TANIM Kamuoyunu aydınlatmak ve bilgilendirmek üzere toplumda meydana gelen ekonomik, siyasal, kültürel, sportif, adli vb. olaylarla ilgili bilgi toplayan, bunları değerlendirerek gazete ve/veya dergilerde yayınlanmaya hazır hale getiren kişidir. A- GÖREVLER - Ekonomik, sosyal, kültürel, siyasal vb. nitelikteki olayları izler, - Olaylar arasından, araştırmaya değer olanları belirler, - Araştıracağı olay hakkında kimlerden bilgi alabileceğini belirler, - Çeşitli kaynaklardan sözlü veya yazılı olarak verilen bilgileri toplar, - Topladığı bilgileri değerlendirir, doğruluğunu kontrol eder, - Bilgileri anlaşılır bir dille yazar, önemli noktaları vurgular, - Bilgileri haber merkezine gönderir. KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Daktilo, - Fotoğraf makinesi, - Teyp, - Teleks, - Faks, - Bilgisayar, - Telefoto, - Telefon, - Telsiz, - Çeşitli kırtasiye malzemeleri. İZMİR A 1.1 2014/I
B- MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ GENEL ÖZELLİKLER Gazete muhabiri olmak isteyenlerin; - Düşüncelerini söz ve yazı ile başkalarına aktarabilen, - Çevresinde olup bitenlere ilgili, dikkatli, - Başkaları ile iyi iletişim kurabilen, girişken, - Okumaya ve çevresini incelemeye meraklı, olayları doğru değerlendirebilen, - Değişik ortamlarda, gerektiğinde stres altında çalışabilen kimseler olmaları gerekir. Yaratıcılık meslekte başarıyı artırıcı bir faktördür. C- ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Gazete muhabiri haberin yazılması aşamasında büroda görev yapar, olayların araştırılması aşamasında açık havada, kapalı yerlerde, sıcakta, soğukta, dağda, uçakta vb. ortamlarda çalışabilir. Çok nadir de olsa saldırıya uğrama tehlikesi vardır. Çalışma saatleri genellikle düzensizdir. Sık sık seyahat etme söz konusudur. Araştırma yaparken her türlü insanla, her türlü olayla karşılaşabilir. Gazete muhabirleri bazen bir röportaj için günlerce ünlü bir kişinin peşinden koşmak, evlerinden uzakta, güç koşullarda yaşamak, gerektiğinde bir haber için kendini tehlikeye atmak durumunda kalabilirler. İZMİR B-C 1.1 2014/I
D- MESLEK EĞİTİMİ MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Mesleğin eğitimi üniversitelere bağlı iletişim fakültelerinin Gazetecilik bölümlerinde verilmektedir. MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI Mesleğin eğitimine girebilmek için, - Lise veya dengi okul mezunu olmak, - ÖSYS (Öğrenci, Seçme ve Yerleştirme Sistemi) Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak. -Meslek Yüksekokulları ile Açık Öğretim Ön lisans Programlarının Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde Aktüerya lisans programına dikey geçiş yapabilirler. EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ EĞİTİM SONUNDA ALINAN BELGE-DİPLOMA Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince mesleki dersler ağırlıklı olarak verilmektedir. Ayrıca, iletişim fakültelerinin gazetecilik bölümlerinde yazılı basında haberin kaynağından baskı evresine kadar olan işlemleri ile baskı evresinde süreli yayınların baskısına ilişkin temel bilgi ve uygulamaları konularında eğitim verilmektedir. Öğrencilere araştırmalar yaptırılmaktadır. Meslek yaşantıları boyunca sık sık karşılaşacakları siyasi, toplumsal, ekonomik olaylar, temel hukuk kavramları, dış politika, halkla ilişkiler, reklamcılık, iletişim, fotoğrafçılık vb. konularda da bilgiler verilmektedir. Eğitimini başarı ile tamamlayanlara Gazetecilik lisans diploması verilir. İZMİR D 1.1 2014/I
E- ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI - Gazete muhabirleri habercilikle ilgili olan bütün basın kuruluşlarında (gazete, dergi) çalışabilirler. Haberciliğe daha ciddi yaklaşan gazetelerde çalışanlar dünyada olup bitenlere (ekonomi, borsa, politika, sağlık, eğitim, hukuk) ilişkin bilgi verirler. Magazin gazetelerinde çalışan gazete muhabirleri ise sanat, moda ve sosyete dünyasında meydana gelen olayları araştırır ve yazarlar. - Gazete muhabirleri çıktığı saate göre sabah-akşam gazetesi ya da yayınlandığı sıklığa göre günlük gazete, haftalık gazete ayrıca yerel, ulusal ya da uluslararası gibi çeşitli gazetelerde çalışabilirler. Genel olaylarla ilgili bilgi veren gazetelerin yanı sıra yalnızca belirli kesimleri ilgilendiren özel bazı konulardaki haber ve makalelerin bulunduğu gazeteler de vardır. - Gazetecilik ekonomik koşullardan çok çabuk etkilenen bir sektör olduğundan mezunların iş bulma şansı ülkenin ekonomisi ve gelişmişliği ile çok sıkı ilişkilidir. - Gazete muhabirleri toplumların aydınlatılmasında önemli bir görev üstlenmiştir. Dünyamızın küreselleştiği, iletişim çağına girdiğimiz bugünlere ulaşmada en büyük katkı basın-yayın organlarından gelmiştir. Gazeteler sayesinde dünyanın herhangi bir yerindeki olaylardan anında haberdar olabilmekteyiz. Bu yönüyle teknolojiyi en iyi kullanan meslek olma özelliğini de sürdürmektedir. Gelecekte bu durumun daha da gelişeceğini söyleyebiliriz. - Gazetecilik bölümü mezunlarından Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programını veya Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) işbirliği ile açılan/açılacak Pedagojik Formasyon Programını başarı ile tamamlayanlar, lise ve dengi okullarda gazetecilik öğretmeni olarak çalışabilirler. F- EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ DURUMU EĞİTİM SÜRESİNCE EĞİTİM SONRASI Öğrenciler eğitim süresince çeşitli kurum ve kuruluşlardan karşılıklı veya karşılıksız kredi, burs alabilirler. Yaz aylarında yapılan dörder haftalık staj döneminde de işveren belli bir ücret verebilir. Eğitim sonrası kazanç çalışılan gazetenin tirajına, işverenin tutumuna, işyerinde toplu iş sözleşmesinin yapılıp yapılmamasına göre değişiklikler göstermektedir. Daha sonraki ücretler bulunduğu konum ve çalışma yılına, toplu iş sözleşmesine göre belirlenmektedir. İZMİR E-F 1.1 2014/I
G - MESLEKTE İLERLEME MESLEKİ EĞİTİMDE İLERLEME - Üniversitelerde akademik kariyerini yükselterek öğretim görevlisi olarak da meslek yaşantısını sürdürebilir. İŞ HAYATINDA İLERLEME - Gazete muhabirliği mesleğinde ilerleme bireyin kendisini yetiştirmesine bağlıdır. Meslek elemanları, spor muhabirliği, polis muhabirliği, ekonomi muhabirliği, magazin muhabirliği gibi alanlarda uzmanlaşabilirler. Kişi herhangi bir alanda muhabir olarak çalışabileceği gibi kendini yetiştirmesiyle köşe yazarlığına, genel yayın müdürlüğüne kadar yükselebilir. BENZER MESLEKLER - Başarılı çalışmalar yapan muhabirler daha yüksek tirajlı gazetelere geçebilirler. Ücretlerinde önemli ölçüde artış olabilir. - Halkla ilişkiler uzmanı, - Reklamcı, - Yazar (metin yazarı, ilan yazarı, kitap yazarı), - Radyo-Televizyon muhabiri ve yapımcısı, - Eleştirmen. İZMİR G 1.1 2014/I
H- EK BİLGİLER GÖREV - İş organizasyonu yapar, - Çevre koruma önlemleri alır, - İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular, - Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır, - Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur. I- KAYNAKÇA - Oğuzhan KAVAKLI; "Haberleşme, Haberleşme Teknikleri ve Haberleşme Araçları" Ankara Matbaası, Ekim-1985 İZMİR, - Oğuzhan KAVAKLI; "Temel Gazetecilik Ders Notları" Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu-1984, - Ahmet TANIK-Oğuzhan KAVAKLI; "Gazetecinin El Kitabı" Ankara Matbaası-1985 Bornova-İZMİR, - "Ege Üniversitesi 1992-1993" Ege Üniversitesi Basımevi-1992, - "Türk Meslekler Sözlüğü" İİBK Genel Müdürlüğü Yayın No:190 ANKARA- 1986, - Meslek elemanları, - ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi 2000, - 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı Şubat/2014 - Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar. İ- AYRINTILI BİLGİ İÇİN - İlgili eğitim kurumları, - Türkiye İş Kurumu web sayfası www.iskur.gov.tr - Ulusal Meslek Bilgi Sistemi http://mbs.meb.gov.tr/ - T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı http://osym.gov.tr/ - Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri/Hizmet Merkezleri Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur. İZMİR I-İ 1.1 2014/l