I. PARA VE SERMAYE PİYASALARINDAN ELDE EDİLEN GELİRLER A. Para ve sermaye piyasalarından elde edilen gelirlerin niteliği Ülkemizde gerçek kişilerin elde ettiği kazançların vergilendirilmesi esasları Gelir Vergisi Kanunu ile düzenlenmiştir. Söz knusu Kanun, kişilerin elde ettiği kazançları yedi gelir grubunda tplamış ve bu gelir grupları ile ilgili tanımlamalarda bulunmuştur. Gelir Vergisi Kanununda yapılan tanımlamalara göre, para ve sermaye piyasalarından elde edilen gelirler iki grup altında tplanmıştır. Menkul sermaye gelirleri (iratları), Diğer kazanç ve iratlar. 1. Menkul sermaye gelirleri Menkul sermaye geliri, para (nakdi sermaye) veya para ile temsil edilen değerlerden luşan sermaye kaynaklarından elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri gelirlerdir. Menkul sermaye gelirinin genel tanımı bu şekilde lmakla birlikte, Kanun kyucu bazı gelirleri kaynağı ne lursa lsun bu kapsamda değerlendirmektedir. Buna göre menkul sermaye gelirleri aşağıdaki gibi sayılmıştır: Her türlü hisse senetlerinden elde edilen kâr payları, Örneğin; Kâra katılma imkânı veren kurucu hisse senetleri, İntifa hisse senetlerine verilen kâr payları, Pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz larak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler, Sermaye Piyasası Kanunu na göre kurulan yatırım fnları katılma belgelerine ödenen kâr payları. İştirak hisselerinden (hisse senedi ile temsil edilemeyen rtaklık payları) dğan kazançlar. Örneğin, Limited şirketlerin rtaklarına dağıttığı kazançlar, İş rtaklıklarının rtakları ve kmanditerlerin kâr payları ile kperatiflerin dağıttıkları kazançlar. Kurumların yönetim kurulu başkan ve üyelerine verdikleri kâr payları, Kanuni veya iş merkezleri yurt dışında lduğu için (dar mükellef kurum) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca sadece Türkiye de elde ettikleri kazançlar ile ilgili larak yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan kurumlar vergisi düşüldükten snra kalan kısmı, Her nevi tahvil (Özel sektör tahvili, yabancı menşeli tahvil vb.) ve Hazine bnsu faizleri ile Tplu Knut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi'nce çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler ile varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından sağlanan gelirler, Her türlü alacak faizleri,
Mevduat faizleri, Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kupnlarının satışından elde edilen gelirler, İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar, Her çeşit senetlerin isknt edilmesi karşılığında alınan isknt bedelleri, Faizsiz larak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar rtaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, Rep gelirleri, Brsa Para Piyasasından elde edilen faiz gelirleri, Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigrta şirketleri tarafından ayrılanlara yapılan ödemeler. Yukarıda sayılan menkul sermaye gelirini elde eden kişi, söz knusu kazancı ticari, zirai veya mesleki faaliyeti kapsamında elde ederse, söz knusu kazanç ticari, zirai ve serbest meslek kazancının tespitinde dikkate alınmaktadır. 2. Diğer kazanç ve gelirler Diğer kazanç ve gelirler, Gelir Vergisi Kanunu ile belirlenen mal ve hakların elden çıkarılmasından dğan değer artış kazançlarıdır. Gelir Vergisi Kanununa göre değer artış kazançları aşağıdaki gibidir: Karşılıksız (ivazsız veya bir bedel karşılığı lmadan) edinilenler ile tam mükellef kurumlara ait lan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri hariç lmak üzere, menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar, Gelir Vergisi Kanunu nun 70. maddenin birinci fıkrasının 5. bendinde yazılı aşağıdaki hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından dğan kazançlar; Arama, İşletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, Alamet-i farika, Marka, Ticaret unvanı, Her türlü teknik resim, desen, mdel, plan ile sinema ve televizyn filmleri, ses ve görüntü bantları, Sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir frmül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanunî mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından dğan kazançlar, Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından dğan kazançlar, Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından dğan kazançlar,
