SEZAi KARAKO<; ~iirinde ANNE VE <;OCUK

T.C. FA TiH SULTAN MEHMET V AKIF UNiVERSiTESi SOSY AL BiLiMLER ENSTiTUSU TURK DiLi VE EDEBiYATI ANABiLiM DALI YUKSEK LiSANS TEZi SEZAi KARAKO<; ~iirinde ANNE VE <;OCUK BAHARAVCI 110101026 TEZ DANISMANI Prof. Dr. M.FATiH ANDI istanbul 2013

oz Sezai Karakor;. ~iirlerindeki anne ve r;.ocuk imgesi i.izerine yap!lan incelemelerden olu~an bu r;.ali~ma, bu iki imgenin ~iirler ir;.erisinde u!a~tjgi mana derinligini, dirili~ dti~i.incesi bi.inyesinde tistlendigi r;.agn~un guctini.i tesbit etmeye yoneliktir. Tezimiz tit; boli.imden olu~maktad1r. Birinci boli.imde ~iir merkezli okumalara altyap1 saglamak amac1yla dirili~ di.i~tincesinin baz1 ana kavramlan i.izerinde durulmu~tur. Detayh bir incelemeye giri~ihneden ele almm1~ olan bu kavramlar ~iir yorumlamalannda bir basamak olma degerindedir. ikinci bo!umde Sezai Karakor;. ~iirinde anne imgesinin yi.iklendigi misyon te~bis edilmeye s;ah~il1rken i.ir;.i.incti boltim bu ~iirlerde r;.ocugun ne ~ekilde ele almdigma, hangi perspektiften degerlendirildigine ve ~iirlerde nasi! i~lendigine aynhm~t1r. Anahtar Kelimeler: Sezai Karakor;., ~iir, anne, r;.ocuk IV

ABSTRACT This workshop, whichinculedes Sezai Karakoc'spoem'smotherandchildsigntures is done forexplainingthemeanings of theesetwosigntures' andtheesetwosigntures's role of being a powerfullpart ofthecommunity. Ourthesis is formedby 3 parts. First partmenti011saboutthe idea Dirili~ 's being a substructureforreciting a poem. Theeseundetailedconcepts of thepoemarebasicstepsforreciting a poem. At thesecondpart Sezai Karakocmentionsabouttheimage of being a mother. Andthelastpartshows us theways ofthestyle of explainingbeing a child. KeyWords:Sezai Karako<;,poem, mother, child, v

i <;ind EKiLER BEYAN... III OZ... IV ABSTRACT... V ONSOZ... VI KISALTMALAR DiZiNi... VIII GiRi~...... l BiRiNCi BOLUM SEZAi KARAKO<; VE DiRiLi~ DU~UNCESi 1.I.DiRiLi$ DU$UNCESNiN ANA KAVRAMLARINA GENEL BiR BAKI$.. 8 1.1.1. Dirili~in Oztilkesi... 9 1.1.2."Bilin<; Suru"... 12 1.1.3. Dirili~in Oz Eylemi...... 14 1.1.4. Dirili~te Zamanm Boyutlan... 18 1.1.5. Dirili~ Mu~tusu... 21 1.1.6. Dirili~ ve islam.......................................................... 23 1.1.7. "Tehlike Medeniyeti"nin Boyutlan... 26 1.2. DiRiU$ VE insan 1.2.1. ideal insan............................................................... 32 1.2.1. Dirili~ insam...... 35 ikinci BOLUM SEZAi KARAKO<; ~iirinde ANNE 2.1. Anne: ideal Kadm........ 37 2.2. Anne: "Evini Doguran Kadm"... 44 2.3. Anne: GUI Yeti~tiren Kadm... 53 2.4. Anne: Gelenege ve Kutsala A<;llan Kap1...... 56 2.5. Anne: Biz ve Onlar... 60 2.6. Anne: $efkat ve Merhamet Ocag1...... 63 VII I

2.7. <;aresiz ve HlizUnlli Anneler....... 66 2.8. Anne: ~uuru Alevlendiren Kadm... 68 2.9. Kutlu Anneler....... 69 2.1 0. Anne Si.itli............ 71 2.11. Annen in OIUmU/<;ocugun O!Umli Kar~1smda Anne... 75 2.12. Annenin Beden Dili.................... 77 2.13. Yitik Anneler... 80 U<;UNCUBOLUM SEZAi KARAKO<; ~iirinde <;OCUK 3.1. Dirili~ Mimarlan... 85 3.2. Direni~ An1tlan...... 90 3.3. Slit Uygarhgmm in~ac1lan... 96 3.4. "i~aret <;ocuklan"... 102 3.5. Kutlu <;ocuklar....... 108 3.6. GUile Anne Arasmda <;ocuklar........................... 112 3.7. Yitik <;ocuklar....... 115 3.8. <;ocugun Hayal Evreni : Oyunlar.......... 121 3.9. <;ocugun Oli.imU/Annenin Ollimli Kar~1smda <;ocuk........................ 123 SONU<;... 128 KAYNAK<;A... 131 IX

