GÜRCİSTAN HEDEF PAZAR ÜRÜN ANALİZİ

GÜRCİSTAN HEDEF PAZAR ÜRÜN ANALİZİ DOĞU ANADOLU İHRACATÇILAR BİRLİĞİ NİSAN 2017 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 1

2 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

GÜRCİSTAN HEDEF PAZAR ÜRÜN ANALİZİ Murat KARAPINAR Melih LEYLİOĞLU Özge UZUNDUMLU GRAFİK TASARIM MUHAMMETURKANUZ BASKI MEGA OFSET MATBAACILIK SAN. LTD. ŞTİ. K.KARABEKİR İŞ MERKEZİ ZEMİN KAT NO.27 ERZURUM TEL : 0442 234 60 76-233 96 94 FAKS : 0442 234 41 13 megaofset@gmail.com D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 3

4 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

İÇİNDEKİLER GİRİŞ 7 BİRİNCİ BÖLÜM 9 GÜRCİSTAN ÜLKE PROFİLİ 9 TÜRKİYE GÜRCİSTAN TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLER 11 İKİNCİ BÖLÜM 25 DOĞU ANADOLU BÖLGESİ GÜRCİSTAN POTANSİYEL İHRAÇ ÜRÜN VE PAZAR POTANSİYELİ ARAŞTIRMASI 25 1. Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı 31 2. Domates (taze/soğutulmuş) 37 3. Turunçgiller (taze/soğutulmuş) 43 4. Margarin 49 5. Çimento, Alçı 55 6. Petrol Yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar 61 7. Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış) 67 8. Boya, vernik ve boyacılıkta kullanılan diğer ürünler 75 9. Temizlik Ürünleri 83 10. Kimyasal Maddeler 89 11. Plastik Malzemeler 95 12. Kauçuktan Dış Lastikler 103 13. Ağaç Mamulleri 109 14. Kağıt Ürünleri 117 15. Hazır Giyim Ürünleri 123 16. Taş, Alçı, Çimento vb. Maddelerden Eşya 131 17. Seramik Döşeme Mamulleri 139 18. Demir Çelik 145 19. Demir Çelikten Eşya 151 20. Alüminyum 159 21. Adi Metallerden Eşyalar 165 22. Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar 171 23. Elektrikli Makine, Cihaz ve Aksamları 179 24. Otomotiv 187 25. Mobilyalar, Aydınlatma Cihazları, Prefabrik Yapılar 195 26. Hijyenik Mamuller 203 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 209 DIŞ TİCARET POLİTİKASI 209 TARİFELER VE DİĞER VERGİLER 210 TARİFE DIŞI ENGELLER 212 ULUSLARARASI FUARLAR 212 SEKTÖRLER 213 Tarım ve Hayvancılık 213 Sanayi 213 Madencilik 215 DEĞERLENDİRME 215 YARARLI ADRESLER 219 KAYNAKÇA 221 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 5

6 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

GİRİŞ Dış ekonomik ilişkilerin en önemli boyutunu teşkil eden dış ticaret politikaları alanında bölgesel baz da kalıcı olabilmek, ülkelerin, bölge ülkelerine yönelik ticaret politikaları üretmesi ve komşu ülkeleri esas alan bir dış ticaret stratejisi takip etmesi ile mümkündür. Bölgesel ticaret, dolayısıyla komşu ülkelerle ticaret özellikle gelişmiş ülkelerin ticaret hacimlerinde önemli bir yere sahip bulunmaktadır. Dünya genelinde, ülkelerin komşuları ile ticari ilişkilerine bakıldıg ında, Avrupa Birlig i ülkelerinin birlik içi ticaretinin % 70 ler, Asya-Pasifik bölgesinde % 60 lar ve Kuzey Amerika bölgesinde ise bölge içi ticaretin % 40 lar seviyesinde oldug u görülmektedir. Ülkemizin dog u komşusu olan Gürcistan ile ilgili olarak hazırlanan bu ihracat pazar araştırma raporu, Gürcistan hakkında genel bilgiler ve ihracat açısından potansiyel taşıyan hedef ürünlerle ilgili verileri içermekte olup, Gürcistan a gerek ihracat yapan/yapmayı düşünen firmalarımıza, gerekse de yatırım yapmak isteyen bölge işadamlarına ve kuruluşlara yol gösterici bir kaynak olması amacı ile hazırlanmıştır. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 7

8 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

BİRİNCİ BÖLÜM GÜRCİSTAN ÜLKE PROFİLİ ÜLKE KİMLİĞİ Yüzölçümü 69.700 km 2 Nüfus (2015) Resmi Dili Başkenti Etnik Yapı 3,7 milyon Gürcüce Tiflis Gürcü: %86,8; Azeri: %6,3; Ermeni:% 4,5; Rus: %0,7; Oset: %0,4; Diğer: 1,3 Kaynak: Dışişleri Bakanlığı GENEL EKONOMİK DURUM GSYİH 14.595 Kişi Başı GSYİH 3.285 Büyüme Oranı 3.03 Para Birimi Lari Enflasyon Oranı % 5,6 İşsizlik Oranı % 12,4 Kaynak: Dışişleri Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 9

DIŞ TİCARET Toplam İhracat 2,2 Milyar $ Temel İhracat Kalemleri Metal cevherleri, cüruf ve kül Meşrubat, alkollü içkiler ve sirke Demir ve çelik Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı Yenilen meyvalar-sert kabuklu meyvalar Eczacılık ürünleri Mineral yakıtlar, mineral yağlar vb. İhracat Yapılan Başlıca Ülkeler Azerbaycan Bulgaristan Türkiye Rusya Ermenistan Çin ABD Toplam İthalat 7,7 Milyar $ Temel İthalat Kalemleri Mineral yakıtlar-yağlar vb. ürünler Eczacılık ürünleri Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler vb. Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı Elektrikli makina ve cihazlar, Demir veya çelikten eşya Plastikler ve mamulleri İthalat Yapılan Başlıca Ülkeler Türkiye Çin Rusya İrlanda Ukrayna Almanya ABD 10 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

TÜRKİYE GÜRCİSTAN TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLER İki ülke arasında son dönemde yoğunlaşan ticari münasebetler bu iki komşu ülke arasındaki güvene dayalı siyasi ilişkilerin ve bu iki ülkenin iktisadi alandaki birbirine karşılıklı bağımlılığının doğal bir sonucudur. Gerek Türkiye gerek Gürcistan ikili ekonomik ve ticari ilişkilerini çeşitlendirerek geliştirme konusundaki iradelerini her düzeyde göstermektedirler. Bu itibarla, Türkiye nin Gürcistan dış ticaretinde birinci ticari ortağı olması ve Gürcistan daki ekonomik canlanmanın yıldan yıla giderek artmakta olduğu dikkate alındığında söz konusu temasların önümüzdeki dönemlerde daha da artarak devam edeceği beklenmektedir. Gürcistan ın ekonomik gelişmesindeki bir aksama ve buna bağlı kaçınılmaz bir siyasi istikrarsızlığın Türkiye ye ve başka bazı ülkelere olumsuz yansımalarının olacağı da kesindir. Bu sebeple bazı ülkelerin Gürcistan a destek vermeleri beklenmelidir. Türk firmalarının Gürcistan için önem arz eden bazı projeleri Yap-İşlet ve Yap-İşlet-Devret modeliyle gerçekleştirmeleri fevkalade önem arz etmektedir. Gürcistan da sermayesi 1 milyon Dolar ın üstünde 27 Türk firması bulunmaktadır. Ayrıca, ülkede KOBİ niteliğinde yaklaşık 500 Türk şirketi faaliyet göstermektedir. Firmalarımız 20.000 kişiye istihdam sağlamaktadır. Türk firmalarının faaliyet alanları, enerji santrali, turistik tesis, konut, karayolu inşası gibi alanlarda yoğunlaşmaktadır. Ülkemizde 2015 Aralık ayı itibariyle Gürcistan sermayesine sahip 254 şirket faaliyet göstermektedir. 2016 yılı sonunda faaliyete geçmesi hedeflenen Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu projesi de üç ülke arasındaki bölgesel işbirliğinin somut göstergesini teşkil etmektedir. Bu proje ulaştırma alanında Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki işbirliğine katkı sağlamanın yanında iki ülke arasındaki ticaretin artırılmasına da yardımcı olacaktır. Projenin tamamlanmasıyla ilk zamanlarda yıllık 1 milyon yolcu ve 6,5 milyon ton yük taşıması beklenirken, 2034 yılında 3 milyon yolcu ve 17 milyon ton yük taşıyacağı öngörülmektedir. BTK Projesi 7. Üçlü Ulaştırma Bakanları Toplantısı 12 Şubat 2016 tarihinde Tiflis te gerçekleştirilmiştir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 11

Afganistan-Türkmenistan-Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye Transit Taşımacılık Koridoru (Lapis Lazuli) projesi ile, Afganistan-Türkmenistan-Hazar Denizi-Azerbaycan-Gürcistan arasında Karadeniz deki limanlar kullanılarak veya Bakü-Tiflis-Kars demiryolu üzerinden Boğaz Köprüleri ve Marmaray aracılığıyla Avrupa ya kadar uzanan bir transit koridoru oluşturulması hedeflenmektedir. Türkiye ile Gürcistan arasındaki ikili ticari ilişkilerin, zaman zaman yaşanan düşüşler dikkate alınmaz ise, genel anlamda iyiye gitmekte olduğu gözlenmektedir. Özellikle 2008 yılında yaşanan Rusya-Gürcistan savaşından sonra Gürcistan ın kuzey kapısının kapanması ve Türkiye nin Gürcistan a coğrafi açıdan da yakın olması ülkemizi Gürcistan ın bir numaralı ticari ortağı durumuna getirmiştir. 2009-2014 dönemindeki beş yılda Gürcistan a ihracatımız yılda ortalama %17 artış göstermiştir. Ülkemizden Gürcistan'a üç kara hudut kapısı bulunmaktadır. Bu sınır kapılarından özellikle Sarp sınır kapısı, ister araç giriş çıkış yoğunluğu, ister ise sınır ticareti açısından yapılan ihracatlarda olsun, önemli yer almaktadır. Milyon $ 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 İhracat 408 646 997 746 769 1.092 1.254 1.246 1.444 1.109 İthalat 345 290 524 286 291 314 180 202 233 223 Hacim 753 936 1.522 1.031 1.060 1.407 1.434 1.448 1.676 1.332 Gürcistan İle Dış Ticaretin Gelişimi 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo-1: Türkiye'nin Gürcistan'a İhracatında (2011-2016) Aldığı Paya Göre İlk 50 Ürün Grubu ($, %) TOPLAM 2016 (Ocak- Ağustos) 2011 2012 2013 2014 2015 FASIL FASIL ADI FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % Sıra No 1 39 Plastikler ve mamulleri 140.187.506 12,83 153.375.811 12,24 148.981.992 11,96 169.698.110 11,75 127.313.219 11,48 75.970.530 9,82 815.527.168 11,79 116.779.759 10,69 119.264.075 9,52 119.812.298 9,62 135.336.359 9,37 107.217.782 9,67 75.660.830 9,78 674.071.103 9,74 Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları 2 84 3 73 Demir veya çelikten eşya 92.133.605 8,43 119.158.910 9,51 112.524.672 9,03 128.509.220 8,90 97.798.766 8,82 77.975.582 10,08 628.100.755 9,08 76.465.371 7,00 87.799.532 7,01 72.211.353 5,80 114.433.112 7,93 65.890.095 5,94 58.813.691 7,61 475.613.154 6,88 Elektrikli makina ve cihazlar, ses kaydetmeverme, televizyon görüntü-ses kaydetmeverme cihazları,aksam-parça-aksesuarı 4 85 5 72 Demir ve çelik 46.955.023 4,30 75.164.772 6,00 67.251.077 5,40 70.563.531 4,89 48.729.061 4,39 30.362.544 3,93 339.026.008 4,90 6 44 Ağaç ve ahşap eşya, odun kömürü 43.901.262 4,02 48.959.303 3,91 44.717.199 3,59 54.280.089 3,76 32.808.999 2,96 20.392.420 2,64 245.059.272 3,54 38.410.912 3,52 39.586.604 3,16 41.626.707 3,34 55.358.453 3,83 44.244.571 3,99 23.674.791 3,06 242.902.038 3,51 Mobilyalar, yatak takımları, aydınlatma cihazları, reklam lambaları, ışıklı tabelalar vb, 7 94 51.827.573 4,74 54.460.086 4,35 40.958.614 3,29 47.495.179 3,29 26.844.701 2,42 19.499.232 2,52 241.085.385 3,49 prefabrik yapılar Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı 8 87 48.947.079 4,48 35.304.280 2,82 38.543.921 3,09 42.876.181 2,97 35.545.247 3,21 23.432.220 3,03 224.648.928 3,25 Kağıt ve karton, kağıt hamurundan, kağıttan veya kartondan eşya 9 48 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 13 10 76 Alüminyum ve alüminyumdan eşya 36.667.335 3,36 40.995.502 3,27 33.292.570 2,67 36.860.556 2,55 27.504.548 2,48 16.616.673 2,15 191.937.184 2,77 24.872.117 2,28 29.103.591 2,32 35.626.122 2,86 38.824.326 2,69 38.032.225 3,43 21.046.350 2,72 187.504.731 2,71 Sabunlar, yüzey-aktif organik maddeler, yıkama-yağlama müstahzarları, mumlar, bakım müstahzarları, dişçilik müstahzarları 11 34 12 61 Örme giyim eşyası ve aksesuarı 11.852.593 1,09 19.714.001 1,57 28.696.873 2,30 41.586.421 2,88 48.602.376 4,38 32.781.488 4,24 183.233.752 2,65 28.223.580 2,58 31.408.071 2,51 28.819.936 2,31 32.841.331 2,27 21.973.905 1,98 14.690.584 1,90 157.957.407 2,28 Debagatte ve boyacılıkta kullanılan hülasalar, tanenler, boyalar, pigmentler, vb, vernikler, vb, macunlar, mürekkepler 13 32 21.084.098 1,93 33.190.199 2,65 29.206.536 2,34 28.450.827 1,97 22.157.414 2,00 15.024.752 1,94 149.113.826 2,16 Tuz, kükürt, topraklar ve taşlar, alçılar, kireçler ve çimento 14 25

Sıra No FASIL FASIL ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 15 96 Çeşitli mamul eşya (hijyenik havlu, bebek bezi, kalem, çakmak, fermuar, fırça vb.) 1.899.716 0,17 23.555.632 1,88 31.709.504 2,55 33.771.994 2,34 31.546.290 2,85 24.331.989 3,15 146.815.125 2,12 16 69 Seramik mamulleri 23.885.005 2,19 27.402.312 2,19 24.396.904 1,96 21.129.872 1,46 11.571.721 1,04 7.976.630 1,03 116.362.444 1,68 17 68 Taş, alçı, çimento, amyant, mika veya benzeri maddelerden eşya 17.267.617 1,58 25.475.311 2,03 21.481.461 1,72 25.157.694 1,74 14.480.968 1,31 8.391.621 1,09 112.254.672 1,62 18 7 Yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular 16.017.751 1,47 10.410.832 0,83 12.796.537 1,03 19.069.342 1,32 14.476.392 1,31 29.050.867 3,76 101.821.721 1,47 19 83 Adi metallerden çeşitli eşya (kilit, kasa, mobilya tertibatı, vb.) 17.599.691 1,61 17.646.122 1,41 18.009.821 1,45 20.367.122 1,41 16.430.389 1,48 9.640.107 1,25 99.693.252 1,44 20 38 Muhtelif kimyasal maddeler (biodizel, yangın söndürme maddeleri, dezenfektanlar, haşarat öldürücüler, vb.) 14.366.240 1,32 16.130.600 1,29 18.615.700 1,49 18.562.346 1,29 15.283.282 1,38 13.446.330 1,74 96.404.498 1,39 21 8 Yenilen meyvalar ve yenilen sert kabuklu meyvalar 15.311.002 1,40 12.792.834 1,02 17.237.248 1,38 16.472.056 1,14 16.532.635 1,49 17.927.705 2,32 96.273.480 1,39 22 27 Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar 12.337.701 1,13 9.741.416 0,78 19.813.373 1,59 16.746.892 1,16 11.728.455 1,06 7.369.314 0,95 77.737.151 1,12 23 70 Cam ve cam eşya 18.606.298 1,70 17.983.903 1,43 12.639.985 1,01 12.373.481 0,86 9.247.414 0,83 6.835.420 0,88 77.686.501 1,12 24 40 Kauçuk ve kauçuktan eşya 9.328.726 0,85 12.053.755 0,96 15.771.912 1,27 15.660.143 1,08 13.968.522 1,26 8.386.760 1,08 75.169.818 1,09 25 62 Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı 7.029.011 0,64 8.596.395 0,69 12.254.854 0,98 17.500.845 1,21 16.603.113 1,50 12.779.221 1,65 74.763.439 1,08 26 30 Eczacılık ürünleri 5.456.094 0,50 6.442.377 0,51 8.888.439 0,71 13.712.999 0,95 12.832.353 1,16 9.003.192 1,16 56.335.454 0,81 27 90 28 15 Optik, fotoğraf, sinema, ölçü, kontrol, ayar, tıbbi, cerrahi alet ve cihazlar, bunların aksam, parça ve aksesuarı Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar, yemeklik katı yağlar, hayvansal ve bitkisel mumlar 7.054.219 0,65 6.937.632 0,55 6.710.911 0,54 10.248.580 0,71 15.599.757 1,41 9.247.638 1,20 55.798.737 0,81 9.756.012 0,89 9.509.044 0,76 9.565.154 0,77 9.656.394 0,67 9.750.534 0,88 4.576.588 0,59 52.813.726 0,76 14 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Sıra No FASIL FASIL ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 29 60 Örme eşya 8.563.535 0,78 9.088.577 0,73 8.344.632 0,67 9.333.730 0,65 11.309.407 1,02 6.072.356 0,79 52.712.237 0,76 30 52 Pamuk, pamuk ipliği ve pamuklu mensucat 5.886.091 0,54 7.710.058 0,62 11.807.842 0,95 12.227.121 0,85 7.669.385 0,69 3.976.908 0,51 49.277.405 0,71 31 49 32 21 33 63 Basılı kitaplar, gazeteler, resimler ve baskı sanayiinin diğer mamulleri, el ve makina yazısı metinler ve planlar Yenilen çeşitli gıda müstahzarları (kahve hülasaları, çay hülasaları, mayalar, soslar, diyet mamaları, vb.) Dokunabilir maddelerden hazır eşya, takımlar, kullanılmış giyim ve dokunmuş diğer eşya, paçavralar 6.742.664 0,62 10.337.614 0,82 8.133.931 0,65 12.082.455 0,84 7.549.878 0,68 3.603.796 0,47 48.450.338 0,70 7.417.398 0,68 8.316.191 0,66 9.151.718 0,73 9.867.506 0,68 7.387.617 0,67 4.566.694 0,59 46.707.124 0,68 8.050.319 0,74 8.776.142 0,70 7.907.084 0,63 8.445.577 0,58 6.953.951 0,63 5.085.772 0,66 45.218.845 0,65 34 64 Ayakkabılar, getrler, tozluklar ve benzeri eşya, bunların aksamı 6.871.977 0,63 7.154.462 0,57 6.425.750 0,52 9.269.118 0,64 8.131.094 0,73 4.388.443 0,57 42.240.844 0,61 35 33 Uçucu yağlar ve rezinoitler, parfümeri, kozmetik veya tuvalet müstahzarları 4.427.470 0,41 5.233.659 0,42 6.574.950 0,53 8.841.998 0,61 8.535.703 0,77 5.577.121 0,72 39.190.901 0,57 36 2 Etler ve yenilen sakatat 2.401.916 0,22 5.175.268 0,41 8.921.046 0,72 11.553.820 0,80 5.466.929 0,49 3.683.727 0,48 37.202.706 0,54 37 54 38 71 Sentetik ve suni filamentler, şeritler ve benzeri sentetik ve suni dokumaya elverişli maddeler Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar 6.334.070 0,58 6.792.596 0,54 7.245.886 0,58 5.993.059 0,42 6.011.646 0,54 4.348.577 0,56 36.725.834 0,53 3.726.598 0,34 10.043.711 0,80 6.516.373 0,52 6.516.801 0,45 4.163.745 0,38 3.115.840 0,40 34.083.068 0,49 39 19 Hububat, un, nişasta veya süt müstahzarları, pastacılık ürünleri 5.496.226 0,50 5.081.888 0,41 6.541.419 0,53 7.125.379 0,49 5.282.962 0,48 3.137.410 0,41 32.665.284 0,47 40 18 Kakao ve kakao müstahzarları 5.428.764 0,50 5.475.024 0,44 6.130.240 0,49 6.453.270 0,45 5.256.364 0,47 2.284.379 0,30 31.028.041 0,45 41 35 Albüminoid maddeler, değişikliğe uğramış nişasta esaslı ürünler, tutkallar, enzimler 4.706.509 0,43 5.204.110 0,42 5.955.903 0,48 6.614.386 0,46 5.027.815 0,45 3.422.331 0,44 30.931.054 0,45 42 28 İnorganik kimyasallar, kıymetli metal, radyoaktif element, metal ve izotopların organik-anorganik bileşikleri 5.368.945 0,49 5.057.593 0,40 5.222.197 0,42 5.583.711 0,39 5.268.545 0,48 2.413.987 0,31 28.914.978 0,42 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 15

Sıra No FASIL FASIL ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 43 57 Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddelerden yer kaplamaları 4.573.217 0,42 5.783.503 0,46 5.138.018 0,41 6.183.434 0,43 3.119.098 0,28 2.502.471 0,32 27.299.741 0,39 44 23 Gıda sanayiinin kalıntı ve döküntüleri, hayvanlar için hazırlanmış kaba yemler 2.426.411 0,22 2.887.375 0,23 4.583.143 0,37 10.112.829 0,70 2.497.576 0,23 1.268.783 0,16 23.776.117 0,34 45 20 46 36 Sebzeler, meyvalar, sert kabuklu meyvalar ve bitkilerin diğer kısımlarından elde edilen müstahzarlar Barut ve patlayıcı maddeler, pirotekni mamulleri, kibritler, piroforik alaşımlar, ateş alıcı maddeler 3.457.421 0,32 3.529.602 0,28 4.449.598 0,36 5.360.665 0,37 4.350.926 0,39 2.623.276 0,34 23.771.488 0,34 3.665.742 0,34 3.564.201 0,28 2.371.077 0,19 4.552.181 0,32 5.852.546 0,53 2.497.172 0,32 22.502.919 0,33 47 74 Bakır ve bakırdan eşya 2.954.826 0,27 4.969.053 0,40 5.531.371 0,44 3.925.709 0,27 2.473.198 0,22 2.427.489 0,31 22.281.646 0,32 48 22 Meşrubat, alkollü içkiler ve sirke 2.395.498 0,22 3.273.521 0,26 3.871.563 0,31 4.629.490 0,32 4.295.717 0,39 1.835.643 0,24 20.301.432 0,29 49 17 Şeker ve şeker mamulleri 4.329.480 0,40 3.607.894 0,29 3.882.576 0,31 3.505.989 0,24 2.570.275 0,23 1.982.165 0,26 19.878.379 0,29 50 56 Vatka, keçe ve dokunmamış mensucat, özel iplikler, sicim, kordon, ip, halat ve bunlardan mamul eşya 2.445.691 0,22 3.153.375 0,25 3.118.789 0,25 3.622.225 0,25 3.192.259 0,29 2.114.411 0,27 17.646.750 0,26 Diğer 30.426.889 3 30.931.029 2 35.930.103 3 34.446.228 2 31.658.497 3 25.449.927 3 188.842.673 3 Toplam 1.092.320.553 100 1.253.309.348 100 1.245.916.882 100 1.443.790.136 100 1.108.739.867 100 773.283.747 100 6.917.360.533 100 Kaynak: TUİK 16 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo-2: Türkiye'nin Gürcistan'a İhracatında (2011-2016) Aldığı Paya Göre İlk 100 Ürün ($, %) Sıra No 1 3917 2 7308 GTİP GTİP ADI Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.) Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb. 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 37.728.520 3,45 44.195.783 3,53 32.034.613 2,57 32.602.067 2,26 34.732.891 3,13 19.396.613 2,51 200.690.487 2,90 34.466.049 3,16 32.844.913 2,62 27.639.664 2,22 34.971.344 2,42 33.360.651 3,01 29.035.998 3,75 192.318.619 2,78 3 7306 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller 17.948.803 1,64 41.958.332 3,35 33.205.870 2,67 33.870.317 2,35 24.794.536 2,24 26.351.081 3,41 178.128.939 2,58 4 8544 İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar 24.972.291 2,29 29.938.747 2,39 21.138.412 1,70 30.499.898 2,11 20.885.672 1,88 20.735.951 2,68 148.170.971 2,14 5 9619 Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya 0,00 21.424.988 1,71 29.555.749 2,37 31.195.762 2,16 29.694.293 2,68 22.485.719 2,91 134.356.511 1,94 6 3402 Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç) 16.450.590 1,51 19.310.317 1,54 25.327.514 2,03 26.267.858 1,82 28.177.241 2,54 16.583.142 2,14 132.116.662 1,91 7 8418 8 4410 Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden yonga levha, oriented strand board (OSB), vb. levhalar 26.234.297 2,40 26.672.898 2,13 23.848.820 1,91 25.165.162 1,74 16.457.009 1,48 13.105.014 1,69 131.483.200 1,90 20.949.644 1,92 23.205.265 1,85 20.090.355 1,61 25.716.738 1,78 16.030.421 1,45 10.537.309 1,36 116.529.732 1,68 9 9403 Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları 17.069.485 1,56 21.289.956 1,70 18.710.953 1,50 27.442.275 1,90 17.727.459 1,60 11.139.748 1,44 113.379.876 1,64 10 3916 11 7210 12 3923 Plastikten monofiller, ince ve kalın çubuklar ve profiller (enine kesitinin en geniş yeri > 1mm) Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamulleri, genişliği 600 mm veya daha fazla olanlar (kaplanmış olanlar) Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve diğer kapama malzemeleri 22.177.027 2,03 22.914.559 1,83 21.704.198 1,74 22.280.570 1,54 14.776.045 1,33 7.011.371 0,91 110.863.770 1,60 19.168.109 1,75 32.089.947 2,56 22.172.711 1,78 20.980.282 1,45 11.573.329 1,04 4.115.199 0,53 110.099.577 1,59 13.648.971 1,25 19.517.244 1,56 19.759.835 1,59 23.998.361 1,66 15.472.018 1,40 10.292.497 1,33 102.688.926 1,48 13 2523 Çimento 13.648.244 1,25 23.373.443 1,86 18.711.862 1,50 16.953.284 1,17 11.757.131 1,06 10.252.461 1,33 94.696.425 1,37 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 17

