YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE DENETİM TİC. LTD. ŞTİ.

Benzer belgeler
AVUKATLIK KARŞI VEKÂLET ÜCRETLERİ İLE İLGİLİ BELGE DÜZENİ KONUSUNDA KARMAŞA

: Son Zamanlarda Verilen Bazı Özelgeler

T.C. D A N I Ş T A Y Dördüncü Daire. Anahtar Kelimeler: Abonelik Sözleşmesi, Gecikme Faizi, Tahsil Edilince Beyanname Verilmesi

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. (Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI

AVUKATLIK (VEKALET) ÜCRETİNİN VERGİLENDİRİLMESİ THE TAXATION OF ATTORNEY (SUCCESSION) FEE

İŞ GÜVENCESİ TAZMİNATI ÖDENMESİ HALİNDE KAZANÇ TESPİTİ NASIL YAPILIR?

İŞLETME İLE ORTAKLARI ARASINDAKİ PARASAL TRAFİĞİN BANKALAR ARACILIĞIYLA TEVSİKİ ZORUNLU MU?

ÜCRET GELİRLERİNİN BEYANINDA NE DEĞİŞTİ?

GÜMRÜK İDARELERİNCE HANGİ DURMLARDA KDV PARA CEZASI UYGULANMALI?

Belediyelerde Görevli Avukatlara Yapılan Vekalet Ücreti Ödemelerinden Vergi Alınabilir Mi?

YANIT SORU - YANIT??? SORU

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BURSA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Grup Müdürlüğü. Sayı : [I

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BÜYÜK MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü. Sayı : KDV /07/2014

dan itibaren ücret gelirlerine farklı (düşük oranlı) gelir vergisi tarifesi uygulamasına son veren kanuni düzenlemenin,

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2009/57 TARİH:

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire

Konu: YABANCI PARA CİNSİNDEN DÜZENLENEN FATURALAR VE TAHSİLATLARI AŞAMASINDA OLUŞAN KUR FARKLARI İÇİN İZLENECEK YOL.

Gelir Vergisi Genel Tebliğ Taslağı, Seri No:267. Resmi Gazete No. Resmi Gazete Tarihi 0/0/0. Kapsam. 1. Giriş

272 SERİ NO LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ YAYIMLANDI

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI. Konya Vergi Dairesi Başkanlığı. Sayı :

SİRKÜLER RAPOR GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 86 ) Sirküler Tarihi: Sirküler No: 2008/87

Yurt dışındaki rmadan uydu yayını için hizmet alımında ödenen bedelin vergisel durumu.

SERBEST MESLEK FAALİYETİNİN ŞAHIS VE SERMAYE ŞİRKETİ ORGANİZASYONU DAHİLİNDE İCRASININ VERGİSEL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

EMLAK VERGİSİNDEN MUAF OLAN TAŞINMAZLA İLGİLİ DÜZENLENEN ÖDEME EMRİNE İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZMA KARARI

MALİ MÜŞAVİRLERİN İŞ TAKİP SÖZLEŞMELERİNİN DAMGA VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

KUR FARKLARININ KDV SİNDE SON DURUM 14 AĞUSTOS 2018

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER TARAFINDAN DÜZENLENMESİ GEREKEN SERBEST BÖLGE FAALİYET TASDİK RAPORU NA İLİŞKİN TEBLİĞ YAYIMLANDI

VERGİ SORUMLUSUNUN İDARİ DAVA AÇMA HAKKININ BULUNDUĞUNA İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZULMASINA İLİŞKİN KARAR YAYIMLANDI

CİRO PRİMLERİNİN KDV KARŞISINDAKİ DURUMUNA İLİŞKİN SORUNLAR DEVAM EDİYOR

SERBEST BÖLGELERDEKİ İŞLETMELERİN FAALİYET DIŞI GELİRLERİNDE VERGİ İSTİSNASI

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BÜYÜK MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)

6009 SAYILI YASA İLE DEĞİŞTİRİLEN GELİR VERGİSİ TARİFESİ İLE İLGİLİ 274 NO LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ YAYIMLANDI

