Kullanım Talimatı Sartorius PT-15 Serisi Ekonomik El Tipi ph mv Sıcaklık Ölçer PT-15 ph/mv/temp Setup Mode Enter Cal 98648-016-99_Tr.
İçerik Genel Bilgiler ve İlk İnceleme 3 Güvenlik Bilgileri 4 Pillerin Değiştirilmesi 5 Cihazın Açılması/Kapanması 6 Çalışma Prosedürü 8 ph Kalibrasyonu 9 ph Ölçümleri 11 Sıcaklık Ölçümleri 12 mv Ölçümleri 12 Ölçüm Hataları 13 ph Tamponları 14 Geri Dönüşüm 15 Özellikler 16 İşareti 17 2
Genel Bilgiler ve İlk İnceleme Cihaz ph, mv ve sıcaklık ölçümlerinde kullanılan hassas bir cihazdır. Dahili mikrokomputer ph tespiti ile ilgili parametrelerin kaydedilmesi, hesaplanması ve kompanze edilmesi için kullanılır. ph sensörününün, tampon çözeltilerin ve sensör eğim sapmalarının sıcaklık karakteristiklerini içerir. Cihaz dört adet 1.5 VAA pil ile çalışır. Cihaz yeniden açıldığında tekrar kailbrasyona gerek yoktur. Cihazın geniş LCD ekranında ph ya da mv ve sıcaklık değerleri eş zamanlı olarak görüntülenebilir. Cihaz kullanıcıyı kalibrasyon ve ölçüm işlemlerine yönlendirir. Cihazda BNC soketli ph ve ORP sensörleri ile değiştirilebilir ATC (Otomatik Sıcaklık Kompanzasyonu) / sıcaklık sensörleri kullanılır. Cihaz sadece 10 Kohö sıcaklık sensörleri ile çalışır. Cihaz sensör denge tanımlaması, sensör eğim tanımlaması, sensör verimlilik görüntülenmesi, tampon çözelti katsayıları, otomatik ya da manuel sıcaklık kompenzasyonu, sağlanan güç yüzdesinin görüntülenmesi gibi özellikleri içerir. Cihazı ve aksesuarları kutusunda dikkatlice çıkartın. Cihazda görünür bir hasar olup olmadığını kontrol edin. Eğer herhangi bir hasar varsa derhal size en yakın Sartorius Yetkili Servisine başvurun. Cihaza ait kutunun geri dönüşümü ile ilgili 15. sayfadaki bilgileri okuyun. * Bu talimatta kullanılan sensör sözcüğü, ph/mv elektrodunu ya da bir ATC sıcaklık probunu ifade etmektedir. 3
Güvenlik Bilgileri PT serisi portatif ölçerler Avrupa Konsey Direktifleri ne, elektrikli cihazlar ve elektromanyetik uyumluluk ile ilgili standartlara ve uluslar arası düzenlemelere ve ilgili güvenlik gereklerine uygun olarak üretilmiştir. Cihazın uygunsuz kullanımı ya da taşınması zarara ve/veya yaralanmalara sebep olabilir. - Cihazı kullanmaya başlamadan önce oluşabilecek her türlü riski önlemek için bu kullanım talimatını dikkatlice okuyun. Kullanım talimatını güvenli bir yerde saklayın. Cihazınızın güvenli kullanımını sağlamak için lütfen aşağıdaki talimatları yerine getirin: - Kurulumda dikkat edilecek hususlar: Kullanıcı Sartorius cihazı üzerinde yapılan her türlü modifikasyondan ve bunları kontrol etmekten sorumludur ve gerektiği takdirde bu modifikasyonları düzeltmelidir. Cihaz gövdesi için endüstriyel koruma sınıfı: - Portatif metre: IP65 Eğer cihazınız ile ilgili bir sorunla karşılaşırsanız: Size en yakın Sartorius Satış Noktası