12. SINIF ÖĞRENME ALANLARI

12. SINIF ÖĞRENME ALANLARI 1 4 İNANÇ VAHİY VE AKIL 2 6 İBADET DİN VE LAİKLİK 3 5 7 HZ. MUHAMMED AHLAK VE DEĞERLER DİN, KÜLTÜR VE MEDENİYET

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR 2- TÖVBE HATADAN DÖNME ve İYİLİĞE DÖNME EYLEMİDİR 3- ALLAH BAĞIŞLAYICIDIR BAĞIŞLAYANI SEVER 4- BAĞIŞLAMA İNSANI YÜCELTİR 5- İYİLİKLER KÖTÜLÜKLERİ GİDERİR

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR Tevbe kelimesi, geri dönmek, pişman olmak, bir şeyden vazgeçmek ve işlenen günahı terk ederek Allah'a dönmek anlamlarını ifade etmektedir. Tövbe, bireyin dinen kötü olandan, olumsuz huy ve davranışlardan uzaklaşarak samimiyetle iyi ve güzel olana yönelmesi ve önceden işlemiş olduğu hatasını itiraf edip pişman olarak bir daha yapmamaya karar vermesidir. Aynı kökten gelen "tevvab" kelimesi, çokça kabul eden anlamına gelmekte ve Allah a sıfat olarak kullanılmaktadır.

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR Allah, yarattıkları içinde sadece insanı akıl, düşünme yeteneği, muhakeme gücü gibi bir takım meziyetler ile donatmıştır. Ancak bütün bu üstün kabiliyetlerle donatılmış insanın, hata yapabilen bir yapısı da mevcuttur. İslam'a göre insan, ne melek gibi tamamen iyi, ne de şeytan gibi tamamen kötü bir varlıktır. O, iyi ve kötüye kabiliyeti olan ve yaptığı işlerle, meleğe de şeytana da benzeyebilen bir varlıktır. Bu özelliğinden dolayı, doğuştan günahsız olan insanın, her an günaha düşmesi mümkündür.

HADİS Hz. Peygamber, şu sözü ile insanın günahtan uzak kalamayacağını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda bu hadis, günahtan arınıp kurtulmanın tek yolunun tövbe olduğuna da delil olmaktadır. Tüm Ademoğulları hata edicidir; hata edenleri en hayırlıları ise tövbe edenlerdir.

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR İnsan gaflete düşebilen, unutan, yanılabilen, hata yapabilen bir varlıktır. Her an, pek çok konuda eksik düşünebilir, yanlış bir karar verebilir, hatalı bir tavır sergileyebilir. İnsanın kendisini hayatı boyunca hatasız, günahsız, eksiksiz ve kusursuz olduğunu zannetmek Kuran'a uygun olmayan bir tavırdır. Çünkü insan hata yapmaya ve günah işlemeye açık, aciz bir varlıktır. Aynı şekilde Allah bağışlayıcı ve tövbeleri kabul edici olduğunu bildirmiştir.

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR Bu nedenle insanın bilerek veya bilmeyerek, gaflete kapılarak, nefsine uyarak işlediği hatalardan dolayı ümitsizliğe düşmesi İslam ahlakına uygun olmayan bir tavır olacaktır. Hata yapan mümine düşen, hatasından ibret almak, pişman olup doğruya yönelmek, vakit geçirmeden Allah'a sığınmak ve bir daha o hatayı tekrarlamamak için gayret göstermektir.

1- İNSAN HATA YAPABİLEN BİR VARLIKTIR Bir insan işlediği günahtan dolayı tövbe ettikten sonra da yeniden gaflete düşüp aynı günahı işleyebilir. Belki bu defalarca tekrarlanır. Ama son bir kez tövbe edip o günaha bir daha dönmediğinde, tövbesinin kabul edilmesini Allah'tan umabilir. Ancak her konuda olduğu gibi bu konuda da asıl olan samimiyettir. Bazı insanların kapıldığı ileride yaşlanınca, bir gün tövbe ederim şeklindeki düşünce ise çok büyük bir samimiyetsizliktir ve sonu hüsranla sonuçlanabilir.

