Varak Varak, çok geniş kullanım alanı olan bir baskı malzemesidir. Tekstilde, deri, suni deri, ahşap malzemelerde, matbaacılıkta ve çeşitli ürün ambalajlarının yüzeylerinde kullanılabilmektedir. Tekstil, deri ve suni deri yüzeylerine uygulanan tip varak, kendinden yüzeye yapışma özelliği olmadığı için bir yapıştırıcı zemine ihtiyaç vardır. Tutkal veya binder varağın yapıştırılacağı zemin üzerine uygulandıktan sonra,ısı ve basınç yardımıyla varak istenilen yüzeye transfer edilir. Farklı yüzeyler üzerine hazırlanan yapışkan zemin, tüm yüzeyi kaplama şeklinde yapılabildiği gibi, desenli bir şekilde de yapılabilmektedir. Desenli olarak hazırlanan bir zemin ile varak birleşmesiyle tamamen farklı bir görünüm elde etmek mümkün olmaktadır.
Varağın Yapısı Ürünün detaylı yapısını genel olarak şu başlıklarda açıklayabiliriz: 1. Taşıyıcı Film 2. Ayırıcı Kimyasal Tabaka 3. Boya Tabakası 4. Metalik Kaplama 5. Koruyucu Kimyasal Tabakası 1. Taşıyıcı Film Taşıyıcı film,polyester yapılı olup boya ve metalik kaplama tabakalarını üzerinde taşımaktadır. Varağın renk ve desen yapısına göre ; boya veya metalize edilmiş boya kısmı, ısı ve basınç etkisiyle film tabakasından ayrılarak karşı yüzeye transfer olur. 2. Ayırıcı Kimyasal Tabaka Film üzerindeki boya tabakası ile polyester film tabakası arasında bulunmaktadır. Varağı film yüzeyinden ayırırken hissedilen direnci belirleyen bu tabakadır. Tabakanın yüksekliğine göre varağın sertlik derecesi değişmektedir. UES orta dereceli sertlik değeri olan varağı tercih etmektedir. Böylece tramlı desenlerde tozuşmanın önüne geçilir. Diğer yandan büyük lap desenlerde ise film tabakasının daha kolay açılmasını sağlar. 3. Boya Tabakası Asıl görüntüyü oluşturan kısımdır. Kimyasal maddeler, pigmentler ve toz metallerden oluşur.
4. Metalik Kaplama Bu tabaka varağın gerçek desenini veren boya tabakasının üst kısmında bulunur. Varağa metalik efekt veren bu katman, tüm film alanını kaplayacak şekilde uygulanmaktadır. 5.Koruyucu Kimyasal Tabakası Bu tabaka, boya ve metalik kaplama katmanlarının korunmasını sağlamaktadır. İnce bir yüzey şeklinde olup varağın en üst kısmında bulunmaktadır. Baskı Tipleri 1. Parça Baskı 2. Metraj Baskı 3. Smog Baskı 1. Parça Baskı Kumaş ve deri yüzeyler üzerine serigrafi kalıplarıyla yapıştırıcı pat (tutkal) uygulayarak düz renkli ve desenli varak transferi yapılmaktadır. Öncelikle, tutkal hazırlanmış kalıp üzerinden ragle yardımıyla yüzeye aktarılır. Yüzeyin üzerine uygulanan tutkal daha sonra, 140 C derecede fikse edilerek aktif hale getirilir.