na başvurun. Bu cihazı tehlikeli alanlarda/bölgelerde kullanmayın. Eğer cihazın kurulumunda elektrikli aletler kullanılacak ve kurulum alanı yüksek güvenlik önlemlerinin alınması gereken özel bir alan ise, kurulumun, için ülkenizde geçerli olan düzenlemelere uygun olarak yapılması gerekir. - Sadece cihazınız için özel olarak tasarlanmış orijinal Sartorius aksesuarlarını kullanın. - Standardizasyon için kullanılan tampon çözeltilerin değerleri kayıtlı değerler ile mutlaka aynı olmalıdır. 4
Pillerin Değiştirilmesi Pillerin değişimi için aşağıda verilen prosedürü takip edin. 1. Pilleri LCD ekranda düşük pil sembolü göründüğünde değiştirin. Cihaz düşük pil sembolü ekrana geldikten sonra yaklaşık bir saat daha çalışır. 2. Pil kutusu cihazın arkasındaki alt bölüme yerleştirilmiştir (Şekil 1). Cihazı ters çevirerek pil kutusunu size döndürün ve pil kutusunun kapağını kaydırarak açın. 3. AA tipi dört adet pilin hepsini değiştirin. 4. Pil kutusunun kapağını yerine takın. Şekil 1 5
Cihazın Açılması/Kapanması Cihaz kullanılmadığında ON/OFF tuşuna basarak cihazı kapatın. Ekran Sembolleri 10 9 1 8 7 2 3 6 4 5 Şekil 2 1 Düşük pil sembolü 2 Kalibrasyon işleminin yapıldığını gösteren sembol 3 Tampon çözelti sembolleri 4 Kalibrasyon sonucu 5 Otomatik sıcaklık ve manuel sıcaklık sembolü 6 Kalibrasyon modu ve OK sembolü (kalibrasyon kabul edildi) 7 ph ve mv sembolleri 8 Sıcaklık, birimleri ile 9 Stabilite sembolü 10 Ölçüm ve kalibrasyon sembolleri 6
Tuşların Fonksiyonları 1 2 Setup 3 4 Mode Enter 5 6 Cal 7 Şekil 3 1 ve 2 [ ] ve [ ] tuşları. [ ] ve [ ] tuşları sıcaklık değerlerine manuel girmek için kullanılır. ATC modunda çalışırken bu tuşların cihaz üzerinde hiçbir etkisi yoktur. YUKARI [ ] ve AŞAĞI [ ] tuşlarına beş saniye basılı tutun. Tuşlar daha hızlı hareket eder. Setup menüsü ekranada iken, YUKARI[ ] ve AŞAĞI [ ] tuşları kullanıcının 4.00, 7.00, 10.00 ya da 4.01, 6.86, 9.18 tampon çözeltilerden birini seçmesini sağlar. 3 [SETUP] tuşu: [SETUP] tuşu tampon çözeltilerin seçilmesinde kullanılır. 4 [MODE] tuşu: [MODE] tuşu görüntülecek parametrenin seçilmesinde kullanılır. [MODE] tuşuna basarak ekranda ph ve mv değerleri arasında dönüşüm yapılabilir. Ekran modunun değişmesi kalibrasyon değerlerinde bir değişikliğe sebep olmaz. 5 [ENTER] tuşu: [ENTER] tuşuna basıldığında; LCD ekrana sensör verimliliği gelir. [ENTER] tuşuna 3 saniye boyunca basılı tutulduğunda cihaz kalibrasyon verilerini siler ve fabrika ayarlarına geri döner. 6 [CAL] tuşu: Kalibrasyon için kullanılır. 7 [ON/OFF] tuşu: [ON/OFF] tuşu cihazın açılması ya da kapatılması için kullanılır. 7
