ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Nergis KILINÇ MİRDALI Krom Zenginleştirme Tesisi Atıklarının Seramik Malzemelerde Kullanım Olanakları JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ADANA, 2007

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KROM ZENGİNLEŞTİRME TESİSİ ATIKLARININ SERAMİK MALZEMELERDE KULLANIM OLANAKLARI Nergis KILINÇ MİRDALI DOKTORA TEZİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Bu tez 13/07/2007 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği / Oyçokluğu İle Kabul Edilmiştir. İmza İmza İmza Prof.Dr. Fikret İŞLER Prof. Dr. Selim KAPUR Doç. Dr. Fevzi ÖNER DANIŞMAN ÜYE ÜYE İmza Yrd. Doç. Dr.Necdet SAKARYA ÜYE İmza Yrd. Doç. Dr. Mustafa AKYILDIZ ÜYE Bu tez Enstitümüz Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı nda hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr.Aziz ERTUNÇ Enstitü Müdürü Bu Çalışma Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: MMF2006D3 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ DOKTORA TEZİ KROM ZENGİNLEŞTİRME TESİSİ ATIKLARININ SERAMİK MALZEMELERDE KULLANIM OLANAKLARI Nergis KILINÇ MİRDALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Fikret İŞLER Yıl:2007, Sayfa: 135 Jüri: Prof. Dr. Fikret İŞLER Prof. Dr. Selim KAPUR Doç. Dr. Fevzi ÖNER Yrd. Doç. Dr. Necdet SAKARYA Yrd. Doç. Dr. Mustafa AKYILDIZ Minsan Madencilik kromit konsantresi üretmektedir. Bu üretim sırasında önemli miktarlarda (toplam ton/yıl) konsantre atığı ortaya çıkmaktadır. Krom esaslı malzemelerin artan üretim hızı ile birlikte atıkların depolanma gereksinimleri de sürekli artmaktadır. Bu çalışmada serpantin bazlı kromit atığının duvar karosu sırlarında renklendirici olarak kullanılan pigment yapımında ve yer karosu / porselen karo bünye reçetelerinde modifiye edici olarak değerlendirilmesi, dolayısıyla da çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek yüksek katma değerli forma dönüştürülmeleri amaçlanmıştır. Porselen yer karoları ve yer karoları o C de pişirilmiştir. Yığın bileşimlerinde böylesi bir değişiklik sonrası üretilen karoların küçülmesi, su emme, mukavemet, krom çözünürlüğü, kimyasal direnç ve mikroyapısal karakterizasyonu için standart testler gerçekleştirilmiştir. Farklı kompozisyon ve özellikteki sırlar incelenmiştir. Sırlanmış duvar karoları 1135 o C de pişirilmiştir. Son olarak sırlı yüzeylere harkort ve otoklav testi uygulanmış, mikroyapısal karakterizasyonları (SEM-EDX), CIE-L * a * b * renk parametreleri, % 10 HCl ve % 10 NaOH içerisindeki asit ve baz dayanımları gibi yüzey özellikleri araştırılmıştır. Sonuçlar kromit atığının son üründe hiçbir probleme ve hataya yol açmaksızın kolayca ve geniş çapta bir çok sır reçetelerinde renklendirici olarak ve seramik yer karosu ve porselen yer karolarında modifiye edici olarak kullanılabileceği göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Atık Malzeme, Pigment, Porselen Karo, Yer Karosu I

4 ABSTRACT PhD THESIS USAGE POSSIBILITY OF CHROME ENRICHMENT FOUNDATION WASTES IN CERAMIC INDUSTRY Nergis KILINÇ MİRDALI DEPARTMENT OF GEOLOGY ENGINEERING INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor: Prof. Dr. Fikret İŞLER Year:2007, Pages:135 Jury: Prof. Dr. Fikret İŞLER Prof. Dr. Selim KAPUR Assoc. Prof. Dr. Fevzi ÖNER Assist. Prof. Dr. Necdet SAKARYA Assist. Prof. Dr. Mustafa AKYILDIZ Minsan Mining Corporation produces chrome concentrates. During this production, considerable amounts of concentration and derivation wastes (totally tons/year) are disposed. With the increased production rate of chrome based materials the disposal level of relevant wastes are continuously raising. In this study it was aimed to utilize serpentine based chromite waste in the making of ceramic pigment as a coloring agent in wall tile glaze recipes, floor tile and porcelain tile body recipes as modifier and convert them into high value added, an environmentally and human friendly form. Porcelain floor tiles and floor tiles were fired at o C. Newly produced floor tiles after such modification in the blends were undergone to several standard tests for determinations of their shrinkage, water absorption, strength values, chrome leaching, chemical resistance and microstructural characterizations (SEM-EDX). The glazes which contain different compositions and properties were examined. Glazed wall tiles were fired at 1135 o C. Finally, harcourt and autoclave tests were applied to glazed samples and their surface properties, microstructural characterizations (SEM-EDX), CIE-L * a * b * color parameters, chemical strength in 10% HCl and 10%NaOH and hardness properties were investigated. Results indicated that chromite waste could easily and widely be used in several glaze recipes as a stain and ceramic floor tiles and porcelain floor tiles as modifier without causing any problems and defects in final products. Keywords: Waste Material, Pigment, Porcelain Tile, Floor Tile II

5 TEŞEKKÜR Ülkemiz için öneme sahip atık malzemelerin kullanımına yönelik çalışmalara yönelmemi sağlayan, değerlendirme ve önerileriyle yol gösteren, bilgi ve tecrübelerinden yararlandığım, çalışmalarımı destekleyen hocam Sayın Prof. Dr. Servet YAMAN a teşekkür ediyorum. Çalışmam boyunca çok değerli ve yapıcı eleştirileri ile programlı ilgisini esirgemeyen danışman hocam Sayın Prof. Dr. Fikret İŞLER e en içten teşekkürlerimi sunarım. Çalışmamın planlanmasında çok değerli katkı ve yardımlarından dolayı Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Bölüm Başkanı hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Necdet SAKARYA ya ve Arkeometri Anabilim Dalı Başkanı hocam Sayın Prof. Dr. Selim KAPUR a teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca tezime yapmış oldukları yapıcı eleştirilerle katkıda bulunan Sayın Doç. Dr. Fevzi ÖNER hocam ve Sayın Yrd. Doç. Dr. Mustafa AKYILDIZ hocama teşekkürlerimi sunarım. Kromit pasasının sağlanmasında yardımcı olan Minsan Madencilik A.Ş. ne ve deneysel çalışmalarımın endüstriyel koşullarda gerçekleştirilmesini sağlayarak, fabrika olanaklarının kullanımına izin veren Yurtbay Seramik Fabrikası yönetici ve çalışanlarına, Laboratuar deneylerinin yapılmasında çok değerli yardımlarını gördüğüm Jeokimya laboratuarı teknisyeni Ertuğrul ÇANAKÇI ya teşekkür ederim. Bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde sağladığı maddi destek dolayısıyla Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ne (Proje No: MMF2006D3) teşekkür ederim. Ayrıca eğitimim süresince bana gerek disiplin-düzen, gerekse bilimsellik konularında yön veren tüm değerli hocalarıma teşekkür ederim. Yaşantımın her aşamasında olduğu gibi bu çalışmam esnasında da manevi desteğini esirgemeyen aileme, eşime ve arkadaşlarıma da sonsuz teşekkürlerimi sunarım. III

