İÇİNDEKİLER Bölüm I: İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 A. İLK YARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...1 1. İlk Yardım ve Acil Bakımın Özellikleri...2 B. KORUMA...12 1. Olay Yerinin Değerlendirilmesi...12 2. Olay Yeri Güvenliğinin Sağlanması...12 C. BİLDİRME...13 1. Acil Çağrı Yapılması...13 D. KURTARMA...14 Bölüm II: BİRİNCİ DEĞERLENDİRME...15 A. İNSAN VÜCUDU VE İŞLEYİŞİ...15 1. Vücut Sistemleri...15 B. YAŞAM BULGULARI...17 C. HASTA VE YARALILARIN BİRİNCİ DEĞERLENDİRİLMESİ...19 1. Bilinç Düzeyinin Değerlendirilmesi...20 2. Hava Yolu Açıklığının Sağlanması...21 3. Solunumun Değerlendirilmesi... 4. Dolaşımın Değerlendirilmesi...23 5. Koma Pozisyonu...27 Bölüm III: İKİNCİ DEĞERLEDİRME...29 A. GÖRÜŞEREK BİLGİ EDİNME...29 B. BAŞ VE BOYUN MUAYENESİ...29 C. GÖĞÜS VE KARIN MUAYENESİ...31 D. KOL VE BACAK MUAYENESİ...32 E. İKİNCİ DEĞERLENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEKLER...33 BÖLÜM IV: YETİŞKİNLERDE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ (CPR)...37 A. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ...37 B. YETİŞKİNLERDE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ UYGULAMA TEKNİĞİ.39 1. Yetişkinlerde Hava Yolu Açıklığının Sağlanması...39 2. Yetişkinlerde Ağızdan Ağıza Suni Solunum...40 3. Yetişkinlerde Ağızdan Buruna Suni Solunum...42 v
4. Yetişkinlerde Dış Kalp Masajı...43 C. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ SONLANDIRMA KRİTERİ...48 D. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ KOMPLİKASYONLARI...48 Bölüm V: ÇOCUKLARDA TEMEL YAŞAM DESTEĞİ...57 A. SOLUNUM SİSTEMİ FARKLILIKLARI...57 B. DOLAŞIM SİSTEMİ FARKLILIKLARI...57 C. ÇOCUKLARDA TEMEL YAŞAM DESTEĞİ UYGULAMA TEKNİĞİ (1-8 YAŞ)...57 1. Çocuklarda Hava Yolu açıklığının Sağlanması...57 2. Çocuklarda Ağızdan Ağza Suni Solunum...58 3. Çocuklarda Dış Kalp Masajı...59 Bölüm VI: BEBEKLERDE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ...61 A. BEBEKLERDE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ UYGULAMA TEKNİĞİ...61 1. Bebeklerde Hava Yolu Açıklığının Sağlanması...61 2. Bebeklerde Suni Solunum...62 3. Bebeklerde Dış Kalp Masajı...63 Bölüm VII: SOLUNUM YOLU TIKANIKLIĞINDA İLK YARDIM...65 A. SOLUNUM YOLU TIKANIKLIĞI...65 B. TIKANMA ÇEŞİTLERİ...65 1. Kısmi Tıkanma (Boğulayazma)...65 2. Tam Tıkanma (Boğulma)...65 a. Yetişkinlerde ve Çocuklarda Hemlik Manevrası...69 b. Bebeklerde Hemlik Manevrası...72 c. Solunum Yolu Tıkanıklığını Gidermede Dikkat Edilecek Noktalar...72 Bölüm VIII: DIŞ KANAMALAR...73 A. KANAMA...73 B. KANAMA ÇEŞİTLERİ...73 1. Vücutta Kanın Aktığı Bölgeye Göre Kanamalar...73 2. Kanayan Damarın Özelliğine Göre Kanamalar...73 C. DIŞ KANAMALARDA İLK YARDIM...74 1. Yara Üzerine Direkt Baskı Uygulama...75 2. Kanayan Bölgeyi Yukarıya Kaldırma...76 3. Bası Noktalarına Basınç Uygulama...76 4. Turnike (Boğucu Sargı) Uygulama...78 5. Uzuv Kopması Durumunda İlk Yardım Uygulama...79 Bölüm IX: İÇ KANAMALAR...81 A. İÇ KANAMALARDA İLK YARDIM...81 1. İç Kanaması Olan Hasta veya Yaralıda Görülebilecek Değişiklikler..81 2. İç Kanamalarda İlk Yardım Uygulaması...82 B. ŞOK...82 vi