KARŞI TARAFA YÜKLENEN VEKALET ÜCRETİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE SON DURUM

AVUKATLIK HİZMETLERİNDE KARŞI TARAF VEKALET ÜCRETLERİNİN KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

299 SAYILI GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ 2017 / 107

İCRA DAİRELERİNCE KARŞI TARAF AVUKATINA ÖDENEN VEKALET ÜCRETİNİN BELGELENDİRİLMESİ VERGİLENDİRİLMESİ VE DANIŞTAY KARARI

MEVZUAT SİRKÜLERİ /

2012 KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİ ÜZERİNDEN HE- SAPLANAN VERGİDEN DÖNEM İÇİNDE ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU

SAYI : 2017 / 46 İstanbul, KONU : 6 Aralık 2017 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 299 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği

Kreş Yardımı ve İkale Ödemelerinde Gelir Vergisi İstisnası ile İlave Asgari Ücret İndirimine İlişkin Tebliğ

Özelge: Bilgisayar oyunları için lokalizasyon, tercüme, uyarlama faaliyetinin gelir vergisi ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına göre durumu

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sirküler No: 2018 / 22 Tarih:

Ba ve Bs FORMLARININ VERİLMEMESİ NEDENİYLE ADİ ORTAKLIK ADINA KESİLEN CEZAYLA İLGİLİ KANUN YARARINA BOZMA KARARI YAYIMLANDI

İTHALATTA FAZLA VEYA YERSİZ OLARAK ÖDENEN KDV'NİN İADESİNDE SON DURUM

GELİR VERGİSİNDE GEÇERLİ OLACAK YENİ HADLER VE TUTARLAR YAYIMLANDI:

SİRKÜLER. SAYI : 2016 / 59 İstanbul,

28 SERİ NO LU ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU TEBLİĞİ YAYIMLANDI

2003 YILINDA YARARLANILAN YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI ÜZERİNDEN GVK. NUN GEÇİCİ 61. MADDESİ GEREĞİNCE YAPILAN TEVKİFATIN ÖDEME ZAMANINDA BİR SORUN

Tarih: Sayı: 2012/86. Konu:

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 4 İST,

3568 SAYILI KANUN KAPSAMINDA İMZALANAN HİZMET SÖZLEŞMELERİNDE DAMGA VERGİSİ UYGULAMASI

SERBEST MESLEK MAKBUZLARI

ÖZEL MEVZUAT SİRKÜLERİ 3568 SAYILI KANUN KAPSAMINDA İMZALANAN HİZMET SÖZLEŞMELERİNDE DAMGA VERGİSİ UYGULAMASI

GECİKME ZAMMI VE TECİL FAİZİ ORANI DEĞİŞİKLİĞİ HAKKINDA SİRKÜLER SİRKÜLER NO: 2005/19

S İ R K Ü L E R. KONU : İkale Sözleşmesi Kapsamında 27 Mart 2018 den Önce Ödenen Tazminatlardan Kesilen Vergilerin İade Usulü Açıklandı.

SİRKÜLER NO: POZ-2018 / 3 İST,

Özelge: Elde edilen gelirin alım miktarına bağlı olarak değişen oranlarda bir bölümünün şirkete üye olan gruplara aktarılması hk.

KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİNİN MAHKEME KARARIYLA KAZANDIKLARI TAZMİNATLARIN VERGİLENDİRİLMESİ

Mali Tatil uygulaması, bu yıl 1 Temmuz 2017 günü başlayıp - 20 Temmuz 2017 Perşembe günü sona erecektir

SİRKÜLER 2019/01. KONU : 7143 Sayılı Yapılandırma Kanunu ndan Yararlanma Hakkını Kaybedenlere Yeni İmkan Sağlanmıştır.

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI HATAY VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü. Sayı : [ ]

GELİR VERGİSİNDE 2017 İÇİN GEÇERLİ OLACAK YENİ HADLER VE TUTARLAR YAYIMLANDI:

Sirküler no: 044 İstanbul, 27 Mayıs 2010

Sirküler Rapor /101-1 ELEKTRİK ÜRETİMİ LİSANS HARÇLARINA İLİŞKİN HARÇLAR KANUNU SİRKÜLERİ YAYIMLANDI

T Ü R M O B TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ SİRKÜLER RAPOR MEVZUAT

ANONİM ŞİRKETLERİN YÖNETİM KURULU ÜYELİĞİNDE BULUNAN TÜZEL KİŞİLERİN HUZUR HAKKI ELDE ETMELERİ

SİRKÜLER 2016/25. Asgari Ücretin 1.300,99 TL Altına Düşmemesi Hk. Kanun

25 SERİ NOLU ÖTV GENEL TEBLİĞİ KAPSAMINDA İADE ALINAN ÖTV NEDENİYLE KDV İADESİ DOĞAR MI?

Ö z e t B ü l t e n Tarih : Sayı : 2019/4

42 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/01

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BÜYÜK MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü

BAKIŞ MEVZUAT 91 SERİ NO LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ BAŞLIK

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI NCA GELİR VERGİSİNİN HESAPLANMASI İLE İLGİLİ GELİR VERGİSİ KANUNU SİRKÜLERİ YAYIMLANDI

6 Aralık 2017 ÇARŞAMBA. Resmî Gazete Sayı : 30262

GELİR VERGİSİ KANUNU NDA YER ALAN MAKTU TUTARLAR ARTIRILMIŞTIR

MEVZUAT SİRKÜLERİ /

ELAZIĞ VALİLİĞİNE (Defterdarlık) tarihli ve /12154 sayılı yazınız

2016 Yılında Gelir Vergisi Kanunu Kapsamında Uygulanacak Had ve Tutarlara İlişkin 290 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği Resmi Gazetede Yayımlandı

SİRKÜLER RAPOR GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 284 )

TAHSİLÂT VE ÖDEMELERDE BANKA, PTT VE ÖZEL FİNANS KURUMLARININ KULLANILMA ZORUNLULUĞU

30 SERİ NO.LU ÖTV GENEL TEBLİĞİ İLE ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ İÇİN GÜMRÜKTE ALINACAK TEMİNAT UYGULAMASI KONUSUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

HARCIRAH DÜZENLEMESİ. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinin 2 numaralı bendinde,

2013 yılında uygulanacak Gelir Vergisi Kanunu nda yer alan tutarlar

ASGARİ ÜCRETİN (1.300 TL ) NIN ALTINDA KALAN ÜCRETLER İÇİN AGİ MİKTARI ARTIRILDI

BAKIŞ MEVZUAT. KONU: Bireysel emeklilik sitemi uygulamasında ana para üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatının iadesi yapılıyor

YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.

Sirküler, 2016/32. Sayın Meslektaşımız;

Sirküler Rapor / YILINDA UYGULANACAK VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ TARİFESİ VE İSTİSNA TUTARLARI

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI SAKARYA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü)

HARCAMA VE SERVET ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER

SERBEST MESLEK ERBABININ MÜŞTERİSİNDEN GİDER KARŞILIĞI ALDIĞI PARALAR KAZANCA DAHİL EDİLMEK ZORUNDADIR

Özelge: İnternet üzerinden verilen hizmetlerin vergilendirilmesi hk.

A. VERGİLENDİRME DÖNEMİ

S İ R K Ü L E R : /

TAHSİLÂT VE ÖDEMELERDE BANKA, PTT VE ÖZEL FİNANS KURUMLARININ KULLANILMA ZORUNLULUĞU

Danıştay Dördüncü Daire Başkanlığından. Karşı Taraf: Denizli Vergi Dairesi Başkanlığı DENİZLİ (Pamukkale Vergi Dairesi Müdürlüğü)

BANKA PROMOSYON ÖDEMELERİNİN VERGİ KANUNLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Transkript:

Yrd. Doç. Dr. Yusuf İLERİ Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi İstanbul Barosu Dergisi Cilt:90 Sayı:2016/4 KARŞI TARAFA ÖDENEN VEKALET ÜCRETİNİN KDV KARŞISINDAKİ DURUMU 1.GİRİŞ Mahkeme huzuruna taşınmış bir davada istisnalar hariç her zaman için en az iki taraf vardır. Tabii olarak taraflardan biri davayı kazanır, diğeri kaybeder; bazen taraflar kısmen kazanır, kısmen kaybederler. İşte bir davada taraf olup da bu davayı kaybeden ister tamamen kaybetsin ister kısmen kaybetsin karşı taraf avukatına bir ücret öder. Avukata ödenen bu para elbette bu kişiden alınan hizmet karşılığında değildir. Zaten bir avukatın karşı/borçlu tarafa serbest meslek faaliyeti kapsamında bir hizmet sunması hukuken mümkün değildir. Bu para, kanun namına yargıç kararıyla belirlenmektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Avukatlık Kanunu, yargılama gideri kapsamında karşı tarafa böyle bir yükümlülük getirmektedir. Dikkat edilirse konunun her mahkeme kararını ve her avukatı ilgilendirmek gibi yaygın bir tarafı vardır. İşte avukatlar bu paradan KDV alınmasına haklı olarak bir türlü razı olmamaktadırlar. 2.ÖDEMENİN GELİR VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMU Karşı taraf avukatına ödenen ücretlerin gelir vergisi karşısındaki durumu konuyu kavramamızda yardımcı olacaktır. Zira karşı taraf avukatına ödenen bu ücretler ödemeyi yapanın vergi karşısındaki durumuna göre den %20 oranında gelir vergisi kesintisine tabidir. Ancak, Devletin aldığı bu pay %20 ile de sınırlı değildir. Bu paranın avukatlar tarafından yıllık gelir vergisi beyannamesi ile de beyan zorunluluğu bulunduğundan ödenen gelir vergisi %35 e kadar çıkabilmektedir. Gerçi bu konuda da yargıya yansımış olaylar var, ancak bu paraların gelir vergisine tabi olduğu hususunda vergi ilişkisinin tüm taraflarının bugün için hem fikir olduğunu söylemek mümkündür. Zira, Gelir Vergisi Kanunu; avukat, serbest muhasebeci mali müşavir, yeminli mali müşavir, mühendis, mimar, doktor, ressam, yazar, bestekar, kimyager, noter, öğretmen, artist vb. meslekleri icra edenlerin faaliyetlerini, serbest meslek faaliyeti adı altında toplayarak özel bir vergilendirme rejimine tabi tutmuştur. Bu amaçla GVK nın 65 inci maddesinde serbest meslek kazancının, 66 inci maddesinde serbest meslek erbabının tarifi yapılmıştır. Serbest meslek kazancının nasıl tespit edeceğini açıklayan Kanunun 67 nci maddesinde ise mesleki hizmet karşılığında alınan para kimden ve nerede gelirse gelsin vergi kapsamına almıştır. Maddedeki ifadelerle: Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır. Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları kazanca ilave edilir. ( ) Serbest meslek erbabı için, 1. Ittıla hasıl etmeleri kaydiyle, namlarına kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması; 2. Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki (Temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaz. İvazlı temliklerde ivazın tahsil şartı aranmaz.) veya müşterisine olan borcu ile takası; 1

Tahsil hükmündedir. GVK bu hükümlerle mesleki faaliyetlerde kazancın vergilendirilmesinde tahsilata bakmış, faaliyet karşılığında sağlanan para ve diğer menfaatlerin kimden geldiğine bakmamıştır. Buradan hareketle karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücretinin gelir vergisine tabi olduğu hususunda bir görüş birliği oluşmuştur. 3. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDAKİ YAKLAŞIMLAR Karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti ister KDV ye tabi olsun ister olmasın davayı kaybedenin cebinde çıkan para değişmemektedir. Zira gerek Maliye Bakanlığı uygulamalarında ve gerekse kararlılık kazanmış Danıştay kararlarına göre, KDV hariç şeklinde belirlenmemiş ise, KDV belirlenen tutarın içerisindedir 1. Şu halde söz konusu olan bu ücret içerisinde iç yüzde ile hesaplanacak olan %18 KDV nin avukatta mı kalacağı, yoksa vergi dairesine mi ödeneceğidir. Ödemeyi yapan açısından konunun önemi KDV indirimi yönünde olup, bu husus aşağıda ayrıca açıklanmıştır. 3.1.KONUYA İLİŞKİN KDV KANUNU HÜKÜMLERİ KDV Kanunun 1 inci maddesi ile serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler KDV ye tabi tutulmuştur. KDV Kanunu, GVK da geçen serbest meslek faaliyeti ifadesini kullansa da, GVK daki gibi özel bir vergilendirme sistemine yer vermemiş, genel hükümler işlevsel kılınmıştır. Kanunun 4. maddesinde avukatlık hizmetini de kapsayan oldukça kapsamlı bir hizmet tarifi yapmıştır: Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler; bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir. Ancak bu her iki yasada hizmetin karşılığını oluşturan bedel farklı belirlenmiştir. GVK, serbest meslek erbabının sağladığı ücretin yapısına, bileşenlerine, kimden alındığına bakmazken, KDV Kanunu matrahı oluşturan bedeli, hizmeti alanın verdiği değerlerle bağlamıştır. Konumuz itibariyle ifade etmek gerekirse gelir vergisindeki gibi para gelsin de kimden gelirse gelsin gibi bir felsefe benimsenmemiştir. Konu ile ilgili hükümlerle açıklarsak, KDV Kanunun 20 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir. Maddenin 2 nci fıkrasında ise bedel şöyle açıklanmıştır: Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder. Yasa koyucu, hizmet işlerinde matrah ve bedeli hizmet sunulan kişi tarafından verilen değerlerle sınırlamıştır. Karşı taraf kendisine hizmet sunulan kişi olmadığına göre bu hükmün mevhumu muhalifinden hareketle bu kişi tarafından ödenen tutarların KDV matrahını oluşturan bed-elin içine girmediği sonucu çıkmaktadır. 3.2.MALİYE BAKANLIĞININ KONUYA YAKLAŞIMI Maliye Bakanlığı bidayetinde beri bu paranın KDV ye tabi olduğu görüşündedir. Bakanlık, yayımladığı 15 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde Mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin davayı kazananlara ödenmesinin katma değer vergisinin konusuna girdiğini açıklamıştır 2. Bakanlık 15 No.lu Tebliğdeki açıklamaları olduğu gibi bugün için 1 Danıştay 4. Dairesi, 27.2.2009 tarih ve E. 2007/2465 K. 2009/1048 sayılı kararı; Danıştay 4. Dairesi nin 29.6.2011 tarih ve E. 2010/1971 K. 2011/5825 sayılı kararı 2 21.07.1985 tarih ve 18818 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 2