Edinim şekli ne lursa lsun (karşılıksız edinilenler hariç) gayrimenkullerin ve gayrimenkul larak tescil edilen hakların edinim tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından dğan kazançlar (01.01.2007 tarihinden önce edinilen gayrimenkullerin ve gayrimenkul larak tescil edilen hakların elden çıkarılmasından dğan kazançların vergilendirilmesinde dört yıllık süre esas alınır). B. Yıllık beyan esası Genel larak beyan esası, stpaj uygulamasının başladığı 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen tahvil ve bnlar ile 01.01.2006 tarihinden önce edinilen menkul kıymetlerden dğan gelirlerin vergilendirilmesi ile ilgilidir. 2012 takvim yılında elde edilen menkul kıymet gelir türlerinden bazıları tutarı ne lursa lsun beyana tabi değilken bazıları belirli bir tutarı aşıp aşmamalarına bağlı larak, yıllık beyana tabi bulunmamaktadır. Menkul kıymet gelirlerinin hangilerinin yıllık beyana tabi lup lmadığına ilişkin açıklamalar aşağıdadır. 1. Beyana tabi lmayan menkul kıymet gelirleri ile değer artış kazançları Gelir Vergisi Kanunu nun Geçici 67. maddesi kapsamında stpaja tabi tutulması veya Kanun un diğer maddeleri uyarınca gelir vergisinden istisna larak değerlendirilmesi nedeniyle aşağıda yer verilen gelir ve kazançlar yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmeyecek lup diğer gelirler için beyanname verilmesi durumunda bile aşağıda yer verilen bu gelirler beyannameye dâhil edilmeyecektir. 01.01.2006 tarihinden önce satın alınan tam mükellef kurumlara ait hisse senetlerinin (İMKB de işlem gören veya görmeyen) elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar, 01.01.2006 tarihinden snra alınmış tam mükellef kurumlara ait lan ve İMKB de işlem gören hisse senetlerinin elden çıkarılmasından sağlanan alım satım kazançları, 01.01.2006 tarihinden snra alınmış lan ve İMKB de işlem görmeyen tam mükellef kurumlara ait hisse senetlerinin en az 2 yıl elde tutulduktan snra elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar, 01.01.2006 tarihinden snra ihraç edilmiş lan Devlet tahvili ve Hazine bnları ile Türkiye de ihraç edilmiş lan özel sektör tahvil ve bnlarından elde edilen stpaja tabi tutulmuş faiz geliri ve alım satım kazançları, Stpaja tabi tutulmuş lan menkul kıymet yatırım fnu katılma belgelerinin fna iadesinden elde edilen gelirler ile brsa yatırım fnu katılma belgelerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar, Yurtiçi bankalardan elde edilen mevduat faizleri, Faizsiz larak kredi verenlere ödenen kar payları, Kar ve zarar rtaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları, Katılım Bankaları tarafından (daha önce Özel Finans Kurumları larak adlandırılan kurumlar) kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, Rep gelirleri,
Vadeli İşlem ve Opsiyn Brsasında (VOB) veya VOB dışında, banka ve aracı kurum aracılığıyla satın alınan kntratlardan sağlanan kazançlar, İMKB de işlem gören ve dayanak varlığı hisse senedi veya hisse senedi endeksi lan aracı kuruluş varantlarından elde edilen kazançlar, Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemlerinden sağlanan getiriler. 07.10.2001 tarihi snrasında düzenlenen şahıs sigrta pliçeleri dlayısıyla elde edilen menkul sermaye gelirleri, Kurumlar vergisi mükellefleri tarafından 31.12.1998 ve daha önceki tarihlerde sna eren hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı dlayısıyla gerçek kişi rtaklarca elde edilen kâr payları (Karşılaşılma lasılığı düşüktür), Kurumların kârlarını (dönem, geçmiş dönem ve lağanüstü yedekler), enflasyn farklarını, emisyn primlerini, gayrimenkul veya iştirak hisseleri satış kazancını, sermayeye eklemesi snucunda gerçek kişi rtaklarca (bedelsiz hisse senedi larak) elde edilen kâr payları. 2. Beyana tabi lan menkul kıymet gelirleri ile değer artış kazançları Gerçek kişiler tarafından 2012 takvim yılında elde edilen beyana tabi menkul sermaye gelirleri aşağıdaki gibidir. Bu gelir ve kazançlar için beyanname verilmesi gerekmekte lup başka gelirler için beyanname veriliyr ise bu gelir ve kazançların beyannameye dâhil edilmesi gerekir. 