0..0 St Dğ v odll Dk Stlr odll v Alz Elktrkl Stlr Elktrkl üyüklüklr Elktrk Akıı: r ltk blrl br ktd br zd gç lktrk yükü (lktro)ktrı lktrk kıı dr. r Apr dr. dq I A Grl(lktrkl potyl frkı): Srbt lktrolrı hrkt ttrrk dvrd lktrk kııı kı bp ol lktrkl potyllr rıdk frktır. u frk grl/voltj olrk dldırılır v br olt tur. Elktrkl İş, br dvrd lktrkl potyl frklı k okt rıd blrl br ktr Q yüküü tşıı ç grkl rj ktrıdır. Güç br zd şypbl ytğdr. W Q Joul dq J P I Wtt Tl Elktrkl Ellr Elktrkl Drç : Drç br dd üzrd gç lktrk kıı krşı götrdğ krşı koy tkdr. r Oh dur R Ω A Oh uu R Ω I A r drçt br zd orty çık ıı rj I RW W Tl Elktrkl Ellr Potyotr : 3 4 Tl Elktrkl Ellr ob : Hl yy şkld rılış br ltk bob, kd üzrd gç kıı dğş bğlı olrk üzrd grl düş br dvr lıdır. r Hry dr. z uu d(t) (t) r bob rj E.. Joul...... Tl Elktrkl Ellr odtör : Elktrk rj dpolybl özllğ hp dvr lıdır. Elktrk rj dpolybl yygı yöt brbr prll k tl plk kullktır. pt br Frd (F)dır. (t) (t) r kodtörd dpo rj E..v Joul...... 5 6
0..0 Elktrk Dvrlr Alz rchhoff oltj uu (): plı br göz (çvr, loop) çrdk topl grl düşüü ıfırdır. 0 k h Elktrkl Stlr Uygul: Drç odtör (R) Dvr: rchhoff Akı uu (A) r düğü gr kılrı toplı, çık kılrı toplı şttr. Y d br düğü gr v çık kılrı toplı ıfırdır şkld fd dlr g ç Dfryl Dkl (t) R(t) (t) Trfr fokyou o() G() () R (t) ( o t R ) 7 8 Elktrkl Stlr Uygul Drç ob (R) Dvr: Elktrkl Stlr Uygul Drç ob odtör (R) Dvr: d(t) (t) R(t) 0 (t) (t) (t) Dfryl Dkl Trfr fokyou (t) G() R(t) () () d(t) R (t) ( R tr ) Dfryl Dkl Trfr fokyou d d (t) R o() () () R G 9 0 Elktrk otorlrı Elktrk rj ytk dükyo prb kullrk kk rjy çvr lktrokk tlr otor dr. Altrtf vy Doğru Akı l çlış v doğrul vy dö hrkt yp tlrdr. u kıı kpıd doğru kı otorlrı odllcktr. Doğru kı otorlrı kotrol çlı brçok uygullrd hl çok kullıl otorlrdır. uu bb grll dvr yılrıı düzgü olrk dğş, bt yö dğştr kblytlr v pt ucuz ollrıdır. Elktrk otorlrı Doğru kı otorlrı ypıl olrk, gld bt dur v ytk br l oluştury yry uyrı ttor (kz,l) rgılrı l, bu rgılr trfıd kuştılış v rbt döblck şkld ytklış br rgı t ol rtür (rotor) dvrd oluşur. otoru kz grl vy rtür grl dğştrlrk rotoru dvr (çıl hızı) dğştrlblr.
