İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ MOLDOVA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 HAZİRAN 2005 Ülke No: 74, M.D.
I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Moldova Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Moldova Cumhuriyeti Balkanların kuzeydoğu köşesinde, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Kuzey, kuzeydoğu ve güneydoğuda Ukrayna, batısında da Romanya ile çevrilidir. Yüzölçümü : 33.843 km 2 Nüfusu : 3.6 milyon kişi (2004) Nüfus Yoğunluğu : 106 kişi / km 2 (2004) Başkent : Kişinev Önemli Şehirleri : Tiraspol, Belts, Tigina, Komrat, Kahul. Zaman Ayarı : GMT den 2.5 saat ileridir. İklimi : Yazlar uzun ve ılıman, kışlar ise yumuşak geçer. Yazın sıcaklık başkentte 20 derece, kışın ise -4 derece civarında gerçekleşir. Dil : Moldovanca, Rusça da kullanılmaktadır. Din : Hıristiyan 2
II- EKONOMİK GÖSTERGELER YILLAR 2000 2001 2002 2003 2004 GSYİH (Milyon $) (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1.288 1.481 1.662 1.957 2.687 Kişi Başı GSYİH($) 357 411 461 543 746 Reel GSYİH Büyüme Hızı (%) 2.1 6.1 7.8 6.3 8.0 Enflasyon (tüketici fiyatlarıyla; ort. %) 31.2 9.6 5.2 11.6 12.3 Nüfus (milyon kişi) 3.6 3.6 3.6 3.6 3.6 Para Birimi: Moldova Lei 1 ABD Doları:14.17 ML (3.2.2005) Kaynak : The Economist Intelligence Unit / Country by Country 2005 III- GENEL OLARAK DIŞ TİCARETİ MOLDOVA NIN DIŞ TİCARETİ (Milyon ABD Doları) Yıllar İhracatı İthalatı Ticaret Hacmi Ticaret Dengesi 1999 474 611 1.085-137 2000 477 771 1.248-294 2001 567 879 1.446-312 2002 660 1.038 1.698-378 2003 800 1.429 2.229-629 2004 1.040 1.808 2.848-768 Kaynak : The Economist Intelligence Unit / Country by Country 2005. Başlıca İhracat Yaptığı Ülkeler Başlıca İthalat Yaptığı Ülkeler : Rusya (%35.8), İtalya (%13.9), Romanya (% 10), Almanya (%7.3), Ukrayna (%6.6). : Ukrayna (%24.6), Rusya (%12.2), Romanya (%9.3), Almanya (%8.5), İtalya (%7.4). Başlıca İhraç : Gıda ürünleri (%35.1), tekstil ve tekstil ürünleri 3
Ürünleri (%17.3), bitkisel ürünler (%12.2), makine ve donanımları (%4.0), mineral ürünler (%3.1). Başlıca Ürünleri İthal : Mineral ürünler (%21.7), makine ve donanımları (%13.5); kimyasal ürünler (%8.6), metal ve metal ürünleri (%6.3) IV- TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLERİ : TÜRKİYE - MOLDOVA TİCARİ İLİŞKİLERİ (Bin ABD Doları) Türkiye nin Türkiye nin Ticaret Ticaret Yıllar İhracatı İthalatı Hacmi Dengesi 1992 15 1.742 1.757-1.592 1993 390 28.908 29.298-28.518 1994 3.628 20.453 24.081-16.825 1995 7.270 15.616 22.886-8.346 1996 14.327 14.432 28.759-105 1997 21.334 15.076 36.410 6.258 1998 27.624 11.799 39.423 15.825 1999 20.646 10.863 31.509 9.763 2000 26.232 7.047 33.274 19.190 2001 27.815 2.591 30.406 25.224 2002 39.143 4.645 43.788 34.498 2003 46.788 10.195 56.983 36.593 2004 65.979 27.131 93.110 38.848 Ticaret dengesi Türkiye açısından değerlendirilmektedir. Kaynak :Devlet İstatistik Enstitüsü. 4