yürürlükte olan KDV Genel Uygulama Tebliğine Avukatlık Ücretleri başlıklı 1/B-4 maddesine taşımıştır 3. Bu tebliğlerde vergileme şöyle formüle edilmiştir: Mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin davayı kazananlara ödenmesi KDV nin konusuna girmez. Ancak bu paralardan sözleşmeleri gereği ücret karşılığı çalışanlar dışında kalan avukatlara intikal eden kısım, serbest meslek kazancı kapsamında vergiye tabi olur. Avukatlar aldıkları bu para için davayı kazanana serbest meslek makbuzu düzenler ve makbuzda alınan tutar üzerinden KDV hesaplayıp ayrıca gösterirler. Mahkeme kararında KDV hariç şeklinde bir ifadenin yer almaması halinde, vekalet ücretinin KDV dahil olduğu kabul edilir ve iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan KDV, düzenlenen serbest meslek makbuzunda gösterilir. 3.3.YARGININ GÖRÜŞÜ Maliye Bakanlığının yayımladığı 15 No.lu KDV Genel Tebliği tam da bu hükmün iptali amacıyla yargıya taşınmıştır. Davaya bakan Danıştay 4. Dairesi, 27.2.2009 tarih ve E. 2007/2465 K. 2009/1048 sayılı kararıyla mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretinin, katma değer vergisine tabi olduğuna karar vermiştir. Danıştay ın gerekçesi şöyledir: Mahkemelerce, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak hükmolunan ve 1136 sayılı Kanunun 164 üncü maddesi uyarınca avukata ait olan avukatlık ücreti ise, avukatın müvekkiline vermiş olduğu avukatlık hizmetinin bir parçası olup, doğrudan müvekkile verilen hizmet nedeniyle hak kazanılan bir Ücrettir. Bu ücreti, müvekkilin değil de davayı kaybeden tarafın ödüyor olması, bu hizmetin davayı kazanan tarafa verilen hizmetin karşılığı olması gerçeğini değiştirmez. Söz konusu avukatlık ücretinin, davayı kaybeden, buna bağlı olarak da avukatlık ücretini ödeyen taraf bakımından yargılama gideri niteliğinde olması da bu ücrete hak kazanan avukat bakımından serbest meslek kazancı olması vasfını değiştirmez. Bu durumda, Mahkemelerce tarifeye göre hükmolunan avukatlık ücretinin de katma değer vergisine tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Danıştay karşı tarafça ödenen ücret KDV ye tabidir derken hizmetin niteliğini esas almış, sadece bu kıstas üzerinde yürümüştür. Oysa hizmetin niteliğinin vergi yasaları yönünden avukatlık hizmeti olduğu açıktır. Nitekim gelir vergisi yönündeki vergilendirme bu temel üzerinde kurulmuştur. Kaybeden için yargılama gideri niteliği taşıyan bu ücret avukat yönünde hizmet sunduğu kişiden alınmasa da, mesleki hizmetinden kaynaklandığı açıktır. Sorun, aleyhinde faaliyet yürütülen kişi tarafından ödenen ücretin Kanunun 21 inci maddesindeki bedel tarifinin içerisine girmemesidir. Uyuşmazlık, Danıştay da gerçek mecrasında tartışılmamıştır. Danıştay ın Hazine ye gelir yaratma arayışına destek sağlamak adına karşı tarafça ödenen vekalet ücretin, kanundaki bedel tarifinin kapsamına girip girmediğini tartışmaktan kaçındığı anlaşılmaktadır. Karar metninde, Kanunun 21 inci maddesinde hiç söz edilmemesi, ücretin bedel kavramının içerisine girip girmediğinin tartışılmamasını başka türlü değerlendirmek zordur. Danıştay ın bu kararıyla birlikte Kanunun lafzıyla sorunlu Tebliğ, norm değeri kazanmıştır. Denebilir ki, genel tebliğin onanması, yasadaki eksikliğin giderilmesi yönündeki olası yasa çalışmalarının da önünü kapamıştır. Nitekim yasanın lafzı değişmediğinden geçen süreçte bu tartışma kapanmamıştır. Eğer Yasa koyucunun iradesi karşı tarafça ödenen ücretlerin KDV ye tabi olduğu yönünden ise bunun yolu yasa yapmaktır. Çıkarılacak yasada mesleki faaliyetlere özgü ya da karşı taraf avukatına ödenen ücretlerle ilgili spesifik bir bedel tanımı ile bu tartışmalar sonlandırılır. Bu sağlanmadan yapılan vergilendirmeler genel tebliğ ve Danıştay kararına dayansa da yasal temelden yoksundur. Bugün için durum böyledir. 3 26.04.2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi gazete de yayımlanmıştır 3