KAYNAKLAR A. SEZAİ KARAKOÇ UN BU ÇALIŞMADA YARARLANILAN ESERLERİ 1999 1998 Çağ ve İlham I,6. bs., Diriliş Yayınları, Çağ ve İlham II, 7. bs., Diriliş Yayınları, Çağ ve İlham III, 3.bs., Diriliş Yayınları, 1996 Çağ ve İlham IV, 2.bs., Diriliş yayınları, Çıkış Yolu I, 4. bs., Diriliş Yayınları, Çıkış Yolu II, 3. bs., Diriliş Yayınları, 2011 2011 Çıkış Yolu III, 3. bs., Diriliş Yayınları, Dirilişin Çerçevesi, 6. bs., Diriliş Yayınları, 131

Diriliş Muştusu, 6. bs., Diriliş Yayınları, 2007 1986 1997 2009 2011 2011 Dirilişin Neslinin Âmentüsü, Diriliş Yayınları, Edebiyat Yazıları I, 4. bs., Diriliş Yayınları, Edebiyat yazıları II, Diriliş Yayınları, Farklar Günlük Yazılar, Diriliş Yayınları, Fizikötesi Açısından Ufuklar ve Daha Ötesi III, 3.bs., Diriliş Yayınları, Gün Doğmadan, 10. bs., Diriliş Yayınları, Gündönümü, 7. bs., Diriliş Yayınları, Gün Saati, Diriliş Yayınları, İslam, 11. bs., Diriliş Yayınları, 2011 İslamın Dirilişi, 8.bs., Diriliş Yayınları, İnsanlığın Dirilişi, 8. bs., Diriliş Yayınları, 132

Kıyamet Aşısı, 10. bs., Diriliş Yayınları, Makamda, Diriliş Yayınları, 2005 Sur Günlük Yazılar III, 5. bs., Diriliş Yayınları, Sütun, Fatih Yayınları, 1969 VarolmaSavaşı, 2.bs., Diriliş Yayınları, 2013 Yitik Cennet,15.bs., Diriliş Yayınları, B. YARARLANILAN DİĞER KAYNAKLAR B.1. KİTAPLAR ABAK, Ş.: 2007 ACAR, - IŞIK, V.: 2008, Meşaleyi Tutab El, Vadi Yayınları, Ankara. Şair ve Düşünür: Sezai Karakoç Sempozyum Kitabı, Fatih Belediye Başkanlığı Yayınları, 133

ANDI, M. F.: ANDI, M. F., AKAY H.: BAŞ, M. K.: 2008 BAŞ, M. K.: 2011 Güneşe Tutulan Ayna, Hat Yayınevi, İstiklal Marşı 41 Dize 41 Yorum, Hat Yayınevi, Diriliş Taşları Sezai Karakoç un Düşünce ve Sanatında Temel Kavramlar, Lotus Yayınları, Sezai Karakoç Şiirinde Metafizik Vurgu, İnsan Yayınları, BAYAZIT, E.: Şiirler, İz Yayıncılık, BİLGE, M.: 2004 CANAN, İ.: 2009 ÇELİK, M. ÇELİK, Y.: DİCLEHAN, Ş.: 1980 Medeniyet ve Diriliş, Hece Yayınları, Ankara. Kütüb-i Sitte Tercüme ve Şehri, Akçağ Yayınları, Ankara. Sezai Karakoç, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara. Sanat ve Düşünce Dünyasında Sezai Karakoç, Piran Yayınları, ERDEM, Ö.: Evvel, Everest Yayınları, EROĞLU, 1981 E.: Sezai Karakoç un Şiiri, Bürde Yayınları, HAKSAL, A. H.: 2007 Sezai Karakoç Eleğimsağmalarda Gökanıtı, İnsan Yayınları, KARATAŞ, T.: Doğu nun Yedinci Oğlu Sezai Karakoç, 134

2013. Kaynak Yayınları, TEPEBAŞI, M. N., ERTAŞ, M. F.,CANLI, Ç., DEMİRKOL, M.: 2006 Kahramanmaraş ta Sezai Karakoç la Kırk Saat, Kahramanmaraş Belediyesi Yayınları, Kahramanmaraş. Şiirler, Beyan Yayınları, Ankara. ZARİFOĞLU, C.: 2004 B.2. MAKALELER VE ELEKTRONİK KAYNAKLAR AKBAYIR, Gül Muştusu na Dair Bir Yorum Denemesi, Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s.185 197. ANDI, M. F.: ANDI, M. F., Afrika Bağımsızlık Savaşlarının İkinci Yeni Şiirine Yansımaları ve Sezai Karakoç, Sezai Karakoç, Haz. Mehmet Çelik Yakup Çelik, Ankara, s. 298-312. Cahit Zarifoğlu nun Şiirlerinde Bir Kötülük Öğesi Olarak Yılan Sembolü, Güneşe Tutulan Ayna, Hat Yayınevi, İstanbul, s. 112-138. ANDI, M. F.: Sezai Karakoç un Şiirlerinde Bir Medeniyet Göstergesi Olarak Şehir Şair ve Düşünür 135

2008 Sezai Karakoç Sempozyumu Bildiri Kitabı, Haz. Saadettin Acar, Vahdettin Işık, Fatih Belediye Başkanlığı Yayınları, İstanbul, s. 65-80. ÇETİN, N.: Sezai Karakoç un Yılan Şiirini Tahlil, Sezai Karakoç, Haz. Mehmet Çelik Yakup Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, s. 336-352. DOĞAN, ERYİĞİT, KAPLAN, 2006 KİMRAN, DEVECİ, 2006 LEKESİZ, M.: İ.: R.: Ü.: Ö.: Diriliş ve Çevresi, Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s. 103-110. Onüçüncü Sağanak: Alınyazısı Saati, Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s. 263 269. Sezai Karakoç Şiiri, Kahramanmaraş ta Sezai Karakoç la Kırk Saat, Kahramanmaraş Belediyesi Yayınları, Kahramanmaraş, s. 93-103. Sezai Karakoç un Kara Yılan Şiirinde Gerilim Yaratan Karşıtlıklar, Kahramanmaraş ta Sezai Karakoç la Kırk Saat, Kahramanmaraş Belediyesi Yayınları, Kahramanmaraş, s. 155-165. Diriliş ve Uygarlık, Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai 136

ÖZBAY, Ö.: Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s.24 43. Bir Diriliş Nesli ve Onun Destanı: Taha nın Kitabı, Sezai Karakoç, Haz. Mehmet Çelik- Yakup Çelik, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, s. 390-406. SAYIN, Ötesini Söylemeyeceğim i Bir Okuma Denemesi, Yedi İklim, C. XIII, Eylül, s.85-89. SÖNMEZ, A. O.: 2006 Ötesini Söylemeyeceğim Şiirinden Hareketle Sezai Karakoç Şiirinde Kadın, Kahramanmaraş ta Sezai Karakoç la Kırk Saat, Kahramanmaraş Belediyesi Yayınları, Kahramanmaraş, s. 175-189. SÖNMEZ, SU, H.: YAŞAR, YAŞAR, 2013 M.: H.: H.: Şahdamar Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s. 148 156. Bir Tecdit Hareketi Olarak Diriliş Düşüncesi, Hece: Bir Uygarlık Tasarımı Olarak Diriliş Dergisi ve Sezai Karakoç, Yıl: 7, S.73, Ocak, s. 9-23. Sezai Karakoç un Medeniyet Tasavvurunda Anne, International PeriodicalForTheLanguages, LiteratureandHistory of TurkishorTurkic, Volume 7/4, s. 2878 2888. Sezai Karakoç Şiir Poetikasında Çocuk Halleri, International PeriodicalForTheLanguages, 137

YAVUZ, 2004 M.: LiteratureandHistory of TurkishorTurkic, Volume 8/1 s. 2827 2840. İnsanlığı Ortak Düş Irmakları: Masallar, Folklor/Edebiyat, C. II, S. 12, Kasım Aralık, s.71-82 http://www.ayvakti.net/ayvakti-oyku/item/sezai-karakocun-masal-şiiri-uezerinebir-tahlil-denemesi, 17 Mayıs, 2013. http://www.yagmurdergisi.com.tr/archives/konu/sezai-karakocun-siirlerinde-hzsa-hz-meryem, 22 Mayıs, 2013. http://eyupkulturmerkezi.blogspot.com/2011/07/balkon-sezai-karakoc-ismetemre.html, 14 Mayıs 2013. http://sairugultusu.wordpress.com/2011/12/01/sezai-karakoc-ve-prototip-birikinci-yeni-siiri-balkon/ 21 Haziran 2013. http://www.yagmurdergisi.com.tr/archives/konu/sezai-karakocun-siirlerinde-hzsa-hz-meryem 138