İŞ YERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARI

Transkript

1 İşyerİ Açma \1 BELEDİYE VE İL ÖZEL İDARELERİNDE İŞ YERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARI Yetkili İdareler Başvuru ve Belgeler İşyerlerinin Denetimi Alınan Vergi ve Harçlar Uygulanabilecek Cezalar Kapatma ve Ruhsat İptali

2 2/ İşyerİ Açma T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yayını: 2013 Yayın No: 77 Kitabın Adı: Belediye ve İl Özel İdarelerinde İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yazar: Enver Salihoğlu Tüm yayın hakları Marmara Belediyeler Birliği ne aittir. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir; izinsiz çoğaltılamaz, basılamaz. ISBN: Baskı Yeri ve Tarihi : İstanbul, 2013 Kapak ve İç Tasarım : Özhan Yurtseven Baskı ve Cilt : 1. Baskı Adet Basım : MARMARA BELEDİYELER BİRLİĞİ Ragıp Gümüşpala Cad. No.10 Eminönü Fatih - İstanbul Tel: (PBX) Faks:

3 İşyerİ AçmA \3 BELEDİYE VE İL ÖZEL İDARELERİNDE İŞ YERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARI Yetkili İdareler Başvuru ve Belgeler İşyerlerinin Denetimi Alınan Vergi ve Harçlar Uygulanabilecek Cezalar Kapatma ve Ruhsat İptali Enver Salihoğlu

4 4/ İşyerİ AçmA

5 İşyerİ Açma \5 SUNUŞ Yeni kamu yönetimi anlayışıyla birlikte bütün kamu kurumları gibi yerel yönetimler de dönüşüm ve gelişim sürecine girmiştir. Yerel yönetimler lehine gelişen bu durum, hizmetlerin daha verimli, şeffaf, hesap verebilir ve hızlı olmasını sağlamıştır. Zaman zaman merkez-yerel arasındaki görev, yetki ve sorumluluk paylaşımındaki değişiklikler, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde farklılıklara sebep olmaktadır. Bu çerçevede ruhsat işlemlerine ilişkin bir takım yetkiler kurumlar arasında el değiştirmiş olsa da bu gün büyük oranda yerel yönetimler marifetiyle yürütülmektedir. İş yeri açma ve çalışma ruhsatı konusu da iş yerlerinin belirli bir düzene bağlanması açısından belediyelerimiz ve halkımız için oldukça ciddi bir husustur. Birlik olarak 2010 yılında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin bir çalıştay düzenlemiş ve bu çalıştay neticesinde hazırlanan rapor İçişleri Bakanlığına sunulmuştur. Yerel yönetimlerin görev alanı içerisinde bulunmakla birlikte beraberinde birçok çözüme muhtaç konunun da bulunduğu ruhsat işlemlerine ilişkin bu kitap da adeta bir rehber niteliğine haizdir. Şeffaflık, saydamlık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda geniş katılımlı bir yönetişim anlayışıyla belediye başkanları olarak halka hizmet yetiştirmenin heyecanı ve kıvancını yaşayan bizler, işyeri açma ve çalışma ruhsatları işlemlerini yürütmekle de mükellefiz. Bu mükellefiyetlik, belediyelerimizin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemlerinde, güncel, doğru ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini sağlamayı gerektirmektedir. Bu kapsamda uzun zamandan beri kendisinden gerek eğitimci olarak, gerek yazdığı makaleler ve gerekse kitapları ile faydalandığımız Merkez Valisi Sayın Enver Salihoğlu tarafından hazırlanan ve yetkili idarelerin görevlilerine olduğu kadar ruhsat sahiplerine de rehberlik etmesini amaçlayan Belediye ve İl Özel İdarelerinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları isimli eserimizin hayırlara vesile olmasını niyaz ediyor, belediyelerimizin istifadesine sunuyoruz. Recep Altepe Birlik Başkanı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı

6 6/ İşyerİ AçmA

7 İşyerİ Açma \7 ÖNSÖZ İş yerlerinin açılması çalışma hayatının ilk adımıdır. İş yerlerinin belirli bir düzene bağlanması ve kaydı kamu düzenini ilgilendirir. Bu da iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile sağlanır. Demokratik ülkelerde bu yetki genel olarak yerel yönetimlere verilmişken ülkemizde yerel yönetimlerin bu konudaki yetkileri oldukça sınırlı kalmıştı. Her iş yeri için farklı koşullar belirlenmesi doğru olmakla birlikte farklı kamu kurumlarının yetkilendirilmesi yersiz bürokrasiye ve zaman kaybına yol açıyordu. Bunun önüne geçilmesi için 1987 yılında çıkarılan 3572 sayılı Kanun bu konuda genel ve ortak hükümler getirmiş, iş ve işlemlerin basitleştirilmesi sağlanmış, fakat yerel yönetimlere fazla yetki verilmemişti. Daha sonra bu konudaki yetkilerin yerel yönetimlere devri ile ilgili çeşitli düzenlemeler yapılmıştır.2004 yılında yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 2005 yılında yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleme konusunda yetkiler büyük ölçüde yerel yönetimlere devredilmiştir. Ancak, birçok konuda olduğu gibi işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile konusunda da yerel yönetimlere devredilen bu yetkilerin bir kısmı daha sonra çıkarılan mevzuatla Merkezi Yönetim kuruluşlarına aktarılmıştır. Şüphesiz yetişmiş personel ve teknik donanım yetersizliği nedeniyle küçük belediyelerin bu konularda hataları olabilir. Bu eksikliklerin diğer yerel yönetimler ve gerektiğinde Merkezi Yönetimin desteğiyle giderilerek bu konudaki son karar ve yetkiler yerel yönetimlere bırakılmalıdır. Bu çalışma, iş yeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilgili olarak belediye personeline verilen derslerin genişletilmiş biçimidir. Bilimsellik iddiası yoktur. Kaynakça kullanılmamış, tamamen özgün ve uygulamaya yönelik olarak hazırlanmıştır. Kitabın yetkili idarelerin görevlilerine olduğu kadar ruhsat sahiplerine de rehberlik etmesi amaçlanmıştır. Konu tarih ve sayıları verilen İçişleri Bakanlığının genelge ve görüşleri, yayınlanmış ve yayınlanmamış idari yargı kararları ile zenginleştirilmiş, gerekli yerlerde kişisel yorumlara yer verilmiştir.

8 8/ İşyerİ Açma Kitabın hacmini genişletmemek için kolay ulaşılan mevzuat metinleri eklenmemiş, yargı kararları konunun açıklanmasını sağlayacak biçimde özetlenmiştir. Bu çalışma esnasında eleştirileri ve katkılarından dolayı Mülkiye Başmüfettişi Adnan Gürsoy a, yargı kararlarına ulaşmamı sağlayan Danıştay üyesi Selami Demirkol a, kitabın basımını yapan Marmara Belediyeler Birliği Başkanı Recep Altepe ye teşekkür ediyorum. Yararlı olması dileğiyle Enver SALİHOĞLU

9 İşyerİ Açma \9 İçindekiler SUNUŞ...5 ÖNSÖZ...7 I. GİRİŞ...15 A. İşyeri:...15 B. Ruhsat:...16 C. Yetkili idare:...17 a. Tanımı...17 b. Kapsamı:...17 c. Ruhsatın onayı ve imzalanması:...18 ç. Belgeler:...18 II. RUHSAT ÇEŞİTLERİ:...21 A. Sıhhi iş işyerlerinin ruhsatları:...21 a. Sıhhi iş yerinin tanımı ve kapsamı:...21 b. Başvuru:...22 B. Gayrisıhhi işyerlerinin ruhsatları:...25 a. Gayrisıhhi işyerinin tanımı ve kapsamı:...25 b. Başvuru:...26 c. Madencilik faaliyeti işyerlerine ilişkin özel düzenlemeler:...27 ç. İnceleme:...29 d. Sağlık koruma bandı:...32 e. ÇED raporu:...32 f. Deneme izni:...33 g. Açma izni ve beyanın doğrulanması:...34 ğ. İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi işyerleri:...35 h. Diğer hususlar:...36 C. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatları :...37 a. Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin tanımı ve kapsamı:...37 b. Başvuru için gerekli belgeler:...38 c. İçkili yer bölgesinin belirlenmesi:...38 ç. İçkili yerlerle ilgili dikkat edilecek hususlar:...45 d. İnternet kafeler:...47 e. Kitaplık kurulması:...49 Ç. Gezici iş yerlerinin ruhsatları:...50 a. Genel olarak gezici işyerleri:...50 b. Pazar yerleri:...52 D. Geçici işyeri açma ruhsatları:...53

10 10/ İşyerİ Açma III. İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI VERME YETKİSİ BELEDİYEYE VEYA İL ÖZEL İDARESİNE AİT OLMAYAN YERLER...55 A. Genel olarak istisnalar:...55 B sayılı Kanun da yer alan istisnalar:...57 C. Organize sanayi bölgesi içindeki işletmeler:...59 a. Organize sanayi bölgelerine:...59 b. Tarıma dayalı organize sanayi bölgelerine:...59 Ç. Serbest bölgelerdeki işyerleri:...60 D. Hayvancılıkla ilgili yerler:...60 a. Hayvan satış yerleri:...60 b. Hayvan hastaneleri:...61 c. Hayvanat bahçeleri:...62 E. Özel hastaneler:...63 F. Sivil ulaşıma açık havaalanları ile bunların bünyesinde bulunan her türlü tesisler:...63 G. Patlayıcı madde üretim ve satış yerleri:...65 Ğ. Özel öğrenci yurtları:...65 H. Bankalar:...66 I. Özel öğretim kurumları:...67 İ. Yüzer Otel, Yüzer Lokanta veya Benzeri Tesisler;...68 J. Seçim büroları:...71 K. Turizm tesisleri:...71 a. Deniz turizmi tesisleri:...71 b. Turizm alan ve merkezleri:...71 L. Bazı yatırımlara ilişkin işyerleri:...72 M. Dernek lokalleri:...73 N. Kurumların lokalleri:...74 O. Eczaneler:...75 Ö. Reklam ajansları:...75 P. Su ürünleri üretim yerleri:...76 R. Kıyı tesisleri:...76 S. Madencilik faaliyetlerine ilişkin tesisler:...77 Ş. Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerleri;...78 T. Yük ve yolcu terminalleri, kapalı ya da açık otoparklar:...79 U. Özel hal ve mezbahalar:...79 Ü. Birinci sınıf gayrisıhhi müesseseler:...79 V. Genelevler:...80 Y. Semt pazarları ve üretici pazarları:...81 Z. Okul kantinleri:...82

11 İşyerİ Açma \11 IV. YETKİLİ İDARELERİN İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI VERİLEN YERLERDE DİKKAT EDECEĞİ DİĞER HUSUSLAR...85 A. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hususlar:...85 B. Mülkiyetle ilgili hususlar:...86 C.İmarla ilgili hususlar:...88 a.yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni olmayan yapılarda durum:...89 b. Özel yapı şekli gerektiren işyerleri:...90 c. Engellilerle ilgili düzenlemeler:...92 ç sayılı Kanun un geçici 1. maddesinde sayılan yerler:...93 Ç. Emniyet ve asayiş durumu:...94 a. Genel asayiş yönünden:...94 b. Trafik güvenliği önünden:...94 c. Kimlik bildirme:...94 D. Bazı yerlere yakınlık durumu:...95 a. Eğitim kurumlarına:...95 b. Meskun yerlere:...98 c. Hükümet binaları ve mabetlere:...99 ç. Karayolu kenarı, otogar ve otobüs terminallerine: E. Çevre ile ilgili hususlar: a. Lisanslar: b. Atıklar: c. Sağlık koruma bandı: F. Yangın ve patlayıcılara karşı önlemleri: a. Patlayıcı kullanılması: b. Yangından koruma tedbirleri: G. Yabancıların açacağı işyerleri: Ğ. Birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerleri: H. Ruhsat verilen işyerlerinden alınacak vergi ve harçlar: a. İşyeri Açma İzin Harcı: b. Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsat Harcı: c. İlan ve Reklam Vergisi: ç. Çevre Temizlik Vergisi: d. Eğlence Vergisi: e. Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene ve Denetleme Harcı: f. İşyerlerinden ruhsat hizmeti karşılığı ücret alınması: g. Vergi ve harçlarla ilgili uzlaşma: I. Diğer hususlar: a. Ustalık belgesi: b. Sicil tasdiknamesi ve oda üyelik belgesi: c. Fiyat tarifeleri: ç. İşyerine asılacak levhalar: d. Açılma ve kapanma saatleri: e. Canlı müzik yapılan yerler: İ. İşyerinin devri veya nakli halinde ruhsatın durumu: a. İşyerinin devri: b. İş yerinin faaliyet konusunun değiştirilmesi: c. İş yerinin miras yolu ile intikali: ç. Binada tadilat yapılması:...133

12 12/ İşyerİ Açma d. İşyerinin taşınması: J. İşyerinde çalışan personel: a. Mesul müdür: c. Diğer personel: ç. Personelle ilgili bildirim: V. İŞYERLERİNİN DENETİMİ A. Açılma Şartları Yönünden: a. Beyanın doğruluğunun teyidi: b. Gayrisıhhi işyerlerinin denetimi: B. Faaliyet esnasında: a. Turizm belgeli yerlerin denetimi: b. Diğer işyerlerinin denetimi: c. Çalışanlar yönünden yapılan denetim: ç. Genel güvenlik yönünden denetim: d. Gürültü kirliliği yönünden denetim: e. Genel sağlık, iş ve işçi sağlığı ile ilgili denetimler: f. İnternet kafelerin denetimi: g. Spor tesislerinin denetimi: ğ. Gıda işyerlerinin denetimi: h. Hal ve pazar yerlerinin denetimi: ı. İşyerlerinin fiyat tarifelerinin denetimi: i. Ölçü ve tartı aletlerin denetimi: VI. İŞ YERLERİNİN FAALİYETTEN MEN EDİLMESİ VE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATININ İPTALİ: A sayılı Kanun a ve Yönetmelik e göre: a. Sıhhi işyerleri: b. Gayrisıhhi işyerleri: c. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri: B sayılı Kanun a göre: C sayılı Kanun a göre: Ç sayılı Kanun a göre: a. Geçici süreli faaliyetten men: b. Geçici faaliyetten men süresinin kısaltılması: c. Ruhsatın iptali: D sayılı Kanun a göre: E sayılı Kanun a göre: F sayılı Kanun a göre: G. Kapatma kararı ve uygulanması: a. Kararı verecek merci: b. Tebliğ: c. Uygulama: Ğ. İşin durdurulması:...170

13 İşyerİ Açma \13 VII. İŞYERLERİNE VERİLEBİLECEK İDARİ PARA CEZALARI A sayılı Kanun a göre: B. 394 sayılı Kanun a göre: C sayılı Kanun a göre: Ç sayılı Kanun a göre: a. Belediyenin görevleri kapsamında: b. Diğer eylemler: D sayılı Kanun a göre: E sayılı Kanun a göre: F sayılı Kanun a göre: G sayılı Kanun a göre: Ğ sayılı Kanun a göre: H sayılı Kanun a göre: I sayılı Kanun a göre: İ sayılı Kanun a göre: J sayılı Kanun a göre: K sayılı Kanun a göre: L sayılı Kanun a göre: M sayılı Kanun a göre: N sayılı Kanun a göre: O sayılı Kanun a göre: Ö sayılı Kanun a göre: P sayılı Kanun a göre: R sayılı Kanun a göre: S sayılı Kanun a göre: Ş sayılı Kanun a göre: T sayılı Kanun a göre: U sayılı Kanun a göre: Ü sayılı Kanun a göre: V sayılı Kanun a göre: Y. İdari para cezalarında usul ve itiraz: a. Usul: b. Yetkili merci: c. Tebliğ: ç. Tahsilat: d. Zaman aşımı: e. İdari para cezalarına karşı başvuru:...195

14 14/ İşyerİ AçmA

15 İşyerİ Açma \15 I. GİRİŞ A. İşyeri: Türk Dil Kurumunun yayınladığı Türkçe Sözlük te iş yeri: Bir görevin yapıldığı yer, İşçinin bir sözleşmeye göre çalıştığı yer olarak açıklanmıştır sayılı İş Kanunu nun 2. maddesinde iş yeri İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve meslekî eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür biçiminde tanımlanmıştır sayılı İş Sağlığı ve İş Güvenliği Kanunu nun 3. maddesinde ise İşyeri: Mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyonu, olarak açıklanmıştır sayılı Sendikalar Kanunu nu 2. maddesinin 8. fıkrasında da İşyeri: İşin yapıldığı yere denilir ifadesi yer almıştır. Kimlik Bildirme Kanununun Uygulanması İle İlgili Yönetmelik in 3. maddesine göre iş yeri her türlü ticarethane, tüccar yazıhanesi, ocak veya şantiye fabrika ve imalathane ve atölye, depo, antrepo, ardiye, mağaza ve dükkân, banka ve banker dairesi, ikraz ve istikraz müessesesi, imtiyazlı ve imtiyazsız anonim, kooperatif, limitet, komandit ve kollektif

16 16/ İşyerİ Açma şirket gibi çalışma konusu mal veya para ticareti olan, dolayısı ile belirli yerinde para veya mal bulunduran veya hizmet arz eden ve amacı doğrultusunda maddi iş yapan özel veya kamu kuruluşlarını ifade eder. Mevzuattaki bu açıklamalara rağmen işyerinin tanımında tereddütler ortaya çıkmaktadır. Danıştay Sekizinci Dairesi tarihli ve E.2009/4635, K.2012 /4210 sayılı kararında kooperatif irtibat bürosunu dükkân benzeri işyeri saymış, reklam ajansını ise 3572 sayılı Kanun kapsamında işyeri olarak değerlendirmemiştir sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun da ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Yönetmelik te işyerinin tanımı yapılmamıştır. Yönetmelik te sıhhi iş yeri, gayrisıhhi iş yeri ve umuma açık istirahat ve eğlence yerinin ayrı ayrı tanımları yapılmıştır. B. Ruhsat: Ruhsat sözcüğü dilimize Arapçadan girmiş olup; izin, müsaade, izin belgesi anlamlarına gelmektedir. İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 3. maddesinde ise, işyeri açma ve çalışma ruhsatı Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade eder, Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 4. maddesinde de r) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesislerin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade eder biçiminde açıklanmıştır. Ruhsat yetkili idarenin verdiği izni gösteren yazılı bir belgedir. Belirli bir şekle bağlı olması gerekmez. Ancak ruhsat Yönetmelik eki Örnek: 5 te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.

17 İşyerİ Açma \17 C. Yetkili idare: a. Tanımı İş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemleri yapma ve ruhsatları düzenleme yetkisi olan idarelere yetkili idare denir. Yetkili idare bazı istisnalar dışında başka bir kurum ya da kuruluşun iznini almadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenler. b. Kapsamı: b.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 3. maddesinde yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu alanlarda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, diğer belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgelerinden de organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini ifade eder. biçiminde tanımlanmıştır. b sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu nun 4. maddesine göre organize sanayi bölgelerinde yetkili idare bölge yönetimidir. b.3. Özel kanunlarda belirlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatlarında ilgili kuruluş yetkili idaredir. b sayılı Kanun a ve Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği ne göre, maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu na göre verilen jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ruhsatına ilişkin yetki ve görevlerde il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde yetkili idare valiliktir. b sayılı Kanun un 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (l) bentleri ile 80. maddesi, 3572 Sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun un 3. maddesi, 5216 sayı-

