ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ"

Transkript

1 ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ C MADDE DÖNGÜLERİ (6 SAAT) 1 ATP Enerjisi 2 ATP Molekülünün Yapısı 3 Solunum 4 Solunum Çeşitleri 5 ATP Enerjisinin Hücrelerde Kullanılması 6 Fotosentez ve Solunum Arasındaki Benzerlikler 7 Fotosentez ve Solunum Arasındaki Farklılıklar 8 Fotosentez ve Solunum Arasındaki İlişki 9 Madde Döngüleri 10 Su Döngüsü 11 Karbon ve Oksijen Döngüsü 12 Azot Döngüsü 1

2 C MADDE DÖNGÜLERİ : 1 ATP Enerjisi : Canlılar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Canlılar tarafından ihtiyaç duyulan enerjilerin temel kaynağı güneş enerjisidir. Hücreler, yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirirken her enerji türünü kullanamaz. Hücrelerin kullanabileceği enerjinin hücrenin yapısını bozmayacak yani hücreyi parçalamayacak düzeyde olması gerekir. Bu nedenle canlı hücrelerinde kullanılabilecek tek enerji çeşidi ATP (Adenozin Tri Fosfat) molekülünde depolanan enerjidir. ATP enerjisinin kaynağı da organik besinlerde depolanan kimyasal bağ enerjisidir. 2 ATP Molekülünün Yapısı : Solunum olayı ile açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin kademeli olarak kullanılmasını sağlayan moleküle ATP molekülü denir. ATP molekülü; adenin denilen organik bir baz, 5 C lu riboz şekeri ve 3 tane fosfat (PO 4 ) grubundan oluşur. ATP molekülündeki fosfatları birbirine bağlayan kimyasal bağlar yüksek enerji depolayabilen bağlardır. Bu bağlar, hücre içerisindeki solunum olayı sonucu açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin bir kısmını depolarlar. A Adenin R Riboz P Fosfat P Fosfat P Fosfat Yüksek Enerjili Fosfat Bağları Adenozin Adenozin Mono Fosfat (AMP) Adenozin Di Fosfat (ADP) Adenozin Tri Fosfat (ATP) 3 Solunum : Yaşamsal faaliyetlerde kullanılan kimyasal bağ enerjisinin protein, karbonhidrat, yağ gibi organik besin maddelerinin hücre içerisinde parçalanarak açığa çıkarılmasına solunum denir. Solunum olayında besinlerin parçalanması için enerji gereklidir ve solunum sonucu enerji üretilir yani enerji açığa çıkar. Solunum sonucu açığa çıkan enerji kimyasal bağ enerjisidir ve bu enerji ATP moleküllerinde depolanır yani ATP enerjisine dönüştürülür ve ATP enerjisi de yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. Bütün canlılar gece ve gündüz sürekli solunum yaparlar. Solunum, canlılığın devam etmesi için gereklidir. Canlılarda oksijensiz ve oksijenli solunum olarak iki çeşit solunum olayı görülebilir. 4 Oksijensiz (Aneorobik) Solunum (Fermantasyon = Mayalanma) : Organik besin maddelerinin hücre içerisinde oksijen kullanılmadan sadece enzimler sayesinde parçalanarak enerji elde edilmesine oksijensiz (O 2 siz) solunum (fermantasyon) denir. 2

3 Oksijensiz solunum enerji ihtiyacı az olan maya mantarları (bira mayası mantarı), bazı bakteriler ve tek hücreli canlılar ile normalde oksijenli solunum yapan çimlenmekte olan tohum hücreleri ve insan ve hayvanların çizgili kas hücrelerinde oksijen yetersizliğinde görülür. Oksijensiz solunum hücrelerdeki sitoplâzmalarda gerçekleşir. Oksijensiz solunumda enerji vermesi için glikoz kullanılır. Oksijensiz solunumda glikozu parçalamak için enerji gereklidir ve glikozun parçalanması sonucu enerji açığa çıkar. Oksijensiz solunumda 1 glikoz molekülünün parçalanması sonucu 4 ATP lik enerji elde edilmesine rağmen glikozun parçalanması için 2 ATP lik enerji harcandığından net kazanç 2 ATP lik enerjidir. Oksijensiz solunumda organik besin maddeleri yani glikoz, kendini oluşturan inorganik besin maddelerine yani su ve karbondioksit gazına tam olarak parçalanamadığı için az enerji elde edilir. Solunumda kullanılan glikozdaki enerjinin büyük bir kısmı solunum sonucu oluşan ürünlerin içerisinde kalır ve bu nedenle az enerji açığa çıkar. Oksijensiz solunumda, enerji ile birlikte ısı da açığa çıkar. Yani solunum sonucu açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür. Bu nedenle solunum olayı ekzotermik olaydır. Maya mantarları ile bazı bakterilerin yaptığı oksijensiz solunumda ürün olarak etil alkol oluştuğu için bu solunuma etil alkol fermantasyonu da denir. Etil Alkol Fermantasyonu ; Glikoz Etil Alkol + Karbondioksit + Enerji + Isı C 6 H 12 O 6 2 C 2 H 5 OH + 2 CO ATP + Isı İnsan ve hayvanların çizgili kas hücrelerinde yapılan oksijensiz solunumda ürün olarak laktik asit oluştuğu için bu solunuma laktik asit fermantasyonu da denir. Laktik Asit Fermantasyonu ; Glikoz Laktik Asit + Enerji + Isı C 6 H 12 O 6 2 CH 3 CHOHCOOH + 2 ATP + Isı İnsan ve hayvanların çizgili kas hücreleri normalde O 2 li solunum yapmasına rağmen, fazla çalışıldığında, fazla enerji harcandığında ve oksijen yetersizliğinde enerji ihtiyacını karşılamak için O 2 siz solunum yaparlar. Bunu sonucunda laktik asit oluşur ve oluşan laktik asit kaslarda birikir. Kaslarda biriken laktik asit, kasların kasılıp gevşemesini engeller ve bunun sonucunda kramplar oluşur. Ayrıca kaslarda biriken laktik asit kaslardaki sinir uçları ile beyni uyararak yorgunluk ve uyku hissini ortaya çıkarır. Kaslarda oksijen yeterli olduğunda hücreler O 2 li solunum yaparlar ve kaslarda biriken laktik asidi O 2 li solunum ile parçalayarak içerisindeki enerjiyi açığa çıkarırlar. Yoğurt, peynir, yağ, ekmek, hamur, turşu, sirke, bira, şarap fermantasyon yani mayalanma olayları sonucu oluşur. Süt içildiğinde ya da yoğurt yendiğinde uyku hissi vermesinin nedeni bu besinlerin içlerinde laktik asit bulunmasıdır. 5 Oksijenli (Aerobik) Solunum : Organik besin maddelerinin hücre içerisinde oksijen ve enzim kullanılarak parçalanması ve enerji elde edilmesine oksijenli (O 2 li) solunum denir. 3