1. Şok Nedenleri...82 2. Şok Çeşitleri...84 3. Şok Belirtileri...86 4. Şokta İlk Yardım...87 C. DİĞER KANAMALARDA İLK YARDIM...88 1. Burun kanamalarında İlk Yardım...88 2. Kulak Kanamalarında İlk Yardım...88 Bölüm X: YARA VE YARA ÇEŞİTLERİ...93 A. YARA ÇEŞİTLERİ...95 1. Sıyrık Yara (Avulsiyon)...96 2. Kesici (Laserasyon) Yara...96 3. Ezik Yara (Kontüzyon)...96 4. Delici (Penetre) Yara...97 5. Parçalı Yaralar...97 6. Enfekte Yara...98 B. CİDDİ YARALAR...98 C. YARALANMALARDA İLK YARDIM...98 D. AÇIK YARALARDA KULLANILMAMASI GEREKEN MALZEMELER...99 Bölüm XI: BÖLGESEL YARALANMALARDA İLK YARDIM...107 A. KAFA VE OMURGA YARALANMALARI...107 1. Kafa ve Omurga Yaralanma Çeşitleri...107 a. Saçlı Deri Yaralanmaları...107 b. Kafatası Yaralanmaları...107 c. Yüz Yaralanmaları...108 d. Omurga (Bel Kemiği) Yaralanması...108 2. Kafa ve Omurga Yaralanma Nedenleri...109 3. Kafa ve Omurga Yaralanma Belirtileri...109 4. Kafa ve Omurga Yaralanmalarında İlk Yardım...110 B. DELİCİ GÖĞÜS YARALANMALARI...111 1. Delici Göğüs Yaralanmalarının Belirtileri...111 2. Delici Göğüs Yaralanmalarında İlk Yardım...111 C. DELİCİ KARIN YARALANMALARI...112 1. Delici Karın Yaralanmasının Belirtileri...112 2. Delici Karın Yaralanmalarında İlk Yardım...113 Bölüm XII: BAŞ VE OMURGA KIRIKLARINDA İLK YARDIM...117 A. KIRIK...117 1. Kırık Çeşitleri...117 a. Açık Kırık...118 b. Kapalı Kırık...118 2. Kırık Belirtileri...118 3. Kırıklarda İlk Yardım...119 B. ÇIKIK (DİSLOKASYON)...121 1. Çıkık Belirtileri...121 vii
2. Çıkıklarda İlk Yardım...122 C. BURKULMA...122 1. Burkulma Belirtileri...122 2. Burkulmalarda İlk Yardım...123 D. BAŞ VE OMURGA KIRIKLARI...123 E. BAŞA ÜÇGEN VE SİLİNDİR SARGI UYGULAMA...123 F. BOYUN VE OMURGAYA TESPİT UYGULAMA...124 1. Boyuna Tespit Uygulama...125 2. Omurgaya Tespit Uygulama...125 Bölüm XIII: ÜST EKSTREMİTE KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARINDA İLK YARDIM...127 A. ÜST EKSTREMİTELERE ÜÇGEN SARGI VE BANDAJ UYGULAMA...127 1. Omuza Üçgen Sargı Uygulama...127 2. Kola Üçgen Sargı Uygulama...128 3. Ele Üçgen Sargı Uygulama...128 4. Gövdeye Üçgen Sargı Uygulama...129 5. Dirseğe Bandaj Uygulama...129 6. Ele Bandaj Uygulama...130 B. ÜST EKSTREMİTE KIRIK ÇIKIK VE BURKULMALARINDA TESPİTLER...130 1. Köprücük Kemiği Kırığında Tespit...130 2. Kol Kemiği Kırığında Tespit...131 3. Dirsek Kemiği Kırığında Tespit...131 4. Ön Kol ve El Bileği Kırığında Tespit...132 5. Tespit Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar...132 C. ÜST EKSTREMİTE KIRIKLARINDA İLK YARDIM...132 Bölüm XIV: KALÇA VE ALT EKSTREMİTE KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARINDA İLK YARDIM...133 A. ALT EKSTREMİTELERE ÜÇGEN SARGI VE BANDAJ UYGULAMA...133 1. Dize Üçgen Sargı Uygulama...133 2. Ayağa Üçgen Sargı Uygulama...133 3. Dize Bandaj Uygulama...134 4. Ayağa Bandaj Uygulama...134 B. KALÇA VE ALT EKSTREMİTE KIRIK ÇIKIK VE BURKULMALARINDA TESPİTLER...135 1. Kalça Kemiği Kırığında Tespit...135 2. Uyluk Kemiği Kırığında Tespit...135 3. Diz Kapağı Kemiği Kırığında Tespit...136 4. Bacak Kemiği Kırığında Tespit...136 5. Ayak ve Ayak Bileği Kırığında Tespit...137 C. ALT EKSTREMİTE KIRIKLARINDA İLK YARDIM...137 viii
