MADEN SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ 2016 yılında 142,1 milyar USD olarak gerçekleşen ülkemiz toplam ihracatından %2,7 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %3,1 lik azalışla 3,79 milyar USD olarak gerçekleşmiştir. Tablo 1: Türkiye İhracatı İle Maden İhracatının Karşılaştırılması 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Toplam İhracat (x1.000 $) 132.027.195 102.142.612 113.685.989 134.571.338 151.860.846 151.707.002 157.622.057 143.729.741 142.138.850 Maden İhracatı (x1.000 $) 3.241.019 2.508.609 3.655.300 3.876.465 4.181.381 5.042.322 4.646.945 3.906.820 3.786.686 Maden İhracatının Toplam İhracatta Payı (%) 2,4 2,4 3,2 2,9 2,8 3,3 2,9 2,7 2,7 Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 2016 yılında maden sektörü ihracatı ay bazında incelendiğinde tablo şu şekilde olmaktadır. Grafik 1: 2016 Yılı Maden İhracatı Aylara Göre Dağılımı (1.000 USD) 2016 yılında en fazla ihraç edilen maden ürün grupları arasında Doğal taşlar 6,5 milyon ton ve 1,8 milyar dolarla ilk sırada yer alırken bu ürün grubunu 3,63 milyon ton ve 930 milyon dolar ile Metalik Cevherler, 10 milyon ton ve 760 milyon dolarla Endüstriyel Mineraller, 219 bin ton ve 291 milyon dolarla Ferro Alyajlar, Mineral Yakıtlar ile diğer ürünlerin ihracatı takip etmektedir.
Grafik 2: 2016 Yılı Maden İhracatımızın Mal Gruplarına Göre Payları (%) Bu dönemde blok mermer-traverten 4,36 milyon ton ve 860 milyon dolarla 2016 yılında toplam maden ihracatımız içinde en fazla ihraç edilen ürün olurken işlenmiş mermer 1,53 milyon ton ve 695 milyon dolarla ikinci, Krom Cevherleri 1,21 milyon ton ve 245,1 milyon dolarla üçüncü, Tabii Boratlar ve Konsantreleri 693 bin ton ve 227,2 milyon dolarla dördüncü, İşlenmiş Traverten 436 bin ton ve 199,7 milyon dolarla beşinci sırada yer almıştır. Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan, Güney Kore, Tayvan, Japonya gibi ülkelerin yer aldığı Diğer Asya ülkeleri 1,68 milyar dolarla 2016 yılında maden ihracatımızın en fazla yapıldığı ülke grupları arasında ilk sırada yer alırken, bu ülkelere yönelik ihracatımızda 2015 yılının eş dönemine göre değerde %2,32 oranında bir azalış gözlenmiştir. Avrupa Birliği ülkeleri 873 milyon dolarla ikinci (%2,46 artış), Kuzey Amerika ülkeleri 430 milyon dolarla üçüncü (%5,99 azalış), Yakın Orta Doğu Asya 424 milyon dolarla (%2,55 azalış) dördüncü, Diğer Avrupa ülkeleri 121 milyon dolarla (%36,53 azalış) beşinci sırada yer almıştır. 2016 yılında sektör ihracatının gerçekleştirildiği önemli ülkeler arasında, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) 1,38 milyar dolarla ilk sırada yer alırken, bu ülkeye olan ihracatımızda bir önceki yılın aynı dönemine oranla %1,26 oranında azalış kaydedilmiştir. Çin i sırasıyla, 389 milyon dolarla ABD (%5,10 azalış), 137 milyon dolarla İtalya (%5,92 artış), 130 milyon dolarla Belçika (%39,78 artış) ve 127 milyon dolarla Suudi Arabistan (% 0,75 artış) takip etmiştir.