18 18/ İşyerİ Açma lı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nu 7. maddesi, 5302 sayılı İl Özel idaresi Kanunu nun 6. maddesi ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Yönetmelik uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatları yetkili idarelerce verilir. c. Ruhsatın onayı ve imzalanması: İş yeri açma ve çalışma ruhsatları yetkili idarenin en üst amiri tarafından onaylanır ve imzalanır. Yönetmelik in 8. maddesinin 2. fıkrasında İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; denilmiştir. Yetkili idareler bakımında üst amirler: c sayılı Belediye Kanunu nun 37. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre üst amir belediyelerde belediye başkanıdır. Başkan bu yetkisini aynı Kanun un 42. maddesine göre yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilir. Bunlar, belediye başkan yardımcıları ve birim müdürleri. Büyükşehir belediyelerinde, genel sekreter, genel sekreter yardımcıları, daire başkanları ve müdürlerdir. c sayılı Kanun un 30. maddesine göre, il özel idaresinde en üst amir validir. Vali bu yetkisini aynı Kanun un 32. maddesine göre, vali yardımcılarına ve yönetici konumunda bulunan genel sekreter, genel sekreter yardımcısı, daire başkanı veya birim müdürlerine devredebilir. c.3. Organize sanayi bölgelerinde bölge başkanıdır. Başkan bu yetkisini bölge müdürüne devredebilir. c.4. Madencilik faaliyetlerine ilişkin ruhsatlarda valilik adına en üst amir validir. Vali bu yetkisini vali yardımcılarına ve ilgili il müdürüne devredebilir. ç. Belgeler: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik e tarih ve 2012/2958 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen Ek-1. maddede işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi sırasında istenen bazı belgelerin yetkili idare görevlileri tarafından ilgili birimlerden temin edilmesi öngörülmüştür. Buna göre:

19 İşyerİ Açma \19 ç.1. Sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması sırasında başvuru sahibi tarafından mevzuat gereği istenen herhangi bir belgenin aslının getirilmesi hâlinde, bu belgenin sureti, aslına uygunluğu kontrol edildikten sonra yetkili idarece görevlendirilen personel tarafından isim ve unvan yazılarak tasdik edilir. Başvuru sahiplerinden ayrıca belgelerin asıllarını veya noter onaylı suretlerini yetkili idareye teslim etmeleri istenemez. ç.2. Yetkili idare, kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği başvuru sahibince beyan edilen bilgi ve belgeleri başvuru sahiplerinden talep edemez. ç.3. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvurusunda bulunan gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğunun tespitinde başvuru formunda beyan etmiş oldukları Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaraları esas alınır. Yetkili idare başvuru sahibinin kimlik bilgilerine Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişir. Başvuru sahiplerinden, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı dışında kimlik bilgilerinin teyidi için nüfus cüzdanı sureti, nüfus kayıt örneği, ikametgâh ilmühaberi, fotoğraf veya kimlik bilgilerine ilişkin başkaca bir belge talep edilemez. ç.4. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvurusunda bulunanların vergi mükellefiyet kaydı bilgileri başvuru formunda beyan etmiş oldukları vergi numaraları ve bağlı bulundukları vergi dairesi adı esas alınarak e-vergi levhası sorgulamasıyla teyit edilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvuruları sırasında başvuru sahiplerinden vergi levhası sureti veya vergi mükellefiyetine ilişkin başkaca bir belge talep edilemez.

20 20/ İşyerİ AçmA

21 İşyerİ Açma \21 II. RUHSAT ÇEŞİTLERİ: 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında yetkili idarece verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatları üç grupta toplanır. A. Sıhhi iş işyerlerinin ruhsatları: a. Sıhhi iş yerinin tanımı ve kapsamı: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 4. maddesine göre Sıhhî müessese: Gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyerini ifade eder. Sıhhi işyerlerinin nereler olduğu ve bunlarda aranacak vasıflar Yönetmelik e Ek-I sayılı cetvelde gösterilmiştir. Bu cetvelde işyerlerinin taşıması gereken asgari ortak şartlar sayılmış, ayrıca her işyerinin kendi çalışma şartlarına göre taşıması gereken özellikler sıralanmıştır. Buna göre: 1- İşyeri amaca uygun bir şekilde tasarlanmış, temiz ve aydınlık olacaktır. 2- İşyerinin havalandırma tertibatı bulunacak; ısıtma ve havalandırma soba, kalorifer veya klima sistemlerinden uygun olanı ile yapılacaktır. 3- Tek ruhsatla açılan ve birden fazla faaliyet alanı bulunan işyerlerinde her faaliyet dalı için ilgili bölümlerde öngörülen şartlar ayrıca aranacaktır. 4- On kişiden fazla çalışanı bulunan müstakil işyerlerinde dinlenme yeri, kıyafet değiştirme kabini, bay ve bayan için ayrı tuvalet bulunacaktır. Ancak birden fazla işyerinin bulunduğu iş hanı, iş merkezi, pasaj, gar, terminal gibi yerlerde ortak kullanıma ayrılmış yeter sayıda lavabo ve tuvalet varsa, buralarda açılan işyerleri için ayrıca tuvalet ve lavabo şartı aranmaz. 5- İşyerinde üretilen çöp ve benzeri atıkların toplanması ve muhafazası için gerekli tedbirler alınacak ve atık suyun uygun bir şekilde tahliye edilmesini sağlayacak bağlantı bulunacaktır.