Bölüm XV: ACİL BAKIM GEREKTİREN HASTALIKLARDA İLK YARDIM...139 A. BİLİNÇ BOZUKLUĞU...139 1. Bilinç Bozukluğunda İlk Yardım...141 B. BİLİNÇ BOZUKLUĞUNA NEDEN OLAN BAZI HASTALIKLAR...142 1. Havale (Konvülsiyon)...142 a. Ateşli Havalede İlk Yardım...142 b. Epilepside İlk Yardım...142 2. Diyabet...143 a. Kan Şekeri Yüksekliği (Hiperglisemi)...143 b. Kan Şekeri Düşüklüğü (Hipoglisemi)...143 C. GÖĞÜS AĞRISINDA İLK YARDIM...144 Bölüm XVI: ZEHİRLENMELER...155 A. ZEHİRLENME YOLLARI...155 1. Sindirim Yolu Zehirlenmeleri...155 a. Sindirim Yolu Zehirlenme Nedenleri...155 b. Sindirim Yoluyla Zehirlenme Belirtileri...156 c. Sindirim Yoluyla Zehirlenmede İlk Yardım...156 2. Solunum Yolu Zehirlenmeleri...156 a. Solunum Yolu Zehirlenme Nedenleri...156 b. Solunum Yoluyla Zehirlenme Belirtileri...157 c. Solunum Yoluyla Zehirlenmelerde İlk Yardım...158 3. Deri Yoluyla Zehirlenme...158 a. Hayvan Isırık ve Sokmalarında İlk Yardım...158 Bölüm XVII: SICAK ÇARPMASI, YANIK VE DONMA...165 A. SICAK ÇARPMASI...165 1. Sıcak Çarpmasında Risk Grupları...165 2. Sıcak Çarpmasında Belirtiler...165 3. Sıcak Çarpmasında İlk Yardım...165 B. YANIKLAR...167 1. Yanığın Ciddiyetini Etkileyen Faktörler...168 2. Yanığın Dereceleri...168 3. Yanık Çeşitleri...169 a. Isı ile Oluşan Yanıklarda İlk Yardım...169 b. Kimyasal Yanıklarda İlk Yardım...170 c. Elektrik Yanıklarında İlk Yardım...171 C. DONMA...172 1. Donmalarda İlk Yardım...173 Bölüm XVIII: VÜCUDA YABANCI CİSİM KAÇMALARINDA İLK YARDIM...175 A. GÖZE YABANCI CİSİM KAÇMASINDA İLK YARDIM...175 B. KULAĞA YABANCI CİSİM KAÇMASINDA İLK YARDIM...176 C. BURUNA YABANCI CİSİM KAÇMASINDA İLK YARDIM...176 D. BOĞULMALARDA İLK YARDIM...177 ix
Bölüm XIX: ACİL TAŞIMA TEKNİKLERİ...179 A. TAŞIMADA GENEL KURALLAR...179 B. HASTA VE YARALIYI SÜRÜKLEME YÖNTEMLERİ...185 1. Hasta ve Yaralıyı Tutarak Sürükleme...185 2. İtfaiyeci Yöntemi ile Sürükleme...186 C. ARAÇ İÇİNDEKİ HASTA VEYA YARALIYI ÇIKARMA (RENTEK MANEVRASI)...186 Bölüm XX: KISA MESAFEDE HIZLI TAŞIMA TEKNİKLERİ...187 A. BİR KİŞİ İLE TAŞIMA YÖNTEMLERİ...187 1. Omuzdan Destek Vererek Taşıma...187 2. Kucakta Taşıma...187 3. İtfaiyeci Yöntemi ile Omuzda Taşıma...188 4. Sırtta Taşıma...188 B. İKİ KİŞİ İLE TAŞIMA YÖNTEMLERİ...189 1. İki Elle Altın Beşik Yöntemi...189 2. Üç Elle Altın Beşik Yöntemi...189 3. Dört Elle Altın Beşik Yöntemi...190 4. Teskereci Yöntemi...190 Bölüm XXI: SEDYE OLUŞTURARAK HASTA VEYA YARALILARI TAŞIMA...191 A. SANDALYE İLE TAŞIMA...194 B. BATTANİYE İLE TAŞIMA...194 C. KAŞIK TEKNİĞİ İLE TAŞIMA...195 D. KÖPRÜ TEKNİĞİ İLE TAŞIMA...195 E. SEDYEYİ İKİ VE DÖRT KİŞİ İLE TAŞIMA...196 KAYNAKÇA...197 x