Herhangi bir teknoloji marketine gittiğinizde yan yana konmuş çeşit çeşit LCD monitörler görürsünüz. Hepsinin ortak yanları olduğu gibi, kendine özgü yanları da bulunuyor. Bu yüzden monitör almaya gitmeden önce aklımızda nasıl bir monitör istediğimizi tam olarak belirlememiz gerekiyor. Marketlerde seçim yapmakta zorlandığımız modelleri fiziksel olarak karşılaştırmak en kolay yol. Monitör almadan önce bazı konu başlıklarını bilip karar vermek; doğru seçim yapmamızı ve paramızın boşa gitmemesini sağlayacak. Peki neler dikkat edelim? Bu noktada yazımızı 2 bölüme ayırıyoruz. Birincisi teknik özellikler, ikincisi fiziksel özellikler. Söz konusu monitör olunca ve aylarca aynı monitöre bakacağımız düşünülürse göze de hitap etmeli. A) Teknik Açıdan Nelere Dikkat Etmeliyiz? 1) Panel Tipi: Panel bir monitörün kalbidir. Ekranın en önemli yapı taşını oluşturur. Şu anda üretilen panel tipleri kullanım alanlarına yönelik üretilmektedir. Yani biz monitörü hangi amaçla kullanacağız? Bu sorunun cevabı seçeceğimiz paneli belirleyecek. TN Panel : TN+Film (Twisted Nematic) tipi panel, en ucuz panel tipidir. bununla birlikte diğer panellere göre daha az tepki süresine sahiptir. Daha az tepki süresi demek, hızlı sahnelerde (film veya oyun) gölgelenmelerin (ghosting) çok az olması demektir. Ancak TN panellerin bazı dezavantajları vardır. Bunlardan biri dar bakış açılarına sahip olmasıdır. Ekrana sağdan, soldan veya yukarıdan, aşağıdan baktığımızda belli bir açıdan sonra renklerin ve görüntülerin bozulmasıdır. TN paneller gerçekte 262.144 renk gösterebilmektedir. Diğer renkeri ise birbirine karıştırarak verebilmeltedir. Ancak bu konuda oldukça yetersizdir. Yani 16.7 milyon rengi "gerçekte tam olarak" gösteremez. Eğer bir monitörü "oyun oynamak" veya "ofis kullanımı" (yazı yazmak, internet, Word Excell, ETA gibi programların kullanımı) için almak istiyorsak TN panel tercih etmek şu anki teknolojik gelişmeler ışığında en mantıklısı olacaktır. Çünkü TN paneller diğer LCD panellerine göre oldukça ucuzdur. Ayrıca şu an ülkemizde satılmakta olan monitörlerin %90'ı TN panel kullanmaktadır. 1 / 5
IPS Panel: IPS panel (In-Plane Switching) özellikle TN panellere göre renk doğruluğu en yüksek olan panel tipidir.tn panel'den daha pahalıdır. Ancak şu anda uygun fiyatlı IPS paneller çıkmaya başlamıştır.her IPS panel aynı değildir. IPS panellerin de çeşitleri vardır. En bilinenleri E-IPS, S-IPS ve H-IPS tipleridir. Ayrıca panelin kaç bit olduğu da önemlidir. (8 bit-10 bit) Mesela 10 bit IPS paneller milyar sayıda rengi gösterebiliyorlar. E-IPS paneller diğer IPS panellere göre daha alınabilir seviyededir. Düşük fiyatlı IPS paneller bile en düşük 16.7 milyon rengi "gerçekten tam olarak" gösterebilirler. Ayrıca bakış alanları TN panellere göre hissedilir şekilde daha geniştir. Ancak bu panelde tepsi süreleri yüksektir. Hızlı sahnelerde, bilgisayar oyunlarında input lag ve ghosting efektleri yaşatır. IPS paneller; grafikerler, fotoğrafçılar, model