Dünya Örnekleri Işığında Tıp Eğitiminde Önemli Noktalar

Transkript

1 Dünya Örnekleri Işığında Tıp Eğitiminde Önemli Noktalar 9. Üniversite Hastaneleri Birliği Toplantısı, Haziran 2011, Erzurum Zekeriya Aktürk, Prof. Dr., Atatürk Üniversitesi, 1

2 Bu sunumda; Dünyadan tıp eğitimi örnekleri Müfredat çeşitleri Ülkemizdeki durum Gelecek projeksiyonları 2

3 Gevher Nesibe den Flexner e ve Günümüze Gevher Nesibe (1206) ilk tıp medresesi olarak kabul edilmektedir. Usta-çırak ilişkisine dayalı bir eğitim veriliyordu. Flexner (1910): uzmanlaşmayı esas alan standart bir eğitim. Günümüzde: arayışlar devam ediyor. 3

4 Millis ve Willard Raporlarından (1966) İntörnlükte, stajyerlikle elde edilen deneyimlerin gereksiz yere tekrar mı edildiği konusunda ciddi sorular sorulmuştur. Benzer sorular, intörnlük dönemi sadece kendi içinde ele alındığında asistanlık eğitiminin bir yılının gereksiz yere mi geçtiği konusunda da sorulmuştur. 4 Aile Hekimliğinin Kilometre Taşları, Millis Ve Willard Raporları, Aktürk Z., Dağdeviren N. (Çeviri Editörleri). Türkiye Aile Hekimliği Uzmanlık Derneği Yayınları, 2004, İstanbul

5 AVICENNA Tıp Veritabanı DSÖ 1953 ten beri tıp fakülteleri listesi yayınlıyor 2007 den beri DSÖ-WFME işbirliği var 1. Temel tıp eğitimi programı olmalı 2. Yüz yüze eğitim için düzenli öğrenci almalı 3. Bulunduğu ülkenin bireyleri kaydolabilmeli 4. En az bir kampüsü olmalı 5. Ülkenin resmi otoritesi tarafından tanınmalı 5

6 DSÖ/WFME işbirliği 2004 te yayınlanan rapora göre; Bölgesel ve ulusal standartlar teşvik ediliyor İç ve dış değerlendirme teşvik ediliyor 6

7 Bologna Süreci: Ana Öncelikler 1. Yaşam boyu öğrenme 2. İş bulabilirlik 3. Eğitim, araştırma, buluş 4. Öğrenci merkezli (%25 elektif) 5. Karşılaştırılabilir dereceler 6. Hareketlilik 7. Uluslararasılaşma 8. Sosyal boyut eşit erişim 9. Üç aşamalı model 10. Kalite güvencesi The Bologna Process The European Higher Education Area in the new decade (Leuven/Louvain-la-Neuve Communiqué, April 2009) 7

8 Yatay ve Dikey Entegrasyon Yatay: Yıl içerisinde değişik bölümlerin ve başlıkların birbiriyle entegrasyonu Dikey: Eğitim boyunca yıllar arasındaki müfredatın entegrasyonu 8

9 Teorik / Pratik Eğitim Dengesi PRATİK TEORİK Y I L L A R 9

10 Spiral Müfredatlar Cooper (2007). The Foundation Programme curriculum where to now? In: Monograph on the Foundation Programme. ASME, Edinburgh, Dundee 10

11 SPICES Modeli SPICES KLASİK. Öğrenen Merkezli Eğitici Merkezli Probleme dayalı Bilgi edinme (Ezber) Entegre/Multidisipliner Disiplin Temelli Topluma dayalı Hastaneye dayalı Seçmeli Standart/Tekdüze Sistematik Usta-çırak ilişkisi İstenen yeterlilik eğitimi belirler Eğitim süreci yeterlilikleri belirler Harden

12 Dünyadan Örnekler 1. Sınıf Hedef, dersleri eğitimin %40 ından az tutmak. Geri kalan zaman laboratuvarda, küçük grup tartışmalarında, vaka ve ekip temelli öğrenme, akran öğrenmesi ve simülasyonlarda geçer. 2. Sınıf 2. sınıfta eğitim boyunca haftada yarım gün bir eğiticinin yanında poliklinikte veya aile hekimliğinde Staj (Longitudinal Clerkship) da yapılır. 12

13 Probleme dayalı bir müfredat izlenir. Ardışık bloklar halinde, hastalarla erken karşılaşmayı sağlayan ve vaka yönetimini içeren bir yapı var. Yeterliliğe dayalı, longitudinal müfredat yedi başlığa odaklanmıştır: Etkili iletişim Yaşam boyu öğrenme Moral anlayış ve etik karar verme Toplum sağlığı Profesyonellik ve rol benimseme Öz farkındalık ve öz bakım Sağlığın sosyal ve kültürel boyutu 13

14 McMaster MD/PhD Derecesi 14

15 Entegre, sistem temelli bir müfredat Programın daha ilk haftalarında klinik eğitim Başka sağlık profesyonelleriyle birlikte çalışma fırsatı Dördüncü yılda derinlemesine eğitim Beşinci stajda klinik staj 15