22 22/ İşyerİ Açma 6- Yiyecek ve içecek satılan, depolanan ve servisi yapılan işyerlerinde, yiyeceklerin hazırlandığı bölümlerin tabanları, duvarları ve yiyeceğin temas ettiği yüzeyler seramik, mermer, paslanmaz çelik gibi kolay temizlenebilir, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir; tavanlar buğulanmayı, küflenmeyi, pislik birikmesini önleyecek; kapılar, kolay temizlenebilir ve gerektiğinde dezenfekte edilebilir nitelikte olacaktır. Yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sistemi kurulacaktır. Bardak ve tabaklar cam veya porselen; kaşık, çatal ve bıçak paslanmaz çelikten olacaktır. 7- İtfaiye raporu alması gerekmeyen işyerlerinde çalışanların ve müşterilerin güvenliğini sağlamak amacıyla yangına karşı önlemler alınacaktır. 8- Umuma açık istirahat ve eğlence yerleriyle, kişilerin yoğun olarak giriş-çıkış yaptığı diğer işyerlerinde giriş ve çıkışlar ayrı kapıdan olacak ve yangına karşı ayrıca tahliye çıkışı bulunacak, yangın çıkışları ışıklı tabela ile gösterilecektir. 9- Umuma açık istirahat, eğlence ve konaklama yerleriyle lokantalarda ve pastanelerde şehir şebekesine bağlı su bulunacak, sigara içilen ve içilmeyen bölümler duvar veya camla ayrılacaktır. 10- Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, konaklama yerleri, düğün salonları, lokantalar ve benzeri işyerlerinde bulunan tuvaletlerin zeminleri ve duvarları mermer, seramik ve mozaik gibi kolay temizlenebilir, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir malzemelerle kaplı olacaktır. Tuvalet ile mutfak yan yana olmayacaktır şeklinde ortak şartlar düzenlenmiştir. b. Başvuru: b.1. Sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı için başvuru Yönetmelik eki (Örnek: 1) Sıhhi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Başvuru/Beyan Formu doldurularak dorudan yetkili idareye yapılır. Yukarıda açıklandığı gibi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik e tarih ve 2012/2958 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen Ek Madde-1 e göre, idarece temin edilecek belgeler başvuru sahibinden istenmez.

23 İşyerİ Açma \23 c.2. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvurusunda bulunan gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğunun tespitinde başvuru formunda beyan etmiş oldukları Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaraları esas alınır. Yetkili idare başvuru sahibinin kimlik bilgilerine Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişir. Başvuru sahiplerinden, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı dışında kimlik bilgilerinin teyidi için nüfus cüzdanı sureti, nüfus kayıt örneği, ikametgâh ilmühaberi, fotoğraf veya kimlik bilgilerine ilişkin başkaca bir belge talep edilemez. c.3. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvurusunda bulunan ticaret siciline kayıtlı gerçek ve tüzel kişilerin ticaret sicil kayıtları hususunda başvuru formunda beyan etmiş oldukları ticaret sicil numaraları ve kayıtlı oldukları ticaret sicili müdürlüğünün adı esas alınır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alma başvuruları sırasında başvuru sahiplerinden ticaret odası kayıt belgesi veya ticaret sicil gazetesi talep edilemez. Başvuru sahibinin ticaret sicil gazetesi bilgileri Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi Müdürlüğünün kurumsal internet sayfası üzerinden yapılacak ticaret sicil gazetesi sorgulaması ile teyit edilir. Ancak, başvuru sahibinin ticaret sicil kayıtları tarihinden önce Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanmış ise başvuru sahibinden Ticaret Sicil Gazetesi talep edilir. c.4. Başvuru sahibinin mülk sahibi olması ve tapu kayıtlarına idare tarafından erişilmesinin mümkün olduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden tapu sureti alınmaz; yalnızca beyan ile tapu kayıtlarına ulaşılması için gerekli bilgiler alınır. Mülkiyet beyanının doğruluğu yetkili idarelerce Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden teyit edilir. c.5. Başvuru sahiplerinden başvuru sırasında ruhsat harçlarının yatırıldığına dair makbuzlar istenmez; beyan esas alınır. Harçların yatırıldığına dair beyanın doğruluğu yetkili idarece kendi kayıtlarından teyit edilir. c.6. Yetkili idare tarafından verilen ve daha önce verilmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin bilgiler elektronik ortamda kayıt altına alınır ve gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla elektronik ortamda paylaşılmak üzere hazır hâle getirilir.

24 24/ İşyerİ Açma Başvuru sahiplerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru işlemleri sırasında istenen yapı kullanma izin belgesi bilgilerine Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişim için gerekli bilgiler başvuru sahiplerinden talep edilir. Yetkili idare, başvuru sahiplerine ait yapı kullanma izin belgesi bilgilerine Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişememesi durumunda yapı kullanma izin belgesinin suretleri veya kurumca onaylı suretlerini başvuru sahiplerinden talep edebilir. ifadeleri yer almıştır. Bu düzenleme karşısında yetkili idarece e-devlet kayıtları üzerinden temini mümkün bilgi ve belgelerin istenmesi mümkün değildir. c.7. Yönetmelik in 19.maddesi uyarınca, yetkili idare, ilgilinin beyanının doğruluğunu bir ay içinde araştırmak zorundadır. Eksik varsa 15 gün ek süre verilir. Bu süre içinde eksiklik giderilmezse ruhsat iptal edilir ve işyeri kapatılır. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B050MAH / ( ) sayılı görüşünde de: ruhsat almak için başvuru yapmış, ancak işyerini yönetmeliğe uygun hale getirmeye veya eksik evraklarını tamamlamaya çalışan başvuru sahibinin, eksikliklerini giderinceye kadar geçecek süre içinde işyerinin kapatılıp kapatılmayacağı sorulmaktadır tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2 de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur. Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6 da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.