Grafik 3: 2016 Yılı Maden İhracatımızda İlk 10 Ülke (%) 2,34% 2,13% 1,83% 3,35% 2,52%2,40% 3,44% 3,63% 10,27% 36,48% ÇİN HALK CUMHURİYETİ İTALYA SUUDİ ARABİSTAN İSPANYA IRAK AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ BELÇİKA HİNDİSTAN İSRAİL BULGARİSTAN DOĞAL TAŞ İHRACATIMIZ 2016 yılında Doğal taş ihracatımız 2015 yılına göre miktarda %0,04, değerde de %5,26 oranında azalış kaydederek, 6,5 milyon ton karşılığı 1,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Aşağıda bulunan grafikte, son 10 yılda gerçekleşen doğal taş ihracatımız gösterilmektedir. Grafik 4: 10 Yıllık Doğal Taş İhracatı (Milyon USD)
Dünya doğal taş ticareti potansiyelinin büyük bir kısmını oluşturan işlenmiş ürünler 2016 yılında, doğal taş ihracatımızdan yaklaşık %51,75 pay alırken, blok ürünler ise %48,25 pay almıştır. Grafik 5: 2016 Yılı Doğal Taş İhracatının Ürün Gruplarına Göre Dağılımı (%) Söz konusu dönemde, Doğal taş ihracatının yapıldığı ülkelerin başında 729 milyon dolarla Çin Halk Cumhuriyeti gelmektedir. Bu ülkeye olan ihracatımızda bir önceki yılın aynı dönemine oranla %0,33 oranında artış kaydedilmiştir. Çin i sırasıyla 288 milyon dolarla ABD, 119 milyon dolarla Suudi Arabistan, 71 milyon dolarla Irak ve 55 milyon dolarla Hindistan izlemektedir. Grafik 6: 2016 Yılında Doğal Taş İhracatında İlk 10 Ülke (%) 2,69% 3,05% 3,95% 2,65%2,50% 1,72% 1,72% 6,61% 40,41% 15,96% ÇİN HALK CUMHURİYETİ SUUDİ ARABİSTAN HİNDİSTAN İSRAİL KANADA AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ IRAK BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ FRANSA AVUSTRALYA
ÜLKE Tablo 2: 2015 Yılı Doğal Taş İhracatında İlk 10 Ülke MİKTAR (KG) 2015 2016 % DEĞİŞİM DEĞER MİKTAR DEĞER (USD) (KG) (USD) MİKTAR DEĞER ÇİN HALK CUMHURİYETİ 3.552.072.619 727.368.259 3.620.653.366 729.766.694 1,93 0,33 AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 573.401.481 324.680.958 564.805.373 288.247.663-1,50-11,22 SUUDİ ARABİSTAN 258.012.324 113.632.022 282.064.003 119.360.781 9,32 5,04 IRAK 313.118.537 81.218.188 277.264.930 71.322.225-11,45-12,18 HİNDİSTAN 225.581.555 62.880.713 216.667.757 55.120.635-3,95-12,34 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 82.512.715 48.965.721 88.909.362 48.631.380 7,75-0,68 İSRAİL 135.139.170 42.110.409 162.068.263 47.942.045 19,93 13,85 FRANSA 103.647.676 43.800.667 109.606.176 45.187.816 5,75 3,17 KANADA 38.187.744 37.285.197 33.091.219 31.120.502-13,35-16,53 AVUSTRALYA 59.494.087 31.335.496 61.119.862 31.090.880 2,73-0,78 DİĞER 1.174.698.398 392.981.026 1.102.229.030 338.108.759-6,17-13,96 GENEL TOPLAM 6.515.866.307 1.906.258.655 6.518.479.340 1.805.899.382 0,04-5,26
ÜRÜN BAZINDA İNCELEME DOĞAL TAŞ Sektör ihracatı içerisinde 2016 yılında %47,6 ile en büyük payı alan blok mermer-traverten ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda %0,22 oranında artış değerde %1,47 oranında azalış göstererek 4,36 milyon ton karşılığı 860 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Blok mermer-traverten ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler arasında Çin 728 milyon dolarla (%0,25 artış) ilk sırada yer almış; bu ülkeyi 51,8 milyon dolarla Hindistan (%13,23 azalış) ve 11 milyon dolarla İtalya (%37,8 artış) takip etmiştir. Söz konusu dönemde, %38,4 lük payı ile sektör ihracatı içerisinde ikinci büyük grubu ile İşlenmiş Mermer ihracatı ise miktarda %1,4 artış ve değerde %7,7 azalış göstererek 1,53 milyon ton karşılığı 694,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu ürün grubunda ihracat sıralamasında ABD birinci (189,6 milyon dolar, %10,57 azalış), Suudi Arabistan ikinci (110,3 milyon dolar, %3,9 artış) ve Irak üçüncü (66,3 milyon dolar, %11 azalış) olarak yer almaktadır. İşlenmiş Traverten ihracatımız 2016 yılında, 436 bin ton karşılığı 199,7 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu ürün ihracatında bir önceki yıl aynı dönemine göre, miktarda %4,52 ve değerde %11,9 oranında azalış kaydedilmiştir. 88,9 milyon dolarla bu ürün grubunun en önemli pazarı durumundaki Amerika Birleşik Devletleri nin ithalatı, miktarda %5,6 ve değerde %13,4 oranında azalmıştır. Söz konusu ülkeyi 24,7 milyon dolarla Fransa ve 13,4 milyon dolarla Avustralya takip etmektedir. 2016 yılında ihracatı yapılan diğer önemli doğal taş ürün grupları İnşaata Elverişli Diğer İşlenmiş Taşlar, Blok Granit ile Tabi Taşlardan Karo, Granül, Parça ve Tozları olmuştur. KROM CEVHERLERİ 2016 yılında Krom Cevheri ihracatımız bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda %3,58, değerde ise %2,53 oranında düşüş ile 1,21 milyon ton karşılığı 245 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Krom Cevheri ihracatımızda en büyük paya sahip olan Çin Halk Cumhuriyeti ne yapılan ihracatımız miktarda %11,95, değerde de %9,97 oranında artarak 1 milyon ton karşılığı 204,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Krom cevheri ihracatımızda diğer önemli ülkeler sırasıyla İsveç, Belçika, Malta ve Ukrayna dır.