Sıra No GTİP GTİP ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 14 6109 Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme) 4.232.803 0,39 9.057.368 0,72 14.915.541 1,20 23.002.954 1,59 21.367.125 1,93 18.735.139 2,42 91.310.930 1,32 15 4411 Ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden lif levhalar 14.125.606 1,29 18.190.821 1,45 18.174.931 1,46 19.074.417 1,32 11.181.102 1,01 6.236.698 0,81 86.983.575 1,26 16 6908 Cilalı veya sırlı seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları; cilalı veya sırlı mozaik küpler vb. 19.618.492 1,80 21.315.883 1,70 18.332.616 1,47 13.636.962 0,94 7.235.179 0,65 4.555.060 0,59 84.694.192 1,22 17 7216 Demir veya alaşımsız çelikten profiller 13.672.528 1,25 18.056.799 1,44 14.985.376 1,20 17.941.779 1,24 11.604.290 1,05 6.610.678 0,85 82.871.450 1,20 18 7604 Aluminyumdan çubuklar ve profiller 16.968.738 1,55 15.300.862 1,22 12.693.996 1,02 14.824.783 1,03 13.162.855 1,19 7.773.206 1,01 80.724.440 1,17 19 8516 Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar 14.024.273 1,28 13.472.896 1,07 16.423.395 1,32 19.099.588 1,32 10.013.594 0,90 5.314.809 0,69 78.348.555 1,13 20 3925 Plastikten inşaat malzemesi 13.666.090 1,25 10.503.748 0,84 14.351.659 1,15 20.788.740 1,44 10.467.940 0,94 5.882.905 0,76 75.661.082 1,09 21 3920 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz) 11.799.367 1,08 11.671.519 0,93 13.658.503 1,10 16.820.951 1,17 13.410.110 1,21 7.820.047 1,01 75.180.497 1,09 22 3921 Plastikten diğer plakalar, levhalar, yapraklar, filmler, folyeler ve şeritler 12.530.368 1,15 13.884.038 1,11 15.330.917 1,23 15.372.810 1,06 9.468.970 0,85 4.752.162 0,61 71.339.265 1,03 23 8702 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus (sürücü dahil) motorlu taşıtlar 28.320.134 2,59 30.009.447 2,39 2.967.235 0,24 4.679.521 0,32 2.586.194 0,23 2.588.994 0,33 71.151.525 1,03 24 0805 Turunçgiller (taze/kurutulmuş) 12.653.701 1,16 11.684.626 0,93 15.149.842 1,22 13.932.976 0,97 12.661.525 1,14 5.063.013 0,65 71.145.683 1,03 25 4818 Tuvalet kağıtları, kağıt havlu, mendil, kumaş, masa örtüsü, kağıt mendiller vb. 25.043.267 2,29 8.102.494 0,65 9.306.651 0,75 10.620.291 0,74 11.300.855 1,02 6.077.659 0,79 70.451.217 1,02 26 2710 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar 10.827.898 0,99 9.376.816 0,75 14.924.066 1,20 12.438.372 0,86 8.679.733 0,78 4.212.562 0,54 60.459.447 0,87 27 3214 28 8302 Macunlar, reçineli çimentolar ve boyacılıkta kullanılan dolgu ve sıvama maddeleri Adi metallerden donanım, tertibat vb. eşya (mobilya, kapı, pencere, bavul, askılık vb için) 10.046.056 0,92 10.251.020 0,82 9.493.071 0,76 13.017.203 0,90 7.849.510 0,71 5.374.840 0,70 56.031.700 0,81 9.389.642 0,86 9.459.549 0,75 9.755.972 0,78 11.663.610 0,81 8.599.582 0,78 5.052.977 0,65 53.921.332 0,78 18 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Sıra No 29 4819 GTİP GTİP ADI Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb. 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 8.445.048 0,77 8.929.979 0,71 9.486.158 0,76 10.785.987 0,75 9.236.743 0,83 5.701.159 0,74 52.585.074 0,76 30 9401 Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları 7.292.963 0,67 7.648.353 0,61 8.741.948 0,70 12.234.615 0,85 10.152.892 0,92 5.747.087 0,74 51.817.858 0,75 31 8703 Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış arabaları dahil) 1.643.390 0,15 1.023.834 0,08 16.896.315 1,36 20.389.147 1,41 6.795.078 0,61 3.462.817 0,45 50.210.581 0,73 32 3004 Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış) 4.721.115 0,43 5.529.475 0,44 7.614.376 0,61 12.232.226 0,85 11.494.431 1,04 8.244.600 1,07 49.836.223 0,72 33 7214 34 7610 Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olaniar dahil) Aluminyumdan inşaat ve inşaat aksamı (köprüler, köprü aksamı, kuleler, pilonlar, ayaklar, sütunlar, kapı, pencere vb) 2.178.169 0,20 8.745.078 0,70 9.527.163 0,76 13.472.258 0,93 10.863.316 0,98 4.694.089 0,61 49.480.073 0,72 7.379.766 0,68 12.431.837 0,99 8.951.855 0,72 10.027.724 0,69 4.999.915 0,45 3.883.137 0,50 47.674.234 0,69 35 1517 Margarin 8.746.683 0,80 8.783.167 0,70 8.806.899 0,71 8.576.658 0,59 8.058.985 0,73 3.559.795 0,46 46.532.187 0,67 36 3208 Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, susuz bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler 9.116.773 0,83 9.728.001 0,78 8.111.926 0,65 9.208.241 0,64 6.089.209 0,55 3.881.322 0,50 46.135.472 0,67 37 0702 Domates (taze/soğutulmuş) 2.997.319 0,27 3.772.289 0,30 5.151.312 0,41 8.187.889 0,57 6.452.768 0,58 19.340.838 2,50 45.902.415 0,66 38 8481 Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar 4.847.512 0,44 6.925.114 0,55 7.876.500 0,63 10.826.491 0,75 7.432.388 0,67 7.030.855 0,91 44.938.860 0,65 39 3401 Sabunlar, yüzey aktif organik ürünler ve müstahzarlar 6.771.613 0,62 7.881.404 0,63 8.853.531 0,71 9.604.619 0,67 8.001.691 0,72 3.729.624 0,48 44.842.482 0,65 40 8450 Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil) 8.590.504 0,79 8.578.292 0,68 8.837.107 0,71 9.021.099 0,62 4.607.718 0,42 3.074.986 0,40 42.709.706 0,62 41 8708 Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar 5.865.123 0,54 6.660.680 0,53 8.430.506 0,68 8.877.653 0,61 6.653.526 0,60 4.318.557 0,56 40.806.045 0,59 42 4011 Kauçuktan yeni dış lastikler 4.186.690 0,38 5.280.267 0,42 9.339.284 0,75 9.695.820 0,67 7.388.028 0,67 4.508.594 0,58 40.398.683 0,58 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 19

Sıra No GTİP GTİP ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 43 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası 6.790.675 0,62 6.907.643 0,55 6.743.793 0,54 7.788.722 0,54 7.128.177 0,64 4.622.976 0,60 39.981.986 0,58 44 8474 Toprak, taş, metal cevheri vb. ayıklama, eleme, tasnif, ayırma, yıkama, kırma, öğütme, yoğurma, kalıplama vb. makinaları 4.448.951 0,41 5.542.228 0,44 6.944.426 0,56 8.549.682 0,59 8.875.244 0,80 5.436.287 0,70 39.796.818 0,58 45 3926 Plastikten diğer eşya 4.843.207 0,44 6.374.312 0,51 6.536.918 0,52 10.329.712 0,72 6.149.741 0,55 4.436.069 0,57 38.669.959 0,56 46 8536 Gerilimi 1000 voltu geçmeyen elektrik devresi teçhizatı (anahtarlar, röleler, sigortalar, fişler, kutular vb) 5.940.650 0,54 6.698.655 0,53 7.407.308 0,59 8.431.493 0,58 6.079.683 0,55 4.044.658 0,52 38.602.447 0,56 47 7326 Demir veya çelikten diğer eşya: 5.799.191 0,53 7.766.793 0,62 7.726.406 0,62 7.363.994 0,51 5.372.352 0,48 4.396.761 0,57 38.425.497 0,56 48 8431 49 8537 Özellikle 84.25 ila 84.30 pozisyonlarındaki makina ve cihazlar ile birlikte kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar Elektrik kontrol, dağıtım tabloları, panolar, konsollar, kabinler, diğer mesnetler ve sayısal kontrol cihazları 5.049.192 0,46 7.198.119 0,57 5.160.425 0,41 6.696.506 0,46 8.987.622 0,81 5.116.947 0,66 38.208.811 0,55 2.816.115 0,26 6.057.332 0,48 2.646.426 0,21 18.282.867 1,27 4.115.071 0,37 3.899.467 0,50 37.817.278 0,55 50 8704 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar 7.006.220 0,64 5.240.856 0,42 6.346.573 0,51 7.434.750 0,51 5.713.744 0,52 5.563.903 0,72 37.306.046 0,54 51 0207 52 3824 53 6802 54 5208 55 7113 Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı (taze, soğutulmuş veya dondurulmuş) Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür. Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozik için küp şeklinde taşlar, granüller Pamuklu mensucat (ağırlık itibariyle % 85 veya daha fazla pamuk içerenler)(m2. ağırlığı 200 gr. ı geçmeyenler) Mücevherci eşyası ve aksamı (kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden) 2.401.916 0,22 5.174.062 0,41 8.920.316 0,72 11.553.820 0,80 5.466.929 0,49 3.683.727 0,48 37.200.770 0,54 5.901.141 0,54 5.741.363 0,46 6.031.207 0,48 7.316.548 0,51 6.734.736 0,61 5.384.052 0,70 37.109.047 0,54 5.399.669 0,49 10.123.354 0,81 3.891.573 0,31 7.280.978 0,50 5.827.930 0,53 3.214.205 0,42 35.737.709 0,52 3.475.360 0,32 4.986.158 0,40 8.323.764 0,67 9.123.154 0,63 5.245.545 0,47 2.749.918 0,36 33.903.899 0,49 3.645.881 0,33 9.946.919 0,79 6.395.523 0,51 6.294.606 0,44 3.702.942 0,33 1.613.032 0,21 31.598.903 0,46 56 6006 Diğer örme mensucat 4.232.315 0,39 4.779.566 0,38 5.003.758 0,40 5.598.566 0,39 7.642.351 0,69 4.236.546 0,55 31.493.102 0,46 20 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Sıra No 57 7208 58 3209 59 9405 60 8414 GTİP GTİP ADI Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış) Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, sulu bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler Diğer aydınlatma cihazları, ışıklı panolar, ışıklı tabelaları ve benzer eşya ve bu eşyanın aksam ve parçaları Hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 2.596.526 0,24 3.879.067 0,31 3.873.642 0,31 5.585.268 0,39 5.662.157 0,51 9.841.967 1,27 31.438.627 0,45 4.726.273 0,43 6.452.485 0,51 6.940.319 0,56 6.075.377 0,42 4.330.307 0,39 2.654.142 0,34 31.178.903 0,45 6.951.253 0,64 5.784.258 0,46 4.192.074 0,34 6.553.025 0,45 4.322.079 0,39 2.654.949 0,34 30.457.638 0,44 5.425.247 0,50 5.003.187 0,40 5.902.882 0,47 5.749.043 0,40 4.397.413 0,40 3.296.882 0,43 29.774.654 0,43 61 8502 Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri 6.792.972 0,62 5.815.813 0,46 3.787.141 0,30 5.531.336 0,38 5.120.960 0,46 2.619.086 0,34 29.667.308 0,43 62 4901 Kitaplar, broşürler, risaleler ve benzeri matbuat 5.937.030 0,54 8.775.906 0,70 5.095.536 0,41 4.121.382 0,29 4.175.163 0,38 1.492.416 0,19 29.597.433 0,43 63 2520 Alçı taşı, anhidrit ve alçılar 4.794.689 0,44 4.788.869 0,38 5.361.053 0,43 6.029.638 0,42 5.316.619 0,48 3.095.634 0,40 29.386.502 0,42 64 5407 Sentetik filament ipliklerinden dokunmuş mensucat 4.873.477 0,45 5.173.945 0,41 6.095.031 0,49 4.528.720 0,31 5.044.319 0,45 3.107.527 0,40 28.823.019 0,42 65 8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri 6.547.701 0,60 6.073.378 0,48 5.758.235 0,46 4.263.172 0,30 2.988.398 0,27 2.941.236 0,38 28.572.120 0,41 66 8504 67 7321 Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin; redresörler) ve endüktörler Demir veya çelikten sobalar, mutfak soba ve ocakları, barbekü, mangal, gaz ocakları vb ile bunların aksam ve parçaları 2.144.875 0,20 3.182.723 0,25 2.785.199 0,22 6.364.224 0,44 2.979.646 0,27 10.697.686 1,38 28.154.353 0,41 4.199.633 0,38 4.935.441 0,39 5.443.694 0,44 6.519.424 0,45 5.059.009 0,46 1.616.165 0,21 27.773.366 0,40 68 1806 Çikolata ve kakao içeren diğer gıda müstahzarları 4.651.654 0,43 4.536.035 0,36 5.275.217 0,42 6.026.483 0,42 4.770.968 0,43 1.977.110 0,26 27.237.467 0,39 69 9406 Prefabrik yapılar 2.919.964 0,27 1.676.144 0,13 6.543.598 0,53 4.964.659 0,34 9.122.182 0,82 1.986.025 0,26 27.212.572 0,39 70 6810 Çimentodan, betondan veya suni taştan eşya (takviye edilmiş olsun olmasın) 4.436.613 0,41 1.458.430 0,12 8.731.154 0,70 8.538.642 0,59 2.393.745 0,22 1.266.576 0,16 26.825.160 0,39 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 21

Sıra No 71 7322 72 8429 73 3808 GTİP GTİP ADI Demir veya çelikten elektriksiz merkezi ısıtmaya mahsus radyatör, motorlu hava püskürtücüler, bunların aksam-parçası Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici, sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 3.913.963 0,36 4.493.907 0,36 5.616.011 0,45 6.003.365 0,42 3.869.815 0,35 2.082.801 0,27 25.979.862 0,38 6.642.753 0,61 4.788.490 0,38 1.752.040 0,14 4.880.163 0,34 6.606.359 0,60 1.027.885 0,13 25.697.690 0,37 2.312.630 0,21 3.619.411 0,29 6.384.968 0,51 4.204.209 0,29 4.053.172 0,37 4.749.868 0,61 25.324.258 0,37 74 4803 Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt, havlu veya kağıt peçete vb. kağıtlar 2.839.414 0,26 3.945.901 0,31 6.011.694 0,48 5.727.714 0,40 3.667.788 0,33 2.622.039 0,34 24.814.550 0,36 75 4418 Ağaçtan bina ve inşaat için marangozluk, mamülleri, doğrama parçaları 5.114.678 0,47 4.545.583 0,36 3.170.349 0,25 6.166.170 0,43 3.575.490 0,32 1.855.771 0,24 24.428.041 0,35 76 6809 Alçı ve alçı esaslı bileşiklerden eşya 3.466.529 0,32 4.537.176 0,36 4.129.800 0,33 6.031.497 0,42 3.900.446 0,35 2.360.592 0,31 24.426.040 0,35 77 8479 kendine özgü bir fonksiyonu olan diğer makinalar ve mekanik cihazlar 3.248.708 0,30 2.876.055 0,23 4.017.993 0,32 6.067.108 0,42 3.921.074 0,35 3.253.647 0,42 23.384.585 0,34 78 8403 Merkezi ısıtma kazanları (84.02 pozisyonundakiler hariç) 3.972.660 0,36 4.403.062 0,35 4.417.391 0,35 4.471.836 0,31 4.052.565 0,37 1.709.962 0,22 23.027.476 0,33 79 8507 Elektrik akümülatörleri (buniarın separatörleri dahil) 5.653.555 0,52 3.971.104 0,32 4.400.767 0,35 4.471.253 0,31 2.700.709 0,24 1.510.826 0,20 22.708.214 0,33 80 8311 Adi metallerden tel, çubuk, ince boru, levha, elektrot vb. eşya 4.162.898 0,38 4.096.014 0,33 3.969.231 0,32 4.427.814 0,31 3.693.024 0,33 2.243.048 0,29 22.592.029 0,33 81 8705 Özel amaçlı motorlu taşıtlar (kurtarıcılar, vinçli, itfaiye, beton karıştırıcılı, yol süpürme, zift vb taşıtları) 5.820.043 0,53 7.286.641 0,58 2.422.356 0,19 2.510.819 0,17 2.074.217 0,19 2.041.255 0,26 22.155.331 0,32 82 9018 Tıpta, cerrahide, dişçilikte ve veterinerlikte kullanılan alet ve cihazlar 1.495.750 0,14 1.637.018 0,13 1.713.159 0,14 3.918.917 0,27 8.254.325 0,74 4.734.407 0,61 21.753.576 0,31 83 6204 Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç) 2.426.097 0,22 2.343.256 0,19 3.704.251 0,30 4.135.447 0,29 4.626.094 0,42 4.472.548 0,58 21.707.693 0,31 84 2102 Mayalar ve cansız diğer tek hücreli mikroorganizmalar 4.100.611 0,38 4.119.788 0,33 3.612.344 0,29 3.780.593 0,26 3.280.665 0,30 1.959.460 0,25 20.853.461 0,30 22 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Sıra No 85 6103 86 1905 87 7307 GTİP GTİP ADI Erkekler ve erkek çocuklar için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (örme)(yüzme kıyafeti hrç) Ekmek, pasta, kek, bisküvi ve diğer ekmekçi mamüller, hosti, boş ilaç kapsülü mühür güllacı, pirinç kağıdı vb Demir veya çelikten boru bağlantı parçaları (rakorlar, dirsekler ve manşonlar gibi) 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 1.367.804 0,13 1.801.936 0,14 3.380.496 0,27 4.460.194 0,31 5.546.050 0,50 4.059.566 0,52 20.616.046 0,30 3.081.223 0,28 3.192.724 0,25 3.720.320 0,30 4.405.583 0,31 3.338.966 0,30 2.210.298 0,29 19.949.114 0,29 2.911.862 0,27 3.134.025 0,25 4.343.829 0,35 3.421.614 0,24 2.684.393 0,24 2.614.940 0,34 19.110.663 0,28 88 6110 Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme) 2.217.499 0,20 2.414.157 0,19 3.336.078 0,27 5.017.151 0,35 4.639.164 0,42 1.482.094 0,19 19.106.143 0,28 89 3922 Plastiklerden banyo küveti, duş, eviye, lavabo, bide, alafranga tuvalet, kapaklar ve oturaklar, su depoları vb. 2.542.063 0,23 3.054.213 0,24 4.407.523 0,35 4.172.946 0,29 2.997.505 0,27 1.863.413 0,24 19.037.663 0,28 90 3506 Diğer müstahzar tutkallar, yapıştırıcılar 2.624.630 0,24 3.360.661 0,27 3.616.969 0,29 4.193.367 0,29 3.053.192 0,28 2.145.899 0,28 18.994.718 0,27 91 5702 Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları 3.396.713 0,31 3.996.373 0,32 4.380.407 0,35 4.515.452 0,31 1.315.279 0,12 1.353.473 0,18 18.957.697 0,27 92 2309 Hayvan gıdası olarak kullanılan müstahzarlar 2.425.118 0,22 2.874.625 0,23 4.581.561 0,37 5.296.573 0,37 2.492.657 0,22 1.267.572 0,16 18.938.106 0,27 93 7305 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular (kaynaklı, perçinli) (kesitleri daire şeklinde, dış çapı > 406,4 mm) 1.139.133 0,10 1.613.257 0,13 729.450 0,06 9.770.001 0,68 4.899.110 0,44 546.672 0,07 18.697.623 0,27 94 2106 Tarifenin başka yerinde yer almayan gıda müstahzarları 2.490.011 0,23 3.080.954 0,25 3.305.375 0,27 4.843.020 0,34 2.896.955 0,26 1.780.493 0,23 18.396.808 0,27 95 7013 Sofra, mutfak, tuvalet, yazıhane, ev tezyinatı ve benzeri işler için cam eşya 3.886.934 0,36 3.899.753 0,31 4.168.252 0,33 2.900.630 0,20 2.023.396 0,18 1.191.341 0,15 18.070.306 0,26 96 7612 97 7323 98 8428 Aluminyumdan depo, fıçı, varil, vb. kaplar; hacmi<=300 lt (sıkıştırılmış veya sıvılaştırılmış gaz için olanlar hariç) Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. Kaldırma, elleçleme, yükleme, boşaltma makinaları (asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler, teleferikler vb) 1.861.559 0,17 3.233.389 0,26 3.708.894 0,30 4.026.134 0,28 3.335.446 0,30 1.625.503 0,21 17.790.925 0,26 3.347.337 0,31 3.218.358 0,26 3.283.539 0,26 3.558.298 0,25 2.635.254 0,24 1.606.557 0,21 17.649.343 0,26 3.503.682 0,32 2.838.148 0,23 2.136.316 0,17 3.502.586 0,24 2.753.326 0,25 2.695.614 0,35 17.429.672 0,25 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 23

Sıra No GTİP GTİP ADI 2011 2012 2013 2014 2015 2016 (Ocak- Ağustos) TOPLAM FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % FOB USD % 99 1704 Kakao içermeyen şeker mamulleri (beyaz çikolata dahil) 3.664.037 0,34 3.077.910 0,25 3.435.461 0,28 3.056.957 0,21 2.164.096 0,20 1.793.822 0,23 17.192.283 0,25 100 8419 Isı değişikliği yöntemi ile maddeleri işlemek için cihazlar, elektrikli olmayan şofbenler veya depolu su ısıtıcıları 2.321.675 0,21 1.618.846 0,13 2.173.129 0,17 7.343.159 0,51 2.006.310 0,18 1.548.435 0,20 17.011.554 0,25 Diğer 295.456.933 27,05 319.171.524 25,47 331.034.531 26,57 367.614.473 25,46 305.704.045 27,57 220.957.685 28,57 1.839.939.191 26,60 Toplam 1.092.320.553 100 1.253.309.348 100 1.245.916.882 100 1.443.790.136 100 1.108.739.867 100 773.283.747 100 6.917.360.533 100 Kaynak: TUİK 24 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

İKİNCİ BÖLÜM DOĞU ANADOLU BÖLGESİ GÜRCİSTAN POTANSİYEL İHRAÇ ÜRÜN VE PAZAR POTANSİYELİ ARAŞTIRMASI Gürcistan tüketim malı ihtiyacının büyük bir bölümünü ithalat ile karşılamak durumundadır. İki ülke arasında son yıllarda ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi hususundaki isteklilik, iki ülkenin ortak değerlere ve kültürel benzerliklere sahip olması, taşıma maliyetlerinin düşük olması gibi unsurlar bölge işadamlarımıza önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu çalışmada, Bölgemizden Gürcistan a yapılacak ihracatın artırılması, yeni ihracat kalemlerinin oluşturulması amacıyla, sektör ve ürün bazlı pazar araştırmaları yapılmıştır. Bu kapsamda, aşağıdaki tabloda belirtilen ilgili ürün gruplarında; Gürcistan ın Türkiye den ithalatı (pay, büyüme oranı, kıymet-$) Türkiye nin dünyaya ihracatı ve ülke dağılımı (pay, büyüme oranı, kıymet-$) Gürcistan ın dünyadan ithalatı ve ülke dağılımı (pay, büyüme oranı, kıymet-$) Gürcistan vergi oranları Gürcistan daki ithalatçı firmalar incelenerek, ihracat pazar araştırması sonuçları detaylı bir şekilde paylaşılmıştır. Doğu Anadolu Bölgesinden Gürcistan a İhraç Potansiyeli olan Sektörler Sıra No GTİP 1 0207 Eşya Tanımı Kümes hayvanlarının etleri-yenilen sakatatı (taze, soğutulmuş, dondurulmuş) 2 0702 Domates (taze/soğutulmuş) 3 0805 Turunçgiller (taze/kurutulmuş) 4 1517 Margarin 5 2520 Alçı taşı, anhidrit ve alçılar 2523 Çimento 6 2710 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar 7 3004 Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar 3208 Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, susuz bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler 8 3209 Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, sulu bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler 3214 Macunlar, reçineli çimentolar, boyacılıkta kullanılan dolgu-sıvama mad. 9 3401 Sabunlar, yüzey aktif organik ürünler ve müstahzarlar D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 25

10 11 3402 Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç) 3808 3824 3916 3917 Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici, sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür. Plastikten monofiller, ince ve kalın çubuklar ve profiller (enine kesitinin en geniş yeri > 1mm) Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.) 3920 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz) 3921 Plastikten diğer plakalar, levhalar, yapraklar, filmler, folyeler ve şeritler 3922 3923 Plastiklerden banyo küveti, duş, eviye, lavabo, bide, alafranga tuvalet, kapaklar ve oturaklar, su depoları vb. Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve diğer kapama malzemeleri 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası 3925 Plastikten inşaat malzemesi 3926 Plastikten diğer eşya 12 4011 Kauçuktan yeni dış lastikler 13 4410 Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden yonga levha, oriented strand board (OSB), vb. levhalar 4411 Ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden lif levhalar 14 15 16 4418 Ağaçtan bina ve inşaat için marangozluk, mamülleri, doğrama parçaları 4803 Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt havlu veya kağıt peçete vb. kağıtlar 4818 Tuvalet kağıtları, kağıt havlu, mendil, kumaş, masa örtüsü vb. 4819 6103 Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb. Erkekler ve erkek çocuklar için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (örme)(yüzme kıyafeti hariç) 6109 Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme) 6110 Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme) 6802 Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozik için küp şeklinde taşlar, granüller 6809 Alçı ve alçı esaslı bileşiklerden eşya 17 6908 18 7208 6810 Çimentodan, betondan veya suni taştan eşya Cilalı veya sırlı seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları; cilalı veya sırlı mozaik küpler vb. Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış) 26 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

7210 7214 Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamulleri, genişliği 600 mm veya daha fazla olanlar (kaplanmış olanlar) Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olaniar dahil) 7216 Demir veya alaşımsız çelikten profiller 7305 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular (kaynaklı, perçinli) 7306 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller 19 20 21 7307 Demir veya çelikten boru bağlantı parçaları (rakorlar, dirsekler vb) 7308 7321 7322 7323 Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb. Demir veya çelikten sobalar, mutfak soba ve ocakları, barbekü, mangal, gaz ocakları vb ile bunların aksam ve parçaları Demir veya çelikten elektriksiz merkezi ısıtmaya mahsus radyatör, motorlu hava püskürtücüler, bunların aksam-parçası Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. 7326 Demir veya çelikten diğer eşya: 7604 Aluminyumdan çubuklar ve profiller 7610 7612 8302 Aluminyumdan inşaat ve inşaat aksamı (köprüler, köprü aksamı, kuleler, pilonlar, ayaklar, sütunlar, kapı, pencere vb) Aluminyumdan depo, fıçı, varil, vb. kaplar; hacmi<=300 lt (sıkıştırılmış veya sıvılaştırılmış gaz için olanlar hariç) Adi metallerden donanım, tertibat vb. eşya (mobilya, kapı, pencere, bavul, askılık vb için) 8311 Adi metallerden tel, çubuk, ince boru, levha, elektrot vb. eşya 8403 Merkezi ısıtma kazanları (84.02 pozisyonundakiler hariç) 22 8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri 8414 8418 8419 8428 8429 8431 Hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları Isı değişikliği yöntemi ile maddeleri işlemek için cihazlar, elektrikli olmayan şofbenler veya depolu su ısıtıcıları Kaldırma, elleçleme, yükleme, boşaltma makinaları (asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler, teleferikler gibi) Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb Özellikle 84.25 ila 84.30 pozisyonlarındaki makina ve cihazlar ile birlikte kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar 8450 Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları 8474 Toprak, taş, metal cevheri vb. ayıklama, eleme, tasnif, ayırma, yıkama, kırma, öğütme, yoğurma, kalıplama vb. makinaları D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 27

23 24 8479 Kendine özgü bir fonksiyonu olan diğer makinalar ve mekanik cihazlar 8481 8502 8504 Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin; redresörler) ve endüktörler 8507 Elektrik akümülatörleri (buniarın separatörleri dahil) 8516 8536 8537 8544 Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar Gerilimi 1000 voltu geçmeyen elektrik devresi teçhizatı (anahtarlar, röleler, sigortalar, fişler, kutular vb) Elektrik kontrol, dağıtım tabloları, panolar, konsollar, kabinler, diğer mesnetler ve sayısal kontrol cihazları İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar 8702 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus (sürücü dahil) motorlu taşıtlar 8703 Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış rabaları dahil) 8704 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar 8705 Özel amaçlı motorlu taşıtlar (kurtarıcılar, vinçli, itfaiye, beton karıştırıcılı, yol süpürme, zift vb taşıtları) 8708 Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar 9401 Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları 25 9403 Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları 9405 Diğer aydınlatma cihazları, ışıklı panolar, ışıklı tabelaları ve benzer eşya ve bu eşyanın aksam ve parçaları 9406 Prefabrik yapılar 26 9619 Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya 28 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 29

30 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

1. Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 0207 2.401.916 5.174.062 8.920.316 11.553.820 5.466.929 3.683.727 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı (%) 0207 Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı 7.780 15 14,6 0 436.827 5 1,8 53.186-4 0,2 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 53.186 100 40.883 1.301-4 -1 100 ABD 8.213 15,4 9.510 864-30 -23 2 14,2 12 Ukrayna 7.985 15,0 6.302 1.267 35 55 19 0,9 0 Türkiye 7.780 14,6 5.040 1.544 15 22 11 1,8 0 Almanya 6.657 12,5 4.519 1.473 56 70 6 4,3 0 Çin 6.546 12,3 3.363 1.946 29 36 9 2,5 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 31

Tablo: Gürcistan ın ithalatında 2011-2015 yılları ülke dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 66.031 69.844 71.429 71.956 53.186 ABD 33.044 30.581 21.510 14.587 8.213 Ukrayna 3.371 4.081 11.689 14.539 7.985 Türkiye 5.359 9.878 17.051 19.267 7.780 Almanya 934 2.260 2.244 3.789 6.657 Çin 2.393 3.768 4.973 6.584 6.546 Hollanda 1.495 1.943 2.536 3.332 4.335 Brezilya 12.971 13.921 10.134 7.207 3.528 Fransa 1.772 332 90 622 2.299 Belçika 986 313 68 114 1.190 İngiltere 26 0 94 306 1.151 Danimarka 111 11 1 244 994 Kanada 1.125 1.717 590 846 637 Polonya 5 0 1 0 366 Bulgaristan 589 135 0 169 250 Diğer 1.431 410 180 140 1.211 Grafik: Gürcistan ın ithalatında 2011-2015 yılları ilk 5 ülke 32 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın ithalatında ülke dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 385.378 527.370 607.930 651.037 436.827 Irak 246.148 351.392 428.793 421.378 272.174 Çin 20.059 15.310 33.101 53.418 31.050 Libya 20.519 27.829 21.630 21.513 26.709 Suriye 489 899 21.725 22.286 19.330 BAE 1.010 1.572 3.858 7.654 11.228 Kongo 5.151 6.271 9.255 13.776 11.043 Angola 2.312 5.537 7.368 9.169 9.044 Rusya Fed. 1.382 695 2.807 23.130 8.632 Tacikistan 6.646 8.324 10.254 11.337 8.080 Kongo 6.654 15.663 8.751 10.993 7.213 Gürcistan 2.402 5.174 8.920 11.554 5.467 Azerbaycan 12.137 10.749 10.997 8.682 2.989 S. Arabistan 0 2.001 1.918 1.960 2.251 Kuveyt 469 995 1.052 1.447 1.895 Katar 25 309 1.882 2.468 1.812 Diğer 56.177 70.864 33.141 27.541 16.274 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 33

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 34 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme Bu ürün grubunda % 1,8 payla dünyadaki en büyük 11. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 14,6 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 1.544 $/Ton iken, dünya ortalaması 1.301 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 864 1.946 $/Ton arasındadır. Bu durumda, ürün birim fiyat bazında pahalıyız. ABD - % 15,4 pazar payı Ukrayna - % 15,0 pazar payı Almanya - % 12,5 pazar payı Çin - % 12,3 pazar payı Irak Çin Libya Suriye BAE Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 15 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 5 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 4 azalmıştır. % 0,2 Hayvancılık sektörü bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Üretim talebin altında kaldığından, ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Gürcü mutfağında beyaz et çokça kullanılmaktadır. Türkiye den ihraç edilen kanatlı eti fiyatları yüksek olmasına rağmen, kalite ve lezzet üstünlüğü nedeniyle tercih edilmektedir. Ayrıca, öncelikli olma sebepleri arasında, coğrafi yakınlık ve kolay tedarik de bulunmaktadır. Güçlü alt yapısıyla Türkiye nin kanatlı et sektöründe giderek daha da büyüyeceği düşünülmektedir. Lojistik olarak uzak olmasına rağmen ABD ve Çin in Gürcistan pazarında önemli pay almaları ise dikkat çekicidir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve uygulanacak akılcı bir fiyat politikasıyla, söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 35