4 Oksijenli solunum enerji ihtiyacı fazla olan çok hücreli gelişmiş canlılar ile bazı bakteriler, mantarlar ve tek hücreli canlılar tarafından yapılır. Oksijenli solunum hücrelerde sitoplâzmada başlar ve mitokondride tamamlanır. Mitokondriler, hücrede solunumun gerçekleştiği ve enerjinin üretildiği organellerdir. Oksijenli solunumda glikoz, oksijen, enerji ve enzimler kullanılır ve solunum sonucu karbondioksit, su, enerji ve ısı açığa çıkar. O 2 li solunumda açığa çıkan enerji kimyasal bağ enerjisidir ve bu enerji ATP moleküllerinde depolanır yani ATP enerjisine dönüştürülür ve ATP enerjisi de yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. Oksijenli solunumda açığa çıkan enerji yaşamsal faaliyetlerde, su ise hücre içerisindeki yıkım olaylarında kullanılır. Karbondioksit gazı ise zararlıdır ve hücre dışına atılır. Oksijenli solunumda glikozun parçalanması için enerji gereklidir ve glikozun parçalanması sonucu enerji üretilir yani açığa çıkar. Oksijenli solunumda 1 glikoz molekülünün parçalanması sonucu 40 ATP lik enerji elde edilmesine rağmen glikozun parçalanması için 2 ATP lik enerji harcandığı için net kazanç 38 ATP lik enerjidir. Oksijenli solunumda organik besin maddeleri yani glikoz, inorganik besin maddelerine yani su ve karbondioksite tamamen parçalandığı için oksijensiz solunuma göre daha fazla enerji verir. Oksijenli Solunumun Denklemi ; Glikoz + Oksijen Karbondioksit + Su + Enerji (ATP) + Isı C 6 H 12 O 6 + 6O 2 6CO 2 + 6H 2 O+ 38 ATP + Isı 6 Oksijenli ve Oksijensiz Solunum Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar : a) Oksijenli ve Oksijensiz Solunum Arasındaki Benzerlikler : 1 Enerji verici organik besinler (glikoz) kullanılır. 2 Enerji elde edilir. 3 Başlangıç yerleri sitoplâzmadır. 4 Isı açığa çıkar. 5 ler kullanılır. 6 Glikozu parçalamak için 2 ATP lik enerji harcanır. b) Oksijenli ve Oksijensiz Solunum Arasındaki Farklılıklar : Oksijenli Solunum Oksijensiz Solunum 1 Oksijen kullanılır. 1 Oksijen kullanılmaz. 2 1 Glikozdan 38 ATP lik net kazanç 1 Glikozdan 2 ATP lik net kazanç 2 sağlanır. sağlanır. 3 Organik besinlerin tamamı inorganik Organik besinlerin tamamı 3 besinlere parçalanır. inorganik besinlere parçalanmaz. 4 Bazı bakteriler ile gelişmiş bütün Bazı bakteriler ve maya mantarları 4 canlılarda görülür. gibi basit canlılarda görülür. 5 Ürünleri; su, karbondioksit gazı, Ürünleri; ısı, enerji, laktik asit veya 5 enerji ve ısı enerjisidir. etil alkol ve karbondioksit gazıdır. 6 Sitoplâzma ve mitokondride 6 gerçekleşir. Sitoplâzmada gerçekleşir. 4

5 7 Canlıların Solunum Organları : Oksijenli solunum için gerekli oksijen gazının alınmasını ve solunum sonucu oluşan karbondioksit gazının atılmasını sağlayan sisteme solunum sistemi denir. İnsanlarda solunum sistemi organları sırayla; ağız, burun, gırtlak, soluk borusu bronş, bronşçuk ve akciğerlerdir. Solunum sisteminde dışarıdan alınan oksijeni kana veren kandaki karbondioksit gazını alarak dışarı atan organa solunum organı denir. Canlılarda solunum organı olarak akciğerler, solungaçlar, trake, deri ve yapraklar kullanılır. a) Akciğer Solunumu : Kuşlar, memeliler (insan, balina, yunus, yarasa, kedi, köpek), sürüngenler (yılan, timsah) ve yetişkin kurbağaların solunum organları akciğerlerdir. Dışarıdan alınan oksijenin kana geçmesini, kandaki karbondioksitin alınmasını ve dışarı atılmasını akciğerler sağlar. b) Solungaç Solunumu : Balıkların ve kurbağa larvalarının solunum organları solungaçlardır. Bu canlıların başlarının her iki yanında ki solungaçlarda çok sayıda kılcal kan damarı bulunur. Solungaçlar kapanınca sudaki oksijen kılcal kan damarlarına geçer ve hücrelere iletilir. Solungaçlar açılınca oluşan emme kuvveti ile kılcal kan damarlarındaki karbondioksit gazı da suya verilir. c) Trake Solunumu : Eklem bacaklıların (hamam böceği, örümcek, çekirge, çok ayaklılar) solunum organları trake denilen ve vücudun her tarafına dağılmış halde olan boru sistemidir. Havada bulunan oksijen gazı, bu canlıların karın bölgelerinden trakelere alınarak hücrelere taşınır. Hücrelerde oluşan karbondioksit gazı da aynı yolla dışarı atılır. d) Deri Solunumu : Özel solunum organı olmayan basit yapılı su ve kara canlılarının (solucan) solunum organları deridir. Bu canlılar havadaki oksijen gazının alınmasını ve havaya karbondioksit gazının verilmesini üst derilerindeki gözenekler yardımıyla gerçekleştirirler. e) Bitkilerde Solunum : Bitkilerin solunum organları yapraklardır. Bitkiler solunum için gerekli oksijen gazının alınmasını ve solunumu sonucu oluşan karbondioksit gazının atılmasını yapraklarda bulunan stomalar (gözenekler) sayesinde gerçekleştirirler. Bitkilerde gündüz yani ışıklı ortamda yani fotosentezin yapıldığı zamanlarda, solunum için gerekli oksijen gazı ve glikoz, fotosentez sonucu üretilen oksijen ve glikozdan karşılanır. Bitkilerde gece yani karanlık ortamda fotosentezin yapılmadığı zamanlarda, solunum için gerekli olan glikoz, önceden depo edilmiş glikozdan, solunum için gerekli oksijen gazı ise stomalar sayesinde havadan alınarak karşılanır. NOT : 1 CO 2 gazının ayıracı kireç suyudur. CO 2 gazı kireç suyunu (Ca(OH) 2 ) bulandırır. 2 Fermantasyonda farklı ürünler oluşmasının nedeni farklı enzimler kullanılmasıdır. 3 İnsanda fazla enerji ihtiyacı olan beyin, karaciğer, kas ve sinir hücrelerinde mitokondri sayısı diğer hücrelere göre fazladır. 4 Cam fanusta yalnız bitki varsa oksijen birikmesinden, yalnız hayvan varsa karbondioksit birikmesinden yaşayamaz. Bitki ve hayvan birlikte bulunuyorsa uzun süre yaşayabilirler. 5 Havadan alınan oksijenin kana verilmesine, kandaki karbondioksit gazının alınarak dışarı verilmesine soluk alıp verme ya da dış solunum denir. 5