AYET Allah böyle düşünenleri Kuran'da şöyle uyarmaktadır; Allah'ın kabulünü üzerine aldığı tövbe, ancak cehalet nedeniyle kötülük yapanların, sonra hemencecik tövbe edenlerinkidir. İşte Allah, böylelerinin tövbelerini kabul eder. Allah, bilendir, hüküm ve hikmet sahibi olandır. Tövbe; ne, kötülükleri yapıp edip de onlardan birine ölüm çatınca: Ben şimdi gerçekten tövbe ettim diyenler, ne de kafir olarak ölenler için değil. Böyleleri için acı bir azab hazırlamışızdır.

2. TÖVBE HATADAN DÖNME ve İYİYE YÖNELME EYLEMİDİR Tövbe, hem kul, hem de Allah ile ilişkisi olan bir davranıştır. Kul, Allah ın çağrısına uyarak hatasından tövbe etmekle, tövbenin kendisi ile ilgili yönünü gerçekleştirmiş olur. Allah, kullarına tövbe fırsatını bahşetmekte ve bunun da ötesinde onları tövbeye çağırmaktadır. Allah ın kullarından istediği tövbe, kalplerdeki duygular ve dillerdeki ifadelerle sınırlı kalmayıp, davranışlara da yansıyan bir tövbedir.

AYET Tevbe eden insanın sadece kötü fiilleri terk etmekle kalmayıp eski günahlarını telafi edici davranışlara yönelmesi istenir. İyi ameller işleyenler Allah ın rızasına erecektir. Ancak tövbe edenler, durumlarını iyileştirenler Ancak bundan sonra tövbe edip durumlarını ve açıklayanlar bunun dışındadır. İşte onların Evet, ben tövbe eden, inanan, iyi iş yapan sonra da iyileştirenler başka. O zaman Allah, elbette tövbelerini tövbeleri çok doğru yoldakabul gidenederim. için çokben bağışlayıcıyım. bağışlayıcıdır, merhametlidir. kabul edenim ve merhametliyim. (Tâhâ, 20/82) (Al-i İmran, 3/89) (Bakara, 2/160)

2. TÖVBE HATADAN DÖNME ve İYİYE YÖNELME EYLEMİDİR Tövbeden sonra günahları telafi edecek iyi işlere yönelmek, kişinin tövbesinin devamı açısından da önemlidir. Sadece tövbe edip ardından Allah ın affını elde etme çabasına girmeyen ve iyi işler yapmayan kişi; günahtan dolayı rahatsız olan vicdanını rahatlatamaz. Bu rahat sızlığın, onu, af konusunda ümitsizliğe düşürerek tekrar günaha sürüklemesi mümkündür.

2. TÖVBE HATADAN DÖNME ve İYİYE YÖNELME EYLEMİDİR İşlediği günahtan tövbe eden kişi, eski günahlarını tümüyle yok etmek için, ibadet dışında kalan hayırlı iş ve uygulamalara yönelebilir. Bu hayırlı faaliyetler günahların affına vesile olmaktadır

AYET İşlediği günahtan tövbe Kuran da eden kişi, eski günahlarını tümüyle Konuyla ilgili olarak da şöyle buyrularak, yok etmek için,iyiibadet dışında kalan hayırlı iş ve uygulamalara işlenen amellerin kötü fiilleri affettirebileceği yönelebilir. Bu hayırlı faaliyetler günahların affına vesile olmaktadır. açıkça ortaya konulmuştur; Çünkü iyilikler kötülükleri giderir bu ibret alanlara bir öğüttür. (Hud, 11/114)

HADİS Aynı konuda Hz. Peygamber şöyle diyerek hatayı telefi eden amellerin yapılması üzerinde durmuştur; Nerede olursan ol, Allah tan kork ve işlediğin günahın hemen ardından, onu yok edecek bir iyilik yap. (Tirmizi, Sünen, Birr, 55)

3. ALLAH BAĞIŞLAYICIDIR ve BAĞIŞLAYANI SEVER Yüce Allah, sonsuz rahmeti ile insanlara, her zaman hatalarından dolayı bağışlanma dileme ve tövbe etme imkanı tanımıştır. Samimi olarak günahlarının affedilmesini isteyen her insan Allah'ın kendisini bağışlamasını umabilir. İnsanları din ahlakından uzaklaştıran sebeplerden bir tanesi, işledikleri günahların getirdiği suçluluk duygusu nedeniyle kendilerini asla düzelmez, iflah olmaz kimseler olarak görmeye başlamalarıdır.

AYET Rabbimiz şu şekilde buyurmaktadır; "Haber ver kullarıma; şüphesiz Ben, bağışlayanım, esirgeyenim. (Hicr Suresi, 15/49)

3. ALLAH BAĞIŞLAYICIDIR ve BAĞIŞLAYANI SEVER Allah'ın Rahman ve Rahim isimlerini, tövbeleri kabul ettiğini, sonsuz bağış sahibi olduğunu unutan insanları şeytan sürekli kışkırtır ve günah işleyen bir insana "sen zaten günahkarsın, artık düzelmen mümkün değil, bunu böyle kabul et" telkini verir. İnsanın günahı nedeniyle Allah'a karşı duyduğu mahcubiyet hissini kullanır.

AYET İnsanın değil bir günah, en bir büyük günahları Allah, günahlarından dolayı samimi şekilde tövbe eden, işlemiş de olsa, sonuçta her zaman yanidefalarca bağışlanma dileyip artık o günahı işlememeye azmeden herkesi pişman başlayacağını şu şekildeimkanı bildirmiştir; bunlardan olup Kuran'da Allah'a yönelme vardır. Ancak kim işlediği zulümden sonra tövbe eder Gerçek şu ki, Rabblerinden O'nu görmedikleri ve düzeltirse, şüphesiz Allah onun tövbesini halde içleri titreyerek korkanlara gelince; kabul eder. Muhakkak Allah, onlar için bir bağışlanma ve büyük bir ecir vardır. bağışlayandır, esirgeyendir. (Mülk Suresi, 67/12) (Maide, 5/39)

AYET Kuran dan öğrendiğimize göre affetmek takva sahiplerinin alametlerindendir ve Allah affedenleri sever; Rabbinizin bağışına ve takva sahipleri için hazırlanmış Onlar Ey babamız! Bizim suçlarımızın bağışlanmasını dile. olduğu, genişliği gökler ve yer kadar olan cennete koşun. Rabbinizden dileyin, sonra ona tövbe edin. Bizbağışlanma gerçekten suçluyduk dediler. O takva sahipleri ki, bollukta da darlıkta da Allah için Sizin affetmeniz takvaya daha yakındır. Şüphesiz Rabbim çok merhametlidir, çokdileyeceğim. sevendir. Yakup, Rabbimden sizin bağışlanmanızı harcarlar, öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. (Bakara, 237) Şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir dedi. (Hud, 11/90) Allah da güzel davranışta bulunanları sever. (Yusuf, 12/97-98) (Al-i İmran, l33-l34)

HADİS Hz. Âişe validemiz bir defa Peygamber Efendimize: Yâ Rasûlallah, şayet ben Kadir gecesini idrak edersem ne yapayım? diye sorunca, Peygamber Efendimiz; Allahım sen çok affedicisin, affetmeyi seversin, beni de affet. diye dua et. buyurdu. (Tirmizi, Daavât, 84; İbn Mace, Dua, 5)

4. BAĞIŞLAMA İNSANI YÜCELTİR İslamiyetin üzerinde durduğu güzel ahlak prensiplerinden biri de bağışlamaktır. Affetmek, bağışlamak Allah ın güzel sıfatlarından biridir; Allah afüvvdür (bağışlayıcıdır), çok affedicidir, gafurdur/çok bağışlayıcıdır.

AYET Kuran da birçok ayette Yüce Allah'ın bu iki sıfatı birlikte zikredilmektedir. Şüphesiz ki, Allah çok affedici, çok bağışlayıcıdır. (Nisa, 4/43) Allah aklayandır bağışlayandır (Nisa 4/99)

4. BAĞIŞLAMA İNSANI YÜCELTİR Bazı ahlak kitaplarında, Allah ın ahlakı ile ahlaklanınız. denilmiştir. Allah'ın ahlakı ile ahlaklanmaktan maksat, Allah'ın güzel sıfatlarının insanda tecelli etmesi demektir. Aslında insan böyle bir kabiliyet ve güç ile yaratılmıştır. İnsana düşen bu kabiliyet ve gücünü kullanmak, geliştirmek ve nefsini güzel ahlaki sıfatlarla süslemektir.