Soket Çalışma Prosedürü 1 2 ph/mv Temp Tampon Çözelti Setinin Seçimi Bu cihaz için tanımlı iki farklı tampon çözelti seti mevcuttur: 4.00, 7.00, 10.00 ph ve 4.01, 7.00, 6.86, 9.18 ph. Mode tuşuna basarak ph ve mv modları arasında dönüşüm yapılabilir. ph modunda, Setup tuşuna basarak Buffer Selectin Mode (Tampon Çözelti Seçim Modu) geçiş yapabilirsiniz. Tampon Çözelti Seçim Modu Şekil 4 1 BNC sensör soketi 2 Sıcaklık kompanzasyon sensör soketi [ ] ve [ ] tuşları ile tampon çözelti setini seçebilirsiniz. Enter tuşuna basarak seçilen çözelti setini onaylayabilir ve bu moddan çıkabilirsiniz. 8
ph Kalibrasyonu 1. ph Modunda ATC/Sıcaklık sensörü ile kalibrasyon 1.1 ph sensörünü cihazın arkasındaki BNC sokete ve ATC/Sıcaklık sensörünü ATC/Sıcaklık soketine takın. Otomatik sembolü açılacaktır. Mode tuşuna ekrana ph modu gelene kadar basılı tutun. 1.2 ph sensörünü ve ATC/Sıcaklık sensörünü distile su içinde hafifçe çalkalayın ve bu sensörleri ilk tampon çözelti içine daldırın. Ekrana gelen sıcaklık değeri tampon çözeltiye aittir. NOT: Eğer ATC/Sıcaklık sensörü kullanılmıyor ise, Man sembolü ekrana gelir, ilk tampon çözelti için sıcaklık değerini ayarlayın (0.0 ile 60.0 ºC ). [ ] ve [ ] tuşlarını kullanın. Tek Noktada Kalibrasyon 1.3 Cal tuşuna basarak kalibrasyonu başlatın. Seçilen tampon çözelti sembolü ekranda yanıp söner. Enter tuşuna basın. Tampon çözelti sembolü ekranda görünmeye devam eder ve cihaz stabil bir değer okuyana kadar kalibrasyon sembolü de ekranda yanıp söner. Stabil bir değere ulaşıldığında kalibrasyon sembolü durur ve çok kısa bir süre için sensör verimliliği ekrana gelir. Tampon çözeltinin ph değeri daha sonra ekrana gelir. Tek noktada kalibrasyon işlemi gerçekleştirilir. NOT: a. Eğer ilk tampon çözelti 4.00/10.00 ya da (4.01/9.18) ise, ilk noktada kalibrasyon işlemi tamamlandıktan sonra cihaz otomatik olarak kalibrasyın modundan çıkar. Tek noktada kalibrasyın tamamlanır. Cihaz sonraki kalibrasyonlara geçmez. b. Eğer ilk tampon çözelti ph 7.00 (6.86) ise, tek noktada ph 7 tampon çözelti kalibrasyonunu kaydetmek için mode tuşuna basın. 9
Çok Noktada Kalibrasyon 1.4 Kalibrasyonu başlatmak için Cal tuşuna basın. ph sensörünü ve ATC/Sıcaklık sensörünü ph 7.00 (6.86) tamponlarının içine batırın. Seçilen tampon çözeltinin sembolü yanıp sönmeye başlar. Enter tuşuna basın. Tampon çözelti sembolü ekranda kalır ve cihaz stabil bir değer okuyana kadar kalibrasyon sembolü yanıp sönmeye başlar. Stabil bir değere ulaşıldığında kalibrasyon sembolü durur ve çok kısa bir süreliğine sensör verimliliği ekrana gelir. İlk noktada kalibrasyon işlemi tamamlanır ve cihaz ikinci tampon çözelti için hazır hale gelir. Not: Çok noktada kalibrasyon işlemi için ph 7.00 (6.86) tampon çözeltisi ilk önce kullanılmalıdır. 1.5 Sensörü ilk çözelti içinden çıkarın. Distile su ile hafifçe yıkayın ve daha sonra biraz ikinci tampon çözelti ile çalkayın ve ikinci tampon çözelti içine sensörü daldırın. [NOT: İki noktada kalibrasyon için her iki kalibrasyon noktasını kaydetmek ve kalibrasyon modundan çıkmak için mode tuşuna basın. Bu şekilde iki noktada kalibrasyon işlemi tamamlanır.] 