GÜNCEL KONULAR 2009 YILI GÜNCEL GELİŞMELER Siyasi, Ticari, Ekonomik ve Mali Gelişmeler Yeni Türk lirasındaki yeni sözcüğü kaldırıldı. Obama ABD nin 44. Başkanı olarak ocak ayında göreve başladı. Çin Halk Cumhuriyetine bağlı Sincan Uygur Özerk Bölgesinde yaşayan Uygur Türklerine yönelik saldırılarda çok sayıda Uygur Türkü öldürüldü. Dünya ekonomik formu İsviçre nin Davos Kasabasında 2009 yılı itibariyle Dünya Ticaret örgütünün verileriyle dünyanın en çok ihracat yapan ülkesi Almanya en çok ithalat yapan ülkesi ise ABD dir. Türkiye ve Ermenistan arasında İsviçre kentinde ilişkilerin normalleşmesi için protokol imzalandı. AB baş müzakereci görevine Egemen Bağış getirilmiştir. Sosyal, Kültürel ve Turizm Gelişmeleri Nobel Barış Ödülü Obama ya verildi. Dünya 5. su formu İstanbul da UNESCO tarafından Katip Çelebi ve Hacı Bektaşi Veli yılı ilan edildi. Eurovision şarkı yarışması Rusya nın başkenti Moskova da Birinciliği Norveç kazanırken Türkiye dördüncü sırada tamamladı. Nazim Hikmet Türk Vatandaşlığına alındı. 2009 yılında TBMM Kyoto yu imzalamıştır. Ankara kentine Avrupa Konseyi Parlamenter meclisi tarafından 2009 Avrupa kent ödülü verildi. UNESCO tarafından Dünya Astronomi ve Darwin yılı ilan edilmiştir. Van Gölü üzerinde bulunan Ermeni Akdamar Kilisesinde restorasyon tamamlandı. Kültür ve Sanat büyük ödülü Neyzen Niyazi Sayın ve Tamburi Necdet Yaşam a verilmiştir. Cumhurbaşkanlığı kültür ve sanat büyük ödülleri: Geleneksel sanatlar dalında Uğur Derman a, sinema dalında Nuri Bilge Ceylan a, Kültür ve sanat kurumu dalında Sakıp Sabancı Müzesi ne verildi. BM tarafından 2009 Uluslararası Astronomi yılı ilan edilmiştir. Nobel Edebiyat ödülü Alman yazar Herta Müller e verildi. BM tarafından verilen Puşkin Edebiyat Ödülüne Laik görülen Türk yazar Prof. Dr. Hayrettin İvgin dir. Hukuk ve Uluslararası Gelişmeler AB dönem başkanlığını sırasıyla Çek Cumhuriyeti ve İsveç üstlendi. G-20 zirvesi Londra da gerçekleşti. BM medeniyetler ittifakı İstanbul da toplanmıştır. IMF ile Dünya Bankası güvenörler toplantısına İstanbul ev sahipliği yaptı. Türkiye, İran ve Pakistan arasında ECOTA ticaret antlaşması imzalanmıştır. Fransa NATO nun askeri kanadına döndü. G-8 zirvesi İtalya nın liman şehri Trieste de BM Genel Kurulunda yapılan oylama sonucunda Türkiye 2009-2010 dönemleri için Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçildi. 2009 iklim toplantısı Danimarka nın başkenti Kopenhag da Hırvatistan ve Arnavutluk NATO ya üye olmuşlar. Sportif Gelişmeler Avrupa Voleybol şampiyonasına Türkiye ev sahipliği yaptı. Akdeniz Olimpiyatları İtalya nın Pescara kentinde 2009 okçuluk Dünya Kupası finali İstanbul da İstanbul Şükrü Saraçoğlu Stadı 2009 UEFA kupası finaline ev sahipliği yapmıştır. UEFA kupasını kazanan spor kulübü Ukrayna nın Sahkhtar Donetsk takımıdır. www.datayayinlari.com 221