140-150 C derece arasında sıcaklıkta, 4-6 bar basınçta ve 3-5 saniye sürede preslenerek ve varağın tutkallı yüzeye geçmesi sağlanır. Bu değerler optimum şartlar için geçerli olup, işletmedeki koşullara göre değişiklik gösterebilir. Baskının kalitesi; uygulama yüzeyinin temizliği,presleme süresi, uygulama sıcaklığı, basınç değeri gibi değerlere bağlıdır. Presleme süresi eğer eşik değerinin üstünde olursa varakta matlaşmalar görülebilir. Varak preslendikten sonra 0-2C derecede birkaç dakika bekletilip filmden ayrılabileceği gibi, oda sıcaklığında 1-2 saat bekletilerek, film yine aynı performansta bulunduğu yüzeyden ayrılabilir. 2. Metraj Baskı Rotasyon silindirleri ile tutkalın yüzeye tam kaplama veya desenli olarak uygulandığı bu yöntemde varak, tutkallı yüzeyle birlikte baskı silindirleri arasından geçirilmek suretiyle transfer edilir
Rotasyon baskı yönteminde su veya plastik bazlı tutkallar kullanılmaktadır. Bu yöntemde çalışma hızı, silindirlerin çapları ve dönüş hızları ayarlanarak belirlenir. İşletme şartlarına, makine çeşitlerine ve çalışma koşullarına göre değişkenlik gösterebilmesini göz önünde bulundurarak bu baskı yöntemi ile 160C derecede, 6 bar basınçla, 3-5 mt/ dk hızda baskı yapılabilmektedir.varak transfer edildikten sonra makine çıkışındaki soğuk silindirlerde (4 C derecede) şoklama ile soğutma yapılır. Böylece baskı sonrası film bekletmeden kolayca çıkarılabilir. 3. Smog Baskı Smog makinasıyla çalışılan bu yöntemde varağın üzerine tutkal uygulanıp, tutkalın aynı hattın devamında yeralan fırında fiksajı yapılır. Fırından çıkan tutkallı varak, makinanın alt kısımında bulunan silindirden gelen kumaş yüzeyiyle lamine edilerek doka sarılır. Kumaş- varak ikilisi, daha serin (yaklaşık 80C derecede) sabit sıcaklıktaki bir odada 24 saat doka sarılmış şekilde bekletilir.daha sonra kumaş ile varak filmi ayrı ayrı silindirler yardımıyla birbirinden ayrılıp sarılarak işlem tamamlanır. Smog baskı yöntemi rotasyon baskı yöntemine göre daha hızlıdır. Smog makinasında pres bölümünde 7-8 bar basınçta çalışılması durumunda yüzey kaplamalarda 10-15 mt/dk, normal desenlerde ise 30mt/dk hızla çalışılabilir. Ayrıca bu yöntemde, tutkalın kumaş yüzeyine değil de varağın üzerine kaplanması kendini diğer yöntemlerden farklı kılmaktadır. Uygulama sonunda kumaş yüzeyinin tuşesinde, yumuşaklığında ve sertleşme değerlerinde rotasyon baskı yöntemine göre daha iyi sonuçlar alınmaktadır.
Varak Baskıda Yaşanan Olası Problemler ve Çözüm Önerileri Baskı sonrası varak transfer olmuyor? Transfer sırasında varağın renkli/desenli kısmı,taşıyıcı filmin üstte kalması gereklidir. Tutkalın içindeki kimyasal bileşimin uygun olmaması, uygulanan ısı değerinin düşük olması,basınç değerinin gereğinden düşük olması veya baskı süresinin kısa olması transferin başarısızlığına neden olabilir.
Baskı sonrasında film tabakası kumaştan ayrılmıyor? Geniş desen çalışmalarında varağın sertlik değeri sorun yaratabilir. Daha yumuşak bir varak kullanılması sorunu çözmeye yardımcı olur.yüksek sıcaklık ve basınçta çok uzun süre ile yapılan transferde, tutkal belirli bölümlerde taşıyıcı filme ulaşıp tutunabilir. Baskı sonrasında kumaşta tozuşma/gümüşlenme oluyor? Varağın çok yumuşak oluşu tramlı desenlerde desen dışındaki varak parçalarının da kumaşa aktarılmasına neden olur. Çözüm olarak; baskı sonrası taşıyıcı film ile kumaş birbirinden ayrılırken kumaşın üst kısmında olmasına dikkat edilmelidir. Bu durumda varaktan kopabilecek parçacıklardan oluşan tozlar kumaşta değil, film üzerinde kalacaktır. Böylece baskı deseni tozuşma nedeniyle bozulmayıp daha net çıkacaktır. Eğer tozlaşma sorunu hala yaşanıyorsa, daha sert bir varak kullanılması tavsiye edilir. Baskı sonrası varak renk değiştiriyor?
Presin sıcaklığının optimum değer olan 130-150C derece üzerinde olması varağın yanmasına ve renklerin matlaşmasına neden olur. Kumaş üzerindeki renklerin matlaşması söz konusu ise uygulanan ısı çok yüksek demektir. Sıcaklık optimum değerlerde kullanıldığında sorun ortadan kalkacaktır. Aşırı ısıdan dolayı matlaşmış bir varak örneği şekildeki gibidir. Varak baskılı ürünler nasıl yıkanıp ütülenmelidir? Yıkama:Varak uygulanmış ürünler ters çevrilerek, 30C derecede, ağartıcı içermeyen deterjanla elde yıkanmalıdır.
Ütüleme:Varak baskılı ürünler, soldaki gibi yüzeyden ütülenmemelidir.sağdaki şekildeki gibi baskı yüzeyinin tersinden ütülenmesi gerekir. Işık Haslığı Varak baskılı ürünler, direkt güneş ışığında uzun süre bırakıldığında renk değişimleri, solmalar ve renklerde matlaşmalar görülebilir. Yıkama ve Sürtünme Haslığı Üzerinde mutabık kalınmış belirli bir standardı olmayan bu haslık değerleri kullanılan binderin kalitesi, tutkalın fikse şartları ve işçilik kalitesine göre değişkenlik gösterebilir.