36 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

2. Domates (taze/soğutulmuş) Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 0702 2.997.319 3.772.289 5.151.312 8.187.889 6.452.768 19.340.838 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 0702 Domates (taze/soğutulmuş) 7.752 9 99,4 12 365.279-3 4,4 7.795 9 0,1 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 7.795 100 16.528 472 9 15 100 Türkiye 7.752 99,4 16.434 472 9 16 5 4,4 12 Ermenistan 34 0,4 77 442 36 46 65 0,0 0 İran 5 0,1 10 500-25 -21 46 0,1 12 Bosna-Hersek 3 0,0 7 429 85 0,0 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 37

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 6.713 6.835 9.588 11.730 7.795 Türkiye 6.666 6.782 9.537 11.691 7.752 Ermenistan 14 7 31 25 34 İran 20 12 19 11 5 Bosna Hersek 0 0 0 0 3 Azerbaycan 0 28 0 0 0 İtalya 0 6 0 0 0 Hollanda 1 0 2 3 0 Suriye 12 0 0 0 0 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 38 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 432.461 400.804 391.218 426.490 365.279 Rusya Fed. 258.495 255.281 274.596 275.921 258.815 Romanya 29.261 16.085 10.470 21.400 16.160 Bulgaristan 34.877 17.144 18.432 23.443 12.740 Suudi Arabistan 10.416 11.304 7.543 5.134 12.305 Irak 8.732 19.979 8.378 16.993 11.061 İsrail 0 0 0 18 9.068 Ukrayna 24.060 26.010 30.250 24.499 8.263 Beyaz Rusya 5.000 5.417 5.255 13.423 7.899 Gürcistan 2.997 3.787 5.151 8.188 6.453 Moldova 14.203 10.158 10.347 9.374 4.253 Polanya 6.645 5.544 2.941 7.348 3.117 Suriye 94 340 1.267 1.658 2.479 Hollanda 3.373 4.133 3.034 3.373 2.373 Almanya 7.984 6.676 2.739 3.575 2.296 Sırbistan 4.472 1.856 1.960 2.301 1.689 Bosna-Hersek 3.257 2.034 2.231 2.882 1.288 Diğer 18.600 15.058 6.625 6.960 5.015 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 39

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Domates İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Euro Caucasus Supplies Ltd Tiflis Tel : +995 322745424 2 Vitamini Ltd Tiflis Tel : +995 597978720 Kaynak : Trademap 40 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Domates (taze/soğutulmuş) Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme Bu ürün grubunda % 4,4 payla dünyadaki en büyük 5. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 99,4 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı ve dünya ortalaması 472 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 429 500 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalamasıyla aynı seviyedeyiz. Ermenistan - % 0,4 pazar payı İran - % 0,1 pazar payı Bosna-Hersek - % 0,1 pazar payı Rusya Federasyonu Romanya Bulgaristan Suudi Arabistan Irak Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 9 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 3 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 9 artmıştır. % 0,1 Tarım sektörü bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Üretim talebin altında kaldığından, ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Fiyat ve lojistik avantajları dolayısıyla, pazarın neredeyse tamamı ülkemizin elindedir. Pazar liderliğimizin süreceği öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 41

42 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

3. Turunçgiller (taze/soğutulmuş) Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 0805 12.653.701 11.684.626 15.149.842 13.932.976 12.661.525 5.063.013 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Turunçgiller (taze / 0805 soğutulmuş) 7.580-1 70 6,2 829.844-5 6,7 10.826 3 0,1 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 10.826 100 15.490 699 3 7 100 Türkiye 7.580 70,0 12.104 626-1 5 5 6,7 6,2 Güney Afrika Cum. 1.641 15,2 1.425 1.152 38 37 3 8,4 12 Mısır 934 8,6 1.461 639 16 25 7 4,2 12 Hollanda 334 3,1 207 1.614 18 10 6 4,9 0 Arjantin 247 2,3 180 1.372-3 -10 11 1,8 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 43

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 10.012 11.279 14.678 13.211 10.826 Türkiye 8.507 9.570 12.834 10.822 7.580 Güney Afrika 383 340 420 462 1.641 Mısır 590 805 668 1.407 934 Hollanda 140 234 169 220 334 Arjantin 274 205 305 180 247 Çin 0 21 40 42 58 Pakistan 0 0 0 0 18 Yunanistan 61 34 0 21 9 Diğer 57 69 241 59 5 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 44 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 1.065.186 898.312 931.213 931.809 829.844 Rusya Fed. 332.616 262.827 296.942 309.134 293.457 Irak 204.982 236.072 182.705 215.396 178.010 Ukrayna 131.387 99.971 156.124 100.362 68.772 S. Arabistan 80.411 43.980 45.066 39.457 40.137 Romanya 52.858 37.168 33.043 34.074 34.152 Polonya 17.692 18.087 17.974 16.010 21.337 Bulgaristan 13.515 12.072 13.664 16.689 16.661 Almanya 23.032 17.712 18.540 17.427 15.514 Sırbistan 15.410 15.242 15.583 14.797 14.500 BAE 1.944 4.594 10.475 14.018 12.921 Hollanda 8.079 8.444 11.835 15.457 12.913 Gürcistan 12.654 11.725 15.150 13.933 12.662 İngiltere 9.935 7.730 11.653 13.372 11.153 Diğer 160.675 122.690 102.457 111.684 97.656 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 45

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Turunçgil İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Euro Caucasus Supplies Ltd Tiflis Tel : +995 322745424 2 Vitamini Ltd Tiflis Tel : +995 597978720 46 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Turunçgiller (taze/soğutulmuş) Bu ürün grubunda % 6,7 payla dünyadaki en büyük 5. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 70,0 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 626 $/Ton iken, dünya ortalaması 699 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 639 1.614 $/Ton arasındadır. Bu durumda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Güney Afrika Cum. - % 15,2 pazar payı Mısır - % 8,6 pazar payı Hollanda - % 3,1 pazar payı Arjantin - % 2,3 pazar payı Rusya Federasyonu Irak Ukrayna Suudi Arabistan Romanya Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 1 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 5 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 3 artmıştır. Dünya ithalatında % 0,1 Gürcistan ın payı (Ortalama) Tarım sektörü bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Değerlendirme Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Pazar liderliğimizin süreceği öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 47

48 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

4. Margarin Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 1517 8.746.683 8.783.167 8.806.899 8.576.658 8.058.985 3.559.795 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 1517 Margarin 8.108-5 32,2 0 156.966-1 3 25.192-2 0,5 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 25.192 100 20.978 1.201-2 5 100 0 Türkiye 8.108 32,2 6.865 1.181-5 0 8 3,0 0 Rusya Fed. 6.086 24,2 5.739 1.060 30 49 9 3,0 0 Ukrayna 5.820 23,1 4.566 1.275-6 1 26 0,7 0 Polonya 2.392 9,5 1.720 1.391-4 1 10 2,8 0 Azerbaycan 1.988 7,9 1.576 1.261-10 -7 23 0,9 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 49

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 27.281 28.525 27.373 28.232 25.192 Türkiye 9.737 9.632 9.365 8.150 8.108 Rusya Fed. 2.085 2.565 3.768 4.186 6.086 Ukrayna 7.901 8.894 7.017 8.499 5.820 Polonya 3.127 2.922 3.103 3.292 2.392 Azerbaycan 3.447 3.313 3.002 3.319 1.988 Belçika 3 123 282 1 389 İsveç 520 419 196 218 185 Litvanya 175 298 391 168 138 Diğer 286 360 250 398 86 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 50 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 181.229 152.588 189.125 184.788 156.966 Irak 74.078 71.501 80.703 81.437 62.091 Suriye 25.410 12.884 40.313 45.072 50.659 Gürcistan 8.747 8.783 8.807 8.577 8.059 İran 9.793 13.004 16.189 7.093 7.350 Serbest Bölg. 12.594 7.108 7.873 10.804 4.022 Türkmenistan 8.146 7.879 4.943 4.372 2.646 İsrail 1.865 2.149 1.832 2.181 2.419 Lübnan 2.151 1.726 2.823 2.752 2.213 Arnavutluk 1.867 2.317 2.344 2.375 1.778 Cezayir 1.961 1.638 2.365 3.066 1.357 Suudi Arabistan 4.482 3.486 1.437 990 1.251 Almanya 1.427 1.485 1.495 1.600 1.139 ABD 38 31 185 719 1.098 Diğer 28.670 18.600 17.813 13.750 10.885 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 51

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 52 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Margarin Bu ürün grubunda % 3,0 payla dünyadaki en büyük 8. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 32,2 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 1.181 $/Ton iken, dünya ortalaması 1.201 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 1.060 1.391 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Rusya Fed. - % 24,2 pazar payı Ukrayna - % 23,1 pazar payı Polonya - % 9,5 pazar payı Azerbaycan - % 7,9 pazar payı Irak Suriye İran Türkmenistan Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 5 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 1 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 2 azalmıştır. % 0,5 Tarım ve sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Özellikle son yıllarda Gürcistan da gıda sanayi üretiminin de artmasıyla bu ülkeye endüstriyel margarin ihracatımız artış göstermiştir. Gürcistan ın margarin ithalatında ilk sırada yer almamıza rağmen, pazar payları birbirine yakın önmeli rakiplerimiz bulunmaktadır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, son yıllarda en büyük rakibimiz olan Rusya Federasyonu ve Ukrayna ya karşı ülkemizi daha da avantajlı hale getirecektir. Pazar payımızın artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 53

54 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

5. Çimento, Alçı Tablo: Türkiye den Gürcistan a ihracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 2520 4.794.689 4.788.869 5.361.053 6.029.638 5.316.619 3.095.634 2523 13.648.244 23.373.443 18.711.862 16.953.284 11.757.131 10.252.461 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 2520 Alçı taşı, anhidrit ve alçılar 8.099 11 40,6 0 51.517-6 5,4 19.946 7 1,5 2523 Çimento 15.063-6 76,0 0 549.590-12 5,2 19.832-8 0,2 Tablo: Gürcistan ın Çimento İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 19.832 100 291.617 68-8 -5 100 Türkiye 15.063 76,0 191.410 79-6 -5 4 5,2 0 Azerbaycan 4.205 21,2 94.061 45 221 264 94 0 0 Ermenistan 240 1,2 3.661 66-53 -51 116 0 0 Rusya Fed. 171 0,9 641 267-29 2 28 1 0 İran 76 0,4 1.152 66 75 105 17 1,9 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 55

Tablo: Gürcistan ın Çimento İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 23.922 40.665 39.388 26.534 19.832 Türkiye 16.464 29.492 21.009 19.119 15.063 Azerbaycan 26 306 542 1.362 4.205 Ermenistan 7.168 9.886 12.649 5.072 240 Rusya Fed. 70 185 0 0 171 İran 6 560 5.044 935 76 Çin 4 0 10 7 45 Polonya 2 0 0 0 22 Almanya 18 206 64 19 5 Diğer 164 30 69 21 6 Grafik: Gürcistan ın Çimento İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 56 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın Çimento İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Çimento İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 911.572 797.973 737.520 639.963 549.590 Suriye 127.933 17.339 33.060 63.149 87.657 Libya 11.222 54.539 123.254 76.996 53.265 İsrail 44.277 42.017 44.021 37.651 38.789 ABD 227 1.415 2.819 6.855 29.604 Serbest Bölg. 64.706 59.157 83.584 37.564 28.036 Fildişi Sahili 3.985 6.330 1 2.421 27.288 Irak 227.223 131.128 101.505 48.055 22.406 Gana 12.823 27.208 7.957 16.324 19.651 Bulgaristan 25.519 22.457 21.719 19.378 16.525 Moritanya 0 4.604 5.877 9.569 15.388 Gine 19.340 25.105 26.820 22.490 15.325 Brezilya 37.595 32.236 15.969 18.010 14.989 Liberya 11.463 21.789 9.317 7.766 12.815 Gürcistan 13.648 23.373 18.712 16.953 11.757 Diğer 311.605 329.276 242.908 256.781 156.092 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 57

Grafik: Türkiye nin Çimento İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Çimento İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Rustavcementi Jsc Rustavi Tel : +995 24192211 2 Shen Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 790709775 3 Gelsori Ltd Tiflis Tel : +995 32920607 4 Peani Ltd Tiflis Tel : +995 32305531 58 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Çimento Bu ürün grubunda % 5,2 payla dünyadaki en büyük 4. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 76,0 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 79 $/Ton iken, dünya ortalaması 68 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 45 267 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalamasının üzerindeyiz. Azerbaycan - % 21,2 pazar payı Ermenistan - % 1,2 pazar payı Rusya Fed. - % 0,9 pazar payı İran - % 0,4 pazar payı Suriye Libya İsrail Irak Bulgaristan Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 6 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 12 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 8 azalmıştır. % 0,2 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Türkiye pazarda önemli bir pazar payına sahiptir. Son yıllarda Türkiye nin ana ihraç pazarlarında, İran ın etkinliğinin artması önümüzdeki dönemde baskı yaratabilecek en önemli risk unsuru olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, ülkemizi avantajlı hale getirecektir. Önümüzdeki süreçte Gürcistan da gerçekleşecek altyapı ve özel sektör yatırımları da göz önüne alındığında, pazar payımızı koruyacağımız öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 59

60 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

6. Petrol Yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar Tablo: Türkiye den Gürcistan a ihracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 2710 10.827.898 9.376.816 14.924.066 12.438.372 8.679.733 4.212.562 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Petrol yağları ve bitümenli 2710 minerallerden elde edilen yağlar 6.611-9 1 0 3.966.454-9 0,7 657.442-7 0,1 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 657.442 100 1.231.356 534-7 7 100 Romanya 182.440 27,7 323.021 565 5 18 40 0,3 0 Azerbaycan 137.529 20,9 280.981 489-19 -6 58 0,1 0 Bulgaristan 100.303 15,3 178.777 561-16 -4 42 0,3 0 Türkmenistan 73.434 11,2 157.131 467 16 39 67 0,1 0 Rusya Fed. 69.374 10,6 145.415 477 0 17 2 11,1 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 61

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 910.540 951.170 954.325 918.367 657.442 Romanya 161.190 227.324 287.464 278.837 182.440 Azerbaycan 340.857 335.528 275.688 240.840 137.529 Bulgaristan 193.148 194.523 130.010 127.932 100.303 Türkmenistan 52.744 28.214 44.581 65.974 73.434 Rusya Fed. 57.534 67.006 113.939 47.687 69.374 Yunanistan 38.427 24.620 37.138 99.701 50.295 Ukrayna 1.240 1.548 1.104 1.400 8.905 Türkiye 10.686 9.448 10.889 9.449 6.611 Diğer 54.717 62.962 62.510 46.547 28.549 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 62 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2016) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 5.816.667 6.782.597 5.963.291 5.479.984 3.966.454 Mısır 869.581 1.524.370 1.150.932 858.412 606.966 BAE 793.795 749.200 590.168 497.580 569.791 Malta 450.205 775.390 542.505 802.947 331.173 Suudi Arabistan 76.867 89.028 21.608 197.019 279.894 Serbest Bölg. 4.711 5.015 4.528 380.259 245.937 Ürdün 8.897 278.181 216.865 304.643 178.913 Singapur 243.858 205.197 146.806 114.943 176.549 İspanya 15.433 82.247 282.499 231.982 163.448 Yunanistan 134.890 124.002 85.491 28.840 130.581 İngiltere 233.019 222.263 170.706 157.246 102.661 İtalya 180.108 179.490 161.762 122.642 93.315 Almanya 142.233 185.390 152.898 143.667 76.028 Nabibya 313 0 25 0 72.284 Hollanda 143.861 204.550 357.639 84.203 71.544 Diğer 2.518.896 2.158.274 2.078.860 1.555.598 867.371 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 63

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın petrol ürünleri ithalatçısı firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Air Bp Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 32450968 2 Geoelf Ltd Tiflis Tel : +995 32756358 3 Insaturbo Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322580826 4 Interhighway Ltd Sohum Tel : +995 8812222110 5 Norio Oil Company JSC Tiflis Tel : +995 322330920 6 Optimum Ltd Tiflis Tel : +995 32372299 7 Premix Ltd Tiflis Tel : +995 322182414 8 Rompetrol Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322910727 9 Socar Energy Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 32439777 10 Sun Petroleum Georgia LLC Tiflis Tel : +995 322496444 11 Tegeta Oils Ltd Tiflis Tel : +995 32517671 12 Wissol Petroleum Georgia Tiflis Tel : +995 322915255 64 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Petrol Yağları Bu ürün grubunda % 0,7 payla dünyadaki en büyük 29. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 1,0 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe genel ihracat birim fiyatı 474 $/Ton iken, Gürcistan a yönelik ihracatta 2.243 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Dünya ortalaması ise 534 $/Ton dur. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 489 565 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında genelde dünya ortalamasının altında olmamıza rağmen, Gürcistan da üzerindeyiz. Romanya - % 27,7 pazar payı Azerbaycan - % 20,9 pazar payı Bulgaristan - % 15,3 pazar payı Türkmenistan - % 11,2 pazar payı Rusya Fed. - % 10,6 pazar payı Mısır BAE Malta Suudi Arabistan Ürdün Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 9 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 9 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 7 azalmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Ancak, Türkiye bu pazardan pay alamamaktadır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, ülkemizi avantajlı hale getirecektir. Diğer ülkelere uyguladığımız fiyatları Gürcistan da da uygulayabildiğimiz takdirde, pazar payımızı önemli ölçüde arttırabileceğimiz öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 65

66 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

7. Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış) Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 3004 4.721.115 5.529.475 7.614.376 12.232.226 11.494.431 8.244.600 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere 3004 hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış) 81.229 28,0 10,9 0 580.770 4 0,2 745.375 34 0,2 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 745,375 100 10.200 73.076 34 18 100 İrlanda 449.132 60,3 3 149.710.667 330 11 7 6,7 0 Türkiye 81.229 10,9 915 88.775 28 29 36 0,2 0 Almanya 25.763 3,5 665 38.741 10 14 1 15,0 0 Macaristan 25.255 3,4 224 112.746 14 12 17 1,0 0 Fransa 19.511 2,6 136 143.463 15 8 6 7,1 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 67

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 201.372 232.816 280.737 314.635 745.375 İrlanda 308 58 275 58 449.132 Türkiye 33.929 33.942 52.193 71.053 81.229 Almanya 20.128 20.884 23.343 32.036 25.763 Macaristan 15.180 20.398 26.157 27.077 25.255 Fransa 12.380 12.749 18.205 21.390 19.511 Avusturya 7.866 9.994 14.841 13.937 11.552 Rusya Fed. 7.767 7.616 7.218 11.898 11.363 Bulgaristan 8.190 8.460 9.024 12.440 10.647 Polonya 9.090 10.028 10.373 9.523 10.354 Diğer 86.530 108.684 119.107 115.224 100.571 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 68 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2016) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 499.520 581.285 687.304 627.494 580.770 Irak 36.042 45.873 66.195 43.313 48.957 İsviçre 88.714 42.536 60.500 59.745 47.171 Serbest Bölg. 19.207 15.985 25.498 42.600 46.211 Almanya 57.306 66.481 61.057 54.790 45.555 Rusya Fed. 374 15.755 17.370 32.073 26.338 Azerbaycan 12.837 20.660 26.470 26.143 24.399 İran 9.210 40.564 84.782 43.171 23.962 Slovenya 19.037 19.830 18.971 17.810 21.004 Libya 2.622 15.901 11.236 11.451 16.372 İngiltere 26.294 14.404 14.848 18.081 14.159 Makedonya 2.524 2.984 4.612 8.695 12.809 Romanya 2.818 6.116 11.385 13.445 12.685 Afganistan 4.934 5.871 7.086 8.227 12.374 Singapur 10.303 11.711 12.773 14.108 11.540 Gürcistan 4.721 5.529 7.614 12.232 11.494 Diğer 202.579 251.086 256.905 221.613 205.746 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 69

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın İlaç İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Arti Ltd Tiflis Tel : +995 32517700 2 Veterinary Corporation Vit Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322312400 3 Abc Pharmacia Ltd Tiflis Tel : +995 3222911900 4 Aptos LLC Tiflis Tel : +995 322181814 5 Audrey Ltd Tiflis Tel : +995 322432207 6 Aversi Company Ltd Tiflis Tel : +995 32987860 7 CBS Pharmaceuticals Ltd. Tiflis Tel : +995 322142633 8 Company Medinserv JSC Tiflis Tel : +995 322960697 9 Coroni Ltd. - Agro Development Group Tiflis Tel : +995 322407794 10 Centre of Cosmetic Products and Equip.Ltd Tiflis Tel : +995 32988864 11 ExaGeorgia Ltd Tiflis Tel : +995 322626295 12 Georgian Pharmaceutical Communications Ltd Tiflis Tel : +995 32940740 13 Geostorage Ltd Tiflis Tel : +995 322768970 14 German-Georgian Health Services Com.Ltd Tiflis Tel : +995 32388251 15 Gmp Ltd - Gm Pharmaceuticals Tiflis Tel : +995 32404800 16 Gpc Jsc - City Pharma Tiflis Tel : +995 322952802 17 Greenline Health Ltd Tiflis Tel : +995 322389500 18 Helios Pharma Ltd Tiflis Tel : +995 322222688 19 Impexpharm Ltd Tiflis Tel : +995 32253720 20 Intermax LTD Tiflis Tel : +995 599556765 70 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

21 JSC Medinservi Tiflis Tel : +995 32951553 22 Kinkid Ltd Tiflis Tel : +995 32755313 23 Lamazi Pharma LTD Tiflis Tel : +995 322728199 24 Marji Ltd Tiflis Tel : +995 322920329 25 Maxpharma Ltd Tiflis Tel : +995 32518875 26 Medservice Tiflis Tel : +995 32941596 27 Megavet Ltd Tiflis Tel : +995 322341005 28 Soza Ltd Tiflis Tel : +995 322309540 29 Unique Exim Georgia Ltd Lanchkhuti Tel : +995 494223888 30 USA - Georgian Joint Pharmaceutical Company Gama Ltd Tiflis Tel : +995 32524811 31 Wit Georgia Pharm Ltd Tiflis Tel : +995 322277377 32 Aversi - Rational Ltd Tiflis Tel : +995 322407090 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 71

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME İlaç Bu ürün grubunda % 0,2 payla dünyadaki en büyük 36. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 10,9 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 88.775 $/Ton iken, dünya ortalaması 73.076 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 38.741 149.710.667 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalamasının üzerindeyiz. İrlanda - % 60,3 pazar payı Almanya - % 3,5 pazar payı Macaristan - % 3,4 pazar payı Fransa - % 2,6 pazar payı Irak İsviçre Almanya Rusya Fed. Azerbaycan Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 28 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 4 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 34 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Pazarda, eskiden Sovyet dönemi ilaçların kullanım alışkanlıkları yerini zamanla batılı ilaçların kullanımına bırakmıştır. İrlanda dan yapılan çok pahalı ilaç ithalatı göz ardı edilirse, pazarın gerçek lideri konumundayız. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, ülkemizi avantajlı hale getirecektir. Ülkemiz ilaç sektöründeki gelişmelerde dikkate alındığında pazar payımızı arttırabileceğimiz öngörülmektedir. 72 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 73

74 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

8. Boya, vernik ve boyacılıkta kullanılan diğer ürünler Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 3208 9.116.773 9.728.001 8.111.926 9.208.241 6.089.209 3.881.322 3209 4.726.273 6.452.485 6.940.319 6.075.377 4.330.307 2.654.142 3214 10.046.056 10.251.020 9.493.071 13.017.203 7.849.510 5.374.840 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 3208 3209 Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, susuz bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, sulu bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler 4.727-6 40,5 0 125,902 3 0,9 11.669-4 0,1 4.156 1 56,9 0 79,064-6 1,4 7.298 0 0,1 Macunlar, reçineli çimentolar 3214 ve boyacılıkta kullanılan dolgu ve sıvama maddeleri 7.516-4 57,3 0 163.342 8 2,2 13.117 0 0,2 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 75

Tablo: Gürcistan ın Macunlar, Reçineli Çimentolar ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu ve Sıvama Maddeleri (3214) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 13.117 100 46.870 280 0 2 100 Türkiye 7.516 57,3 35.196 214-4 -3 13 2,2 0 Almanya 1.127 8,6 771 1.462 16 17 1 23,3 0 Ermenistan 1.067 8,1 7.356 145 55 87 79 0 0 Yunanistan 909 6,9 431 2.109-6 -8 45 0,2 0 Polonya 607 4,6 260 2.335 18 23 8 3,1 0 Tablo: Gürcistan ın Macunlar, Reçineli Çimentolar ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu ve Sıvama Maddeleri (3214) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 14.187 15.901 14.418 18.572 13.117 Türkiye 10.345 10.207 10.007 13.394 7.516 Almanya 602 855 1.002 1.102 1.127 Ermenistan 215 329 588 1.056 1.067 Yunanistan 1.098 941 821 750 909 Polonya 261 344 464 331 607 İtalya 481 1.638 369 394 366 Ukrayna 305 455 277 156 290 Rusya Fed. 116 71 184 258 259 Çin 52 257 59 304 241 Diğer 712 803 646 825 736 76 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Macunlar, Reçineli Çimentolar ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu ve Sıvama Maddeleri (3214) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Macunlar, Reçineli Çimentolar ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu ve Sıvama Maddeleri (3214) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 77

Tablo: Türkiye nin Macunlar, Reçineli Çimentolar ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu ve Sıvama Maddeleri (3214) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 119.706 154.225 168.758 179.940 163.342 Irak 17.435 28.687 28.168 27.767 25.209 İran 12.567 12.539 13.172 16.916 16.195 Azerbaycan 8.784 10.030 11.549 11.321 9.150 Türkmenistan 7.741 7.315 8.938 7.983 8.952 Gürcistan 10.046 10.251 9.493 13.017 7.850 Suudi Arabistan 2.745 3.234 4.544 4.199 6.060 İsrail 1.486 2.007 4.625 5.051 5.985 Ukrayna 4.431 14.365 15.301 12.065 5.672 Güney Afrika 3.784 4.383 5.159 6.038 4.957 Rusya Fed. 6.807 8.129 8.524 7.206 3.600 Serbest Bölg. 1.795 2.616 2.172 4.152 3.487 İngiltere 1.327 1.312 1.553 2.216 3.483 Özbekistan 2.003 2.958 3.174 3.783 3.102 Romanya 2.677 2.062 2.681 2.432 3.078 Diğer 36.082 44.337 49.708 55.793 56.561 Grafik: Türkiye nin Macunlar, Reçineli Çimentolar Ve Boyacılıkta Kullanılan Dolgu Ve Sıvama Maddeleri (3214) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 78 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Boya, Vernik ve Boyacılıkta Kullanılan Diğer Ürünler İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Elit Electronics JSC Tiflis Tel : +995 322484848 2 Baby Food Ltd Tiflis Tel : +995 322550510 3 Chimmer Ltd Tiflis Tel : +995 322997025 4 Diplomat Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 32919293 5 Miami Ltd Tiflis Tel : +995 3274512553 6 Vertex Manufacturing Ltd Tiflis Tel : +995 32923593 7 Ani-91 Ltd Tiflis Tel : +995 322544240 8 Bmc Gorgia Ltd. - Gorgia Batum Tel : +995 422275689 9 Color2georgia Ltd. Tiflis Tel : +995 322435863 10 G & G Group Ltd Tiflis Tel : +995 32340140 11 Iliochrom Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 599748879 12 Irisi LLC Tiflis Tel : +995 322343034 13 Jaokeni Company Ltd Tiflis Tel : +995 32699697 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 79

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Boya, Vernik ve Boyacılıkta Kullanılan Diğer Ürünler Bu ürün grubunda (3214) % 2,2 payla dünyadaki en büyük 13. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, susuz bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler (3208) için ortalama % 40,5 Esası sentetik polimerler veya tabii polimerler olan, sulu bir ortamda eriyen veya dağılan boya ve vernikler (3209) için ortalama % 56,9 Macunlar, reçineli çimentolar ve boyacılıkta kullanılan dolgu ve sıvama maddeleri (3214) için ortalama % 57,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (3214) ihracat birim fiyatı 214 $/Ton iken, dünya ortalaması 280 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 145 2.335 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Almanya - % 8,6 pazar payı Ermenistan - % 8,1 pazar payı Yunanistan - % 6,9 pazar payı Polonya - % 4,6 pazar payı Irak İran Azerbaycan Türkmenistan Suudi Arabistan Söz konusu ürün grubunda (3214); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 4 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 8 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı değişmemiştir. % 0,2 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Gürcistan ın inşaat sektöründe yapması beklenen yatırımlara ve mevcut binaların restore edilmesi ihtiyacına paralel olarak, boya, vernik ve boyacılıkta kullanılan diğer ürünlere talebi de artacaktır. Kars- Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, ülkemizi daha da avantajlı hale getirecektir. Pazar payımızı arttırabileceğimiz öngörülmektedir. 80 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 81

82 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

9. Temizlik Ürünleri Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 3401 6.771.613 7.881.404 8.853.531 9.604.619 8.001.691 3.729.624 3402 16.450.590 19.310.317 25.327.514 26.267.858 28.177.241 16.583.142 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 3401 Sabunlar, yüzey aktif organik ürünler ve müstahzarlar Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç) 3402 6.801 7 40,1 0 389.564 0 4,1 16.977 5 0,2 31.062 7 69,7 0 405.025 12 1,5 44.581 4 0,2 Tablo: Gürcistan ın Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 44.581 100 43.377 1.028 4 15 100 Türkiye 31.062 69,7 32.713 950 7 23 15 1,5 0 Rusya Fed. 4.955 11,1 3.798 1.305 1 11 27 1 0 Bulgaristan 2.219 5,0 1.771 1.253 19 23 53 0,2 0 İran 1.677 3,8 2.070 810-15 -14 72 0,0 12 İsrail 995 2,2 509 1.955 10 10 57 0,2 12 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 83

