Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT
-İllerin Sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada niceliksel bir büyüme anlayışından ziyade, niteliksel bir Sosyo-ekonomik gelişme yaklaşımı benimsenmiştir. -Bu amaçla 43 değişkenli bir veri seti oluşturulmuş ve söz konusu değişkenler kullanılarak illerin gelişmişlik endeksi hesaplanmıştır. - Hesaplanan endeks değerleri dikkate alınarak, illerin Sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi sıralaması yapılmıştır.
Gelişmişlik endeksinin hesaplanmasında kullanılan değişkenler; -Sağlık göstergeleri, -Demografik göstergeler, -Alt yapı göstergeleri, -Mali göstergeler, -Sanayi göstergeleri, -Eğitim göstergeleri, -Tarım göstergeleri, -İstihdam göstergeleri, -Diğer refah göstergeleri
İLLERİN SOSYO-EKONOMİK GELİŞMİŞLİK SIRALAMASI SIRA NO İL ADI ENDEKS DEĞERİ SIRA NO İL ADI ENDEKS DEĞERİ SIRA NO İL ADI ENDEKS DEĞERİ 1 İstanbul 6,344 28 Zonguldak 0,066 55 Tunceli -0,413 2 Ankara 3,150 29 Isparta 0,038 56 Sinop -0,418 3 İzmir 2,448 30 Hatay 0,036 57 Ordu -0,425 4 Kocaeli 1,548 31 Trabzon -0,057 58 Aksaray -0,430 5 Bursa 1,504 32 Kırıkkale -0,066 59 Kilis -0,433 6 Antalya 0,971 33 Düzce -0,082 60 Çankırı -0,442 7 Adana 0,817 34 Uşak -0,084 61 Niğde -0,454 8 Eskişehir 0,725 35 Burdur -0,115 62 Bartın -0,455 9 Tekirdağ 0,602 36 Elazığ -0,133 63 Tokat -0,477 10 Gaziantep 0,521 37 Malatya -0,135 64 Şanlıurfa -0,545 11 Mersin 0,517 38 Rize -0,166 65 Adıyaman -0,584 12 Denizli 0,506 39 Karaman -0,179 66 Batman -0,605 13 Kayseri 0,427 40 Amasya -0,222 67 Yozgat -0,660 14 Yalova 0,408 41 Kütahya -0,223 68 Iğdır -0,704 15 Konya 0,377 42 Diyarbakır -0,237 69 Bayburt -0,718 16 Muğla 0,368 43 Kahramanmaraş -0,242 70 Gümüşhane -0,759 17 Sakarya 0,354 44 Osmaniye -0,256 71 Kars -0,770 18 Balıkesir 0,296 45 Sivas -0,258 72 Şırnak -0,773 19 Aydın 0,269 46 Çorum -0,262 73 Siirt -0,802 20 Manisa 0,260 47 Artvin -0,282 74 Van -0,810 21 Kırklareli 0,235 48 Kırşehir -0,300 75 Mardin -0,812 22 Karabük 0,186 49 Nevşehir -0,308 76 Bingöl -0,839 23 Bolu 0,173 50 Afyonkarahisar -0,309 77 Hakkari -0,901 24 Edirne 0,169 51 Kastamonu -0,315 78 Ardahan -0,925 25 Çanakkale 0,119 52 Erzurum -0,324 79 Bitlis -0,965 26 Samsun 0,112 53 Giresun -0,399 80 Ağrı -0,991 27 Bilecik 0,104 54 Erzincan -0,402 81 Muş -1,188
Yıllık nüfus artış hızı (%0) Şehirleşme (%) Doğurganlık Hızı (%) Ortalama Hane halkı Büyüklüğü Nüfus Toplamı İSTANBUL(1) 12.697.164 9,8 99,0 2 3,85 2389 ANKARA (2) 4.548.939 18,2 96,6 1,9 3,82 179 İZMİR (3) 379.5978 15,0 90,9 1,8 3,58 316 KAYSERİ (13) 1.184.386 16,4 84,6 2,6 4,64 69 KONYA (15) 1.969.868 5,5 72,3 3 4,97 48 MALATYA (37) 733.789 16,1 67,1 2,6 5,4 61 SİVAS (45) 631.112-10,8 64,3 2,8 5,27 22 TÜRKĠYE ORT 9,4 62,2 2,9 5,03 111 Kaynak: TÜĠK Nüfus yoğunluğu
Uzman Hekim Sayısı (2006) Pratisyen Hekim Sayısı (2006) Diş Hekimi Sayısı (2006) Eczacı Sayısı (2006) Hemşire Sayısı (2006) Toplam Bebek Ölüm Sayısı (2007) Yüz bin Kişi Başına HYS (2007) İSTANBUL(1) 15241 10258 5232 4231 13341 1113 258 ANKARA (2) 8021 7553 1684 2995 8856 681 359 İZMİR (3) 4722 4516 1676 2174 6268 486 302 KAYSERİ (13) 823 986 57 424 1073 146 281 KONYA (15) 1588 1438 389 708 1911 354 264 MALATYA (37) 515 594 133 203 1335 147 303 SİVAS (45) 610 615 95 173 976 51 421 TÜRKĠYE ORT 695 688 221 302 1070 86 256 Kaynak: TÜĠK