Grafik 7: Son 5 Yıllık Krom Cevheri İhracatımız (1.000 USD) TABİİ BORATLAR ve KONSANTRELERİ Tabii Boratlar ve Konsantreleri ihracatımız, 2016 yılında bir önceki yıla oranla miktarda %2,87, değerde de %1,98 oranında azalarak 692,9 bin ton karşılığı 227,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti, 104,4 milyon dolarla (%3,5 azalış) ilk sırada, Amerika Birleşik Devletleri 24,9 milyon dolarla ikinci (%5 artış), Tayvan 17,6 milyon dolarla (%0,4 azalış) üçüncü sırada yer almaktadır. Grafik 8: Son 5 Yıllık Tabii Boratlar ve Konsantreleri İhracatımız (1.000 USD)
FERROKROM Ferrokrom ihracatımız 2016 yılında, bir önceki yıla göre miktarda %62 ve değerde %63,5 oranında artışla 130,5 bin ton karşılığı 189,7 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. A.B.D 42,8 milyon dolar (%73,4 artış), Çin 38,1 milyon dolar (%6.508 artış), İtalya 22,2 milyon dolar (%33,3 artış) ile ferrokrom ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olurken Hollanda, Belçika, Almanya ve Hindistan diğer önemli pazarlarımız olmuştur. Grafik 9: Son 5 Yıllık Ferrokrom İhracatımız (1.000 USD) ÇİNKO CEVHERLERİ 2016 yılında Çinko Cevheri ihracatımız, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda %22,2 ve değerde %13,7 oranında artışla, 424,4 bin ton karşılığı 189,7 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Çinko Cevheri ihracatımızda Belçika 87,9 milyon dolarla (%75,5 artış) ilk sırada yer alırken, bu ülkenin ardından 26,1 milyon dolarla (%59,4 artış) İran ve 13,9 milyon dolarla (%28,8 azalış) İspanya gelmektedir. Çinko cevheri ihracatımızda diğer önemli ülkeler sırasıyla Avustralya, Güney Kore, Japonya ve Meksika dır.
Grafik 10: Son 5 Yıllık Çinko Cevheri İhracatımız (1.000 USD) BAKIR CEVHERLERİ Bakır Cevheri ihracatımız, 2016 yılında bir önceki yıla oranla miktarda %18,28 değerde ise %26,86 oranında azalarak, 244,5 bin ton karşılığı 180,6 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bakır Cevheri ihracatımızda Çin 76,8 milyon dolarla (%27,41 azalış) ilk sırada yer alırken, bu ülkenin ardından 50,3 milyon dolarla Bulgaristan (%42,3 artış) ve 25,4 milyon dolarla İsveç (%44,29 azalış) gelmektedir. Grafik 11: Son 5 Yıllık Bakır Cevheri İhracatımız (1.000 USD)
FELDSPAT Feldspat ihracatımız, 2016 yılında 5,5 milyon ton karşılığı 153,4 milyon dolar seviyesinde gerçekleşerek bir önceki yıla göre miktarda %3,9 oranında azalış ve değerde ise %5,8 oranında artış göstermiştir. İtalya, değerde %15,6 oranında artış göstererek 58,4 milyon dolar ithalat seviyesi ile 2016 yılında Feldspat ihracatı gerçekleştirdiğimiz en önemli ülke olurken, İspanya ya 33,2 milyon dolar (%36,6 artış), Rusya Federasyonu'na 8,5 milyon dolar (%35,57 azalış) değerinde feldspat ihracatı yapılmıştır. Grafik 12: Son 5 Yıllık Feldspat İhracatımız (1.000 USD) KIYMETLİ METAL CEVHERLERİ (ALTIN, GÜMÜŞ, PLATİN) Kıymetli Metal Cevheri ihracatımız, 2016 yılında bir önceki yıla göre miktarda %2,8 değerde ise %9,9 oranında artış kaydederek, 52,6 bin ton karşılığı 126,6 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Sektörün en önemli pazarı durumundaki Çin'e 126,6 milyon dolar (%10,3 artış), bir önceki yıl ihracat olmamasına karşın Güney Kore ye 33,6 bin dolar ve Cezayir e 7,8 bin dolar ihracat gerçekleşmiştir.