6 6 Hücre içerisinde kimyasal tepkimelerin başlayabilmesi için gerekli olan aktivasyon (eşik) enerjisini düşüren, tepkimeyi hızlandıran ve tepkime sonucunda değişmeden çıkan maddelere katalizör denir. Klorofil ve enzim katalizör çeşitleridir. ler hücre tarafından üretilen ÖZEL PROTEİNLERDİR. ler hızlı çalışırlar. 8 ATP Enerjisinin Hücrelerde Kullanılması : Canlılar enerji ihtiyacını organik besinlerden karşılarlar. Organik besinlerden enerjinin elde edilebilmesi için bu besinlerin hücrelere alınması ve parçalanması gerekir. Organik besinler sindirim sisteminde parçalanarak küçük moleküller haline (glikoz, amino asit, yağ asidi, gliserin) getirilir ve bu moleküller ince bağırsaktan emilerek kana geçer. Bu olaya sindirim denir. Sindirim olayı ile kana geçen küçük moleküllü besinler kan sayesinde vücuttaki bütün hücrelere taşınırlar. Hücreler kan yoluyla gelen küçük moleküllü besinleri alırlar. Hücreye alınan bu küçük moleküllü besinlerden enerjinin elde edilebilmesi için bu moleküllerin daha da küçük moleküllere parçalanması gerekir. Hücre içerisindeki glikoz, amino asit, yağ asidi, gliserin (gliserol) gibi küçük moleküllü besinlerin solunum olayında parçalanarak enerji açığa çıkar. Solunum olayında açığa çıkan enerji besinlerin kimyasal bağlarında depolanan kimyasal bağ enerjisidir. Açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin tamamı aynı anda yaşamsal faaliyetlerde kullanılamaz. Çünkü açığa çıkan bu enerji çok fazladır ve hücrenin yapısını bozabilir yani hücreyi parçalayabilir. Bu nedenle solunum olayında açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin kademeli (parça parça) kullanılması gerekir. Solunum olayı ile açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin kademeli olarak kullanılmasını sağlayan molekül ATP molekülüdür. Hücrede solunum olayı ile açığa çıkan kimyasal bağ enerjisi, ATP moleküllerindeki fosfat gruplarının arasındaki kimyasal bağlarda depolanır. Böylece kimyasal bağ enerjisi azar azar ATP moleküllerinde depolanmış olur. Hücrede enerji ihtiyacı olduğunda fosfat grupları arasındaki kimyasal bağ koparılır ve açığa çıkan enerji yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. Hücrede tekrar solunum olayı ile kimyasal bağ enerjisi elde edilince bu enerji ATP moleküllerinde depolanır ve depolanan bu enerji gerektiğinde yine kullanılır. ATP molekülü akümülatör gibi enerji ile dolar ve boşalır. Kimyasal bağ enerjisi ATP moleküllerinde uzun süre depolanamaz. ATP molekülündeki enerjinin hemen kullanılması gerekir. ATP molekülü, enerjinin depolanmasını değil sadece kademeli olarak kullanılmasını sağlar. Hücre içerisinde kimyasal bağ enerjisi fazla üretilmişse bu enerji önce glikoz, amino asit, yağ asidi ve gliserolün sonra da bunlardan üretilen karbonhidrat, yağ ve proteinin kimyasal bağlarında tekrar depolanır. ATP + Enerji + Defosfor ilasyon ADP + P + Enerji (Solunumda Elde Edilen Kimyasal Bağ Enerjisi) ADP + Enerji + Defosfor ilasyon AMP + P + Enerji Yaşamsal Faaliyetlerde Kullanılan Enerjinin Açığa Çıkması Olayları (Solunumda Elde Edilen Kimyasal Bağ Enerjisi) AMP + Enerji + P Fosforilasyon (Solunumda Elde Edilen Kimyasal Bağ Enerjisi) ADP + Enerji + P Fosforilasyon ADP ATP ATP Molekülünde Kimyasal Bağ Enerjisinin Depolanması Olayları (Solunumda Elde Edilen Kimyasal Bağ Enerjisi) 6