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş lan her türlü tahvil, varlığa dayalı menkul kıymet, finansman bnsu ve hazine bnsu (özel veya kamu tarafından ihraç edilmiş) ile Tplu Knut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan alım satım kazançları ile aynı menkul kıymetlerden dövize altına veya başka bir değer endeksli lanlardan elde edilen faiz gelirleri, Hazine Müsteşarlığı tarafından ihraç edilen Eurbndlardan elde edilen kupn faizleri, itfa tarihinde edilen faiz geliri ve vadesinden önce elden çıkarılmasından elde edilen kazançlar, Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları, Özel sektör tarafından yurtdışında ihraç edilen tahvil (yabancı tahviller dâhil) faiz ve alım satım kazançları Yabancı hisse senedi alım satım kazançları, Yurtdışındaki yatırım fnlarından elde edilen gelirler, Yurt dışı banka mevduat faizleri, 01.01.2006 tarihinden snra satın alınan, hisseleri İMKB de işlem görmeyen tam mükellef kurumlara ait hisse senetlerinin 2 yıldan daha az sürede elden çıkarılmasından elde edilen kazançlar, 01.01.2006 tarihinden snra banka ve aracı kurum lmaksızın ihraç edilen özel sektör tahvillerinden sağlanan alım satım kazançları, Alacak faizi. 3. 1.290 TL yi aşması halinde beyana tabi lan menkul sermaye gelirleri 2012 takvim yılında Türkiye de stpaj uygulanmamış ve istisnaya tabi tutulmamış bazı menkul sermaye gelirleri 1.290 TL yi aşar ise bu gelirler yıllık beyanname ile beyan edilecektir. Bu tutarın altında kalan stpaja tabi tutulmamış ve istisna uygulanmamış gelirler yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir. Söz knusu 1.290 TL bir istisna haddi lmayıp elde edilen menkul sermaye gelirinin beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması gereken bir had veya beyan eşiğidir.
1,290 TL tutarındaki beyan eşiği birden fazla gelirin bir arada elde edilmesi halinde, her bir gelir için ayrı ayrı uygulanmayacaktır. Örneğin, bu tür gelirler ile stpaja tabi lmayan ve istisna uygulanmayan gayrimenkul sermaye gelirlerinin (mesken kira geliri gibi) tplam tutarı dikkate alınarak hesaplanacaktır. 1,290 TL lik beyan sınırına tabi lan gelirler: Kıyı bankacılığından (ff-shre bankalar veya şubeler) elde edilen TL veya dövize dayalı mevduat faizleri, 01.01.2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilen hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kupnlarının satışından elde edilen bedeller İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar Her çeşit senetlerin isknt edilmesi karşılığında alınan isknt bedelleri Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz, rep, kâr payı v.b.). Her çeşit alacak faizleri C. Yıllık Beyan Usulünde İndirim Oranı Uygulaması Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67. maddesinin 4 numaralı fıkrasına göre, mevduat faizleri, katılım bankalarından elde edilen gelirler (kâr ve zarar rtaklığı gelirleri) ve rep gelirlerinden 01.01.2006 tarihinden itibaren ödemeyi gerçekleştirenlerce yapılan stpaj nihai vergileme lduğundan, bu gelirlerin beyan edilmesi ve bu nedenle indirim ranı uygulamasına tabi tutulmaları söz knusu değildir. Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67. maddesi gereğince, sadece 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş lan her nevi tahvil ve Hazine bnsu faizleri ile Tplu Knut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerin vergilendirilmesi sırasında 31.12.2005 tarihi itibariyle yürürlükteki hükümler dikkate alınacağından, bu gelirlere indirim ranı uygulandıktan snra kalan kısmı beyan edilmesi gerekmektedir. Öte yandan dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye gelirlerinin beyanında ise indirim ranı uygulanması mümkün değildir. Ayrıca, Geçici 67. maddenin (4) numaralı fıkrası uyarınca, 75. maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan; mevduat faizleri, faizsiz larak kredi verenlere ödenen kar payları, kar zarar rtaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları ve katılım bankalarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları ile rep gelirleri % 15 ranında vergi tevkifatına tabi lduğundan bu gelirlerin beyanı ve indirim ranı uygulanması söz knusu değildir. 2012 takvim yılı gelirlerine uygulanacak indirim ranı, Vergi Usul Kanununa göre 2012 yılı için tespit edilmiş lan yeniden değerleme ranının 2012 yılında Devlet tahvili ve Hazine bnsu ihalelerinde luşan bileşik rtalama faiz ranına bölünmesi suretiyle belirlenmektedir. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2012 yılı için tespit edilmiş lan yeniden değerleme ranı % 7,80 lup Devlet tahvili ve Hazine bnsu ihalelerinde luşan bileşik rtalama faiz ranı ise % 9,24 tür. 2012 yılında elde edilen ve indirim ranı uygulanacak lan menkul sermaye gelirlerinin beyanında uygulanacak indirim ranı (% 7,80 / % 9,24=) % 84,4 larak hesaplanmaktadır. Bu nedenle, 2012 takvim yılında elde edilen menkul sermaye gelirlerinden, 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş lan ve Gelir Vergisi Kanunu nun 75. maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bnsu faizleri ile Tplu Knut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler için indirim ranı uygulandıktan snra kalan gelirin beyan edilmesi gerekecektir.
D. Yıllık Beyan Usulünde Gelirin Tplanması İle İlgili Esaslar Beyan usulünde elde edilen gelir unsurlarının her biri tek başına değerlendirilmeli ve değişik türdeki gelir unsurlarından elde edilen kazançlar, ancak tek başına değerlendirildiğinde beyanname verme yükümlülüğü bulunanlar yıllık beyannamede tplanıp birleştirilerek beyanname verilmelidir. Tek başına her bir gelir unsuru yalnız ele alındığında beyan zrunluluğunun dışında kalınması halinde, söz knusu gelirler tek bir beyannamede birleştirilmeyecektir. Ancak ticari, zirai ve serbest mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek zrunda lan tam mükellefler ile yıllık beyanname veren dar mükellefler de yalnız yıllık beyanname verme zrunluluğu lan gelirlerini beyannamelerine dâhil edeceklerdir. Bu nedenle, menkul sermaye gelirleri veya değer artış kazançlarının tplamının 2012 takvim yılı için geçerli tutarları (menkul sermaye iratlarında 25.000,00 TL, değer artış kazançlarında 20.000,00 TL) aşıp aşmadığının belirlenmesinde; indirim ranı, maliyet endekslemesi ve istisna uygulaması snrasında kalan kısımları dikkate alınarak beyan edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, tutarı ne lursa lsun beyan edilmeyecek lan gelirlerin beyan sınırı lan hadlerin 2012 takvim yılı için geçerli tutarların hesabında dikkate alınmayacağı tabiidir. E. Yıllık Beyan Usulünde Alım-Satım Kazançlarında Maliyet Endekslemesi (ÜFE Artırımı) Uygulaması Gelir Vergisi Kanununda bazı menkul sermaye gelirlerinin enflasyndan arındırıldıktan snra kalan kısımlarının vergilendirilmesi esastır. Ancak, menkul kıymetlerin alım-satımından elde edilen değer artış kazançlarının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu nun 76. maddesinde yer alan indirim Oranı nın uygulanması mümkün değildir. Buna nedenle, alım-satım kazançları veya diğer bir deyişle değer artış kazançlarının vergilendirilmesi sırasında enflasyndan arındırma; menkul kıymet alış bedelinin elden çıkarıldığı ay hariç lmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu tarafından (Eski adıyla Devlet İstatistik Enstitüsü) belirlenen tptan eşya fiyat endeksindeki artış ranında artırılarak yeniden tespit edilebilir. Ancak Türkiye İstatistik Kurumu 2007 yılının Ocak ayından itibaren tptan eşya fiyat endeksi (TEFE) yerine üretici fiyat endeksi (ÜFE) yayımlamaktadır. Bu nedenle 01.01.2006 tarihinden snra yapılan endekslemelerde TEFE yerine, ÜFE endeksi dikkate alınacaktır. Diğer taraftan, 5281 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 81. maddesine eklenen hüküm gereği, 01.01.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere, endekslemenin yapılabilmesi için endeks artış ranının % 10 veya üzerinde lması şartı getirilmiş lmakla birlikte, 01.01.2006 tarihinden önce iktisap edilen menkul kıymetlerin elden çıkarılması durumunda, artış ranı % 10 ranının altında kalsa bile kazancın tespiti sırasında endeksleme yapılabilecektir. F. Yıllık Beyan Usulünde Zarar Mahsubu Uygulaması 1. Menkul sermaye gelirlerinde zarar mahsubu Gelir Vergisi Kanununa göre; gelirin tplanmasında gelir unsurlarından bazılarından dğan zararlar (Gelir Vergisi Kanununun 80. maddesinde yazılı diğer kazanç ve iratlardan dğanlar hariç) diğer kaynakların gelirlerine mahsup edilir. Ancak, menkul ve gayrimenkul sermaye gelirlerinde, gider fazlalığından dğanlar hariç lmak üzere, sermayede meydana gelen azalmalar zarar kabul edilmez. Dlayısıyla, menkul sermaye iratlarında gider fazlalığı hariç rtaya çıkan zararlar diğer gelir unsurlarından dğan gelirlere mahsup edilemez.