6 İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖZ... ABSTRACT... I II TEŞEKKÜR... İÇİNDEKİLER.. ÇIZELGELER DIZINI... ŞEKILLER DIZINI... III IV VIII IX 1. GİRİŞ SERAMİK PİGMENTLERİ Seramik Pigmentlerinde Aranılan Özellikler Pigmentlerin Sınıflandırılması İnorganik Pigmentler Kahverengi Pigmentler Pigmentlerin Üretilmesi Geleneksel Yöntemle Pigment Üretimi Hammaddelerin Seçimi Karıştırma Kalsinasyon Öğütme Pigment Yıkama Spinel Yapı Camsı Faz İçerisinde Renk Elde Etme Yöntemleri Renk Ölçümü KROMİT VE PASA ŞEKLİNDE AÇIĞA ÇIKAN SERPANTİN Kromit Cevheri Serpantin Minerali Serpantin Minerallerinin Isıl Reaksiyonu 19 IV

7 4. SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ Seramik Yer Karosu ve Bünye (Masse) Hazırlama Porselen (Granit) Karolar Özel Bileşimli Porselen Karolar Porselen Karoları Renklendirme Metotları Değirmende Renklendirme Tankta Renklendirme Damar Renklendirme Kuru Renklendirme Bünye ve Sır Pigmentleri Arasındaki Hazırlama Farkları Porselen Karo Üretiminde Kullanılan Renklendiriciler Doğal Pigmentler Kromit Alümina-Zirkon Gres de Thiviers Sentetik Pigmentler Metal Sentetik Oksitler Kalsine Metalik Oksitler Siyah Renk Veren Kalsine Metalik Oksitler Pembe Renk Veren Kalsine Metalik Oksitler Kımızı Renk Veren Kalsine Metalik Oksitler Mavi Renk Veren Kalsine Metalik Oksitler Sarı Renk Veren Kalsine Metalik Oksitler Kahverengi renk veren kalsine metalik oksitler Çözünür tuzlar Porselen Karo Üretim Süreci Şekillendirme Pişirme Porselen ve Seramik Karo Arasındaki Temel Farklar Seramik Karo Üretiminde Sıra Dışı Tasarımlar ve Sektörden Örnekler Fotokatalitik Özellikleri Olan Kaplamalar. 36 V

8 Hidrofobik Özellikleri Olan Kaplamalar Çevre Nemini Düzenleyici Karolar Sıcak Karolar İnci Görünümlü Karolar Kale Sinterflex ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD Materyal Kromit Pasası ve Kromit Yatağının Yeri Cevher Hazırlama Zenginleştirme Proses Akım 50 Şeması Yer karosu ve Porselen Yer Karosu % Mineral Bileşimleri Metod Pigment Hazırlama Sır Hazırlama ve Fırınlama Yer Karosu ve Porselen Yer Karosu Bünyeleri Hazırlama ve Fırınlama Standart Testler Sertlik Testi Kimyasal Analiz Renk Ölçümü Lekelenme ve Asit-Baz Dayanım Testi Harkort ve Otoklav Testi Eğme Mukavemeti Toplu Küçülme ve Su Emme Krom Çözünürlük Testi Karakterizasyon Çalışmaları BULGULAR VE TARTIŞMA Kromit Pasası nın Kimyasal Analizi Kromit Pasasının Elek Analizi Kromit Pasasının Karakterizasyonu 60 VI

9 7.4. Kromit Pasasının X-Işınları Analizi Kromit Pasasının Seramik Sırlarında Kullanımı Sırlı Yüzeylerde Karakterizasyon Çalışmaları Kromit Pasasının Yer / Porselen Yer Karosu Üretiminde Kullanımı Yer Karosu ve Porselen Yer Karosu Örneklerinde Krom Çözünürlüğü Yer Karosu ve Porselen Yer Karosu Karakterizasyon Çalışmaları SONUÇLAR VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VII

10 ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa No Çizelge 6.1.Yer karosu ve porselen yer karosu bünyelerinde kullanılan hammaddeler ve mineralojik analizi... Çizelge 6.2. Mohs gösterge çizelgesi. 53 Çizelge 7.1. Pasanın kimyasal analizi (ağırlıkça %).. 58 Çizelge 7.2. Pasanın elek analizi 59 Çizelge 7.3. Ham pasa katkılı sır reçetelerinin % bileşimleri 63 Çizelge 7.4. Kalsine pasa katkılı sır reçetelerinin % bileşimleri 63 Çizelge 7.5. Kalsine pasa katkılı yer karosu Manila bazlı sır reçeteleri Çizelge 7.6. Kalsine pasa katkılı Cotto ve Pandora bazlı yer karosu sır reçeteleri 65 Çizelge 7.7. Ham kromit pasası katkılı şeffaf firitli duvar karosu sırlarının bazı özellikleri Çizelge 7.8. Kalsine kromit pasası katkılı şeffaf firitli duvar karosu sırlarının bazı özellikleri Çizelge 7.9. Cotto ve Pandora bazlı %3 kalsine kromit pasası katkılı duvar karosu sırlarının bazı özellikleri 68 Çizelge Manila bazlı %8 manyezit yerine kalsine kromit pasası katkılı duvar karosu sırlarının bazı özellikleri.. 68 Çizelge Kalsine pasa katkılı Asya açık sırların bazı özellikleri 68 Çizelge Yer karosu ve porselen yer karosu çamurlarının litre ağırlığı, viskozite, elek bakiyesi özellikleri ve presleme basınçları Çizelge Yer karosu deney örneklerinin fiziko-mekaniksel özellikleri.. 92 Çizelge Porselen yer karosu deney örneklerinin fiziko-mekaniksel özellikleri Çizelge Yer karosu ve porselen yer karosu örneklerinde krom çözünürlüğü VIII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No Şekil 2.1. Pigment üretim akış şeması. 7 Şekil 2.2. Spinel yapı. 13 Şekil 2.3. L * a * b * modeli. 15 Şekil 3.1. Spinel grubu minerallerin kimyasal bileşimlerine göre isimlendirilmesi ve doğal kromitlerin bileşimsel değişim alanları. Şekil 4.1. Yer karosu bünye hazırlama akım şeması. 22 Şekil 4.2. Renklendirilmiş porselen karo örneği 23 Şekil 6.1. Çalışma bölgesi yer bulduru haritası. 46 Şekil 6.2. Minsan Madencilik A.Ş. krom zenginleştirme tesisleri. 47 Şekil 6.3. Minsan Madencilik A.Ş. sallantılı masalar Şekil 6.4. Minsan Madencilik A.Ş. krom zenginleştirme tesisleri. 49 Şekil 6.5. Cevher hazırlama-zenginleştirme proses akım şeması.. 50 Şekil 7.1. Kromit pasasının tane boyut dağılımı 59 Şekil 7.2. Ham kromit pasasının DTA-TG eğrileri 60 Şekil 7.3. Kromit pasasının XRD analizi Şekil 7.4. Ham pasa katkılı şeffaf firitli duvar karosu sırları. 69 Şekil 7.5. Kalsine pasa katkılı şeffaf firitli duvar karosu sırları. 70 Şekil 7.6. Manila bazlı kalsine pasa katkılı sırlar.. 71 Şekil 7.7. Cotto ve Pandora bazlı %3 kalsine pasa katkılı seramik sırları. 72 Şekil 7.8. Kalsine pasa katkılı Asya açık sırlar.. 72 Şekil 7.9. %3 ham kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %3 ham kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %6 ham kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %6 ham kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi IX