Tablo: Gürcistan ın Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 36.899 40.005 41.127 42.161 44.581 Türkiye 22.517 25.474 25.541 27.488 31.062 Rusya Fed. 4.815 5.071 6.237 5.082 4.955 Bulgaristan 1.153 1.087 1.135 1.670 2.219 İran 3.295 2.986 2.716 2.267 1.677 İsrail 609 1.098 948 1.086 995 Almanya 1.118 1.142 977 1.200 893 Ukrayna 1.079 1.079 1.170 1.181 607 Diğer 2.310 2.071 2.402 2.188 2.173 Grafik: Gürcistan ın Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 84 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 274.301 311.269 361.199 437.244 405.025 Irak 30.249 46.354 65.648 77.629 75.405 Azerbaycan 36.470 42.239 46.712 56.538 54.063 BAE 2.476 4.607 5.960 47.170 46.935 İsrail 34.342 31.123 35.759 35.571 30.416 Gürcistan 16.451 19.310 25.328 26.268 28.177 İran 23.507 19.772 13.860 19.901 14.817 Romanya 12.637 19.921 22.400 19.147 14.456 Suriye 4.841 1.607 6.387 7.183 14.203 Serbest Bölg. 6.823 6.257 6.290 15.308 12.138 Bulgaristan 8.733 9.735 9.997 9.844 9.843 Türkmenistan 7.855 9.605 13.398 14.071 9.458 Libya 5.114 12.983 8.737 9.900 8.260 Mısır 8.501 7.416 7.392 9.858 7.328 Suudi Arabistan 1.343 2.633 2.266 5.542 6.387 Diğer 74.957 77.707 91.065 83.310 73.141 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 85

Grafik: Türkiye nin Yıkama, Temizleme Müstahzarları (Sabunlar Hariç) (3402) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Temizlik Ürünleri İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Kau Tivi Ltd. Tiflis Tel : +995 558425603 2 Agro Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322922472 3 Agrocenter Ltd Tiflis Tel : +995 322342304 4 Arsimpex LLC Tiflis Tel : +995 322356494 5 Cartlis AgroSystems Ltd Tiflis Tel : +995 322445542 6 Centurion LLC Tiflis Tel : +995 322439711 7 Charm Trading Ltd Tiflis Tel : +995 32998564 8 G D Spirits Ltd Tiflis Tel : +995 32920245 9 Noblex Ltd Tiflis Tel : +995 322473003 10 Sharm Trading LTD Tiflis Tel : +995 322601122 86 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Temizlik Ürünleri Bu ürün grubunda (3402) % 1,5 payla dünyadaki en büyük 15. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Sabunlar, yüzey aktif organik ürünler ve müstahzarlar (3401) için ortalama % 40,1 Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç) (3402) için ortalama % 69,7 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (3402) ihracat birim fiyatı 950 $/Ton iken, dünya ortalaması 1.028 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 810 1.955 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Rusya Fed. - % 11,1 pazar payı Bulgaristan - % 5,0 pazar payı İran - % 3,8 pazar payı İsrail - % 2,2 pazar payı Irak Azerbaycan BAE İsrail İran Romanya Suriye Söz konusu ürün grubunda (3402); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 7 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 12 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 4 artmıştır. % 0,2 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Artan tüketimle birlikte daha pahalı ve kaliteli ürünlere yönelik talep artmaktadır. Eskiden pazarda hakim durumda olan ucuz Türk ürünleri bu konumlarını yitirmiştir. Önümüzdeki dönemde üst düzey markaların payını artırması beklenmektedir. Ayrıca, çamaşır makinesi sayısındaki artış otomatik makine deterjanlarına yönelik talebi artırmıştır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun açılmasıyla, düşecek maliyetler, ülkemizi daha da avantajlı hale getirecektir. Pazar payımızı arttırabileceğimiz öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 87

88 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

10. Kimyasal Maddeler Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 3808 2.312.630 3.619.411 6.384.968 4.204.209 4.053.172 4.749.868 3824 5.901.141 5.741.363 6.031.207 7.316.548 6.734.736 5.384.052 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici, 3808 sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürn. Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar 3824 bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimy. ürn. 3.789 16 22,9 0 94.797 8 0,3 16.510 8 0 7.168 7 44,3 0 171.906 7 0,5 16.177 9 0 Tablo: Gürcistan ın Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 16.177 100 18.626 869 9 13 100 Türkiye 7.168 44,3 12.917 555 7 14 28 0,5 0 Almanya 1.844 11,4 769 2.398 22 18 1 12,4 0 Çin 1.465 9,1 1.330 1.102 2-4 3 10 0 Danimarka 918 5,7 118 7.780 59 36 24 0,7 0 Hollanda 880 5,4 186 4.731 10 11 8 3,9 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 89

Tablo: Gürcistan ın Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 10.985 14.115 14.801 14.617 16.177 Türkiye 5.756 5.525 5.884 7.118 7.168 Almanya 720 815 1.720 801 1.844 Çin 1.291 2.212 1.414 1.986 1.465 Danimarka 145 354 1.669 773 918 Hollanda 619 459 1.021 500 880 Rusya Fed. 473 509 805 687 611 Hong Kong 0 0 2 250 471 İsviçre 14 76 146 187 413 Diğer 1.966 4.167 2.139 2.317 2.408 Grafik: Gürcistan ın Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 90 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 131.713 147.716 157.730 171.912 171.906 Irak 14.163 14.384 16.218 13.451 20.567 Hollanda 6.313 18.570 12.123 12.519 18.973 Serbest Bölg. 8.651 8.863 10.807 12.654 13.408 Suudi Arabistan 4.442 9.422 13.786 11.278 12.213 İran 7.864 8.195 11.178 13.038 9.531 Rusya Fed. 7.198 12.245 14.689 17.497 9.104 Azerbaycan 7.310 9.692 10.990 11.111 7.331 Türkmenistan 5.229 6.069 6.342 8.264 7.201 Gürcistan 5.901 5.741 6.031 7.317 6.735 Almanya 2.871 2.148 2.533 5.858 5.048 Özbekistan 2.973 3.998 3.983 3.542 3.517 Bulgaristan 3.664 3.348 4.076 4.400 3.392 Etiyopya 111 25 61 202 3.168 Mısır 4.056 4.397 3.651 3.067 2.976 Diğer 50.966 40.618 41.261 47.717 48.743 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 91

Grafik: Türkiye nin Kimya ve Bağlı Sanayide Kullanılan Diğer Kimyasal Ürünler (3824) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Kimyasal Maddeler İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Rustavi Azoti LLC Rustavi Tel : +995 341270900 2 Agro Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322922472 3 Agrocenter Ltd Tiflis Tel : +995 322342304 4 Arsimpex LLC Tiflis Tel : +995 322356494 5 Cartlis AgroSystems Ltd Tiflis Tel : +995 322445542 6 Centurion LLC Tiflis Tel : +995 322439711 7 Charm Trading Ltd Tiflis Tel : +995 32998564 8 G D Spirits Ltd Tiflis Tel : +995 32920245 9 Noblex Ltd Tiflis Tel : +995 322473003 10 Sharm Trading LTD Tiflis Tel : +995 322601122 11 National High Technology Center of Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322302287 12 Spectra Gases Georgia LTD Tiflis Tel : +995 322303244 13 MnChemical Georgia Ltd Rustavi Tel : +995 34127111 92 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Kimyasal Maddeler Bu ürün grubunda (3824) % 0,5 payla dünyadaki en büyük 28. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici, sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler (3808) için ortalama % 22,9 Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür. (3824) için ortalama % 44,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (3824) ihracat birim fiyatı 555 $/Ton iken, dünya ortalaması 869 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 1.102 7.780 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Almanya - % 11,4 pazar payı Çin - % 9,1 pazar payı Danimarka - % 5,7 pazar payı Hollanda - % 5,4 pazar payı Irak Hollanda Suudi Arabistan İran Rusya Fed. Azerbaycan Türkmenistan Söz konusu ürün grubunda (3824); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 7 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 7 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 9 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Fiyat avantajımız dikkate alındığında, ilk sırada yer almamıza rağmen, pazar payımızın düşük kaldığı görülmektedir. Coğrafi yakınlık, kaliteli ürün ve düşük maliyetler nedeniyle, regabet gücümüzün olduğu pazarda payımızı arttırabileceğimiz öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 93

94 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

11. Plastik Malzemeler Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 3916 22.177.027 22.914.559 21.704.198 22.280.570 14.776.045 7.011.371 3917 37.728.520 44.195.783 32.034.613 32.602.067 34.732.891 19.396.613 3920 11.799.367 11.671.519 13.658.503 16.820.951 13.410.110 7.820.047 3921 12.530.368 13.884.038 15.330.917 15.372.810 9.468.970 4.752.162 3922 2.542.063 3.054.213 4.407.523 4.172.946 2.997.505 1.863.413 3923 13.648.971 19.517.244 19.759.835 23.998.361 15.472.018 10.292.497 3924 6.790.675 6.907.643 6.743.793 7.788.722 7.128.177 4.622.976 3925 13.666.090 10.503.748 14.351.659 20.788.740 10.467.940 5.882.905 3926 4.843.207 6.374.312 6.536.918 10.329.712 6.149.741 4.436.069 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 3916 3917 3920 3921 3922 Plastikten monofiller, ince ve kalın çubuklar ve profiller (enine kesitinin en geniş yeri > 1mm) Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.) Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz) Plastikten diğer plakalar, levhalar, yapraklar, filmler, folyeler ve şeritler Plastiklerden banyo küveti, duş, eviye, lavabo, bide, alafranga tuvalet, kapaklar ve oturaklar, su depoları vb. 20.445 3 86 0 296.432 1 6,1 23.761 3 0,5 37.001-2 75,2 0 707.996 0 3,2 49.231-1 0,2 11.502 9 62 0,1 914.227 7 1,7 18.566 5 0 6.979-7 58,5 0 385.556 10 1,6 11.925-7 0,1 2.048 9 36,9 0 107.235 9 3,2 5.556-1 0,2 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 95

3923 3924 Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve diğer kapama malzemeleri Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası 17.417 3 52,3 0 809.037 7 1,7 33.281 1 0,1 6.005 2 60,5 0 345.831 14 2 9.921 2 0,1 3925 Plastikten inşaat malzemesi 5.417 0 46,4 0 264.366-1 2,7 11.671 6 0,1 3926 Plastikten diğer eşya 7.896 25 34,2 0 350.682 31 0,5 23.088 27 0 Tablo: Gürcistan ın Plastikten Hortumlar, Borular ve Bağlantı Elemanları (3917) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 49.231 100 19.765 GÜRCİSTAN 2.491 Hedef -1 Pazar-Ürün 3 Analizi 100 Türkiye 37.001 75,2 17.082 2.166-2 2 8 3,2 0 Çek Cumhuriyeti 2.552 5,2 216 11.815-4 -4 5 3,8 0 Almanya Plastiklerden eşya taşınmasına 2.222 4,5 449 4.949 13 28 1 16,4 0 veya ambalajlanmasına mahsus 3923 Çin 1.419 17.417 2,9 3 342 52,3 04.149809.037-9 7-11,7 33.281 3 10,2 1 0,1 3,6 malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve İtalya diğer kapama malzemeleri 1.413 2,9 294 4.806 6 17 4 5.9 0 Kaynak Plastikten : Trademap sofra, mutfak, ev, 3924 6.005 2 60,5 0 345.831 14 2 9.921 2 0,1 sağlık veya tuvalet eşyası 3925 Tablo: Plastikten Gürcistan ın inşaat malzemesi Plastikten 5.417 Hortumlar, 0 46,4 Borular 0 264.366 ve Bağlantı -1 2,7 Elemanları 11.671 6 (3917) 0,1 3926 İthalatında Plastikten 2011-2015 diğer eşya Yılları Ülke 7.896 Dağılımı 25 34,2 (1.0000 USD) 350.682 31 0,5 23.088 27 0 Kaynak: Ülkeler Trademap 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 46.647 56.661 43.336 46.715 49.231 Tablo: Gürcistan ın Plastikten Hortumlar, Borular ve Bağlantı Elemanları (3917) İthalatında Türkiye Partner Ülkeler 35.432 (İlk 5 ülke) 44.804 32.654 33.389 37.001 Çek Cumh. 2.951 3.212 2.916 2.867 2.552 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Almanya 1.196 1.492 1.276 1.407 2.222 Çin 1.784 1.845 1.129 1.146 1.419 İtalya İhracatçı 1.294 1.239 1.249 1.870 1.413 Rusya Fed. 657 870 772 887 965 İran 716 681 1.111 831 724 Ukrayna 277 403 312 2.065 496 Dünya İsrail 49.231 100 529 19.765 209 2.491-1 336 3 349 100 468 Türkiye 37.001 75,2 17.082 2.166-2 2 8 3,2 0 Ermenistan 351 524 762 927 398 Çek Cumhuriyeti 2.552 5,2 216 11.815-4 -4 5 3,8 0 Almanya Litvanya 2.222 17 4,5 449 4 4.949 13 4 28 32 1 16,4 298 0 Çin Hollanda 1.419 75 2,9 34210 4.149 99-9 -11 823 10,2 171 3,6 İtalya Diğer 1.413 1.367 2,9 1.369 294 4.806 7156 17 8634 5.9 1.104 0 Kaynak : Trademap Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) 96 Tablo: Gürcistan ın D O Ğ U APlastikten N A D O LHortumlar, U İ H R A Borular C A T Ç Ive L ABağlantı R B İ RElemanları L İ Ğ İ (3917) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015

Grafik: Gürcistan ın Plastikten Hortumlar, Borular ve Bağlantı Elemanları (3917) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Plastikten Hortumlar, Borular ve Bağlantı Elemanları (3917) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 97

Tablo: Türkiye nin plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (3917) ihracatında 2011-2015 yılları ülke dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 745.409 842.889 898.796 924.811 707.996 Irak 114.366 178.470 201.990 150.188 109.660 Rusya Fed. 106.638 124.718 127.209 121.494 51.180 Serbest Bölg. 8.231 4.832 6.190 25.098 43.830 Türkmenistan 41.651 41.132 44.657 80.474 41.914 Gürcistan 37.729 44.196 32.035 32.602 34.734 Gana 44 454 5.554 16.066 27.815 Bulgaristan 22.672 33.480 41.423 41.822 26.838 Romanya 30.954 21.341 24.854 29.548 23.298 Azerbaycan 45.519 57.365 45.877 40.191 23.133 Cezayir 4.908 7.689 12.331 20.629 21.503 Libya 12.861 29.428 41.763 29.994 17.201 Suudi Arabistan 14.855 16.422 17.609 15.469 14.886 İran 22.656 17.712 15.992 12.252 12.763 Yeni Zellanda 448 832 372 337 12.215 Kazakistan 19.857 19.676 21.843 22.264 11.702 Diğer 262.020 245.142 259.100 286.387 235.318 Grafik: Türkiye nin Plastikten Hortumlar, Borular ve Bağlantı Elemanları (3917) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 98 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Plastik Malzemeler İthalatçısı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Kapı Ltd Tiflis Tel : +995 579461122 2 Albatros Company Ltd Tiflis Tel : +995 32344940 3 Bumba Ltd Tiflis Tel : +995 322758589 4 New Style Ltd Tiflis Tel : +995 790531696 5 Polieteleni Ltd Tiflis Tel : +995 32768401 6 Polymer Product Ltd Tiflis Tel : +995 32707577 7 Sharavandi Ltd Tiflis Tel : +995 32704648 8 Geokep Ltd - Geocap Ltd Tiflis Tel : +995 599169675 9 Anto Ltd Tiflis Tel : +995 593760796 10 Archtrade LLC Tiflis Tel : +995 322207400 11 D & G Holding Tiflis Tel : +995 32940166 12 Denola Ltd Tiflis Tel : +995 551888822 13 Hetline International LLC Tiflis Tel : +995 322430005 14 LTB Ltd Tiflis Tel : +995 322664600 15 Office Technologies Ltd Tiflis Tel : +995 32999980 16 Ani-91 Ltd Tiflis Tel : +995 322544240 17 Avon Cosmetics Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322203167 18 Business Alliance Ltd Tiflis Tel : +995 99978105 19 Flexo Food Ltd Rustavi Tel : +995 341255151 20 Geo Foods Distribution Ltd Tiflis Tel : +995 32354355 21 GEO Ltd Tiflis Tel : +995 322355205 22 Georgian Consulting Services Company Ltd Tiflis Tel : +995 322320704 23 Global Trade LTD Tiflis Tel : +995 322601122 24 Kakhaber Rurua Ltd Tiflis Tel : +995 322515181 25 Neo Exclusive Ltd Tiflis Tel : +995 32356494 26 Sinseria Trading Ltd Tiflis Tel : +995 32942650 27 Unitrade Ltd Tiflis Tel : +995 322728866 28 BSB Ltd Tiflis Tel : +995 32390071 29 Kasco Ltd Tiflis Tel : +995 322142662 30 Lux Interior Ltd Tiflis Tel : +995 32934734 31 PMG Ltd Tiflis Tel : +995 322252253 32 Super Ltd Tiflis Tel : +995 322920241 33 Baby Food Ltd Tiflis Tel : +995 322550510 34 Chimmer Ltd Tiflis Tel : +995 322997025 35 Diplomat Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 32919293 36 Miami Ltd Tiflis Tel : +995 3274512553 37 Vertex Manufacturing Ltd Tiflis Tel : +995 32923593 38 Alexander Philiuta Tiflis Tel : +995 32702258 39 Dale Ltd Tiflis Tel : +995 32293199 40 Format Ltd Tiflis Tel : +995 322398405 41 Geostar LTD Tiflis Tel : +995 322353806 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 99

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Plastik Malzemeler Bu ürün grubunda (3917) % 3,2 payla dünyadaki en büyük 8. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Plastikten monofiller, ince ve kalın çubuklar ve profiller (3916) için ortalama % 86,0 Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (3917) için ortalama % 75,2 Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (3920) için ortalama % 62,0 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (3917) ihracat birim fiyatı 2.166 $/Ton iken, dünya ortalaması 2.491 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 4.149 11.815 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Çek Cumhuriyeti - % 5,2 pazar payı Almanya - % 4,5 pazar payı Çin - % 2,9 pazar payı İtalya - % 2,9 pazar payı Irak Rusya Fed. Türkmenistan Gana Bulgaristan Romanya Azerbaycan Söz konusu ürün grubunda (3917); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 2 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı değişmemiştir. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 1 azalmıştır. % 0,2 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Önümüzdeki dönemde, uluslararası finans kuruluşlarından yaratılabilen kaynaklar ölçüsünde kentsel altyapı ve restorasyon projelerinin gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Artacak talebe bağlı olarak, yüksek kalite düşük maliyet avantajıyla, pazar payımızı arttırabileceğimiz öngörülmektedir. 100 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 101

102 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

12. Kauçuktan Dış Lastikler Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 4011 4.186.690 5.280.267 9.339.284 9.695.820 7.388.028 4.508.594 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 4011 Kauçuktan yeni dış lastikler 18.735 52 38,7 0 979.223-7 1,4 48.381 14 0,1 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 48.381 100 12.338 3.921 14 21 100 Türkiye 18.735 38,7 3.050 6.143 52 53 22 1,4 0 Çin 11.384 23,5 4.304 2.645 20 34 1 19,2 0 Japonya 5.906 12,2 1.187 4.976-9 -8 3 7,5 0 Rusya Fed. 2.928 6,1 1.295 2.261-2 12 23 1,3 0 Güney Kore 1.853 3,8 446 4.155 22 35 6 4,7 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 103

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 30.233 39.702 48.342 55.597 48.381 Türkiye 4.477 4.988 12.822 18.548 18.735 Çin 6.049 8.461 11.967 14.835 11.384 Japonya 8.501 9.080 8.486 7.118 5.906 Rusya Fed. 2.747 3.174 2.713 2.349 2.928 Güney Kore 781 2.135 2.183 2.678 1.853 Tayland 417 1.051 1.980 1.377 1.497 Beyza Rusya 718 1.100 726 703 1.291 Endonezya 2.192 2.301 1.675 1.143 795 Ukrayna 1.442 1.547 1.459 1.271 600 Romanya 669 2.502 1.127 657 418 BAE 108 152 130 1.092 402 Almanya 293 421 522 479 310 Macaristan 0 0 0 118 310 Diğer 1.837 2.793 2.554 3.227 1.954 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 104 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 1.373.787 1.229.984 1.173.227 1.161.417 979.223 Almanya 239.952 187.685 163.595 180.124 141.958 İtalya 172.273 138.503 142.432 127.090 102.556 Mısır 36.222 61.795 61.807 70.976 57.881 İspanya 66.628 56.241 64.430 51.157 43.027 İngiltere 72.066 58.139 61.195 48.769 40.389 Suudi Arabistan 48.772 48.186 42.467 42.331 39.493 Belçika 65.812 36.662 28.962 39.204 35.897 Hollanda 32.931 29.301 23.646 31.667 35.268 Fransa 59.742 57.691 49.211 38.881 34.563 ABD 11.102 12.462 10.976 7.859 30.431 Fas 15.233 17.323 26.135 27.996 27.715 Rusya Fed. 22.541 23.774 20.954 23.770 19.543 Polonya 42.621 31.232 30.959 30.932 19.430 Cezayir 22.382 24.807 21.913 24.311 18.961 Irak 20.694 24.250 33.059 23.704 18.945 Avusturya 30.603 29.317 25.183 25.907 18.665 Yunanistan 14.549 17.543 20.284 17.653 14.997 Diğer 399.661 375.073 346.014 349.085 279.507 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 105

Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Iberia Trading Ltd Mckheta Tel : +995 32530885 2 Matemotors Ltd Tiflis Tel : +995 322153737 3 Tegeta Motors Ltd Tiflis Tel : +995 322244444 106 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Kauçuktan Dış Lastikler Bu ürün grubunda % 1,4 payla dünyadaki en büyük 22. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay ortalama % 38,7 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 6.143 $/Ton iken, dünya ortalaması 3.921 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 2.261 4.976 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahip değiliz. Çin - % 23,5 pazar payı Japonya - % 12,2 pazar payı Rusya Fed. - % 6,1 pazar payı Güney Kore - % 3,8 pazar payı Almanya İtalya Mısır İspanya İngiltere Suudi Arabistan Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 52 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 7 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 14 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Fiyat dezavantajına karşın pazar payımız yükselmektedir. Lojistik olarak uzak olmasına rağmen Çin, Japonya ve Güney Kore nin Gürcistan pazarında önemli pay almaları ise dikkat çekicidir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 107

108 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

13. Ağaç Mamulleri Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 4410 20.949.644 23.205.265 20.090.355 25.716.738 16.030.421 10.537.309 4411 14.125.606 18.190.821 18.174.931 19.074.417 11.181.102 6.236.698 4418 5.114.678 4.545.583 3.170.349 6.166.170 3.575.490 1.855.771 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 4410 Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden yonga levha, oriented strand board (OSB), vb. levhalar 15.167-1 81,0 0 80.627 5 1,2 18.717-3 0,3 4411 Ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden lif levhalar Ağaçtan bina ve inşaat için 4418 marangozluk, mamulleri, doğrama parçaları 10.396 2 38,7 0 276.231 0 3,0 26.860 7 0,3 4.225-4 28,1 0 175.083 15 1,2 15.016 4 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 109

Tablo: Gürcistan ın Ağaçtan ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 18.717 100 58.637 319-3 1 100 Türkiye 15.167 81,0 49.899 304-1 3 22 1,2 0 Romanya 1.412 7,5 3.310 427 13 18 5 6,2 0 Rusya Fed. 721 3,9 2.463 293 10 2,5 0 İtalya 645 3,4 1.458 442 165 11 2,4 0 Polonya 211 1,1 187 293-26 -25 14 2,2 0 Tablo: Gürcistan ın Ağaçtan Ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 21.843 28.030 26.704 27.499 18.717 Türkiye 16.176 21.564 17.032 22.395 15.167 Romanya 917 2.395 7.843 3.383 1.412 Rusya Fed. 0 0 0 22 721 İtalya 0 79 194 715 645 Polonya 764 543 526 347 211 Ukrayna 434 441 320 250 205 Diğer 3.551 3.008 788 387 357 110 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Ağaçtan ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Ağaçtan ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 111

Tablo: Türkiye nin Ağaçtan ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 76.210 73.688 78.589 106.735 80.627 Gürcistan 20.950 23.205 20.090 25.717 16.030 Arnavutluk 4.939 4.629 6.663 11.848 10.085 Cezayir 46 70 109 1.963 6.532 Türkmenistan 5.494 9.023 9.502 11.549 5.104 Lübnan 1.121 2.249 2.776 3.895 5.039 Bulgaristan 3.542 3.213 4.040 5.044 4.745 İran 6.911 4.103 8.223 5.171 4.414 Azerbaycan 11.130 8.348 12.564 10.729 4.403 Yunanistan 145 72 81 4.783 3.086 BAE 23 40 1 154 2.975 Serbest Bölg. 598 495 745 3.725 2.582 İsrail 896 66 0 3.325 1.836 Fas 147 149 194 734 1.794 Suudi Arabistan 419 353 678 1.183 1.648 Diğer 19.847 17.674 12.922 16.917 10.350 Grafik: Türkiye nin Ağaçtan ve Diğer Odunsu Maddelerden Levhalar (4410) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 112 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Ağaç Mamulleri İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Foam Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 551888822 2 Albatros Company Ltd Tiflis Tel : +995 32344940 3 G-A-P Ltd Tiflis Tel : +995 32531696 4 GRC Ltd Tiflis Tel : +995 322355955 5 Jaokeni Company Ltd Tiflis Tel : +995 32699697 6 Ponto Lac Ltd Tiflis Tel : +995 32399463 7 Gelsori Ltd Tiflis Tel : +995 32920607 8 Peani Ltd Tiflis Tel : +995 32305531 9 Business Alliance Ltd Tiflis Tel : +995 99978105 10 Dazga Ltd Tiflis Tel : +995 322911122 11 Graphic Service Ltd Tiflis Tel : +995 32230990 12 GTV Ltd Tiflis Tel : +995 32913069 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 113

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Ağaç Mamulleri Bu ürün grubunda (4410) % 1,2 payla dünyadaki en büyük 22. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden yonga levha, oriented strand board (OSB), vb. levhalar (4410) için ortalama % 81,0 Ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden lif levhalar (4411) için ortalama % 38,7 Ağaçtan bina ve inşaat için marangozluk mamulleri, doğrama parçaları (4418) için ortalama % 28,1 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (4410) ihracat birim fiyatı 304 $/Ton iken, dünya ortalaması 319 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 293 442 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Romanya - % 7,5 pazar payı Rusya Fed. - % 3,9 pazar payı İtalya - % 3,4 pazar payı Polonya - % 1,1 pazar payı Arnavutluk Cezayir Türkmenistan Lübnan Bulgaristan İran Azerbaycan Söz konusu ürün grubunda (4410); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 1 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 5 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 3 azalmıştır. Dünya ithalatında % 0,3 Gürcistan ın payı (Ortalama) Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Önümüzdeki dönemde Gürcistan da gerçekleşmesi beklenen kamu ve özel sektör inşaat projeleri kapsamında, ağaç mamullerine olan Değerlendirme talebinde artacağı düşünülmektedir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. 114 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 115

116 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

14. Kağıt Ürünleri Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 4803 2.839.414 3.945.901 6.011.694 5.727.714 3.667.788 2.622.039 4818 25.043.267 8.102.494 9.306.651 10.620.291 11.300.855 6.077.659 4819 8.445.048 8.929.979 9.486.158 10.785.987 9.236.743 5.701.159 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 4803 4818 Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt havlu veya kağıt peçete vb. kağıtlar Tuvalet kağıtları, kağıt havlu, mendil, kumaş, masa örtüsü, kağıt mendiller vb. 3.192 13 91,6 0 190.046 11 5,4 3.486 3 0,1 12.378 14 72,8 0 101.572 7 0,9 17.002 8 0,2 Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif 4819 tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb. 9.981 15 73,9 0 335.266 4 1,5 13.514 6 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 117

Tablo: Gürcistan ın Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 17.002 100 8.707 1.953 8 9 100 Türkiye 12.378 72,8 5.415 2.286 14 15 22 0,9 0 Ukrayna 1.543 9,1 1.809 853-9 -7 46 0,3 0 Almanya 855 5,0 289 2.958 31 43 2 11,3 0 Rusya Fed. 642 3,8 580 1.107 82 116 37 0,3 0 Bulgaristan 267 1,6 111 2.405 14 18 51 0,2 0 Tablo: Gürcistan ın Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 12.284 12.930 13.271 14.814 17.002 Türkiye 7.114 8.333 8.600 10.546 12.378 Ukrayna 2.351 2.291 2.381 2.160 1.543 Almanya 317 324 456 670 855 Rusya Fed. 51 49 86 129 642 Bulgaristan 74 59 11 17 267 Avusturya 373 278 280 319 240 İtalya 252 239 168 150 230 Polonya 393 841 591 227 217 Diğer 1.359 515 696 596 633 118 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 119