Genel Tebliğ e karşı açılan bu dava dışında, karşı tarafa hükmedilen vekalet ücretini tahsil ettiği halde beyan etmediği gerekçesiyle yapılan KDV tarhiyatları da iptal amacıyla yargıya taşınmıştır. Bir örnek vermek gerekirse Danıştay 4. Dairesi nde görülen böyle bir uyuşmazlıkta, Yüksek Mahkeme 29.6.2011 tarih ve E. 2010/1971 K. 2011/5825 sayılı kararıyla Avukatların gerek icra dairelerinde borçludan adlarına tahsil edilen gerekse mahkemelerce karşı tarafa hükmedilen vekalet ücretinin katma değer vergisine tabi olduğu na karar vermiştir. Bu kararda ayrıca Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işlerde tarifenin katma değer vergisi dahil edilerek belirlendiğinin dikkate alındığı vurgusu da yapılmıştır. Bireysel uyuşmazlıklardan biri de İstanbul 1. Vergi mahkemesinde görülmüştür. 31.12.2015 tarihli tek hakim tarafından verilen bu karar, tarhiyatı kaldırmakla bu alandaki tek istisnai karar olduğu söylenebilir. Tarhiyatın kaldırılmasına gerekçe olan hususlar karara şöyle geçmiştir: Mahkeme kararı uyarınca karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti, ödeyen tarafın karşı taraf avukatından aldığı bir hizmetin karşılığı değildir. Tamamen Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Avukatlık Kanuna göre mahkeme kararı uyarınca yargılama gideri kapsamında ödenmektedir. Dolayısıyla, Avukatlık Kanunu na göre haklı çıkan tarafın avukatına ait olan bu vekalet ücretinin, elde eden avukat için Gelir Vergisi Kanunu açısından serbest meslek kazancı niteliğinde olmasına rağmen, hem verilen hizmet karşılığı elde edilen bir bedel niteliğinde olmaması, hem de hizmet verilen kişiden tahsil edilen bir bedel olmaması sebebiyle, katma değer vergisinin konusuna girmemektedir. Karar haklı ve sağlam bir gerekçeye oturtulmuştur. Kararda açık bir şekilde mesleki hizmetin niteliği ile bedel ayrımı yapılmıştır. Hizmetin GVK yönünden mesleki hizmet olduğu tespiti yapılmıştır. Kararda, karşı tarafça ödenen vekalet ücretinin bedel tanımı içerisine girmediği vurgusu yapılmıştır. Kararın haklılığına duyulan inançtan dolayıdır ki, İstanbul 1. Vergi Mahkemesi nin bu kararı avukatlar arasında ışık hızıyla yayılmıştır. Ancak, bu vergilemenin dayanağı olan KDV Genel Uygulama Tebliğine taşınan hükümlerin Danıştay 4. Dairesi nin 27.2.2009 tarih ve E. 2007/2465 K. 2009/1048 sayılı kararıyla onanması, bu karara ihtiyatlı yaklaşmayı gerektirmektedir. Bu bağlamda İstanbul 1. Vergi Mahkemesi kararının itiraz aşamalarında onanıp onanmayacağı ve onansa bile İdari Yargılama Usulü Kanunun 51 inci maddesinde sözü edilen Kanun Yararına Bozma müessesesinin işletilip işletilmeyeceğini süreç gösterecektir. 4.SERBEST MESLEK MAKBUZUNUN KİM TARAFINDAN DÜZENLENECEĞİ KONUSUNDAKİ KARMAŞA Karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücretinin vergilendirilmesi Kanunun lafzına uygun olmayınca, mesele kapanmamıştır. Bu ücretlerle ilgili olarak avukatlar tarafından düzenlenen serbest meslek makbuzunun kimin adına düzenleneceği konusundaki ikircikli yaklaşım bunun sonucudur. Konuyu Maliye Bakanlığının genel tebliğleri üzerinde izleyelim: Bakanlık Vergi Usul Kanunu 356 4 ve 357 5 Sıra No.lu Tebliğlerle yaptığı açıklamalarda, icra dairelerince borçludan alınarak müvekkil adına takibat yapan alacaklı taraf avukatına ödenmesine karar verilen avukatlık ücretlerinin avukata ödendiği anda, avukat tarafından borçlu adına en az iki nüsha serbest meslek makbuzu düzenlenmesi ve bir nüshasının ödemeyi yapan memura verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Buna karşın KDV Uygulama Genel Tebliğinde karşı tarafça ödenen vekalet ücretleri için avukatlar aldıkları bu para için davayı kazanana serbest 4 23.02.2006 tarih ve 26089 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 5 2.3.2006 tarih ve 26096 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 4

