BÖLÜM 12 12. SQL de YÖNETİMSEL FONKSİYONLAR 12.1. VIEWS ( Tablo Görünümü) Tablo görünümleri veri tabanında tanımı olan tablolardan sorgulama sonucunda elde edilir. Tabloların tersine fiziksel bir yer tutmazlar. Uygulamalarda pek çok pratiklik sağlarlar. Görüntü oluşturabilmek için Select cümlesi kullanılması gerekir. Bir görüntü bir yada daha fazla tablodan oluşturulabileceği gibi bir başka görüntüden (view) de oluşturulabilir. Örnek-1) SQL> CREATE VIEW personel_maas AS 2 select a.sicilno, a.adi, a.soyadi, b.maas 3 from personel a, maaslar b 4 where a.sicilno=b.sicilno; Personele ait sicilno, ad ve soyad bilgisi Personel tablosunda, maaş bilgisi ise maaslar tablosunda bulunmaktadır. Personele ait maaşlar listelenmek istenildiğinde; her seferinde sorgu yazılması gerekmektedir. Bunun yerine bir view yaratılarak bu view listelenirse her seferinde sorgu yazmaya gerek kalmaz. Bu view daha sonra form veya rapor alımında da kullanılabilir ve burada olduğu gibi büyük kolaylık sağlar. Şekil 12.1.1. View Ekranı-1 Personel_maas oluşturulan view ismidir. As deyiminden, sonra view alanlarının hangi bilgilerden oluşacağı yazılır. Bu ise select komutu ile öğrenilen klasik select sorgusudur. Tablo görünümleri, tablolarda yapılan değişikliklerden etkilenmezler. Tabloya yeni bir kayıtın eklenmesi, kayıtların silinmesi veya değiştirilmesi, tabloya view de olmayan yeni bir kolonun eklenmesi veya silinmesi gibi bir değişiklik view lerin (görünümlerin) yapısını değiştirmez. Örnek-2) SQL> SELECT * FROM personel_maas; Personel ve personele ait maaş bilgisi personel_maas görünümünden listelenmiştir. 89
Şekil 12.1.2. View Ekranı-2 View ler tıpkı tablolar gibi işlem görürler. Ama fiziksel olarak diskte yer kaplamazlar. View lerin faydaları aşağıda sıralanmıştır. 1. Tablolardan değişik kullanıcı gruplarına uygun alanların ayrılması sağlanır. Bu da güvenlik açısından önemlidir. 2. Birkaç tablodan elde edilen sürekli kullanılan karmaşık sorgulardan view oluşturularak sürekli hazır tutulur ve her seferinde bu karmaşık sorgu yazılmak yerine view den seçim yapılır. 3. Karmaşık sorgular için yada tabloda bulunan özel satırlar için tablo görünümleri oluşturularak uygulamalarda pratiklik sağlanır. 90
12.2. CREATE TABLESPACE (Tablo Uzayı = Veri Alanı) Kullanıcılara ait olan nesnelerin veritabanında mantıksal olarak tutulduğu yere tablo uzayı ismi verilir. Bir tablo uzayı oluşturulurken, bu tablo uzayının verilerinin hangi veri dosyasına konulacağı ve bu dosyanın dizini ile büyüklüğü bildirilmelidir. CREATE TABLESPACE tbs_esef DATAFILE 'c:\orasql\tbs_esef.dat' SIZE 10M DEFAULT STORAGE (INITIAL 10K NEXT 50K MINEXTENTS 1 MAXEXTENTS 999) ONLINE; Tbs_esef tablespace için verilen isimdir. C:\orasql veri alanının yaratılacağı dizin ve tbs_esef.dat ise diskte görüntülenecek olan veri alanının ismidir. SIZE bilgisi veri dosyasının diskte fiziksel olarak kaplayacağı yeri belirler. Burada 10M, 5K gibi değerler girilebilir. INITIAL bildirisi tablo uzayı oluşturulduğunda, ilk alacağı genişleme nin büyüklüğünü belirler. Next tablo uzayı oluşturulduktan sonra alacağı genişlemelerin büyüklüğünü belirler. MINEXTENTS tablo uzayı oluşturulduğunda ilk olarak alacağı minimum genişleme sayısının belirtildiği bölümdür. MAXEXTENTS bir tablo uzayının ilk olarak aldığı genişleme de dahil olmak üzere alabileceği maksimum genişleme sayısının belirtildiği bölümdür. 