2. Değer artış kazançlarında zarar mahsubu Genel larak menkul kıymetlerin elden çıkarılması ve elden çıkarma işlemi snucunda zarar rtaya çıkması halinde, söz knusu zarar aynı takvim yılı içerisinde elden çıkarılan menkul kıymetlerden elde edilen kazançlardan mahsup edilebilmektedir. Ancak menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından dğan zararın, diğer menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından dğan kazançlara mahsup edilemeyen kısmının, Gelir Vergisi Kanununun 88. maddesi hükmü uyarınca diğer faaliyet veya işlemlerden elde edilen kazançlara (örneğin menkul sermaye iratlarına) mahsup edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Ancak, Maliye Bakanlığı 21.01.2003 tarihinde yapmış lduğu basın açıklaması ile zarar mahsubu ve diğer bazı knularda belirlemeler yapmıştır. Bu kapsamda bir yıl içinde birden fazla menkul kıymet alım satım işlemi yapılması halinde, bu işlemlerden elde edilen kâr veya zarar tutarları birlikte değerlendirilebilecek lup dlayısıyla işlemin aynı yıl içinde yapılması kşuluyla bir işlem nedeniyle dğan zararın, diğer işlemler dlayısıyla elde edilen kârdan mahsup edilmesi mümkün labilecektir. Buna karşın, diğer kazanç ve irat grupları içerisinde dğacak zararların diğer gelir kaynaklarından dğacak kârlara mahsubu ise mümkün lmayacaktır. Diğer taraftan, Geçici 67. madde kapsamında lan menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında dğan zararın alım satım işlemine aracılık eden banka veya aracı kurum tarafından stpaj matrahının hesabında aynı türden menkul kıymetlerin alım satım kazancından indirilmesi mümkündür. Gelir Vergisi Kanunu 257, 258 ve 269 ve 282 seri N.lu Genel Tebliğlerinde zarar mahsubu açısından menkul kıymetler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır. 1) Sabit getirili menkul kıymetler, 2) Değişken getirili menkul kıymetler, 3) Diğer menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları, 4) Yatırım fnları katılma belgeleri ve yatırım rtaklıkları hisse senetleri. Buna göre, bir gerçek kişi yatırımcının elde ettiği devlet tahvili alım satım zararının yatırım fnu katılma belgesinin fna iadesinden sağlanan kazanç veya hisse senedi alım satım kazancından indirimi mümkün değildir. Bu mahsup işleminin ilgili yıl lan 2012 yılında gerçekleştirilmemesi halinde zararın gelecek yıllara taşınması da mümkün lamayacaktır. G. 2012 Yılında Beyan Usulünde Uygulanacak Tarife 2012 yılında elde edilen ve 25.03.2013 tarihine kadar beyan edilecek gelirlere ilişkin vergi aşağıdaki tarifeye göre hesaplanacaktır. Vergiye Tabi Gelir (Matrah) Artan Oranlı Tarife 10.000 TL'ye kadar % 15 25.000 TL'nin 10.000 TL'si için 1.500 TL, fazlası % 20 58.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL, fazlası % 27 58.000 TL'den fazlasının 58.000 TL'si için 13.410 TL, fazlası % 35 H. Yıllık Beyanda Kazancın Tespitinde Dikkate Alınacak Giderler Gerek beyan usulü gerekse stpaj usulünde menkul kıymetlerin (özellikle hisse senetlerinin) elden çıkarılması ile elde edilen gelirin tespitinde satış bedelinden elden çıkarılan menkul kıymetlerin maliyet bedeline ilave larak elde bulundurma ve elden çıkarma nedeniyle yapılan ve gelir sahibi tarafından yüklenilen giderler de indirilir.