SANAYĠ GÖSTERGELERĠ Ġmalat Sanayi Ġşyeri Sayısı (2001) Ġmalat Sanayi Çalışanlarının Yıllık Ortalama Sayısı (2001) İSTANBUL(1) 3708 300882 ANKARA (2) 842 55711 İZMİR (3) 1040 90643 KAYSERİ (13) 175 23897 KONYA (15) 253 17784 MALATYA (37) 44 7625 SİVAS (45) 17 3822 Kaynak: TÜĠK
Kişi başına ihracat (2007-$) Kişi başına ithalat (2007-$) Cari fiyatlarla KBGSYİH (2001-$) Fert Başına Genel Bütçe Geliri (2008-TL) Toplam Banka Mevduatı İçindeki Payı (2008-%) Banka Şube Sayısı Toplam Banka Kredileri İçindeki Payı (2008-%) Fert başına Banka Mevduatı (2008-TL) İSTANBUL(1) 4714 7837 3063 6227 45,59 2.553 43,68 0,07 ANKARA (2) 945 3753 2752 4910 17,67 880 11,92 0,06 İZMİR (3) 1709 1872 3215 5106 6,23 654 6,18 0,15 KAYSERİ (13) 835 1106 1806 999 0,88 116 1,14 0,32 KONYA (15) 352 353 1554 724 0,98 165 1,30 0,48 MALATYA (37) 248 77 1417 480 0,31 40 0,36 0,56 SİVAS (45) 55 80 1399 628 0,34 56 0,37 0,45 TÜRKĠYE ORT 516 644 1769 1010 1,23 107 ---- 0,67 Kaynak: TÜĠK, TBB, Maliye Bakanlığı
ALT YAPI GÖSTERGELERĠ Asfalt Yol İl ve Devlet Yolu (km) İSTANBUL(1) 1,000 400 ANKARA (2) 1,006 1626 İZMİR (3) 1,000 1314 KAYSERİ (13) 1,000 1126 KONYA (15) 0,999 2946 MALATYA (37) 0,899 1100 SİVAS (45) 0,975 2027 TÜRKĠYE ORT 0,956 ----- Kaynak: TÜĠK, TCK
EĞĠTĠM GÖSTERGELERĠ Okuryazarlık Okur-yazar Kadın Nüfus Üniversite Mezunlarının Toplam Okul Bitirenlere Ġlk Öğretim Okullaşma Ortaöğretim Okullaşma İSTANBUL(1) 0,88 0,86 0,117 107,36 88,01 ANKARA (2) 0,90 0,88 0,165 104,40 95,66 İZMİR (3) 0,89 0,87 0,119 107,57 88,91 KAYSERİ (13) 0,86 0,82 0,087 104,00 82,83 KONYA (15) 0,90 0,86 0,072 102,19 71,27 MALATYA (37) 0,82 0,77 0,083 103,61 90,66 SİVAS (45) 0,83 0,77 0,072 101,37 73,91 TÜRKĠYE ORT 0,93 0,78 0,073 102,42 75,23 Kaynak: TÜĠK
TARIM GÖSTERGELERİ Ülke Tarımsal Üretimi İçindeki Payı (2007-%) Kırsal Nüfus Üretim Değeri (2007) İSTANBUL(1) 1,15 11.200 ANKARA (2) 2,38 98.054 İZMİR (3) 4,55 372.355 KAYSERİ (13) 1,20 236.916 KONYA (15) 3,93 1.038.984 MALATYA (37) 1,00 352.173 SİVAS (45) 0,76 309.521 TÜRKĠYE ORT 1,23 400.044 Kaynak: TÜİK
İSTİHDAM GÖSTERGELERİ Kaynak: TÜİK Tarımsal Üretimde çalışanların Toplam İstihdama Sanayide Çalışanların Toplam İstihdama İnşaat Sektöründe Çalışanların Toplam İstihdama Ticaret İşkolunda Çalışanların Toplam İstihdama Mali Kurumlar İşkolunda çalışanların Toplam İstihdama Ücretli Çalışanların Toplam İstihdama Ücretli Çalışan Kadınların Toplam İstihdama İSTANBUL(1) 0,08 0,32 0,06 0,19 0,08 0,76 0,19 ANKARA (2) 0,16 0,13 0,06 0,14 0,09 0,72 0,17 İZMİR (3) 0,29 0,21 0,05 0,15 0,05 0,62 0,16 KAYSERİ (13) 0,47 0,16 0,05 0,09 0,02 0,44 0,06 KONYA (15) 0,62 0,09 0,04 0,07 0,02 0,30 0,03 MALATYA (37) 0,64 0,06 0,03 0,06 0,02 0,30 0,04 SİVAS (45) 0,66 0,05 0,04 0,05 0,01 0,28 0,03 TÜRKĠYE ORT 0,59 0,09 0,07 0,07 0,02 0,35 0,05
Kaynak: TÜİK DİĞER REFAH GÖSTERGELERİ 10.000 Kişiye Düşen Özel Otomobil Sayısı 10.000 Kişiye Düşen Motorlu Kara Taşıtı Sayısı Kişi Başına Toplam Elektrik Tüketimi (KW) (2007) İSTANBUL(1) 13,90 268,5 2267 ANKARA (2) 18,80 119,3 1821 İZMİR (3) 12,60 91,1 4139 KAYSERİ (13) 10,80 21,9 2014 KONYA (15) 9,30 43,5 2320 MALATYA (37) 6,10 9,3 1548 SİVAS (45) 6,50 8,9 1534 TÜRKĠYE ORT 6,93 16,9 1861
DAHA GÜZEL BİR GELECEK İÇİN, ÜRETMEYE MECBURUZ... Teşekkür ederim. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT