KAYNAK TEKNOLOJİSİ III. ULUSAL KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI EKİM 2001 İSTANBUL Yayın No: E/2001/277
Sümer Sok. No: 36/1-A Kızılay / ANKARA Tel: (0312) 231 31 59-231 31 64 Fax: (0312) 231 31 65 ISBN : 975-395-472-7 Bu kitabın yayın hakkı MMO'ya aittir. Kitabın hiçbir bölümü değiştirilemez, MMO'nun izni olmadan kitabın hiçbir bölümü elektronik, mekanik fotokopi vs. yollarla kopya edilip kullanılamaz. Kaynak göstermek şartıyla kitaptan alıntı yapılabilir. Baskı : Murat Ofset Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti. Tel: (0212)481 91 90-72
DÜZENLEME KURULU S. Melih ŞAHİN Güler AYYILDIZ Özgür AKÇAM Osman SERTER Cem ATALAN H. Basri ÖREN Nuri ÖCAL Fikret ÇARAL Erdinç KALUÇ Reşit Sedat İNCEOĞLU Cemal MERAN İbrahim ÖZÇAKIR Uğur ÖZKARA Ahmet CERAN Eyüp GERÇEKCİOĞLU Yıldız YAPALI Osman Ayhan OZERDOGAN MMO Merkez MMO Merkez MMO Merkez MMO İstanbul Şb. MMO Ankara Şb. MMO Ankara Şb. MMO İzmir Şb. MMO Bursa Şb. MMO Kocaeli Şb. MMO Antalya Şb. MMO Denizli Şb. MMO Eskişehir Şb. MMO Zonguldak Şb. MMO Konya Şb. MMO Kayseri Şb. MMO Samsun Şb. MMO Edirne Şb. YÜRÜTME KURULU Özgür AKÇAM Yüksel AYDIN Galip BÜYÜKYILDIRIM Cem DERİCİOĞLU Melike GÜRHAN Erdinç KALUÇ Berk KURTTEPELİ M. Emin KÜLAHLI Füsun MÜFTÜOĞLU Can ODABAŞ Emir ÖZASLAN Cemal SİLAN S. Melih ŞAHİN SEMPOZYUM SEKRETERİ Erkan CİVELEK III
DANIŞMANLAR KURULU Prof. Dr. Selahaddin ANIK Prof. Dr. Erol AKATA Prof. Dr. Sabri ALTINTAŞ Prof. Dr. Gülay ALTAY Prof. Dr. Alpay ANKARA Prof. Dr. Ahmet AVCI Prof. Dr. Ali Nezihi BİLGE Prof. Dr. H. Oktay BODUR Prof. Dr. Vural CEYHUN Prof. Dr. Levon ÇAPAN Prof. Dr. Hüseyin ÇİMENOĞLU Prof. Dr. Adnan DİKİCİOĞLU Prof. Dr. Bülent DOYUM Prof. Dr. Barlas ERYÜREK Prof. Dr. Nurullah GÜLTEKİN Prof. Dr. Erdinç KALUÇ Prof. Dr. Süleyman KARADENİZ Prof. Dr. M. Baki KARAMIŞ Prof. Dr. Nişan SÖNMEZ Prof. Dr. Kutsal TÜLBENTÇİ Doç. Dr. Ahmet AKDEMİR Doç. Dr. Burkay ALNIPAK Doç. Dr. Şinasi EKİNCİ Doç. Dr. Alper GÜLSÖZ Doç. Dr. Adem KURT Doç. Dr. Demir SİNDEL Doç. Dr. Hüseyin SÖNMEZ Doç. Dr. Mehmet TÜRKER Doç. Dr. Murat VURAL Doç. Dr. Nurettin YAVUZ Doç. Dr. Muharrem YILMAZ Doç. Dr. Selahattin YUMURTACI Yrd. Doç. Dr. Hacer AYGÜN Yrd. Doç. Dr. Arif CANACIK Yrd. Doç. Dr. Cemil ÇETİNKAYA Yrd. Doç. Dr. İbrahim ERTÜRK Yrd. Doç. Dr. Behçet GÜLENÇ Yrd. Doç. Dr. Can KARAHASANOĞLU Yrd. Doç. Dr. Füsun MÜFTÜOĞLU Dr. Bahadır GÜLBAHAR Dr. Meriç TEMİZKAYA Veli AYKANAT M. Ali BAL Naci ERÇOLAK Mustafa GÜLŞAN İbrahim TARHAN Ümit KESER Selçuk KESKİNKILIÇ Nebi ÖZHAN Devrim SAYILAN Cengiz SENYEN Hayati SOYKAN Kahraman ŞİRİN Oktay TAN Zeki YAZICI Değer ELÖVE IV
İÇİNDEKİLER Değişken ve Tekrarlanan Zorlamalı Basınçlı Kapların Ömür Hesaplanmasında Kaynak Tasarımının Etkisi...1 Prof. Dr. Nurullah GÜLTEKİN - Prof. Dr. Nihat TEKİN Kaynak Formunun Gerilme Dağılımına Etkisinin İncelenmesi 13 Yrd. Doç. Dr. M. Şemsettin ÇİMEN - Öğr. Gör. Sinan AYDIN Plastiklerin Ultrasonik Kaynağı ve Kaynakta Dizayn Esasları 23 Yrd. Doç. Dr. Can KARAHASANOĞLU - Murat ERKVL Saç Açılımı Planının Uygulanması Esnasında Kaynak Planı ve Sıralarına İlişkin Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 