BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 8 Dosya Sistemleri ve Dizinler Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü
Bilgisayar Katmanları
İçerik Dosya, dosya sistemi ve dizin kavramları Metin dosyaları ve ikili dosyalar Dosya türleri ve uzantıları Dosya erişimi Dosya koruma Dizin ağacı Mutlak ve göreli yollar Disk planlama algoritmaları
Dosya Sistemleri Dosya: Birbiriyle ilişkili olan verilerin toplamından oluşan, bir adı olan ve ikincil bellekte verilerin düzenlenmesi için kullanılan yapılar. Dosya sistemi: İşletim sisteminin yönettiği dosyalar için kullandığı mantıksal görünüm. Dizin: Bir adı olan bir grup dosya. 4
Metin ve İkili Dosyalar Metin dosyası ASCII veya Unicode karakter kümelerinden karakterler içeren dosya. İkili dosya Bitlerinin okunabilmesi için özel bir yorum gerektiren, özel bir formatta verileri saklayan dosya. 5
Metin ve İkili Dosyalar Metin dosyası ve ikili dosya kavramları yanıltıcı olabilir. Bilgisayarda bütün veriler ikili basamaklar olarak saklanırlar! Metin dosyaları 8 veya 16 bitlik kümeler halinde biçimlendirilir ve karakter olarak yorumlanırlar. İkili dosyalar başka bir özel formatta biçimlendirilmişlerdir. 6
Dosya Türleri Dosya türü: Bir dosyadaki verinin türü. Çoğu dosya, formatından bağımsız olarak, özel türde bir bilgi içerir. Dosya uzantısı: Bir dosyanın türünü belirten ve dosyanın adının bir bölümü. Dosya adları genelde iki kısımdan oluşur: Dosya adı. Dosya türü 7
Dosya Türleri Aşağıdaki dosyalar ne tür dosyalardır? Chapter.doc Figure1.jpg Interview.wav MyFavorite.mp3 Şekil 11.1 Sık kullanılan bazı dosya türleri ve uzantıları Doğru uzaniyı kullanmanın avantajı nedir? 8
Dosya İşlemleri Bir dosya ile veya bir dosya üzerinde ne tür işlemler gerçekleştirilebilir? 9
Dosya Erişimi Sıralı erişim: Bir dosyadaki bilgilere sıralı olarak erişilen yöntemdir. En son kaydın okunabilmesi için, baştan itibaren bütün kayıtların okunabilmesi gerekir. Doğrudan erişim: Dosyadaki bilgilerin kavramsal olarak numaralandırılmış mantıksal kayıtlar halinde tutulduğu ve bir kayda, kayıt numarası ile doğrudan ulaşılabildiği yöntem. 10
Dosya Erişimi Şekil 11.2 Sıralı dosya erişimi 11
Dosya Erişimi Şekil 11.3 Doğrudan dosya erişimi 12
Dosya Erişimi Hangi dosya erişim yönteminin sizce gerçekleştirilmesi daha kolaydır?: Sıralı erişim Doğrudan erişim 13
Dosya Koruma Dosya koruma: Dosyaya erişimin sınırlandırılması n Çok kullanıcılı sistemlerde, dosyanın korunması büyük önem taşır. n Bir kullanıcının başka bir kullanıcının dosyasına erişmesi izin verilmedikçe istenmeyen bir durumdur. n Bir dosya koruma mekanizması kimin o dosyayı kullanacağına ve hangi amaçla kullanacağına karar verir. Dosya koruması neden önemlidir? İki örnek veriniz. 14
Dosya Koruma Unix işletim sistemindeki dosya koruma yönteminde, dosya ayarları üç kategoriye ayrılmış: 15
Dizin Ağaçları Dizin, bir grup dosyanın bir ad verilerek tutulduğu yapı Bir dizin başka bir dizinin içinde yer alabilir. 3. Basım Dizin Slaytlar Dizin Bolum01.ppt Bolum.ppt Dosyalar 16
Dizin Ağaçları Ana dizin: İçeren dizin Alt dizin: İçerilen dizin Dizin ağacı: Bir dosya sisteminin mantıksal görünümü; iç içe yer alan dizinleri gösteren yapı. Kök dizini: En üst düzeydeki dizin. 17
Dizin Ağaçları Şekil 11.4 Windows da örnek bir dizin ağacı 18
Dizin Ağaçları Herhangi bir anda, belli bir konumda çalışıyor olursunuz (yani, belli bir altdizinde). Çalışma dizini: O anda çalıştığınız alt dizin. 19
Unix te Bir Dizin Ağacı Şekil 11.5 UNIX te bir dizin ağacı 20
Yol Adları (Path Names) Yol (Path): Dosya sistemindeki bir dosyanın veya alt dizinin metin olarak verilmiş konumu. Mutlak yol (Absolute path): Kökte başlayan ve bütün ardışık alt dizinleri içeren yol Göreli yol (Relative path): O anda çalışılan dizinden itibaren başlayan yol adı. 21
Yol Adları (Path Names) Mutlak yollar C:\Program Files\MS Office\WinWord.exe C:\My Documents\letters\applications\vaTech.doc C:\Windows\System\QuickTime O anda çalışılan dizin: C:\My Documents\letters Göreli yollar cancelmag.doc applications\calstate.doc 22
Disk Planlama İşlemler gerçekleş- Qrilmek için giriş/çıkış birimlerini bekliyor: Hangileri bir sonraki adımda işleqlir? Bir bilgisayarda en yavaş çalışan birimlerin giriş/çıkış birimleri olduğunu hairlayın. 23
Disk Planlama Birden fazla işlem çalıştıran bir bilgisayar için zaman içinde diske erişim istekleri artar. Disk planlama: İşletim sisteminin hangi isteklerin daha önce ele alınmasına karar verdiği yöntem 24
Disk Planlama Şekil 11.5 Manyetik bir disk sürücü Arama zamanı ve gecikmeyi hairlayın.
Disk Planlama İlk gelen, İlk hizmet alır: İstekler, kafaların konumlarından bağımsız olarak, vardıkları sırayla karşılanırlar. En kısa arama zamanı önce: Disk kafalarının mümkün olan en az hareketiyle sağlanacak işlemler önce gerçekleştirilir. Tarama Tanıdık geldi mi? Disk kafaları sürekli içe ve dışa hareket ederek karşılaştıkları istekleri yerine getirirler. 26
Disk Planlama Sıralı olarak silindir istekleri: 49, 91, 22, 61, 7, 62, 33, 35 Okuma yazma kafaları 26 numaralı silindirde. Bu istekler aşağıdaki yöntemlere göre hangi sırada yerine geqrilirler? İlk gelen ilk hizmet alır: En kısa arama zamanı önce: 27
Kaynaklar Computer Science Illuminated, Nell Dale, John Lewis, 5 th ediqon