7 NOT : 1 Hücrelerde solunum sonucu açığa çıkan kimyasal bağ enerjisi ATP ye dönüştükten sonra bu ATP enerjisi yaşamsal faaliyetlerde kullanılır ve tekrar ATP enerjisi depolanır. ATP enerjisi kullanıldıktan sonra depolanamasaydı yaşamsal faaliyetler dururdu. 2 ATP nin ya da ADP nin enzimler ve enerji kullanılarak parçalanması ve yaşamsal faaliyetlerde kullanılan enerjinin açığa çıkması olayına defosforilasyon denir. 3 AMP ve ADP ye PO 4 ile solunum sonucu açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin bağlanarak ADP ve ATP elde edilmesi olayına fosforilasyon denir. 4 AMP ve ADP den ATP üretilmesi sırasında kimyasal bağ enerjisi değil de ışık enerjisi kullanılmışsa bu olaya foto fosforilasyon denir. Bu olayı sadece klorofilli canlılar yapabilir. Işık enerjisi klorofil ile soğrularak elektron taşıma sisteminden geçerken elektronların enerjisi ATP ye aktarılır. 5 Solunum sonucu açığa çıkan kimyasal bağ enerjisinin tamamı yani %100 ü ATP moleküllerinde depolanamaz. Kimyasal bağ enerjisinin bir kısmı ısı enerjisi şeklinde (vücut ısısını oluşturur), bir kısmı elektrik enerjisi şeklinde (elektrikli balıklar), bir kısmı da bazı canlılarda ışık enerjisine (ateş böcekleri) dönüşür. 9 Fotosentez ve Solunum Arasındaki Benzerlikler : 1 ler kullanılır. 2 ATP sentezlenir ve ATP kullanılır. 3 Madde dönüşümlerine sebep olur. 10 Fotosentez ve Solunum Arasındaki Farklılıklar : Fotosentez Solunum 1 Yeşil bitkilerde görülür. 1 Bütün canlılarda görülür. 2 Işıklı ortamda gerçekleşir. 2 Gece gündüz sürekli gerçekleşir. 3 Kloroplastlarda gerçekleşir. 3 Sitoplâzma ve mitokondrilerde gerçekleşir. 4 Besin ve oksijen elde edilir. 4 Su, karbondioksit ve enerji elde edilir. 5 Su ve karbondioksit kullanılır. 5 Besin ve oksijen kullanılır. 6 Enerji depolanır. 6 Depolanan enerji açığa çıkarılır. İnorganik maddelerden organik Organik maddelerden inorganik 7 7 maddeler edilir. maddeler elde edilir. Kimyasal bağ enerjisi ATP enerjisine 8 Güneş enerjisi kimyasal enerjiye çevrilir. 8 çevrilir. 9 Klorofilli hücrelerde yapılır. 9 Bütün hücrelerde yapılır. Bütün canlılarda madde azalmasına 10 Canlıda madde artışına neden olur. 10 neden olur. 11 Fotosentez ve Solunum Arasındaki İlişki : Bitkiler havadan karbondioksit, topraktan su ve madensel tuzlar alarak güneş ışığı ve hücrelerdeki klorofil yardımıyla fotosentez yapar. Fotosentez sonucu üretilen oksijen havaya verilir. Fotosentez sonucu üretilen glikoz tüketiciler tarafından kullanılır. Bitki ve hayvanlarda fotosentez sonucu üretilen besin ve oksijen, oksijenli solunumda kullanılır ve su (buharı), karbondioksit gazı ve enerji açığa çıkar. Solunum sonucu ortaya çıkan su (buharı) ve karbondioksit havaya verilir ve bitkilerin fotosentezde kullanılması sağlanır. 7

8 Bitkiler fotosentez olayı sonucu besin (glikoz) üretir ve güneş enerjisini kimyasal bağ enerjisine çevirerek glikozun kimyasal bağlarında depolarlar. Üretilen glikozun bir kısmı bitkinin kendi yaşamsal faaliyetlerinde kullanılırken bir kısmı da ya nişastaya çevrilerek depolanır ya da amino asit, yağ asidi, gliserin veya vitamin asitlerine çevrilerek protein, yağ ya da vitamin şeklinde depolanır. Fotosentez olayında depolanan besinler tüketici canlıların besin kaynağını oluşturur. Tüketici canlılar ya doğrudan ya da dolaylı olarak üretici canlıların yani bitkilerin ürettiği ve depoladığı besinleri kullanır. Üretici ve tüketicilerin atıkları ve ölüleri ayrıştırıcılar tarafından parçalanır ve elde edilen (inorganik) maddeler toprağa verilerek bu maddelerin üreticiler tarafından tekrar kullanılması sağlanır. Böylece madde ve enerji bir canlıdan diğerine aktarılmış olur. Işık Enerjisi FOTOSENTEZ Su + Karbondioksit H 2 O + CO 2 Oksijen + Glikoz O 2 + C 6 H 12 O 6 SOLUNUM Kimyasal Bağ Enerjisi NOT : 1 Glikoz canlı vücudundaki hücrelerde solunum olayı ile parçalanır ve açığa çıkan kimyasal bağ enerjisi ATP enerjisine dönüştürülüp yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. 3 Glikoz, insan ya da hayvan vücuduna alındığında önce beyin hücrelerinin enerji ihtiyacı karşılanır. 4 Glikozun insan ve hayvanlarda kullanılmasını pankreas tarafından salgılanan insülin ve glukagon hormonları sağlar. 5 Glikozun fazlası insan ve hayvanlarda glikojen, bitkilerde ise nişasta şeklinde depolanır. 6 Canlılığın sürdürülebilmesi için fotosentez, beslenme, solunum olaylarının gerçekleşmesi gerekir. 12 Madde Döngüleri : Canlılar, yaşamlarını sürdürebilmek için besinlerden karşıladığı enerjinin yanı sıra vücudundaki hücrelerin yapımı için gerekli olan bazı maddelere de ihtiyaç duyar. Besin ve enerji ile birlikte hücrelerin yapımı için gerekli olan karbon, hidrojen, azot, oksijen, fosfor, su gibi maddeleri de alması gerekir. Besin ve enerji gibi bu maddelerin de kullanıldıktan sonra geri dönüşmesi gerekir. Canlılarda hücre yapımı için gerekli olan maddeler, canlılar tarafından cansız çevreden alınarak üretici, tüketici ve ayrıştırıcılar arasındaki ilişki sonucu tekrar cansız çevreye geri verilir. Doğadaki maddelerin (C, H, O, P, N, H 2 O) canlı ve cansız çevre arasında sürekli kullanılmasına ve kullanıldıktan sonra tekrar geri üretilmesine (yani tekrar kullanılabilir hale getirilmesine) madde döngüsü veya madde çevrimi denir. Doğada su, karbon, azot, oksijen, fosfor gibi maddeler dönüşümlü olarak kullanılırlar. 13 Su Döngüsü : Suyun sürekli olarak Dünya yüzeyi ve atmosfer (litosfer, hidrosfer ve barisfer) arasında buharlaşma ve yoğunlaşma sonucu sıvı halden gaz hale ve gaz halden sıvı hale dönüşmesi olayına su döngüsü denir. Su, doğada devirli olarak kullanılır yani bir ortamdan başka bir ortama taşınır. Su döngüsü doğada buharlaşma, yoğunlaşma, solunum, fotosentez ve terleme olayları sayesinde gerçekleşir. Yeryüzündeki hidrosferi (su küreyi) oluşturan deniz, göl, baraj, akarsu ve topraktan güneşin ısı etkisiyle buharlaşan su buharı ile insan, hayvan ve bitkilerin terleme, solunum ve boşaltım 8