Grafik 13: Son 5 Yıllık Kıymetli Metal Cevherleri İhracatımız (1.000 USD) KURŞUN CEVHERLERİ Kurşun Cevheri ihracatımız, 2016 yılında bir önceki yıla göre miktarda %15, değerde ise %24,7 oranında azalış kaydederek, 107,4 bin ton karşılığı 118,1 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Sektörün en önemli pazarı durumundaki Çin'e 64,4 milyon dolar (%44,6 azalış), bir önceki yıl ihracat olmamasına karşın Güney Kore ye 19,8 milyon dolar ve Avustralya ya 12,1 milyon dolar ihracat gerçekleşmiştir. Grafik 14: Son 5 Yıllık Kurşun Cevheri İhracatımız (1.000 USD)
MANYEZİT Manyezit ihracatımız, 2016 yılında miktarda %12,6 ve değerde %12,4 oranında artış kaydederek, 319,3 bin ton karşılığı 91,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Sektörün en önemli pazarı durumundaki Avusturya ya 36,3 milyon dolar (%18,5 artış), Almanya ya 11,9 milyon dolar (%19,7 artış) ve Ukrayna ya 6,8 milyon dolar (%5 artış) ihracat gerçekleşmiştir. Grafik 15: Son 5 Yıllık Manyezit İhracatımız (1.000 USD) KUVARS, KUVARSİT 2016 yılında kuvars kuvarsit ihracatımız, bir önceki yıla göre miktarda %2,4 azalış, değerde %0,1 oranında artışla, 456 bin ton karşılığı 68,4 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. İsrail 25,3 milyon dolar (%2,9 artış), İspanya 13,5 milyon dolar (%8,8 artış), ABD 12,7 milyon dolar (%1,5 artış) ile kuvars kuvarsit ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olmuştur.
Grafik 16: Son 5 Yıllık Kuvars, Kuvarsit İhracatımız (1.000 USD) BENTONİT Bentonit ihracatımız tonajda %29,4, değerde %26,9 oranında artış ile yılı 539,1 bin ton ve 59,5 milyon dolar seviyesinde tamamlamıştır. Hollanda 16,6 milyon dolar (%14,5 artış), İtalya 6,4 milyon dolar (%59,8 artış) ve Almanya 3,6 milyon dolar (%29,4 artış) ile bentonit ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olmuştur. Grafik 17: Son 5 Yıllık Bentonit İhracatımız (1.000 USD) DOĞAL VE YAPAY AŞINDIRICI TOZ, KAUÇUK Doğal ve yapay aşındırıcı toz, kauçuk ihracatımız miktarda %3,3 değerde %4,7 oranında artış ile yılı 7,6 bin ton ve 44,9 milyon dolar seviyesinde tamamlamıştır. A.B.D 6 milyon dolar (%21 azalış), Almanya 5,3 milyon dolar (%17,1 artış) ve İtalya 3,6 milyon dolar (%23,7 artış) ile doğal ve yapay aşındırıcı toz, kauçuk ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülkeler olmuştur.
Grafik 18: Son 5 Yıllık Doğal ve Yapay Aşındırıcı Toz, Kauçuk İhracatımız (1.000 USD) ALÇI TAŞI, ALÇILAR 2016 yılında Alçı Taşı ihracatımız, bir önceki yıla göre miktarda %12,1 değerde ise %18,9 oranında azalışla 568,8 bin ton karşılığı 37,5 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Nijerya 10 milyon dolar (%0,81 artış), Rusya Federasyonu 5,3 milyon dolar (%44,1 azalış), Gürcistan 4,6 milyon dolar (%13,1 azalış) alçı taşı ihracatımızın yapıldığı önde gelen ülke ve bölgeler olmuştur. Grafik 19: Son 5 Yıllık Alçı Taşı, Alçılar İhracatımız (1.000 USD)