2010 YILI GÜNCEL GELİŞMELER Siyasi, Ticari, Ekonomik ve Mali Gelişmeler EXPO fuarı Çin in Şangay kentinde yapılacaktır. Anayasa değişikliğinin halk oyuna sunulmasında öngörülen süre 120 günden 60 güne, yurt dışında yaşayan yurttaşların halk oylamasında oy kullanacakları süresi ise 40 günden 20 güne çekilmiştir. 2010 yılı yatırım planına göre, kamu yatırımlarından en yüksek payı alan sektör ulaştırma sektörüdür.(%31.9) Bütçe açığı en fazla olan ve ekonomisi çökme noktasına gelen AB ülkesi Yunanistan dır. Dünya sosyal forumu Brezilya nın Porto Allegre şehrinde yapılmıştır. Türkiye nin kredi notunu artıran uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları Standart and Poor s, Fitch, Moody dir. Rusya ile yapılan antlaşmaya göre ilk nükleer santral Mersin Akkuyu da yapılacaktır. Sosyal, Kültürel ve Turizm Gelişmeleri Dünya Gençlik Kongresi Türkiye de yapılacak. 190 yıl sonra İzlanda yanardağı faaliyete geçti ve bir çok ülke olumsuz etkilendi. Avrupa kültür başkentleri İstanbul, Essen Pecs kentleri ilan edildi. UNESCO 2010 yılı Japonya Kültür Yılı ilan edildi. 60. Berlin Film Festivalinde Altın ayı ödülü Bal adlı filmiyle Semih Kaplanoğluna verildi. Dünya üniversiteleri münazara yarışması Türkiye de Organize eden üniversite Koç Üniversitesi dir. 3. Yeşilçam ödülleri en iyi film dalında Nefes en iyi yönetmen dalında Reha Erdeme verildi. En iyi erkek oyuncu Mert Fırat, en iyi kadın oyuncu Binnur Kaya ya verildi. 55. Eurovision şarkı yarışması Norveç in Oslo kentinde Ülkemizi Manga grubu temsil edecek. Altın Küre Ödülleri en iyi film ve en iyi yönetmen dallarında Avatar a verilmiştir. UNİCEF tarafından Türkan Şoray a Türkiye iyi niyet elçisi unvanı verildi. Dünyanın tüm demokratik parlamento başkanları dünyanın ilk demokratik meclisi olan ve Türkiye de bulunan Patara Antik kentinde toplantı yapacaklardır. Ocak 2010 da ölen Türkiye nin ilk kadın öğretmeni Refet Angın dır. Oscar film ödülleri en iyi film ve en iyi yönetmen dalında The Hurt Locke (Ölümcül Tuzak) filmine verildi. 63. Cannes Film Festivali Altın Palmiye ödülünü Tayland lı yönetmen A. Weerasethakul un Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives (Geçmişteki Yaşamlarını Hatırlayabilen Amcam Boonmee) adlı film aldı. Hukuk ve Uluslararası Gelişmeler AB dönem başkanlığını sırasıyla İspanya ve Belçika üstlenecektir. Avrupa Komisyonu Parlamenter Meclisinin ilk Türk başkanı Mevlüt Çavuşoğlu. 2010 NATO zirvesi İstanbul da yapılmıştır. 2010 G-20 zirvesi Kanada da yapılacaktır. 2010 G-8 zirvesi Japonya daki Hakkaido adasında Küresel Ekonomi Sempozyumu İstanbul da yapılacaktır. Dünya tarihinin en büyük bilimsel deneyi büyük patlama İsviçre nin Cern şehrinde başarıyla gerçekleştirilmiştir. www.datayayinlari.com 222
Sportif Gelişmeler Dünya Basketbol Şampiyonası Türkiye de Kış olimpiyatları Kanada nın Vancouver şehrinde II. Karadeniz oyunları Romanya da yapılacaktır. Türkiye 2009-2010 sezonunda futbol dalında süper ligde şampiyon olan takım Bursa spordur. 2010 Dünya Kupasına Güney Afrika ev sahipliği yaptı. Belarusun başkenti Minks te yapılan Bayanlar Halter şampiyonasında Nurcan Taylan 3 altın Madalya almıştır. Fenerbahçe Acıbadem bayan Voleybol takımı Avrupa ikincisi olmuştur. 2010 Avrupa Güneş Şampiyonası Azerbaycan ın başkenti Bakü de yapılmıştır. 2011 YILI GELİŞMELERİ Gençlik Olimpiyatları Trabzon da gerçekleştirilecek Doğa Sporları Olimpiyatları Antalya-Kemer de yapılacak AB dönem başkanlığını sırasıyla Macaristan ve Polonya üstlenecek. Üniversiteler arası Kış Olimpiyatları Erzurum da yapılacak. Unesco tarafından Evliya Çelebi yılı ilan edildi. 