İÇİNDEKİLER GİRİŞ.. 3 ANALİZ/TEST HİZMET İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ... 3 BAŞVURU... 3 HİZMET BEDELİNİN ÖDENMESİ... 3 RAPORLAMA. 4 NUMUNE SAKLAMA. 4 NUMUNE KABUL İLETİŞİM. 4 MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ ANKETİ. 5 ANALİZ/TEST BAŞVURU FORMU. 6 AKREDİTASYON SERTİFİKASI.... KİMYASAL ANALİZLER... 8 SİLİKAT ve ENDÜSTRİYEL HAMMADDE KİREÇTAŞI, KİREÇ, ALÇI TAŞI, DOLOMİT, MANYEZİT ANALİZLERİ (Klasik Yöntemler). 8 KIYMETLİ METAL (SOYMETAL) ANALİZLERİ (CEVHER ve KAYAÇLARDA).. 9 ALAŞIM, ANOT ÇAMURU, KUYUMCU CURUFU ve BLİSTER BAKIR ANALİZLERİ... 9 METAL - ÇELİK VE ALAŞIM ANALİZLERİ... 9 XRF ANALİZLERİ.. 10 ICP-OES İLE KANTİTATİF ESER ELEMENT ANALİZLERİ... 12 ICP-MS İLE KANTİTATİF ESER ELEMENT ANALİZLERİ. 12 JEOKİMYASAL ANALİZLER. 13 SU ANALİZLERİ. 15 KÖMÜR ANALİZLERİ.. 16 MİNERALOJİ PETROGRAFİ ARAŞTIRMALARI.. 1 ORGANİK (KÖMÜR) PETROGRAFİSİ ANALİZLERİ.. 18 SIVI KAPANIMI ANALİZLERİ.. 18 X-IŞINI KIRINIMI (XRD) ANALİZLERİ. 19 TARAMALI ELEKTRON MİKROSKOBU (SEM) ANALİZLERİ... 20 FOURIER DÖNÜŞÜMLÜ KIZIL ÖTESİ SPEKTROMETRESİ (FT-IR) ANALİZLERİ. 21 TAM TEKNOLOJİK ÇALIŞMALARA YÖNELİK MİNERALOJİK PETROGRAFİK ANALİZLER. 21 YURTDIŞINA GÖNDERİLECEK OLAN ÖRNEKLERE UYGULANAN ANALİZLER.. 21 ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER VE SERAMİK MALZEMELER ARAŞTIRMALARI... 22 SERAMİK, REFRAKTER VE TOZ METALURJİSİ TEKNOLOJİK TESTLERİ. 22 FİZİKSEL VE GENEL TESTLER. 22 TUĞLA-KİREMİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ. 23 SERAMİK HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ.. 23 BENTONİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ... 23 DÖKÜM KUMU TEKNOLOJİK TESTLERİ. 24 BARİT TEKNOLOJİK TESTLERİ. 24 AGREGA TEKNOLOJİK TESTLERİ... 24 KİREÇTAŞI HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ.. 24 TRAS HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ. 25 KİLLERDE GENLEŞME ORANI TESTLERİ.. 25 KUVARSİT TEKNOLOJİK TESTLERİ. 25 SEPİYOLİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ... 25 ZEOLİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ.. 25 DOĞAL TAŞ TEKNOLOJİK TESTLERİ. 26 AKREDİTE DOĞAL TAŞ ANALİZLERİ.. 2 DİĞER TEKNOLOJİK TESTLER. 28 METALİK MALZEMELER ARAŞTIRMALARI. 29 ISIL İŞLEMLER... 29 METALOGRAFİK İNCELEME. 29 KATIDAN ÖZÜTLEME (LİÇİNG) DENEYLERİ. 30 ERİTME DENEYLERİ... 30 SABİT VEYA DÖNER FIRINDA İNDİRGEME, KAVURMA VE KALSİNASYON İŞLEMLERİ... 30 AGLOMERASYON (TOPAKLANMA) TESTLERİ. 30 OTOKLAV İŞLEMLERİ. 30 CEVHER ZENGİNLEŞTİRME.. 31 KAROT BİLGİ BANKASI KAROT ARŞİVİNDEN NUMUNE İNCELEME/ALMA.. 34 EĞİTİM ÜCRETLERİ. 34 2
ANALİZ/TEST HİZMET İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ GİRİŞ MTA Genel Müdürlüğü bünyesindeki analiz ve teknoloji laboratuvarları Maden Analizleri ve Teknolojisi (MAT) Dairesi nde yer almaktadır. MAT Dairesi, analiz ve teknoloji laboratuvarlarında, TS EN ISO/IEC 1025 Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardının gerekliliğini karşılayacak düzey ve kalitede hizmet vermekte olup, hizmette kaliteyi, kalitede sürekliliği sağlamaktadır. MAT Dairesi sahip olduğu bilgi birikimi ve değerli elemanlarının oluşturduğu insan gücü, laboratuvar ve pilot tesisleri ile hem Genel Müdürlüğümüze, hem madencilik alanında kamu ve özel sektöre hem de üniversitelere hizmet sunmaktadır. Bu hizmetler; analiz, teknolojik test ve araştırma (ürün, proses geliştirme, maliyet düşürme, verimliliği artırma vb.) şeklinde olup, analiz/test hizmetlerinin (analiz, test, ölçüm vb.) kodu, adı, tamamlanma süresi, metot/açıklama, numune miktarı ve birim fiyatları bu katalogda belirtilmektedir. Katalogda belirtilen analiz/test süreleri, bir adet numune için geçerli olup numunenin ilgili laboratuvara kabul edilmesi, analiz/testin yapılması, raporu'nun yazımını kapsayan süreçtir ve normal şartlar için geçerlidir. Cihaz arızası, iş yoğunluğu, numune sayısının fazlalığı vb. durumlarda belirtilen süreler değişebilir. BAŞVURU Analiz/Test yaptırmak isteyen Kamu Kurum ve Kuruluşları, resmi yazı ile MTA Genel Müdürlüğü'ne başvuru yapmalıdır. Analiz/Test yaptırmak isteyen Özel Kuruluş ve şahıslar, Analiz/Test Başvuru Formu bu formdaki bilgileri içeren talep yazısı ile MTA Genel Müdürlüğü'ne başvuru yapmalıdır. Analiz/Test başvurularında, talebi yapana ait tüm erişim bilgileri yer almalıdır (Adı, soyadı, adresi, telefonu, faksı, e-posta adresi vb.). Analiz/Testi yapılması talep edilen numuneler, Analiz/Test Hizmet Kataloğu'nun ilgili bölümlerinde tanımlandığı şekilde (miktar, adet, ambalajda) Numune Kabul Birimi'ne getirilmelidir. Katalogda numunelerin ambalaj türü tanımlanmamışsa, numunenin insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyecek şekilde ambalajlanmasına özen gösterilmelidir. Analiz/Testi yapılması talep edilen her numunenin üzerinde numune adı, numunenin alındığı tarih, numunenin alındığı yer gibi tanımlayıcı bilgileri içeren bir etiket olmalıdır. Analiz/Test yapılması talep edilen numune mühürlü ise numune mührü kurşundan/kırmızı mumdan/plastikten olmalı ve gönderen Kurumun/Firmanın soğuk damgasını/numarasını/işaretini taşımalıdır. Mühürlerin kolayca çıkarılıp takılamayacak şekilde numuneye bağlanması ve gevşek olmaması gerekmektedir. Numune, Analiz/Test Başvuru Formu/talep yazısı ve ödemenin yapıldığını gösteren banka dekontu ile birlikte Numune Kabul Birimine teslim edilmeli/ gönderilmelidir. Banka dekontunun Numune Kabul Birimine ulaşmaması durumunda numunelerin analizine başlanmaz. Analiz/Test Hizmet Kataloğunda yer almayan hizmet (analiz/test, proses geliştirme vb.) taleplerinde, talep sahibine teklif verilir. Teklifin kabul edilmesi ve banka dekontunun Numune Kabul Birimine ulaşması durumunda analiz/test işlemleri başlatılır. HİZMET BEDELİNİN ÖDENMESİ Hizmet bedelinin aşağıda verilen banka hesaplarına yatırılması ve ilgili dekontun Numune Kabul Birimine teslim edilmesi/gönderilmesi 0 312 28 54 09'a fakslanması gerekmektedir. Dekontun Numune Kabul Birimine ulaşmasını takiben analiz/teste başlanabilmektedir. Hizmet Bedeli ödemeleri, hafta içi her gün saat 9.00-1.00 arasında MTA Genel Müdürlüğü kampüsü içerisinde bulunan Halk Bankası'nda nakit olarak Numune Kabul Biriminde kredi kartı ile yapılabilmektedir. BANKA HESAPLARI T.C. ZİRAAT BANKASI 0145-ANKARA Kurumsal Bankacılık Şubesi IBAN NO: TR55 0001 001 453 119 550 01 T.C. HALK BANKASI Bahçelievler Şubesi Ücretli İşler Hesabı IBAN No: TR25 0001 2009 2100 0005 0006 06 Analiz/Test Hizmet Kataloğu'ndaki ücretlere KDV (Katma Değer Vergisi) dahildir. Üniversitelerden yapılan araştırma-geliştirme (AR-GE) amaçlı analiz/test başvurularında % 50 indirim uygulanır. Analiz/Test Hizmet Kataloğunda yer almayan hizmetlere yönelik gelecek talepler için 2 TL Kişi/Gün teknik danışmanlık ücreti alınır. Analiz/Test Hizmet Kataloğu'ndaki hizmetler için MTA Genel Müdürlüğü dışına gidilmesi halinde, personelin yol, konaklama ve iaşeleri, ilgili Kurum/Kuruluş tarafından karşılanır ve/ ödenir. Analiz/Test Hizmet Kataloğu'nda yer alan ücretler rutin analiz/testler içindir. Bunun dışında, kesin proses saptanmasını amaçlayan teknolojik araştırmalar ve özellik arz eden analizler ile üretime yönelik çalışmalarda istenecek ücret işin niteliğine göre tespit edilir. Bu çalışmaların karşılığı alınacak avans miktarının, işe başlamadan önce yatırılması gerekir. Avans olarak yatırılan paranın Analiz/Test Hizmet Kataloğu'nda belirtilen ücretlere göre hesaplanacak miktardan farklı olması halinde Rapor verilmeden önce gerekli mahsup işlemi yapılır. İngilizce Rapor, talep edilmesi durumunda hazırlanmakta olup, sayfa ücreti KDV dahil TL dir (Rapor içeriğinin 10 sayfayı geçmesi halinde sayfa sayısına bakılmaksızın KDV dahil 500,00 TL ücret alınır). 3
RAPORLAMA Analiz/Test Başvuru Formu talep yazısı ile istenen analiz/testler için tek bir Rapor düzenlenir. Her numune için ayrı rapor istenirse bunun başvuruda belirtilmesi gerekir. Analiz/Test Raporu kısmen de olsa kopyalanıp çoğaltılamaz. İmzasız ve mühürsüz Analiz/Test Raporu geçersizdir. Analiz/Test Raporu ve fatura, Analiz/Test Başvuru Formu talep yazısında belirtilen adrese gönderilir. Analiz/Test Raporu ürün için bir kalite sertifikası niteliği taşımaz. NUMUNE SAKLAMA Şahit Numune Saklama süreleri MTA Genel Müdürlüğü'nün ilgili yönetmeliğinde belirtilen süreler olup aşağıda verilmektedir: Alındığı yeri, alınma şekli belli olmayan, satış numunesi olduğu beyan edilen ve mühürsüz numuneler ayrı bir saklama süresi belirtilmemişse Rapor tarihinden itibaren 1 yıl süre ile, Bir projeye ait olup, alındığı yeri belli olan ve numune alma tekniğine uygun olarak alınmış numuneler ayrı bir saklama süresi belirtilmemişse Rapor tarihinden itibaren 2 yıl süre ile, Bir satış sözleşmesi anlaşmazlık durumunda yargı kararına esas oluşturmak üzere analizi/testi istenen, numune alma tekniğine uygun olarak alınmış ve kırmızı mumla mühürlenmiş numuneler ayrı bir saklama süresi belirtilmemişse Rapor tarihinden itibaren 2 yıl süre ile, Teknolojik inceleme yapılan numuneler ayrı bir saklama süresi belirtilmemişse Rapor tarihinden itibaren 6 ay süre ile, Korumasız su (doğal su) numuneleri alındıktan itibaren en fazla 28 gün, korumalı su (nitrik asitle (HNO 3) ph<2 olacak şekilde asitlendirilmiş su) numuneleri en fazla 6 ay süre ile, Endüstriyel bir tesisin çalışma koşullarının seçimine esas olan ve pilot çaptaki deneylerde kullanılan numuneler ne kadar süreyle ve ne miktarda saklanacağı proje sahibi makam kuruluşlarla yapılacak görüşmelere göre saptanarak, ayrı bir saklama süresi belirtilmemişse Rapor tarihinden itibaren en fazla 5 yıl süre ile saklanır. NOT: X-ray analizleri yapılan böbrek taşı numuneleri, analiz bitiminden sonra ilgili birim tarafından imha edilir. MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ ANKETİ Müşteri Memnuniyeti Anketi doldurularak Analiz/Test hizmetleri ile ilgili görüşler Kuruma iletilebilir. NUMUNE KABUL İLETİŞİM Adres: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Maden Analizleri ve Teknolojisi Dairesi Başkanlığı Numune Kabul Birimi K Blok Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı No: 139 06800 Çankaya/ANKARA Telefon: (0312) 201 16 95 (Numune Kabul Birim Yöneticisi) (0312) 201 1 53 / 201 1 18 / 201 1 23 / 201 16 66 (Numune Kabul Sorumluları) Faks: (0312) 28 54 09 E-posta: numune@mta.gov.tr Web Adresi: http://www.mta.gov.tr Bu katalogda yer alan ücretlerde herhangi bir değişiklik olması, kataloğa yeni analiz/test eklenmesi çıkarılması halinde kataloğun güncel haline http://www.mta.gov.tr adresinden ulaşılabilir. 4