Tablo: Türkiye nin Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 636.681 117.038 117.851 101.760 101.572 Irak 186.995 18.315 17.832 14.181 15.878 Gürcistan 25.043 8.102 9.307 10.620 11.301 Azerbaycan 40.743 11.771 11.788 10.029 7.617 Serbest Bölg. 2.431 283 564 5.882 5.768 Macaristan 1.578 203 158 136 4.661 Ukrayna 23.943 5.013 5.826 6.121 4.275 Bulgaristan 8.393 2.506 3.413 3.802 4.231 İngiltere 7.886 6.422 3.394 3.334 4.010 İsrail 33.353 2.645 2.670 3.355 3.848 Almanya 1.060 1.009 1.214 1.150 2.772 İran 20.785 17.337 16.614 2.940 2.671 Kazakistan 3.621 2.723 3.344 3.326 2.536 Fas 3.722 1.270 1.228 2.064 2.132 Suriye 3.992 420 2.164 1.030 1.984 Diğer 273.130 39.013 38.332 33.793 27.893 Grafik: Türkiye nin Tuvalet Kağıtları, Kağıt Havlu, Mendil, Kumaş, Masa Örtüsü, Kağıt Mendiller Vb. (4818) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 120 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Kağıt Ürünleri İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Geokep Ltd - Geocap Ltd Tiflis Tel : +995 599169675 2 American Stimul Tiflis Tel : +995 32769600 3 Caucaspak Ltd. Tiflis Tel : +995 7908000099 Kaynak : Trademap Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Kağıt Ürünleri Bu ürün grubunda (4818) % 0,9 payla dünyadaki en büyük 22. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt havlu veya kağıt peçete vb. kağıtlar (4803) için ortalama % 91,6 Tuvalet kağıtları, kağıt havlu, mendil, kumaş, masa örtüsü, kağıt mendiller vb. (4818) için ortalama % 72,8 Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb. (4819) için ortalama % 73,9 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (4818) ihracat birim fiyatı 2.286 $/Ton iken, dünya ortalaması 1.953 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 853 2.958 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahip değiliz. Ukrayna - % 9,1 pazar payı Almanya - % 5,0 pazar payı Rusya Fed. - % 3,8 pazar payı Bulgaristan - % 1,6 pazar payı Irak Azerbaycan Macaristan Ukrayna Bulgaristan Söz konusu ürün grubunda (4818); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 14 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 7 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 8 artmıştır. % 0,2 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Kağıt ürünlerinin hacimlerindeki büyüklük uzak mesafelere taşınması sırasında nakliye masrafları açısından ciddi bir olumsuzluk yaratmaktadır. Bu nedenle bu ürünlerin komşu ve çevre ülkelere ihracatı önem kazanmaktadır. Fiyat avantajımız olmamasına rağmen pazar lideriyiz. Kars-Tiflis- Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 121

122 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

15. Hazır Giyim Ürünleri Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 6103 1.367.804 1.801.936 3.380.496 4.460.194 5.546.050 4.059.566 6109 4.232.803 9.057.368 14.915.541 23.002.954 21.367.125 18.735.139 6110 2.217.499 2.414.157 3.336.078 5.017.151 4.639.164 1.482.094 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 6103 6109 Erkekler ve erkek çocuklar için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (örme) (yüzme kıyafeti hariç) Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme) 392 25 30,6 0 338.566 14 2,5 1.283 16 0 9.505 4 58,6 0 2.979.563 1 6,9 16.224 6 0 Kazak, süveter, hırka, yelek 6110 vb. eşya (örme) 7.802 5 46,3 0 1.614.178 6 3,2 16.864 7 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 123

Tablo: Gürcistan ın Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 16.224 100 1.092 14.857 6 9 100 Türkiye 9.505 58,6 809 11.749 4 9 3 6,9 0 İspanya 1.469 9,1 46 31.935 28 20 9 2,6 0 İtalya 1.065 6,6 25 42.600 5 2 10 2,6 0 Çin 865 5,3 71 12.183 0 3 1 22,1 0 İngiltere 593 3,7 15 39.533 25 14 17 1,8 0 Tablo: Gürcistan ın Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler Ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 13.231 16.077 16.321 19.117 16.224 Türkiye 8.223 10.007 9.627 10.672 9.505 İspanya 470 1.077 1.271 1.300 1.469 İtalya 905 995 916 1.161 1.065 Çin 948 918 774 1.088 865 İngiltere 326 568 763 1.606 593 BAE 537 294 558 546 555 Almanya 355 615 559 553 478 Fransa 624 616 587 524 378 Bangladeş 19 60 67 161 205 Slovakya 0 0 153 387 195 Diğer 823 924 1.042 1.118 914 124 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 125

Tablo: Türkiye nin Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 3.049.792 3.090.074 3.276.038 3.566.429 2.979.563 Almanya 925.475 815.403 897.487 1.003.447 760.412 İngiltere 389.564 420.125 387.214 500.893 446.148 İspanya 285.444 246.475 213.806 225.420 218.497 Fransa 234.537 200.062 216.828 218.024 172.058 Hollanda 158.643 166.614 178.967 186.460 153.712 Irak 122.423 187.855 269.157 291.062 147.983 İtalya 147.479 139.262 141.534 136.848 112.587 Belçika 95.493 93.639 104.207 100.906 92.493 Danimarka 120.625 129.833 123.062 120.486 84.375 Romanya 20.328 23.377 29.685 44.822 57.980 Polonya 28.962 68.747 53.317 61.345 53.355 Ukrayna 11.727 22.698 39.347 38.077 51.363 ABD 29.456 32.778 31.754 34.238 41.901 İsveç 63.309 65.065 61.960 59.089 40.789 Slovakya 10.408 14.667 29.513 27.565 38.395 Diğer 405.918 463.472 498.205 517.744 507.520 Grafik: Türkiye nin Tişörtler, Fanilalar, Atletler, Kaşkorseler ve Diğer İç Giyim Eşyası (Örme) (6109) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 126 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Hazır Giyim Ürünleri İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Caucasia Ltd Tiflis Tel : +995 32940444 2 Arccom Ltd. Tiflis Tel : +995 322694901 3 Modamania Ltd Tiflis Tel : +995 99515938 4 Sula International Ltd. Tiflis Tel : +995 322382338 5 Twin Tip Ltd Tiflis Tel : +995 598188000 6 Elit - Pro Ltd Tiflis Tel : +995 32399637 7 Super Ltd Tiflis Tel : +995 322920241 8 David Ltd Tiflis Tel : +995 32294826 9 Pierrot Le Fou Ltd Tiflis Tel : +995 322182505 10 Resource International Llc Tiflis Tel : +995 322430403 11 Individual Enterprise - Boutique 110 Tiflis Tel : +995 32956883 12 Tradeline Ltd - Levi's Store Tiflis Tel : +995 3222389812 13 Victoria 98 Ltd Tiflis Tel : +995 32920850 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 127

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Hazır Giyim Ürünleri Bu ürün grubunda (6109) % 6,9 payla dünyadaki en büyük 3. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Erkekler ve erkek çocuklar için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (örme) (yüzme kıyafeti hariç) (6103) için ortalama % 30,6 Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme) (6109) için ortalama % 58,6 Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme) (6110) için ortalama % 46,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (6109) ihracat birim fiyatı 11.749 $/Ton iken, dünya ortalaması 14.857 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 12.183 42600 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. İspanya - % 9,1 pazar payı İtalya - % 6,6 pazar payı Çin - % 5,3 pazar payı İngiltere - % 3,7 pazar payı Almanya İngiltere İspanya Fransa Hollanda Irak Söz konusu ürün grubunda (6109); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 4 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 1 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 6 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Gürcistan ın üretiminin yeterli olmaması, teknolojisini yenileyememesi, buna karşılık tüketim ürünlerine olan talebin artması ve Türk hazır giyim ürünlerinin olumu imajı, sektörün beklentisini yükseltmektedir. Güçlü altyapımız, fiyat ve kalite avantajıyla söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. 128 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 129

130 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

16. Taş, Alçı, Çimento vb. Maddelerden Eşya Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 6802 5.399.669 10.123.354 3.891.573 7.280.978 5.827.930 3.214.205 6809 3.466.529 4.537.176 4.129.800 6.031.497 3.900.446 2.360.592 6810 4.436.613 1.458.430 8.731.154 8.538.642 2.393.745 1.266.576 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 6802 Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozaik için küp şeklinde taşlar, granüller 5.933-2 44,5 0 1.016.102 5 7,0 13.328 2 0,1 6809 Alçı ve alçı esaslı bileşiklerden eşya Çimentodan, betondan veya 6810 suni taştan eşya (takviye edilmiş olsun olmasın) 4.768 3 91,4 0 36.386 5 1,9 5.217 3 0,3 3.829 1 67,1 0 51.461-3 0,6 5.706-4 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 131

Tablo: Gürcistan ın Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 13.328 100 22.555 591 2-5 100 Türkiye 5.933 44,5 8.788 675-2 -1 3 7,0 0 İtalya 2.122 15,9 759 2.796 83 71 2 12,1 0 Çin 2.024 15,2 4.892 414-4 -15 1 48,7 12 İran 1.762 13,2 5.138 343 16 19 27 0,2 12 Hindistan 300 2,3 785 382 6 14 4 6,9 12 Tablo: Gürcistan ın Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 11.085 17.402 10.569 14.371 13.328 Türkiye 5.196 10.733 3.983 6.641 5.933 İtalya 206 362 1.316 1.412 2.122 Çin 2.461 2.955 1.814 2.936 2.024 İran 943 1.261 1.213 1.610 1.762 Hindistan 188 302 176 213 300 Ermenistan 1.054 825 230 168 277 Ukrayna 401 219 122 185 196 İspanya 259 162 102 170 179 Azerbaycan 85 42 748 668 154 Yunanistan 103 129 508 99 148 Diğer 187 412 356 269 231 132 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 133

Tablo: Türkiye nin Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 863.759 942.067 1.070.901 1.124.004 1.016.102 ABD 236.014 251.363 295.084 320.527 320.335 Suudi Arabistan 61.899 84.920 93.287 108.272 111.118 Irak 78.301 97.138 112.110 110.191 80.076 BAE 29.023 41.329 44.039 45.467 49.247 Fransa 41.681 41.460 44.622 50.199 43.554 İsrail 34.669 34.000 37.010 39.016 41.217 Kanada 43.158 36.523 40.420 46.362 37.154 Avustralya 22.130 24.583 24.853 31.714 31.247 İngiltere 45.008 45.053 37.589 36.159 31.077 Türkmenistan 15.188 12.270 19.049 19.112 18.168 Almanya 16.274 16.624 15.309 20.777 17.528 Azerbaycan 24.042 25.575 44.215 26.190 16.383 Kuveyt 5.138 5.597 8.099 7.313 15.815 Rusya Fed. 21.188 22.569 33.735 27.311 14.676 Katar 5.148 6.079 16.776 9.856 13.383 Diğer 184.898 196.992 204.699 225.530 175.122 Grafik: Türkiye nin Yontulmaya Veya İnşaata Elverişli İşlenmiş Taşlar, Mozaik İçin Küp Şeklinde Taşlar, Granüller (6802) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 134 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Taş, Alçı, Çimento vb. Maddelerden Eşya İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Ar - Bat Ltd Batum Tel : +995 8822274858 2 Comodin LLC Tiflis Tel : +995 32388898 3 Demasi Ltd - Gallery Demasi Tiflis Tel : +995 322920210 4 Eurotechnologies LLC Tiflis Tel : +995 322385238 5 Graniti Ltd Tiflis Tel : +995 32910146 6 Individual Enterprise George Buachidze Tiflis Tel : +995 32352695 7 Mari Ltd Tiflis Tel : +995 32780501 8 Universal Ltd Tiflis Tel : +995 322369911 9 Ices Ltd. - Industrial Construction Engineering Solutionis Tiflis Tel : +995 322432303 10 Black Sea Group Ltd Tiflis Tel : +995 322207475 11 Heidelbergbeton Georgia LLC Tiflis Tel : +995 322436436 12 Nola Ltd Tiflis Tel : +995 32454094 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 135

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Taş, Alçı, Çimento vb. Maddelerden Eşya Bu ürün grubunda (6802) % 7,0 payla dünyadaki en büyük 3. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozaik için küp şeklinde taşlar, granüller (6802) için ortalama % 44,5 Alçı ve alçı esaslı bileşiklerden eşya (6809) için ortalama % 91,4 Çimentodan, betondan veya suni taştan eşya (takviye edilmiş olsun olmasın) (6810) için ortalama % 67,1 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (6802) ihracat birim fiyatı 675 $/Ton iken, dünya ortalaması 591 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 343 2.796 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahip değiliz. İtalya - % 15,9 pazar payı Çin - % 15,2 pazar payı İran - % 13,2 pazar payı Hindistan - % 2,3 pazar payı Suudi Arabistan Irak BAE Fransa İngiltere Türkmenistan Söz konusu ürün grubunda (6802); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 2 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 5 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 2 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Önümüzdeki dönemde, kentsel altyapı ve restorasyon projelerinin gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Ülkemiz, müteahhitlik sektöründeki tecrübesi ve güçlü altyapısıyla, gelişen bu pazardaki payını arttırabilecek potansiyele sahiptir. Fiyattaki dezavantajımıza rağmen ürün kalitemizle pazar lideriyiz. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. 136 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 137

138 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

17. Seramik Döşeme Mamulleri Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 6908 19.618.492 21.315.883 18.332.616 13.636.962 7.235.179 4.555.060 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Cilalı veya sırlı seramikten döşeme veya kaplama 6908 karoları ve kaldırım taşları; cilalı veya sırlı mozaik küpler vb. 7.955-22 19,3 0 427.804-1 3,2 41.173 3 0,3 Tablo: Gürcistan ın Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları Ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler Vb. (6908) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 41.173 100 123.175 334 3 11 100 İran 14.074 34,2 57.955 243 61 75 29 0,3 0 İspanya 10.800 26,2 25.097 430 6 18 2 18,7 0 Türkiye 7.955 19,3 20.826 382-22 -23 4 3,2 0 Çin 4.057 9,9 12.698 319 6 14 1 34,4 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 139

İtalya 2.729 6,6 3.190 855 2 3 3 17,5 0 Tablo: Gürcistan ın Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları Ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler Vb. (6908) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 38.850 41.659 42.444 48.596 41.173 İran 2.720 3.992 13.010 17.158 14.074 İspanya 8.629 7.599 9.104 8.807 10.800 Türkiye 20.895 21.758 14.557 12.555 7.955 Çin 3.356 4.694 2.502 5.848 4.057 İtalya 2.378 2.754 2.549 2.462 2.729 Hindistan 0 0 211 1.177 364 Ukrayna 105 109 0 10 360 BAE 389 148 36 71 299 Diğer 379 604 475 508 534 Grafik: Gürcistan ın Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları Ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler Vb. (6908) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 140 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler vb. (6908) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler vb. (6908) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 447.371 504.596 527.975 510.754 427.804 ABD 15.171 24.722 32.506 43.307 52.510 İsrail 54.412 55.864 57.715 59.122 51.188 İngiltere 42.164 50.109 42.596 49.310 44.743 Almanya 41.284 39.776 37.191 40.523 42.121 Kanada 23.778 32.592 42.711 46.698 36.930 Romanya 14.471 15.893 15.513 16.373 15.574 Fransa 23.536 24.152 21.886 20.314 15.408 Irak 35.717 56.952 44.982 34.625 13.036 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 141

Azerbaycan 31.554 32.721 37.449 22.359 10.268 Finlandiya 11.464 11.462 12.434 12.876 10.094 İsveç 8.775 9.081 9.607 9.184 8.549 Türkmenistan 9.333 8.520 7.493 9.730 7.903 Gürcistan 19.618 21.316 18.333 13.637 7.235 Belçika 9.324 8.999 7.529 7.950 7.031 Suudi Arabistan 6.624 8.882 10.183 6.763 6.969 Diğer 100.146 103.554 129.849 117.983 98.241 Grafik: Türkiye nin Cilalı Veya Sırlı Seramikten Döşeme Veya Kaplama Karoları ve Kaldırım Taşları; Cilalı Veya Sırlı Mozaik Küpler vb. (6908) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 142 Tablo: Gürcistan ın Seramik Döşeme Mamulleri İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Bmc Gorgia Ltd. - Gorgia Batum Tel : +995 422275689 2 Ar - Bat Ltd Tiflis Tel : +995 8822274858 3 Comodin LLC Tiflis Tel : +995 32388898 4 Demasi Ltd - Gallery Demasi Tiflis Tel : +995 322920210 5 Eurotechnologies LLC Tiflis Tel : +995 322385238 6 Graniti Ltd Tiflis Tel : +995 32910146 7 Individual Enterprise George Buachidze Tiflis Tel : +995 32352695 8 Mari Ltd Tiflis Tel : +995 32780501 GÜRCİSTAN Hedef Pazar-Ürün Analizi 9 Universal Ltd Tiflis Tel : +995 322369911 10 Peani Ltd Tiflis Tel : +995 32305531 11 Gelsori Ltd Tiflis Tel : +995 32920607 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme Seramik Döşeme Mamulleri Bu ürün grubunda (6908) % 3,62 payla dünyadaki en büyük 4. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay, ortalama % 19,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (6908) ihracat birim fiyatı 382 $/Ton iken, dünya ortalaması 334 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 243 855 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahip değiliz. İran - % 34,2 pazar payı İspanya - % 26,2 pazar payı Çin - % 9,9 pazar payı İtalya - % 6,6 pazar payı ABD İsrail İngiltere Almanya Kanada Romanya Fransa Söz konusu ürün grubunda (6908); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 22 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 1 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 3 artmıştır. % 0,3 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Fiyattaki dezavantajımız nedeniyle, son yıllarda ucuz İran ürünlerine talep artmıştır. Büyüyen bu pazarda, kaliteli ürün imajımızı oluşturmamız gerekmektedir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın tekrar artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 143

144 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

18. Demir Çelik Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 7208 2.596.526 3.879.067 3.873.642 5.585.268 5.662.157 9.841.967 7210 19.168.109 32.089.947 22.172.711 20.980.282 11.573.329 4.115.199 7214 2.178.169 8.745.078 9.527.163 13.472.258 10.863.316 4.694.089 7216 13.672.528 18.056.799 14.985.376 17.941.779 11.604.290 6.610.678 Kaynak : TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 7208 7210 7214 Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış) Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamulleri, genişliği 600 mm veya daha fazla olanlar (kaplanmış olanlar) Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olaniar dahil) 6.235 15 66 0 777.583-5 2 9.453-8 0 11.355-10 28,2 0 271.625-11 0,6 40.201 5 0,1 10.502 48 18,3 0 3.077.933-10 21,5 57.311 7 0,3 Demir veya alaşımsız çelikten 7216 profiller 12.509-3 68,3 0 798.251-10 6,8 18.326-11 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 145

Tablo: Gürcistan ın Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 57.311 100 128.525 446 7 19 100 Ukrayna 42.248 73,7 97.506 433 1 13 3 5,8 0 Türkiye 10.502 18,3 19.486 539 48 68 1 21,5 0 Rusya Fed. 3.503 6,1 9.146 383 62 168 7 4 0 Azerbaycan 516 0,9 1.355 381 86 0,0 0 Yunanistan 437 0,8 867 504 26 0,9 0 Tablo: Gürcistan ın Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 48.970 46.501 54.491 66.636 57.311 Ukrayna 46.575 37.179 43.952 51.746 42.248 Türkiye 1.807 8.624 9.652 13.232 10.502 Rusya Fed. 203 100 16 41 3.503 Azerbaycan 0 0 0 124 516 Yunanistan 0 344 213 590 437 Diğer 385 254 658 901 102 146 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Grafik: Türkiye nin Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 147

Harita: Gürcistan ın Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Demir Veya Alaşımsız Çelikten Çubuklar (7214) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 4.744.088 5.402.330 4.849.105 4.341.113 3.077.933 ABD 239.835 366.007 361.036 523.156 563.180 BAE 774.079 606.832 597.566 714.509 522.587 Mısır 252.848 282.024 118.841 233.839 324.586 Irak 606.154 820.844 948.651 442.721 273.707 İsrail 280.436 282.127 312.851 342.953 196.152 Yemen 148.184 298.930 354.840 356.307 127.257 Etiyopya 122.374 188.694 152.139 133.447 122.927 Kuveyt 80.181 49.083 33.271 79.449 81.604 Peru 158.545 133.229 131.581 79.974 78.011 Umman 31.321 37.584 55.782 88.814 73.297 Brezilya 87.577 100.218 126.076 134.473 64.617 Suudi Arabistan 160.431 427.299 293.127 121.353 63.879 Suriye 93.188 1.377 15.213 49.542 63.500 Kolombiya 27.548 42.108 12.738 26.230 38.836 Diğer 1.681.387 1.765.971 1.335.404 1.014.344 483.788 148 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Demir Çelik Bu ürün grubunda (7214) % 21,5 payla dünyadaki en büyük 1. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış) (7208) için ortalama % 66,0 Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamulleri, genişliği 600 mm veya daha fazla olanlar (kaplanmış olanlar) (7210) için ortalama % 28,2 Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olaniar dahil) (7214) için ortalama % 18,3 Demir veya alaşımsız çelikten profiller (7216) için ortalama % 68,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (7214) ihracat birim fiyatı 539 $/Ton iken, dünya ortalaması 446 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 383 504 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahip değiliz. Ukrayna - % 73,7 pazar payı Rusya Fed. - % 6,1 pazar payı Azerbaycan - % 0,9 pazar payı Yunanistan - % 0,8 pazar payı ABD BAE Mısır Irak İsrail Yemen Etiyopya Söz konusu ürün grubunda (7214); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 48 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 10 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 7 artmıştır. Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme % 0,3 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. İnşaat sektöründe planlanan projeler sonucunda görülmesi beklenen canlanma bu ürüne olan talebi artıracaktır. Pazarda rakibimiz konumundaki tek ülke Ukrayna dır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve dünyada lider konumda bulunduğumuz söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 149

150 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

19. Demir Çelikten Eşya Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 7305 1.139.133 1.613.257 729.450 9.770.001 4.899.110 546.672 7306 17.948.803 41.958.332 33.205.870 33.870.317 24.794.536 26.351.081 7307 2.911.862 3.134.025 4.343.829 3.421.614 2.684.393 2.614.940 7308 34.466.049 32.844.913 27.639.664 34.971.344 33.360.651 29.035.998 7321 4.199.633 4.935.441 5.443.694 6.519.424 5.059.009 1.616.165 7322 3.913.963 4.493.907 5.616.011 6.003.365 3.869.815 2.082.801 7323 3.347.337 3.218.358 3.283.539 3.558.298 2.635.254 1.606.557 7326 5.799.191 7.766.793 7.726.406 7.363.994 5.372.352 4.396.761 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan dış ticaret hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 7305 7306 7307 7308 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular (kaynaklı, perçinli) (kesitleri daire şeklinde, dış çapı > 406,4 mm) Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller Demir veya çelikten boru bağlantı parçaları (rakorlar, dirsekler ve manşonlar gibi) Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb. 3.731 76 5,1 0 193.877-8 2 72.889 28 0,7 31.803 10 78,3 0 1.018.800-6 5,1 40.597 5 0,2 2.629 4 29 0 121.873-1 0,7 9.057 8 0,0 41.088-1 64,7 0 1.245.014 3 2,6 63.541-9 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 151

7321 7322 7323 Demir veya çelikten sobalar, mutfak soba ve ocakları, barbekü, mangal, gaz ocakları vb ile bunların aksam ve parçaları Demir veya çelikten elektriksiz merkezi ısıtmaya mahsus radyatör, motorlu hava püskürtücüler, bunların aksam-parçası Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. 5.902 5 44,9 0 326.829 0 3,4 13.152-4 0,1 4.297 4 81,9 0 387.750-3 12,6 5.247 0 0,2 2.404 7 32,1 0 254.627 6 2,2 7.486 0 0,1 Demir veya çelikten diğer 7326 eşya 7.599 1 30,7 0 587.783-1 1,3 24.723 5 0,1 Tablo: Gürcistan ın Demir Veya Çelikten İnşaat Ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, Vb. (7308) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 63.541 100 33.474 1.898-9 -1 100 Türkiye 41.088 64,7 21.537 1.908-1 -8 9 2,6 0 Çin 5.362 8,4 2.393 2.241 8 4 1 25,0 11,2 Letonya 2.700 4,2 1.711 1.578 303 374 43 0,2 0 İtalya 2.569 4,0 2.127 1.208-13 32 6 3,6 0 Ukrayna 2.214 3,5 1.279 1.731-34 -38 44 0,2 0 152 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Demir Veya Çelikten İnşaat Ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, Vb. (7308) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 102.109 92.901 65.449 90.771 63.541 Türkiye 42.805 43.196 36.706 43.477 41.088 Çin 7.310 7.524 11.141 30.627 5.362 Letonya 6 59 529 230 2.700 İtalya 1.589 18.287 2.455 1.820 2.569 Ukrayna 11.603 2.232 3.303 1.027 2.214 Rusya Fed. 121 122 701 1.054 1.921 Almanya 2.817 2.160 1.657 1.749 1.893 İspanya 23.699 914 754 1.445 761 Avusturya 1.927 433 956 1.729 621 Çek Cum. 439 382 137 321 528 Diğer 9.798 17.591 7.108 7.288 3.882 Grafik: Gürcistan ın Demir Veya Çelikten İnşaat Ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, Vb. (7308) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 153

Harita: Gürcistan ın Demir Veya Çelikten İnşaat ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, vb. (7308) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Demir Veya Çelikten İnşaat ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, vb. (7308) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 1.101.612 1.344.565 1.384.929 1.473.186 1.245.014 Türkmenistan 140.086 136.624 128.316 206.085 236.365 Irak 207.763 321.121 342.456 361.939 193.447 Cezayir 21.727 58.755 44.988 65.415 71.031 Azerbaycan 95.274 125.632 134.541 126.771 70.640 Serbest Bölg. 38.036 28.397 36.644 110.439 59.874 Suudi Arabistan 21.238 42.937 42.868 48.821 46.268 Gürcistan 34.474 32.845 27.640 34.971 33.361 Etiyopya 3.727 26.075 3.701 639 26.186 Almanya 28.969 43.205 32.908 28.555 25.118 Katar 5.776 6.530 9.698 8.564 24.248 Rusya Fed. 26.334 46.459 46.621 34.563 23.846 Nijerya 14.002 24.063 29.221 34.756 22.628 Kazakistan 12.650 16.773 23.030 23.051 21.629 Diğer 451.551 435.153 482.299 388.620 390.375 154 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Türkiye nin Demir Veya Çelikten İnşaat ve İnşaat Aksamı, İnşaatta Kullanılmak Üzere Hazırlanmış Demir Veya Çelikten Sac, Çubuk, Vb. (7308) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Demir Çelikten Eşya İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Interplast Ltd Tiflis Tel : +995 32450716 2 Ices Ltd. - Industrial Construction Engineering Solutionis Tiflis Tel : +995 322432303 3 Albatros Company Ltd Tiflis Tel : +995 32344940 4 Geosteel Ltd Rustavi Tel : +995 341241011 5 Black Sea Group Ltd. Tiflis Tel : +995 322207475 6 Bmc Gorgia Ltd. - Gorgia Batum Tel : +995 422275689 7 Heidelbergcement Georgia Llc Tiflis Tel : +995 322474747 8 Elita Burji Ltd Tiflis Tel : +995 322791331 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 155

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Demir Çelikten Eşya Bu ürün grubunda (7308) % 2,6 payla dünyadaki en büyük 9. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular (kaynaklı, perçinli) (kesitleri daire şeklinde, dış çapı > 406,4 mm) (7305) için ortalama % 5,1 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller (7306) için ortalama % 78,3 Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb. (7308) için ortalama % 64,7 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (7308) ihracat birim fiyatı 1.908 $/Ton iken, dünya ortalaması 1.898 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 1.208 2.241 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalama fiyatına yakınız. Çin - % 8,4 pazar payı Letonya - % 4,2 pazar payı İtalya - % 4,0 pazar payı Ukrayna - % 3,5 pazar payı Türkmenistan Irak Cezayir Azerbaycan Suudi Arabistan Etiyopya Söz konusu ürün grubunda (7308); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 1 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 3 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 9 azalmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Son yllarda inşaat sektöründe yaşanan hareketlilik ve ihtiyaç duyulan projelerle birlikte talebin artacağı düşünülmektedir. Kars-Tiflis- Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracatımızın artacağı öngörülmektedir. 156 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 157

158 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

20. Alüminyum Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 7604 16.968.738 15.300.862 12.693.996 14.824.783 13.162.855 7.773.206 7610 7.379.766 12.431.837 8.951.855 10.027.724 4.999.915 3.883.137 7612 1.861.559 3.233.389 3.708.894 4.026.134 3.335.446 1.625.503 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 7604 7610 Alüminyumdan çubuklar ve profiller Alüminyumdan inşaat ve inşaat aksamı (köprüler, köprü aksamı, kuleler, pilonlar, ayaklar, sütunlar, kapı, pencere vb) Alüminyumdan depo, fıçı, varil, vb. kaplar; hacmi 7612 <=300 lt (sıkıştırılmış veya sıvılaştırılmış gaz için olanlar hariç) 10.850-3 72,8 0 605.673 0 3,5 14.905-2 0,1 3.912-10 54,9 0 233.279 4 2 7.126-11 0,1 4.010 13 68,4 0 66.621 6 1,4 5.859 18 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 159

Tablo: Gürcistan ın Alüminyumdan Çubuklar ve Profiller (7604) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 14.905 100 3.128 4.765-2 2 100 Türkiye 10.850 72,8 2.607 4.162-3 2 7 3,5 0 Almanya 1.737 11,7 200 8.685 8 13 2 8,6 0 Ukrayna 798 5,4 100 7.980-3 1 54 0,1 0 Çin 462 3,1 60 7.700 8-6 1 24,0 0 Yunanistan 350 2,3 69 5.072 38 60 16 1,4 0 Tablo: Gürcistan ın Alüminyumdan Çubuklar ve Profiller (7604) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 15.453 16.475 10.305 14.781 14.905 Türkiye 11.858 11.878 7.850 10.561 10.850 Almanya 1.601 933 758 1.687 1.737 Ukrayna 696 1.012 773 588 798 Çin 294 1.289 66 1.099 462 Yunanistan 71 112 82 117 350 Rusya Fed. 13 0 9 21 149 İspanya 65 209 183 17 148 Polonya 71 112 100 131 99 Diğer 784 929 482 560 313 160 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Alüminyumdan Çubuklar ve Profiller (7604) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Alüminyumdan Çubuklar Ve Profiller (7604) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 161