2012 YILI GELİŞMELERİ 2012 Olimpiyatları Londra da yapılacak. BM Genel Sekreterinin görev süresi dolacak. 2012 Salon Atletizmi İstanbul da yapılacak. Kyoto Protokolü sona erecek bunun yerine Bali Yol Haritası izlenecek. 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası Polonya ve Ukrayna da yapılacak. 20 YILI GELİŞMELERİ Akdeniz Oyunları Yunanistan ın Valas şehrinde yapılacak. 2014 YILI GELİŞMELERİ Dünya Futbol Şampiyonası Brezilya da yapılacak. Kış Olimpiyatları Rusya da yapılacak. 2015 YILI GELİŞMELERİ EXPO fuarı Milano şehrinde düzenlenecek. GÜNCELMATİK Dünya mayınlarını yok etmeyi amaçlayan sözleşmenin adı Ottowa Sözleşmesidir. Ordusu olmayan tek NATO ülkesi İzlanda dır. NATO Genel Sekreteri Danimarka Başkanı Rasmussen dir. Dünya Bankasının insan kaynaklarından sorumlu başkan yardımcılığına Hasan Tuluy atanmıştır. Nobel ödüllerini dağıtan ülke İsveç tir. Türkiye nin en çok ithalat yaptığı ülke Rusya, ihracat yaptığı ülke ise Almaya dır. AB üyesi ülkelerin sayısı 27 dir. 2048 yılında Türkiye de emeklilik yaşı 65 olacaktır. Türkiye nin kurucusu olduğu İslam Konferansı Örgütünün genel sekreteri Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu dur. Nükleer santral yapılması düşünülen iki şehir Sinop ve Mersin dir. Mersin kabul edildi. Dünyanın ilk demokratik meclis binası kabul edilen Patara Antik Kenti TBMM tarafından restore ediliyor. 2010 yılında dünyanın demokratik parlamento başkanlarının katılımıyla gerçekleşecek bir organizasyon planlanıyor. www.datayayinlari.com 223
Türkiye nin UNESCO nun dünya mirası listesine bulunan eserleri şöyle: İstanbul un Tarihi Alanları (1985), Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi (1985), Göreme Ulusal Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları (1985), Hattuşaş: Hitit Başkenti (1986), Nemrut Dağı (1987), Xanthos Letoon (1988), Hierapolis Pamukkale (1988), Safranbolu Kenti (1994) ve Troia Arkeolojik Yerleşmesi (1998). AB üye olmak isteyen ülkeler ilk olarak Avrupa Konseyi ne başvuruda bulunurlar. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi dönem başkanlıkları 15 üye ülke arasında alfabetik sıraya göre belirleniyor ve her ay başka bir BMGK ülkesine geçiyor. BMGK nın sürekli üyeleri ise ABD, Rusya, İngiltere, Fransa ve Çin. İlk kez 1985 yılında imzalanan AB üyelerine pasaportsuz ulaşım imkanı tanıyan Schengen anlaşması genişledi. Malta ve eski doğu Avrupa ülkelerinin katılımıyla Schengen ülkelerinin sayısı 24 e çıktı. Şimdiye kadar, AB ülkesi ile AB dışından İzlanda ve Norveç in de taraf olduğu Schengen Anlaşması na, 9 ülke daha katıldı. Bu ülkeler; Macaristan, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Slovenya, Estonya, Letonya, Litvanya ve Malta. Eski üyelerden İngiltere ve İrlanda ise Schengen Anlaşmasına taraf olmadı. ABD de konut (Emlak) piyasasında Mortgage kriziyle başlayan kriz faklı sektörlere ve dünya ya yayılmaya başladı. ABD de finans şirketleri batmaya başlarken dünyada da gıda ürünlerinde fiyatlar hızla artmaya başladı. Lübnan, Suriye, Libya, Ürdün, Tacikistan, ve Rusya nın Türk vatandaşlarına vize uygulamasını kaldırmasının ardından, Türkiye ye vize uygulamayan ülke sayısı 58 e çıktı. Organik tarım merkezi seçilen ilimiz İzmir dir. Stockholm Antlaşması Dünyanın en tehlikeli