1.7 Sensörü ikinci tampon çözeltiden çıkartın. Sensörü önce distile su ile sonra üçüncü tampon çözelti ile hafifçe yıkayın ve üçüncü çözelti içine daldırın. 1.8 Sonuncu çözeltinin sembolü ekranda yanar. Enter tuşuna basın. Üçüncü tampon çözelti sembolü ekrandakalır ve cihaz stabil bir değere ulaşana kadar kalibrasyon sembolü yanıp sönmeye başlar. Stabil bir değere ulaşıldığında kalibrasyon sembolü durur ve ekrana sensör verimliliği gelir. Üçüncü nokta kalibre edilmiştir. Cihaz otomatik olarak kalibrasyon modundan çıkar. Üç noktada kalibrasyon işlemi tamamlanır. 1.6 Kalibrasyonun devam etmesi gerektiğini göstermek için kalan iki tampon çözeltinin sembolleri yanıp sönmeye başlar. Enter tuşuna basın, ikinci çözelti sembolleri ekranda kalır. Stabil bir değere ulaşılana kadar kalibrasyon sembolü yanıp sönmeye başlar. Stabil bir değere ulaşıldığında, kalibrasyon sembolü durur ve sensör verimliliği ekrana gelir. İkinci noktada kalibrasyon işlemi tamamlanır ve cihaz üçüncü noktaya geçmek için hazır hale gelir. 10
ph Ölçümleri Ekrandaki tampon çözelti sembolleri, cihazın tek ya da çok noktada kalibrasyonunun yapıldığını ve ölçümlere hazır olduğunu gösterir. 1. ph modunda ATC/Sıcaklık sensörü ile ölçüm: 1.1 ph ve ATC/Sıcaklık sensörleri cihazın arkasındaki soketlere takıldığında Auto (Otomatik) sembolü ekrana gelir. 1.2 Ekranda ph değerinin görünmesi için [MODE] tuşuna basın. 1.3 Sensörü distile su içinde hafifçe çalkayın. Daha sonra bir miktar numune ile hafifçe yıkayın ve sensörü numune içine daldırın. 1.4 Ekranın stabil olmasını bekleyin. Cihaz numunenin sahip olduğu sıcaklıktaki ph değerini okur. 1.5 Eğer ekrana ----" işareti gelirse, ölçülen ph değeri -2.00 ile 16.00 ph aralığı dışındadır. Cihaz, numune ph değeri bu aralık içinde bir değere getirildiği zaman doğru değeri görüntüler. 2. ph modundan manuel sıcaklık kompanzasyonu ile ölçüm: 2.1 ph sensörünü cihaz üzerindeki BNC sokete takın. 2.2 Ekrana ph sembolü gelene kadar [MODE] tuşuna basın. 2.3 Sensörü distile su içinde hafifçe çalkalayın. Daha sonra bir miktar numune ile hafifçe yıkayın ve sensörü numune içine daldırın. 2.4 Numunenin mevcut sıcaklığını girin. Sıcaklığı girerken YUKARI [ ] ve AŞAĞI [ ] tuşlarını kullanın. 2.5 Ekranın stabil olmasını bekleyin. Cihaz numunenin sahip olduğu sıcaklıktaki ph değerini okur. 2.6 Eğer ekrana ----" işareti gelirse, ölçülen ph değeri -2.00 ile 16.00 ph aralığı dışındadır. Cihaz, numune ph değeri bu aralık içnde bir değere getirildiği zaman doğru değeri görüntüler. 11
