FİRE VE RANDIMAN ORANLARI Pamuk Çekirdeği(Çiğit)Fire Oranı Pamuk çekirdeği ambarlarda beklediği takdirde zayi ettiği rutubet dolayısıyla ağırlığından %1 nispetinde kayıp edebilir. Sellektörün altına geçen ve tohumluk vasfında olmayan yağlık çiğidin nispeti (Kuşbaşı Dahil) % 12 15, Sellektörün altına geçen çiğidin içindeki kuşbaşı nispeti % 3 dür. Fasulye Fire Oranı Fasulye bir sene beklediği takdirde vereceği fire miktarı toplama ve muhafaza şartlarına bağlıdır. Teamüle göre genel olarak %2 fire verir. Susam Fire Oranı Osmaniye de ambarlara dökme halinde veya çuvallı olarak konan susamın üzerine Haziran- Temmuz Ağustos ayları geçerse toprak veya kiremit damlı ambarlarda %1-1,5 ve beton damlı ambarlarda %1,5 2 nispetinde ve kış mevsiminde genel olarak %0,5 1 nispetinde bekleme firesi verir. Kütlü Pamuk(Rollergin) Fire Oranı
Rollergin tesislerinde çırçırlanan normal vasıflı kütlülere uygulanacak fire nispetleri aşağıya çıkartılmıştır. KÜTLÜ TİPLERİ LİNT CLEANERLİ MAHLIÇ CLEANERLİ Std. 1 % 3 %4 Std. 2-3 %4 %5 Std. 4 %5 %6 Ancak çok rutubetli çepelli, şifli bilhassa yabancı maddesi fazla olan kütlüler için yukarıda belirtilen fire nispetlerine ayrıca en az % 5 nispetinde fire ilave edilebilir. Preseli pamukların ihtiva ettiği rutubet nispeti, depolama şekli ve süresi ile hava şartları dolayısıyla %2 ye kadar fire vermesi teamüldendir. Kütlü Pamuk (Sawgin) Fire Oranı Sawgin tesislerinde çırçırlanan normal vasıflı kütlülere uygulanacak fire nispetleri aşağıya çıkartılmıştır. KÜTLÜ TİPLERİ LİNT CLEANERLİ Std. 1-2 %6 Std. 3-4 %8 Ancak çok rutubetli, çepelli, şiftli ve bilhassa yabancı maddesi fazla olan kütlüler için belirtilen fire nispetlerine ayrıca en az %5 nispetinde fire ilave edilebilir. Preseli pamukların ihtiva ettiği rutubet nispeti, depolama şekli ve süresi ile hava şartları dolayısıyla %2 ye kadar fire vermesi teamüldendir. Buğday-Arpa Fire Oranı Hububat alım satımlarında hububat firesi, kantar farkı sevk firesi ve depo muhafazasında süreye bağlı olarak rutubet kaybından meydana gelen vezin azalmasıdır. Normal şartlar altında bu fire, CİNSİ ALIM SATIMA KADAROLAN KANTAR DEPO EZME FİRESİ TOPLAM TAHMİL TAHLİYE FARKI Buğday %1 %0,5 %1(3) - %2,5 Arpa %1 %0,5 %1(3) %2 %4,5 Depo firesi süreye bağlı olarak rutubet kaybından 1-3 arası olabilir.
Buğday un ve kepeğin, Buğday Unu, Buğday Kepeği Firesi CİNSİ TAHMİL-TAHLİYE KANTAR FARKI DEPO MUHAFAZASI TOPLAM Un %0,7 %0,3 %2 %3 Kepek % 0,7 %0,3 % 2 %3 Fire verebileceği, Depo firesinin; muhafaza şartlarına bağlı olarak %1,5 nispetinde (-+) eksik veya fazla olabileceği teamüldendir. Mısır Fire Oranı Mısırda normal rutubet oranı %15 olduğuna göre alınan mısırın %28 rutubetli olduğunu varsayalım fire nispeti şu şekilde hesaplanır, 100-28 72 Yani = 0,84705 bu sayıdan 1 (Bir) tamsayısı çıkartılır 100-15 85 0,84705-1= 0.15,29 yani %15 fire düşülür. RUTUBET ORANI FİRE NİSPETİ %16 %1 %17 %2 %20 %6 %22 %8 %25 %12 %32 %20 %35 %24 Rutubetin %15 den az olması durumunda ise aynı şekilde çıkan rakam kadar ilave yapılır. %15-40 Rutubete kadar alınan mısırın kurutma tesislerinde rutubetinin %14 e düşülmesi sonucu %14 üzerindeki her %1 rutubet farkı için yaklaşık olarak %1,2 oranında fire vermesi teamüldendir.