meslek makbuzu düzenler denilmektedir. Belli ki, Bakanlığın her iki birimi de konuyu kendi mevzuatları yönünde karara bağlamışlardır. Belirtmek gerekir ki makbuzun kimin adına düzenlendiği konusu avukatın vergi karşısındaki durumunu değiştirmemektedir. İster davayı kazanan müvekkili adına, isterse karşı taraf adına düzenlesin duruma göre gelir vergisi stopajı, yapılmış, şimdi de avukat KDV yi iç yüzde ile hesaplayarak beyan edecek ve yasal yükümlülüklerini ikmal edecektir. Ancak serbest meslek makbuzunun adına düzenlenen kişi yönünden önemi vardır. Zira bu kişi şayet gelir veya kurumlar vergisi ile katma değer vergisi mükellefi ise makbuz tutarını gider, KDV yi de indirim konusu yapacaktır. Konuya ilişkin gelir vergisi alanında verilmiş 356 ve 357 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu genel tebliğlerini yorumlamak gerekirse, bu tebliğler, karşı tarafça ödenen avukatlık ücretini davayı kaybeden adına belgelendirilmesini istediklerine göre, davayı kaybeden makbuz bedelini gelir veya kurumlar vergisi kazancı çerçevesinde gider yazabileceği gibi makbuz içeriğindeki KDV yi de indirim hakkına sahip olacaktır. KDV yönündeki tebliğler (15 seri no.lu KDV Genel Tebliği, KDV Uygulama Genel Tebliği) ise karşı tarafça ödenen avukatlık ücretini davayı kazananın bir kazancı olarak görmektedir. Eğer bu bakış açısı doğru kabul edilirse, yani para davayı kazanının bir kazancı ise o vakit, belgelendirme sürecine bu kişinin de dahil edilmesi gerekmektedir. Bu ise işi, iyice karmaşık hale getirecektir. Maliye Bakanlığının bu her iki görüşü de ait yargıya taşınmıştır. 356 sıra no. lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin, bu bölümünün iptali amacıyla açılan dava, Danıştay 4. Dairesi 20.03.2007 tarih ve E:006/2026, K:2007/851 sayılı kararıyla talebi reddetmiştir. Buna karşın 15 seri no.lu KDV Genel Tebliği nin Avukatlar aldıkları bu para için davayı kazanana serbest meslek makbuzu düzenleyecekler, makbuzla alınan tutar üzerinden katma değer vergisini hesaplayıp ayrıca göstereceklerdir. Hükmü Danıştay 4. Dairesi, 27.2.2009 tarih ve E. 2007/2465 K. 2009/1048 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ancak, yine de bu hüküm olduğu gibi 2014 tarihli KDV Uygulama Genel Tebliğine taşınmıştır. Doğru olan yargı kararlarıyla da belirlendiği üzere 356 ve 357 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu genel tebliğleri doğrultusunda avukatın, davayı kaybeden adına serbest meslek makbuzu düzenlemesidir. Ancak belli ki KDV tebliğini yazan irade, bu makbuzdaki KDV nin davayı kaybeden tarafından indirim konusu edilmesine karşıdır. Danıştay tarafından iptal edilen hükmün başka bir tebliğle yürürlüğe konulması başka türlü açıklanamaz. Bu avukat yönünden değil ama, davayı kaybeden ve ödemeyi yapan kişi açısından sorun olacaktır. Hazır bir dava kaybetmiş, kaybı üstünde hem de karşı tarafa bir de vekalet ücreti ödeyen kişi ya da kurum, şimdi de ödediği tutar içinde yer alan KDV yi indirim konusu yaparsa vergi idaresi ile sorunlu olacak, yapmazsa hak kaybına uğrayacaktır. 5.SONUÇ 1.Gelir Vergisi Kanunu gelir unsurlarını tasnif etmiş ve avukatların da içerisinde yer aldığı serbest meslek kazançları için ayrı ve özel bir vergilendirme rejimi öngörmüştür. Bu sistem içerisinde serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesinde tahsilat yeterli görülmüş, ödemeyi yapanın hizmet alan veya aleyhinde hizmet yürütülen kişi olduğuna bakmamıştır. Böyle olunca da karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücretinin gelir vergisine tabi olduğu hususunda bir görüş birliği oluşmuştur. 2.Buna karşın KDV Kanunu matrahı oluşturan bedeli, hizmeti alanın verdiği değerlerle bağlamıştır. Ne var ki Maliye Bakanlığı Hazineye gelir sağlamaya yönelik faaliyetleri ekseninde bu ücretlerin vergilendirilmesi yönünden tebliğler yayımlamıştır. Bunlardan 15 Seri No.lu KDV Genel Tebliğine karşı açılan iptal davası Danıştay tarafından reddedilince, bu tebliğ norm değeri 5