0..0 Elktrk otorlrı (Tl vrlr) Doğru kı otorlrıı çlış prplr, lktrkl l, ytk l v ytk kuvvt rıdk lşklr dyır.. ytk l çrdk üzrd lktrk kıı gç br ltk br kuvvt tkr. (ytk kuvvt) F Elktrk otorlrı (Tl vrlr) Doğru kı otorlrıı çlış prplr, lktrkl l, ytk l v ytk kuvvt rıdk lşklr dyır.. Eğr br ltk ytk l çrd hrkt dr üzrd br potyl frk oluşur. u potyl frk, ltk üzrd br kı kı bp olur. u kı kd doğur tk kuvvt tr yöd br kuvvt doğurur. (Frdy kuu v z kuu) d d(r), A, dr v 3 4 Elktrk otorlrı (Çlış Prb) D otoru ytk htrz tklr, fırçlrdk voltj düşlr v. gb olr tklr hl dl duruud doğrul br odl oluşturulblr. do 5 6 Elktrk otorlrı (Ştk) Doğru kı otoruu kz (:l, ttor=fld) rgılrıd gç kı, rotor rgılrıı üzrd br ytk l oluşı yol çr.u lı fd d ytk kı, kz bob ypıl özllklr bğlı br ktyı l kz kııı çrpıı şttr. f f A u ytk lı çrd hrkt d rotor (:rtür) bobd gç kı rotor rgıı ytk kuvvt çft oluşı v dolyıı l dö hrkt bp olck br tork tk oluşı bp olur. u tork, y rotor rgııı ypıl özllklr bğlı br ktyı, kz kııı doğurduğu ytk kı v rtür kııı çrpıı l hplır. T f f 7 İkz kotrollü doğru kı otoru İkz kotrollü doğru kı otorud rtür kıı bt tutulur v kz dvr uygul grl dğştrlrk kz kııı dğştrr. bt (t) f f u durud otor torku, otor tork bt fd l kz kııı çrpııyl buluur. f T (t) f(t) İkz dvr uygul grll kz kıı rıdk lşk dvr lz ypılrk buluur. df(t) f (t) Rff(t) f Rff(t) ff(t) 8 3
0..0 İkz kotrollü doğru kı otoru otor torku (T ) otor l dödüry çlışır. Std frl yd bşk ç l yük olrk bğlış tlr vr otor ld tü bu tklr t ot (T ) tk yrtırlr. ldk dö hrkt krktrtğ t ot v şftı dödürdüğü kütllr tltlr l ytklrd kykl vkoz öü tklr blrlr. İkz kotrollü doğru kı otoru Elktrkl t fd d dkllr v o bulu kk dkl br rd dğrldrlp düzllr ypılır t blok dygrı şkldk gb ld dlr. T (t) T (t) J (t) (t) T (t) (t) f (t) R (t) (t) f f f f f f() () f() Rf f () () T () T () J 9 0 İkz kotrollü doğru kı otoru u blok dygrı gör otoru çıl hızı: () ()G () f() ()T () () f() T () R J J Eğr dış tork tk (T = )0 kbul dlr grş grl bğlı hız dğş vr trfr fokyou buluur. () G() f() R J Artür kotrollü doğru kı otoru İkz kotrollü doğru kı otorud kz kıı bt tutulur v rtür dvr uygul grl dğştrlrk rtür kıı dğştrlr. f bt (t) u durud otor torku, otor tork bt fd l kz kııı çrpııyl buluur. ff T (t) (t) Artür kotrollü otord rotor bob ytk l çrd hrkt dyor olıd kykl zıt lktrootor (zıt..k.) kuvvt oluşur. (t) (t) b b b : otor zıt..k bt Artür kotrollü doğru kı otoru Artür dvr uygul grl v zıt..k ı rtür kıı yptığı tk dvr lz ypılrk buluur. d(t) (t) b(t) R(t) R(t) (t) kk kııı dk dvrışı y otor torku v dış tork bğlı olrk bzr şkld buluur. T (t) T (t) J (t) (t) T (t) (t) Artür kotrollü doğru kı otoru Elktrkl t fd d dkllr v o bulu kk dkl br rd dğrldrlp düzllr ypılır t blok dygrı şkldk gb ld dlr. f T + -- R + b T T G +J q 3 4 4
0..0 Artür kotrollü doğru kı otoru Artür kotrollü doğru kı otoru T f T R + G +J q T f T R + G +J q b b u blok dygr gör çıl hız fd: ( ) T ( ) T R J R J St fd d trfr fokyolrı () GR() () R J () GD() T () R J T G D G R -- + 5 6 İkz kotrollü doğru kı otoru Elktrkl t fd d dkllr v o bulu kk dkl br rd dğrldrlp düzllr ypılır. R R R T T T GT T (t) T (t) J (t) (t) T () T () J() () () () T () T () J () q() q w(t) q() G q() () Dldğz ç tşkkür dr. 7 8 5