4. BAĞIŞLAMA İNSANI YÜCELTİR Affetmek; insanın kendisine karşı yapılan hataları, kusurları bağışlaması, intikam alması gerekirken kendi isteği ile bundan vazgeçmesidir. Affedici olan, başkalarını affeden kimse, Allah'ın affına mazhar olur. İnsanın, Allah'ın affına muhtaç olmasından dolayı, kendisinin de affedici olması, yani başkalarının hatalarını, kusurlarını affetmesi, bağışlaması gerekir.

AYET Affetmek yüceliktir, herkes affedemez. bir ayette şöyle buyrulur; YüceAncak Allah,Nitekim Peygamberimize hitaben şöyle buyuruyor; üstün ahlaka sahip olanlar affedebilir. Nitekim şu ayette, affetmenin büyüklerin işi olduğu belirtilir; bağışlasınlar. Habibim, Kim Affedip sabreder sen bağışlama ve bağışlarsa yolunu tut, Allah'ın bağışlamasını misiniz? iyiliğisizi emret işte bu ve büyük cahillere biristemez aldırış iştir. etme. (Nur,24/22) (Araf (Şûra199) 43)

HADİS Hz. Peygamber de sık sık insanları hatalarından Peygamber Efendimiz kendisi affedici olduğu gibi, olayı affetmenin gerekliliğini ifade etmiş ve affetmenin de ashabını ve ümmetini de affetmeye teşvik etmiştir. olgun bir mümin davranışı olduğunu buyurmuştur. Affedin ki, Allahancak da sizikulu affetsin ve Alçak gönüllülük yükseltir. Alçak gönüllü şerefinizi olun ki, Yüce Allah da sizi yükseltsin. yükseltsin! Affetmek, insanın ancak şerefini artırır. ki,affedeni, Allah da Yüce sizi aziz kılsın. AllahAffediniz rızası için Allah yükseltir.

5. İYİLİKLER KÖTÜLÜKLERİ GİDERİR Yaratıklar içinde insan iyilik ve kötülüğü işlemeye yetenekli bir varlıktır. İnsan zaman zaman aklına değil, duygularına uyar. Eleştirilince kızar. Kızınca haksızlık yapar. İnsan adaletten ayrılır. Yalan söyler, kin güder dedikodu yapar, kardeşinin hakkını gözetmez. Bunlar insanda kötülük yapma potansiyelinin olduğuna işaret eder.

5. İYİLİKLER KÖTÜLÜKLERİ GİDERİR Bunu yanında insan akıl ve irade sayesinde, iyi ve güzel filler de işleyebilir. Ahlakı olgun iradesi güçlü bir kimse yalan söylemez, dedikodu yapmaz, adalet üzerine davranır, hakkı gözetir. İyilik yapmak, olumlu davranışlarda bulunmak olgun bir müslümana yakışan hallerdir. İnsan iyilik yaptıkça Allah ın rızasını kazanır.

5. İYİLİKLER KÖTÜLÜKLERİ GİDERİR Kuran, insanı zıtlıklarla dolu çok zengin bir duygu ve düşünce dünyasına sahip bir varlık olarak sunmaktadır. Nitekim Kuran bireyin günah işlemeye meyilli olduğunu bildirmekle beraber olumlu yönlerini de ifade etmektedir. Akıllı ve şuur sahibi bir varlık olması hasebiyle insana irade ve seçme hürriyeti verilmiş, sonra da yaptıklarından dolayı şahsen yaratıcısına karşı sorumlu duruma getirilmiştir. Bir başka ifadeyle O, yaptığı davranışların farkında olduğu için sorumlu tutulmuştur.

HADİS Kuran ın bu ifadeleri Hz. Peygamberin sünnetinde de karşılığını bulmuş ve peygamberimiz kötülük yapana kötülükle değil, iyilikle muamele edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Sana darılana git, barış! Zulüm yapanı af et. Kötülük yapana iyilik et!

AYET İnsan kötülüğü iyilikle karşılamak gibi güzel ahlakta istikrar gösterdiği takdirde, Allah bu kimselerin hayatlarından korkuyu, hüznü çekip alacak; kötülüklerini örtüp bağışlayacak ve onlara yaptıklarının en güzeliyle karşılık verecektir. Ve inanan ve iyi işler yapanlara gelince, onların kötülüklerini elbette sileceğiz ve onlara yaptıklarının daha güzeli ile karşılık vereceğiz. (Ankebut, 29/7)