5
6
KİMYASAL ANALİZLER Kimyasal analizlerin ücretlerine numune hazırlama ücreti dahildir. SİLİKAT VE ENDÜSTRİYEL HAMMADDE KİREÇTAŞI, KİREÇ, ALÇI TAŞI, DOLOMİT, MANYEZİT ANALİZLERİ (Klasik Yöntemler) Bu bölümde yer alan analizler; gravimetrik, volumetrik, spektrofotometrik yöntemler kullanılarak yapılır. Eritiş ve asitte çözme işlemlerini takiben dedeksiyon limitine göre bazı elementlerin analizinde AAS cihazı da kullanılır. İstenilen analizin, seçilen paket programa uygun olmadığı durumlarda numunenin yapısına uyan programla analiz yapılarak sonuç verilir. Analiz için gereken numune miktarı; AA- 01 ile AA -13 arasındaki kodlar için öğütülmüşse 100 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg., AA -14 için öğütülmüşse 500 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg., AA-46 için 2 kg dır.. AA-01 AA-02 Süre (İş günü) 10 10 Tümü 2 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 2 birinci parametre 100,00 sonraki her bir parametre AA-46 5 1 AA-03 100,00 AA-04 AA-05 5 5 Tümü 200,00 her bir parametre 100,00 Tümü 1 her bir parametre 5,00 AA-06 5 AA-0 5 5,00 AA-08 100,00 AA-09 Birinci element 5,00 sonraki her bir element AA-10 Her bir parametre 40,00 AA-11 40,00 AA-12 40,00 AA-13 1 20,00 AA-14 3 AA-01 AA-02 AA-46 AA-03 Karbonatlarda; SiO 2, Fe 2O 3, Al 2O 3,CaO, MgO, CO 2, Asitte Çözünmeyen Madde, Suda Çözünmeyen Madde, *Ateş Zayiatı Komple Silikat (*SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, SO 3, *Ateş Zayiatı) Kömür Külünde Asitte Çözünen Alkali (Na 2O, K 2O) Alçı Taşı (CaO, SO 3, H 2O) Asitte Çözme, AAS, Gravimetri Eritiş, Asitte Çözme, Volumetri, Gravimetri, AAS, UV Spektrofotometri Asitte Çözme, AAS Asitte Çözme, Gravimetri, Kristal Suyu Tayin Cihazı AA-04 *Toplam Demir (Fe top),*fe +2, *Fe +3 - Fe +3 ; Fe top ve Fe +2 sonuçları kullanılarak - Çözme, Volumetri, Gravimetri, hesap yöntemiyle bulunur. AA-05 Toplam Demir (Fe top),fe +2, Fe +3 - Fe +3 ; Fe top ve Fe +2 sonuçları kullanılarak - HCl de Çözme, Volumetri, Gravimetri, hesap yöntemiyle bulunur. AA-06 Fe 2O 3 Çözme, AAS AA-0 Metalik Demir (Fe 0 ) Çözme, Volumetri, Gravimetri AA-08 AA-09 Piritte; Fe top, S Cu, Pb, Zn AA-10 C, S, SO 3, SO 4 Gravimetri AA-11 Kristal suyu H 2O - (225 C de) Gravimetri AA-12 CO 2 Orsat Cihazı AA-13 ph ph metre Cihazı AA-14 Rutubet Gravimetri Asitte Çözme, Gravimetri, Volumetri, Elektroliz (%5 üzerindeki değerler için) Karbon-Kükürt Tayin Cihazı (SO 3 ve SO 4; Toplam S temelinde hesap yöntemi ile bulunur.) * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 8
KIYMETLİ METAL (SOYMETAL) ANALİZLERİ (CEVHER ve KAYAÇLARDA) Analiz için gereken numune miktarı; AA -15 ile AA -19 arasındaki kodlar için öğütülmüşse 150 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg., AA - 20 için öğütülmüşse 50 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg. dır. Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti Üst Limit Metot/Açıklama Süre (İş günü) AA-15 100,00 AA-16 1 AA-1 100,00 AA-18 1 AA-19 AA-20 Tümü 400,00 her bir parametre 100,00 Birinci element 200,00 sonraki her bir element AA-15 *Altın 0,5 g/ton - Kupelasyon (Fire Assay + Gravimetri) AA-16 *Altın 0,1 ppm - Fire Assay + Gravimetri + ICP-MS AA-1 Gümüş 2,0 g/ton - Kupelasyon (Fire Assay + Gravimetri) AA-18 AA-19 *Altın 0,5 g/ton - Gümüş 2,0 g/ton - Sülfürlü Pb-Zn Cevher ve Konsantrelerinde; Rutubet, Au 0,5 g/ton - Ag 2 g/ton - Cu, Pb, Zn %0,05 - AA-20 Pt, Pd, Ir, Ru, Rh Pt: 0,05 ppm Pd,Ir,Ru,Rh:0,3 ppm Kupelasyon (Fire Assay + Gravimetri) Kupelasyon (Fire Assay + Gravimetri) 1.000 ppm Fire Assay + Gravimetri + ICP-MS ALAŞIM, ANOT ÇAMURU, KUYUMCU CURUFU ve BLİSTER BAKIR ANALİZLERİ Analiz için gereken numune miktarı; AA- 21 ile AA - 23 arasındaki kodlar için 250 g., AA-24 için 200 g., AA - 25 için 500 g., AA - 26 için 5 g. dır. Süre (İş günü) AA-21 1 AA-22 1 AA-23 2 AA-24 1.100,00 AA-25 100,00 AA-26 1 AA-21 Altın Fire Assay + Gravimetri AA-22 Gümüş Fire Assay + Gravimetri AA-23 Altın, Gümüş Fire Assay + Gravimetri AA-24 AA-25 Anot Çamurunda (Geçici İhraç Numunesinde); Cu, Se, Te, As, Au, Ag, Sb, Bi, Sn, Pt, Pd, Rutubet Film Banyo Çözeltilerinde; Gümüş AA-26 Cu (Blister Bakır) Elektroliz Fire Assay + Gravimetri + ICP Fire Assay + Gravimetri METAL-ÇELİK ve ALAŞIM ANALİZLERİ Numune; numunenin cinsine, istenen elementlerin/bileşiklerin dedeksiyon limitlerine ve/ mevcut standartlara/programlara göre, XRF/ICP- OES cihazlarında okuma yapılarak analiz edilir. Uygulanan yöntemler analiz raporunda belirtilir. AA - 28 için %1 in (10.000 ppm) üzerindeki değerler için XRF Cihazında analiz yapılır, yarı kantitatif olarak sonuç verilir. Talaşı alınamayan metalik numunelerin XRF ve ICP-OES analizleri yapılmaz. Analizler için gereken numune miktarı; AA - 2 için öğütülmüşse 3 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg., AA - 28 için talaşı alınmış en az 10 g. dır. Süre (İş günü) Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) AA-2 AA-28 2 10 Tümü 60,00 her bir element 40,00 Birinci element 5,00 sonraki her bir element AA-2 C, S Karbon-Kükürt Tayini Cihazı - - AA-28 Pb, Cu, Zn, Fe, Sn, Sb, As, Al, Mg, Bi, In, Cr, Mn, Ni, Co, Mo, V, Si, Ti, Tl ICP-OES/XRF ICP-OES için Çözme Metodu: EPA 3050 20 10.000 * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 9
XRF ANALİZLERİ Selüloz ile 15 dakika homojen öğütülen numune, pres ile disk haline getirilerek Dalgaboyu Dağılımlı XRF Spektrometre cihazlarında numune yapısına uygun programlarda okunarak değerlendirilir. Numune yapısına bağlı olarak uygun görülen elementler için oksitsiz analiz sonucu verilebilir. İstenilen analizin seçilen paket programa uygun olmadığı durumlarda numunenin yapısına uyan programla analiz yapılarak sonuçlar verilir. Semi-kantitatif analiz sonuçlarında ölçüm limiti minör elementlerde %0,01, majör elementlerde %0,1 dir. Analiz için gereken numune miktarı; AA-29 ile AA-40 arasındaki kodlar için numune öğütülmüşse 50 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg. dır. XRF analiz sonuçlarında, % 5 ve üzerinde S (Kükürt) olması durumunda, analiz tamamlama süresi 10 iş günüdür. Süre (İş günü) Analiz/Test Adı AA-29 AA-30 100,00 TL 200,00 TL AA-29 Krom Cevherinde Kimyasal Analiz (*Cr 2O 3, *Fe 2O 3) (TS EN 15309) AA-31 AA-32 AA-33 AA-34 AA-35 Tümü 1 ilk parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre AA-30 AA-31 AA-32 AA-33 AA-34 AA-35 Doğal Taşlarda (Mermer, Granit, Andezit, Bazalt vb.) Kimyasal Analiz (*CaO, *SiO 2, *Al 2O 3, *Fe 2O 3, *MgO) (TS EN 15309) Silikat, Kuvars, Mangan, Magnezyum, Demir, Kalker, Dolomit, Çimento, Boksit Cevherlerinde Majör (Ana) Oksitler; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, MnO, Ateş Zayiatı Magnezyum Silikat ve Krom Cevherlerinde; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, MnO, Cr 2O 3, Ateş Zayiatı Barit ve Baryum İçerikli Cevherlerde; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, SO 3, SrO, BaO Kalsiyum Florür İçerikli Cevherlerde; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, Ca, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, MnO, Ba, F Vanadyum ve Arsenik İçerikli Cevherlerde; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, F, As 2O 3, V 2O 5 AA-36 AA-3 AA-38 10 10 Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 2 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre AA-39 300,00 AA-36 AA-3 AA-38 AA-39 Sodyum Klorür ve Sodyum Sülfat Yapısındaki Tuzlarda; SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na, K 2O, SO 3, Cl Kömür Külünde Majör (Ana) Oksitler SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, MnO, SO 3 Kömür Külünde Minör (Eser) Elementler (ICP-OES cihazı ile yapılır.) V, Cr, Cu, Zn, As, Rb, Mo, Sr, Y, Ba, Pb, Th, U, B, Co, Cd, Ni, Se, Sb, Ga Yarı Kantitatif Analiz İle Majör Oksitler (SiO 2, Al 2O 3, Fe 2O 3, CaO, MgO, Na 2O, K 2O, TiO 2, P 2O 5, MnO), Minör Oksitler (değeri % 0,01 in üzerinde bulunan majör oksitlerin dışındaki oksitler), Ateş Zayiatı * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 10
XRF ANALİZLERİ (devam) Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) Toprak ve Sedimanda İz Elementlerin Analizi (Kantitatif Yöntem ile) Ba 6 1.000 Bi 2,5 50 Ce 11,5 200 Cd,5 42 Süre (İş günü) Cr 2 1.300 Co 2 80 Cu 1,5 3.000 AA-40 Tümü 400,00 birinci element 5,00 sonraki her bir element Mo 1,5 90 Mn 2,5 1.000 Nb 1 100 NOT: Kimyasal yapısı programa uygun olan numunelerin analizi yapılır. AA-40 Ni 2,5 180 Pb 4 5.200 Rb 1 500 S 4 4.000 Sr 1,5 340 Sb 11 40 Sn 11 400 Ti 2 8.000 Th 2 0 U 3 1 V 1,5 10 Y 1,5 40 Zn 1,5 1.000 Zr 1,5 230 11
ICP-OES İLE KANTİTATİF ESER ELEMENT ANALİZİ Çözme metodunun müşteri tarafından belirtilmediği durumlarda analiz edilecek elementin cinsine ve mineral matriksine göre eritiş işlemi asitle çözme işlemleri uygulanarak analiz yapılır. Numunenin matriksine göre alt dedeksiyon limiti ve üst limit değişebilir. Metal numuneler talaş halinde talaş haline getirilebilecek boyutta olmalıdır. Metal ve cevherlerde ana elementin analizi yapılamamaktadır. Sıvı numunelerle birlikte kör çözeltinin getirilmesi gerekmektedir. Sıvı numune miktarı en az 100 ml olmalı ve organik madde içermemelidir. İstenilen analizin seçilen paket programa uygun olmadığı durumlarda numunenin yapısına uyan programla analiz yapılarak sonuç verilir. Analiz için gereken numune miktarı; AA-41 ile AA-43 arasındaki kodlar için öğütülmüşse 5 g, öğütülmemişse 0,5-2 kg dır. Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) Metot/Açıklama 1 50.000 TS ISO 14869-1 Süre (İş günü) Toprak Sediment ve Kayaçta; Cu, Pb, Zn, Li, V, Mo, Fe, Co, Cd, Ni, As, Sb, Se, Te, Bi, P, B, Mn 1 50.000 10 100.000 TS ISO 11466 (Kral Suyu Metodu) TS ISO 14869-2 (Boraks ve Alkali Eritiş Metodu) 10 100.000 EPA 3050/3051 AA-41 AA-42 AA-43 Tümü 2 birinci element 5,00 sonraki her bir element Tümü 2 birinci element 5,00 sonraki her bir element Tümü 1 birinci element 5,00 sonraki her bir element AA-41 10 50.000 3 Asit Çözme *Cu 5 20.000 *Pb 15 10.000 *Zn 10 10.000 *Fe 20 20.000 *Mn 20.000 *As 10 10.000 *Sb 10 10.000 *Mo 10.000 *Ni 5 10.000 *Co 4 10.000 *Cd 3 10.000 TS ISO 14869-1 ve SM 3120 B *Se 5 10.000 AA-42 Metal ve Çözeltide; Ti, Mg, Mn, Si, P, Na, Ca, Sr, Cs, K, U, V, Se, Fe, S, Mo, As 10 100.000 EPA 3050 (Çözelti sadece Kurum içinden kabul edilmektedir.) AA-43 Toprak, Sediment ve Kayaçta; Rb, Ba, Cr, Sn, Mn, Sr, W 20 10.000 TS ISO 14869-2 (Boraks ve Alkali Eritiş Metodu) ICP-MS İLE KANTİTATİF ESER ELEMENT ANALİZLERİ Analiz edilecek elementin cinsine ve mineral matriksine göre eritiş işlemi asitle çözme işlemi uygulanarak okuma yapılır. Çözme yöntemleri mineralin yapısına ve içeriğine göre değişiklik gösterebilir. Üst dedeksiyon limitinin üzerindeki analiz sonuçları ICP-OES cihazından verilir. Analiz için gereken numune miktarı; AA - 44 ve AA - 45 için öğütülmüşse 5 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg. dır. AA-44 Süre (İş günü) Tümü 3 birinci element 5,00 sonraki her bir element Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) AA-44 Toprak, Sediment, Kayaç ve Kömür Külünde; Nadir Toprak Elementleri (Ce, Dy, Er, Eu, Gd, Ho, La, Lu, Nd, Pr, Sc, Sm, Th, Tm, Y, Yb, Hf, Tb) Üst Limit (ppm) EPA 3050 0,1 500 TS ISO 14869-1 1 500 AA-45 Tümü 3 birinci element 5,00 sonraki her bir element AA-45 Toprak, Sediment ve Kayaçta; As, Be, Bi, Cd, Co, Cu, Ga, Ge, In, Ni, Mo, Sb, Ta, Tl, U, V, Cs, Nb, Pb, Zr EPA 3050 0,1 500 TS ISO 14869-1 1 500 TS ISO 14869-2 ve Alkali Eritiş 5 1.000 * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 12