12.3. CREATE USER (Kullanıcı) Kullanıcı veritabanı nesnelerinin sahibidir. Kullanıcılar, nesneleri oluşturur, kullanır ve silerler. Oracle veritabanı ilk kurulduğunda standart olarak üç kullanıcı tanımlanır. Bunlardan bir SYS kullanıcısıdır. SYS kullanıcısı veri sözlüğünün sahibi olan kullanıcıdır. Tüm nesneleri oluşturma hakkına sahiptir ve diğer bütün kullanıcıların nesnelerine erişebilir. SYS kullanıcısının ilk şifresi change_on_install olarak belirlenmiştir. İkinci kullanıcı SYSTEM kullanıcısıdır. SYSTEM kullanıcısı veri sözlüğünü kullanma hakkına sahiptir. Önemli nesneleri oluşturma hakkına da sahiptir. İlk şifresi manager olarak belirlenmiştir. Diğer kullanıcıların nesnelerine erişme hakkına da sahiptir. Üçüncü kullanıcı SCOTT kullanıcısıdır. SCOTT kullanıcısı veritabanına başlangıçta yüklenen demo tabloların sahibidir. Bu kullanıcının nesneleri kullanılarak SQL denemeleri yapılabilir. CREATE USER komutunu SYS ve SYSTEM kullanıcıları standart olarak kullanabilir. Bu hak diğer kullanıcılara da verilebilir. Her kullanıcının nesnelerini tutmak için bir tablo uzayı oluşturmak sistemin performansı açısından gereklidir. Kullanıcı oluşturulurken bu tablo uzayı o kullanıcıya atanır. CREATE USER ogrenci IDENTIFIED BY ogrenci1 DEFAULT TABLESPACE tbs_esef QUOTA UNLIMITED ON tbs_esef 91
Yukarıdaki örnekte ogrenci adında bir kullanıcı oluşturulmuştur. Kullanıcının şifresi IDENTIFIED BY ile ogrenci1 olarak belirtilmiştir. Kullanıcının kendi nesnelerini oluşturacağı tablo uzayı için ise tbs_esef tablo uzayı bildirilmiştir. Kullanıcının bu tablo uzayındaki tüm alanı kullanabileceği QUOTA UNLIMITED ile belirlenmiştir. 12.4. CREATE ROLE Rol veritabanındaki hakların toplanmış haline denir. Veritabanı yöneticisi rolleri kullanarak sistemin güvenliğini daha kolay sağlayabilir. Roller Oracle tarafından önceden tanımlanmış roller ve kullanıcı tanımlı roller olarak iki şekilde düşünülebilir. Oracle tarafından önceden tanımlanan roller beş tanedir: Rol Atanmış Haklar ALTER SESSION,CREATE CLUSTER, CREATE DATABASE LINK, CREATE SEQUENCE, CREATE CONNECT SESION, CREATE SYNONYM, CREATE TABLE, CREATE VIEW CREATE CLUSTER, CREATE PROCEDURE, CREATE RESOURCE SEQUENCE, CREATE TABLE, CREATE TRIGGER DBA WITH ADMIN OPTION ile birlikte bütün sistem hakları SELECT ANY TABLE, BACKUP ANY TABLE, SYS.INCVID, EXP_FULL_DATABASE SYS.INCFIL ve SYS.INCEXP tablolarına INSERT, UPDATE vedelete hakkı IMP_FULL_DATABASE BECOME USER, WRITEDOWN CREATE ROLE tablo_incele GRANT SELECT ON personel TO tablo_incele Yukarıdaki örnekte tablo_incele isimli bir rol oluşturulmuştur. Daha sonra bu role personel tablosu üzerinde listeleme işlemi yapma hakkı verilmiştir. Böylece bu rolün atandığı kullanıcı personel tablosu üzerinde SELECT komutunu çalıştırabilir. Bunun dışındaki insert, updatei delete vb. komutları çalıştıramaz. 