9 yapmaları sonucu oluşan su buharı (sıcaklığı artıp yoğunluğu azalan hava ile birlikte) yükselerek atmosferdeki troposfer tabakasında birikir ve bulutları oluştururlar. Atmosferdeki bulutlar rüzgârın etkisiyle hareket ederken soğuk hava tabakasına rastlayınca su buharı yoğunlaşarak yağmur, kar, dolu şeklinde yeryüzüne iner. Yeryüzüne ine yağış sularının bir kısmı okyanus, deniz, göl ve barajlarda, bir kısmı dağlarda kar ya da buzul olarak, bir kısmı da topraktan süzülerek yeraltı suları olarak birikirler. Yeraltı sularının bir kısmı canlılar tarafından kullanılırken bir kısmı da deniz, göl, akarsu, baraj ve okyanuslara katılır. Yeryüzündeki sular tekrar bitkiler tarafından fotosentez olayında, insanlar, hayvanlar ve bitkiler tarafından solunum ve boşaltım olayında kullanılır. ATMOSFERDE BULUT (SU BUHARI) YER DEĞİŞTİREN BULUT Su Buharı Terleme ve Solunum Su Buharı Bitkiler İnsan, Hayvan Bitki Sızıntı Terleme ve Solunum Su Buharı Buharlaşma Yoğunlaşma Yağmur, Kar, Dolu Yoğunlaşma Yağmur, Kar, Dolu Yoğunlaşma Yağmur, Kar, Dolu Deniz, Okyanus Göl, Bar aj Akarsu Sızıntı Toprak Sızıntı Yer altı Suları Sızıntı Su Buharı Buharlaşma 14 Karbon ve Oksijen Döngüsü : Canlı vücudunun ve hücrelerin yapısını oluşturan besin maddelerinin temel kaynağı karbon ve oksijen elementleridir. Karbon ve oksijen elementlerinin kaynağı atmosferde ve sularda çözünmüş halde bulunan karbondioksit (CO 2 ) ve oksijen (O 2 ) gazlarıdır. Atmosferdeki karbondioksit gazı solunum ve yanma olayları sonucu açığa çıkar ve bitkiler tarafından fotosentez olayında kullanılır. Atmosferdeki oksijen gazı bitkiler tarafından fotosentez olayı sonucu açığa çıkarılır ve canlılar tarafından solunum ve yanma olaylarında kullanılır. Bitkiler, atmosferdeki karbondioksit gazını alarak fotosentez yaparlar. Fotosentez sonucu karbondioksit gazındaki karbon elementi üretilen besinlerde biriktirilir yani besinlerin yapısına katılır. Bitkilerdeki besinlerin yapısında bulunan karbon elementi bitkileri yiyen hayvanlara geçer. Hayvanlar da aldıkları besinleri solunum olayında oksijen gazı ile parçalayarak açığa çıkan karbon elementini hücrelerde kullanırlar. Hayvanların solunumu sonucu açığa çıkan karbondioksit gazı tekrar atmosfere verilir. İnsan, bitki ve hayvanların ölüleri, ayrıştırıcılar tarafından solunum olayı ile parçalanır ve solunum sonucu canlıların yapısında bulunan karbon elementinin bir kısmı karbondioksit gazı olarak atmosfere verilir, bir kısmı da fosil yakıtlarda depolanır. İnsan, bitki ve hayvanların ölüleri ve atıkları toprak altında uzun süre kaldığında petrol, kömür, doğal gaz gibi fosil yakıtları oluştururlar. Fosil yakıtların yapısında bulunan karbon elementi, bu yakıtların oksijen sayesinde yanması sonucu karbondioksit gazına dönüşerek atmosfere verilir. Atmosferde hem canlıların solunumu hem de fosil yakıtların yanması oksijen sayesinde gerçekleşir ve solunum ve yanma sonucu oluşan karbondioksit gazı tekrar bitkiler tarafından fotosentez olayında kullanılır. Bu sayede karbon ve oksijen elementi doğada devirli şekilde kullanılır. 9