JEOKİMYASAL ANALİZLER Jeokimyasal analizler sadece jeokimyasal amaçla yapılan maden aramalarında kullanılmak üzere talep edilen numunelerde gerçekleştirilmektedir. Tam çözme gerektiren analitik amaçla kullanılacak numunelerde jeokimyasal analiz yapılmamaktadır. Kullanılan yöntemlerde bazı elementlerin çözünürlüğü mineral yapısına bağlı olarak sınırlıdır. Kurum dışından gönderilecek olan jeokimyasal analiz numune sayısı 500 adetten fazla ise analiz ücretinde %25 indirim uygulanacaktır. Kullanılan cihazlara (AAS, ICP) göre verilen dedeksiyon limitleri değişebilir. Bu durum raporda belirtilir. Jeokimyasal analiz ücretlerine numune hazırlama ücreti dahildir. Analizler için gereken numune miktarı; AJ - 04 ile AJ -13 arasındaki kodlar için öğütülmüşse en az 50 g., öğütülmemişse 0,5-2 kg. dır. Metot: AJ-04 kodlu analizde numune; 00 C de bekletilir, HBr eklenir, ardından Organik Ekstraksiyon işlemine tabi tutulur ve Alevli AAS ile analiz edilir. AJ-05 kodlu analizde numune; 3'lü Asit Çözme [(1:2:2) oranında derişik (HClO 4+HCl+HNO 3)] yöntemiyle çözülür, 2 saat süreyle 80-90 C de su banyosunda bekletilir, saf su ilave edilir ve ICP-OES ile analiz edilir. AJ-06 kodlu analizde numune; 3'lü Asit Çözme [(1:2:2) oranında derişik (HClO 4+HCl+HNO 3)] Kral Suyunda Çözme [(3:1) oranında derişik (HCl+HNO 3)] yöntemiyle çözülür, 2 saat süreyle 80-90 C de su banyosunda bekletilir, saf su ilave edilir ve ICP-MS ile analiz edilir. AJ-0 kodlu analizde numune; Kral Suyunda Çözme [(3:1) oranında derişik (HCl+HNO 3)] yöntemiyle çözülür, 300 C de Hot Plate de bekletilir ve ICP-MS ile analiz edilir. AJ-11 ve AJ-13 kodlu analizlerde; numune 3'lü Asit Çözme [(1:2:2) oranında derişik (HClO 4+HCl+HNO 3)] Kral Suyunda Çözme [(3:1) oranında derişik (HCl+HNO 3)] yöntemiyle çözülür, 2 saat süreyle 80-90 C de su banyosunda bekletilir ve ICP-OES ile analiz edilir (Ag, AAS ile analiz edilir.). AJ-12 kodlu analizde numune; 3'lü Asit Çözme [(1:2:2) oranında derişik (HClO 4+HCl+HNO 3)] Kral Suyunda Çözme [(3:1) oranında derişik (HCl+HNO 3)] yöntemiyle çözülür, 2 saat süreyle 80-90 C de su banyosunda bekletilir, saf su ilave edilir ve ICP-OES ile analiz edilir. Süre (İş günü) AJ-04 3 Süre (İş günü) AJ-05 5 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) AJ-05 Üst Limit (ppm) AJ-04 Au 0,04 6 Üst Limit (ppm) *As 5 1.000 *Cu 1 1.000 *Zn 2 1.000 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) Cd 0,1 500 Ce 0,1 500 Cs 0,1 500 Dy 0,1 500 Er 0,1 500 Eu 0,1 500 Süre (İş günü) Ga 0,1 500 AJ-06 10 Tümü 80,00 birinci element 10,00 sonraki her bir element 5,00 AJ-06 Gd 0,1 500 Ho 0,1 500 In 0,1 500 La 0,1 500 Lu 0,1 500 Nd 0,1 500 Pr 0,1 500 Rb 0,2 500 Sc 0,1 500 Sm 0,1 500 Tb 0,1 500 Tl 0,2 500 Tm 0,1 500 Y 0,1 500 Yb 0,1 500 Th 2 500 U 2 500 * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 13
JEOKİMYASAL ANALİZLER (devam) Süre (İş günü) AJ-0 3 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) AJ-0 Au 0,02 6 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) Ag 1 100 Süre (İş günü) As 3 10.000 Bi 5 10.000 AJ-11 3 Tümü ilk element 10,00 sonraki her bir element 5,00 AJ-11 Co 5 10.000 Cu 3 10.000 Mn 5 3.000 Mo 5 10.000 Ni 5 10.000 Pb** 5 3.000 Sb** 5 10.000 V 5 10.000 Zn 3 10.000 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) AJ-12 Süre (İş günü) 3 Tümü 25,00 ilk element 10,00 sonraki her bir element 5,00 AJ-12 Al** 100 10.000 Ca 100 10.000 Fe** 100 10.000 K** 100 10.000 Mg** 100 10.000 P** 10 10.000 S** 100 10.000 Analiz/Test Adı Alt Dedeksiyon Limiti (ppm) Üst Limit (ppm) Ag 1 100 As 3 10.000 B** 20 5.000 Ba** 5 10.000 Be** 5 1.000 Bi 5 10.000 Cd 10 10.000 Süre (İş günü) Co 5 10.000 AJ-13 10 Tümü 0,00 ilk element 10,00 sonraki her bir element 5,00 AJ-13 Cr** 5 10.000 Cu 3 10.000 Li 5 5.000 Mn** 5 3.000 Mo 5 10.000 Ni 5 10.000 Pb** 5 3.000 Sb** 5 10.000 Se** 10 100 Sn** 5 2.000 Sr 5 10.000 Ti** 20 10.000 **Elementler kısmi çözünmektedir. V 5 10.000 Zn 3 10.000 14
SU ANALİZLERİ Numune alma işlemi Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği nde belirtilen şartlara uygun olmalıdır. Korumasız su numunelerinde; ph, iletkenlik, alkalinite, asidite, tüm anyonlar ( F -, SO 4 2-, Cl -, Br -, PO 4 3-, NO 2 -, NO 3 -, CO 3 2-, HCO 3 - ), SiO 2 ve NH 4 + elementleri analizleri yapılır. Numuneler temiz kaplara, numuneyle iyice çalkalayarak yıkandıktan sonra, hava boşluğu kalmayacak şekilde alınmalıdır. Numune miktarı en az 1.5 L olmalıdır. Major katyon (Na, K, Ca, Mg) analizleri hem korumalı hem korumasız su numunelerinde yapılabilir. Korumalı su numunelerinde; bütün metallerin (Pb, Zn, Cd, Co, Cu, Ni, Ba, Fe, Mn, Cr, B, Li, Mo, Sr, Hg, As, Se, Al) analizleri yapılır. En az 1 L korumalı su numuneleri alınmalıdır. Koruma işlemi için; süzülen numuneler temiz plastik numune kaplarına numuneyle yıkandıktan sonra alınarak HNO 3 ile ph< 2 olacak şekilde asitlendirilir. Uygun ph a gelip gelmediği ph kağıdı ( ph metre) ile kontrol edilmelidir. Numune kapları önceden hazırlanmış olmalıdır. Kesinlikle temiz, daha önce kullanılmamış plastik ve/ cam ve/ kuvars kaplar kullanılmalıdır. Numuneler Numune Alma Etiketinde yer alan aşağıdaki bilgileri içermelidir. Numune Alma Yeri Numune Alma Noktası Numune Cinsi Numuneyi Alan Numune Alma Tarihi/Saati NUMUNE ALMA ETİKETİ Yukarıda genel koruma yönteminden bahsedilmiş olup detaylar için numunelerin saklama koşulları ile ilgili hazırlanan tablo esas alınacaktır. Parametre Numune Kabı Koruma Saklama Süresi (en fazla) ph P & C Hemen analiz 2 saat İletkenlik P & C Soğukta ve +6 C 28 gün Sertlik P & C Soğukta ve +6 C 14 gün Asidite P & C(B) Soğukta ve +6 C 14 gün P C C(B) C(A) P(A) : Plastik (Polietilen ya da eşdeğer), : Cam, : Borosilikat, : Cam (1 distile su + 1 HNO 3 ile çalkalanmış), : Plastik (1 distile su + 1 HNO 3 ile çalkalanmış) Alkalinite P & C Soğukta ve +6 C 14 gün B P & Kuvars ph 2 olana kadar HNO3 ile asitlendirilir. 6 ay SiO2 P & Kuvars Soğukta ve +6 C 28 gün Florür (F - ) P - 28 gün Klorür (Cl - ) P & C - 28 gün Bromür (Br - ) P & C - 28 gün Asitlendirme işlemi için analitik saflıkta asit kullanılmalıdır. NOT: Numune kabul kriterlerine uymayan su numuneleri kabul edilmez. Bu nedenle önce, numune miktarları ve ambalajlama bölümünün okunması ve buna uygun numunelerin gönderilmesi gerekmektedir. Nitrat (NO3 - ) P & C Soğukta ve +6 C 2 gün Nitrit (NO2 - ) P & C Hemen analiz, Soğukta ve +6 C 2 gün Fosfat (PO4 3- ) C(A) Hemen analiz, Soğukta ve +6 C 2 gün Sülfat (SO4 2- ) P & C Hemen analiz, Soğukta ve +6 C 28 gün Amonyum (NH4 + ) P & C Hemen analiz, Soğukta ve +6 C ph 2 olana kadar H2SO4 ile asitlendirilir. gün Metaller, Genel P(A) & C(A) Süzülmüş numune, ph 2 olana kadar HNO3 ile asitlendirilir. 6 ay Numune Miktarı Numune Türü AS-01 *ph SM 4500 H+ B 25 ml Korumasız Süre (İş günü) AS-01 1 20,00 AS-02 1 20,00 AS-03 1 30,00 AS-04 1 20,00 AS-05 1 20,00 AS-06 1 Her bir parametre 20,00 AS-0 1 Her bir element 40,00 AS-08 1 40,00 AS-09 1 30,00 AS-10 1 Her bir element 40,00 AS-11 1 Her bir parametre 40,00 AS-12 1 Her bir element 100,00 AS-02 *İletkenlik SM 2510 B 25 ml Korumasız AS-03 Sertlik A (Geçici, Kalıcı ve Toplam) Hesap Yöntemi (CO 3 2-, HCO 3 -, Ca, Mg analiz ücreti eklenmelidir.) 250 ml Korumasız AS-04 Asidite SM 2130 B 200 ml Korumasız AS-05 Alkalinite SM 2320 B 100 ml Korumasız AS-06 AS-0 Karbonat (CO 3 2- ), Bikarbonat (HCO 3 - ) Majör Katyonlar (*Na, *K, *Ca, *Mg) Titrimetrik 400 ml Korumasız SM 3120 B ICP Metodu 100 ml Korumasız / Korumalı AS-08 *SiO 2 SM 3120 B ICP Metodu 25 ml Korumasız AS-09 Amonyum (NH 4 + ) AS-10 Metal Analizleri (Pb, Zn, Cd, Co, Cu, Ni, Ba, Fe, Mn, Cr, *B, Li, Mo, Sr, Al) SM 4500 NH 3 B, C Distilasyon+Titrasyon 200 ml Korumasız SM 3120 B ICP Metodu 250 ml Korumalı AS-11 *F -, *Cl -, *Br -, *NO 3 -, *NO 2 -, *PO 4 3-, *SO 4 2- SM 4110 B İyon Kromatografisi ile 100 ml Korumasız A = Alman Sertliği Derecesi AS-12 Hg, As, Se ICP-OES Hidrür Sistemi ile 500 ml Korumalı Not 1: İletkenliği 2000 µmho/cm nin üzerinde olan su numunelerinin F, Cl, Br, NO 3, NO 2, PO 4, SO 4 analizlerinde akredite sonuç verilmemektedir. Not 2: İletkenliği 6000 µmho/cm'nin üzerinde olan su numunelerinin Na, Ca, K, Mg, B, SiO 2 analizlerinde akredite sonuç verilmemektedir. * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 15
