: Shah Ghazi Mahmoud Khan Street No: 13 Kabul/Afghanistan 7

8 Tel.: (0093) (20) (0093) (20) Faks: (0093) (20) ; E-posta: T.C. Mezar-ı Şerif Başkonsolosluğu Başkonsolos: Güneş Yeşildağ Adres: Karte-i Mevlana Celaleddin Muhammed Balkhi, Muhaberat, Mazar-e Sharif/Afghanistan Tel.: (0093) (50) (0093) (50) E-posta: Afganistan ın Türkiye deki Temsilcilikleri Afganistan İslam Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği Büyükelçi: Amanullah Jayhoon Adres: Cinnah Cad. No: 88 Çankaya / Ankara Tel.: (0312) Faks: (0312) E-posta: [email protected] Afganistan İslam Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu Başkonsolos: Mohammad Sarwar Mojadidi Adres: Levent Mah. Levent Cad. No: 28 Levent Beşiktaş / İstanbul Tel.: (212) Faks: (212) E-posta: [email protected] 8