70.000 60.000 TÜRKİYE-MOLDOVA DIŞ TİCARETİNİN SEYRİ (Bin ABD Doları) 65.979 50.000 46.788 40.000 39.143 30.000 28.908 27.624 27.815 27.131 20.000 20.453 21.334 20.646 26.232 10.000 15.616 15.076 14.327 11.799 14.432 7.270 10.863 7.047 10.195 0 1.742 15 390 2.628 2.591 4.645 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 İhracat İthalat 5
TÜRKİYE NİN BAŞLICA FASILLAR İTİBARİYLE MOLDOVA YA İHRACATI (ABD DOLAR) Fasıl No Açıklaması 2004 60 Örme eşya 19.004.002 39 Plastik ve plastikten mamul eşya 4.790.019 87 Motorlu kara taşıtları, traktör, bisiklet, motosiklet,vb 3.756.498 73 Demir veya çelikten eşya 3.573.727 84 Kazan, makine ve cihazlar, alet ve parçaları 3.415.812 76 Alüminyum ve alüminyum eşya 2.990.625 07 Yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular 2.755.886 85 Elektrikli makine ve cihazlar, aksam ve parçaları 2.450.097 61 Örme giyim eşyası ve aksesuarları 1.745.523 48 Kağıt ve karton; kağıt hamurundan, kağıt ve kartondan mamul eşya 1.694.973 Kaynak: Devlet İstatistik Enstitüsü TÜRKİYE NİN BAŞLICA FASILLAR İTİBARİYLE MOLDOVA YA İHRACATI (ABD DOLAR) Fasıl No Açıklaması 2003 60 Örme eşya 17.427.713 39 Plastik ve plastikten mamul eşya 3.084.957 84 Kazan, makine ve cihazlar, alet ve parçaları 2.900.263 85 Elektrikli makine ve cihazlar, aksam ve parçaları 1.926.115 08 Yenilen meyveler, kabuklu yemişler, turunçgil, vb 1.846.036 73 Demir veya çelikten eşya 1.707.055 76 Alüminyum ve alüminyum eşya 1.691.913 07 Yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular 1.518.691 57 Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddeden yer kaplamaları 1.446.111 34 Sabunlar, yüzey aktif organik maddeler, yıkama- yağlama maddeleri 1.391.716 Kaynak: Devlet İstatistik Enstitüsü TÜRKİYE NİN BAŞLICA FASILLAR İTİBARİYLE MOLDOVA YA İTHALATI (ABD DOLAR) 6
Fasıl No Açıklaması 2004 72 Demir ve çelik 12.550.335 12 Yağlı tohum ve meyveler, sanayi bitkileri, saman, hayvan yemi 7.597.909 23 Gıda sanayi kalıntı ve döküntüleri, hazır hayvan gıdaları 2.927.481 41 Ham postlar, deriler (kürkler hariç) ve köseleler 1.885.349 08 Yenilen meyveler, kabuklu yemişler, turunçgil ve kavun kabuğu 825.380 10 Hububat 548.401 61 Örme giyim eşyası ve aksesuarları 274.998 57 Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddeden yer kaplamaları 133.190 06 Canlı bitkiler ve çiçekçilik müstahsalları 93.483 84 Nükleer reaktörler, kazan; makine ve