10 ATMOSFERDEKİ (HAVADAKİ) KARBONDİOKSİT GAZI Fotosentez FOSİL YAKITLAR AYRIŞTIRICILAR TÜKETİCİLER ÜRETİCİLER Vücutlarındaki C Elementi Vücutlarındaki C Elementi Oksijen İle Yanma Oksijen İle Solunum Oksijen İle Solunum Ölüm Besinlerdeki C Elementi CO 2 deki C Elementi BESİN OKSİJEN Ölüm ÖLMÜŞ İNSAN, HAYVAN VE BİTKİLER NOT : 1 Karbon döngüsü; fotosentez, solunum ve yanma olayları sayesinde gerçekleşir. 2 Bitkilerin fotosentezi için karbondioksit gereklidir ve fotosentez sonucu besin ve oksijen üretilir. Üretilen oksijen besinlerin solunum olayında parçalanması için gereklidir. 3 Atmosferdeki karbondioksit gazının miktarının artması sonucu asit yağmurları oluşur ve aşırı ısınma yani sera etkisi ortaya çıkar. Atmosferdeki karbondioksit gazı miktarı, yeşil bitkilerin azalması ve fosil yakıtların çok kullanılması sonucu artar. 15 Azot Döngüsü : Canlı vücudunun temel yapısını oluşturan proteinlerin, vitaminlerin ve nükleik asitlerin vücutta üretilebilmesi için azot elementi gereklidir. Doğada, canlıların ihtiyacı olan azot elementinin kaynağı atmosferde %78 oranında bulunan azot gazıdır. Fakat hiçbir canlı atmosferdeki azot gazını doğrudan kullanamaz. Azot gazının (N 2 ) kullanılabilmesi için azotlu bileşikler haline dönüştürülmesi gerekir. Atmosferdeki azot gazı şimşek, yıldırım ve asit yağmurları ile toprağa gelir. Ayrıca topraktaki bazı bakterilerle baklagillerin (bezelye, fasulye) köklerinde bulunan bakteriler havadan azot gazını alırlar. Topraktaki azot bağlayıcı bakteriler havadan toprağa geçen azot gazını azotlu bileşikler haline dönüştürürler. Azotlu bileşikler üreticiler tarafından topraktan alınarak protein üretiminde kullanılır. Tüketiciler üreticileri yediklerinde üreticilerin ürettikleri proteinlerdeki azot elementini kendi vücutlarına alırlar ve bu azot elementini kullanarak kendi proteinlerini üretirler. Tüketiciler tarafından oluşturulan atıklar sayesinde azot vücutlarından uzaklaştırılır. İnsan, hayvan ve bitkilerin atıkları, dışkıları ve ölüleri ayrıştırıcı bakteriler (çürükçüller) tarafından parçalanarak bu atıklardaki azotlu bileşiklerin bir kısmı tekrar toprağa geçer, bir kısmı da azot ayrıştırıcı bakteriler tarafından azot gazına çevrilerek atmosfere verilir. Topraktaki azotlu bileşikler tekrar bitkiler tarafından protein üretiminde kullanılır. Havadaki azot gazı da tekrar asit yağmurları, şimşek ve yıldırım olayları ve bazı bakteriler tarafından toprakta azotlu bileşikler haline getirilir. 10

11 ATMOSFERDEKİ (HAVADAKİ) AZOT GAZI İnsan, Hayvan ve Bitkilerin Ölüleri, Atıkları ve Dışkıları HAYVANLAR BİTKİLER Şimşek ve Yıldırım Asit Yağmurları AZOT AYRIŞTIRICI BAKTERİLER (Toprakta) AYRIŞTIRICILAR (Bakteriler ve Mantarlar) AZOT BAĞLAYICI BAKTERİLER (Toprakta ve Baklagil Kökünde) TOPRAKTAKİ AZOT GAZI (Denitrifikasyon) AZOTLU BİLEŞİKLER (Nitrit, Nitrat, Amonyak, Nitrik Asit) (NO 2, NO 3, NH 3, HNO 3 ) (Nitrifikasyon) Topraktaki Fazla Azotlu Bileşikler Sulara Geçer ek Çöker ve Azot Döngüsünün Dışında Kalır NOT : 1 Azotlu gübrelerin fazla kullanılması topraktaki azot miktarını arttırır. Fazla olan azot sularla denizlere, göller, bataklıklara taşınır ve nitrat (NO 3 )şeklinde çöker ve azot döngüsünün dışında kalır. 11

Fen ve Teknoloji 8. 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri

Fen ve Teknoloji 8. 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri Anahtar Kavramlar: Oksijenli solunum Oksijensiz solunum Madde döngüleri ATP 1.8. Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için enerjiye ihtiyaç

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım EKOLOJİ 7 MADDE DÖNGÜLERİ (Su, Karbon ve Azot Döngüsü)

ADIM ADIM YGS LYS Adım EKOLOJİ 7 MADDE DÖNGÜLERİ (Su, Karbon ve Azot Döngüsü) ADIM ADIM YGS LYS 100. Adım EKOLOJİ 7 MADDE DÖNGÜLERİ (Su, Karbon ve Azot Döngüsü) MADDE DÖNGÜLERİ Ekosistemde kimyasal elementler sınırlı sayıda bulunur. Bu nedenle bu kimyasal elementeler organik ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA

MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA Ekosistemde kimyasal elementler sınırlı sayıda bulunur. Bu nedenle bu kimyasal elementeler organik ve inorganik formlarda devir halindedir. Bu devre,

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü Azot döngüsü Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar Azot döngüsü 1. Azot bitkiler tarafından organik moleküllerin (A.asit,organik baz vb.)yapısına katılır. 2. Bitkiler azotu sadece NO3-

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Doğada canlıların birbiriyle beslenmesi ve enerjinin ayrıştırıcılara kadar geçmesiyle oluşan döngüye besin zinciri denir. Birbirlerine bağlı besin zincirine besin ağı denir.

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997).

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997). SOLUNUM Solunum Solunum, canlı hücrelerdeki organik maddelerin oksidasyonuyla, enerjinin açığa çıkarılması olayı olarak tanımlanır. Açığa çıkan enerji, kimyasal enerji (ATP) olarak depolanır. Solunum ürünleri,

Detaylı

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM 1 HÜCRESEL SOLUNUM *Hücresel solunum: Besinlerin parçalanarak ATP sentezlenmesine, hücresel solunum denir. ----------------------- OKSİJENSİZ SOLUNUM ----------------------- (ANAEROBİK SOLUNUM = FERMANTASYON)

Detaylı

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ 6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı olarak beslenmek için, birbiriyle etkileşmesi sonucu besin zinciri

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 2 ATP-2

11. SINIF KONU ANLATIMI 2 ATP-2 11. SINIF KONU ANLATIMI 2 ATP-2 Fotosentez ve kemosentez reaksiyonları hem endergonik hem ekzergonik reaksiyonlardır. ATP molekülü ile hücrenin endergonik ve ekzergonik reaksiyonları arasında enerji transferini

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur.

