Mühendislik Fakültesi ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TASARIM/BİTİRME PROJESİ UYGULAMA YÖNERGESİ Temmuz 2009, Trabzon Güncelleme 1: 12 Ocak 2011 Güncelleme 2: 30 Eylül 2014
İÇİNDEKİLER 1. İlgili yönetmelik maddesi... 1 2. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi... 1 2.1. Tasarım Projesi Süreci... 2 2.2. Bitirme Çalışması Süreci... 3 2.3. Tasarım-Bitirme Projesi Kapsamı... 4 2.4. Tasarım Projesi Sonuç Raporu ve Bitirme Çalışması Kitabı... 4 3. Ekler..... 5
Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi Sayfa 1 1. İLGİLİ YÖNETMELİK MADDESİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÖNLİSANS VE LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM, SINAV, DEĞERLENDİRME VE ÖĞRENCİ İŞLERİ YÖNETMELİĞİ BEŞİNCİ BÖLÜM Bitirme Çalışmalarına İlişkin Esaslar ve Değerlendirme Bitirme çalışmasının konusu MADDE 27 (1) Lisans düzeyinde öğrenim gören öğrencilere; bitirme çalışması dersine yazılabilmenin ön şartı başka bir derse bağlı değilse, ayrıca bir şart aranmadan altıncı yarıyılın sonunda bitirme çalışması konusu verilebilir. (2) Ön lisans düzeyinde öğrenim gören öğrencilere ön şart aranmaksızın üçüncü yarıyılın sonunda bitirme çalışması konusu verilebilir. Bitirme çalışması veya yerine geçecek çalışmaların değerlendirilmesi MADDE 28 (1) Bitirme çalışması veya yerine geçecek çalışmaların yapılması ve değerlendirilmesi ile ilgili usul ve esaslar fakülte/yüksekokul/konservatuvar/meslek yüksekokulu kurulları tarafından belirlenir. 2. ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TASARIM/BİTİRME PROJESİ UYGULAMA YÖNERGESİ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü nde Bitirme Çalışması dersini alabilmek için Tasarım Projesi dersini başarmış olmak gerektiğinden Bitirme Çalışması uygulama yönergesi Tasarım Projesi dersini de kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Tasarım Projesi dersi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü öğrencileri için 7. yarıyılda alınması zorunlu bir derstir. Bu ders hem Elektrik ve Kontrol Alanı öğrencilerine hem de Elektronik ve Haberleşme Alanı öğrencilerine zorunludur. Aynı zamanda 8. yarıyılda alınan Bitirme Proje dersi için de ön koşul dersidir. Tasarım Projesi dersinin ders planına eklenmesinin en önemli nedenleri, öğrencilere mühendislik problemlerinin çözümüne proje tasarlayıp uygulamaya koyma becerisi kazandırmak ve aynı zamanda pratik çalışmaya dayalı Bitirme Projelerinin tasarım ve projelendirme kısımlarının Tasarım Projesi dersi kapsamında yapılarak Bitirme Projesinin pratik kısmına bir sonraki dönemde zaman kazandırmaktır. Bu nedenle Tasarım Projesi Bitirme Çalışması derslerinin uygulama planları önceden tasarlanarak dikkatlice hazırlanmalıdır. Bunun için aşağıdaki uygulama planı hazırlanmıştır.
Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi Sayfa 2 2.1. Tasarım Projesi Süreci 1. Öğrenciler 6 yarıyılın ortalarında bölüm web sayfasında bulunan arayüzden online olarak Tasarım Projesi Danışmanı Ön Tercih Başvurusu formunu doldurarak danışman isteğinde bulunurlar. 2. Mayıs ayı içerisinde başvuruda bulunan öğrencilere Tasarım/Bitirme Projesi danışmanı atanır. 3. Danışmanı belli olan öğrenciler danışmanları ile iletişim kurarark proje konularını belirler ve projelerine dastek bulmak için TÜBİTAK vb kuruluşlara destek alma başvurusu için yaz aylarında çalışmalarını sürdürürler. 7. Yarıyıl başlayınca da bu çalışmalarına devam ederler. 4. Mayıs ayında danışman isteğinde bulunmamış olan öğrenciler Eylül ayında ders yazılım ve ders ekleme-çıkarma haftası süresince bölüm web sayfasında bulunan arayüzden online olarak Tasarım Projesi Danışmanı Ön Tercih Başvurusu formunu doldurarak danışman isteğinde bulunurlar. 5. Bir önceki maddede belirtilen süre içerisinde Tasarım Projesi danışmanı isteğinde bulunan öğrencilerin danışmanları eğitim-öğretimin 2. Haftası sonuna kadar belirlenir ve ilan edilir. Böylece bu durumdaki öğrenciler 3. Haftanın başından itibaren çalışmalarına başlarlar. 6. Öğretim elemanları proje danışmanlığı yapacakları öğrencileri 2-3 veya en fazla 4 kişilik gruplara ayırarak her gruba bir proje verir. Veya öğrenciler kendi aralarında grup oluşturarak proje önerisi hazırlayıp proje danışmanına sunarlar. Proje danışmanı öğrenciler tarafından getirilen proje önerilerinde bazı değişiklikler yapmarak uygulınıp uygulanmamasına karar verir. Disiplinler arası çalışma olanakları varsa değerlendirilir. 7. Tasarım Projesi dersi kapsamında yaptırılacak projeler Mühendislik eğitiminde hedeflenen program çıktılarını da dikkate alarak bir konuya açıklık getiren, bir problemi çözen veya bir uygulamayı ele alan pratik ve uygulama gerektiren türden olmak zorundadır. Bu projeler tek başına bir sistem tasarlama ve kurma şeklinde olabileceği gibi uygulamadaki büyük bir projenin parçası şeklinde de olabilirler. 8. Tasarım Projesi dersinde verilen projeler bir sonraki dönemde aynı öğrenciler tarafından alınacak olan Bitirme Projesi dersi de göz önünde bulundurularak hazırlanır. Tasarım Projesi dersinde yapılan çalışmalar Bitirme Projesi Çalışmasında devam edilerek gerçekleştirilecek çalışmalardır. Bu nedenle Tasarım Projesi dersi sonunda tasarım çalışmaları bitmiş, proje gerçekleştirilmeye hazır hale gelmiş olmalıdır. 9. Tasarım Prjesi nde çalışılan proje konusu ile ilgili çalışmalar Giriş, Teorik Altyapı, Tasarım, Simülasyon ve Sonuçlar başlıkları altında organize edilmeli ve bu başlıklar Tasarım-Bitirme Projesi Yazım Klavuzu nda açıklandığı gibi doldurulmalıdır. Hazırlanacak tasarım projeleri, mühendislik standartlarını ve gerçekçi kısıtları (ekonomi, çevre sorunları, sürdürülebilirlik, üretilebilirlik, etik, sağlık, güvenlik, sosyal ve politik sorunlar gibi) içerecek şekilde hazırlanmalıdır. Yapılan çalışmanın konusuna göre uygulanacak standartlar, ekonomik kısıtlamalar, çevre etkisi değerlendirmesi, projenin sürdürülebilir ve üretilebilirliği, etik kurallara uygunluğu, sağlık, güvenlik, sosyal ve politik sorunlara yol açıp açmayacağı açıkça belirtilmelidir. 10. Gruplar Tasarım Projesi dersi kapsamında yaptıkları projelerini ve bu projeleri anlatan sonuç raporlarını derslerin son gününe kadar danışmanlarına teslim ederler. Raporların hazırlanmasında Tasarım-Bitirme Projesi Yazım Klavuzu na uyulmalıdır. Bu klavuza uygun hazırlanmayan Tasarım Projesi raporları kabul edilmeyecektir. 11. Her grup ya da öğrenci, kendi Sonuç Raporunu 20 Dakikalık bir sunum ile tüm bölüm öğrenci ve öğretim elemanlarına açık olarak 3 kişilik değerlendirme kuruluna sunar. Sunumu grup üyeleri eşit sürelerle paylaşarak yaparlar. Sunum sonunda çalışma ile ilgili sorular sorulabilir. Sonuç Raporu, Sunum Performansı ve Sorulara verilen yanıtlar dikkate alınarak Final Sınavı yerine geçmek üzere bir değerlendirme notu verilir. Bu değerlendirme Tasarım-BitirmeProjesi Degerlendirme Formu üzerinden yapılarak sınav jürisi tarafından imzalanır ve kayıt altına alınır. 12. Tasarım projesi kabul edilmeyen ve başarısız bulunan öğrenciler bir sonraki yıl için madde 1 den itibaren açıklanan işlemleri tekrarlamak zorundadır. 13. Açılması halinde Bahar Döneminde Tasarım Projesi dersini almak isteyen öğrenciler Danışman ön tercih Başvuru işlemlerini Şubat ayının ilk haftasında tamamlamak zorundadırlar. Bu öğrencilerin danışmanlık işlemleri bahar Döneminin 2. haftasında sonuçlandırılır. Hangi dönem alınırsa alınsın Tasarım Projesi için bu yönergede belirtilen husular uygulanır.
Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi Sayfa 3 2.2. Bitirme Çalışması Süreci 1. Tasarım Projesinden başarılı bulunan öğrenciler ve proje grupları aynı konuyu aynı danışmanla bir sonraki dönem alacakları Bitirme Çalışması dersi altında devam ettirirler. Nu durumdaki öğrencilerin Bitirme Çalışması danışmanı isteğinde bulunmaları gerekmez. Tasarım Projesi danışmanının görevli olarak uzun süreli bölümden ayrılması halinde bu öğrenciler aynı konuyu Bölüm Başkanlığınca atanacak bir başka danışmanla sürdürürler. 2. Tasarım Projesini aldıktan sonraki dönem Bitirme Çalışması dersini almayıp ara veren öğrenciler daha sonraki dönemlerde yeniden danışman isteğinde bulunarak isterlerse yeni bir danışman ve yeni bir konuyla Bitirme Çalışmasını sürdürürler. Bu durumda olup konu değiştiren öğrenciler bir dönem içerisinde hem Tasarım Projesi, hem de Bitirme Çalışması için aranan koşulları sağlamak zorundadırlar. 3. Bitirme çalışması sırasında öğrenciler Tasarım Projesi dersinde tasarladıkları projenin gerçekleştirilmesini yaparlar. Gerekli malzemeleri satın alır, sistemlerini laboratuvarda kurar, birleştirir, çalıştırır, test eder, sonuçlarını alıp Tasarım Projesi sırasında yaptıkları simülasyon sonuçlarıyla karşılaştırır, değerlendirir, yorumlar ve Bitirme Tezi niteliğinde bir Bitirme Kitapcığı hazırlarlar. Bu kitapcığın Giriş, Teorik Altyapı, Tasarım ve Simülasyon kısımları Tasarım Projesi Raporu ile aynıdır. Bunlara Deneysel Çalışmalar adıyla yeni bir bölüm eklenir ve deneysel sonuçlara göre Sonuçlar, Değerlendirmeler, Kaynaklar ve Ekler güncellenir. 4. Bitirme kitaplarının KTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Tasarım-Bitirme Kitabı Yazım Klavuzu na göre hazırlanması zorunludur. 5. Öğrenciler ve/veya proje grupları, Bitirme Kitaplarını KTÜ Akademik takviminde belirtilen Bitirme Projeleri son teslim tarihi olan derslerin son günü akşamına kadar bölüm web sayfasında yer alan on-line arayüzden.pdf formatında teslim ederler. 6. Teslim edilen Bitirme Kitapları Bölüm Kurulu kararıyla oluşturulan Bitirme Projeleri Ön Değerlendirme Komisyonu tarafından biçimsel ve alıntı bakımından Bitirme Projesi Ön Değerlendirme Formundaki kriterlere göre değerlendirir. Bu ön değerlendirmeyi geçen Bitirme Kitapları ve bunlara ait projeler sınav jürisi değerlendirmesine alınırlar. 7. Ön değerlendirmeyi geçen Bitirme Kitaplarından üçer adet basılır ve içerik yönünden incelemeleri için sıanv jürisi üyelerine dağıtılır. 8. Ön değerlendirmeyi geçen Bitirme projeleri, dönemsonu sınavlarının son üç günü, üç gün süreyle mesai saatlerinde bölüm giriş koridorunda oluşturulan sergi alanında sergilenir. Sergi herkese açıktır. 9. Öğrenciler çalışmalarını anlatan bir poster hazırlar kendilerine ayrılan yere asarlar. Posterin önündeki masa üzerine projelerini yerleştirir ve ziyaretçilere anlatmak üzere çalışır vaziyette tutarlar. 10. Sergi süresince öğrencilerin bir iş görüşmesine gider gibi giyimlerine dikkat etmelri gerekir. 11. Üç öğretim elemanından oluşan sınav jürisi Bölüm Başkanlığınca hazırlanan program çerçevesinde değerlendirecekleri projeleri sergi alanında birlikte dolaşır ve öğrencilerin sunumlarını izlerler. Öğrencilerin hazırladığı Bitirme Kitabı, hazırlanan poster, sunum, anlatım ve projenin gerçeklenme düzeyini değerlendiren sınav jürisi üyeleri bu değerlendirmöelerini Tasarım/Bitirme Projesi Değerlendirme Formu na işlerler. 12. Bitirme Çalışmasında başarısız olan öğrenciler bir sonraki dönem Bitirme Çalışması sürecine yeniden başlar.
Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi Sayfa 4 13. Projelerin normal değerlendirilmesinin yanı sıra gerektiğinde dış paydaşlar ve danışma kurulu üyeleri arasından seçilmiş 5 kişilik bir değerlendirme heyeti de projeleri değerlendirip, projelşer arasında bir derecelendirme yapabilir. 14. Bitirme projeleri sergisinin üçüncü günün sonunda yapılan kapanış töreni ile süreç sona erer. Kapanış töreninde katılımcı öğrencilere proje danışmanları tarafından birer katılım belgesi verilir. 2.3. Tasarım/Bitirme Projesi Kapsamı Tasarım/Bitirme Projesinin konusu Bölüm Program Çıktılarını karşılamanın yanı sıra aşağıdaki özelliklerden en az birini sağlamalıdır. a. Bir sistemin tasarım ve donanım olarak gerçeklenmesi. b. Bir konun teorik incelenmesi ve sonuçlandırılması. c. Bir sistemin tasarımı ve yazılım ortamında gerçeklenmesi d. Endüstriyel bir projenin bir parçasının gerçeklenmesi. 2.4. Tasarım Projesi Sonuç Raporu ve Bitirme Çalışması Kitabı 1. Tasarım Projesi sonuç raporu ve Bitirme Çalışması tez kitabı bölüm başkanlığınca bölüm web sayfasında yayınlanan KTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Tasarım-Bitirme Kitabı Yazım Klavuzu na göre hazırlanmak zorunludur. 2. Bitirme Kitabının Giriş, Teorik Altyapı, Tasarım ve Simülasyon kısımları Tasarım Projesi Raporunda yazılmış kısımlardan oluşur. Bitirme Çalışmasında Deneysel Çalışmalar eklenir. Deneysel Çalışma yapıldıktan sonra sonuçlar ve değerlendirme kısımlarında güncelleme yapılarak deneysel sonuçlar da eklenir ve sümülasyon sonuçları ile birlikte değerlendirilir. 3. Mutlaka bir Proje Çalışma Takvimi oluşturulmalı ve bu takvim, Tasarım Projesi ve Bitirme Çalışması derslerinin sürelerini kapsamalıdır. Örneğin, Eylül-Mayıs aylarını kapsaması gibi. 4. Başka kaynaklardan yapılan alıntı kaynak gösterilse de %20 oranını geçmemelidir. En az 2 tane İngilizce orijinal makaleye veya yayınlanmış sempozyum bildirisine atıfta bulunulmalıdır. 5. Paragraflar halinde öbek-öbek kopyala yapıştır yapılmamalıdır. 6. Sadece %10 oranında şekil başka kaynaktan kaynak gösterilmek koşuluyla alınabilir. Geriye kalan şekiller bizaat çalışmada ortaya çıkan ve çalışmayı yapanların çizdikleri açıklama ve sonuç şekillerinden oluşmalıdır. 7. Alıntı yapılan her şeklin altına nereden, hangi kaynaktan alındığı mutlaka yazılmalıdır. İnternetten şekil alıntısı yapılmamalıdır. Zorunluluk sonucu alınan şekillerde çalışan bağlantı adresi mutlaka verilmelidir. 8. İnternetten yapılan alıntılarda Bilimsel özelliğe sahip (TÜBİTAK, YÖK, IEEE, Ulusal ve Uluslararsı Bilimsel tezler, Bilimsel Dergiler, Uygulama Kitapları gibi) veri tabanları kullanılmalıdır. Bazı gruplarca oluşturulan ve hakem denetimi yapılmadan sadece birilerinin doğruluğu belirsiz bilgi veya görüşlerinin yer aldığı öğrencilere tez, ödev, proje ve ders notu hazırlama kolaylığı sunan internet sitelerinden kesinlikle alıntı yapılmamalıdır.
Tasarım/Bitirme Projesi Uygulama Yönergesi Sayfa 5 9. Tanıtım materyalleri, ürün kullanma klavuzları, katolag türü yayınlar ve data sheet ler den alıntı yapılmamalı kullanılması zorunluysa bu tür alıntılar ek olarak verilmelidir. 10. Çalışılan konu ile ilgili standartlar araştırılmalı ve Giriş bölümünde uygulanacak standartlar, ekonomik kısıtlamalar, çevre etkisi değerlendirmesi, projenin sürdürülebilir ve üretilebilirliği, etik kurallara uygunluğu, sağlık, güvenlik, sosyal ve politik sorunlara yol açıp açmayacağı açıkça belirtilmeli ve bitirme projesi kitabına da dâhil edilmelidir. 3. EKLER A. Bitirme Çalışması Öğrenci Takip Formu B. Standartlar ve Gerçekçi Kısıtlar Formu C. IEEE Etik Kuralları D. Bitirme Projesi Ön Değerlendirme formu E. Tasarım/Bitirme Projesi Sınav Jürisi Değerlendirme Formu F. Tasarım/Bitirme Kitabı Yazım Klavuzu