25 İşyerİ Açma \25 Ancak, kural olarak ruhsat almadan açılan işyerinin usulüne göre ruhsat alınıncaya kadar kapatılması gerekmektedir denilmiştir. Bu durumda bütün işlemlerin tamamlanıp iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yerinin faaliyete geçirilemeyeceği anlaşılmaktadır. B. Gayrisıhhi işyerlerinin ruhsatları: a. Gayrisıhhi işyerinin tanımı ve kapsamı: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 4. maddesine göre gayrisıhhî müessese: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri ifade eder. Aynı maddede gayrisıhhi müesseselerin sınıfları aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır: Birinci sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken işyerlerini, İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerden mutlaka uzaklaştırılması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken işyerlerini, Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken işyerlerini ifade eder. Gayrisıhhi müesseseler Yönetmelik e ekli Ek-2 listede sayılmıştır. Bu listede hidro-elektrik santralleri (HES) ve LPG üretim tesisleri kapasitesine bakılmaksızın ikinci sınıf gayrisıhhi müessese sayılmıştır. Bunlara belediye sınırları içinde belediyeler, diğer yerlerde il özel idaresi, organize sanayi bölgelerinde bölge yönetimi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilir. Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği kapsamındaki gayrisıhhi işyerleri bu Yönetmelik eki listede sayılmıştır.

26 26/ İşyerİ Açma b. Başvuru: Gayrisıhhi işyerleri için Yönetmelik eki Örnek-2 Gayrisıhhi Müessese Açma Ruhsatı Başvuru /Beyan Formu doldurularak yetkili idareye başvurulur. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 22. maddesinde birinci sınıf gayrisıhhi müesseselere ilişkin başvurularda istenen belgeler sayılmıştır. Yetkili idarece temin edilecek belgelerle ilgili açıklamalar yukarıda yapılmıştır. Belgeler buna göre tamamlanır. b.1. Yer seçimi ve tesisi kurma için gerekli belgeler: 1.1. Başvuru formu 1.2. İşletmenin kurulacağı yeri gösteren plan örneği, birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler içinde yer alan madencilik tesislerinde ise üretim faaliyetleri ile faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesislerin yerleşim yerinin son durumunu gösteren uygun ölçekli harita, b.1.3. İlgili incelme kurulu tarafından hazırlanacak yer seçimi ve tesis kurma raporu, b.1.4. Çevre kirlenmesini önlemek amacıyla alınacak tedbirleri gösterir proje, b.1.5. Şehir şebeke suyu bulunmayan yerlerde içme ve kullanma suyunun hangi kaynaktan sağlandığını belirten belge ile suyun biyolojik ve kimyasal analizini gösterir rapor, b.1.6. Madencilik faaliyetinde bulunulacak tesisler için ayrıca maden arama ruhsatı veya işletme ruhsatı ile Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği kapsamında alınmış rapor. Gayrisıhhi işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında yukarıda sıhhi işyerleri için açıklandığı Yönetmelik in ek-1 maddesi kapsamında sayılan bilgi ve belgeler ruhsatı düzenleyecek yetkili idare tarafından e-devlet kayıtlarından doğrudan sağlanır. b.2. Ruhsat için gerekli belgeler: b.2.1. Başvuru formu, b.2.2. Sağlık koruma bandının işaretlendiği vaziyet planı örneği, birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler kapsamında yer alan madencilik tesislerinde ise sağlık koruma bandının işaretlendiği ve maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesislerin yerleşiminin son durumunu gösteren uygun ölçekli harita,

27 İşyerİ Açma \27 b.2.3. Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiye raporu, b.2.4. Sorumlu müdürün adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve sorumlu müdür sözleşme tarihinin beyanı, b.2.5. Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi. b.2.6. Açılma izni raporu. b.2.7. Maden mevzuatı uyarınca ruhsat veya sertifika alan başvuru sahiplerinden tapu ya da kira sözleşmesi istenmez. Maden üretim faaliyetleri veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesini müteakip işletme faaliyete geçtikten sonra bir yıl içinde il özel idaresine verilir. (6360 sayılı Kanun un 1. maddesi ile il özel idaresi kaldırılan illerde bu yetki valiliklerce kullanılacağından bu belgeler valiliğe verilir.) c. Madencilik faaliyeti işyerlerine ilişkin özel düzenlemeler: Maden Kanunu nu 7. maddesi ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği ne Tarihli Resmi Gazete yayınlanan Yönetmelik le değiştirilen maddeleri ve bu Yönetmelik e eklenen; 82/A, 82/B, 82/C,82/Ç, 82/D, 82/E maddelerde madencilik faaliyeti yürütülen işyerlerinde aranacak genel ve özel şartlar açıklanmıştır. Anılan Yönetmelik in 77. maddesine göre: a) Çevre kirliliğine neden olmamak ve insan sağlığına zarar vermemek için ilgili mevzuatta öngörülen hükümler e uymak, b) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirleri almak, c) Karayolu kenarındaki madencilik faaliyetlerinin yapıldığı yerler için karayolu trafik güvenliğini sağlamak, ç) Madencilik faaliyetleri sırasında patlayıcı madde kullanılan yerlerde 27/11/1973 tarihli ve 7/7551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük ve 14/8/1987 tarihli ve 87/12028