Tablo: Türkiye nin Alüminyumdan Çubuklar Ve Profiller (7604) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 628.828 614.284 617.611 656.502 605.673 Almanya 200.292 176.334 151.279 161.250 139.946 Irak 64.969 72.660 72.725 70.308 59.095 Türkmenistan 10.686 11.604 15.543 20.713 26.266 Serbest Bölg. 6.711 11.550 17.528 23.596 21.034 İran 17.909 15.250 15.699 20.245 20.342 Avusturya 20.787 17.471 16.893 19.157 17.881 Azerbaycan 15.318 21.106 25.871 23.961 17.168 Tunus 746 1.630 5.479 10.747 15.597 Fransa 24.460 22.793 20.843 21.324 14.997 İsrail 6.774 7.092 11.377 12.300 14.812 İngiltere 15.818 13.163 12.486 14.573 14.674 Çek Cum. 13.775 12.717 11.568 14.347 14.403 Bulgaristan 25.982 23.100 20.767 20.867 14.145 Gürcistan 16.969 15.322 12.694 14.825 13.163 Diğer 187.630 192.493 206.860 208.291 202.156 Grafik: Türkiye nin Alüminyumdan Çubuklar Ve Profiller (7604) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 162 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Alüminyum İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Albatros Company Ltd Tiflis Tel : +995 32344940 Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Alüminyum Bu ürün grubunda (7604) % 3,5 payla dünyadaki en büyük 7. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Alüminyumdan çubuklar ve profiller (7604) için ortalama % 72,8 Alüminyumdan inşaat ve inşaat aksamı (köprüler, köprü aksamı, kuleler, pilonlar, ayaklar, sütunlar, kapı, pencere vb) (7610) için ortalama % 54,9 Alüminyumdan depo, fıçı, varil, vb. kaplar; hacmi <=300 lt (sıkıştırılmış veya sıvılaştırılmış gaz için olanlar hariç) (7612) için ortalama % 68,4 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (7604) ihracat birim fiyatı 4.162 $/Ton iken, dünya ortalaması 4.765 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 5.072 8.685 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Almanya - % 11,7 pazar payı Ukrayna - % 5,4 pazar payı Çin - % 3,1 pazar payı Yunanistan - % 2,3 pazar payı Almanya Irak Türkmenistan İran Avusturya Azerbaycan Söz konusu ürün grubunda (7604); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 3 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı değişmemiştir. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 2 azalmıştır. Dünya ithalatında % 0,1 Gürcistan ın payı (Ortalama) Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Son yıllarda inşaat sektörünün canlanıp hız kazanmasının, sektörün büyümesinde önemli bir etken olması beklenmektedir. Kars- Değerlendirme Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 163

164 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

21. Adi Metallerden Eşyalar Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 8302 9.389.642 9.459.549 9.755.972 11.663.610 8.599.582 5.052.977 8311 4.162.898 4.096.014 3.969.231 4.427.814 3.693.024 2.243.048 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan dış ticaret hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 8302 Adi metallerden donanım, tertibat vb. eşya (mobilya, kapı, pencere, bavul, askılık vb. için) 7.085 3 49,0 0 421.977 6 1,4 14.455 4 0,0 Adi metallerden tel, çubuk, ince 8311 boru, levha, elektrot vb. eşya 2.711-2 72,1 0 61.909 3 2,1 3.759-2 0,1 Tablo: Gürcistan ın Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 14.455 100 3.694 3.913 4 11 100 0 Türkiye 7.085 49,0 1.865 3.799 3 5 14 1,4 0 Çin 2.620 18,1 831 3.153 23 25 1 31,2 0 Hong Kong 1.011 7,0 468 2.160 40 50 24 0,6 0 Polonya 902 6,2 185 4.876 4 9 8 2,5 0 Macaristan 519 3,6 67 7.746-1 4 26 0,6 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 165

Tablo: Gürcistan ın Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 13.071 15.122 15.082 18.328 14.455 Türkiye 6.845 8.246 7.921 10.035 7.085 Çin 1.335 1.226 1.767 2.587 2.620 Hong Kong 233 351 345 527 1.011 Polonya 814 1.054 1.542 1.267 902 Macaristan 606 715 529 876 519 Almanya 1.088 837 563 721 379 Ukrayna 87 216 210 171 377 İtalya 629 676 619 474 367 BAE 561 632 502 448 357 Avusturya 292 223 114 335 140 Fransa 13 12 89 115 103 Rusya Fed. 190 82 109 145 102 Diğer 376 852 770 624 489 Grafik: Gürcistan ın Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 166 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 355.245 391.763 436.578 513.877 421.977 Rusya Fed. 41.806 54.223 57.660 53.775 41.506 Romanya 24.706 29.149 32.058 34.264 33.937 İran 35.742 29.813 41.285 77.005 32.115 ABD 1.946 2.670 3.997 16.737 28.291 Almanya 35.870 35.357 33.196 32.151 25.822 Irak 20.191 24.163 25.316 22.146 19.811 İspanya 6.056 5.967 10.569 20.834 18.909 İngiltere 9.272 8.899 8.535 8.124 12.922 Azerbaycan 13.231 15.020 18.158 19.406 12.808 Suudi Arabistan 3.672 5.980 8.251 11.798 11.209 Bulgaristan 7.959 7.851 8.455 11.569 10.069 Ukrayna 23.377 27.323 18.805 18.994 9.105 Kazakistan 10.776 13.272 12.510 12.720 8.740 Gürcistan 9.390 9.478 9.756 11.664 8.600 Diğer 111.247 122.599 148.022 162.696 148.128 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 167

Grafik: Türkiye nin Adi Metallerden Donanım, Tertibat vb. Eşya (8302) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Adi Metallerden Eşyalar İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Atg Ltd Tiflis Tel : +995 79119988 2 Foam Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 551888822 3 Sigma+ Ltd Tiflis Tel : +995 593136150 Kaynak : Trademap 168 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Adi Metallerden Eşyalar Bu ürün grubunda (8302) % 1,4 payla dünyadaki en büyük 14. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Adi metallerden donanım, tertibat vb. eşya (mobilya, kapı, pencere, bavul, askılık vb için) (8302) için ortalama % 49,0 Adi metallerden tel, çubuk, ince boru, levha, elektrot vb. eşya (8311) için ortalama % 72,1 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (8302) ihracat birim fiyatı 3.799 $/Ton iken, dünya ortalaması 3.913 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 2.160 7.746 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında (Çin dışında) rekabet avantajına sahibiz. Çin - % 18,1 pazar payı Hong Kong - % 7,0 pazar payı Polonya - % 6,2 pazar payı Macaristan - % 3,6 pazar payı Rusya Fed. Romanya İran ABD Almanya Irak İspanya Söz konusu ürün grubunda (7604); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 3 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 6 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 4 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Çin in fiyat avantajıyla pazar payını artırması dikkat çekmektedir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 169

170 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

22. Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar Tablo: Türkiye den Gürcistan a ihracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 8403 3.972.660 4.403.062 4.417.391 4.471.836 4.052.565 1.709.962 8413 6.547.701 6.073.378 5.758.235 4.263.172 2.988.398 2.941.236 8414 5.425.247 5.003.187 5.902.882 5.749.043 4.397.413 3.296.882 8418 26.234.297 26.672.898 23.848.820 25.165.162 16.457.009 13.105.014 8419 2.321.675 1.618.846 2.173.129 7.343.159 2.006.310 1.548.435 8428 3.503.682 2.838.148 2.136.316 3.502.586 2.753.326 2.695.614 8429 6.642.753 4.788.490 1.752.040 4.880.163 6.606.359 1.027.885 8431 5.049.192 7.198.119 5.160.425 6.696.506 8.987.622 5.116.947 8450 8.590.504 8.578.292 8.837.107 9.021.099 4.607.718 3.074.986 8474 4.448.951 5.542.228 6.944.426 8.549.682 8.875.244 5.436.287 8479 3.248.708 2.876.055 4.017.993 6.067.108 3.921.074 3.253.647 8481 4.847.512 6.925.114 7.876.500 10.826.491 7.432.388 7.030.855 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 8403 Merkezi ısıtma kazanları (84.02 pozisyonundakiler hariç) 8413 Sıvılar için pompalar (ölçü tertibatı olsun olmasın) ve sıvı elevatörleri 8414 Hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar 3.779-1 28 0 377.866 3 6,1 13.511 8 0,2 5.065-8 21,6 0 383.777 3 0,6 23.448 2 0,0 4.684-1 13,3 0 318.897-1 0,5 35.235 15 0,1 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 171

8418 Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları 8419 Isı değişikliği yöntemi ile maddeleri işlemek için cihazlar, elektrikli olmayan şofbenler veya depolu su ısıtıcıları 8428 Kaldırma, elleçleme, yükleme, boşaltma makinaları (asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler, teleferikler vb) 8429 Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb. 8431 Özellikle 84.25 ila 84.30 pozisyonlarındaki makina ve cihazlar ile birlikte kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar 8450 Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil) 8474 Toprak, taş, metal cevheri vb. ayıklama, eleme, tasnif, ayırma, yıkama, kırma, öğütme, yoğurma, kalıplama vb. makinaları 8479 Kendine özgü bir fonksiyonu olan diğer makinalar ve mekanik cihazlar 8481 Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) vb. cihazlar 17.403-7 34,1 0 1.721.260-1 4,3 51.110-1 0,1 3.162 32 14,9 0 178.105 3 0,5 21.218 16 0,1 6.094 2 21,0 0 147.182 6 0,6 29.071 0 0,1 14.521 8 34,2 0 88.583-3 0,3 42.456 3 0,1 4.556-4 28,4 0 473.901-7 0,8 16.061-13 0,0 5.545-10 28,1 0 922.297 7 7 19.740-7 0,1 8.806 9 37 0 333.266 0 2,1 23.780 8 0,1 4.334 16 26 0 294.521 9 0,4 16.673 4 0 11.009 23 23,9 0 491.959 7 0,6 46.103 16 0,1 Tablo: Gürcistan ın Buzdolapları, Dondurucular, Diğer Soğutucu ve Dondurucu Cihazlar ve Isı Pompaları (8418) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 51.110 100 8.934 5.721-1 0 100 Türkiye 17.403 34,1 2.974 5.852-7 -10 8 4,3 0 Çin 9.611 18,8 2.157 4.456 24 24 1 19,8 0 Tayland 8.563 16,8 1.621 5.283 0-2 7 4,6 0 İtalya 2.345 4,6 211 11.114-20 -10 3 7,5 0 BAE 1.825 3,6 309 5.906-12 -14 31 0,4 0 172 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Buzdolapları, Dondurucular, Diğer Soğutucu ve Dondurucu Cihazlar ve Isı Pompaları (8418) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 59.948 61.115 67.998 77.768 51.110 Türkiye 23.895 26.858 24.279 24.906 17.403 Çin 4.529 9.868 9.650 18.941 9.611 Tayland 11.417 7.811 13.479 13.785 8.563 İtalya 6.932 3.837 3.282 3.640 2.345 BAE 3.264 3.471 6.072 3.155 1.825 Rusya Fed. 284 1.340 828 247 1.583 Ukrayna 1.220 1.713 2.479 1.423 1.359 Güney Kore 891 1.622 1.175 2.030 868 Bulgaristan 385 313 850 274 865 Fransa 91 439 82 471 761 Polonya 292 419 538 1.321 750 Almanya 2.739 984 724 1.102 687 Yunanistan 153 470 765 1.630 604 Diğer 3.858 1.969 3.798 4.846 3.885 Grafik: Gürcistan ın Buzdolapları, Dondurucular, Diğer Soğutucu Ve Dondurucu Cihazlar Ve Isı Pompaları (8418) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 173

Harita: Gürcistan ın Buzdolapları, Dondurucular, Diğer Soğutucu Ve Dondurucu Cihazlar Ve Isı Pompaları (8418) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) 174 Tablo: Türkiye nin buzdolapları, dondurucular, diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları (8418) ihracatında 2011-2015 yılları ülke dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 1.810.523 1.961.868 1.951.734 2.019.486 1.721.260 İngiltere 270.032 293.138 286.471 287.371 222.308 Almanya 212.173 236.595 225.026 218.255 188.426 Fransa 185.539 178.046 154.885 153.350 131.387 ABD 38.118 58.351 72.122 94.800 101.850 İspanya 59.986 73.317 73.375 84.785 82.392 İtalya 92.245 104.411 94.279 94.783 81.251 Irak 92.196 98.451 107.754 88.489 78.339 İsrail 44.857 60.179 70.622 58.288 54.165 İsveç 41.026 52.374 51.871 56.791 49.023 Polonya 44.975 40.021 44.744 43.690 45.454 Cezayir 46.743 39.999 38.818 41.109 39.866 Romanya 35.436 30.128 31.843 42.020 36.973 Fas 29.800 34.603 33.616 36.336 35.008 Hollanda 35.366 34.602 29.557 35.672 29.775 Diğer 582.034 627.649 636.746 683.741 545.043 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Türkiye nin Buzdolapları, Dondurucular, Diğer Soğutucu ve Dondurucu Cihazlar ve Isı Pompaları (8418) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Tablo: Gürcistan ın Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Cps Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322374805 2 Eurotechnologies Llc Tiflis Tel : +995 322385238 3 G. G. M. C. Ltd Tiflis Tel : +995 32954767 4 GT Group Ltd Tiflis Tel : +995 322740740 5 Ibertech Ltd Tiflis Tel : +995 32335888 6 Intertechnics Ltd Tiflis Tel : +995 32596591 7 Spectechnicaresources OOO Tiflis Tel : +995 32242560 8 Business Alliance Ltd Tiflis Tel : +995 99978105 9 Caucassioni - Iberia Ltd Tiflis Tel : +995 32940444 10 Dazga Ltd Tiflis Tel : +995 322911122 11 G & N Trading International Ltd Tiflis Tel : +995 32954478 12 Graphic Service Ltd Tiflis Tel : +995 32230990 13 Gtv Ltd Tiflis Tel : +995 32913069 14 Neo Exclusive Ltd Tiflis Tel : +995 32356494 15 Sinseria Trading Ltd Tiflis Tel : +995 32942650 16 Ecoline Ltd Tiflis Tel : +995 320983003 17 Gnp Ltd Tiflis Tel : +995 322945608 18 Innovator Ltd Tiflis Tel : +995 322541431 19 J & J Tiflis Tel : +995 32933834 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 175

20 Lazer 2 Batum Tel : +995 22273155 21 Terma Ltd Tiflis Tel : +995 32241100 22 Veziri OOO Tiflis Tel : +995 32251614 23 Atg Ltd Tiflis Tel : +995 79119988 24 Thermoimpex Ltd Tiflis Tel : +995 32399693 25 Bolnis-Agrotechnika Ltd - Bolnis Agrotechnics Ltd Bolnisi Tel : +995 790928282 26 MBG Center Ltd Tiflis Tel : +995 32514611 27 Solar Plus Ltd Batum Tel : +995 882216064 28 Verona Ltd Tiflis Tel : +995 32341758 29 Wine-Business-Consulting Ltd Telavi Tel : +995 32506465 30 Geo Carta LTD Tiflis Tel : +995 599432555 31 Carotomotive Ltd Tiflis Tel : +995 32982713 32 Amiga Ltd Tiflis Tel : +995 322693169 33 Casa calda LTD Tiflis Tel : +995 32311525 34 El Industry Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322537915 35 Geopipe Ltd Tiflis Tel : +995 322699031 36 Saktechmontaj Ltd Tiflis Tel : +995 32220181 37 Sido Ltd Tiflis Tel : +995 32344341 Kaynak : Trademap 176 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar Bu ürün grubunda (8418) % 4,3 payla dünyadaki en büyük 8. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları (8418) için ortalama % 34,1 Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb. (8429) için ortalama % 34,2 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (8418) ihracat birim fiyatı 5.852 $/Ton iken, dünya ortalaması 5.721 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 4.456 11.114 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalama fiyatına yakınız. Çin - % 18,8 pazar payı Tayland - % 16,8 pazar payı İtalya - % 4,6 pazar payı BAE - % 3,6 pazar payı İngiltere Almanya Fransa ABD İspanya İtalya Irak Söz konusu ürün grubunda (8418); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 7 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 1 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 1 azalmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Çin ve Tayland ın fiyat avantajıyla pazar paylarını artırmaları dikkat çekmektedir. Makina sektörü, Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörleri arasında yer almaktadır. Teknoloji odaklı yapısı ile Türkiye nin en çok Ar-Ge yatırımı yapılan ve en yüksek patent sayısına sahip sektörüdür. Sektörün rekabet gücünü arttıran diğer bir etken ise lojistik avantajıdır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanması ile birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 177

178 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

23. Elektrikli Makine, Cihaz ve Aksamları Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 8502 6.792.972 5.815.813 3.787.141 5.531.336 5.120.960 2.619.086 8504 2.144.875 3.182.723 2.785.199 6.364.224 2.979.646 10.697.686 8507 5.653.555 3.971.104 4.400.767 4.471.253 2.700.709 1.510.826 8516 14.024.273 13.472.896 16.423.395 19.099.588 10.013.594 5.314.809 8536 5.940.650 6.698.655 7.407.308 8.431.493 6.079.683 4.044.658 8537 2.816.115 6.057.332 2.646.426 18.282.867 4.115.071 3.899.467 8544 24.972.291 29.938.747 21.138.412 30.499.898 20.885.672 20.735.951 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 8502 8504 8507 8516 8536 Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin; redresörler) ve endüktörler Elektrik akümülatörleri (buniarın separatörleri dahil) Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar Gerilimi 1000 voltu geçmeyen elektrik devresi teçhizatı (anahtarlar, röleler, sigortalar, fişler, kutular vb) 8.369-6 34,6 0 250.357 2 1 24.176-1 0,1 3.815 13 11,3 0 835.717 3 0,9 33.798-18 0,0 2.947-10 17,5 0 222.061 1 0,6 16.879 4 0,0 10.563 4 40,6 0 872.990 2 2,1 25.986 6 0,1 5.469 4 36,6 0 484.740 0 0,5 144.956-6 0,0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 179

8537 Elektrik kontrol, dağıtım tabloları, panolar, konsollar, kabinler, diğer mesnetler ve sayısal kontrol cihazları 7.349 37 25,8 0 471.445 8 0,9 28.493 10 0,1 İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek 8544 tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar 24.627-3 48,1 0 1.947,089-3 1,7 51.193-9 0,0 Tablo: Gürcistan ın İzole Edilmiş Teller, Kablolar ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 51.193 100 10.258 4.991-9 -3 100 0 Türkiye 24.627 48,1 5.289 4.656-3 4 17 1,7 0 Ukrayna 8.300 16,2 2.024 4.101-20 -17 24 0,9 1,3 Çin 4.740 9,3 867 5.467 2 7 1 19,2 0 Azerbaycan 2.904 5,7 731 3.973 2 13 101 0 0 Almanya 2.270 4,4 297 7.643-25 -20 4 6,2 0 Tablo: Gürcistan ın İzole Edilmiş Teller, Kablolar ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 73.922 69.650 47.155 58.733 51.193 Türkiye 28.917 36.626 27.374 37.202 24.627 Ukrayna 16.246 8.146 4.662 3.409 8.300 Çin 4.979 4.192 4.729 5.744 4.740 Azerbaycan 1.595 530 214 200 2.904 Almanya 4.346 4.967 1.346 1.056 2.270 Avusturya 855 574 162 213 1.702 Hong Kong 349 518 348 454 806 Çek Cum. 7.030 2.372 1.228 818 743 Hindistan 211 732 975 2.589 665 BAE 838 813 639 660 609 Rusya Fed. 2.730 2.736 993 1.018 513 İtalya 819 563 465 572 446 Diğer 5.004 6.878 4.016 4.791 2.866 180 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın İzole Edilmiş Teller, Kablolar Ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın İzole Edilmiş Teller, Kablolar Ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 181

Tablo: Türkiye nin İzole Edilmiş Teller, Kablolar Ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 2.313.844 2.382.629 2.499.677 2.421.330 1.947.089 İngiltere 418.801 457.307 472.954 527.943 420.201 Irak 278.106 388.285 451.419 366.801 223.898 Türkmenistan 115.333 86.211 117.333 137.660 134.909 İsrail 135.238 130.482 140.305 137.756 126.875 Almanya 148.889 139.257 128.813 121.764 119.877 İtalya 48.195 38.765 42.096 40.092 73.769 Belçika 106.898 95.338 85.191 83.530 60.953 Fransa 54.141 65.536 79.509 69.459 53.151 Bulgaristan 66.587 53.009 45.789 46.614 40.690 Serbest Bölg. 82.126 74.259 86.837 76.657 40.416 Azerbaycan 51.312 51.470 64.418 62.242 35.956 Cezayir 21.777 36.972 22.103 18.049 35.542 İsveç 63.518 49.571 43.234 33.883 26.521 Diğer 722.919 716.162 719.674 698.875 554.329 Grafik: Türkiye nin İzole Edilmiş Teller, Kablolar Ve Diğer Elektrik İletkenler; Tek Tek Kaplanmış Liflerden Oluşan Fiber Optik Kablolar (8544) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 182 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Elektrikli Makine, Cihaz Ve Aksamları İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Sal Contact Ltd Tiflis Tel : +995 32882655599 2 Abitek Ltd Tiflis Tel : +995 322240455 3 Amper Ltd Tiflis Tel : +995 322472007 4 Anto Ltd Tiflis Tel : +995 593760796 5 Eleco Ltd Tiflis Tel : +995 322432432 6 Irisi Llc Tiflis Tel : +995 322343034 7 Kavkazenergoremont Ltd Gardabani Tel : +995 372223472 8 New Light Ltd Tiflis Tel : +995 322202424 9 Ngt Group Ltd Tiflis Tel : +995 322306010 10 Sakcable JSC Zestaponi Tel : +995 492250866 11 Semper Ltd Tiflis Tel : +995 32262602 12 Technical Center Gro Ltd Tiflis Tel : +995 322933585 13 Ecoline Ltd Tiflis Tel : +995 320983003 14 GNP Ltd Tiflis Tel : +995 322945608 15 Innovator Ltd Tiflis Tel : +995 322541431 16 J & J Tiflis Tel : +995 32933834 17 Lazer 2 Batum Tel : +995 22273155 18 Terma Ltd Tiflis Tel : +995 32241100 19 Veziri Ooo Tiflis Tel : +995 32251614 20 Atg Ltd Tiflis Tel : +995 79119988 21 Gesco Group Ltd Tiflis Tel : +995 3222914820 22 I-S-A Service Ltd Tiflis Tel : +995 322910995 23 N Com Limited Llc Tiflis Tel : +995 32919200 24 Relief Pro Ltd Tiflis Tel : +995 593188183 25 Casa Calda Ltd Tiflis Tel : +995 32311525 26 El Industry Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 322537915 27 Alta Ltd Tiflis Tel : +995 322380038 28 Energy-Aragvi Ltd Tiflis Tel : +995 322371874 29 Energogeneratsia Tiflis Tel : +995 32923560 30 Caucasenergo Ltd Tiflis Tel : +995 322990022 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 183

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Elektrikli Makine, Cihaz ve Aksamları Bu ürün grubunda (8544) % 1,7 payla dünyadaki en büyük 17. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar (8544) için ortalama % 48,1 Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar, ortam ısıtıcıları, saç ve el kurutucuları, ütüler, rezistanlar (8516) için ortalama % 40,6 Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri (8502) için ortalama % 34,6 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (8544) ihracat birim fiyatı 4.656 $/Ton iken, dünya ortalaması 4.991 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 3.973 7.643 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalama fiyatının altındayız. Ukrayna - % 16,2 pazar payı Çin - % 9,3 pazar payı Azerbaycan - % 5,7 pazar payı Almanya - % 4,4 pazar payı İngiltere Irak Türkmenistan İsrail Almanya İtalya Söz konusu ürün grubunda (8544); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 7 azalmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 1 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 1 azalmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Türkiye, sektörde, teknolojisiyle, kalitesiyle ve kapasitesiyle dünya pazarlarında gelişmiş ülkelerle rekabet gücüne sahiptir. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanması ile birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. 184 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 185

186 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

24. Otomotiv Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 8702 28.320.134 30.009.447 2.967.235 4.679.521 2.586.194 2.588.994 8703 1.643.390 1.023.834 16.896.315 20.389.147 6.795.078 3.462.817 8704 7.006.220 5.240.856 6.346.573 7.434.750 5.713.744 5.563.903 8705 5.820.043 7.286.641 2.422.356 2.510.819 2.074.217 2.041.255 8708 5.865.123 6.660.680 8.430.506 8.877.653 6.653.526 4.318.557 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 8702 8703 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus (sürücü dahil) motorlu taşıtlar Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış arabaları dahil) 3.186-45 52,1 0 1.198.717 4 7,9 6.112-38 0,0 5.976 24 1,3 0 6.899.764 3 1,0 463.415-1 0,0 8704 8705 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar Özel amaçlı motorlu taşıtlar (kurtarıcılar, vinçli, itfaiye, beton karıştırıcılı, yol süpürme, zift vb taşıtları) Karayolu taşıtları için 8708 aksam, parça ve aksesuarlar 7.880 1 14,9 0 4.248.871 3 3,8 52.897-4 0,0 563-41 3,7 0 156.241 7 1,3 15.267-11 0,1 5.565 2 20,3 0 3.803.537 4 1,1 27.427 0 0,0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 187

Tablo: Gürcistan ın Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 27.427 100 4.327 6.339 0-1 100 Çin 6.253 22,8 1.780 3.513 13 16 4 8,1 0 Türkiye 5.565 20,3 854 6.516 2 4 23 1,1 0 Almanya 4.953 18,1 416 11.906-6 -19 1 15,2 0 BAE 3.265 11,9 344 9.491-7 -5 43 0,1 0 Belçika 1.885 6,9 118 15.975 31 14 16 1,5 0 Tablo: Gürcistan ın Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 30.508 28.927 30.397 35.857 27.427 Çin 4.380 4.772 6.210 7.892 6.253 Türkiye 5.746 5.549 6.698 6.876 5.565 Almanya 8.097 6.404 6.081 8.850 4.953 BAE 4.330 4.616 4.241 3.911 3.265 Belçika 752 924 1.506 2.264 1.885 Rusya Fed. 863 796 813 717 530 Çek Cum. 269 247 325 434 511 İtalya 532 734 739 685 459 ABD 194 231 497 294 417 Ukrayna 302 647 381 369 400 Tayvan 234 349 280 427 385 İspanya 593 317 451 544 367 Diğer 4.216 3.341 2.172 2.592 2.436 188 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke Harita: Gürcistan ın Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İthalatında Ülke Dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 189

Tablo: Türkiye nin Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 3.370.905 3.403.708 3.905.237 4.133.556 3.803.537 Almanya 706.539 672.136 731.445 819.880 747.355 Fransa 318.801 345.060 430.307 354.809 353.982 İngiltere 295.339 292.802 354.514 311.738 304.774 İtalya 213.027 201.160 238.031 260.073 250.904 ABD 98.445 109.591 111.593 188.241 226.891 Belçika 91.105 106.132 142.463 215.707 204.213 İspanya 100.720 89.910 144.743 174.027 184.978 Romanya 232.123 189.421 200.736 210.920 171.166 Rusya Fed. 108.365 184.174 274.170 221.343 124.818 Polonya 69.038 63.151 81.378 102.337 92.973 İran 169.354 167.766 62.197 78.148 83.850 Suudi Arabistan 16.023 25.601 29.956 44.320 63.557 Serbest Bölg. 76.710 61.997 73.584 74.588 60.010 Çek Cum. 31.350 28.227 35.156 48.472 54.911 İsveç 14.601 27.998 43.166 58.934 53.791 Diğer 829.363 858.576 951.796 970.015 825.363 Grafik: Türkiye nin Karayolu Taşıtları İçin Aksam, Parça ve Aksesuarlar (8708) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 190 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Otomotiv İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Davmer Ltd Tiflis Tel : +995 32355255 2 KG Automotive Ltd Tiflis Tel : +995 322148071 3 Matemotors Ltd Tiflis Tel : +995 322153737 4 Motorstar Ltd - Amboli Tiflis Tel : +995 322341888 5 SM Company Ltd Tiflis Tel : +995 595182550 6 Techno Boom Ltd Tiflis Tel : +995 322430102 7 Tornado + Ltd Tiflis Tel : +995 32238300 8 Unix Ltd Tiflis Tel : +995 322355139 9 Geolube Ltd Tiflis Tel : +995 32302511 10 GT Group Ltd Tiflis Tel : +995 322740740 11 Kress Auto Haus Ltd Tiflis Tel : +995 32517517 12 Omega Motors Ltd Tiflis Tel : +995 322531428 13 Toyota Caucasus Ltd Tiflis Tel : +995 322540016 14 Bolnis Agrotechnics Ltd Bolnisi Tel : +995 790928282 15 D&S Group Ltd Tiflis Tel : +995 790928282 16 World Technic Ltd Tiflis Tel : +995 322347633 17 Carotomotive Ltd Tiflis Tel : +995 32982713 18 Tegeta Oils Ltd Tiflis Tel : +995 32517671 19 Elite Motors Ltd Mtsketa Tel : +995 322155000 20 Eset Autoparts Ltd Tiflis Tel : +995 32340914 21 Iberia Auto Center Ltd Tiflis Tel : +995 322506060 22 Overseas Ltd Tiflis Tel : +995 577550549 23 Premix Ltd Tiflis Tel : +995 322182414 24 Tegeta Motors Ltd Tiflis Tel : +995 322244444 25 Tsitelkuda Ltd Tiflis Tel : +995 32520920 26 Veb Ltd Tiflis Tel : +995 32996864 27 Aka - Aka Gmb H Tiflis Tel : +995 32397067 28 Toyota Center Tbilisi Ltd Tiflis Tel : +995 32522022 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 191

