SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ TANIM Sebze ve meyve sektöründe hammaddeden yarı mamul veya mamul madde üretiminde çalışan ara elemandır. A-GÖREVLER Sebze ve meyve işleyen fabrikalarda üretimin her aşamasında aktif olarak çalışır. - Taze sebze ve meyveleri işlemeye hazırlar, - Hammadde de fiziksel ve kimyasal analiz yapımında yardımcı olur, - Taze sebze ve meyveleri ambalajlamaya hazırlar, - Sebze ve meyveleri yıkar, ayıklar, çekirdeklerini çıkarır, kabuk soyar, doğrayarak haşlar, - Pastörizasyon, sterilizasyon, boylandırma, fırınlama, Afla toksinli ürün seçimi, dinlendirme işlemlerini gerçekleştirir, - Konserve üretiminde, - Salça ve ketçap üretiminde, - Sebze ve meyvelerin dondurulmasında, - Sebze ve meyvelerin kurutulmasında, - Reçel ve marmelat üretiminde yardımcı olur, - Turşu ön işlemleri yapar, - Fermente turşu üretir, - Sebze, meyve, hazır yemek konserveleri üretiminde yardımcı olur, - Çeşitli meyve ve sebzelerin dondurulması, - Reçel, marmelat, turşu çeşitleri üretimi aşamalarında yardımcı olur, - Ürünleri kolileme ve yükleme işlemini gerçekleştirir, - Kalite kontrol biriminde hammaddenin kabulünden mamul maddenin sevkiyatına kadar geçen üretim prosesinde gerekli fiziksel ve duyusal analizlerin yapımı aşamasında yardımcı olur. KULLANILAN, ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Ayıklama bantları - Kalibrasyon elekleri - Fermantasyon tankları - Buhar tünel ve kazanları - Kurutucu fırınlar - Laboratuar analiz malzemeleri - Teraziler - Optik ayırıcı seçim makineleri - UV lambalar - Dolum ve ambalajlama makineleri - Etiketleme makineleri - Yıkanma üniteleri, - Bilgisayarlı ayırma, tasnifleme ekipmanları, - Kükürtleme ekipmanları (oda tipi, püskürtmeli ), - Refraktometre, ph metre, kumpas vb. laboratuvar araçları AYDIN A.1.1.2014/I
SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ B. MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ GENEL ÖZELLİKLER Sebze ve Meyve İşleme Operatörü olmak isteyenlerin; - Temel bilimlere meraklı, özellikle biyoloji ve botaniğe karşı ilgili ve bu alanda başarılı, - Mekanik yeteneği gelişmiş, - Sabırlı olan, - Bulaşıcı hastalığı ve taşıyıcı olmayan, - Hijyen kurallarına dikkat eden, - Disiplinli çalışabilen kimseler olması gerekir. C- ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI: Sebze ve Meyve İşleme Operatörü fabrika ve işletmelerde çalışır. Çalışma ortamı rutubetlidir. Makinelerle çalışıldığından gürültülüdür. Çok karanlık veya çok aydınlık değildir. Birçok bölümünde suyla çalışıldığından nemli ve soğuk ortamlardır. Meslektaşları ile yakın ilişki içindedirler. AYDIN B.C.1.1.2014 /I
D- MESLEK EĞİTİMİ MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul/kurumlarının Gıda Teknolojisi alanı, Sebze ve Meyve İşleme dalında verilmekte iken yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren öğrenci alınmamaktadır. Ayrıca yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Gıda Teknolojisi alanı, Sebze ve Meyve İşleme Elemanı dalında mesleğin eğitimi verilmektedir. MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI - Ortaokulu tamamlamış olmak, - Milli Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan/dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak. EĞİTİM SÜRESİ VE İÇERİĞİ - Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. - Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilmekte olup yıl sonunda öğrenci alanını belirler. - Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler ağırlıklı olarak 10. sınıfta verilmektedir. - 10. sınıfın sonunda, bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri de dikkate alınarak dal seçimi yapılmaktadır. - Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilmektedir. Mesleki eğitim, okulda teorik/uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir. EĞİTİM SONUNDA ALINAN BELGE-DİPLOMA - Meslek eğitimini bitirenler meslek lisesi diploması verilmektedir. - Ayrıca; 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilmektedir. AYDIN D.1.1.2015 /I
SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ E ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI - Salça fabrikaları, - Kuru ve yaş meyve işleyen fabrika ve işletmelerde, - Konserve yapan fabrika ve işletmelerde, - Reçel, marmelat üretimi yapan işletmelerde - Turşu üretimi yapan fabrika ve işletmelerde, - Dondurulmuş sebze ve meyve hazırlayan işletmeler - Kurutulmuş sebze üreten ve sebze çeşnileri hazırlayan işletmelerde de çalışır. - Meyve ve sebze suyu vb. üreten fabrika ve işletmelerde çalışabilirler. F- EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ EĞİTİM SÜRESİNCE EĞİTİM SONRASI - 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, asgari ücretin net tutarının yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30 undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15 inden aşağı olmamak üzere ücret verilir. - Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. - Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır. - Sebze ve Meyve İşleme Operatörlerinin kazanç durumları çalıştıkları fabrika ve işletmelerin büyüklüğü ile değişebilmektedir. - Yapılan araştırmalarda meslek mensuplarının kazanç durumları asgari ücret ile başlayıp asgari ücretin iki katına kadar çıkabilmektedir. - Meslek mensupları yerel işletmelerin bulunduğu yer ve yerel imkânlara göre kazanç miktarı değişmektedir.
AYDIN E.F.1.1.2014 / I SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ G- MESLEKTE İLERLEME MESLEKİ EĞİTİMDE İLERLEME İŞ HAYATINDA İLERLEME Meslek liselerinin Sebze ve Meyve İşleme bölümünden mezun olanlar istedikleri takdirde ÖSYS Kılavuzunda belirtilen ön lisans programlarına sınavsız geçiş için başvurabilirler. Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde, ÖSYS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. BENZER MESLEKLER. - - Gıda Teknisyeni - Gıda Teknikeri AYDIN G 1.1.20014/I
H EK BİLGİLER GÖREV SEBZE VE MEYVE İŞLEME OPERATÖRÜ Sebze ve Meyve işleme bölümünde eğitim almış bireylerin gıda sektöründe aktif olarak istihdam edilmesi uzun vadede hem işveren hem de toplumsal açıdan kar getirecektir. - İş organizasyonu yapar, - Çevre koruma önlemleri alır, - İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular, - Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır, - Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur. I - KAYNAKÇA - Meslek elemanları, - www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası - Meslek Eğitiminin verildiği meslek lisesi, - Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar. İ- AYRINTILI BİLGİ İÇİN - İlgili eğitim kurumları, - Türkiye İş Kurumu web sayfası www.iskur.gov.tr - Ulusal Meslek Bilgi Sistemi http://mbs.meb.gov.tr/ - T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi http://osym.gov.tr/ - Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi Bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri/Hizmet Merkezleri Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
AYDIN H.İ.I.1.1.2014/I