Sıcaklık Ölçümleri Cihaz, ATC/Sıcaklık sensörü kullanılarak ph sensörü takılı olmadan numunelerin sıcaklık değerlerinin ölçülmesinde kullanılabilir. 1. ATC/Sıcaklık sensörünü sıcaklık ölçümü yapılacak ortama yerleştirin. Ölçülen sıcaklık değeri ekrana gelir. 2. Eğer ekrana ----" işareti gelirse sıcaklık değeri -10 ile 120 C aralığı dışındadır. Sıcaklık değeri bu aralık içine geldiğinde ----" işareti ekrandan kaybolur ve doğru sıcaklık değeri okunur. mv Ölçümleri 1. mv modunda ölçüm: 1.1 ORP sensörünü cihaz üzerindeki BNC sokete takın. 1.2 Ekranda mv sembolü görünene kadar [MODE] tuşuna basın. 1.3 Sensörü distile su içinde çalkayın. Daha sonra bir miktar numune ile hafifçe yıkayın ve sensörü numune içine daldırın. 1.4 Ekranın stabil olmasını bekleyin. Daha sonra cihaz doğru mv değerini okur. Eğer ekrana ----" işareti gelirse, mv değeri -1999/+1999 mv aralığının dışındadır. Numunenin mv değeri bu aralık içinde bir değere getirildiğinde cihaz doğru mv değerini okur. 12
Ölçüm Hataları Hata İşaretleri Sebepler Tampon çözelti sıcaklığı 0 ile 60 C aralığı dışında; ph sensörü eğrisi ideal eğriden ±%30 daha fazla; tampon çözelti doğru değil. Çözümler Tampon çözeltilerin son kullanma tarihlerini kontrol edin. Sensöre dolgu sıvısı ekleyin. Sensörü temizleyin. Cihazda doğru tampon çözelti setinin seçili olduğundan emin olun. ph ölçümünde, cihaz ekranında ----" görünür mv ölçümünde, cihaz ekranında ----" görünür Sıcaklık ölçümünde, cihaz ekranında ----" görünür ph değeri -2.00 ph ile 16.00 ph aralığı dışında mv değeri -1999 mv ile 1999 mv aralığı dışında Sıcaklık değeri -10.0 C ile 120.0 C aralığı dışında 13
ph Tampon Çözeltileri 4.00, 7.00, 10.00 ve 4.01, 6.86, 9.18 ph kalibrasyon tampon çözeltilerinin sıcaklık katsayıları cihaz içinde kayıtlıdır. Kalibrasyonda kullanılacak tampon çözeltilerin sıcaklık karakteristikleri cihazda kayıtlı olan veriler ile aynı olmak zorundadır. ph tampon çözeltilerinin sıcaklık katsayıları C 4.00 6.86 9.18 4.01 7.00 10.00 0 4.00 6.98 9.45 4.01 7.14 10.34 5 4.00 6.95 9.39 4.00 7.10 10.26 10 4.00 6.92 9.33 4.00 7.07 10.19 15 4.00 6.90 9.27 4.00 7.04 10.12 20 4.00 6.88 9.22 4.00 7.02 10.06 25 4.01 6.86 9.18 4.01 7.00 10.00 30 4.02 6.85 9.13 4.01 6.99 9.95 35 4.02 6.84 9.09 4.02 6.98 9.90 40 4.04 6.84 9.06 4.03 6.98 9.85 45 4.05 6.84 9.03 4.05 6.98 9.81 50 4.06 6.83 9.00 4.06 6.98 9.77 55 4.08 6.84 8.98 4.08 6.98 9.74 60 4.09 6.84 8.96 4.10 6.99 9.70 Not: Cihazın mevcut okuduğu değer gösterilen değerden ±0.02 ph kadar farklı olabilir. 14