16 Southampton Dönem 1 Dönem 2 Dönem 3 Dönem 4 60 AKTS 60 AKTS 90 AKTS 90 AKTS 16 Dönem 5 90 AKTS

17 17

18 Rochester (Çift sarmal müfredat) 18

19 Maastricht es/programmes/medicine/programmeinformation.htm 19

20 Rize Üniversitesi Dönem 1 20

21 Marmara Dönem =667 saat 21

22 Trakya Dönem 1 Tıbbi Bilimlere Giriş 364 Normal Yapı ve İşlev-Sol., Dol., Kan-Lenf., Boşaltım 280 Normal Yapı ve İşlev- Sind., Met.- Endokrin 224 Toplam

23 Atatürk Üniversitesi Dönem =689 saat Bunun 180 saati pratik (LAB+Beceri eğitimi) 23

24 24

25 Gelecek -Sanal üniversiteler?- International Virtual Medical School Health Services Management Healthcare Reimbursement Master of Business Administration - Healthcare Medical Office Administration 25

26 Walden University (ABD) Richard W. Riley College of Education and Leadership College of Management and Technology College of Health Sciences College of Social and Behavioral Sciences Center for Undergraduate Studies 26

27 Entegre Sağlık Kuruluşları Tıp Fakültesi Tıp fakültesi hastanesi Devlet hastanesi Diğer hastaneler Aile Sağlığı Merkezleri Toplum Sağlığı Merkezleri ile entegre eğitim veren bir tıp fakültesi modeli düşünülebilir 27 Eichbaum Q, An Alternative Model for Medical Education. The Permanente Journal 2010;14(3):44-49

28 Türkiye için projeksiyon Doç. Dr. Turan Buzgan, Aile Hekimliği Değerlendirme Toplantısı Ankara 28

29 Sağlıkta Dönüşüm Uygulaması Geçiş Dönemi Sonu 2017 yılından sonra Sağlık Bakanlığı birinci basamakta pratisyen hekim istihdam etmeyecek. Birinci basamakta çalışacak hekimlerde aile hekimliği ihtisası yapma şartı aranacak. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık bülteni Mart 2009 Yıl 3 Sayı 27: Sayfa

30 Sayı % 100 bin hekimin 20 bini birinci basamakta Yıllara Göre AHU/Toplam Asistan Kadroları Yüzdesi ( ) Türkiye'de Aile Hekimliği Yeni kadrolar AHU Yeni kadrolar Diğer _ _ _ _ _ _ _ _2009 Yeni kadrolar 1,1 1,1 1,1 6,8 3,6 6,3 3,7 3 Mevcut asistan 1,9 1,4 1,1 3 3,4 4,1 4,2 3,2 Mezunlar 4,8 2,8 2,5 1,9 1,4 2,7 4,8 8,6 Set T. Aktürk Z. Turkiye de Yılları Arası Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Kadroları: Nispi Artışla Birlikte Yeterli Olmaktan Uzak. Sağlıkta Nabız Dergisi 2010;26: yılında aile hekimliği uzmanlık öğrencisi sayısının 2300, eğitim merkezi sayısının 115 ve saha eğiticisi sayısının 575 olması gerektiği öngörülebilir. Gürel FS. Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi 2025 Projeksiyonu. Sağlıkta Nabız Dergisi 2010;7(26):

31 Ustaların Görüşleri Tıp eğitimi dinamik bir süreçtir Küçük grup eğitimlerine ağırlık verme Prof. Darrell Kirsch, AAME Ayaktan hastalarla daha çok zaman geçirme Standardize hastalar ve mankenlerde eğitim Sanal hastalar ve bilgisayarlı mankenler Toplumun ihtiyaçlarını takip etme Prof. Stefan Lindgren, WFME Kanıta dayalı tıp uygulaması yapan 31 Steven Louis, AMA

32 Flexner in 100. Yılında Carnegie Raporu 1. Öğrenci kayıtlarında çeşitlilik sağlanmalı 2. Standartların koordinasyonu sağlanmalı 3. Hizmet ve eğitim dengesi sağlanmalı, programlar ihtiyaca uygun hale getirilmeli 4. Eğitim hastanesi ve dekanlıklar daha fazla işbirliği yapmalı 5. Eğitim hastanesi ve dekanlıklar kaynakların şeffaf ve adil dağılımını sağlamalı 6. Tıp Eğitimi toplumun malıdır ve devlet tarafından desteklenmelidir 7. Sağlık işgücü belirleme politikaları tarafların işbirliği ile hazırlanmalı Cooke M, Irby DM, O Brien BC. Educating physicians: a call for reform of medical school and residency. San Francisco: Jossey-Bass;

33 Sonuç ve Düşünme Noktaları Tıp eğitiminde arayışlar devam etmektedir 1. Tıp eğitiminin bir kısmının uzmanlıktan sayılması 2. Uzmanlık eğitiminde tezin kaldırılması, MD/PhD programları 3. Seçmeli eğitime daha fazla önem verilmesi 4. Tıp eğitiminde tarihi köklerimiz de incelenerek Türkiye ye özgü yöntemlerin uygulanması 5. Eğitimin hastane ortamı yerine daha fazla topluma dayalı olması 6. Sağlık bilimleri temel eğitimlerin birleştirilmesi, geçişlerin kolaylaştırılması 7. Aile hekimliği uzmanlık eğitimi için ekip ve ortam sağlanması 33