12 Şekil %10 ham kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %10 ham kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %20 ham kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %20 ham kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %3 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %3 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %6 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %6 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %10 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil %10 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %20 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırından alınan temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %20 kalsine kromit pasası katkılı seramik sırının kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil Kromit pasası katkılı yer karosu deney örnekleri Şekil Kromit pasası katkılı porselen yer karosu deney örnekleri.. 91 Şekil 7.27.Yer karosu deney örneklerinin grafiksel olarak mukavemet değerleri... Şekil Porselen yer karosu deney örneklerinin grafiksel olarak mukavemet değerleri... Şekil Yer karosu ve porselen yer karosu örneklerinin su emme grafikleri X

13 Şekil Standart yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil Standart yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi... Şekil %3 pasa katkılı yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %3 pasa katkılı yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %5 pasa katkılı yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %5 pasa katkılı yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %10 pasa katkılı yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %10 pasa katkılı yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %15 pasa katkılı yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %15 pasa katkılı yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %20 pasa katkılı yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri... Şekil %20 pasa katkılı yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil Standart porselen yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri Şekil Standart porselen yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi Şekil %3 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri... Şekil %3 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi XI

14 Şekil %5 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %5 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi.. Şekil %10 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerine ait temsili SEM kırık yüzey görüntüleri. Şekil %10 pasa katkılı porselen yer karosu örneklerinin temsili kalitatif ve kantitatif EDX analizi XII

15 SİMGELER VE KISALTMALAR YTF HP HP 2 HP 3 HP 5 HP 6 HP 10 HP 15 HP 20 KP KP 2 KP 3 KP 5 KP 6 KP 10 KP 15 KP 20 MKP YK YK std YK 3 YK 5 YK 10 YK 15 YK 20 PYK PYK std PYK 3 PYK 5 PYK 10 PYK 15 PYK 20 Şeffaf firitli sır Ham pasa %2 Ham pasa katkılı sır %3 Ham pasa katkılı sır %3 Ham pasa katkılı sır %6 Ham pasa katkılı sır %10 Ham pasa katkılı sır %15 Ham pasa katkılı sır %20 Ham pasa katkılı sır Kalsine pasa %2 Kalsine pasa katkılı sır %3 Kalsine pasa katkılı sır %3 Kalsine pasa katkılı sır %6 Kalsine pasa katkılı sır %10 Kalsine pasa katkılı sır %15 Kalsine pasa katkılı sır %20 Kalsine pasa katkılı sır Manila bazlı kalsine pasa katkılı sır Yer karosu Yer karosu standart bünye %3 pasa katkılı yer karosu bünyesi %5 pasa katkılı yer karosu bünyesi %10 pasa katkılı yer karosu bünyesi %15 pasa katkılı yer karosu bünyesi %20 pasa katkılı yer karosu bünyesi Porselen yer karosu Porselen yer karosu standart bünye %3 pasa katkılı porselen yer karosu bünyesi %5 pasa katkılı porselen yer karosu bünyesi %10 pasa katkılı porselen yer karosu bünyesi %15 pasa katkılı porselen yer karosu bünyesi %20 pasa katkılı porselen yer karosu bünyesi XIII

16 1. GİRİŞ Nergis KILINÇ MİRDALI 1. GİRİŞ Dünya seramik sektörünün rekabet ortamı içerisinde ön sıralardaki yerini korumaya ve hatta geliştirmeye çalışan Türkiye Seramik Sektörü, hammadde yönünden mevcut şansını değerlendirmek zorundadır. Günümüzde endüstriyel gelişmelerin hız kazanması ile birlikte artan sanayi faaliyetlerine ve nüfus artışına paralel olarak, doğal kaynakların tüketimi sonucu hammadde ihtiyacı da her geçen gün artmaktadır. Doğal hammadde rezervlerinin sınırlı olması da, miktarı artmakta olan katı atıkların alternatif hammadde olarak değerlendirilmesini gündeme getirmektedir. Bu atıklar, demir-çelik fabrikalarındaki yüksek fırın cürufları ve kullanılmış kil yanığı atıkları; alüminyum fabrikasında alünit, boksit ve nefelin çamuru atıkları; kurşun, bakır ve çinko fabrikalarında cüruflar ve kekler; maden zenginleştirme tesislerinde silikat içeriği bakımından zengin toprak atıkları ve sözü edilen tüm bu endüstri kuruluşlarına ait tozlar ve küllerdir. Bazı atıkların yüksek oranda SiO 2, Al 2 O 3, Fe 2 O 3, CaO, MgO, PbO, TiO 2, K 2 O, Na 2 O, CuO ve ZnO içeriyor olması, seramik sır ve çamurlarında gerek renk, gerek teknik açıdan değerlendirilmesi ile seramik endüstrisinde kullanılabilirliklerini ortaya koymaktadır. Endüstriyel ve artistik sırların elde edilmesinde ve yer karosu bünyelerde atık malzemelerin değerlendirilmesi, avantaj olarak kabul edilmelidir. Bunun nedenleri, ekonomik olması, enerjinin ve doğal kaynakların korunması ve çevre kirliliğindeki azalma ilişkileridir. Seramik sır ve bünyelerinde kullanılan hammaddelerin yerlerinin atık malzemeler ile yer değiştirmesi sonucu, seramik ürünlerin birim maliyetlerinin de azalacağı göz ardı edilmemelidir. Dünya çapında üretilen katı atıkların % i maden işletmeciliğinin payına düşmektedir. Örneğin eski Sovyetler Birliği nde bir senede maden işletmeciliğinde ayrılan toprak atıklarının (faydalı bileşenleri alındıktan sonra geriye kalan atık toprak) miktarı yaklaşık 15 milyar ton olmuştur. Bu kadar toprak atığının vagonlarla yüklenmesinden oluşacak bir tren yer küresini ekvator boyunca 200 defa sarmış olur ki bu da aynı rakamın ne kadar ürkütücü olduğunu kanıtlamaktadır (Hacızade ve ark, 2005). 1

17 1. GİRİŞ Nergis KILINÇ MİRDALI Üretim sonrası ortaya çıkan bütün atıklar hammadde ve ürün kaybının yanı sıra bu atıkların depolanması, taşınması ve bertaraf edilmesi de işletme açısından ciddi maliyetler ve sorunlar oluşturmaktadır. Bu nedenle tüm endüstri kuruluşlarında olduğu gibi seramik endüstrisinde de çeşitli endüstri kollarının atık ve yan ürünlerinin seramik sırları (Topateş ve ark, 2005; Şölenay ve Çetiz, 2005, Kılınç Mirdalı ve Çetin, 2005; Yılmaz ve Toplan, 2004; Karasu ve ark, 2004; Karasu ve ark, 2002; Karasu ve Gerede, 2002; Karasu, Kaya ve Kozulu, 2002; Genç ve ark, 2002; Karasu ve ark, 2001; Karasu ve ark, 2000; Yalçın ve Sevinç, 2000; Ay ve Çakı, 1991), seramik bünyeleri (Olgun ve ark, 2005; Oyman ve Özkan, 2005; Kıpçak ve Özdemir, 2005; Kaya ve Çakı, 2004; Karasu, Akgün ve Kaya, 2004; Karasu, Yurdakul ve Kaya, 2004; Şahin ve Banar, 2003; Karasu ve Bahşi, 2001; Ay ve Ark, 2000; Kara ve Emrullahoğlu, 1994; Karasu ve Ay, 1998), cam (Park ve Heo, 2002; Pisciella ve ark, 2001; Ferraris ve ark, 2001) ve cam-seramiklerde (Tanoğlu ve ark, 1992; Pelino, 2000; Erol ve ark, 2000) kullanımı son birkaç yıldır araştırmacıların ilgisini çekmektedir. Atık malzemelerin yeniden değerlendirilmesinin bu kadar güncel olmasının nedeni, çevre problemiyle birlikte, azalan hammadde kaynaklarıdır. Yakın gelecekte atıkların yeniden değerlendirme çalışmaları yapılmazsa pek çok sektörün yan ürünleri ve atıkları, yaşam için tehdit oluşturacak acil çözümlenmesi gereken bir problem haline gelecektir( Şölenay ve Çetiz, 2005; Kaya ve Çakı, 2004; Erol ve ark, 2000). Bu çalışmada ekonomik değeri olmayan endüstriyel katı atıklardan, Mersin ili Musalı Köyü nün kuzeybatısında 1997 yılından bu yana faaliyette olan Minsan Madencilik Krom Zenginleştirme Tesisi atığı olan kromit pasası kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, seramik renklendiricisi elde etmek, porselen yer karosu ve yer karosu üretimine modifiye edici olarak yeni bir boyut kazandırmak ve atık malzemenin geri dönüşümünün sağlanması ile katma değeri yüksek seramik ürünlerin üretimi amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılacak kromit pasası, ürün maliyetini azaltmak ve çevre kirliliğini önlemek kapsamında alternatif hammadde olarak kullanılmıştır. 2

18 1. GİRİŞ Nergis KILINÇ MİRDALI Maden Ocağından yılda toplam ton krom cevheri çıkarılmaktadır. Tesisin toplam yıllık atık miktarı yaklaşık ton dur. Bu cevherin pasası İnşaat sektöründe ve yol yapımında da kullanılmaktadır. Kromit pasasının kullanılmasıyla, belirli katma değeri olan ve yapı malzemelerinin üretimine ve gelişimine yönelik ürünlerin üretilebileceği düşünülmüştür. Kromit pasasının değerlendirilmesini hedefleyen bu çalışma ile kromit pasası, Yurtbay Seramik A.Ş.de üretilmekte olan ticari sırlara ilave edilerek duvar karosu sırlarında ham ve kalsine edilerek artan oranlarda (%2 20) kullanılmıştır. İşletme koşullarında 1138 o C de 38dk fırınlanan örneklere standart testler uygulanmış ve standart sırlar ile karşılaştırması yapılmıştır. Ülkemizde üretim sektörü henüz gelişmediğinden birçok endüstri kuruluşu için önem arz eden pigmentler yurt dışından ithal edilmekte veya patentli olarak üretilmektedir. Diğer endüstri kuruluşlarında olduğu gibi seramik endüstrisinde de en pahalı malzemelerden birini pigmentler oluşturmaktadır. Pigmentlerin kilogram fiyatı 5 15 $ arasında değişmektedir. Örneğin günde m 2 üretim yapan Yurtbay Seramik A.Ş. de ayda kg pigment tüketilmektedir. Bu nedenle ucuz hammaddelerle kararlı yapılarda seramik pigment eldesi, hiç şüphesiz, maliyet açısından olumlu sonuçlar doğuracaktır (Küçük, 2001). Kromit pasasının bu çalışmada diğer bir kullanım alanı da yine işletme şartlarında yer karosu ve porselen karo üretmektir. Yurtbay Seramik A.Ş. de hazırda kullanılmakta olan yer karosu ve porselen yer karosu örneklerine artan oranlarda (%3 20) kromit pasası ilave edilmiş ve sonuçlar fabrika standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Kromit atığının %20 ye kadar yer karosu örneklerinde, %10 a kadar ise porselen seramik bünyelerde olumlu sonuçlar verdiği gözlenmiştir. 3