KÖMÜR ANALİZLERİ Kömür numunesi orijinal halde hiçbir işlem görmeden getirilmelidir. Numune; hava almayan özellikte en az iki torbaya konulmalı, ağzı sıkıca bağlanmalı ve en kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır. Numunenin cinsi (kok, petrokok, taş kömürü gibi), gönderen kuruluşun adı, numune ile ilgili açıklayıcı diğer bilgiler (numunenin alındığı bölge, analiz raporuna yazılması istenen işaretler vb.) analiz başvuru formunda yazılı olmalıdır. Not: AK-02 ile AK-20 arasındaki analizlerde numune başına Numune Hazırlama ücreti eklenecektir (Hazır gelen numunelerden numune hazırlama ücreti alınmayacaktır.). Analiz/Testler için gereken numune miktarı; AK-01 ile AK-19 arasındaki kodlar ve AA-3, AA-38, AA-46 için 2 kg., AK-22 için 1 kg., AK-20 ve AK-21 için 20 kg., AK-23 için 10 kg. dır. Süre (İş günü) AK-01 2 AK-02 4 AK-03 4 AK-04 4 AK-05 4 AK-06 4 AK-0 4 AK-08 4 100,00 AK-09 5 300,00 AK-10 5 3 AK-11 3 AK-01 *Numune Hazırlama ASTM D2013 AK-02 *Nem ASTM D582 (ASTM D313 i kapsar). AK-03 AK-04 AK-05 AK-06 *Kül *Uçucu Madde Sabit Karbon *Isıl Değer ASTM D582 (ASTM D314 i kapsar. Nem Tayini ücreti eklenmelidir). ASTM D582 (ASTM D315'i kapsar. Nem Tayini ücreti eklenmelidir). ASTM D 582 (Nem, Kül ve Uçucu Madde Tayini ücreti eklenmelidir). ASTM D5865,TS ISO 1928 (Nem, Kül, Uçucu Madde, Toplam S ve Hidrojen Tayini ücretleri eklenmelidir). AK-0 *Toplam Kükürt ASTM D4239 (Nem Tayini ücreti eklenmelidir). AK-08 Külde Kükürt ASTM D 5016 (Nem, Toplam Kükürt Tayini ücrete eklenmelidir). AK-12 4 Tümü 2 her bir element 100,00 AK-09 Kısa Analiz (*Nem, *Kül, *Uçucu Madde, *Toplam Kükürt, *Isıl Değer ve *Hidrojen Tayinini kapsar). AK-13 4 2 AK-14 4 100,00 AK-15 4 100,00 AK-16 5 Tümü 2 her bir element 100,00 AK-18 3 100,00 AA-3 AA-38 10 10 Tümü 1 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre Tümü 2 birinci parametre 5,00 sonraki her bir parametre AA-46 5 1 AK-19 4 2 AK-20 4 200,00 AK-21 4 100,00 AK-22 5 2 AK-23 4 AK-10 Tam Analiz AK-11 Serbest Kabarma İndeksi (FSI) ASTM D20 AK-12 Elementer Analiz (*C, *H, *N, O [istenirse]) AK-13 Kül Ergime Derecesi ASTM D185 (*Nem, *Kül, *Uçucu Madde, *Toplam Kükürt, *Isıl Değer, Külde Kükürt ve *Hidrojen Tayinini kapsar). ASTM D533 (Nem ve Kül Tayini ücretleri eklenmelidir). AK-14 Gerçek Yoğunluk TS ISO 502 (Nem Tayini ücreti eklenmelidir). AK-15 Klor TS 644 ISO 58(Nem Tayini ücreti eklenmelidir). AK-16 Piridik, Sülfat, Organik Kükürt TS 329 ISO 15 (Nem Tayini ücreti eklenmelidir). AK-18 Civa EPA 43 AA-3 Kömür Külünde Major Oksit Analitik Kimya Laboratuvarında XRF/ICP ile AA-38 AA-46 AK-19 Kömür Külünde Minör Element Kömür Külünde Asitte Çözünen Alkali (Na 2O, K 2O) Kömürün Öğütülebilirliğinin Hardgrove Yöntemiyle Tayini yapılır. Asitte Çözme, AAS ASTM D409 AK-20 Kömür Briketinde Aşınma Sağlamlığı TS 12055 AK-21 Kömür Briketinde Düşme Sağlamlığı TS 12055 AK-22 Fischer Retortunda Piroliz TS 29 ISO 64 AK-23 Tane Boyu Dağılımı TS ISO 3310-1 a uygun elekler kullanılmaktadır. Numune Kabul Birimi ile irtibata geçilmelidir. * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 16
MİNERALOJİ PETROGRAFİ ANALİZLERİ Yapılacak her türlü analiz için; numune işareti, analizi talep eden tarafından verilmiş olmalı, aynı işaret okunabilir bir şekilde etiketle hem numune üzerine, hem de analiz başvuru formuna yazılmalıdır. Numuneler temiz, kalın şeffaf bir naylon torba sağlam bir bez torba içerisinde getirilmelidir (resmi kurumlar tarafından gönderilen mühürlü numuneler hariç). Aynı numune işareti ile birbirinden farklı numuneler getirilmemelidir. Aksi durumda numuneler işleme alınmaz. Numuneler alındığı yeri ve/ amaçlanan çalışmayı en iyi temsil edebilecek şekilde seçilmelidir. Mineralojik- Petrografik analizler için getirilecek numunenin mineralojik - petrografik analizle değerlendirilebilmesi, yani doku, mineralojik bileşim ve benzeri özelliklerine dayanılarak tanımlanabilmesi için gönderilecek olan parçanın yeteri kadar pekişmiş, kolayca dağılmayan, sert, incekesit ve/ parlatma yapımına uygun olması gerekir. Numune, alınmış olduğu sahayı en iyi temsil edecek şekilde seçilmiş olmalıdır. Kayaç numuneleri, eğer varsa, atmosferik koşullarda bozunmuş / günlenmiş yüzeyi mümkün olduğunca temizlendikten sonra taze kısmından alınmalıdır. Döküntü malzemeden alınan numuneler için verilecek olan mineralojik - petrografik her türlü bilgi sadece o parçaya ait bilgi olup, alındığı sahayı temsil etmez. Aynı numunede birden fazla analiz yapılacaksa, yapılacak analizlerin türüne ve sayısına göre örnek büyüklüğü arttırılmalıdır. Süre (İş günü) Numune Miktarı Ücret (TL) en az 5x5x5 cm MP-01 3 en fazla 10x10x10 cm ebatlarında 1 adet masif 30,00 numune MP-01 MP-02 Kayaç Numunelerinden İncekesit Yapımı Metalik Maden Numunelerinden Parlatma Yapımı Standart 28x48x1 mm ebadındaki cam slayt (lam) üzerine kayaç numunelerinden araldit kullanılarak incekesit yapımı Metalik maden numunelerinden yaklaşık 3x3x1 cm boyutlarında parlatma yapımı en az 5x5x5 cm MP-02 3 en fazla 10x10x10 cm ebatlarında 1 adet masif 30,00 numune MP-03 4 en az 1x1x1 cm en fazla 2x2x2 cm ebatlarında 1 adet masif numune ve öğütülmüş numune 60,00 MP-03 MP-04 Metalik Maden Numunelerinden Kalıpta Parlatma Yapımı *Petrografik Analiz için Kömür Numunelerinin Hazırlanması Metalik maden numunesi 25,30,40 50 mm çapında plastik döküm kalıbı içine sığacak boyutlarda kesilip, yerleştirildikten sonra epoxy dökülerek kalıplanır ve otomatik parlatma makinesinde toplam 9 aşamadan geçirilerek parlatılır. En az 3 numune için parlatma yapılır. TS ISO 404-2 MP-04 3 en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 50 g öğütülmüş numune 60,00 en az 2x2x2 cm MP-05 5 en fazla 5x5x5 cm 0,00 ebatlarında masif numune en az 5x5x5 cm MP-06 5 en fazla 10x10x10 cm 100,00 ebatlarında masif numune en az 5x5x5 cm MP-0 en fazla 10x10x10 cm 200,00 ebatlarında masif numune en az 5x5x5 cm MP-08 5 en fazla 10x10x10 cm 100,00 ebatlarında masif numune en az 5x5x5 cm MP-09 en fazla 10x10x10 cm 160,00 ebatlarında masif numune en az 5x5x5 cm MP-10 en fazla 10x10x10 cm ebatlarında masif numune 200,00 öğütülmüş numune en az 5x5x5 cm MP-11 5 en fazla 10x10x10 cm 100,00 ebatlarında masif numune MP-12 1 en az 5x5x5 cm en fazla 10x10x10 cm ebatlarında masif numune öğütülmüş numune 10,00 /4 poz MP-05 MP-06 MP-0 MP-08 MP-09 MP-10 MP-11 Metalik ve Metalik Olmayan Minerallerden Sıvı Kapanım Kesiti Yapımı Kalitatif Mineralojik Petrografik Analiz *Mermer Grubu Doğal Taşlar İçin Petrografik Tanımlama Kalitatif Cevher Mikroskobisi Modal (Kantitatif) Mineralojik Petrografik Analiz Görüntü Analiz Sistemi ile Detay Cevher Mikroskobisi Kayaç Örneklerinde MOHS Sertlik Analizi Standart 28x48x1 mm ebadındaki cam slayt (lam) üzerine entellan kullanılarak sıvı kapanım kesiti yapımı Kayaç örneklerinin mineralojik bileşimleri, dokusal ve varsa alterasyon özelliklerinin belirlenip, uygun sınıflama sistematiklerine göre adlandırılır. TS EN 1240 Metalik maden numunelerindeki cevher minerallerinin türleri ve birbirleriyle olan dokusal ilişkileri tanımlanır. Tanesel dokuya sahip magmatik kayaçların iri taneli kumtaşlarının mineralojik bileşimleri, minerallerin kayaç içindeki % miktarları, dokusal ve varsa alterasyon özellikleri belirlenip, uygun sınıflama sistematiklerine göre adlandırılır. Bu yöntem sadece tanesel dokuya sahip magmatik kayaçlarda iri taneli kumtaşlarında uygulanabilir. Metalik maden numunelerindeki cevher mineralleri ve birbirleriyle olan dokusal ilişkileri, % miktarları ile cevher minerallerine ait gözlenebilen tüm tanesel parametreler ve istatistiksel veriler görüntü analiz sistemi ile tanımlanır. Kayaç örneklerinin modal mineralojik bileşimlerine bağlı olarak ortalama MOHS sertlik değerleri hesaplanır. MP-12 Dijital Fotoğraf Çekimi İncekesitleri yapılmış parlatılmış her türlü örneğin polarizan mikroskopta fotoğrafı çekimi (Sadece dijital fotoğraf çekimi istenilmesi durumunda her bir numune için MP-01, MP-02 MP-03 kodlu analiz ücretinin de yatırılması gerekir.) * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 1
ORGANİK (KÖMÜR) PETROGRAFİSİ ANALİZLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı MP-13 MP-14 MP-33 5 5 5 en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında 1 adet masif numune en az 50 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında 1 adet masif numune en az 50 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında 1 adet masif numune en az 50 g öğütülmüş numune 1 1 200,00 MP-13 MP-14 MP-33 Kömürleşme, Grafitleşme ve Petrol Olgunlaşma Derecesi Kömürlerde Petrografik Dağılım *Bitümlü Kömür ve Antrasitte Vitrinit Yansıtmasının Mikroskopla Tayini Üstten aydınlatmalı polarize ışık kaynaklı mikroskopta turba, kömür, grafit, kok, bitümlü şeyl, petrol şeyli, ozokerit, asfaltit gibi malzemelerin tesbiti yapılır. Kömürün türü, organik maddenin geçirmiş olduğu diyajenez etkisi, ortamda petrol olup olamayacağı ve malzemenin grafit olup olamayacağı belirlenir. Maseral ve mikrolitotip bileşenlerinin örnek içindeki % dağılımları kantitatif olarak belirlenir. TS ISO 404-5 SIVI KAPANIMI ANALİZLERİ Sıvı kapanım analizleri ışık geçirgen olan ve olmayan mineraller olmak üzere 2 grup mineral üzerinde yapılabilmektedir. Minerallerin belirli kristal boyutunun altında olmaması gereklidir. Analizin sağlıklı yapılabilmesi için en az 3 mm ve üzeri kristal boyutundaki minerallerin bulunduğu numuneler seçilmelidir. Daha küçük kristal boyutuna sahip minerallerde analiz yapmak mümkün olamayabilir. Sıvı kapanım analizlerinin yapılabildiği en elverişli ışık geçirgen mineral türleri başlıca; kuvars, fluorit, barit, kalsit ve sölestin şeklinde sıralanabilir. Ancak bunların dışındaki ışık geçirgen minerallerde de sıvı kapanım çalışması, numunenin izin verdiği ölçüde yapılabilmektedir. Işık geçirgen olmayan metalik cevher minerallerine ait numunelerde sıvı kapanım analizleri kızılötesi (IR) kamera yardımı ile sadece belirli metalik cevher mineralleri için yapılabilmektedir. Bunlar uygun kristal boyutuna sahip Pirit, Molibdenit, Enargit, Kalkozin, Stibnit, Sinobar, Sfalerit, Volframit mineralleri olup, kızılötesi (IR) kamera ile görüntü alınması mümkün olan minerallerdir. Cevherleşmenin tipine yönelik çalışmalarda, alınacak olan numunelerin cevherleşme ile olan yaş ilişkisi kesin olarak bilinmelidir. Damar tipi cevherleşmelerde sistematik örnek alınmalıdır. Numunelerin analize uygunluğu, tamamen numuneyi alanın sorumluluğundadır. Önemli Not: Gerekli planlamaların yapılabilmesi için başvuru yapılmadan önce Numune Kabul Birimi aracılığı ile Mineraloji-Petrografi Araştırmaları Birimi ile temasa geçilmesi gerekmektedir. Yapılacak olan görüşme sonrasında bir termin planı oluşturularak analiz süresi belirlenir. Süre (İş günü) Numune Miktarı MP-15 MP-16 Görüşme ile belirlenir. Görüşme ile belirlenir. en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında 1 adet masif iyi kristalize olmuş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında 1 adet masif iyi kristalize olmuş numune 400,00 500,00 MP-15 MP-16 Işık Geçirgen Minerallerde Sıvı Kapanımı Işık Geçirmeyen Metalik Minerallerde IR Kamera ile Sıvı Kapanımı Mineral bünyesindeki sıvı kapanımlardan homojenleşme sıcaklığı ve çözelti tuzluluk değerleri belirlenir. Sadece uygun kristal boyutunda ve yeterince sıvı kapanım içeren Kuvars, Kalsit, Fluorit, Barit, Sölestin gibi minerallerde analiz yapılır. Tek seferde en fazla 3 numune kabul edilir. Mineral bünyesindeki sıvı kapanımlardan homojenleşme sıcaklığı ve çözelti tuzluluk değerleri belirlenir. Sadece uygun kristal boyutunda ve yeterince sıvı kapanım içeren Pirit, Molibdenit, Enargit, Kalkozin, Stibnit, Sinobar, Sfalerit, Volframit minerallerinde IR kamera ile analiz yapmak mümkündür. Tek seferde en fazla 3 numune kabul edilir. * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 18