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Otomotiv Bu ürün grubunda (8708) % 1,1 payla dünyadaki en büyük 23. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış arabaları dahil) (8703) için ortalama % 1,3 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar (8704) için ortalama % 14,9 Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar (8708) için ortalama % 20,3 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (8708) ihracat birim fiyatı 6.516 $/Ton iken, dünya ortalaması 6.339 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 3.513 15.975 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında (Çin dışında) dünya ortalama fiyatına yakınız. Çin - % 22,8 pazar payı Almanya - % 18,1 pazar payı BAE - % 11,9 pazar payı Belçika - % 6,9 pazar payı Almanya Fransa İngiltere İtalya ABD Belçika İspanya Romanya Rusya Fed. Söz konusu ürün grubunda (8708); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 2 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 4 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı değişmemiştir. Dünya ithalatında % 0,1 Gürcistan ın payı (Ortalama) Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Çin in fiyat avantajıyla pazar payını artırması dikkat çekmektedir. Gelir düzeyi arttıkça, otomotiv sektöründeki talepte de yükseliş olacak ve kalite daha önemli bir faktör durumuna gelecektir. Değerlendirme Lojistik avantajımızı, uygun fiyat politikaları ile daha etkin bir şekilde kullanabilmeliyiz. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. 192 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 193

194 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

25. Mobilyalar, Aydınlatma Cihazları, Prefabrik Yapılar Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 9401 7.292.963 7.648.353 8.741.948 12.234.615 10.152.892 5.747.087 9403 17.069.485 21.289.956 18.710.953 27.442.275 17.727.459 11.139.748 9405 6.951.253 5.784.258 4.192.074 6.553.025 4.322.079 2.654.949 9406 2.919.964 1.676.144 6.543.598 4.964.659 9.122.182 1.986.025 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 Değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı 9401 9403 9405 Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları Diğer aydınlatma cihazları, ışıklı panolar, ışıklı tabelaları ve benzer eşya ve bu eşyanın aksam ve parçaları 10.897 13 38,5 0 746.098 5 1,0 28.275 2 0,0 16.910 5 31,0 0 1.351.123 12 1,6 54.595 1 0,1 4.705-8 15,8 0 247.781 3 0,4 29.847-2 0,1 9406 Prefabrik yapılar 10.336 39 52,6 0 249.030 1 3 19.647 12 0,3 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 195

Tablo: Gürcistan ın Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları (9403) İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 54.595 100 21.774 2.507 1 1 100 Türkiye 16.910 31,0 7.118 2.376 5 11 11 1,6 0 Çin 12.471 22,8 5.944 2.098 2-2 1 35,2 0 İtalya 5.644 10,3 633 8.916-6 -1 2 8,5 0 Ukrayna 5.245 9,6 3.711 1.413-8 -10 41 0,2 0 İspanya 1.855 3,4 779 2.381 7 46 12 1,6 0 Tablo: Gürcistan ın Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları (9403) İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 53.696 70.257 59.556 73.479 54.595 Türkiye 14.747 20.822 16.124 25.061 16.910 Çin 12.366 15.179 14.913 18.326 12.471 İtalya 6.008 9.648 5.283 6.208 5.644 Ukrayna 7.531 7.991 9.946 7.257 5.245 İspanya 697 2.378 1.427 664 1.855 Polonya 1.192 1.966 2.307 3.163 1.581 Almanya 1.784 1.090 1.058 1.105 1.156 Beyaz Rusya 121 232 352 932 1.126 Malezya 530 561 835 1.158 960 Hong Kong 183 462 775 1.379 950 Fransa 356 673 582 658 810 Romanya 720 748 807 932 659 Diğer 7.457 8.507 5.148 6.635 5.227 196 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Grafik: Gürcistan ın diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları (9403) ithalatında 2011-2015 yılları ilk 5 ülke Harita: Gürcistan ın diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları (9403) ithalatında ülke dağılımı (2015) D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 197

Tablo: Türkiye nin Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları (9403) İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 894.522 1.113.368 1.325.343 1.456.685 1.351.123 Irak 181.575 261.117 304.627 333.494 302.278 Suudi Arabistan 32.865 50.297 59.679 87.625 122.108 Libya 13.045 126.876 178.830 143.167 113.101 Azerbaycan 81.894 98.691 124.459 142.216 78.667 Almanya 60.957 58.382 55.104 63.969 74.350 Türkmenistan 52.457 41.260 59.826 74.212 63.004 İngiltere 29.904 35.716 37.885 42.932 44.228 Fransa 45.010 41.775 39.880 41.093 41.920 BAE 11.748 13.885 27.325 27.740 39.854 Cezayir 9.581 9.196 12.279 23.916 30.764 İran 43.248 27.777 19.956 24.098 26.800 Hollanda 25.410 25.735 25.197 24.804 24.240 Serbest Bölg. 15.875 6.260 6.104 19.751 20.703 Gürcistan 17.069 21.290 18.711 27.442 17.728 Mısır 8.434 11.384 12.809 16.831 16.954 Rusya Fed. 26.233 30.178 52.757 36.394 16.140 Diğer 239.223 253.553 289.917 327.000 318.275 Grafik: Türkiye nin Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları (9403) İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 198 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Tablo: Gürcistan ın Mobilyalar, Aydınlatma Cihazları, Prefabrik Yapılar İthalatçı Firmaları S.No Şirket Adı Şehir İletişim 1 Jino Ltd Tiflis Tel : +995 322197798 2 Manta Systems Ltd Tiflis Tel : +995 322425068 3 Softmaster Ltd Tiflis Tel : +995 322922240 4 Anto Ltd Tiflis Tel : +995 593760796 5 Archtrade Llc Tiflis Tel : +995 322207400 6 D & G Holding Tiflis Tel : +995 32940166 7 Denola ltd Tiflis Tel : +995 551888822 8 Giko Ltd Tiflis Tel : +995 99511899 9 Hetline International Llc Tiflis Tel : +995 322430005 10 Ltb Ltd Tiflis Tel : +995 322664600 11 Office Technologies Ltd Tiflis Tel : +995 32999980 12 Foam Georgia Ltd Tiflis Tel : +995 551888822 13 Sigma+ Ltd Tiflis Tel : +995 593136150 14 Euroavege Ltd Tiflis Tel : +995 592169797 15 Franke Caucasus Ltd Tiflis Tel : +995 322351672 16 Gelsori Ltd Tiflis Tel : +995 32920607 17 International Corporation Icr Ltd Tiflis Tel : +995 322534000 18 Pmg Ltd Tiflis Tel : +995 322252253 19 Atg Ltd Tiflis Tel : +995 79119988 20 Super Ltd Tiflis Tel : +995 322920241 21 Expograph Ltd Tiflis Tel : +995 322180800 22 Vesta Ltd Tiflis Tel : +995 322550156 Kaynak : Trademap D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 199

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Mobilyalar, Aydınlatma Cihazları, Prefabrik Yapılar Bu ürün grubunda (9403) % 1,6 payla dünyadaki en büyük 11. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay: Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları (9401) için ortalama % 38,5 Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları (9403) için ortalama % 31,0 Diğer aydınlatma cihazları, ışıklı panolar, ışıklı tabelaları ve benzer eşya ve bu eşyanın aksam ve parçaları (9405) için ortalama % 15,8 Prefabrik yapılar (9406) için ortalama % 52,6 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe (9403) ihracat birim fiyatı 2.376 $/Ton iken, dünya ortalaması 2.507 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 1.413 8.916 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında dünya ortalama fiyatının altındayız. Çin - % 22,8 pazar payı İtalya - % 10,3 pazar payı Ukrayna - % 9,6 pazar payı İspanya - % 3,4 pazar payı Irak Suudi Arabistan Libya Azerbaycan Almanya Türkmenistan Söz konusu ürün grubunda (9403); Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 5 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 12 artmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 1 artmıştır. % 0,1 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Çin ve Ukrayna nın fiyat avantajıyla pazardan öneli pay almaları dikkat çekmektedir. Piyasada genellikle İtalyan ürünlerinin kalitesine yönelik olumlu görüş bulunmaktadır. Yıllar geçtikçe artan ithalat Türkiye deki ilgili üreticiler için oldukça büyük önem teşkil etmektedir. Tanıtım faaliyetleri sektörün imajı açısından önem kazanmaktadır. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. 200 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 201

202 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

26. Hijyenik Mamuller Tablo: Türkiye den Gürcistan a İhracat (FOB USD/2011-2016) GTİP 2011 2012 2013 2014 2015 2016 * 9619 21.424.988 29.555.749 31.195.762 29.694.293 22.485.719 Kaynak: TUİK (* Ocak-Ağustos Dönemi) Tablo: Türkiye - Gürcistan Dış Ticaret Hareketleri Gürcistan ın Türkiye den İthalatı Türkiye nin Dünyaya İhracatı Gürcistan ın Dünyadan İthalatı GTİP Ürün 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Gürcistan ın ithalatındaki payı (%) Türkiye ye uygulanan tarife oranı (%) 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ihracatındaki payı 2015 değeri (1.000 USD) 2011-2015 arası yıllık büyüme oranı (%) Dünya ithalatındaki payı Hijyenik havlular ve 9619 tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya 35.279 25 76,6 0 788.455-4 5 46.045 13 0,3 Tablo: Gürcistan ın İthalatında Partner Ülkeler (İlk 5 Ülke) İhracatçı 2015 İhracatı (1.000 USD) Gürcistan ın İthalatındaki Payı (%) 2015 İhracat Miktarı (Ton) Birim Değer (USD/Ton) 2011-2015 Yıllık İthalat Değeri Büyüme Oranı (%) 2011-2015 Yıllık İthalat Miktarı Büyüme Oranı (%) Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Sıralaması Dünya İhracatındaki İhracatçı Ülke Payı (%) Gürcistan ın Uyguladığı Tarife Oranı (%) Dünya 46.045 100 9.855 4.672 13 38 100 Türkiye 35.279 76,6 8.220 4.292 25 51 6 5,0 0 Çek Cum. 2.614 5,7 212 12.330 38 45 10 3,7 0 Rusya Fed. 2.425 5,3 374 6.484 87 133 21 1,3 0 Polonya 1.696 3,7 356 4.764 57 110 4 6,2 0 Slovakya 1.248 2,7 121 10.314 44 80 20 1,4 0 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 203

Tablo: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 0 36.217 43.750 48.539 46.045 Türkiye 0 27.281 32.957 37.330 35.279 Çek Cum. 0 3.146 3.366 3.208 2.614 Rusya Fed. 0 1.054 1.729 2.469 2.425 Polonya 0 838 1.026 1.145 1.696 Slovakya 0 743 1.125 1.118 1.248 İtalya 0 584 897 1.047 972 İsveç 0 941 778 728 566 Çin 0 195 583 467 408 Danimarka 0 132 212 248 242 Bulgaristan 0 528 463 264 189 Diğer 0 775 614 515 408 Grafik: Gürcistan ın İthalatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 204 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Harita: Gürcistan ın İthalatında Ülke Dağılımı (2015) Tablo: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları Ülke Dağılımı (1.000 USD) Ülkeler 2011 2012 2013 2014 2015 Dünya 0 653.232 822.144 885.738 788.455 Irak 0 179.715 221.502 241.402 184.573 İran 0 11.610 18.304 37.076 82.852 Azerbaycan 0 51.386 59.752 59.713 60.520 Suriye 0 7.753 50.018 42.475 39.903 Özbekistan 0 20.619 34.332 41.337 36.688 Mısır 0 65.554 51.945 43.237 32.115 Gürcistan 0 21.425 29.556 31.196 29.694 Fas 0 7.168 15.385 27.599 21.869 İsrail 0 28.329 23.787 23.790 18.941 Tacikistan 0 17.592 20.190 31.138 15.835 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 205

Kırgızistan 0 6.158 12.212 16.851 15.336 Nijerya 0 14.464 26.076 20.595 15.140 Rusya Fed. 0 21.735 26.409 22.764 11.150 Libya 0 9.054 4.269 6.558 11.039 Kenya 0 4.469 7.474 7.211 9.332 Diğer 0 186.196 220.936 232.797 203.468 Grafik: Türkiye nin İhracatında 2011-2015 Yılları İlk 5 Ülke 206 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Rekabetçiliğimiz Pazar hakimiyeti Fiyat avantajı Rakip ülkeler Firmalarımızın ihracat yapabileceği diğer pazarlar Ticaretin ivmesi (2011-2015) Dünya ithalatında Gürcistan ın payı (Ortalama) Değerlendirme İHRACAT POTANSİYELİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME Hijyenik Mamuller Bu ürün grubunda (9619) % 5,0 payla dünyadaki en büyük 6. ihracatçı ülkeyiz. Gürcistan ın ithalatından aldığımız pay, hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya (9619) için ortalama % 76,6 civarındadır. Türkiye nin söz konusu üründe ihracat birim fiyatı 4.292 $/Ton iken, dünya ortalaması 4.672 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. Rakip ülkelerin ortalama ihracat birim fiyatı 4.764 12.330 $/Ton arasındadır. Bu bağlamda, ürün birim fiyat bazında rekabet avantajına sahibiz. Çek Cum. - % 5,7 pazar payı Rusya Fed. - % 5,3 pazar payı Polonya - % 3,7 pazar payı Slovakya - % 2,7 pazar payı Irak İran Azerbaycan Suriye Özbekistan Mısır Fas Söz konusu ürün grubunda; Türkiye nin Gürcistan a ihracatı % 25 artmıştır. Türkiye nin dünyaya ihracatı % 4 azalmıştır. Gürcistan ın dünyadan ithalatı % 13 artmıştır. % 0,3 Sanayi sektörleri bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Ülke ihtiyacını ithalatla karşılamaktadır. Hijyenik mamuller, Gürcistan da sürekli büyüme gösteren bir sektördür. Kalitemiz, lojistik imkânlarımız ve fiyat avantajımız nedeniyle pazarda önemli bir oranla lider konumdayız. Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun tamamlanmasıyla birlikte, maliyetlerin düşeceği ve söz konusu ürün grubunda ihracat yapan firmalarımızın Gürcistan pazarındaki paylarını artırma potansiyeli olduğu görülmektedir. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 207

208 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DIŞ TİCARET POLİTİKASI Liberal bir dış ticaret rejimine sahip olan Gürcistan, 2006 yılından itibaren gümrük prosedürlerini basitleştirmeye başlamıştır. 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni Gümrük Kanunu kapsamında gümrük işlemlerinde çeşitli değişiklikler olmuştur. Bunlardan en dikkat çekici olanı garanti belgesi uygulamasının başlatılması olmuştur. Yeni gümrük işlemleri ile ilgili olarak özellikle taşımacılık firmalarımızın ve araç sürücülerinin tedbirli olması gereklidir. Gümrükler ile ilgili hususlarda önceden bilgi alınarak hareket edilmesi önemle tavsiye edilmektedir. Bu amaçla Gürcistan Maliye Bakanlığı Gelirler İdaresi bünyesinde Gümrük Acil Hattı (077) oluşturulmuş olup, görüşmeler ücretsizdir. Ayrıca, www.customs.gov.ge internet sitesinden de bilgi alınabilmektedir. İthalat işlemleri için Gürcistan Dış Ticaret Mevzuatı kapsamında talep edilebilecek bilgi ve belgeler ise şunlardır: Gümrük işlemleri için yetki belgesi (önceki mevzuata göre gümrük işlemlerini yürütecek aracının mevcudiyeti zorunlu olmakla birlikte, yeni prosedürde bu zorunluluk bulunmamaktadır). Taşıma belgeleri (CMR ya da TIR Karnesi), Ticari ilişkilerde bulunan taraflar arasındaki anlaşma, İthalatçının vergi mükellefi olduğuna dair resmi belge, Fatura, Menşe sertifikası, Uygunluk sertifikası (ithalatı yapılan mal için uygunluk sertifikası gerekiyorsa), Lisans veya izin belgesi (ithalatı yapılan mal için özel izin veya lisans gerekiyorsa), Veteriner Belgesi (önceden hayvansal ve bitkisel ürünler için ayrı ayrı istenen belgeler tek dokumanda birleştirilmiştir). Petrol ürünleri, akaryakıt, tütün mamulleri, alkollü içkiler, renkli ve renksiz hurda metal, otomobil vb. bazı ürünlerde hem ithalatta hem ihracatta bandrol ve özel izin uygulamasına tabidir. Özel şahıslar için 24 saatlik zaman zarfında: 1. 200 GEL e kadar değerde ve toplamda 5 kilograma kadar meyve, sebze, kuru meyve, süt ve süt ürünleri, makarna ve benzer hazır yiyecekler, fındık, şeker, bayram şekeri ve diğer unlu mamuller, sucuk, maya gibi gıda malzemeleri. 2. 300 GEL e kadar değerde (hava yoluyla gelen özel şahıs için maksimum 1.500 GEL değerde) ve toplamda 50 kilograma kadar değişik çeşitlerde özel ihtiyaç malzemeleri. 3. Her türlü alkollü içecekler için maksimum 2 litre ve 200 dal sigara. Bu madde 18 yaşından küçük özel şahısların ithalat yapmasını kapsamamaktadır. 4. Yabancı ülkede 6 aydan fazla kalan özel şahıslar (Gürcü vatandaşları) gümrük bedeli ödemeden 7.500 GEL e kadar değerdeki şahsi malzemelerini ülkeye ithal edebilmektedirler. 5. Yabancı ülkede Gürcistan adına diplomat olarak veya konsolosluk birimlerinde çalışanlar, görev değişikliği olduğu zaman aile başına 1 adet ulaşım aracı, 1 adet buzdolabı, 1 adet televizyon ve 1 adet bilgisayarlarını ülkeye gümrüksüz getirebilmektedirler. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 209

6. Yabancı ülkeden daimi olarak ülkeye giriş yapan kişiler mobilya, aile başına 1 adet ulaşım aracı, ev eşyalarını ve benzeri şahsi malzemelerini gümrük bedeli ödemeden getirebilmektedirler. TARİFELER VE DİĞER VERGİLER Gürcistan, 1 Eylül 2006 tarihinden itibaren yeni gümrük vergisi oranlarını uygulamaya koymuştur. Yeni gümrük vergisi oranları ülkenin ekonomik açılım gayretleri çerçevesinde belirlenmiştir. Bu kapsamda birçok ürünün gümrük vergisi sıfırlanmıştır. Gümrük vergisi sıfırlanmayan ürünler için uygulanan gümrük vergisi oranları % 5 veya % 12 olarak uygulanmaktadır. Türkiye ve Gürcistan arasında 21 Kasım 2007 tarihinde imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması nın 1 Kasım 2008 tarihinde yürürlüğe girmesi ile birlikte iki ülke arasındaki ticaret tercihli olarak yürütülmeye başlanmıştır. Bu itibarla aşağıdaki tabloda belirtilen tarım ürünleri dışında, Türkiye Cumhuriyeti menşeli ürünlerin Gürcistan a girişinde uygulanan gümrük vergileri ve eş etkili vergiler Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kaldırılmıştır. Serbest Ticaret Anlaşmasına Göre Gümrük Tarifesine Tabi Türk Ürünleri CN Kodu Ürün Tanımı 01 05 Canlı kümes hayvanları horozlar, tavuklar ("Gallus Domesticus" türü) ördekler, kazlar, hindiler ve beç tavukları gibi evcil türler 02 04 Koyun ve keçi etleri (taze, soğutulmuş veya donduruimuş) 04 01 Süt ve krema (konsantre edilmemiş, ilave şeker veya diğer tatlandırıcı maddeleri içermeyenler) 04 07 Kuş ve kümes hayvanlarının yumurtaları (kabuklu, taze,dayanıklı hale getirilmiş veya pişirilmiş) 04 09 Tabii bal 07 02 Domates (taze veya soğutulmuş), (sadece 1 Haziran - 31 Ekim döneminde) Geçici olarak konserve edilmiş fakat bu halleriyle derhal yenilmeye 07 11 elverişli olmayan sebzeler (örneğin; kükürtdioksit gazı kullanılarak salamurada, kükürtlü su içinde veya diğer koruyucu eriyikler içinde) 08 02 Diğer kabuklu meyvalar (taze veya kurutulmuş)(kabuğu çıkarılmış veya soyulmuş olsun olmasın) 08.05 (0805.50 hariç) Turunçgiller (taze veya kurutulmuş) 08.06 (0806.20 hariç) Üzümler, taze 0808.10 Elma, taze Geçici olarak konserve edilmiş fakat bu halleri ile derhal yenilmeye 08 12 elverişli olmayan meyvalar ve sert çekirdekli meyvalar (örneğin; kükürtdioksit gazı kullanılarak salamurada, kükürtlü su içinde veya diğer koruyucu eriyikler içinde) 09 02 Çay (aromalandırılmış olsun olmasın) 24 01 Yaprak tütün ve tütün döküntüleri 24 02 Tütün veya tütün yerine geçen maddelerden yapılmış purolar, uçları açık purolar, sigarillolar ve sigaralar 210 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Gürcistan Osetya sorunundan sonra Bağımsız Devletler Topluluğu ndan ayrılmıştır. BDT ülkelerinden ithalatta gümrük vergisi muafiyeti artık bulunmamaktadır. Gürcistan ın üçüncü ülkelerden ithalatta uygulamakta olduğu gümrük vergisi oranları AB Pazara Giriş Veri Tabanından (http://mkaccdb.eu.int/mkaccdb2/indexpubli.htm) temin edilebilmektedir. İthal edilen ürünler % 18 oranında KDV ye tabidir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, gümrük vergisi gibi başlıca vergilere ilave olarak tüketim, mülkiyet, toprak kullanım vergisi gibi vergi türleri de uygulanmaktadır. Vergi Tür ve Oranları Vergi Türü Oran Gelir Vergisi Özel şahıslar için % 25 KDV % 18 (Yıllık cirosu 100 bin GEL in altında olan girişimler KDV mükellefi olmamaktadır). Kurumsal Kazanç Vergisi % 15 İstihdam Vergisi % 25 (İşveren tarafından ödeniyor). Kurumlar için yıllık % 1. Özel şahıslar bir önceki yılda elde ettikleri Emlak Vergisi kazanç 40 bin GEL in üzerinde olması halinde emlak vergisi mükellefi olmaktadırlar. Eğlence Merkezi ve Kumarhane Vergisi Bandrol ve Lisans (petrol, şeker ve alkollü içecekler için). % 20 (Ayrıca, masa başına yıllık 500-10.000 GEL arası vergi alınmakta, yerel yönetimlerin 3 aylık bazda tahsil ettiği harçlar söz konusu olmaktadır). 0,5 20 GEL Kurumlar vergisi Ocak 2008 de % 20 den % 15 e düşürülmüştür. Gelir ve sosyal vergi tek vergi haline getirilerek % 25 olarak belirlenmiştir. Şubat 2008 de bu oranın 2012 yılı sonuna kadar aşamalı olarak % 15 e düşürüleceği ilan edilmiştir. İstihdam vergisi % 20 oranında uygulanmaktadır. Alkollü içecekler, etil alkol, otomobiller için lastikler ve havyar gibi bazı ürünlerin ithalatı % 5 ila % 100 oranında değişen oranlarda tüketim vergisine tabidir. Gümrük hizmetleri için % 0,2 oranında bir harç alınmaktadır. Parlamento, Devlet Gümrük İdaresini gerektiğinde 6 ayı geçmeyecek şekilde özel ve mevsimsel vergiler uygulamakla yetkilendirmiştir. Yatırım malları, yedek parça ve girdilere uygulanan ithalat vergisi % 5 tir. Buğday, bebek maması, diyabetik yiyecekler ve insani yardımlar ithalat vergisinden muaftır. Ayrıca yabancı yatırımcıların şahsi malları ve üretimde kullanılacak ekipmanlar da vergiden muaftır. Yolcu otomobillerinin ithalatı sabit bir orandan vergilendirilmektedir. Yolcu otomobillerinin ithalinde gümrük vergisi ve KDV uygulaması bulunmamaktadır. Üçüncü Ülkelerden İthalatta Gümrük Tarifelerinden Muaf Olan Mallar Elektrik üretim şirketleri için doğal gaz Sigaralar D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 211

Buğday, bebek mamaları ve diyabetik gıda ürünleri İhracata yönelik üretim için ham madde Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Gıda Bakanlığı tarafından onaylanan listede belirlenen 16 eczacılık ürünü 300 Lariyi geçmeyen değerdeki ürünler İnsani yardımlar Bağışlarla finanse edilerek ithal edilen ürünler ya da % 25 i bağışlardan oluşup yabancı devletler ya da uluslararası örgütler tarafından tahsis edilen ayrıcalıklı krediler yardımıyla ithal edilen ürünler Diplomatik misyonların malları Havacılık yakıtları, yağlayıcı maddeler ve uluslararası uçuşlarla ilgili diğer teknik ürünler Gürcü vatandaşlarının yurtdışında yayımlanan bilimsel ve edebi nitelikteki eserleri TARİFE DIŞI ENGELLER Özel izne tabi tutulan maddeler: 1. Değerli metaller, kıymetli mallar, taşlar, el işlemeleri, antika mallar ve sanat eserleri, haçlar, resimler ve heykellerin ülkeye giriş-çıkışları Gürcistan Kültür, Eserleri Koruma ve Spor Bakanlığı nın özel iznine tabidir. 2. Ağaç ve orman ürünlerinin ihracatı için ihracatçının lisans sahibi olması ve Çevre Bakanlığı nın iznini alması gerekmektedir. 3. Aynı şekilde her türlü silah, silah yapımı için gerekli malzeme, mühimmat, yanıcı maddeler, narkotik, psikotropik, zehir içeren, radyoaktif maddeler, yüksek frekanslı radyoelektro cihazlar, muhabere vasıtaları, canlı hayvan ve kuşlar ve bitkiler izne tabidir. 4. İlaç, tıbbi malzeme, aşı, laboratuar kimyasalları vb. maddelerin ithalatı için Sağlık Bakanlığı izni gerekmektedir. 5. 30 bin GEL den fazla nakit paranın (değerli kağıtların) veya değerinde dövizin ülkeye sokulması ve ülkeden çıkarılması (gümrükten geçerken) beyannameye tabidir. Özel şahıslar gümrük beyannamesini Gürcüce, Rusça veya İngilizce olarak doldurabilmektedirler. Değeri 300 GEL den fazla olan şahsi eşyalar gümrük beyannamesine tabi olup, şu şekilde vergilendirilmektedir: Gümrük Vergisi (malın cinsine göre % 0 dan % 12 ye kadar) ve KDV % 18. ULUSLARARASI FUARLAR 2016 yılında Gürcistan da düzenlenen uluslararası fuarlar: Fuar adı Tür Tarih Konu Şehir Organizatör Caucasus Build Aqua-Therm Tbilisi Elcomm Caucasus Agro Food Drink Caucasus Healthcare Batumibuild Milli Katılım Bireysel Katılım Bireysel Katılım Bireysel Katılım Bireysel Katılım Bireysel Katılım 18.05.2016 21.05.2016 Yapı ve Yapı Malzemeleri, İnşaat Makineleri, Mobilya, Dekorasyon, Kapı ve Pencere Sistemleri Tiflis Expo Georgia, TÜYAP 09.11.2016 11.11.2016 Isıtma, havalandırma Tiflis Expo Georgia 09.11.2016 11.11.2016 Enerji Tiflis Expo Georgia 30.11.2016 02.12.2016 Gıda Tiflis Expo Georgia 08.12.2016 10.12.2016 Tıbbi Ürünler Tiflis Expo Georgia 09.12.2016 Net Organization, Yapı-İnşaat Batum 12.12.2016 Geonet Expo 212 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