cihazlar, aletler, parçaları 70.047 Kaynak: Devlet İstatistik Enstitüsü TÜRKİYE NİN BAŞLICA FASILLAR İTİBARİYLE MOLDOVA YA İTHALATI (ABD DOLAR) Fasıl No Açıklaması 2003 41 Ham postlar, deriler (kürkler hariç) ve köseleler 4.334.371 72 Demir ve çelik 2.397.279 23 Gıda sanayi kalıntı ve döküntüleri, hazır hayvan gıdaları 1.045.216 08 Yenilen meyveler, kabuklu yemişler, turunçgil ve kavun kabuğu 867.045 12 Yağlı tohum ve meyveler, sanayi bitkileri, saman, hayvan yemi 519.407 04 Süt ve süt mamulleri, kuş ve kümes hayvan yumurtaları, bal vb. 405.320 10 Hububat 236.355 57 Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddeden yer kaplamaları 166.821 64 Ayakkabılar, getrler, tozluklar vb. eşya ve aksamı 61.459 61 Örme giyim eşyası ve aksesuarları 48.179 Kaynak: Devlet İstatistik Enstitüsü TÜRKİYE NİN İLK ON ÜRÜN İTİBARİYLE MOLDOVA YA İHRACATI (ABD $) 7
ÜRÜN TANIMI 2004 ÖRME MENSUCAT (PAMUKTAN, BOYANMIŞ) 15.201.084 DİZEL/YARI DİZEL YENİ AMBULANSLAR (1500 CM 3 <SİLİNDİR HACMİ<2500 CM 3 ) 1.997.424 DOMATES (TAZE/SOĞUTULMUŞ) 2.140.124 ÖRME TÜYLÜ MENSUCAT (PAMUKTAN, BOYANMIŞ, DİĞER) 955.496 VULKANİZE EDİLMEMİŞ KAUÇUK EMDİRİLMİŞ DOKUNABİLİR İPLİK 1.196.987 ALÜMİNYUM ALAŞIMDAN İÇİ BOŞ PROFİLLER 1.167.632 ÇÖZGÜ TIPI ÖRGÜLÜ DIĞER MENSUCAT (PAMUKTAN, BOYANMIŞ) 1.319.811 DEMİR/ÇELİKTEN RADYATÖRLER 1.025.879 ALAŞIMSIZ ALÜMİNYUMDAN PROFİLLER 1.398.265 EKMEKLİK VE KAPLICA (KIZIL) BUĞDAY UNU 1.152.094 TÜRKİYE NİN İLK ON ÜRÜN İTİBARİYLE MOLDOVA DAN İTHALATI (ABD $) ÜRÜN TANIMI 2004 AYÇEKİRDEĞİ 7.529.039 DEMİR VE ÇELİKTEN HADDELENMİŞ KÜTÜKLER 5.889.500 FİLMAŞİN (0,25=<KARBON<0,75, SICAK HADDE, KANGAL, ÇAP<14) AYÇİÇEĞİ TOHUMU YAĞI ÜRETİMİNDEN ARTA KALAN KÜSPE VE KATI ATIKLAR FİLMAŞİN (0,25=< KARBON<0,6, SICAK HADDE, KANGAL HALİNDE) 5.139.289 2.927.481 947.212 ÖKÜZ VE İNEK DERİSİ (YAŞ AĞIRLIK: 16 KG. FAZLA) 807.521 CEVİZ (KABUKSUZ) 729.928 FİLMAŞİN (SICAK HADDE, KANGAL HALİNDE, TEKERLEK DIŞ LASTİK) 551.413 MISIR 340.181 ÖKÜZ VE İNEK DERİSİ (YAŞ AĞIRLIK : 15 KG AZ) 278.720 Kaynak: Devlet İstatistik Enstitüsü. MOLDOVA-TÜRKİYE ARASINDA YAPILAN BAŞLICA TİCARİ VE EKONOMİK ANLAŞMALAR 8
Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması; İmza tarihi:14.02.1994 Resmi Gazete Tarihi ve Numarası: 06.06.1994/21952 Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması; İmza tarihi:14.02.1994 Yürürlüğe giriş tarihi: 16.05.1997 Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması; İmza tarihi: 3.6.1994 Çifte Vergilendirmeyi Önlemeye İlişkin Anlaşma; İmza tarihi:125.06.1998 Yürürlüğe giriş tarihi: 28.07.2000 Sanayi Alanında İşbirliği Anlaşması ile Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Anlaşmaları :Mayıs 1999 9