19 2. SERAMİK PİGMENTLERİ Nergis KILINÇ MİRDALI 2. SERAMİK PİGMENTLERİ Seramik pigmentler ağır metal oksitler ve ağır metal oksit içeren hammadde karışımlarının belirli işlemlerden geçirilmesi ile elde edilir. Seramik pigmentlerle sır, emaye veya bünye renklendirilebilir. Değişik metal oksitlerin sadece belli dalga boylarına sahip ışınları absorbe etmesi sonucu değişik renkler oluşur. Bu olay metalin sahip olduğu duruma da bağlıdır. Rengi etkileyen diğer parametreler; sır bileşimi, fırın sıcaklığı ve fırın atmosferidir (Küçük, 2001). Seramik renklendirilmesinde kullanılan inorganik pigmentler, kromoforlar olarak geçiş elementlerini, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Ce, Pr, Nd içerirler. Bazı elementler farklı oksidasyon seviyelerinde (değerlikte) olabilir. Bazılarının iki-üç değerliği olabilir. Demir genelde 2+, 3+ değerlik alırken vanadyumun varlığında 3+, 4+, 5+ değerlik alabilir. Bu nedenle sadece kalsinasyon sıcaklığı değil aynı zamanda fırın atmosferi de önemlidir. Fırındaki oksijenin kısmi basıncı indirgenmeyükseltgenmeyi belirlediğinden dolayı değerliğe göre farklı renkler elde edilir. İnorganik pigmentin rengi, geçiş metal iyonunun oksidasyon seviyesine, koordinasyon numarasına ve ligant alan mukavemetine bağlı olarak değişim göstermektedir (Taykurt, 2006). Ağır metal oksitler sır bileşimi içerisinde çözünerek cam yapının oluşumunda yer alırlar. Pigmentler ise sır bileşimi içerisinde erimezler ve kristal yapılarını koruyarak sır içerisinde küçük taneler halinde gayet ince dağılarak kendi renklerini verirler (Eppler ve Eppler, 2000). Pigmentler değişik metal bileşenleri karışımlarının kullanılan hammaddelerin cinsine bağlı olarak o C arasında ısıl işlemden geçirilmesi ve bu esnada gerçekleşen katı hal reaksiyonları ile ortaya çıkan bir çeşit sentetik minerallerdir. Bu işlemin amacı tek başına kararlı olmayan renk verici iyonları kararlı kristal yapılara dönüştürerek, pişme koşullarında hem renk verici özelliğini, hem de kararlılığını arttırmaktır. Örneğin, kalsinasyon işleminden sonra spinel yapının elde edilmesi gibi (Eppler ve Eppler, 2000; Kalafat, 1993). Seramik pigmentler kararlı yapıda, sırda çözünmeyen, asit ve bazlara karşı kimyasal dayanımı yüksek ve sır hatalarına neden 4

20 2. SERAMİK PİGMENTLERİ Nergis KILINÇ MİRDALI olan gaz kabarcıklarına neden olmayan özelliklere sahip olmalıdır (Özel ve Turan, 2003) Seramik Pigmentlerinde Aranılan Özellikler Seramik pigmentlerin sahip olması gereken özellikler aşağıdaki gibi sıralanmıştır: Termal Kararlılık Sır İçerisindeki Çözünmezlik Kimyasal Bileşenlerin(Asit ve Bazların) Etkisine Dayanım Sır Yüzeyinde Hatalara Yol Açan Gaz Çıkışına Neden Olmaması 2.2. Pigmentlerin Sınıflandırılması Pigmentler organik ve inorganik olmak üzere iki grupta incelenebilir. Seramik endüstrisinde organik pigment kullanılmadığı için bu bölümde organik pigmentlere yer verilmemiştir İnorganik Pigmentler Gelişen inorganik pigmentlerde kullanılan geniş bir element çeşitliliği vardır. Kuru renk üreticiler birliği bir sınıflandırma yapmıştır. Buna göre renk ve kristal yapılarına göre 44 değişik sınıflandırma yapılmıştır. Bazı kristal yapılar ve elementler aynı anda birkaç sınıfta yer alabilmektedir. Diğer taraftan yeşil ve sarı gibi kesin renkler birkaç sistemde elde edilebilmektedir. Bu çalışmada kahverengi pigment ele alındığı için diğer pigmentler üzerinde durulmayacaktır Kahverengi Pigmentler Demir-Krom, demir-çinko, demir-krom-çinko-alüminyum oksitlerinden elde edilir. Bu aile, tan ve kahverengi tonlarından geniş bir palet üretir. Spinel yapıda çinko oksit tetrahedral tarafta, krom oksit ise oktahedral tarafta bulunur. Demir ve 5

21 2. SERAMİK PİGMENTLERİ Nergis KILINÇ MİRDALI krom oksit ile yapılmış karışımlardan siyahtan koyu kahverengiye değişen tonlar elde edilir. Bu karışıma alüminyum oksit katıldığı zaman sarımsı ve açık kahverengi tonlar da elde edilir. Bunlar 1300 o C ye kadar kararlıdır. Çok az miktarda nikel oksit ilavesi ise koyu çikolata kahverengi üretir. Çinko oksitsiz kahverengi pigmentler çinkosuz sırlarda en iyi sonuç verir. Demir, çinko ve krom esaslı sır boyalarındaki kırmızı tonları geliştirmek için %5 ZnO içeren sırlar kullanmak gerekir (Küçük, 2001; Eppler ve Eppler, 2000). Kromit ve limonit, kahverengi pigment hammaddelerindendir. İnorganik pigmentlerin üretildiği yöntemler aşağıdaki gibidir: Geleneksel Yöntem Sol-Jel Yöntemi Diğer Kimyasal Yöntemler Bu çalışmada pigment üretimi geleneksel yöntemle gerçekleştirildiği için sadece Geleneksel Yöntem den bahsedilecektir Pigmentlerin Üretilmesi Pigmentler metal iyonların yüksek sıcaklıklardaki katı hal reaksiyonları ile oluşur. Bunun için metallerin özellikle oksit, hidroksit ve tuzları tipindeki bileşenleri istenen pigmentteki oranları sağlayacak biçimde karıştırılarak homojenleştirilir. Karıştırma işlemi kuru veya sulu olarak yapılabilir, hedef mutlak bir karışım elde etmektir. Daha sonra karışım kurutulur, kırılır ve tekrar homojenleştirip potalara doldurularak fırınlarda kalsine edilir. Kalsinasyon oksitleyici fırın atmosferinde gerçekleştirilir. Bu işlemle pigment kristalleri iyi derecede sinterlenir. Bu reaksiyonların bazıları katı halde oluşur ama genellikle sıvı faz içerir. Kalsinasyon sıcaklığı pigmentin kullanım sıcaklığından yüksek olmalıdır. Karışımın kalsinasyonu sırasında bazı maddelerden kristal su kaybı olur ve bileşime bağlı olarak silikat, alüminat v.s oluşumları gerçekleşir (Küçük, 2001; Eppler ve Eppler, 2000). 6