SEKTÖRLER Tarım ve Hayvancılık Gürcistan, Sovyet döneminde turunçgil ve diğer meyveler, şarap, çay ve sebze ihracatında uzmanlaşmıştır. Buna karşılık, ülke, hububat ihtiyacının %50 sini, süt ürünlerinin % 60 ını ve et ihtiyacının %33 ünü ithalat yolu ile karşılamıştır. Bağımsızlık sonrasında yaşanan sorunlar ülkenin gıda üretiminin önemli miktarda düşmesine neden olmuştur. Ülke bu nedenle hububat ihtiyacının %80 ini ithalatla karşılamış; ithalatın büyük bir kısmı ayrıcalıklı şartlarda ve insani yardım çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Tarım sektörü gerilemeye rağmen Gürcistan daki en önemli ekonomik faaliyetlerden biri olma özelliğini sürdürmektedir. Bağımsız olma sürecinden sonra başlayan ekonomik kriz, ekonominin pek çok kolunu yok etmiş ve tarımı, tekrar ekonominin belkemiği durumuna getirmiştir. Tarım sektörü hem GSYİH ye hem de istihdama katkısı ile en önemli sektördür. Günümüzde tarımsal üretimin büyük çoğunluğu özel sektör tarafından gerçekleştirilmekte olup, devlet sadece çay ve tohum üretiminde aktif bir role sahiptir. Gürcistan, eski ve zengin bir tarım kültürüne sahip olmasına rağmen bugün itibariyle imkansızlıklardan dolayı ülkede organize ve etkin bir tarım yapıldığını söylemek güçtür. Ekilebilir alanlar ve ormanlık arazi toplam yüzölçümünün % 85 ini oluşturmaktadır. Ülkedeki toprak ve iklim çeşitliliği pek çok ürünün yetiştirilebilmesi için uygun bir ortam yaratmaktadır. Topraklarının % 43 ü tarıma elverişli olup, 3 milyon hektarı bulan arazinin % 25 inde ekim yapılmaktadır. SSCB döneminde birliği oluşturan tüm Cumhuriyetlere tarımsal ürünlerin büyük çoğunluğu Gürcistan tarafından gönderilmekte iken, bağımsızlığın ilanından sonra durum tersine dönmüştür. Tarımın toplam GSYİH içindeki payı yıldan yıla azalsa da toplam istihdamın % 50 sini barındıran bu sektör ülke ekonomisi için hala önemli bir yer tutmaktadır. Sektör içinde en önemli yeri geleneksel şarap üretiminin can damarı olan üzüm yetiştiriciliği almaktadır. Bağcılığın yaygın olarak yapıldığı yer ise ülkenin güneyindeki Kakheti bölgesidir. Gürcistan da geleneksel yöntemlerle tarım yapılmakta olup, modern teknoloji kullanımı yok denecek kadar azdır. Buna karşın sun i ve hormonlu maddelerin kullanımının aynı oranda düşük olması, ürünlerin doğal haliyle satılmasını sağlamaktadır. Topraklarının yaklaşık yarısı tarımsal üretim için müsait olan Gürcistan da istikrarlı bir üretimden bahsetmek mümkün değildir. Örneğin, SSCB döneminde tüketilen çayın yaklaşık % 90 ı Gürcistan tarafından üretilirken, bugünkü çay üretimi 1990 la mukayese edildiğinde çok düşük düzeydedir. Ülkedeki başlıca tarımsal üretim çay, üzüm, mısır, patates, turuçgiller, çeşitli meyve ve sebzelerden oluşmaktadır. Gürcistan dünyanın ilk 10 fındık üreticisi ülkesinden birisidir. Son yıllarda uygulanan politikalar ile tarımda reform yapmayı amaçlayan hükümet, tarım alanlarının çiftçilere dağıtılması ve kayıt altına alınması programını yürütmektedir. Vergi, altyapı, tedarik gibi konularda da tarım sektörünü geliştirici önlemler alınmaya çalışılmaktadır. Ekonomi içerisinde önemli bir yer tutan hayvancılık sektörü tarım sektörü gibi bağımsızlık sonrasında büyük oranda gerilemiştir. Kafkas dağları eteklerindeki geniş meraların hayvancılık yapılması için son derece elverişli olmasına rağmen, bu konuda Gürcü müteşebbislerin ciddi girişimleri bulunmamaktadır. Sanayi Sovyet döneminde ülkenin üretimi Birlik içindeki diğer ülkelerde bulunan fabrikalarda üretilmekte olan parçaların teminine bağlıydı. Bağımsızlığın ardından ülkenin sınai D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 213

üretimi Sovyet sisteminin parçalanmasından, enerji fiyatlarının pazar ekonomisi koşullarına göre belirlenmesinden ve yatırımlara erişimdeki yetersizlikten şiddetli biçimde etkilenmiştir. SSCB nin dağılmasından sonra imalat sanayi üretimi sürekli düşüş göstermiştir. İmalat sanayiindeki pekçok sektör verimsiz faaliyet göstermeye devam etmektedir. Ancak başta bağcılık ve şarapçılık olmak üzere gıda işleme ve uçak üretim teknolojileri gibi bazı alanlarda düzelme işaretleri gözlenmektedir. Gürcistan ın başlıca sanayi kolları arasında; demir-çelik, demir ihtiva etmeyen metaller, kimyasallar, inşaat malzemeleri, hafif sanayi ve ağaç işleme yer almaktadır. Sanayi sektörü üretiminin % 50-60 ı gıda ve diğer hafif sanayi alanlarında gerçekleştirilmektedir. Hükümet bazı önemli tesisleri yatırıma açmış ve özelleştirme, etkisini en fazla küçük ölçekli işletmeler üzerinde göstermiştir. Sanayi sektörü son yıllardaki reform çalışmaları ve belli başlı önemli işletmelerin özelleştirilmesinden olumlu yönde etkilenmiştir. Gelişmiş ülkelerde büyümenin itici gücünü oluşturan KOBİ ler, Gürcistan da zayıf iş ortamı nedeni ile sınırlı düzeyde kalmaktadır. Sanayi üretimi geçmişte ülke ekonomisinin kalkınma sürecinde çok önemli bir rol üstlenmiştir. Ancak, 1990 lı yılların başındaki bağımsızlık sonrasında eski SSCB sisteminden ayrılarak serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecinde yaşanan siyasi ve ekonomik olumsuzluklar hem genel olarak ülke ekonomisinin hem de sanayi sektörünün olumsuz şekilde etkilenmesine neden olmuştur. Ülkedeki üretim potansiyelinin hızlı düşüşü 1993-1994 yılları arasında kritik bir duruma kadar ulaşmış, bu dönemde sanayi üretiminin yaklaşık % 80 oranında azaldığı ve nitelikli iş gücünde büyük kayıp olduğu görülmüştür. Bunun üzerine, 1996 yılından itibaren bir dizi yapısal reform hayata geçirilmiştir. Özelleştirme sürecinin başlatılması, maliye ve döviz sistemlerinin güçlendirilmesi, fiyat istikrarının sağlanması ve dış ticaretin liberalleşmesi ön plana çıkan değişimlerdir. 2000 li yılların başında değişim sürecine hız verilerek, özel sektörün güçlenmesi ve üretim/istihdam imkanlarının artırılması amacıyla yeniden yapısal değişikliklere gidilmiştir. Bunun sonucunda, ülkede serbest piyasa ekonomisinin temel öğelerinin kurulması yönünde olumlu gelişmelerin olduğu görülmektedir. Üretim tesislerinin özelleştirmesi ve yeni makroekonomik sistem için yasal ortamın oluşturulması gayretleri sürmektedir. Bu kapsamda, yolsuzlukların önlenmesi için yasal düzenlemeler yapılmış, özelleştirme sürecine hız verilmiş ve oldukça liberal bir Vergi Kanunu yürürlüğe girmiştir. Yapılan bu düzenlemelere rağmen, üretim sektöründe halen önemli sorunlar mevcuttur. Üretim tesislerinin önemli kısmı özelleştirilmiş olmasına rağmen, büyük çoğunluğu çalışamaz durumundadır. Ayrıca, modernizasyon yatırımlarının çok düşük olması nedeniyle üretim tesislerinin her geçen gün değer kaybetmesi söz konusudur. Firmaların bütçe imkanlarının üzerinde borçlu olmaları, yetersiz organizasyon ve idare politikaları, eskimiş üretim teknolojisi ve gelişmemiş altyapı ülkede üretimin gelişmesindeki en önemli engelleri oluşturmaktadır. Ayrıca, elektrik enerjisi temininde yaşanan problemler üretici firmaların faaliyetlerinde ciddi sorunlar yaratmaktadır. Başlıca sanayi kolları arasında demir-çelik, demirdışı metalurji, kimya, gıda, ağaç işleme, makine-metal, inşaat malzemeleri sayılabilir. İmalat sektörü çok az sayıda tesise bağımlı durumdadır. 214 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Ülkede son yıllarda yapılan Türk menşeli yatırımlar da sanayi üretimine önemli katkılarda bulunmaya başlamıştır. İmalat sanayi istatistikleri incelendiğinde özellikle gıda işleme ve başta şarap olmak üzere alkollü içecek üretiminin öne çıktığı gözlemlenmektedir. Madencilik Gürcistan, Tiflis in 130 km. batısında yer alan, dünyanın en zengin manganez yataklarından birine sahiptir. Toplam manganez rezervinin 222 milyon ton olduğu tahmin edilmektedir. Ülke ayrıca bakır (tahmini olarak 341.700 ton) ve altın (37.609 kg) rezervine sahiptir. Tiflis in güneybatısındaki Marneuli de bir Avustralya-Gürcü ortak yatırım şirketi terk edilmiş Sovyet dönemi bakır madenlerinin cüruf yığınlarından altın çıkartmaktadır. Ayrıca arsenik, obsiyadian agat ile birlikte demir dışı metaller ve polimetalik cevher yatakları da bulunmaktadır. Ülkenin doğusunda bazı petrol yatakları bulunmaktadır. Ülkenin 35 milyon varil kanıtlanmış petrol rezervi bulunmaktadır. Ayrıca ülkenin 300 milyar fit küp kanıtlanmış gaz rezervi bulunmaktadır. Gürcistan ın 300 milyon tonluk kömür rezervinin bulunmasına karşın, söz konusu kömür yüksek kalitede değildir. Doğal kaynakların ihraç edildiği başlıca pazarlar Rusya ve Türkiye dir. DEĞERLENDİRME Gürcistan gerek alan olarak gerekse nüfus bakımından küçük bir ülke. Ama aynı zamanda büyük fırsatları barındıran bir ülke. Gürcistan da üretim yok denecek kadar az. Neredeyse her şeyi ithal ediyor. Bu nedenle uygun fiyat olmak şartıyla Gürcistan a iğneden ipliğe her şeyi satmak mümkün. Bu yönüyle bakıldığında, Gürcistan yeni pazar arayan ihracatçılar için çok uygun bir ülke. Dışarıya açılmak isteyen, yakın bir pazarda yatırım yapma düşüncesinde olan girişimciler için Gürcistan, hayli uygun bir pazar. Birçok ülkede yatırımcıları bıktıran bürokratik engeller Gürcistan da yok denecek kadar az. Gürcistan, işgücü maliyetleri bakımından da çok uygun bir ülke. Hem Gürcü yönetimi hem de halk, Türklere ve Türk girişimcilere büyük yakınlık gösteriyor. Yeterli finansmanı olan, ciddi işadamları için Gürcistan da tarım, enerji, ulaşım-altyapı alanlarında, enerji sektöründe ve nihayet müthiş doğasıyla büyüleyici güzelliğe sahip turizm, yatırım için çok uygun alanlar olarak gözüküyor. 2005 yılına kadar Rusya Federasyonu nun ardından Gürcistan ın ikinci ticari ortağı olan Türkiye, Rusya nın siyasi nedenlerle bu ülkeye bazı ticari kısıtlamalar getirmesini müteakip, 2007 yılı ortalarından itibaren Gürcistan ın en büyük ticari ortağı konumuna yükseldi. İki ülke arasındaki ekonomik işbirliği geçmişten günümüze uzanan sıkı bir dostluk ve buna bağlı olarak bugün hem sosyal, hem de siyasi düzeyde gelişen ilişkiler üzerinde büyüyor. Bu bağlamda Türkiye ve Gürcistan birbirlerini stratejik ortak olarak gören bir anlayışa sahipler. İki ülke vatandaşlarının birbirlerinin ülkelerine vizesiz ve pasaportsuz, sadece nüfus cüzdanı ile seyahat etmesi karşılıklı güvenin en önemli göstergelerinden biri. Ayrıca Batum daki havalimanı iki ülke tarafından ortak işletiliyor. Bu da dünyada eşine çok az rastlanan ve ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin olgunluğunu gösteren bir başka önemli işbirliği unsurudur. D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 215

Enerji sektöründe Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ve Bakü-Tiflis-Erzurum Doğalgaz Boru Hattı küresel enerji piyasaları açısından büyük önem taşıyor. Enerjideki işbirliğine son olarak eklenen TANAP projesiyle; Azerbaycan ın doğalgazı, Gürcistan üzerinden Türkiye ye ve buradan da Avrupa ya taşınacak. Türkiye ve Gürcistan ın işbirliğini daha da arttıran bu dev projeler, bölgenin kalkınmasını sağlarken, küresel enerji güvenliğine de katkı sunuyor. Bu bağlamda başta Ukrayna daki durum olmak üzere uluslararası enerji siyasetini etkileyen son gelişmeler, Türkiye ile Gürcistan üzerinden geçen bu enerji hatlarının önemini daha da artırıyor ve küresel ekonomik kalkınmanın motor gücü olan enerji ihtiyacının karşılanmasında stratejik nitelikte önemli bir imkan sunuyor. Enerjinin yanı sıra ulaştırma sektöründe de Gürcistan ile ilişkiler hızla gelişiyor. Türk kamyonlarının-tırlarının önemli bir kısmı Gürcistan üzerinden Azerbaycan ve Orta Asya ya ulaşıyor. Gelinen noktada, karayolu üzerinden devam eden bu taşımacılığın Bakü-Tiflis- Kars demiryolu projesi ile geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi hedefleniyor. Bu proje ile Marmaray üzerinden; Pekin den Londra ya kesintisiz demiryolu hattı tamamlanmış olacak. Böylece tarihi ipek yolu, modern demiryolu üzerinden yeniden hayat bulacak. Bunun ülkelerimizin ve bölgemizin çok ötesinde tüm dünya için ifade ettiği stratejik ve tarihi önem; önümüzdeki dönemde Asya ile Avrupa Türkiye ile Gürcistan üzerinden birbirine yakınlaştıkça daha da iyi anlaşılacak. Gürcistan ekonomisinde temel dengeler yerine oturmuştur. Para piyasaları eksikliklerine rağmen istikrarlıdır. Ticari açıdan Doğu Bloku ülkelerine göre daha canlıdır. Halkı serbest ekonomiye daha çok uyum sağlamıştır. Başta Azerbaycan ve Ermenistan olmak üzere Rusya ve tüm bölge ülkelerinin ticaret için buluştukları bir kavşak ülkedir. Mütevazı ücret düzeyi, eğitilmiş ve çalışma disiplinine sahip bir nüfus avatajına sahiptir. Serbest piyasa ekonomisine geçme çabası içerisinde olan bu ülkenin gerekli üretim tesislerine sahip olabilmesi için sermaye ve yatırım yapacak girişimcilere ihtiyacı bulunmaktadır. Ülkemiz ile komşu olması ve iyi ilişkiler içerisinde bulunması açısından Türkiye için yeni fırsatlar taşımaktadır. Gürcistan Türkiye için Kafkasya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine açılan kapı durumundadır. Ülkede iş yapmayı planlayan girişimcilerin uzun vadeli düşünerek hareket etmeleri gerekmektedir. Yatırım konusunda ülkenin avantajları olarak: Genellikle batılı ülkelerde geçerli olan mevzuatın benimsenmiş olması. Şirket ve şube kurulmasının basitleştirilmesi. Özelleştirme sürecinin yoğun olarak devam etmesi. Vergilerin az sayıda ve makul oranlarda olması. Birçok ülke ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması bulunması. İş Kanunu nun yatırımcılar için elverişli özellikleri bulunması. Hakemlik uygulaması bulunması. Ruhsat ve izin uygulamalarının sınırlı sayıda olması. Gürcistan dan ve Gürcistan a para transferi konusunda sınırlama olmaması. Kazancın ülke dışına çıkartılabilmesi. Rekabetin henüz yoğunlaşmaması nedeniyle pazara giriş imkanının bulunması. sayılmaktadır. Yatırım konusunda dezavantajlar olarak ise: Mevzuatın sıkça değişmesi. Resmi makamların sıkça değişmesi. 216 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

Yabancı yatırımcılara özel bir teşviğin bulunmaması. Finans Polisi nin faaliyetlerinin zaman zaman şeffaf ve anlaşılır olmaması. Gürcistan şirketler mevzuatının yetersizliği. Hukuk sisteminde (kefalet vb.) henüz düzeltilmemiş olan bazı noktalar. Mali suçlara uygulanan cezalardaki (orantısız cezalar gibi) tartışmalar. Mevcut kanunların yorum farklılıklarına açık yapısı. Mülkiyet haklarına, özellikle fikri mülkiyet haklarına yönelik korumanın zayıf olması. Sınai ARGE faaliyetlerinin bulunmaması. görülmektedir. Rusya Federasyonu ile yaşanan siyasi sıkıntıların ekonomik olarak da ülkeye zarar vermesi, finansal kaynak yetersizlikleri ve eski sistemden büyük farklılık arz eden rekabetçi temele dayalı yeni ekonomik modelin kurum ve kavramlarının toplum tarafından da benimsenmesinin güçlüğüne ek olarak, aciliyeti iyice hissedilen sosyal harcamalar için de kaynak yaratma gerekliliği hükümetin mevut hedeflerine giden yoldaki en büyük engelleri oluşturmaktadır. Hükümetin, mali usulsüzlük ile mücadele prosedürünü yabancı yatırımı ülkeye çekme hedefi ile çelişmeyecek bir çizgiye getirebilmesi konusunda bazı ilerlemeler kaydetmiş olması, gümrük prosedürlerinin oturması ve sıkıntıların azalması, ekonominin kayıt altına alınma çabalarında alınan mesafe olumlu gelişmeler arasındadır. Bu dönemde Gürcistan a en büyük desteği veren ve konjonktürün etkilerini de arkasına alan Türkiye nin ticaret ve ekonomi alanlarında rakamlarda da görülen mevcut ağırlığını, Rusya Federasyonu - Gürcistan savaşından sonra iki ülke ilişkilerinin ciddi şekilde açılması ve doğulu ve batılı ülke firmalarının Gürcistan da yoğun şekilde faaliyete başlaması olasılıklarının bulunduğu yakın ve orta vadede devam ettirebilmesi için önem arz eden hususlar şu şekildedir: Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması nın yürürlüğe girmesi. Türk malına yönelik olumsuz imajın ortadan kaldırılmasına yönelik fuar katılım, alım heyeti gibi faaliyetlerin devamı ve Türk iş merkezleri ve/veya mağazalar/marketler zinciri benzeri oluşumların hayata geçirilebilmesi. Gürcistan pazarında Türk ürünleri açısından açığı olan sektöre yönelik fuar ve alım heyetlerinin düzenlenmesi. Ticaretin yürüdüğü Batum ve Poti Limanları, Poti Serbest Bölgesi gibi önemli noktalarda gelişmelerin takibi. Türkiye yi Gürcistan açısından önemli bir konuma sokan Sarp Sınır Kapısı nın modernizasyonunun tamamlanması, Çıldır-Aktaş ve Türkgözü Sınır Kapılarına ulaşımı sağlayan yolların her iki ülke tarafında da iyileştirilmesi. Türkiye ile Gürcistan arasında ikili ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik birçok alanda işbirliği imkânı mevcuttur. Bu bağlamda gündeme getirilebilecek bazı konular şunlardır: Gürcistan tarım ürünlerinin işlenmesinde, paketlenmesinde ve ihracatında fırsatlar bulunmaktadır. Özellikle meyve suyu, et ve süt ürünleri üretimi konusu ön plana çıkmaktadır. Oldukça gelişmiş tarım sektörüne sahip olan Gürcistan'ın tarım ürünlerinin işlenmesinde, paketlenmesinde ve ihracatında işbirliği mümkündür. Özellikle meyve suyu üretimi, et ve süt ürünleri alanında ortak çalışmalar D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 217

desteklenmelidir. Bilhassa sınır bölgeleri arasında işbirliğinin teşvik edilmesi ve tamamlayıcı tarımsal politikaların izlenmesi faydalı görülmektedir. Gürcistan'ın tekstil sanayisinin yenilenmesi ve deri sanayisinin geliştirilmesinde, ülke içinde midibüs-minibüs ve kamyonet tipi özel girişim açısından önem taşıyan araçların üretiminde işbirliği yapılmasına yönelik imkânlar vardır. Gürcistan oldukça zengin ve kaliteli kaynak suyu rezervlerine sahiptir. Her ne kadar bu kaynaklar halihazırda değerlendiriliyor olsa da küresel anlamdaki çevresel riskler göz önüne alındığında bu kaynakların değerinin orta uzun vadede artma ihtimalinin oldukça yüksek olduğu düşünülmektedir. Özellikle içme suyu ihracatı konusunda birikime sahip olan firmalarımızın Gürcistan'ın kaynak suyu rezervlerinin değerlendirilmesine ilgi göstermelidir. Gürcistan ın Karadeniz kıyısındaki turistik bölgelerinde bir canlanma söz konusudur. Bu çerçevede, ülkeye gelen toplam turist sayısının yakında 1 milyona çıkması ve turizm gelirlerinin kısa zamanda ikiye katlanması mümkün gözükmektedir. Türk firmalarının bu alanda sahip oldukları geniş deneyim düşünüldüğünde turizm, iki ülke arasında önemli bir işbirliği alanını teşkil etmektedir. Gürcistan da devlet - özel sektör işbirliği ile Türk mallarının tanıtımına yönelik bir kampanya ihtiyacı vardır. Özellikle kaliteli ve rekabet gücü yüksek ürünlerin tanıtımı için Türk firmaları tarafından tekstil ve gıda alanlarında perakende ve toptan satış noktalarının oluşturulması teşvik edilmelidir. Üçüncü ülkelerle üçlü işbirliği modelleri geliştirilebilmelidir. Özellikle yeni ve ileri teknoloji transferleri ve büyük finansman kaynakları gerektiren projelerde bu tür işbirliği düşünülebilir. Bu projeler arasında hidroelektrik santrallerinin inşaatı, petrol çıkarımı ve işlenmesi, gaz türbin ve termik santrallerinin inşaatı, elektrik dağıtımı, hidrokarbon ürünlerinin nakliyesi ve karayollarının, limanların ve demiryollarının rehabilitasyonu gibi projeler yer almaktadır. Kars-Tiflis demiryolunun ikinci bir kolunun Trabzon Limanı na kadar ulaşması planlanmaktadır. Kars-Tiflis demiryolunun kullanıma açılması, Doğu Anadolu Bölgesi ndeki ihracatçıların Kafkaslar ve Orta Asya ya daha rahat açılmalarını sağlayacak ve dolayısıyla bu bölgenin kalkınmasında itici güç olacaktır. Eğitim alanında da iki ülke arasında işbirliği potansiyeli mevcuttur. Türk ve Gürcü üniversiteleri arasında işbirliği ve öğrenci değişimi projeleri geliştirilebileceği gibi, teknik eğitim hizmetleri veren Türk firmaları Gürcistan ın bu alandaki ihtiyacını karşılayabilirler. Ayrıca, orman ürünlerinin ithalatı veya yerinde işlenmesi ve pazarlanması, et ve süt ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması, ham post ve deri ithalatı veya yerinde işlenmesi, tekstil, turizm, telekomünikasyon, hurda metal ithalatı, inşaat ve taahhüt, hidroelektrik santrallerinin inşası ve ortak işletilmesi de işbirliği yapılabilecek alanlara dahildir. 218 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

YARARLI ADRESLER KURUM ADRES İLETİŞİM T.C. Tiflis Büyükelçiliği Tiflis Ticaret Müşavirliği T.C. Batum Başkonsolosluğu Batum Ticaret Ataşeliği Gürcistan Ankara Büyükelçiliği Gürcistan Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu Gürcistan Cumhuriyeti Trabzon Başkonsolosluğu 35, Chavchavadze Ave. Tbilisi/Georgia 35, Chavchavadze Ave. Tbilisi/Georgia Ninoshvili Str. 9 Batumi/Georgia Ninoshvili Str. 9 Batumi/Georgia Kılıç Ali Sokak, No: 12, Oran Sitesi, Çankaya, Ankara Levent Cad. Sümbül Sok. No: 17, Levent, İstanbul Ortahisar Mah. Pertevpaşa Sok. No:10 Trabzon Gürcü-Türk İşadamları Derneği Tavisupleba 4 Tbilisi Georgia Acara-Türk İşadamları Derneği Gürcistan Parlementosu Gürcistan Dışişleri Bakanlığı Gürcistan Ekonomik Kalkınma Bakanlığı Altyapı ve Bölgesel Kalkınma Bakanlığı Gogebaşvili 58 / 60 Batumi Georgia 26, Abashidze Street Kutaisi, Georgia, 4600 4 Sh. Chitadze, Tbilisi, Georgia, 0118 10 a Chovelidze Str., Tbilisi, 0108, Georgia Al.Kazbegi ave. 12 Tbilisi, Georgia Tel: + 995 (322) 25 20 72-73-74-76 Faks: + 995 (322) 22 06 66 E-posta: embassy.tbilisi@mfa.gov.tr Web: www.tiflis.be.mfa.gov.tr Tel: + 995 (322) 25 12 89-25 13 36 Faks: + 995 (322) 25 12 98 E-posta: tiflis@ekonomi.gov.tr Tel: + 995 (4222) 2747 89-747 90 Faks: + 995 (4222) 2747 89-747 90 E-posta: turkcons.batumi@mfa.gov.tr Web: www.batum.bk.mfa.gov.tr Tel: + 995 4222 2766 38 Faks: + 995 4222 2706 63 E-posta: batum@ekonomi.gov.tr Tel : +90 312 491 80 30/31 Faks : +90 312 491 80 32 E-posta: geoemb@ada.net.tr Wev: www.turkey.mfa.gov.ge Tel: +90 212 270 02 61 Faks : +90 212 270 02 31 E-posta: geoconsist@gmail.com Tel: +90 462 326 22 26, 323 13 43 Faks: +90 462 326 22 96 E-posta: trabzon.con@mfa.gov.ge Tel: +995 32 93 26 03 Faks: +995 32 93 26 03 E-posta: gurtiad@yahoo.com Tel: +995 222 727 00 Faks: +995 222 727 00 E-posta: Tel: +995 32 2 28 90 06 E-posta: contact@parliament.ge Web: www.parliament.ge Tel: +995 32 294 5000 Faks: +995 32 294 5001 Web: www.mfa.gov.ge Tel: +995 32 299 11 11-05 Faks: +(995 32) 292 15 34 E-posta: ministry@economy.ge Web: www.economy.ge Tel: +995 32 2 510-787 E-posta: press@mrdi.gov.ge Web: www.mrdi.gov.ge Gürcistan Maliye Bakanlığı Gürcistan Tarım Bakanlığı 16 V.Gorgasali str. 0114 Tbilisi, Georgia 6,Marshal Gelovani ave, Tbilisi 0159; Georgia Tel: +995 32 2 261 682 Web: www.mof.ge Tel: + 995(32) 2 47 01 01 E-posta: infomoa@moa.gov.ge Web: www. moa.gov.ge D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 219

Gürcistan Karayolları Departmanı Gürcistan Merkez Bankası Gürcistan İstatistik Departmanı Dünya Bankası Gürcistan Ofisi Gürcistan İşverenler Derneği Gürcistan Sanayi ve Ticaret Odası Kazbegi ave N12, Tbilisi, Georgia 0160 2 Sanapiro St. 0114 Tbilisi, Georgia 30, Tsotne Dadiani Str., 0180. Tbilisi, Georgia 5A, Nino Ramishvili Str., Tbilisi, Georgia 0179 R. 8, Mioni Business Center Floor III Tbilisi, Georgia 29 Berdznis str., 0112 Tbilisi, Georgia Tel: +995 32 37-05-08 Faks: +995 32 37-05-08 E-posta: press@georoad.ge Web: www.georoad.ge Tel: +995 32 240 6120 Faks: +995 32 240 6577 E-posta: info@nbg.gov.ge Web: www.nbg.ge Tel: (+995 32) 236 72 10 Faks: (+995 32) 236 72 13 E-posta: info@geostat.ge Web: www.geostat.ge Tel: +995-32-291-30-96 Faks: +995-32-291-34-78 E-posta: ipaichadze@worldbank.org Web: www.worldbank.org/en/country/ georgia Tel: +995-32-2147373 Faks: +995-32-2747272 E-posta: office@employer.ge Web: www.employer.ge Tel: +995-32-694747 E-posta: info@gcci.ge Web: www.gcci.ge 220 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ

KAYNAKÇA Arda OCAK, Gürcistan Ülke Raporu, Ankara, Şubat 2013 Ayşe Oya BENLİ, Gürcistan Ülke Raporu, İGEME, Ankara, 2007 Ayşe Oya BENLİ, Komşu ve Yakın Pazarlar, İGEME, Ankara, Ağustos 2004 Berkol ALEVLİ, Gürcistan Mobilya Sektörü Raporu, KUZKA, 2012 Bora ESEN, Gürcistan Ülke Raporu, İGEME, Ankara, 2011 DEİK, www.deik.org.tr Dışişleri Bakanlığı, www.mfa.gov.tr Ekonomi Bakanlığı, www.ekonomi.gov.tr Gürcistan Ülke Raporu, İTO, İstanbul, Ekim 2007 Gürcistan ın Genel Ekonomik Durumu ve Türkiye ile Ekonomik Ticari İlişkileri, TC Tiflis Ticaret Müşavirliği, Tiflis, Kasım 2016 Gürcistan Tarım Sektörü, TC Tiflis Ticaret Müşavirliği, Tiflis, Aralık 2006 Gürcistan Türk Yatırımcıları Bekliyor, Turcomoney, Haziran 2014 Hüseyin TUTAR, Evren DEMİR, Muhammet DEMİR, Orhan Gazi İNCE, İş Dünyası İçin Gürcistan Rehberi, SERKA, Kars, Şubat 2013 ITC Trade Map, www.trademap.org Reha YILMAZ, Türkiye-Gürcistan İlişkileri Üzerine, BİLGESAM, Temmuz 2011 Selçuk ÇOLAKOĞLU, Türkiye-Gürcistan İlişkileri, Stratejik Öngörü, TASAM, Haziran 2011 Selin M.BÖLME, Türkiye-Gürcistan İlişkileri Çalıştayı Raporu, SETA, İstanbul, Temmuz 2009 Sinan YÜZAL, Gürcistan Ülke Raporu, Ankara, Mart 2012 Türk-Gürcü İş Konseyi, Gürcistan Ülke Bülteni, DEİK, 2012 Türkiye-Gürcistan İlişkileri: İşbirliği Alanları, Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Akademik Perspektif, Ocak 2013 Türkiye-Gürcistan Serbest Ticaret Anlaşması, DTM, Ankara, Eylül 2009 Türkiye İstatistik Kurumu, www.tuik.gov.tr D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ 221

222 D O Ğ U A N A D O L U İ H R A C A T Ç I L A R B İ R L İ Ğ İ