X-IŞINI KIRINIMI (XRD) ANALİZLERİ XRD analizi; optik mikroskobik yöntemler ile kesin olarak tanımlanamayacak nitelikte olan doğal minerallerin tanımlanabilmeleri için uygulanır. XRD analizi yapılacak olan numune, her ne kadar öğütülüp toz haline getirilse de mümkün mertebe örneğin öğütülüp toz haline getirilmemiş parçasının gönderilmesi de gereklidir. Farklı kimyasal ve fiziksel deneylere maruz kalmış ve zorunlu olarak son aşaması toz haline getirilmiş numuneler hakkında yeterince bilgi verilmelidir. Numune miktarı, kırılıp öğütülmemiş, masif halde ise 5x5x5 cm büyüklüğünde, toz halinde ise standart kalitatif analiz için en az 20 gram, detay kil minerali analizi için en az 50 gram olmalıdır. Süre (İş günü) Numune Miktarı MP-1 MP-18 MP-19 MP-20 MP-32 MP-21 3 5 5 10 1-3 en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 20 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 50 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 50 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 50 g öğütülmüş numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında en az 50 g öğütülmüş numune en az 1 mm çapında numune 1 100,00 3 600,00 30,00 MP-1 MP-18 MP-19 MP-20 MP-32 XRD Difraktogram Çekimi Detay Kil XRD Difraktogram Çekimi X-Işını Kırınımı (XRD) Yöntemi ile Standart Kalitatif Mineral Analizi X-Işını Kırınımı (XRD) Yöntemi ile Kalitatif Detay Kil Analizi X-Işını Kırınımı (XRD) Yöntemi ile Kil Grubu Minerallerde Rietveld Metoduyla Kantitatif Mineral Analizi Toz haline getirilmiş kayaç ve mineral örneklerinin aksi belirtilmedikçe 2º-0º arasında XRD çekimi yapılarak, difraktogramlar bilgisayar çıktısı olarak elektronik ortamda verilir (Özel çekim aralığı koşullarının istenilmesi durumunda Mineraloji Petrografi Araştırmaları Birimi ile görüşülmesi gerekir.). Kil örneklerinin standart (2º-0º arası), normal (2º-30º arası), etilen glikol (2º-30º arası), 300ºC ısıl (2º-30º arası) ve 550ºC ısıl (2º-30º arası) işlem çekimleri yapılarak, difraktogramlar bilgisayar çıktısı olarak elektronik ortamda verilir. Optik mikroskobik analiz yöntemleri ile mineralojik bileşimleri tanımlanamayacak nitelikte olan numuneler, toz haline getirilerek XRD difraktogram çekimleri yapılır ve difraktogram üzerinden ASTM Standartlarına uygun olarak ayrıntılı mineralojik tanımlamaları yapılır. Kil örneklerinin standart (2º-0º arası), normal (2º-30º arası), etilen glikol (2º-30º arası), 300ºC ısıl (2º-30º arası) ve 550ºC ısıl (2º-30º arası) işlem çekimleri yapılarak XRD difraktogramları üzerinden ASTM Standartlarına uygun olarak ayrıntılı mineralojik tanımlamaları yapılır. Kil örneklerinin standart (2º-0º arası), normal (2º-30º arası), etilen glikol (2º-30º arası), 300ºC ısıl (2º-30º arası) ve 550ºC ısıl (2º-30º arası) işlem çekimleri yapılarak, ASTM Standartlarına uygun olarak ayrıntılı mineralojik tanımlamaları ile uygun yazılım ve veri tabanları kullanılarak kantitatif mineral analizi yapılır (X). MP-21 X-Işını Kırınımı (XRD) Yöntemi ile Böbrek ve Mesane Taşı Analizi Öğütülüp toz haline getirilen böbrek ve mesane taşlarının tanımlamaları yapılır. Not 1: (X) MP-32 kodlu analize ait Rietveld Metoduyla kantitatif XRD analiz başvurusu için gerekli planlamaların yapılabilmesi için başvuru yapılmadan önce Numune Kabul Birimi aracılığı ile Mineraloji-Petrografi Araştırmaları Birimi ile temasa geçilmesi gerekmektedir. Bu metot sadece Kil Grubu minerallerce zengin numunelerde uygulanmakta olup, başvuru öncesi uygulanan metot ve numune içeriği hakkında ilgili Birim ile mutlaka görüşülmelidir. Not 2: Böbrek mesane taşları, her türlü vücut salgısından ve dokusundan arındırılmış, mümkünse alkol su ile yıkanıp temizlendikten sonra oda sıcaklığında kurutulmuş olmalıdır. Taş; temiz, küçük bir kutu ağzı kapatılmış naylon poşete konulup analize iletilmelidir. Sargı bezine sarılmış olarak gönderilmemelidir. Çok ince taneli böbrek mesane taşlarının sargı bezi dokusu içinde hapsolması kaybolması söz konusu olduğundan mesuliyet kabul edilmez. Ayrıca taşlar muhafazası amacıyla doğrudan şeffaf bant ve benzeri yapıştırıcılar üzerine yapıştırılmamalıdır. Analizden sağlıklı sonuç alınabilmesi için taş minimum 3 mm çapında olmalıdır. Daha küçük boyutlardaki taşlarda sağlıklı analiz ancak küçük parçalar halinde çok sayıda böbrek taşının analizi ile mümkün olmaktadır. 19
TARAMALI ELEKTRON MİKROSKOBU (SEM) ANALİZLERİ Numuneler kesinlikle nemli olmamalı, temiz olmalı, ayrıca gerektiğinde parça çıkartmak için sulu susuz kesime uygun olmalı ve kesim taban traşlaması esnasında dağılmamalıdır. Düşük vakum koşulları altında çalışma gerektiren numuneler kabul edilmez. Zeolit gibi gözenekliliği fazla olan numuneler en az bir gün süre ile vakum altında tutulacağından ilgili birime birkaç gün önceden gönderilmelidir. Mikrofosil numuneleri için numunelerin hazırlanması sorumluluğu analizi talep eden kişiye aittir. Mineral Serbestleşme Derecesi Analizleri (MLA) İçin: Metalik cevher mineralleri ile mineral kumlarına ait numuneler, öğütülmüş ve belirli elek aralıklarında elenerek tane boyu fraksiyonlarına ayrılmış olmalıdır. Elek fraksiyonlarında en iri tane boyu 1000 mikron ve daha altında olmalıdır. 100 mikronun altındaki elek fraksiyonları için elek aralıkları mümkün olduğunca dar tutulmalıdır (-100+5 mikron, -5+53 mikron, -53+38 mikron, -38+20 mikron, -20+10 mikron, -10 mikron gibi). Numune miktarı en fazla 100 gram olmalıdır. 38 mikrondan daha küçük tane boyuna sahip elek fraksiyonlarının topaklanma eğilimi yüksek olduğu için, çok ince taneli elek fraksiyonları, numune hazırlama esnasında topaklanmaya sebebiyet vermeyecek şekilde hazırlanıp gönderilmelidir. Süre Numune Miktarı (İş günü) MP-22 MP-23 MP-24 MP-25 MP-26 İşin niteliğine göre belirlenir İşin niteliğine göre belirlenir İşin niteliğine göre belirlenir 1 3 en az 1x1x1 cm en fazla 2x2x2 cm ebatlarında 1 adet masif numune öğütülmüş halde toz numune en az 1x1x1 cm en fazla 2x2x2 cm ebatlarında 1 adet masif numune öğütülmüş halde toz numune Öğütülerek farklı elek fraksiyonlarına ayrılmış 10-100 g cevher numunesi en az 1x1x1 cm en fazla 2x2x2 cm ebatlarında toz numune en az 2x2x2 cm en fazla 5x5x5 cm ebatlarında masif numune 200,00/saat (1-5 adet numune için 1 saat, 5 adet ve üzeri numune sayısı için 2 ve üzeri saat seçilmelidir.) 300,00/saat (1-3 adet numune için 1 saat, 3 adet ve üzeri numune sayısı için 2 ve üzeri saat seçilmelidir.) 500,00 60,00 100,00 MP-22 MP-23 MP-24 MP-25 MP-26 Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile Görüntü Alma ve Fotoğraf Çekimi Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile Görüntü Alma, Fotoğraf Çekimi ve Mikrokimyasal (EDS) Analiz Zenginleştirilmiş Cevher Numunelerinde Mineral Serbestleşme Analizi (MLA) Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) Analizleri İçin Numune Kaplama Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) Analizleri İçin Parlatılmış İncekesit Yapımı Yüksek vakum koşulları altında numune yüzeyinden ikincil elektron (SE), geri saçılmış elektron (BSE) karışık (SE+BSE) sinyal görüntüleri alınarak fotoğraf çekilir ve CD ortamına JPEG dosya formatında kaydedilir (Numune hazırlama ücrete dahil değildir). Yüksek vakum koşulları altında numune yüzeyinden ikincil elektron (SE), geri saçılmış elektron (BSE) karışık (SE+BSE) sinyal görüntüleri alınarak, fotoğraf çekilir. İstenilen yerden standartsız yarı kantitatif nokta analizi hat analizi yapılır. Fotoğraflar ve EDS analiz sonuçları CD ortamına kaydedilir (Numune hazırlama ücrete dahil değildir). Analiz sonucunda her bir numuneye ait kantitatif modal mineralojik bileşim, hesaplanmış element içeriği, elementsel dağılım, parçacık boyut dağılımı, mineral boyut dağılımı, mineral birliktelikleri, serbestleşme derecesi, kenetlenme durumu, parçacık yoğunluğu ve parçacık şekil parametrelerini kapsayan veri tabanı dosyası ile bu dosyayı işletmeye yarayan yazılım ile birlikte CD ortamına kaydedilerek teslim edilir. Bir seferde en fazla 8 adet numune işleme alınabilir. Örnek yüzeyleri karbon, altın altın-palladyum ile kaplanır (Kaplama türü müşteri tarafından seçilir). Standart 28x48x1 mm ebadındaki cam slayt (lam) üzerine kayaç numunesi araldit ile yapıştırılır ve üzeri açık bırakılarak otomatik aşındırma-parlatma makinası ile aşındırılarak parlatılır (En az 3 numune için aşındırma-parlatma yapılır). Önemli Not: MP-22, MP-23 ve MP-24 kodlu analiz başvurularında, gerekli planlamaların yapılabilmesi için başvurusu sırasında Numune Kabul Birimi aracılığı ile Mineraloji-Petrografi Araştırmaları Birimi ile temasa geçilerek, numune sahibine randevu verilir. Başvurunun kabul edilmesine müteakip çalışma ile ilgili termin planı müşteriye bildirilir. 20
FOURIER DÖNÜŞÜMLÜ KIZIL ÖTESİ SPEKTROMETRESİ (FT-IR) ANALİZLERİ Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), toz numunelerin elmas kristalli ATR de KBr ile hazırlanmış 13 mm lik pelletler den itibaren gerçekleştirilecek spektrum çekimleri için 50-100 mg arasındaki miktarlarda toz numunelere ihtiyaç duyulmaktadır. Süre (İş günü) MP-2 3 0,00 MP-28 3 100,00 MP-2 MP-28 Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), ATR ile Spektrum Çekimi Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), KBr ile Hazırlanmış 13 mm lik Pellet Haline Getirilmiş Numuneden Spektrum Çekimi Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), toz numunelerin elmas kristalli ATR de, spektrum çekimi yapılarak, sonuç bilgisayar çıktısı olarak elektronik ortamda verilir. Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), toz numuneler KBr ile 13 mm lik pelletler haline getirilir, spektrum çekimi yapılarak, sonuç bilgisayar çıktısı olarak elektronik ortamda verilir. TAM TEKNOLOJİK ÇALIŞMALARA YÖNELİK MİNERALOJİK-PETROGRAFİK ANALİZLER MP-29 Süre (İş günü) İşin niteliğine göre belirlenir İşin niteliğine göre belirlenir. MP-29 Tam Teknolojik Çalışmalara Yönelik Mineralojik Petrografik Analizler Gelen numune ve yapılması düşünülen çalışmaya göre, yapılması gereken analizler Mineraloji-Petrografi Araştırmaları Birimi tarafından belirlenmektedir. İşin niteliğine MP-30 100,00 göre belirlenir MP-30 Enerji Dağılımlı XRF Spektrometresinde (EDXRF) Standartsız Elementel Analiz Sadece MP-29 kodlu analiz içerisinde başvuru kabulü yapılmaktadır. Önemli Not: MP-29 kodlu analiz başvurularında, gerekli planlamaların yapılabilmesi için başvuru sırasında Numune Kabul Birimi aracılığı ile Mineraloji-Petrografi Araştırmaları Birimi ile temasa geçilmesi gerekmektedir. Yapılacak görüşme sırasında, çalışmanın kapsamı ve termin planı belirlenir. YURTDIŞINA GÖNDERİLECEK OLAN ÖRNEKLERE UYGULANAN ANALİZLER Süre (İş günü) Numune sayısı ve MP-31 türüne göre başvuru sırasında 2 müşteriye bildirilir. MP-31 Yurtdışına Gönderilecek Olan Örneklere Uygulanan Analizler Yurtdışına gönderilecek örneklere gerekli incelemeler yapılarak, yurtdışına çıkış ile ilgili olarak Türkçe ve İngilizce yazı verilir. Numune sayısı ve türüne bağlı olarak işin süresi ile ilgili bilgi başvuru sırasında ve/ sonrasında müşteriye bildirilir. 21
ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER VE SERAMİK MALZEMELERİ ARAŞTIRMALARI SERAMİK, REFRAKTER VE TOZ METALURJİSİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-01 3 500 g 100,00 TS-02 3 1 kg 130,00 TS-104 TS-105 TS-106 3 3 5 100 g toz parça numune 100 g toz parça numune 0,5-1 kg 110,00 220,00 İlk sıcaklık noktası için 200,00 TL sonraki her bir 50 C için 25,00 TL TS-15 5 5 kg 45,00 TS-16 5 5-10 kg 30,00 TS-1 5 5-10 kg 30,00 TS-18 5 5-10 kg 30,00 TS-19 5 5-10 kg 65,00 TS-01 Lazerli Tane İriliği (Yaş Yöntem) Malvern Mastersizer 2000 cihazı ile yapılır. Numunenin cinsi, topaklanma, yapışkanlık, çözünürlük vb. fiziksel özelliklerinin bilinmesi gerekir. (En büyük numune tane boyutu 2 mm) TS-02 Lazerli Tane İriliği (Kuru Yöntem) Malvern Mastersizer 2000 cihazı ile yapılır. Numunenin cinsi belli olmalı ve homojen numune getirilmelidir. (En büyük numune tane boyutu 2 mm) TS-104 Yüzey Alanı Quantochrome Nova 2200 cihazı ile BET Yöntemine göre yapılır. Degas süresi ve sıcaklığı müşteri tarafından bildirilmelidir. TS-105 Çok Noktalı Yüzey Alanı + Gözenek Boyutu Quantochrome Nova 2200 cihazı ile BET Yöntemine göre yapılır. Degas süresi ve sıcaklığı müşteri tarafından bildirilmelidir. TS-106 Pişirme Deneyi En fazla 150 C ye kadar pişirme yapılabilmektedir. TS-15 Kalıplama ve Kurutma İşlemleri TS 5396 TS-16 Normal Çamurda Plastiklik Suyu TS 5396 TS-1 Plastiklik Suyu Pfefferkorn metodu ile yapılır. TS-18 Plastiklik Suyu (LL) Atterberg metodu ile yapılır. TS-19 Plastiklik İndisi (LL-PL) - FİZİKSEL VE GENEL TESTLER Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-20 4 4x4x16 cm / 6 adet TS-21 3 5 kg 30,00 TS-22 2 5 litre 40,00 TS-23 3 5 kg 30,00 TS-24 10 5 kg 140,00 TS-25 3 0,5-1 kg TS-26 TS-10 5 6 10 cm'den uzun 10 adet numune 100 er g parçalar halinde toplam 3 kg 110,00 TS-31 5 1 kg 35,00 TS-32 parçalar halinde en az 6 adet 30,00 TS-33 10x10x10 cm 35,00 TS-20 Basma Dayanımı TS 25 TS-21 Viskozite Fann Viskozimetresi ile yapılır. TS-22 Viskozite Brookfield Viskozimetresi ile yapılır. TS-23 Plastik Viskozite 600-300 devir/dak. Fann Viskozimetresi ile yapılır. TS-24 Kil Aşındırma TS 10521 TS-25 Renk Ölçümü Minolta Chroma Meter CR 300 cihazı ile yapılır. (Numunenin öğütülmüş ve/ ürün olup olmadığı belirtilmelidir.) TS-26 Eğilme Dayanımı - TS-10 Kayaçlarda; Yoğunluk ve Görünür Porozite TS 8615 TS-31 Yağ Emme Oranı TS 2583 EN ISO 8-5 TS-32 Seramik, Refrakter Hammaddelerinde; Su Emme - TS-33 Seramik, Refrakter Hammaddelerinde; Kaynar Su Emme - 22
TUĞLA-KİREMİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-34 10 10-15 kg 300,00 TS-35 25 25-30 kg 4 TS-34 Tuğla Kiremit Ön Teknolojik Testleri TS 490 a) Kurutma, kırma, öğütme b) Elek analizi c) Şekillendirme d) 900 C de pişirme e) Su emme f) Kuruma ve toplam küçülme g) Ateş Zayiatı h) Renk ölçümü i) Sertlik j) Karbonat tayini testlerini kapsar. TS-35 Tuğla Kiremit Teknolojik Testleri TS-34 testine ilaveten a) 800 C, 900 C, 1000 C, 1100 C de pişirme b) Kuru kırılma dayanımı c) Her bir sıcaklık sonrasında basınç ve eğilme dayanımı test- SERAMİK HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-36 10 5-10 kg 00,00 TS-38 20 25-30 kg 1.200,00 TS-36 TS-38 Seramik Hammaddeleri Ön Teknolojik Testleri Seramik Hammaddeleri Teknolojik Testleri a) Asitte reaksiyon b) Suda dağılma c) Elle plastiklik d) Pişme testleri (1150 C, 1300 C ve 1430 C lerdeki pişme rengi ve pişme durumu) e) AA-31 f) MP-19 kodlu testleri kapsar. Toz parça halindeki numunelere seramik ön teknolojik testlerindeki tüm teknolojik, kimyasal ve mineralojik analizlere ek olarak a) Plastiklik suyu (TS 5396) b) Kuruma küçülmesi (TS 489) c) Kuru bağlama dayanımı d) Tüm sıcaklıklar sonrasındaki pişme küçülmeleri e) DTA- TG Analizi f) Tüm sıcaklıklar sonrasındaki basınç ve eğilme dayanımı testleri kapsar. BENTONİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ TS-39 Bentonit Sondaj İnceleme TS EN ISO 13500 Madde 9 Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-39 10 5-10 kg 1 TS-40 15 5-10 kg 200,00 TS-41 5-10 kg 5,00 TS-42 20 25-30 kg 600,00 TS-43 5 5 kg 40,00 TS-44 10 5 kg 80,00 TS-40 Bentonit Sondaj İnceleme TS EN ISO 13500 Madde 10 işlem görmemiş - katkısız bentonite göre yapılır. TS-41 TS-42 TS-43 Döküm Bentoniti Ön Teknolojik Testleri Döküm Bentoniti Teknolojik Testleri Bentonit Ağartma Özelliğinin Tayini a) Jelleşme katsayısı (TS 5360) b) Şişme kapasitesi testlerini kapsar. Bentonit döküm kumu ön teknolojik testlerine ek olarak, a) Elek analizi, b) Nem miktarı c) ph d) Likit limit, sinterleşme e) Yaş ve kuru mukavemet, AA-31, MP-19 testlerini kapsar. Orijinal numunede yapılır. TS-44 Bentonit Ağartma Özelliğinin Tayini Aktifleştirilmiş numunede yapılır. 23
DÖKÜM KUMU TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-45 10 5-10 kg 500,00 TS-45 Sentetik Silika Döküm Kumu İnceleme TS 5426 a) 1500 C'de pişirme b) Elek analizi (öğütülmüş halde gelen numunelere uygulanır.) c) Kil miktarı tayini d) AA-31 kodlu analizleri kapsar. TS-46 10 5-10 kg 5 TS-46 Silika Maça Kumu İnceleme TS 5425 a) 1600 C 'de pişirme b) Elek analizi (öğütülmüş halde gelen numunelere uygulanır.) c) Kil miktarı tayini d) AA-31 kodlu analizleri kapsar. BARİT TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-4 10 5-10 kg 1 TS-4 Barit İnceleme TS EN 13500 a) Yoğunluk ve ürün numunesi geldiği takdirde yaş elek analizi b) AA-01 kodlu fiziksel ve kimyasal analizleri kapsar. AGREGA TEKNOLOJİK TESTLERİ Açıklama: Her bir test için deneyde istenilen tane boyutu aralıkları gönderilmez ise 100 kg'lık tüvenan malzeme gönderilecek, fiyatlara ek olarak deney numunesi hazırlama ücretleri eklenecektir. Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-48 50 kg 0,00 TS-108 30 50 kg 400,00 TS-51 5 50 kg TS-52 5 50 kg 35,00 TS-53 10 30 kg TS-54 10 30 kg 0,00 TS-55 5 kg 200,00 TS-56 25 30 kg 300,00 TS-5 5 50 kg 100,00 TS-58 5 50 kg 90,00 TS-59 5 5 kg 30,00 TS-48 TS-108 TS-51 Parçalanma Direnci (Los Angeles, 500 devir) Agregalarda Donma ve Çözünmeye Karşı Direnç Agregada Gevşek Yığın Yoğunluğu ve Boşluk Hacmi TS EN 109-2 TS EN 136-1 TS EN 109-3 TS-52 Agregada Sıkışık Birim Ağırlık TS 3529 TS-53 TS-54 İri Agregada Tane Yoğunluğu ve Su Emme İnce Agregada Tane Yoğunluğu ve Su Emme TS EN 109-6 TS EN 109-6 TS-55 Metilen Mavisi Deneyi TS EN 933-9 TS-56 Agregaların Termal ve Bozunma Özellikleri için Deneyler (Magnezyum Sülfat Deneyi) TS EN 136-2 TS-5 İri Agrega Elek Analizi TS EN 933-1 TS-58 İnce Agrega Elek Analizi TS EN 933-1 TS-59 Agregalarda İnce Madde Oranı ASTM C11 24
KİREÇTAŞI HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-60 5 100 er g parçalar halinde toplam 3 kg 00,00 TS-61 4 1 kg 1 TS-60 Kireçtaşı Teknolojik Testleri TS 11669 a) AA-01(Asitte çözünmeyen madde) b) AA-10 (SO3) c) MP-09 d) MP-19 d) Birim hacim ağırlığı (TS 8615) kodlu kimyasal ve minerolojik testleri TS-61 Reaktivite Testi TS EN 1391 TRAS HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-62 20 15-20 kg 500,00 TS-62 Tras Teknolojik Testleri TS 25 Ürün numunesi geldiği takdirde TS-104 no.lu analizin yapılması gerekir. TS-104 no.lu analizin ücreti eklenmelidir. a) AA-39 kodlu kimyasal analizi kapsar. KİLLERDE GENLEŞME ORANI TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-63 20 5-10 kg 300,00 TS-63 Killerde Genleşme Testleri a) Kırma b) Öğütme c) Kalıplama ve kurutma d) Birim hacim ağırlığı (civa yöntemi ile) e) Metalurji fırınında 900 C-1200ºC arasında 50 C aralıkla pişirme testlerini kapsar. KUVARSİT TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-64 20 25-30 kg 8 TS-64 Kuvarsit Teknolojik İnceleme TS 11134 a) 100 C ve 1800 C de pişirme, b) Porozite (hammadde olarak 100 gr lık parçalar halinde ise yapılır (TS 8615)) c) AA-31 kodlu kimyasal analizileri kapsar. SEPİYOLİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-65 20 100 er g parçalar halinde toplam 20 kg 500,00 TS-65 Sepiyolitin Kedi Kumu Üretiminde Kullanımına Yönelik Teknolojik İnceleme TS 12131 MP-19 ve AA-31 kodlu minerolojik ve kimyasal analizleri kapsar. TS-66 20 5-10 kg 300,00 TS-66 Sepiyolitin Sondaj Çamuru Kullanımına Yönelik Teknolojik İnceleme TS EN ISO 13500 MP-19 kodlu minerolojik analizi kapsar. ZEOLİT HAMMADDESİ TEKNOLOJİK TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-6 30 25 kg (en az on adet 350 er g parçalara ihtiyaç vardır.) 1.500,00 TS-6 Zeolit Tam Teknolojik İnceleme a) Su emme (TS EN 109-6) b) Yağ emme ( TS 2583 EN ISO 8-5) c) Kedi toprağı (TS 12131) d) Kil aşındırma (TS 10521) e) Ağartma yeteneği f) Renk tayini (Minolta CR300 Chromameter) g) AA-01(Asitte çözünmeyen madde miktarı) h) Porozite (TS 8615) i) TS-36 ve TS-62 j) MP-19 kodlu teknolojik ve kimyasal analizleri kapsar. 25
