MEKATRONİK MÜHENDİSİ TANIM Hertürlü karmaşık tasarım gerektiren mekanik, elektrik, elektronik ve optik bileşenlerden oluşan, elektronik alet ve iletişim sistemlerinin, tasarımını yapan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişki ve fonksiyonlarını kuran ve geçerli fiziksel kurallar içinde test eden kişidir GÖREVLER Mekatronik Mühendisliği makine, elektrik-elektronik ve akıllı bilgisayar denetimi gibi mühendislik alanlarının artı değer sağlayan bir biçimde bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış ve son derece hızlı gelişen bir mühendislik dalıdır. Mekatronik mühendisi; Akıllı bir elektro-mekanik sistem oluşturabilmek için gerekli alt teknolojileri kullanarak bu alandaki uzmanlarla iletişim içinde karmaşık ürün tasarımını gerçekleştirir, Üretim için gereken araç gereç ve personelin niteliklerini belirler, Her düzeyde tasarım sürecini denetler, yönlendirir, ileri üretim teknikleri kullanarak uygular, Üretim teknolojilerini geliştirir, Üretim süreçlerinin gözlemlenmesi, modellenmesi ve kontrolünü yapar, Sistemler arası ilişkileri kurar ve sistemlerin işletiminin tasarıma uygun olup olmadığını denetler. KULLANILAN ALET VE MALZEMELER Bilgisayar yazılım ve donanımları, Hesap Makinesi, Avometre, ampermetre, voltmetre, vatmetre, meğer, osiloskop, kumpas, takometre, debi metre gibi ölçü aletleri ile sıcaklık basınç transörleri, Çizim gereçleri (T cetveli, pergel, rapido, gönye takımı, metre) Tornavida, kontrol kalemi, havya, lehim, pense, anahtar takımı, gibi el aletleri, Otomatik makineler. MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER Mekatronik Mühendisi olmak isteyenlerin, İyi derecede yabancı dil bilen, Matematik ve Fen alanında özellikle fizik konularına ilgi duyan, Şekil ve uzay ilişkilerini görebilme ve çizim yeteneğine sahip, Dikkatli, ayrıntıyı algılayabilen, Tasarım gücü kuvvetli, hayal gücü geniş, yaratıcı, 1
Mekanik yeteneği olan, elektronik makinelerle çalışmaktan hoşlanan, Sabırlı, sorumluluk sahibi, İşbirliğine ve yeniliklere açık, araştırıcı, Gözlerinde aşırı kusur bulunmayan, Algılama, sayı ve sembollerle akıl yürütme ve analiz etme yeteneğine sahip kimseler olması gerekir. ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Makatronik Mühendisleri elektronik alet ve cihazların bulunduğu ileri teknoloji kullanan araştırma, geliştirme labaratuvarlarında, fabrikalarda, atalyö ortamında çalışırlar. Ortam genellikle temiz ve sakindir. Bazen işin niteliğine göre kirli, yağlı, gürültülü ortamlarda da bulunurlar. Çalışırken birinci derecede verilerle ve makinelerle uğraşırlar ve zihinsel bir faaliyet yürütürler. Elektrikli aletlerle çalışma yapıldığından elektriğe çarpılma riski vardır. Meslektaşlarıyla ve iş sahipleriyle etkileşim halindedir. Dünyadaki gelişmeleri çok yakından takip edip kendi ünitelerinde teknolojiyi geliştirme çabası içinde bulunurlar. MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Mesleğin eğitimi; Üniversitelere bağlı Mühendislik Fakültesi- Mekatronik Mühendisliği bölümünde verilmektedir. Atılım Üniversitesi (Ankara) Mühendislik Fakültesi-Mekatronik Mühendisliği, Bahçeşehir Üniversitesi (İstanbul) Mühendislik Fakültesi-Mekatronik Mühendisliği, Kocaeli Üniversitesi (Kocaeli) Mühendislik Fakültesi- Mekatronik Mühendisliği, bölümlerinde verilmektedir. ÖN EĞİTİMDE BAŞARILI OLUNMASI GEREKEN DERSLER Matematik, Fizik, Kimya, Yabancı dil. MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI Mesleğin eğitimine girebilmek için, Lise veya dengi okul mezunu olmak, Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) ve Lisans Yerleştirme Sınavı nda (LYS) Mekatronik Mühendisliği lisans programı için yeterli MF-4 puan almak. 2