Ancak, menkul kıymetlerine elden çıkarılmasından gelirin tespiti sırasında, kredi kullanılmış lunması halinde söz knusu yabancı kaynaklara (kredi gibi) ilişkin faiz ve kur farkı gibi giderlerinin indirim knusu yapılması mümkün değildir. I. Yıllık Beyan Usulünde Bildirilen Gelirden İndirilebilecek Bağış ve Yardımlar Gelir Vergisi Kanununa göre gerçek kişiler tarafından yıllık beyanname ile bildirilen gelirlerinden Kanunda belirtilen şart ve ranlarda sigrta primi ve bağışlar ile eğitim ve sağlık harcamalarının bir kısmını indirimi mümkündür. Beyanname üzerinde indirim knusu yapılabilecek unsurlara ilişkin özet açıklamalar aşağıda yer almaktadır. Beyan edilen gelirin % 10 unu ve asgarî ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla mükellefin şahsına, eşine ve küçük çcuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, analık, dğum ve tahsil gibi şahıs sigrta primleri ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigrta primleri için, yukarıda yer alan %10 ranı %5 larak dikkate alınacaktır.) Söz knusu sigrta primlerinin gelir vergisi matrahından indirilebilmesi için sigrtanın veya emeklilik sözleşmesinin Türkiye de bulunan bir sigrta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş lması, prim ve katkı tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş lması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş lması gerekmektedir. Eşlerin veya çcukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim ve katkı payları kendi gelirlerinden indirilecektir. 2012 yılı indirim knusu yapılabilecek tutar, bireysel emeklilik sistemi için brüt ücretin % 10, bireysel emeklilik sistemin dışındaki şahıs sigrta primleri için %5 sınırı ve 2012 yılı için 10.962,00 TL tutarındaki asgari ücretin brüt yıllık tutarını aşamayacaktır. Mükellefin kendisi, eşi ve çcukları için yapılan eğitim ve sağlık harcamalarının beyan edilen gelirin % 10 una kadar lan kısmı gelir vergisi matrahı tespit edilirken, beyannamede beyan edilen gelirden indirilebilecektir. Beyanname üzerinde indirim knusu yapılabilecek diğer bağış ve yardımlar aşağıda yer almaktadır. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık tplamı beyan edilecek gelirin % 5'ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10'unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar, Genel ve özel bütçeli kamu idarelere, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan kul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az lmamak üzere öğrenci yurdu ile çcuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyn merkezi inşası dlayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı, Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, Kültür ve tabiat varlıklarının krunmasına yönelik larak GVK nun 89/7 maddesinde sayılan bağış ve yardımların tamamı. Dğal afetler dlayısıyla Başbakanlık aracılığıyla makbuz mukabili yapılan ayni veya nakdi bağışların tamamı, Türkiye Kızılay Derneğine yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı, Yükseköğretim Kurumlarına yapılacak bağış ve yardımların tamamı,
J. Dar Mükellef Kurumların Geçici 67. Madde Karşısındaki Durumu ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Uygulaması 1. Dar Mükellef Kurumların Geçici 67. Madde Karşısındaki Durumu 6009 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. maddesi değiştirilerek bazı dar mükellef kurumlara uygulanacak tevkifat ranı % 0 larak tespit edilmiştir. Söz knusu düzenleme kapsamındaki dar mükellef kurumlar aşağıdaki gibi lup; bu nitelikteki kurumların elde ettikleri gelirler üzerinden % 0 ranında tevkifat yapılacaktır: Sermaye şirketleri (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş lan annim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş kmandit şirketler ile benzer nitelikteki dar mükellef kurumlar), Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tabi fnlar ile bu fnlara benzer yabancı yatırım fnları, Yalnızca menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fnları ve yatırım rtaklıklarıyla benzer nitelikte lduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenler. 