Geri Dönüşüm Kullanımına ihtiyaç duyulmayan cihaz kutusu lokal geri dönüşüm tesislerinde bertaraf edilmelidir. Cihazın paketi çevreye dost malzemeden üretilmiştir ve ikncil hammade olarak geri dönüşümü sağlanabilir. Cihazın içindeki aksesuarlar ve piller evsel atıklarınız içine karıştırılmamalıdır. Avrupa Topluluğu mevzuatına göre elektrikli ve elektronik ekipmanlar ve parçalar geri dönüşümlerinin sağlanması amacıyla diğer atıklardan ayrı olarak toplanarak bertaraf edilmelidir. Cihaz bertaraf edilmeden ya da parçalanmadan önce içindeki piller çıkartılarak lokal pil toplama kutularına atılmalıdır. Sartorius AG ve onun temsilcileri tehlikeli maddeler ile kontamine olmuş (ABC kontaminasyonu) cihazları tamir ya da bakım amaçlı almaz. Cihazın tamiri ya da bertaraf edilmesi için gönderebileceğiniz Yetkili Servis Noktaları için lütfen www.sarto.com.tr adresini ziyaret edin. 15
Özellikler Gösterge Aralık Doğruluk Hassasiyet ph -2.00 16.00 ph ± 0.1% mv -1999 1999 mv ± 0.1% F.S. 1 mv Otomatik Sıcaklık -10.0 120 C ± 0.5% 0.1% C Manuel Sıcaklık -5.0 90.0 C ± 0.5% 0.1% C ph Sıcaklık Kompanzasyonu AUTO/MAN -5.0 90.0 C ph ölçüm aralığı (4.00, 7.00 & 10.00) ya da (4.01, 6.86, 9.18) ph tampon çözelti sıcaklık aralığı 0 60 C ph sensörü denge tanımlaması ± 90 mv; ph 7.00 ya da 6.86 ph elektrodu eğim tanımlaması %70-130; teorik eğimden ph 4.01, 9.18 ya da 10.01 Giriş empedansı >10 12 O Güç kaynağı: piller 4 AAx 1.5 V pil Kalibrasyon bildirimi YANIP SÖNER ph kalibrasyonu 3-noktada Ortam sıcaklık aralığı 0 50 C İnsert line %95 Rölatif Neme kadar ATC sensörü Termistor (10 ko; 25 C) Boyutlar (L x W x B) 228 x 76 x 25 mm Net ağırlık yaklaşık 0.5 kg 16
İşareti Cihaz aşağıdaki Avrupa Direktifleri ne ve Avrupa Standartları na uygundur: Konsey Direktifi 2004/108/EC: Elektromanyetik uyumluluk (EMC) EN 61326-1 Ölçüm, kontrol ve laboratuar kullanımı için elektrikli cihazlar EMC Gerekleri Bölüm 1: Genel gerekler dışardan gelen etkilerin belirlenmesi: Endüstriyel alanlar, sürekli, görüntülenmeyen işlemler Emisyon limitleri: Yerleşim alanları, Sınıf B Önemli Not: Kullanıcı Sartorius cihazı üzerinde yapılan her tülü modifikasyondan ve Sartorius tarafından sağlanmayan kablo bağlantılarından ve bunları kontrol etmekten sorumludur ve gerektiği takdirde bu modifikasyonları düzeltmelidir. Konsey Direktifi 2006/95/EC: Belirli voltaj limitleri içinde kullanım için tasarlanmış elektrikli cihazlar Uygulanan Avrupa Standartları: EN 61010 Elektrikli ölçüm, kontrol ve laboratuvar cihazları için güvenlik gerekleri Bölüm 1: Genel gerekler Cihazın kurulumunda elektrikli cihazlar kullanılacak ve cihaz yüksek güvenlik önlemlerinin alınması gereken bir alana kurulacak ise, kurulumun ülkenizde geçerli olan düzenlemelere uygun olarak yapılması gerekir. 17
Üretici Firma: Sartorius AG Weender Landstrasse 94-108 37075 Göttingen / Germany www.sartorius.com İthalatçı ve Türkiye Genel Distribütörü: Merkez Servis / Sartorius Merkez Sarto Elektronik Terazi San. Tic. Ltd. Şti. Burhaniye Mah. Abdullahağa Cad. No.: 60 34676 Beylerbeyi / Üsküdar / İstanbul Tel.: 0216 422 53 66 / Fax.: 0216 422 53 65 e-mail : sarto@sarto.com.tr http://www.sarto.com.tr