çizenler gibi renkler üzerinden iş yapan ve profesyonel olarak para kazanan kişileri hedefler. Eğer renkler sizin için çok önemliyse IPS paneller size göre. VA Panel: VA (Vertical Alignment) ya da daha yaygın ismiyle MVA (Multi-domain Vertical Alignment) tipindeki panelleri kullanan monitörler, hem yüksek görüş açıları, hem de renk keskinlikleriyle cazip ürünlerdir. VA paneller daha yüksek "gerçek" kontrasta çıkabilirler. Bu panel tipi ayrıca TN panele göre daha yüksek görüş açısı ile öne çıkmaktadır. 16.7 milyon rengi "tam" olarak gösterebilirler. Bu yüzden film ve fotoğraflardaki performansları çok yüksektir. TN panellerden çok daha iyi görüş açıları sunarlar. VA panellerin en önemli dezavantajı tepkime sürelerinin TN panellere göre yüksek olması. IPS paneller ile VA panel oldukça benzerlik gösterse de renk profesyonelleri, grafikerler, tasarımcılar için IPS panel tercih ederler. Çünkü H-IPS ve S-IPS paneller renk gösterimi konusunda VA panellerden üstündür. VA paneller de tepki süresi açısından IPS panelleriden daha iyidir. Eğer çok film seyrediyorum, ara sıra oyun da oynarım ancak renkler benim için "biraz daha" ön planda diyorsanız VA panel size göre. Çünkü VA panel 16.7 milyon rengi tam olarak gösterebilirler. Bununla birlikte tepsi süreleri IPS panellerden daha iyidir. Bu açıdan oyunlar konusunda IPS panellerden daha iyi başarım sağlar.ips panel, renkler konusunda "profesyonel" olarak çalışan Cad/Cam, uzman fotoğrafçılara, 3D animasyonculara hitap ediyor. Bu kişiler için renk başarımı vazgeçilmezdir. 2) Tepki Süresi: 2 / 5
Tepki süresi, siyah renkten beyaz renge ve sonra tekrar siyah renge geçme süresidir. Ms cinsindendir ve düşük olması iyidir.üreticiler ölçülmesi kolay olduğu için gri renkten gri renge dönme süresini ürünlerinin tanıtımlarına yazıyorlar. Tepki süresi ne kadar düşük olursa ghosting (gölgelenme) efektlerinin oluşmasını en aza indirir. Gölgelenme efekti derken şu kastediliyor: Diyelimki Fifa oyunuyorsunuz. Topa vurduğunuzda topun arkasında sanki topun gölgesi varmış gibi bir görüntünün oluşması. Sıkı oyuncular için bu sürenin düşük olması çok önemlidir. TN panel bu kulvarda lider paneldir. Bir çok oyun amaçlı üretilen monitör 2ms tepki sğresine sahiptir. Ben oyun monitörü almak istiyorum diyorsanız tepki süresinin çok az olmasına dikkat edin. (5ms yukarısı size sorun çıkarabilir, en ideali elbette ki 2ms) 3) Çözünürlük: Piyasada satılan monitörlerin %90'ı Full HD yani 1920 x 1080 çözünürlüğe sahiptir. Oyuncular ve çok film seyredenler bu çözünürlüğün altına düşmemeli. Daha yüksek çözünürlük daha yüksek netlik demektir. 4) Kontrast : Kontrast, siyah ve beyaz renkleri arasındaki geçişlerin başarısını gösterir. Yüksek kontrast, özellikle karanlık sahnelerdeki objelerin görülebilirliğini arttırır. Örneğin korku temalı bir oyun oynarken karanlık ortamların daha iyi görünmesini sağlar. Günlük çalışma açısından yüksek kontrast çok aydınlık ortamlarda monitörü rahat kullanmanızı sağlar. Her kullanıcı profili için kontrastın yüksek olması iyidir. 5) Aydınlatma Tipi: İki farklı aydınlatma türü vardır. LCD ve LED. Teknolojik olarak LED aydınlatma LCD 3 / 5