DOĞAL TAŞ TEKNOLOJİK TESTLERİ Tek başvuruda aynı analiz/test kodundan 10 adet ve üzeri toplu doğal taş analiz/test taleplerinde %10 indirim uygulanacaktır. Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-68 TS-69 4 2 10x10x10 cm / 1 adet plaka numuneler Müşteriden gelen numuneler 10,00 İlk 10 adet numune hazırlanması 20,00 TL olup sonraki her 5 adet numune kesimi 5,00 TL dir. TS-0 2 10x10x10 cm / 2 adet 20,00 TS-68 TS-69 Doğal Taş Ön Teknolojik İnceleme Doğal Taşlarda Numune Hazırlama TS-0 Sertlik (Mohs) TS 6809 TS-1 Kaynar Suda Su Emme TS 699 TS-2 Darbe Dayanımı TS 699 Plaka verme durumu, cila alma durumu ve kenar köşe kesilmesi testlerini kapsar. Numunelerin standartlarda belirtilen boyutlarda kesilmesi işlemlerini kapsar. TS-3 Böhme Aşınma Dayanımı TS 699 (Tek başına istendiği takdirde TS-109 kodlu testler yapılmalı ve ücreti eklenmelidir.) TS-1 TS-2 5 3 5x5x5 cm / en az 12 adet 4x4x4 cm / en az 12 adet 0,00 TS-4 Doluluk Oranı TS 1936 Toplam gözeneklilik tayini tespit edildikten sonra hesap yöntemi ile belirlenir (TS-109 no.lu analizi de kapsamaktadır.). TS-3 5,1x,1x,1 cm / en az 12 adet 120,00 TS-5 Don Tesirlerine Dayanıklılık TS 699 Madde 6.15 (TS 8 kodlu testi kapsar.) TS-4 5x5x5 cm / en az 12 adet 10x10x10 cm / en az 1 adet 120,00 TS-6 Dinamik Elastisite Modülü (Temel Rezonans Frekansının Ölçülmesiyle) TS EN 14146 ve TS EN 14066 Madde 8.3 TS-5 20 5x5x5 cm / en az 40 adet 2 TS-6 40 4x4x16 cm / 14 adet 500,00 TS- Dinamik Elastisite Modülü (Temel Rezonans Frekansının Ölçülmesiyle) TS EN 14146 TS- 5 4x4x16 cm / 14 adet 100,00 26
AKREDİTE DOĞAL TAŞ ANALİZLERİ Tek başvuruda aynı analiz/test kodundan 10 adet ve üzeri toplu doğal taş analiz/test taleplerinde %10 indirim uygulanacaktır. TS-8 *Tek Eksenli Basınç Dayanımı TS EN 1926 TS-109 *Gerçek Yoğunluk (Özgül Kütle), *Görünür Yoğunluk, *Açık Gözeneklilik ve *Toplam Gözeneklilik ASTM D 5550 ve TS EN 1936 Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-8 TS-109 TS-82 TS-83 TS-84 TS-85 5 10 40 40 5x5x5 cm 5 cm çap ve yüksekliğindeki karot numuneleri / en az 20 adet 5x5x5 cm 5 cm çap ve yüksekliğindeki karot numuneleri / en az 15 adet 5x5x5 cm 5 cm çap ve yüksekliğindeki karot numuneleri / en az 12 adet 5 5 5 cm 5 cm çap ve yüksekliğindeki karot numuneleri / 12 adet 5x5x30 cm / 42 adet 5x5x5 cm / 42 adet 5 5 30 cm / 42 adet 5 5 5 cm / 42 adet 0,00 Tümü 100,00 her bir parametre 260,00 200,00 TS-86 5 5x5x30 cm / 20 adet 80,00 TS-8 5 6x6x36 cm / 20 adet 80,00 TS-88 5 Ürün numunesi gönderilmelidir. 60,00 TS-89 5 3x10x20 cm / 12 adet 110,00 TS-90 40 20x20x2 cm / 14 adet 230,00 TS-91 5 20x10x2 cm / 12 adet 80,00 TS-92 5 20x10x2 cm / 12 adet 80,00 TS-93 5 20x20 3 cm / 12 adet 110,00 TS-94 TS-95 15 40 30x30x40 cm / en az 2 adet Bütün testler için ayrı ayrı boyutlandırılmış numuneler 00,00 900,00 TS-82 TS-83 *Doğal Taşlarda Atmosfer Basıncı Altında Su Emme *Doğal Taşlarda Kılcal Etkiye Bağlı Su Emme TS EN 1355 TS EN 1925 TS-84 *Dona Dayanım TS EN 1231 standardının.3.1.1 ve.3.1.2 maddelerine göre 56 çevrim olarak yapılır. TS 8 (56 çevrim) ve TS-86 (56 çevrim) kodlu testleri kapsar. TS-85 *Dona Dayanım TS EN 1231 standardının.3.1.1 ve.3.1.2 maddelerine göre 12 çevrim olarak yapılır. TS 8 (56 çevrim) ve TS-86 (12 çevrim) kodlu testleri kapsar. TS-86 *Yoğun Yük Altında Eğilme Dayanımı TS EN 1232 TS-8 TS-88 *Sabit Moment Altında Eğilme Dayanımı *Doğal Taş Mamullerinin Geometrik Özelliklerinin Tayini TS EN 13161 TS EN 1333 Madde 4.2 TS-89 *Dikey Aşındırma Direnci TS EN 1415 Metot A Numune yüzeyi pürüzsüz olmalı ve aşındırılacak yüzey işaretlenerek gönderilmelidir. TS-90 TS-91 TS-92 *Termal Şok Etkisiyle Yıpranmaya Direnç *Pandül Deney Donanımıyla Kayma Direnci (Kuru Zeminde) *Pandül Deney Donanımıyla Kayma Direnci (Islak Zeminde) TS EN 14066 Madde 8.1, Madde 8.2 Numunenin bir yüzeyi parlatılmış parlamıyor ise düzeltilmiş olmalıdır. TS EN 14231 Ürün numunesi gönderilmeli ve test yapılacak yüzey işaretlenmiş olmalıdır. TS EN 14231 Ürün numunesi gönderilmeli ve test yapılacak yüzey işaretlenmiş olmalıdır. TS-93 *Saplama Deliğinde Kırılma Yükü TS EN 13364 Tanımlama deneyi TS-96 30 40x40x40 mm / en az 12 adet 300,00 TS-94 Teknolojik Test Paketi (Numune hazırlama dahil) TS-68 kodlu testten başlayarak TS-83 kodlu teste kadar olan (TS-5-6- hariç) testleri ve TS-109 kodlu testi kapsar. TS-95 *Akredite Doğal Taş Test Paketi TS-8 kodlu testten başlayarak TS-94 kodlu teste kadar olan (TS-84 ve TS-85 hariç) testleri ve TS-109 kodlu testi kapsar. TS-96 Doğal Taşlarda Tuz Kristallenmesine Direnç TS EN 1230 * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 2
DİĞER TEKNOLOJİK TESTLER NOT: TS-103 u ile yapılacak Tam Teknoloji Endüstriyel Hammadde Araştırmalarında yapılacak mineralojik, petrografik ve kimyasal analizlerde %50 indirim uygulanacaktır. Süre (İş günü) Numune Miktarı TS-9 En az 5,4 cm çaplı ve 3 cm uzunluğunda karot / 10 adet 0,00 TS-98 15-20 g toz numune 1 TS-99 TS-100 TS-101 2 inç (~5 cm) çaplı numune/ en az 2 adet 2 inç (~5 cm) çaplı numune / en az 2 adet 2 inç (~5 cm) çaplı numune / en az 2 adet 3 sıcaklık noktasına kadar 100,00 TL, 3 noktadan sonraki her nokta için 10,00 TL eklenmelidir. 3 sıcaklık noktasına kadar TL, 3 noktadan sonraki her nokta için 10,00 TL eklenmelidir. 3 sıcaklık noktasına kadar 100,00 TL, 3 noktadan sonraki her nokta için 10,00 TL eklenmelidir. TS-102 5 100 g 100,00 TS-103 TS-104 TS-105 TS-106 TS-10 İşin niteliğine göre belirlenir. 3 3 5 6 Çalışmanın niteliğine göre proje ekibince belirlenir. 100 g toz parça numune 100 g toz parça numune 0,5-1 kg 100 er g parçalar halinde toplam 3 kg Çalışmanın niteliğine göre proje ekibince belirlenir. 110,00 220,00 İlk sıcaklık noktası için 200,00 TL sonraki her bir 50 C için 25,00 TL eklenmelidir. 110,00 TS-108 30 50 kg 400,00 TS-9 Brazilian İndirekt Çekme Deneyi TS 654 TS-98 DTA-TG Termogram Çekimleri Çalışma sıcaklığı ve ısıtma hızı belirtilmelidir. TS-99 TS-100 TS-101 Isı İletim Katsayısı Ölçümü (-10º+10ºC arası) Isı İletim Katsayısı Ölçümü (11º-100ºC arası) Isı İletim Katsayısı Ölçümü (101º-150ºC arası) Unitherm 2022 cihazı ile yapılır. Müşteri tarafından belirtilen 3 sıcaklık değerinde ölçüm yapılır. Unitherm 2022 cihazı ile yapılır. Müşteri tarafından belirtilen 3 sıcaklık değerinde ölçüm yapılır. Unitherm 2022 cihazı ile yapılır. Müşteri tarafından belirtilen 3 sıcaklık değerinde ölçüm yapılır. TS-102 Atritör ile Kayaç/Cevher Öğütme Kuru yaş yöntem ile öğütme yapılır. TS-103 Teknolojik Endüstriyel Hammadde Araştırmaları Proje niteliği taşıyan dahili ve harici teknoloji çalışmalarını kapsar. Harici başvurularda proje hazırlanmasına müteakip sözleşme imzalanarak çalışmalara başlanır. Çalışmalar sırasında ihtiyaç duyulabilecek analiz/testlerde %20'ye kadar olabilecek artışlarda ilave ücret talep edilmeyecektir. TS-104 Yüzey Alanı Quantochrome Nova 2200 BET Yöntemi ile yapılır. Degas süresi ve sıcaklığı müşteri tarafından bildirilmelidir. TS-105 Çok Noktalı Yüzey Alanı + Gözenek Boyutu Quantochrome Nova 2200 BET Yöntemi ile yapılır. Degas süresi ve sıcaklığı müşteri tarafından bildirilmelidir. TS-106 Pişirme Deneyi En fazla 150 C ye kadar pişirme yapılabilmektedir. TS-10 TS-108 Kayaçlarda Yoğunluk ve Görünür Porozite Agregalarda Donma ve Çözünmeye Karşı Direnç TS 8615 TS EN 136-1 TS-109 (5x5x5) cm 5 cm çap ve yüksekliğindeki karot numuneleri / en az 15 adet Tümü 100,00 her bir parametre TS-109 *Gerçek Yoğunluk (Özgül Kütle), *Görünür Yoğunluk, *Açık Gözeneklilik ve *Toplam Gözeneklilik ASTM D 5550 ve TS EN 1936 * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 28
METALİK MALZEMELER ARAŞTIRMALARI ISIL İŞLEMLER TM-01 ile TM-10 arasındaki analiz/testler laboratuvar ölçekte yapılır. Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-01 TM-02 TM-03 TM-04 TM-05 TM-06 TM-0 2 2 2 2 2 2 3 en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet 20,00/parça 20,00/parça 30,00/parça 15,00/parça 20,00/parça 20,00/parça /parça TM-01 Normalizasyon Malzemeyi homojenleştirerek ön işlem etkilerini gidermek amacıyla TM-02 Su Verme (Suda) (Sertleştirme) Malzemeyi sertleştirmek için ısıtma ve uygun bir sıcaklıkta soğutma TM-03 Su Verme (Yağda) (Sertleştirme) Malzemeyi sertleştirmek için ısıtma ve uygun bir sıcaklıkta soğutma TM-04 TM-05 Menevişleme (Temperleme) (200 C`ye kadar) Menevişleme (Temperleme) (600 C`ye kadar) Metalin gevrekliğini (kırılganlığını) giderme Metalin gevrekliğini (kırılganlığını) giderme TM-06 Tavlama Malzemenin sertliğini azaltmak amacıyla TM-0 Sementasyon (Katı) Termokimyasal olarak yüzeyde kimyasal kompozisyonun değişimi 0,5 mm kadar yapılabilir. TM-08 2 en fazla 15x15x30 cm / 1 adet 30,00/parça TM-08 Sertleştirme (Tuz Banyosunda) Malzemeyi sertleştirmek için tuz banyosu içerisinde ısıtma ve soğutma TM-09 TM-10 2 2 en fazla 15x15x30 cm / 1 adet en fazla 15x15x30 cm / 1 adet 30,00/parça 30,00/parça TM-09 Takım Çeliklerinin Isıl İşlemi Takım çeliklerinde optimum özellikleri sağlamak için uygulanan ısıl işlemlerdir. (sertleştirme ve menevişleme) TM-10 Yumuşatma Tavlaması Malzemenin sertliğini azaltarak en yüksek yumuşaklığa getirmek METALOGRAFİK İNCELEME Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-11 3 1 adet 100,00/adet TM-12 3 1 adet 100,00/adet TM-13 3 1 adet 100,00/adet TM-14 3 1 adet 100,00/adet TM-15 1 1 adet /adet TM-11 TM-12 TM-13 Mikro Yapı İnceleme (Demir, Çelik) Makro Yapı İnceleme (Demir, Çelik) Mikro Yapı İnceleme (Demir Dışı) Malzemelerin özellikleri ile mikro yapıları arasındaki ilişkiyi belirlemek için otomatik cihazlarla inceleme Proses tipine, işlem parametrelerine ve malzemeye bağlı olarak değişen özellikleri makroskobik boyutta metalografi teknikleri ile inceleme Malzemelerin özellikleri ile mikro yapıları arasındaki ilişkiyi belirlemek için tam otomatik cihazlarla inceleme TM-16 1 1 adet 15,00/adet TM-1 1 1 adet 15,00/adet TM-18 2 1 adet 100,00/adet TM-14 Namlu İnceleme (Sertlik+ Mikro Yapı İnceleme) Namlu numunesinde mikro ve makro yapı incelemesi (özel) TM-15 Vickers Mikro Sertlik Tayini Vickers uç ile farklı malzemelerin sertliklerinin standart metot ve otomatik cihaz ile ölçümü TM-16 Yüzey Sertlik (Rockwell N-T) Standart Rockwell uçlar ile değişik yükler altında farklı malzemelerin sertliklerinin standart metod tam otomatik cihaz ile ölçümü TM-1 Metalik Malzemelerde Sertlik (Rockwell B-C) Standart Rockwell uçlar ile değişik yükler altında farklı malzemelerin sertliklerinin standart metot otomatik cihaz ile ölçümü TM-18 Yüzey Sertlik Profili Mikro sertlik (Vickers) ve Rockwell sertlik değerlerinde yüzey üzerinde bir çizgi boyunca sertlik değerleri ölçümü 29