35 Tamer KARA - Serdar ÖZER - Ebru HALVAŞİ - Zühal CAN - İsmail ALKIŞ - Serhat YİNANÇ Gemi Yapımında Olası Kaynak Hataları 53 Doç. Dr. Yaşar KARAGÖZ - Dr. Hüseyin ÖZDEN Nikel Esaslı Kaynak Dikişlerinin Ultrasonik Yöntemle Test Edilebilirliği 63 Doç. Dr. Şinasi EKİNCİ Alevle Kesmede Kesme Parametrelerinin Yüzey Kalitesine Etkisi 73 Doç. Dr. Murat VURAL-Arş. Gör. AhmetAKKUŞ Direnç Kaynağında Mikroişlemci ile Elde Edilen Sabit Akımın ve Diğer Fonksiyonların Kaynak Kalitesine Etkisi 83 Mehmet KOKU - Emir ÖZASLAN Yüksek Frekans Kondüksiyon Elektrik Direnç Kaynaklı Çelik Boru Üretim Prosesi ve Yaygın Olarak Karşılaşılan Kaynak Hataları 87 Prof. Dr. Nurullah GÜLTEKİN - Erkut ASLAN OĞLU Alüminyum Alaşımlarının Gerilim Korozyon Çatlaması 101 Cengiz SENYEN Martenzitik Paslanmaz Çeliğin Ostenitik Paslanmaz Çelik Elektrotla Kaynağında Mikroyapının Araştırılması...113 Doç. Dr. Remzi VAROL - Arş. Gör. Adnan ÇALIK S 6-5-2 ile 4140 Çeliğinin Yakma Alın Kaynağı Yöntemi ile Birleştirilmesi 119 Prof. Dr. Nişan SÖNMEZ - Doç. Dr. Selahattin YUMURTACI - Yrd. Doç. Dr. Ahmet KARAASLAN Umut E. ASLAN Düşük Karbonlu Bir Çelikte Molibden'in ITAB'ın Mikroyapısı ve Mekanik Özelliklerine Etkisi 127 Doç. Dr. Soner ASLAN - Yrd. Doç. Dr. Mehmet EROĞLU Boru Hatlarında Otomatik MIG/MAG Kaynak Yönteminin Kullanımı 137 Prof. Dr. Erdinç KALUÇ - Prof. Dr. Kutsal TÜLBENTÇİ Polietilen Boru & Kaynaklı Birleştirme Yöntemleri 145 Teoman ÇOLAKOĞLU Tozaltı Kaynak Yöntemi ile Spiral Dikişli Boru Üretiminde Kaynak Parametrelerinin Belirlenmesi 151 Karahan ŞİRİN - Ülkü AKIN - ErolAKGÜLLÜ
Sualtı Kaynak Yöntemleri, Sualtı Islak E-Kaynağı 157 Dr. Hüseyin ÖZDEN İGDAŞ Canlı Boru Hatlarında Hot Tap Fitting Kaynaklan 165 Rahmi HACIOĞLU - M. Serhat ELHAN - Zülküf TURHAN, İnce Taneli Yapı Çeliklerinin Kaynak Edilebilirliği 175 t Prof. Dr. Erdinç KALUÇ - Prof. Dr. Kutsal TÜLBENTÇİ CO 2 Gaz Korumalı Ark Kaynağında Sıçrantıların Azaltılması ve Kaynak Şartlan ile Sıçrantı Arasındaki İlişki..187 Yrd. Doç. Dr. İbrahim ERTÜRK - Yrd. Doç. Dr. M. Kemal KÜLEKÇİ 304 Paslanmaz Çeliklerin Sürtünme Kaynağında Optimum Parametrelerin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma..195 Prof Dr. ErolAKATA - Dr. Mümin ŞAHİN Pirinç Malzemelerin Kaynağında Elektrot Uç Açısının Etkisi 201 Prof. Dr. Mehmet YÜKSEL - Prof. Dr. RolfKÖNİG Prof. Dr. Joachim HAMMER Arş. Gör. Cemal MERAN Metal Gazaltı Kaynağında Elektrod Tel Direnci Matematik Modeli 211 j Yrd. Doç. Dr. Zafer BİNGÜL / Kaynaklı İmalatta Çalışanların Sağlığına Etki Eden Faktörler ve Alınması Gereken Önlemler 219 Oktay TAN - Halim İŞSEVER Kaynak Personelinin EWF-IIW ve AWS Standartlarına Göre Eğitimi ve Kalifıkasyon 235 Prof. Dr. Selahattin ANIK - Prof. Dr. Adnan DİKİCİOĞLV - Doç. Dr. Murat VURAL Dinamik Yükler Altındaki Kaynak Dikişlerinin Hesaplanmasında Yeni Yaklaşımlar 241 \ Doç. Dr. Alper GÜLSÖZ - Arş. Gör. Özler KARAKAŞ Alüminyum Alaşımlarının Kaynağında Dikkat Edilecek Hususlar 253 Cengiz SENYEN, Al-Alaşımları İçin Geliştirilen Yeni Kaynak Yöntemleri 267 /' Prof. Dr. Gürel ÇAM Yüksek Frekans Kaynağı 279 Doç. Dr. Adem