İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler... 3 1.7. Büret... 7 1.8. Huni... 7 1.9. Ayırma Hunileri... 7 1.10. Desikatör... 8 1.11. Santrifüj... 8 1.12. Mikroskop... 9 1.13. Teraziler... 10 2. LABORATUVAR MALZEMELERİNİN TEMİZLİĞİ... 13 3. ph ve TAMPON ÇÖZELTİLER... 15 3.1. Hidrojen İyon Konsantrasyonu (ph)... 15 3.1.1. ph nın Belirlenmesi... 16 3.1.2. ph nın Biyolojik Önemi... 17 3.1.3. Tampon Çözeltiler... 18 4. BİYOKİMYASAL ANALİZLER... 19 4.1. Fotometri... 19 4.2. Titrasyon... 24 4.3. Kromatografi... 24 4.3.1. Kolon Kromatografisi... 25 4.3.2. Kağıt Kromatografisi... 25 4.3.3. İnce Tabaka Kromatografisi... 27 4.3.4. İyon Değişim Kromatografisi... 28 4.3.5. Jel-Filtrasyon Kromatografisi... 29 4.3.6. Partizyon Kromatografisi... 30 4.3.7. Gaz Kromatografisi... 31 4.3.8. Kromatografik Analiz Deneyleri... 35 v
4.3.8.1. Bir Mürekkep Karışımının Yükselen Kağıt Kromatografisi Yardımıyla Ayrılması... 35 4.3.8.2. Silika Jelli İnce Tabaka Kromatografisi ile Şekerlerin Ayrılması... 36 4.3.8.3. İki Boyutlu Kağıt Kromatografisi Yardımıyla Amino Asitlerin Ayrılması... 37 4.3.8.4. Gaz Kromatografik Yöntemle Yağ Asitlerinin Ayrılması 38 4.4. Elektroforez... 39 4.4.1. İnsan Serum Proteinlerinin Kağıt Elektroforezi ile Ayrılması... 43 4.4.2. İnsan Serum Proteinlerinin Sellüloz Asetat Elektroforezi ile Ayrılması... 44 5. ÇÖZELTİLER VE HAZIRLANMALARI... 47 5.1. Ağırlık Yüzdesi (% Ağırlık)... 47 5.2. Hacimce Yüzde (Konsantrasyon)... 48 5.3. Molarite (M)... 49 5.4. Molalite (m)... 50 5.5. Normalite (N)... 51 5.6. Seyreltme... 52 5.7. Çözeltilerin Hazırlanması için Örnekler... 54 6. KARBOHİDRATLAR... 59 6.1. Karbohidratlar için Genel Testler... 59 6.1.1. Molisch Testi... 59 6.1.2. Antron Testi... 60 6.1.3. Fehling Testi... 61 6.1.4. Benedict Testi... 62 6.1.5. Barfoed Testi... 63 6.1.6. Fischer Testi... 63 6.1.7. Moor Testi... 66 6.1.8. Pikrik Asit Testi... 66 6.1.9. Pasta Mayası ile Karbohidratların Fermentasyonu... 67 6.2. Belirli Karbohidratlara Özgü Testler... 67 6.2.1. Pentozlar için Bial Testi... 67 6.2.2. Ketozlar için Seliwanoff Testi... 68 6.2.3. Musik Asit Oluşumu... 69 6.2.4. Sükroz Testi... 70 6.2.5. İyot Testi... 71 6.2.6. Polisakkaritlerin Hidrolizi... 71 7. LİPİDLER... 75 7.1. Genel Testler... 75 7.1.1. Ester Oluşumunun Gösterilmesi... 75 7.1.2. Lipidlerin Çözünürlüğü... 75 vi
7.1.3. Yağ Asiti Deneyleri... 76 7.1.4. Gliserol Deneyi (Akrolein Testi)... 78 7.1.5. Doymamışlık Deneyi... 79 7.1.6. Bakır Asetat Testi... 80 7.2. Lipidlerin Kantitatif Analizleri... 81 7.2.1. Yağların Asit Değerlerinin Tayini... 81 7.2.2. Bir Yağın Sabunlaşma Değerinin Tayini... 82 7.2.3. Beyinden Kolesterol Elde Edilmesi... 83 7.2.4. Kolesterol için Liebermann-Burchard Reaksiyonu... 84 7.2.5. Salkowski Testi ile Kolesterol Tayini... 84 7.2.6. Kolesterol için Formaldehit Testi... 84 8. AMİNO ASİTLER VE PROTEİNLER... 87 8.1. Kalitatif Amino Asit Tayinleri... 87 8.1.1. Amino Asitlerin Çözünürlüğü... 87 8.1.2. Ninhidrin Reaksiyonu... 88 8.1.3. Biüret Testi... 89 8.1.4. Heterosiklik ve Aromatik Amino Asitlerin Reaksiyonları... 90 8.1.4.1. Ksantoproteik Reaksiyon... 90 8.1.4.2. Millon Reaksiyon... 90 8.1.4.3. Triptofanın Glioksilik Asit Reaksiyonu... 91 8.1.5. Kükürtlü Amino Asitlerin Reaksiyonu (Kurşun Asetat Testi)... 