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur. BAKTERİLER GENEL ÖZELLİKLERİ: -Prokaryot hücre yapılı, tek hücreli canlılardır. -Halkasal DNA ya sahiptirler. Bazı bakterilerde plazmit bulunur. Plazmit: Küçük ve halka şeklinde DNA parçacıklarıdır. Bakterilerin

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. Organik moleküllerin atomları enerji depolamaya müsaittir. Hücreler enzimler aracılığı ile organik

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 1) Memeli bir hayvanın vücudunda gerçekleşen biyokimyasal tepkimelerden bazıları aşağıdaki gibidir. I Glikojen Glikoz ATP III Buna göre I, II ve III ile gösterilen metabolik

Detaylı

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA ENERJİ VE YAŞAM 1 NEJLA ADA 2010282058 CANLILAR VE ENERJİ GÜNEŞ 2 Yakıt olarak kullandığımız kömür ve odun bitkilerden elde edilir. Petrol ise bitki ve hayvan artıklarından oluşur. O halde yakıtlarımızdaki

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı 1.Ünite : Canlılar ve İlişkileri 1.Besin Zincirinde Akışı Anahtar Kavramlar: Üretici Tüketici Ayrıştırıcı Fotosentez Klorofil 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak Metabolizma Yaşamak için beslenmek zorundayız. Çünkü; Besinlerden enerji elde ederiz ve bu enerji; Hücresel faaliyetleri sürdürmemiz, Hareket etmemiz, Taşınım olaylarını gerçekleştirebilmemiz, Vücut sıcaklığını

Detaylı

5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ. Besin Zinciri. Besin Ağı BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI

5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ. Besin Zinciri. Besin Ağı BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI 5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Canlılar yaşamlarını devam ettirebilmeleri için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bu enerjiyi de besinlerden sağlarlar. Bazı canlılar ihtiyaç

Detaylı

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Hazırladığımız bu yazıda; organik bileşikler ve organik bileşiklerin yapısını, canlılarda bulunan organik bileşikleri ve bunların görevlerini, kullanım alanlarını, canlılar

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Canlılarda Enerji Dönüşümleri Canlılarda Solunum: Enerjinin Açığa Çıkışı Canlı hücrede gerçekleşen tüm metabolik olaylar enerji gerektirir. Hayvanlar

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf DOĞRU YANLIŞ SORULARI Nitel gözlemlerin güvenilirliği nicel gözlemlerden fazladır. Ökaryot hücrelerde kalıtım materyali çekirdek içinde bulunur. Ototrof beslenen canlılar

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #5

YGS ANAHTAR SORULAR #5 YGS ANAHTAR SORULAR #5 1) 2) Yağ + Lipaz %30 Nişasta + %40 Aminoasit + Su %20 Aminoasit + %5 İyot + %5 Amilaz + Su İçinde yağ ve yağı sindiren enzim bulunan bir bağırsak parçası saf suyla dolu olan cam

Detaylı

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ FOTOSENTEZ Yeşil bitkilerin, sahip oldukları klorofil pigmenti yardımı ile havadan aldıkları karbondioksiti kullanarak kendileri için gerekli olan organik maddeleri üretmelerine

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA 12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA BİTKİLERDE BESLENME Bitkiler inorganik ve organik maddelere ihtiyaç duyarlar. İnorganik maddeleri hazır almalarına rağmen organik maddeleri

Detaylı

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yapılarında.. (C),.. (H) ve. (O) atomu bulunduran organik bileşiklerdir. Karbonhidratların formülü ( ) ile gösterilir. Nükleik asitlerin, ATP nin, hücre, bitkilerde yapısına

Detaylı

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi A. GAZ ALIŞ VERİŞİ Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi Canlılarda hayatsal olayların sürdürülebilmesi için gerekli olan enerji hücresel solunumla elde edilir. Genellikle oksijenli olarak gerçekleşen

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır.

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır. 1 FOTOSENTEZ *Fotosentez: Klorofilli canlıların, ışık enerjisini kullanarak; inorganik maddelerden organik besin sentezlemesine fotosentez denir. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI Proje Öğretmenimiz: Münire SAVRANOĞLU Hazırlayanlar: Begüm UYSALEFE Fatma ÖZÜM Gamze TÜRK Nihan PAZARCIOĞLU Salih YÜCE Seda TOZDUMAN İÇİNDEKİLER Sayfa

Detaylı

Oksijen Olmasın Tamam, Solunuma Devam!

Oksijen Olmasın Tamam, Solunuma Devam! Oksijen Olmasın Tamam, Solunuma Devam! Uzun süredir futbol oynamamış olan Mehmet, arkadaşlarının ısrarlarına dayanamayıp maç yapmaya gitti. Alelacele yetiştiği için ısınmadan maça başladı ama daha birkaç

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ HÜCRESEL YAPI: Tüm canlılarda temel yapı ve görev birimi hücredir. Canlılar hücre sayılarına ve hücre yapılarına göre gruplandırılır.

Detaylı

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ Soru Aşağıdakilerden hangisi faktörlerinden biri değildir? B) İklim D) Su 2. abiyotik 5. Çay r l k a l a n O rm a n l k a la n C) Ayrıştırıcılar DÜNYAMIZ A) Sıcaklık ekosistemin ÜNİTE 3 1. TEST 1 E) Işık

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 1) Aşağıda bazı dönüşüm tepkimeleri gösterilmiştir. a 2) Enzimlerin çalışma hızına etki eden faktörlerle ilgili; RH RH ADP + Pi ATP I II b Buna göre a ve b yönlerindeki değişimlerle

Detaylı

Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır?

Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır? 1- l- ll- lll- ıv- Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır? A) Yalnız ı B) ıı ve ııı C) ı, II, ıv D) Hepsi 2- A Kandaki zararlı

Detaylı

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON 1 Bakteriler yoğurt, peynir, pizza üretimi gibi mayalanma olaylarını gerçekleştirirler. Kaslarınız çok çalışırsa, oksijen yokluğundan dolayı kasılamazlar. Yediğiniz bütün

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 1) Canlılar soylarının devam ettirebilmek için üreyerek yeni bireyler meydana getirir. Bu üreme olaylarıyla ilgili olarak; I. Bakterinin ikiye bölünerek kendine benzer yeni

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI Bilimsel problemlerde hipotezler her zaman bir sonuca ulaşır. Bir problemle ilgili gözlem

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 1) Embriyo Amniyon Sıvısı 2) Bakterilerin ve paramesyumun konjugasyonu sırasında; I. Sitoplazmadaki serbest deoksiribonükleotitlerin azalması II. Kalıtsal çeşitlilik artışı