KATIDAN ÖZÜTLEME (LİÇİNG) DENEYLERİ TM-33 testi ile yapılacak çalışmada mineralojik, petrografik ve kimyasal analizlerde %50 fiyat indirimi uygulanacaktır. Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-19 3 1 kg 5,00/deney TM-20 5 1 kg 1/deney TM-21 3 1 kg /deney TM-22 3 1 kg /deney TM-33 20 5 kg 3.500,00/ TM-19 Liç (25º-100ºC arasında) Cevherden kazanılmak istenilen metali çözeltiye alıp daha sonra uygun çöktürücüler ile çöktürerek kazanma TM-20 Siyanürleme Gümüş ve altın kazanımı için cevherin siyanür çözeltisinde çözdürülmesi TM-21 Sıvı-Sıvı Özütlemesi (Sx) Sıvı çözelti içindeki bileşenleri uygun bir çözücü ile zenginleştirme (Laboratuvar ölçekte) TM-22 Kimyasal Çöktürme Çözelti içindeki askıda kalmış metal iyonlarının çöktürülerek kazandırılması (Laboratuvar ölçekte) TM-33 Döner Silindir Hazneli Liç (Bottle Roll) Testi Yerinde liç madenciliğinde uranyum ve altın kazanım veriminin hesaplanmasında kullanılır. ERİTME DENEYLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-23 5 50 kg 1/deney TM-24 5 50 kg 300,00/deney TM-23 1500ºC`a kadar Metal ergitilmesinde ve alaşım hazırlanmasında TM-24 Orta Frekans İndüksiyon Fırını Metal ergitilmesinde ve alaşım hazırlanmasında SABİT VEYA DÖNER FIRINDA İNDİRGEME, KAVURMA VE KALSİNASYON İŞLEMLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-25 3 5 kg 1/deney TM-26 3 5 kg 1/deney TM-2 5 5 kg 65,00/deney TM-28 5 5 kg 300,00/deney TM-25 1100ºC`a kadar Cevher ve peletlerin redükleyici katı gaz yakıt ile redüklenmesi ve ergime sıcaklığı altında fırında tutma TM-26 Havalı Ortamda Fırın ortamına hava verilerek işlem yapılması TM-2 TM-28 CO H gazı ile İndirgeyici Ortamda 1400ºC a kadar Seramik Tüpte (Havalı Ortam) Fırın ortamına indirgeyici gaz verilerek işlem yapılması İşlem özel seramik tüp içerisinde gerçekleştirilmektedir. AGLOMERASYON (TOPAKLANMA) TESTLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-29 50 kg 325,00/deney TM-30 10 kg /deney TM-31 5 20 kg /deney TM-29 Yaş Peletleme İnce parçacıklı cevher parçacıklarının topaklanarak yüzey küçültülmesi TM-30 Pelet Pişirme Laboratuvar çapta kutu fırınlarda endüstriyel üretim simüle edilerek yapılır. TM-31 ASTM/ISO Tambur Testi Aglomere edilen ürünün parçalanma ve tozlaşması standart tambur deneyi ile tespit edilir. OTOKLAV İŞLEMLERİ Süre (İş günü) Numune Miktarı TM-32 3 Numune boyu 10 cm'den büyük olmamalıdır. 1/deney TM-32 Otoklav En fazla 160 C sıcaklık ve 16 bar basınçta kuru hava, azot su buharı ortamında 3 lt'lik otoklav hücresinde yapılır. 30
CEVHER ZENGİNLEŞTİRME ARAŞTIRMALARI NOT: TC-45 kodu ile yapılacak Tam Teknoloji Proje Çalışmalarında yapılacak mineralojik, petrografik ve kimyasal analizlerde %50 indirim uygulanacaktır. TC-01 Kaba Kırma ( -10 +5 cm ) Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. TC-02 Orta Kırma ( -5 +1 cm ) Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Numune tane iriliği 10 cm'nin üzerinde ise bu boyuta getirilmek için yapılacak işlemlerin maliyeti de fiyata ilave edilir. TC-03 İnce Kırma ( -10 +5 mm ) Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Numune tane iriliği 5 cm'nin üzerinde ise bu boyuta getirilmek için yapılacak işlemlerin maliyeti de fiyata ilave edilir. Süre (İş günü) Numune Miktarı Ücret (TL) TC-01 2 5-50 kg 5,00/kg TC-02 2 5-50 kg 5,00/kg TC-04 Daha İnce Kırma ( -5 +1 mm ) Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Numune tane iriliği 10 mm'nin üzerinde ise bu boyuta getirilmek için yapılacak işlemlerin maliyeti de fiyata ilave edilir. TC-03 2 5-50 kg 6,00/kg TC-04 2 5-50 kg,00/kg TC-05 5 1-50 kg 12,00/kg TC-06 5 1-20 kg 15,00/kg TC-0 2 1-20 kg 16,00/200g TC-08 2 1-50 kg 5,00/kg TC-09 2 1-30 kg 6,00/kg TC-05 Kuru Öğütme Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Numune tane iriliği 5 mm'nin üzerinde ise bu boyuta getirilmek için yapılacak işlemlerin maliyeti de fiyata ilave edilir. TC-06 Yaş Öğütme Laboratuvar ölçekte 20 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Numune tane iriliği 5 mm'nin üzerinde ise bu boyuta getirilmek için yapılacak işlemlerin maliyeti de fiyata ilave edilir. TC-0 Siebtechnik (Halkalı öğütücü) Numune tane iriliği 5 mm'nin altında olmalıdır. Uygun boyuta getirmek için yapılan işlemler fiyata ilave edilir. Her bir numune 200 gr olur. 200 gr'ın üzerindeki numunelerde numune alma ücreti alınır. TC-08 Kuru Eleme 5 mm den İri Laboratuvar ölçekte 50 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Eleme tek elekle yapılmaktadır. TC-09 Kuru Eleme ( -5 +0,04 mm ) Laboratuvar ölçekte 30 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Eleme tek elekle yapılmaktadır. 31
CEVHER ZENGİNLEŞTİRME ARAŞTIRMALARI (devam) TC-10 Yaş Eleme 5 mm den İri Laboratuvar ölçekte 30 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Eleme tek elekle yapılmaktadır. TC-11 Yaş Eleme (-5+0,5 mm) Laboratuvar ölçekte 30 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Eleme tek elekle yapılmaktadır. Süre (İş günü) Numune Miktarı Ücret (TL) TC-12 Yaş Eleme (-0,5 mm) Laboratuvar ölçekte 30 kg üzeri numune kabul edilmemektedir. Eleme tek elekle yapılmaktadır. TC-10 3 1-30 kg,00/kg TC-11 3 1-30 kg 8,00/kg TC-12 3 1-30 kg 12,00/kg TC-13 3 1-5 kg,00/fraksiyon TC-14 3 1-5 kg 10,00/fraksiyon TC-15 3 1-5 kg 12,00/fraksiyon TC-16 5 1-5 kg 12,00/fraksiyon TC-1 5 1-5 kg 20,00/fraksiyon TC-13 Tane Boyu Dağılımı (Kuru) (+)100 mesh fraksiyonları (0,14 mm den büyük) TC-14 *Tane Boyu Dağılımı (Kuru) TS 349 ISO 2591-1 2 mm ve 0,14 mm elekler kullanılacaktır. TC-15 Tane Boyu Dağılımı (Kuru) (-) 100 mesh fraksiyonları (0,14 mm den küçük) TC-16 Tane Boyu Dağılımı (Yaş) (+) 100 mesh fraksiyonları (0,14 mm den büyük) TC-1 *Tane Boyu Dağılımı (Yaş) TS 349 ISO 2591-1 2 mm ve 0,14 mm elekler kullanılacaktır. TC-18 Tane Boyu Dağılımı (Yaş) (-) 100 mesh fraksiyonları (0,14 mm den küçük) TC-18 5 1-5 kg 1,00/fraksiyon TC-19 1 1-50 kg,00/kg TC-19 Bölme ve Temsili Numune Alma İşlem, -30 mm tane iriliği içindir. Numunenin uygun boyuta getirilmesi için uygulanan işlemlerin tutarı fiyata ilave edilir. TC-20 10 10-50 kg 130,00/deney TC-21 10 25-50 kg 130,00/deney TC-22 15 50-200 kg 5/deney TC-20 TC-21 Sallantılı masa deneyi (Laboratuvar Ölçekte) Jig Deneyi (Laboratuvar Ölçekte) NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-23 10 0,2-1 kg 1/deney TC-24 10 50-200 kg 1/deney TC-25 10 50-100 kg 130,00/deney TC-26 15 50-200 kg 6/deney TC-22 TC-23 Jig Deneyi (Pilot Ölçekte) Yüzme-Batma Testi (Ayırma Hunisi ile) NOT 1 dikkate alınmalıdır. Ağır ortam yoğunluğu en fazla 2,96 gr/cm 3 olarak hazırlanmaktadır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-24 Multi Gravite Seperatör NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-25 Yüzme-Batma Testi Tankta (Kömür) NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-26 Humpprey Spirali Deneyi NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1: TC-20, 21, 22, 23, 24, 25, 26 kodlu analizlerde, numunelerin tane iriliğinin deneylere uygun hale getirilmesi için yapılan tüm işlem tutarları fiyata ilave edilir. Kimyasal ve mineralojik analiz tutarları ücrete dahil değildir. * ile işaretli analiz/test TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 1025 standardına göre akredite edilmiştir. 32
CEVHER ZENGİNLEŞTİRME ARAŞTIRMALARI (devam) TC-2 Düşük Alan Şiddetli Kuru Manyetik Ayırma (Laboratuvar Ölçekte) NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-28 Düşük Alan Şiddetli Kuru Manyetik Ayırma (Pilot Ölçekte) NOT 1 dikkate alınmalıdır. Süre (İş günü) Numune Miktarı TC-2 10 10-50 kg 110,00/deney TC-29 TC-30 Düşük Alan Şiddetli Yaş Manyetik Ayırma (Laboratuvar Ölçekte) Düşük Alan Şiddetli Yaş Manyetik Ayırma (Pilot Ölçekte) NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-28 15 51-100 kg 25,00/deney TC-29 10 10-50 kg 120,00/deney TC-30 15 51-100 kg 385,00/deney TC-31 10 10-50 kg 0,00/deney TC-32 15 51-100 kg 25,00/deney TC-31 TC-32 TC-33 Yüksek Alan Şiddetli Kuru Manyetik Ayırma (Laboratuvar Ölçekte) Yüksek Alan Şiddetli Kuru Manyetik Ayırma (Pilot Ölçekte) Yüksek Alan Şiddetli Yaş Manyetik Ayırma (Laboratuvar Ölçekte) NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. TC-33 10 10-50 kg 85,00/deney TC-34 15 51-100 kg 440,00/deney TC-35 10 5 kg 130,00/deney TC-36 10 1 kg 55,00/deney TC-3 5 1-5 kg,00 TC-38 5 1-5 kg 11,00 TC-39 5 1 kg 28,00/deney TC-40 10 50 kg 900,00 TC-41 5 1-2 kg 28,00 TC-42 5 0,5-1 kg 11,00 TC-43 10 20 kg 6 TC-44 10-2 TC-45 İşin niteliğine göre, proje ekibince belirlenir İşin niteliğine göre, proje ekibince belirlenir. TC-44 akım şeması belirleme ücretinin yatırılması ile işe başlanır. İşin niteliğine göre, proje ekibince belirlenir. TC-34 TC-35 Yüksek Alan Şiddetli Yaş Manyetik Ayırma (Pilot Ölçekte) Flotasyon (Laboratuvar Ölçekte) TC-36 Flokülasyon ve Koagülasyon - TC-3 TC-38 Filtrasyon (100 mesh ve daha iri tane boyutu için) Filtrasyon (100 mesh'ten daha ince tane boyutu için) TC-39 Scrubbing (Aşındırma) - TC-40 TC-41 TC-42 Bond Değirmeni ile Öğütülebilirlik İndeksi Davis Tüp Cihazı ile Manyetik Tayini Satmagan Cihazı ile Manyetik Tayini NOT 1 dikkate alınmalıdır. NOT 1 dikkate alınmalıdır. - - - NOT 1 dikkate alınmalıdır. Kimyasal ve mineralojik analiz tutarları ücrete dahil değildir. TC-43 Asbest Testi Numune 12,;4, ve 1,6 mm eleklerden geçirilip her bir elekte kalan asbest lif miktarına göre değerlendirilir. TC-46 3 100-500 g Fiyat tek ölçümü kapsamaktadır. ph taraması istenildiğinde her ph için 20,00 TL ücret alınır. Hazır gelmeyen numunelerden TL numune hazırlama ücreti alınır. TC-44 Akım Şeması Belirleme Tam teknolojik test akım şeması belirleme TC-45 Tam Teknoloji Proje Çalışmaları Proje niteliği taşıyan dahili ve harici teknoloji çalışmalarını kapsar. Harici başvurularda proje hazırlanmasına müteakip sözleşme imzalanarak çalışmalara başlanır. Çalışmalar sırasında ihtiyaç duyulabilecek analiz/testlerde %20'ye kadar olabilecek artışlarda ilave ücret talep edilmeyecektir. TC-46 Zeta Potansiyeli Ölçümü Taneler arasındaki itme çekme değeri belirlenerek flotasyon vb. işlemlerde tanelerin davranışları incelenir. Tane boyutu -10 µ olmalıdır. NOT 1: TC-2, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35 ve 41 kodlu analizlerde, numunelerin tane iriliğinin deneylere uygun hale getirilmesi için yapılan tüm işlem tutarları fiyata ilave edilir. Kimyasal ve mineralojik analiz tutarları ücrete dahil değildir. 33
KAROT BİLGİ BANKASI KAROT ARŞİVİNDEN NUMUNE İNCELEME/ALMA Süre (İş günü) KBK-01 5 20,00 KBK-02 5 10,00 KBK-01 KBK-02 Hizmet Adı Karot Arşivinden Numune İnceleme (her bir sondaj için) Karot Arşivinden Numune Alma (her bir numune için) EĞİTİM ÜCRETLERİ MATE-01 MATE-02 Grup (5 kişiye kadar) 1.000,00/gün Tek kişi 2/gün Grup (15 kişiye kadar) 1.000,00/gün Tek kişi 100,00/gün Eğitim Adı Açıklama MATE-01 Uygulamalı Eğitim Laboratuvarda yapılan analiz/testler ile ilgili uygulamalı eğitim MATE-02 Teorik Eğitim Laboratuvarda yapılan analiz/testler ile ilgili teorik eğitim 34