Soya Fasulyesi Fire Oranı Soya Fasulyesinden yağlı soya küspesi (Full Fat) üretimi esnasında meydana gelebilecek fire nispeti, soya fasulyesinde normal rutubetin %12, soyadan elde edilen (Full Fat) küspesindeki rutubetin ise %6 olabileceği cihetle empürte ve işleme kaybı ile birlikte yaklaşık %10 nispetinde olması teamüldendir. OSMANİYE TİCARET BORSASI YER FISTIĞI FİRE,ZAİYAT VE RANDIMAN ORANI 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 37. Maddesine istinaden, Yönetim Kurulunun 15.10.2014 tarih 74/9 sayılı kararı ile yer fıstığının fire, zaiyet ve randıman oranlarının belirlenmesi için eksper heyeti toplanmış ve Yerfıstığında Fire, Randıman ve Zayiat Oranlarını tespit ederek ve Yönetim Kurulunun 03.12.2014 tarih 81/9 sayılı kararı ile onaylanmıştır. 1-KABUKLU YER FISTIK RANDIMAN ORANI 100 kğ lık ham kabuklu yerfıstığından iç yerfıstığı işleme. a-bürüt olarak elde edilen iç yer fıstık oranı :%60-70 b-elek Altı (Numara Altı) İç Yer Fıstık Oranı :%10-15 c-yağlık İç Yer Fıstık Oranı : %2-5 d-pastalık İç Yer Fıstık Oranı :%2-4 e-şak İç Yer Fıstık Oranı :%3-7 f-boş Kabuk ve Zayiat Oranı :%30-40 g-çerezlik (Numaralı İç Yer Fıstığı) oranı :%40-50 2- KABUKLU YERFISTIĞINDAN KABUKLU ÇEREZLİK İŞLEME. 100 kğ lık ham kabuklu yer fıstığından çerezlik kabukluya işleme. a-çerezlik kabuklu yer fıstık oranı :%55-70 b-hurda kabuklu yer fıstık oranı :%45-30 100 kg hurda kabuklu yerfıstığı işlendiğinde. a-çerezlik iç fıstık (iri boy) :%15-20 b- Elek altı fıstık(iç numara altı fıstık) : %30-40 c-boş kabuk zayiat : %55-40
3-YERFISTIĞI KABUKLU, İÇ VE İŞLENMİŞ FİRE ORANLARI a-kabuklu Yer Fıstık (Çiğ) Depo Fire Oranı :%4-6 b-kabuklu Kavrulmuş Yer Fıstık Fire Oranı : %8-12 c-iç Yer Fıstık (Çiğ) Fire Oranı : %3-5 d-iç Yer Fıstık Kavrulmuş Fire Oranı :%10-12 e-iç Yer Fıstık Tuzlu Kavrulmuş(Tuz Dahil)Fire Oranı :%5-7 f-iç Yer Fıstık (Çiğ Şak)Kavrulmuş Soslu Fire Oranı :%30-35 g-iç Yer Fıstık (Çiğ) Kavrulmuş Yağlı Fire Oranı :%30-35 3-1- 100 kg elek altı (numara altı) iç yer fıstıktan pirinç fıstık için işlenen. a-pirinç Yer Fıstık % 60-70 oranında. b-yerfıstığı Unu %20-15 oranında. c-kavurma Firesi ve Zayiatı %20-15 oranında. 3-2- 100 kg çiğ şak iç yer fıstıktan file yer fıstığı için işlenen. a-file Yer Fıstık %60-70 oranında. b-file Yer Fıstık Unu%15-15 oranında. c-kavurma Firesi ve Zayiatı %25-15 oranında. 3-3- 100 kg elek altı (numara altı) iç yer fıstıktan yer fıstığı unu için işlenen. a- Yer Fıstık Unu %65-75oranında. b- Kavurma Firesi ve Zayiatı %35-25 oranında. 3-4- 100 Kg Şak fıstıktan kavlak şak için işlenen. a-kavlak Şak Yer Fıstık Oranı %60-70 b-kavurma Firesi ve Zayiatı %40-30 Tespit edilen yerfıstığı randıman, fire oranı ve zayiat miktarı ürünün özelliğine göre (birinci ürün, ikinci ürün ve yöreye göre) (-%5 + %5) oranında değişiklik gösterebilir.