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

KROMİT ATIĞININ DUVAR KAROSU SIRLARINDA RENKLENDİRİCİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

KROMİT ATIĞININ DUVAR KAROSU SIRLARINDA RENKLENDİRİCİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ KROMİT ATIĞININ DUVAR KAROSU SIRLARINDA RENKLENDİRİCİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ The Evaluation Of Chromite Waste In Wall Tile Glazes As A Coloring Agent Nergis KILINÇ MİRDALI Jeoloji mühendisliği Anabilim

Detaylı

Eczacıbaşı Topluluğu

Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu toplam 41 kuruluşu, 12.115 çalışanı ve 2013 sonu itibariyle 6,7 milyar TL cirosu ile Türkiye nin önde gelen sanayi toplulukları arasında yer almaktadır. Eczacıbaşı

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Seramik bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan inorganik bileşiktir. Seramik grubuna oksitler, nitrürler,

Detaylı

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Bir çok metal (yaklaşık 60) elektroliz ile toz haline getirilebilir. Elektroliz kapalı devre çalışan ve çevre kirliliğine duyarlı bir yöntemdir. Kurulum maliyeti ve uygulama maliyeti

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sol-jel Prosesleri Ders Notları

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sol-jel Prosesleri Ders Notları Alüminyum Alkoksit ve Alümina Üretimi Alüminyum metalinin alkolle reaksiyonu sonucu alkoksit oluşturulması ve bundan elde edilecek jelinde öğütülüp kalsine edildikten sonra alüminaya dönüşmesi beklenmektedir.

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Toprak / Ateş / Sır. Katalog Teknik Veriler / Analizler. www.cinikop.com.tr

Toprak / Ateş / Sır. Katalog Teknik Veriler / Analizler. www.cinikop.com.tr Toprak / Ateş / Sır www.cinikop.com.tr Katalog Teknik Veriler / Analizler Masse Sır Boya Malzeme Bentonit Ercan Cam Mozaik Madencilik Tar. ve Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. Çinikop Hakkında 5 yılında 4. m

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı

SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI

SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI SERAMİK ARAŞTIRMA MERKEZİ SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI PERVİN DAĞ 03 04 2009 İçerik Türkiye de enerji tüketimi Enerji esaslı CO 2 emisyonu Türkiye

Detaylı

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Afyon Kocatepe Üniversitesi Özel Sayı Afyon Kocatepe University FEN BİLİMLERİ DERGİSİ 251-256 JOURNAL OF SCIENCE TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

Etibor Kırka Boraks İşletmesi konsantre ve türev atıklarının duvar karosu bünye özelliklerine etkisi

Etibor Kırka Boraks İşletmesi konsantre ve türev atıklarının duvar karosu bünye özelliklerine etkisi Etibor Kırka Boraks İşletmesi konsantre ve türev atıklarının duvar karosu bünye özelliklerine etkisi B. KARASU & G. KAYA Anadolu Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Malzeme Bilimi ve Mühendisliği

Detaylı

Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi

Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi Atilla Evcin a *, Mürüvvet Bıyık a, Abdullah Küçük a ÖZET a Afyon Kocatepe Üniversitesi,

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

Beton Melike Sucu ZEMİN BETONLARINDA KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU KULLANIMI. Nisan, 17

Beton Melike Sucu ZEMİN BETONLARINDA KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU KULLANIMI. Nisan, 17 Beton 2017 Melike Sucu ZEMİN BETONLARINDA KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU KULLANIMI Nisan, 17 İçerik NEDEN KAÇ KAÇ MİKROYAPI VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ KAÇ HİDRATASYONU ATAKLARA KARŞI DAYANIM KİMYASAL ATAKLAR

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER Doğal Taşlar Doğal taş çeşitleri Oluşum Şekillerine göre Magmatik (Kökeni mağma olan kayaçlardır) Sedimanter ( Sedimanter kayalar kum, çakıl

Detaylı

MMM 2011 Malzeme Bilgisi

MMM 2011 Malzeme Bilgisi MMM 2011 Malzeme Bilgisi Yrd. Doç. Dr. Işıl BİRLİK Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü isil.kayatekin@deu.edu.tr Materials Science and Engineering: An Introduction W.D. Callister, Jr., John Wiley

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: MMM 3014

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: MMM 3014 Dersi Veren Birim: Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Dersin Türkçe Adı: SERAMİK MALZEMELER Dersin Orjinal Adı: SERAMİK MALZEMELER Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisans Dersin

Detaylı

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN SUNUM İÇERİĞİ Kalsiyum Alüminat Çimentosu (KAÇ) PÇ KAÇ KAÇ Uygulama Alanları KAÇ Hidratasyonu

Detaylı

KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ Belli bir ortam içinde bulunan metalik yapının korozyonunu önlemek veya korozyon hızını azaltmak üzere alınacak önlemleri üç ana grup altında toplanabilir. Korozyondan Korunma

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde yapı kimyasalları sektöründe doğan farklı ihtiyaçlar için (yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı) farklı çözümler

Detaylı

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Ç.Ü. Müh. Mim. Fak. Maden Müh. Bölümü e-posta: zenkilic@cu.edu.tr PCC (ÇKK) NEDİR? PCC (Precipitated Calcium Carbonate), çöktürülmüş

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA 17. ZİRKON 17.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Zirkonyum ( Zr ) elementi periyodik cetvelin 4. grubunda olup, atom numarası 40, atom ağırlığı 91.22 dir. Doğada

Detaylı

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ B& S YATIRIM A.Ş. Kırşehir Nefelin İşletmeleri w w w. b s ya t i r i m.co m.t r Ankara Merkez Kırşehir Nefelin

Detaylı

1.2.1.1. Kaba ve İnce Seramikler: Bunlar aralarında gözenekli ve gözeneksiz ürünler olmak üzere ikiye ayrılırlar.

1.2.1.1. Kaba ve İnce Seramikler: Bunlar aralarında gözenekli ve gözeneksiz ürünler olmak üzere ikiye ayrılırlar. 1. SERAMİKLER 1.1.Tanım: En genel anlamda seramik, anorganik maddelerin herhangi bir usul ile şekillendirilip pişirilmesi ile meydana gelen ürüne denir. Diğer bir tanımlamaya göre ise seramik, organik

Detaylı

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır.

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz Metalürjisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz metalürjisi İmali zor parçaların (küçük, fonksiyonel, birbiri ile uyumsuz, kompozit vb.) ekonomik,

Detaylı

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ Yüzey Teknikleri Hakkında Genel Bilgiler Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek malzemelerden istenen ve beklenen özellikler de her geçen gün artmaktadır.

Detaylı

SÜPER BEYAZ. yapı kimyasalları. Yüksek performanslı beyaz çimento!

SÜPER BEYAZ. yapı kimyasalları. Yüksek performanslı beyaz çimento! SÜPER BEYAZ yapı kimyasalları Yüksek performanslı beyaz çimento! Süper Beyaz Çimento Yapı Kimyasalları Uygulamaları Beyaz Portland Çimentosu, 100 yılı aşkın süredir dünyada; gerek estetik görüntüler elde

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

ANALİZ LİSTESİ. 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune

ANALİZ LİSTESİ. 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune Sayfa 1 / 10 Laboratuvar Birimi : İnşaat Mühendisliği Laboratuvarı 1 Beton Basınç Dayanımı Beton Pres Test Cihazı 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune TS EN 12390-3

Detaylı

SEYDİŞEHİR ALÜMİNYUM TESİSİ ATIĞI KIRMIZI ÇAMURDAN ÜRETİLEN PİGMENTLERİN YER VE DUVAR KAROSU SIRLARINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

SEYDİŞEHİR ALÜMİNYUM TESİSİ ATIĞI KIRMIZI ÇAMURDAN ÜRETİLEN PİGMENTLERİN YER VE DUVAR KAROSU SIRLARINDA DEĞERLENDİRİLMESİ SEYDİŞEHİR ALÜMİNYUM TESİSİ ATIĞI KIRMIZI ÇAMURDAN ÜRETİLEN PİGMENTLERİN YER VE DUVAR KAROSU SIRLARINDA DEĞERLENDİRİLMESİ UTILISATION OF PIGMENTS BASED ON THE SEYDİŞEHİR ALUMINIUM FACTORY S WASTE RED MUD

Detaylı

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! karo Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Karo Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen Kalsiyum Alüminat

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

EKOBEYAZ. yapı kimyasalları. Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık!

EKOBEYAZ. yapı kimyasalları. Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık! EKOBEYAZ yapı kimyasalları Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık! Çimsa Ekobeyaz Çimento Yapı Kimyasalları Uygulamaları Beyaz Portland Çimentosu, 100 yılı aşkın süredir dünyada; gerek estetik görüntüler elde

Detaylı

İLERİ SOL JEL PROSESLERİ

İLERİ SOL JEL PROSESLERİ İLERİ SOL JEL PROSESLERİ Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Kaplama ve İnce Filmler Sol-jel kaplamalar birçok fonksiyona sahiptir. Bunlardan en belli başlı olanı, görünür ışık dalga boyunda transparan oksitlerin

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır.

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır. Bilinen en eski bağlayıcılardan birisi olan kireç, eski Babil, Mısır, Finikeliler, Hitit ve Persler tarafından hava kireci olarak yapıda kullanılmıştır. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su

Detaylı

MBD 2015, 4 (1 ): 21 26

MBD 2015, 4 (1 ): 21 26 MBD 2015, 4 (1 ): 21 26 MAKALE HAKKINDA Geliş : Ocak 2015 Kabul: Mart 2015 UÇUCU KÜLLERİN SIRLARDA HAMMADDE VE RENKLENDİRİCİ OLARAK KULLANIMI USE OF FLY ASHES AS A RAW MATERIAL AND COLOURANT IN GLAZES

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

Çimento Fazları ve Etkileri

Çimento Fazları ve Etkileri Çimento Fazları ve Etkileri Çimsa Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Ocak, 2017 Kalsiyum Alüminat / Portland Çimentosu - Faz Yapıları ve Etkileri 1. Kalsiyum Alüminat Çimentosu Fazları ve Etkileri 2.

Detaylı

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ 6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ Kemal Örs ve Yücel Birol ASAŞ Alüminyum Malzeme Enstitüsü MAM TUBİTAK Maksimum billet uzunluğu :7.300mm, ve152,178,203,254,355mm

Detaylı

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır. Önsöz Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, İNŞ 2023 Yapı Malzemesi I (3+0) dersinde kullanılmak üzere hazırlanan bu kitap, İNŞ 2024 Yapı Malzemesi II dersinde kullanılan

Detaylı

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ALKALİ VE AŞINMA İbrahim BÜYÜKÇAYIR, İlyas CAN. 1 Çimento sanayinde alkali problemleri son zamanlarda alternatif yakıt t ve hammadde kullanımını ile da etkisi artan, sıkça s karşı şılaşılan sorunlardan

Detaylı

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ Günümüzde 70.000 demir esaslı malzeme (özellikle çelik) olmak üzere 100.000 den fazla kullanılan geniş bir

Detaylı

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar Düzenli Depolama - 1. Sınıf (Tehlikeli Atık Düzenli Depolama) 01 03 04* Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıkları 01 03 05* Tehlikeli madde içeren diğer maden atıkları

Detaylı

SÜPER ALAŞIMLAR Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

SÜPER ALAŞIMLAR Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Süper alaşım; ana yapısı demir, nikel yada kobalt olan nisbeten yüksek miktarlarda krom, az miktarda da yüksek sıcaklıkta ergiyen molibden, wofram, alüminyum ve titanyum içeren alaşım olarak tanımlanabilir.

Detaylı

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi 1 *Nedim SÖZBİR, 2 Mustafa AKÇİL and 3 Hasan OKUYUCU 1 *Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Müh. Bölümü, 54187 Esentepe, Sakarya 2

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ TR 2009/00643 B Abdulkerim YÖRÜKOĞLU * ve Günnur ULUSOY ** MTA Genel Müdürlüğü MAT Dairesi Endüstriyel Hammaddeler ve

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz ix Çevirenin Ön Sözü xi 1 Sinterleme Bilimine Giriş 1 Genel bakış / 1 Sinterleme tarihçesi / 3 Sinterleme işlemleri / 4 Tanımlar ve isimlendirme / 8 Sinterleme

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! ISIDAÇ 40 yapı kimyasalları Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa ISDAÇ 40 Kalsiyum Alüminat Çimentosu Yapı Kimyasalları Uygulamaları www.cimsa.com.tr ISIDAÇ 40, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından,

Detaylı

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI Ahşap malzeme, sahip olduğu özellikler nedeni ile yapı malzemesi olarak önemli bir yere sahiptir. Günümüz teknolojik olanakları çerçevesinde yapay ahşap

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması 1.Giriş Monolitik Refrakter Malzemelerin Teknik Bilgi Formları (Data Sheet) malzemelerin laboratuar koşullarında Standardlara uygun

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KULLANILMIŞ ALÜMİNYUM MALZEMELERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ ALÜMİNYUM HAKKINDA BİLGİ * Alüminyumun yeryüzündeki en önemli hammadde bileşiği boksit madenidir.