92 8.1.6. Sodyum Nitroprussiat Testi... 92 9. NÜKLEİK ASİTLERE AİT REAKSİYONLAR... 93 9.1. Nükleotit Hidrolizatının Elde Edilmesi... 93 9.2. Pürinlere ait Reaksiyon... 93 9.3. Pentoz Riboz Renk Reaksiyonu... 94 9.4. Fosfat Reaksiyonu... 94 10. ENZİMLER... 95 10.1. Canlı Dokulardaki Enzim Faaliyetinin İnorganik Katalizörle Karşılaştırılarak Gösterilmesi... 95 10.2. Tükrük Amilazının Faaliyetinin Gösterilmesi... 96 10.3. Enzim Faaliyeti Üzerine Sıcaklığın Etkisi... 97 10.4. Enzim Faaliyeti Üzerine ph Etkisi... 98 11. İDRAR... 99 11.1. İdrar Örneğinin Alınması... 100 11.2. İdrarın Korunması... 100 11.3. İdrarın Özellikleri... 101 11.4. İdrar Mikroskopisi... 103 11.4.1. İnorganik Sedimentler (Kristalloidler)... 103 11.4.2. Organik Sedimentler... 105 11.4.3. Yabancı Cisimler... 108 vii
11.5. İdrarda Şeker Aranması... 110 11.5.1. Benedict Testi ile İdrarda Şeker Aranması... 110 11.5.2. Kantitatif Benedict Belirteci ile İdrardaki İndirgeyici Şekerlerin Kantitatif Tayini... 111 11.6. İdrarda Protein (Albumin)Aranması... 114 11.6.1. Heller Testi... 114 11.6.2. Tandred Testi... 115 11.6.3. Purdy Testi... 116 11.7. İdrarda Bilirubin Aranması... 117 11.7.1. Rosin Testi... 117 11.7.2. GmelinTesti... 117 11.8. İdrarda Ürobilin ve Ürobilinojen Aranması... 118 11.8.1. İdrarda Ürobilin Aranması... 118 11.8.2. İdrarda Ürobilinojen Aranması... 118 11.9. İdrarda Keton Cisimlerinin Aranması... 119 11.9.1. Lange Deneyi (Aseton Aranması)... 119 11.9.2. Gerhardt Deneyi (Asetoasetik Asit Aranması)... 120 11.10. İdrarda Kan Aranması... 120 11.10.1. Benzidin Testi... 120 11.10.2. Heller Testi... 121 12. KAN... 123 12.1. İnceleme için Kan Alınması... 123 12.1.1. Parmak Ucundan Kan Alınması... 123 12.1.2. Damardan (Venadan) Kan Alınması... 125 12.2. Antikoagülanlar... 127 12.3. Açlık Kan Şekerinin Tayini... 128 12.3.1. Folin-Wu Metodu... 131 12.3.2. Açlık Kan Şekerinin Kitlerle Enzimatik Tayini... 134 12.4. Kanda Lipid ve Kolesterol Tayini... 135 12.4.1. Kunkel Metotu ile Serumda Total Lipid Miktarının Tayini... 136 12.4.2. Leffler Metotu ile Serum veya Plazmada Total Kolesterol Miktarının Tayini... 138 12.4.3. Liebermann-Burchard Metotu ile Kan Kolesterol Miktarının Tayini... 139 12.5. Kanda Protein Tayini... 140 12.5.1. Biüret Metodu ile Serumda Total Protein Tayini... 141 12.5.2. Greenberg Metotu ile Albumin, Globulin ve Total Protein Miktarlarının Tayini... 141 12.5.3. Fibrinojen Miktarının Tayini... 144 12.6. Kanda NPN (Proteinsiz Nitrojen) Tayini... 145 12.6.1. Serumda NPN Miktarının Tayini... 146 viii
12.7. Kanda Üre Miktarı Tayini... 148 12.7.1.Gentzkow Metotu ile Üre Tayini... 148 12.7.2. Kanda Üre miktarının Kitlerle Enzimatik Tayini... 149 12.8. Kanda Bilirubin Tayini... 150 12.8.1.Malloy ve Evelyn Metotu ile Serumda Bilirubin Tayini... 151 12.9. Kan Mikroskopisi... 152 12.9.1. Eritrosit Sayımı... 153 12.9.2. Lökosit Sayımı... 155 12.9.3. Trombosit Sayımı... 156 12.10. Hemoglobin Tayinleri... 157 12.10.1.Kolorimetrik Metot... 160 12.10.2. Spektrofotometrik Metot... 161 12.11. Hematokrit Tayini... 163 12.11.1.Makrohematokrit... 163 12.11.2.Mikrohematokrit... 164 12.12. Sedimentasyon Hızı (Kanın Çökme Hızı)... 166 12.13. Pıhtılaşma Zamanı... 167 KAYNAKLAR... 169 DİZİN... 173 ix