12.5. CREATE INDEX Daha öncede bahsedildiği gibi indeks tablodaki kayıtlara daha hızlı erişim için kullanılan nesnelerdir. Bir indeks oluşturabilmek için CREATE ANY INDEX sistem hakkına sahip olmak gerekir. İndeks bir tablonun bir alanı üzerinde tanımlanabileceği gibi birden fazla alan üzerinde de tanımlanabilir. CREATE INDEX indeks1 ON personel(sicilno) Personel tablosu üzerinde sicilno alanı için index1 isimli bir index yaratılmıştır. 92
12.6. CREATE SEQUENCE Sıra, sıralı olarak artan alanlar için veritabanında tutulan nesnedir. Sıra tekrarlamayan sayısal bilgi elde etmek için kullanılır. Örneğin sicil numaraları, örgenci numaraları, abone numaraları, müşteri numaraları gibi. Örneğin birden başlayan ve birer birer artan bir sıra yaratmak için: CREATE SEQUENCE sicilno START WITH 1 INCREMENT BY 1 12.7. GRANT Sistem ya da nesne haklarının kullanıcılara veya rollere atanması için kullanılan komuttur. GRANT DELETE ON personel TO ogrenci Yukarıdaki örnekte ogrenci kullanıcısına personel tablosunda silme yapma yetkisi verilir. 12.8. REVOKE Sistem ya da nesne haklarının kullanıcılardan veya rollerden geri alınnması için kullanılan komuttur. REVOKE DELETE ON personel FROM ogrenci Yukarıdaki örnekte ogrenci kullanıcısından personel tablosunda silme yapma yetkisi geri alınır. 93
KAYNAKLAR Yaşar Gözüdereli, Veritabanı Programlamaya Giriş, Byte Dergisi Eğitim Dizisi, Temmuz 2003 Yaşar Gözüdereli, Veritabanı Programlama II, Byte Dergisi Eğitim Dizisi, Şubat 2004 Osman Nihat Şen, Oracle, SQL, SQL*Plus, PL/SQL ve Veritabanı Yönetimi, İkinci Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2000 Aydın Şekihanov, Oracle8i A Practical Guide To SQL, PL/SQL, Developer 6, Atılım University Publications, 2001 Oracle 8i Enterprice Edition Documentation Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Merkezi, Veri Tabanı Yönetim Sistemine Giriş ve SQL, Temmuz 1996 http://iletisim.marmara.edu.tr/bilisim/veri%20modelleri(csutcu%20dr%20tezinin%20bi r%20bolumu).pdf http://www.yazilimgrubu.com/dokuman.php?sayfa=2&no=%2010 http://www.yazilimgrubu.com/dokuman.php?sayfa=2&no=%2011 http://www.yazilimgrubu.com/dokuman.php?sayfa=2&no=%2012 http://www.farukcubukcu.com/downloads/sqlkomutları.doc http://www.farukcubukcu.com/downloads/sqlkomutlari.doc http://www.bto.yildiz.edu.tr/dosyalar/ebt2_konu5.doc http://www.bto.yildiz.edu.tr/dosyalar/ebt2_konu4.doc http://www.verivizyon.com http://www.verivizyon.com/detail.asp?cid=110 http://www.verivizyon.com/detail.asp?cid=96 http://cisn.odtu.edu.tr/2002-7/veritabani.php http://serdar.ktg.com.tr/oracle.htm http://www.geocities.com/cakmak_cengiz/ http://www.olgun.com/main_sql_destek.asp www.oracle.com 94