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

ISIDAÇ 40 Esaslı Yüksek Performanslı Beton. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

ISIDAÇ 40 Esaslı Yüksek Performanslı Beton. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi ISIDAÇ 40 Esaslı Yüksek Performanslı Beton Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi ISIDAC 40 ın Beton İmalatlarında Kullanımı - ISIDAC 40 Esaslı Beton İmalatları 20. YY başlarından bu yana üzerinde sıklıkla

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 8 İleri Teknoloji Seramikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 8 İleri Teknoloji Seramikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 8 İleri Teknoloji Seramikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Balistik korunma Uzay mekiği ısı koruma plakaları Fren diskleri (SGL Karbon AG) İleri Teknoloji

Detaylı

CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI. Microbiologist KADİR GÜRBÜZ

CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI. Microbiologist KADİR GÜRBÜZ CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI Microbiologist KADİR GÜRBÜZ Bileşimlerinde en az % 12 krom bulunan çelikler paslanmaz çeliklerdir.tüm paslanmaz çeliklerin korozyon direnci, çok yoğun ve koruyucu krom oksit ince

Detaylı

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya Yer yüzeyinin

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Danışman: Yard. Doç. Dr. Metin Özgül

Danışman: Yard. Doç. Dr. Metin Özgül Hazırlayan:Nida EMANET Danışman: Yard. Doç. Dr. Metin Özgül 1 ELEKTROSERAMİK NEDİR? Elektroseramik terimi genel olarak elektronik, manyetik ve optik özellikleri olan seramik malzemeleri ifade etmektedir.

Detaylı

3. DENEYSEL ÇALIŞMALAR

3. DENEYSEL ÇALIŞMALAR Etibor Kırka Boraks İşletmesi konsantre ve türev atıklarının duvar karosu bünye özelliklerine etkisi The effect of Etibor Kırka Borax Company's concentration and derivation wastes on the properties of

Detaylı

ISIDAÇ 40. refrakter. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. refrakter. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! refrakter Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Refrakter Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen

Detaylı

T.C. BURSA VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ

T.C. BURSA VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ EK-2 01 01 01, Metalik maden kazılarından kaynaklanan 01 01 02, Metalik olmayan maden kazılarından kaynaklanan 01 03 08, 01 03 07 dışındaki diğer tozumsu

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

İNTERMETALİK MALZEMELER. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR (DERS NOTLARI-4)

İNTERMETALİK MALZEMELER. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR (DERS NOTLARI-4) İNTERMETALİK MALZEMELER (DERS NOTLARI-4) Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR BERİLYUM: Kimyasal özellikler bakımından alüminyuma benzer. Periyodik çizelgenin II A grubunun birinci elementidir ve metallere özgü özelliklerin

Detaylı

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi METAMORFİZMA VE METAMORFİK KAYAÇLAR I en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi KAYAÇ DÖNGÜSÜ VE METAMORFİK KAYAÇLAR METAMORFİZMA Metamorfizma; Yunanca değişme anlamına gelen meta ve

Detaylı

Mineral Katkılar- Metakaolin. Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi

Mineral Katkılar- Metakaolin. Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Mineral Katkılar- Metakaolin Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Çimento İkame Malzemeleri Çimento Ġkame Malzemelerinin Temel Kullanım Sebebi Çimento Dayanıklılığını arttırmaktır Beyaz çimento sahip

Detaylı

Betonda Dayanıklılık Sorunları ve Çözümleri Alkali Silika Reaksiyonu (ASR) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Betonda Dayanıklılık Sorunları ve Çözümleri Alkali Silika Reaksiyonu (ASR) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Dayanıklılık Sorunları ve Çözümleri Alkali Silika Reaksiyonu (ASR) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Dayanıklılık - Betonda Dayanıklılık - Alkali Silika Reaksiyonu - Alkali Silika Reaksiyonuna

Detaylı

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde farklı sektörlerde doğan farklı ihtiyaçlar için (aside karşı dayanım, kararlı boyutsal yapı, yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı)

Detaylı

1.1. MET. VE MALZ. MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM 1 GİRİŞ MİSYON VE VİZYON

1.1. MET. VE MALZ. MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM 1 GİRİŞ MİSYON VE VİZYON 1.1.1. MİSYON VE VİZYON MİSYON Ülkenin bir hammadde kaynağını yüksek teknoloji ürünü olan bir malzemeye dönüştürmek VİZYON Kendine bir hedef seçerek, girişimci olmak, üreteceği malzeme için plan kurmak

Detaylı

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU . Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU Su atomizasyonu, yaklaşık 1600 C nin altında ergiyen metallerden elementel ve alaşım tozlarının üretimi için en yaygın kullanılan tekniktir. Su atomizasyonu geometrisi

Detaylı

METAL ÜRETİM TEKNİKLERİ

METAL ÜRETİM TEKNİKLERİ ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Fehmi Nair Erciyes Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Afşın Alper Cerit Erciyes Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

SÜPER BEYAZ. prekast. Yüksek performanslı beyaz çimento!

SÜPER BEYAZ. prekast. Yüksek performanslı beyaz çimento! SÜPER BEYAZ prekast Yüksek performanslı beyaz çimento! Süper Beyaz Çimento Prekast Uygulamaları Beyaz Portland Çimentosu, 100 yılı aşkın süredir dünyada; gerek estetik görüntüler elde etmek için, gerekse

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti.

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. DÖKÜM KUMLARININ ELEK ANALİZİ 1. DENEYİN AMACI Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. 2. TEORİK BİLGİLER Döküm tekniğinde ergimiş metalin içine döküldüğü kalıpların

Detaylı

AKPA KOMPOZİT PANEL TEKNİK KATALOG

AKPA KOMPOZİT PANEL TEKNİK KATALOG AKPA KOMPOZİT PANEL TEKNİK KATALOG Ekim 2013 AKPA KOMPOZİT PANEL TEKNİK KATALOG İÇİNDEKİLER 1. Alüminyum Kompozit Panel 2 2. Kompozit Panelin Avantajları 2 3. Akpa Kompozit Panel Üretim Ölçüleri 3 4. Tolerans

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, Mehmet ERTUĞRUL b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre

Detaylı

İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri. Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi

İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri. Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi Tozların Sınıflandırması 1- Fibrojenik Tozlar (solunum sistemine zararlı olanlar)

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi, 1605 Cadde, Dilek Binası BİLKENT 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 444 50 57 Faks : 0 312 265 09 06

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

Tuğla Kırıklarının Tuğla Üretiminde Kullanımı

Tuğla Kırıklarının Tuğla Üretiminde Kullanımı Tuğla Kırıklarının Tuğla Üretiminde Kullanımı Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, 13-14 Mayıs 24, izmir, Türkiye C.B. Emrullahoğlu, H. Karademir & Ö.F. Emrullahoğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon ÖZET:

Detaylı

CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ

CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ Öğr. Gör. Hakan ÜNALAN (Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu) Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN (Anadolu Üniversitesi Mimarlık Bölümü)

Detaylı