kimyasal maddeleri sayılan Kalıcı Organik Kirleticilerin (KOK lar) kısıtlanmasının öngören Stockholm Antlaşması yürürlüğe girdi. Türkiye, 23 Mayıs 2001 tarihinde Stockholm Antlaşması nı imzaladı ancak meclis ten henüz geçirmedi. ABD antlaşmayı imzalamıştır. Devlet Başkanları İngiltere Başkanı: Goldon Brown Rusya Devlet Başkanı: Dimitri Medvedev Rusya Başbakanı: Vilademir Putin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı: Derviş Eroğlu (2010 yılı seçimlerinde) Güney Kıbrıs Rum Kesimi Başbakanı: Dimitris Hristofyas İtalya Başbakanı: Silvio Berluscani Kosova Başkanı: Haşim Taci Irak Cumhurbaşkanı: Celal Talabani Gürcistan Devlet Başkanı: Michael Sarakasvili Dünyanın 7 Harikası: Portekiz in başkaneti Lizbon da 2007 Temmuz da yapılan toplantıya göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Machu Picchu Piramiti Chichen Itza Heykeli Christo Redenter Heykeli Çin Seddi Kolezyum (Roma) Taç Mahal (Hindistan) Petra Heykeli (Ürdün) www.datayayinlari.com 224
1 Ocak 2009 itibariyle tedavüle giren yeni Türk Liralarının ön yüzlerine Atatürk resimleri yer alırken arka yüzlerinde şu isimlerin resimleri yer alıyor: 5 TL nin arkasında Ordinaryüs Prof. Dr. Aydın Sayılı 10 TL nin arkasında Ordinaryüs Prof. Dr. Cahit Arf 20 TL nin arkasında Mimar Kemaleddin 50 TL nin arkasında Fatma Aliye 100 TL nin araksında Itri adıyla bilinen Buhurizade Mustafa Efendi 200 TL nin arkasında Yunus Emre Dış Borç Verileri ABD nin 12 trilyon 250 milyar dolar toplam dış borcu (devlet ve özel sektör dış borç toplamı) bulunuyor. ABD yi 10 trilyon 450 milyar dolar toplam dış borçla İngiltere, 4 trilyon 489 milyar dolar toplam dış borçla Almanya, 4 trilyon 396 milyar dolar toplam dış borçla Fransa takip ediyor. Türkiye, 247, 1 milyar dolarlık toplam dış borç stokuyla dünya sıralamasında 23. sırada dış borçta Türkiye yi geride bırakan ülkeler içinde nüfusları 4 ile 10 milyon arasında değişen, İrlanda, İsviçre, Belçika, Avusturya, İsveç, Hong-Kong, Danimarka, Norveç, Portekiz ve Filandiya dikkati çekiyor. Türkiye yi 229,4 milyar dolarlık dışborçla Brezilya, 220,1 milyar dolarla da Güney Kore izliyor. Dünya Ticaret Örgütünün 2008 İtahalat ve İhracat Verileri Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü nün en çok ithalat ve ihracat yapan 30 ülkesi listesine ithalatta 20 nci sıradan girdi. 2008 yılında yapılan toplam 16.4 trilyon dolarlık ithalatın yüzde 1.2 sini gerçekleştiren Türkiye, ithalat sıralamasında 20 inci olurken, ihracatta ilk 30 a giremedi. 2009 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Nüfus Sayımı Sonuçları (TÜİK Verileri) 31 Aralık 2009 tarihi itibari ile Türkiye Nüfus 72.561.312 kişidir. Nüfusun %50,3 ünü erkekler, %49,7 sini kadınlar oluşturmaktadır. 2009 yılında Türkiye nin yıllık nüfus artış hızı binde 14,5 olarak gerçekleştirmiştir. Nüfus artış hızı en düşük olan ilk üç il sırasıyla Tunceli, Ardahan ve Kars tır. Nüfus artış hızı en yüksek olan ilk üç il sırasıyla Çankırı, Bilecik ve Isparta dır. Ülke nüfusunun %75,5 i il ve ilçe merkezlerinde yaşamaktadır. Nüfusun %17,5 i İstanbul da ikamet etmektedir. Ülkemizde en az nüfusa sahip İl Bayburt tur. Nüfusun yarısı 28,8 yaşından küçüktür. Nüfusun %67 si 15 ile 64 yaşları arasındadır. Ülkemiz nüfusunun %26 sı 0-14 yaş grubunda, %7 si ise 65 ve daha yukarı yaş grubunda bulunmaktadır. Türkiye de kilometre kareye 94 kişi düşmektedir. Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu il İstanbul, nüfus yoğunluğunun en az olduğu il ise Tunceli dir. Nabucco Projesi Türkiye den başlayacak olan 3,300km lik bir boru hattının inşasına 2010 da başlanacağı duyurulmuştur. Proje 2002 yılında BOTAŞ (Türkiye) tarafından başlatılmıştır. Türkiye den çıktıktan sonra terminal ülke Avusturya ya kadar sırasıyla Bulgaristan, Romanya ve Macaristan dan gelecek doğalgaz projesidir. www.datayayinlari.com 225
Güney Akımı Projesi Rusya nın Nabucco projesine seçenek olarak hazırladığı Güney Akımı hattının imzaları Soçi de (Sırbistan) atıldı. Rus projesi, Kafkas doğal gazının Karadeniz altından Balkanlar a oradan da Avrupa ya sevkini öngörüyor. Bulgaristan da ikiye ayrılacak olan hattın biri Yunanistan a, diğeri ise Sırbistan, Macaristan, Avusturya ve İtalya ya doğal gaz taşıyacak. Rus Gazprom la İtalyan ENİ arasındaki imza törenine, Rusya Başbakanı Vladimir Putin le, İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi de katıldı. Gazprom, 2015 te faaliyete geçmesi beklenen Güney Akımı projesi için, Yunanistan, Bulgaristan ve Sırbistan la anlaşma imzalandı. Avrupa Birliği ve Amerika nın da desteklediği Nabucco projesi, Güney Akımı nın aksine Rusya yı tümüyle dışarıda bırakıyor. Proje, Avrupa yı enerji alanında, Rusya ya bağımlılıktan kurtarmayı amaçlıyor. Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Projesi Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattı, planı yapılmış ve uzun yıllardan bu yana gündemde bulunan demiryolu projesidir. Demir İpek Yolu olarak adlandırılmaktadır. Demiryolu hattı Azerbaycan ın başkenti Bakü şehrinden Gürcistan ın Tiflis ve Ahılkelek şehirlerinden geçerek Türkiye Kars şehrine gidecektir. Milletvekili Sayısı Azalan İller Afyonkarahisar, Ağrı, Aydın, Bitlis, Çankırı, Çorum, Erzincan, Erzurum, Giresun, Isparta, Kastamonu, Kırşehir, Konya Kütahya, Malatya, Ordu, Sinop, Sivas, Tokat, Trabzon, Yozgat, Aksaray, Karaman, Kırıkkale, Karabük. Türkiye ile Arasında Vize Uygulaması Kaldıran Ülkeler: Arjantin Arnavutluk Antigua- Barbuda Bahamalar Barbados Belize Bolivya Bosna Hersek Ekvador El Salvador Fas Fiji Filipinler Guatemalo G. Afrika Gürcistan Haiti Maldivler Trinida Hırvatistan Handuras Hong Kong İran Jamaika Japonya Karadağ Kazakistan Kırgızistan KKTC Kolombiya G.Kore Kosova Kosta Rika Libya Lübnan Makau Özel İdare Bölgesi Malekedonya Malezya Mauritus Nikaragua Pakistan Palau Cum. Paraguay Rusya Genodines Singapur Solomon Adalar Sri Lanka Suriye Svaziland Şili Tayland Tunus Tuvolu Uruguay Ürdün Venezuela Bu demiryolu hattı Azerbaycan la Türkiye yi birleştirmeyi amaçlamaktadır. Demiryolunun 76 km si Türkiye den 29 km si Gürcistan dan, 80 km si ise Azerbaycan dan geçecektir. 2011 de tamamlanması planlanmaktadır. Milletvekili Sayısı Artan İller Ankara nın milletvekili sayısı 29 da 31 e, Bursa 16 dan 17 e, Diyarbakır 10 dan 11 e, Gaziantep 10 dan 12 ye, İstanbul 70 den 84 e, İzmir 24 den 26 ya, Kayseri 8 den 9 a, Kocaeli 9 dan 11 e, Sakarya 6 dan 7 ye, Tekirdağ 5 ten, 6 ya, Van 7 den 8 e ve Şırnak 3 ten 4 e çıktı. www.datayayinlari.com 226