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Tercih Bildirim Formunda Mekatronik Mühendisliği lisans programı ile ilgili en az bir yüksek öğretim programını tercih etmek gerekmektedir. Bu yükseköğretim programında öğrenim görmek isteyen adaylar liselerin Fen, Fen Bilimleri, Klasik Fen, Matematik, Tabii Bilimler alanlarından mezun iseler YGS ve LYS sonuçlarına göre ÖSYM tarafından yapılan yerleştirme de diğer alanlardan mezun olanlara göre daha yüksek bir ağırlıklı puan elde etmekte ve öncelikle yerleştirilmektedirler. MESLEĞİN EĞİTİMİ Ancak kendi alan/kol/bölümleri dışında bir yükseköğretim yerleşme şansları azalmaktadır. Endüstriyel Otomasyon, Enerji, Kontrol Sistemleri Teknolojisi, Mekatronik önlisans programını başarı ile bitirenler ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı nda başarılı oldukları takdirde Mekatronik Mühendisliği lisans programlarına dikey geçiş yapabilirler. EĞİTİM SÜRESİ VE İÇERİĞİ Eğitim süresi lise veya dengi okuldan sonra 4 yıl, hazırlık eğitimi olan fakültelerde 5 yıldır. Eğitim süresince; Matematik, Fizik, Malzeme Bilimi, Uygulamalı bilgisayar programları, Elektrik-Elektronik, İşletme Organizasyonu, Bilgisayar Destekli Çizim, Yabancı Dil Okuma, Konuşma, Mesleki yabancı dil, Mekaniğin Temel Prensipleri, Mekatronik Yapı Elemanları, Termodinamik, Teknik Mekanik, Mekatronik Dizayn, Sensör Tekniği Akışkanlar Mekaniği, Tanrik Sistemleri Otomasyon, Proses Kontrol, Sistem Analizi, Mikro Sistem Tekniği, Seçmeli dersler ile kültür dersleri okutulmaktadır. Ayrıca yurt dışındaki üniversitelerle karşılıklı anlaşma yapılarak öğrencilerden bazıları yaz stajlarını yapmaları için yurt dışına gönderilmektedirler. 3
EĞİTİM SONUNDA ALINAN BELGE-DİPLAMA VE UNVAN Eğitimi başarı ile tamamlayanlara Mekatronik Mühendisliği Lisans diploması ve Mekatronik Mühendisi unvanı verilmektedir. ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI Mekatronik tasarımı; mekanik sitemlerin kontrolünde sağladığı büyük kolaylıklardan dolayı son yıllarda çok geniş bir uygulama alanı bulmuştur. (Otomotiv, Tıp, Tarım, Bankacılık, Madencilik, Savunma Sanayi üretimi gibi) Günümüzde kontrol sistemlerinin tasarımının genelde mikroişlemci tabanlı kontrol sistemlerine yöneldiği göz önüne alınırsa mekatronik mühendisliğinin önemi kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Mekatronik Mühendislerinin yaptığı mekatronik tasarımlar, elektronik tartı, takometre, taşıtlardaki süspansiyon sistemi, takım tezgahlarının kontrolü gibi hassas ölçümleri gerektiren alanlarda kullanılmaktadır. Yukarıda belirtilen çok yönlü karmaşık bilgi ve kavramlarla donatılmış mekatronik mühendisleri bilgisayarların bütünleştirdiği üretim sistemleriyle iş gören yüksek teknolojili firmalarda, ileri otomasyon ürünlerini geliştiren ve kullanan araştırma merkezlerinde öncelikle iş bulabilme ayrıcalığına sahiptirler. EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ EĞİTİM SÜRESİNCE Öğrenciler Yüksek öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilen öğrenim ve katkı kredisinden faydalanabilirler. Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan kredi ve burslardan da yararlanabilirler. EĞİTİM SONRASI Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlardan yararlanır, aldıkları ücret asgari ücretin en az 3-4 katıdır. Özel sektör işyerlerinde çalışanlar, ilk yıllarda biraz düşük ücret almalarına rağmen sonraki dönemlerde ücret düzyleri bir hayli yükselmekte yüksek ücretle çalışılan meslekler arasında yer almaktadır. Kendi işyerini kurmak oldukça çok sermaye gerektirdiğinden bu meslekteki kişiler başka kuruluşlarla işbirliği içinde çalışmaktadır. Bu nedenle kazanç değişkenlik gösterebilir. 4
MESLEKTE İLERLEME Lisans eğitiminden sonra yüksek lisans, doktora yapabilir, araştırma görevlisi olabilir ve akademik kariyer yapabilirler. Meslek eğitimini tamamlayanların işletme masteri yapmaları durumunda özellikle, özel sektörde yönetici olarak çalışma olanakları bulunmaktadır. Destekleyici finansör kuruluş bulmaları halinde endüstriyel ilişkilerle ilgili proje geliştirebilir sistem tasarımları ile ilgili buluş gerçekleştirebilirler. BENZER MESLEKLER Mekatronik teknikerliği, Makine mühendisliği, Elektronik Mühendisliği, Bilgisayar mühendisliği, Elektrik Mühendisliği, Kontrol Mühendisliği. EK BİLGİLER - YARARLANILAN BİLGİ KAYNAKLARI Meslek elemanları, Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı 2010 Kılavuzu, Meslek eğitimi verilen yüksek öğretim programları öğretim elemanları, 2010 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu, ÖSYS Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu-2008, Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER İlgili eğitim kurumları, Türkiye İş Kurumu web sayfası www.iskur.gov.tr Ulusal Meslek Bilgi Sistemi http://mbs.meb.gov.tr/ Türkiye İş Kurumu Meslek Bilgi Merkezleri. 5
6