277 N.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklandığı üzere bu uygulamada, Türkiye de sadece menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan sınırlı srumlu rtaklıklar, ülke fnları, kurum ve kuruluş fnları ve yatırım kuruluşları gibi yabancı kurumsal yatırımcıların tümü 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fnları ve yatırım rtaklıklarıyla benzer nitelikteki mükellefler larak addedilmiştir. Bu nedenle, bunlar dışında kalanların GVK geçici 67. maddenin 1. fıkrası kapsamında elde ettikleri gelirler 2010/926 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca % 10 ranında tevkifata uygulanmak suretiyle vergiye tabi tutulmaktadır. 2. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Uygulaması Dar mükellef gerçek kişi ve kurumların, yukarıda yer alan düzenleme dışında geçici 67. madde kapsamında Türkiye deki finansal araçlara kendileri veya yurt dışındaki prtföy yönetim şirketleri vasıtasıyla yatırım yapabilmeleri ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümlerinden yararlanabilmeleri için bazı işlemleri yapmaları gerekmektedir. Bunlar aşağıdaki gibidir: Dar mükellef gerçek kişilerce yapılacak işlemler: Vergi kimlik numarası almak, Elde ettikleri gelirlere çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarındaki avantajlı stpaj ranlarının uygulanabilmesi için, mukimi ldukları ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenerek imzalanmış mukimlik belgesinin aslının ve tercüme bürlarınca tercüme edilmiş örneğinin, banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla veya dğrudan ilgili vergi dairesine (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Bğaziçi Kurumlar Vergi Dairesi) ibraz etmek. (Dar mükellef gerçek kişilerin mukim ldukları ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenerek imzalanmış mukimlik belgesini ibraz etmemeleri halinde, vergilemenin tam mükellefiyet esasları çerçevesinde yapılacağı tabiidir.) Dar mükellef kurumlarca yapılacak işlemler: Vergi kimlik numarası almak, Gelirlerine çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarındaki avantajlı stpaj ranlarının uygulanabilmesi için, bu kurumların kendi ülkelerinde geçerli kuruluş belgesinin Türkiye nin ülkede bulunan temsilciliğince naylı Türkçe bir örneğini veya yabancı dilde naylı kuruluş belgesinin tercüme bürlarınca tercüme edilmiş Türkçe bir örneğini ibraz etmek.
Bir takvim yılına ilişkin mukimlik belgesinin, izleyen yılın dördüncü ayına kadar geçerli lduğu ve söz knusu belgenin her yıl yenilenmesi gereklidir. K. Yıllık Beyan Usulünde Beyan Zamanı, Kesilen Vergilerin Mahsubu ve Ödeme Süreleri 1. Beyan zamanı 2012 takvim yılında elde edilen menkul sermaye gelirleri ve değer artış kazançlarına ilişkin gelir vergisi beyannamesi 2013 takvim yılının Mart ayının yirmi beşinci günü (1-25 Mart 2013) akşamına kadar verilecektir. 2012 yılı yıllık gelir vergisi beyannamesi kazanç sahibi gerçek kişilerin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilecektir. 2. Kesilen vergilerin mahsubu Yıllık beyannameye dâhil gelir üzerinden hesaplanan gelir vergisinden 2012 yılı içinde stpaj suretiyle kesilen vergiler mahsup edilecek; mahsup ve mahsup snrası kalan tutarın iade işlemleri 252 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalara göre yapılacaktır. 3. Vergi ödeme zamanı 2012 takvim yılı ile ilgili yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi ise 2013 takvim yılının Mart ve Temmuz aylarında (hesaplanan verginin birinci taksiti 1 31 Mart 2013, ikinci taksiti ise 1 31 Temmuz 2013 tarihleri arasında) ödenecektir. Beyanname üzerinden ödenecek gelir vergisi, gelir sahibinin bağlı lduğu vergi dairesine veya vergi tahsiline yetkili banka şubelerine ödenebilir.