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ FOTOSENTEZ Elektron Koparılması ve Floresans Enerjisi Elektronlar negatif (e - ) ve protonlar pozitif (p + ) yüklüdür. Bu nedenle protonlar elektronları çekerler. Elektronlar ise, belli bir enerjiye sahiptir

Detaylı

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL Fotosentez FOTOSENTEZ Işık enerjisinin kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Yeşil yapraklı bitkilerin inorganik maddelerden (H 2 O, CO 2 ), ışık enerjisi ve klorofil yardımı ile organik besin

Detaylı

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez 8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #3

YGS ANAHTAR SORULAR #3 YGS ANAHTAR SORULAR #3 1) Bir insanın kan plazmasında en fazla bulunan organik molekül aşağıdakilerden hangisidir? A) Mineraller B) Su C) Glikoz D) Protein E) Üre 3) Aşağıdakilerden hangisi sinir dokunun

Detaylı

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3 Yolu Calvin döngüsünün ilk tanımlanabilir ürünü 3-C lu PGA molekülü olduğu için bu metabolik yol C 3 yolu olarak adlandırılır.

Detaylı

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR???

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? ÖĞRETĐMDE PLANLAMA ve DEĞERLENDĐRME GÜNLÜK YAŞAM OLAYLARI DERSĐN SORUMLUSU: PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN:ESRA ÇECE NUMARA:20338465 HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ANKARA 2008 GÜNLÜK

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15 1) Bir hücrede meydana gelen bölünme evrelerinden birine ait şekil yukarıdaki gibi ise; I. Diploit kromozomludur. II. Glikozu nişasta şeklinde depolar. III. Sitoplazması boğumlanma

Detaylı

BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI. Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi

BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI. Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Havanın serbest O2 kullanarak bitki hücrelerinde şekerlerin, yağların ya da diğer organik moleküllerin oksitlenmesi

Detaylı

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!!

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! DERS : BİYOLOJİ KONU: HÜCRE BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.( Virüsler hariç) Şekil: Bir hayvan

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA

BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA Prokaryot hücre yapısına sahip olan tek hücreli canlılardır. Gözle göremediğimiz için keşfedilmeleri ancak mikroskobun icadı ile olmuştur. Keşfedilmemiş bakteri çeşidi sayısının

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2

ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2 ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2 BAKTERİLERDE EŞEYSİZ ÜREME İKİYE BÖLÜNME Bakteri bölüneceği zaman DNA dan bir kopya çıkartılır. Böylece bakteri içinde iki tane

Detaylı

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER Boşaltım Sistemi İNSANLARDA BOŞALTIMIN AMACI NEDİR? VÜCUDUMUZDAN HANGİ ATIK MADDELER UZAKLAŞTIRILIR? İDRAR SU TUZ KARBONDİOKSİT BESİN ATIKLARI ÜRE ATIK MADDELERİ VÜCUDUMUZDAN HANGİ

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

Öğretmen. Ekosistemlerde işleyiş ve Enerji akışı

Öğretmen. Ekosistemlerde işleyiş ve Enerji akışı Öğretmen Ekosistemlerde işleyiş ve Enerji akışı Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne

Detaylı

Fotosentez Mekanizması

Fotosentez Mekanizması Fotosentez Mekanizması Tüm bitkilerin fotosentezde gerçekleşen ortak süreç C 3 yolu 5 karbonlu ribulose difosfat bir karbondioksit (CO2) ekleyerek altı karbonlu (6C) kararsız bileşik oluşur. Bu tepkime

Detaylı

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır.

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. 2000 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. Aşağıdakilerden hangisinde

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3

ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3 ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3 TEK ZARLI ORGANELLER 4) Koful Hücre içerisinde çeşitli görevleri bulunan organeldir. Genel olarak hayvan hücrelerinde çok sayıda küçük küçük ;bitki hücrelerinde

Detaylı

PROF. DR. SERKAN YILMAZ

PROF. DR. SERKAN YILMAZ PROF. DR. SERKAN YILMAZ Hücrede enzimler yardımıyla katalizlenen reaksiyonlar hücre metabolizması adını alır. Bu metabolik olaylar; A) Beslenme (anabolizma) B) Yıkım (katabolizma) olaylarıdır. Hücrede

Detaylı

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol)

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) hücre solunumu Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6 CO 2 + 6 H 2 0 + enerji (ATP + ısı) Hücre solunumu karbonhidratlar, yağlar ve protein

Detaylı

EKOSİSTEM EKOLOJİSİ KONU ÖZETİ EKOSİSTEMİN YAPISI EKOSİSTEMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ

EKOSİSTEM EKOLOJİSİ KONU ÖZETİ EKOSİSTEMİN YAPISI EKOSİSTEMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ Bölüm 1 KONU ÖZETİ I. EKOSİSTEM EKOLOJİSİ EKOSİSTEMİN YAPISI Canlıların birbirleri ve çevreleri ile ilişkilerini inceleyen bilim dalına ekoloji denir. Ekoloji bilimi canlıları tek bir birey olarak incelemekten

Detaylı

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM)

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Işık Enerjisinin Kimyasal Enerjiye Dönüştürülmesi Fotosentez, karbon (C), oksijen (O) ve hidrojen (H) atomlarını

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 24 STOMA VE TERLEME (TRANSPİRASYON)

12. SINIF KONU ANLATIMI 24 STOMA VE TERLEME (TRANSPİRASYON) 12. SINIF KONU ANLATIMI 24 STOMA VE TERLEME (TRANSPİRASYON) STOMA Genellikle yaprakta bulunan bitkide gaz alışverişini sağlayan küçük gözeneklerdir. Bitkinin yaşadığı iklim koşuluna bağlı olarak konumu

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI KĐÖ 326 KĐMYA ÖĞRETĐMĐ VE KĐÖ 330 KĐMYA EĞĐTĐMĐ SEMĐNERĐ I DERSLERĐ KAPSAMINDA HAZIRLANMIŞTIR DERSĐN SORUMLUSU: PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI Canlılar hayatsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için ATP ye ihtiyaç duyarlar. ATP yi ise besinlerden sağlarlar. Bu nedenle

Detaylı