aydınlatmadan daha üstündür. LCD ekranlarda CCFL denilen florsan lamba kullanılırken LED ekranlarda adı gibi LED lamba kullanılır. LED aydınlatmalı monitörler çok yüksek kontrast (dinamik kontrast) oranlarına çıkarlar. (ÖR: 5.000.000:1 gibi) Bununla birlikte LCD ekranlara göre çok daha az güç tüketirler. Monitör alırken LED aydınlatmalı ürünlerin tercih edilmesi çok daha iyidir. 6) 3D ve yenileme (tazeleme) hızı: Ekranın 1 saniyede ekranı kaç kez yenilediği anlamına gelir. 3D olmayan standart bir LCD veya LED monitörde yenileme hızı 60hz'dir. Oyunlardaki karşılığı ise şu : Ekran kartı ve sisteminiz ne olursa olsun monitörünüzün gösterebildiği FPS (saniyede gösterilen kare sayısı) sayısı en yüksek 60 anlamına gelir. Ancak 3D özellikli bir monitörün yenileme hızı 120hz'dir. Bunun iki yararı vardır. Birincisi filmlerden ve oyunlardan 3D görüntü almanızı sağlar. İkincisi ise eğer güçlü bir bilgisayar sisteminiz varsa 120 FPS hızında oyun oynayabilirsiniz demek. Bu şekilde ekranda yağ gibi akan görüntüler oluşuyor. Ekranın yırtılması gibi gözüken grafik bozulmalarının oluşmasını engeller. (Eğer oyun çok hızlı çalışıyorsa (ör: 100 FPS) monitörünüzde 60hz yenileme hızına sahipse, ekranın ortası yırtılıyormuş gibi olur) Sıkı oyuncular ve 3D film izlemek isteyenler mutlaka 3D 120Hz ekranları tercih etmesi iyi olacaktır. Ancak şu an 3D monitörler çok pahalılar. FİZİKSEL ÖZELLİKLER : 1) LED ve LCD: Fiziksel açıdan LED aydınlatmalı monitörler çok daha ince olur. Daha ince monitör hem daha az yer kaplar, hem de tasarım açısından göze hoş gözükür. 2) Bağlantı Noktaları: Bu konu biraz teknik bilgiye girse de portlar ve portların yerleri oldukça önemli. Seçilen monitörde ne kadar bağlantı noktası varsa, o kadar geniş bir kullanım alanı sağlar. Bir çok 4 / 5
kullanıcı monitörünü sadece PC'ye değil, oyun konsollarına veya dizüstü bilgisayarına da bağlıyor. Bu yüzden VGA (D-sub), DVI ve HDMI girişlerinin hepsinin bulunması kullanıcının yararınadır. Portların yerleri de ergonomik kullanımı arttırır. Bazı üreticiler portları o kadar kötü yerlere koyuyorlar ki kullanıcılar büyük zorluk yaşıyor. Mesela USB girişleri insanın elinin ulaşabileceği en zor yere koyabiliyorlar. 3) Ön Panel: Ön panel ne kadar sade olursa göz zevki açısından o kadar iyi olur. Bazen bir üretici ekranın orta kısmına monitörün açık olduğunu belli eden büyük bir led lamba koyuyor Geceleri karanlık ortamlarda oyun oynamayı seven oyuncular, çeşitli zamanlarda bu ışıktan rahatsız olabiliyorlar. Ayrıca ön paneldeki ayar düğmelerinin büyüklüğü ve yerleri de hem ergonomik olmalı hem de insanın göz zevkini bozmamalı. Tasarım, aslında teknik özellik kadar önemlidir. Örneğin Apple ürünlerinin tasarım konusundaki başarısı her firmaya örnek olmalı. 5 / 5