kazanmıştır. Belirtmek gerekir ki KDV Kanunun 21 inci maddesi mevcut haliyle yürürlükte olduğu sürece bu alandaki vergileme yargı kararlarına da dayansa Kanunun lafzına aykırıdır. Vergi İdaresinin yaklaşımı karşı tarafça ödenen ücreti KDV ye tabi tutmak olduğuna göre bu sorunun kökten çözümü yasal boşluğun doldurulmasından geçmektedir. Bunun da bir yasa meselesi olduğu açıktır. Ancak bu düzenleme yapılıncaya kadar bu alandaki vergilemenin yasal dayanaktan yoksun olduğu açıktır. 3.Kanun ile uygulama arasındaki zıtlık bu ücretlerle ilgili olarak serbest meslek makbuzunun kimin adına düzenleneceği konusunda Maliye Bakanlığını ikircikli bir duruma düşürmüştür. Bakanlık, Gelir Vergisi Kanunu yönünde yayımladığı tebliğlerde makbuzun davayı kaybeden adına düzenlenmesini bildirmiş; bunlardan 356 no.lu Tebliğ in iptali amacıyla açılan dava Danıştay ca reddolunmuştur. Buna karşın KDV Kanunu kapsamında yayımlanan tebliğde ise, serbest meslek makbuzu davayı kazanan adına düzenlenecektir denilmiştir. Vaki dava üzerine Tebliğin bu bölümü iptal edildiği halde, yine de bu görüşler Danıştay kararından sonraki tarihte yayımlanan KDV Uygulama Genel Tebliğine taşınmıştır. Bu durumda serbest meslek makbuzunun davayı kaybeden adına düzenlenmesi hem Bakanlık hem de Danıştay ın görüşüne uygun düşen yol olacaktır. KAYNAKÇA -3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Genel Tebliğleri, -193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Genel Tebliğleri, -6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, -1136 sayılı Avukatlık Kanunu -Resmi Gazete, -Danıştay Kararları, -Vergi Dünyası Dergisi, -Dünya Gazetesi 6