KURT Endüstriyel Radyografide İnsan Sağlığı 287 Prof. Dr. Süleyman KARADENİZ - Araş. Gör. Özlem EPİK, Soğuk Basınç ve Direnç Kaynağı Yöntemleri ile Birleştirilmiş Bakır Tellerin Karşılaştmlması 299 Prof. Dr. Hüseyin ÇİMENOĞLU - Yük. Müh. Ayşegül EFE - Yük. Müh. Selim YILDIRIM Metal Damla Transferini ve Elektrod Telinin Dinamiğini Gözlemlemek İçin Geliştirilen İki Tekniğin Karşılaştınlması 303 i Yrd. Doç. Dr. Zafer BİNGÜL A Gazaltı Kaynağında Tel Elektrod Üzerindeki Isı Transferi ve Sıcaklık Dağılımı 311 Yrd. Doç. Dr. Zafer BİNGÜL - Öğr. Üy. Serdar KÜÇÜK Kaynak İşleminde Kullanılan İlave Donanımlar 321 Yrd. Doç. Can KARAHASANOĞLU - Burak ALTINOK ' Borulann Kaynağı 333 / Berk KURTTEPELİ VI
SUNUŞ Kaynak Tekniği Uygulamalarının; birçok sanayi kolunu ilgilendirmesi bakımından dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemi hızla artmaktadır (Basınçlı Kap İmalatı, Gıda Endüstrisi, Çelik Konstriksiyon, Boru hatları Gemi İnşaat v.b.). Buna paralel olarak eğitimli, belgeli ve her düzeyde nitelikli teknik eleman ihtiyacının karşılanması da ciddi bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkemiz sanayinin gelişmesi, gelişen uluslararası rekabet ortamında kendisine yer edinebilmesi, kaynak teknolojisi alanında dünyada yaşanan gelişmelerin izlenebilmesi ve ülke sanayisine kazandırılması, projeler geliştirilmesi ve uygulamaya sokulabilmesi için bu konuda çalışan kişi kurum ve kuruluşlara önemli görevler düşmektedir. Makina Mühendisleri Odası, makina mühendisliğinin çok geniş alanı kapsayan uzmanlık dalları ve çalışma alanlarına yönelik çok sayıda etkinlikler düzenleyerek üyelerinin mesleki gelişimlerine katkıda bulunmakladır. Kaynak teknolojisi alanında olduğu gibi, değişik uzmanlık alanlarına da yönelik olarak yıllardır yapılmakta olan kongre ve sempozyumlarda, sektörün ilgili tüm kesimleri ile ortak bir amaç doğrultusunda bir araya getirilerek pek çok konu tartışılmakta ve irdelenmektedir. Böylelikle sektör, kendi geleceğini kendisinin belirleyeceği ve yönlendirebileceği süreklilik arz eden bu platformları kullanabilmektedir. Makina Mühendisleri Odası olarak meslek alanlarını düzenleme, imar ve sanayi politikalarına yön verme sorumluluğuyla geleneksel hale gelen "Kaynak Teknolojisi III Ulusal Kongresi"ni bu kez sektörün yoğun olduğu İstanbul'da düzenlenmesinin Kongreye ayrı bir anlam kazandıracağını umut etmekteyiz. Bu bağlamda Odamız adına İstanbul Şubemiz Sekreteryalığında yürütülen Kaynak Teknolojisi III. Ulusal Kongresi ve Sergisi'nin gerçekleştirilmesini sağlayan Düzenleme Kurulu'na, Yürütme Kurulu'na, Kongre Sekreteryası'na, Danışmanlar Kurulu'na, İstanbul Şube Yönetim Kurulu ve çalışanlarına, bildiri sunanlara, panelist olanlara, delege ve izleyici olarak Kongremize katılan değerli meslektaş ve uzmanlarımıza, bildiri kitabımıza reklam yoluyla katkıda bulunan ve sergimize katılarak destek olan firmalara teşekkür ederiz. Katkılarınızla sürekli hale gelen Kaynak Teknolojisi Kongrelerinin dördüncüsünde de birlikte olabilmek umuduyla. Saygılarımızla TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu VII