28 28/ İşyerİ Açma sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük hükümlerine uygun tedbirleri almak. Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder 78. maddesine göre: Yönetmelik eki (Örnek: 1) form doldurulduktan sonra yetkili idareye başvurulur: Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren bu Yönetmeliğin eki Örnek 3 te yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, başvuru sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 82/B maddesine göre madencilik faaliyeti yürütülecek gayrisıhhi işyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı için gerekli belgeler şunlardır; c.1. Başvuru formu, c.2. Maden ruhsatı, c.3. Genel Müdürlük tarafından mahallinde yapılan inceleme üzerine düzenlenen tetkik heyeti raporu, c.4. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınmış karar, c.5. Birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler için sağlık koruma bandının işaretlendiği ve maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesislerin yerleşiminin son durumunu gösteren harita, c.6. Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alınacağına dair taahhütname, c.7. Sorumlu müdür sözleşmesi (birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler için), c.8. Gerekiyorsa emisyon izni, c.9. Gerekiyorsa deşarj izni.

29 İşyerİ Açma \29 Yukarıda sayılan belgelerden Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında hazırlanarak ilgili idareye verilenler, işyeri açma ve çalışma ruhsatlandırılması sürecinde yeniden aranmaz. Maden mevzuatı uyarınca ruhsat veya sertifika alan başvuru sahiplerinden tapu ya da kira sözleşmesi istenmez. Sorumlu müdür sözleşmesi ile emisyon ve deşarj izni işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesini müteakip işletme faaliyete geçtikten sonra istenir. Maden ruhsatlı alanlarda; Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 82/A maddesine göre, ÇED olumlu kararı verilen maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesisler ile deneme izni sonunda çalışmasında sakınca bulunmadığı anlaşılan birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesisler bu Yönetmeliğin eki Örnek 1 deki başvuru ve beyan formunun doldurularak teslimi üzerine yetkili idareler tarafından başka bir bilgi ve belge istenmeden yedi gün içinde ruhsatlandırılır. (Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olsa da maden alanlarında ruhsatlandırma yetkisi il özel idarelerine, il özel idaresi kaldırılmış illerde bu yetki valiliklere aittir.) ç. İnceleme: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 15. maddesinin 1. fıkrasında uyarınca İl özel idarelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere valinin veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve tarım birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre gerektiğinde vali tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşur denilmektedir. Bu kapsamda kurul vali tarafından oluşturulur. Aynı maddenin 2. fıkrasında Büyükşehir belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve küşat birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdür-

30 30/ İşyerİ Açma lüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre belediye başkanı tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşur. İl belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, üçüncü fıkrada belirtilen esasa göre oluşturulur. Kurulların oluşturulması sırasında yeterli teknik ve uzman elemana sahip olmayan belediyeler, kurulların oluşturulması için valilikten eleman görevlendirilmesini talep edebilir. Kurul üyelerinin değiştirilmesi her zaman mümkündür. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH / sayılı görüşünde İncelemeye katılamayacak olanların yerine başka personel görevlendirilir. Bu hüküm çerçevesinde, inceleme kurulunca işyeri açma ve çalışma ruhsatı için yapılan başvuru hakkında rapor hazırlanacak olup, rapor yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi tarafından değerlendirilerek ruhsat verilip verilmeyeceğine karar verilecektir. İnceleme kurulunca rapor hazırlanırken işyerinin açılması için uygun görüş verilmediği takdirde gerekçe belirtilecek olup, inceleme kurulunun karar vermek için oylama yapıp yapmayacağına dair Yönetmelikte bir hüküm mevcut değildir. Kurul oylama yaparak karar verecekse de, buna engel bir durum bulunmamaktadır. Ancak, oylamada karşı oy kullanan şerh düşebilecektir. Sonuç olarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için inceleme kurulu raporu değerlendirilirken, kurulun çoğunluğu tarafından verilen kararların dikkate alınmasında sakınca bulunmamakta olup, ruhsat verilip verilmeyeceğine bu konudaki yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi tarafından karar verilecektir denilmiştir. Bu konuda dikkat edilmesi gereken husus son kararın ruhsatı verecek makama ait olduğudur. Ancak kurul raporu konunun yargıya intikali halinde delil olarak değerlendirilebilir. İnceleme kurulu kararı kesin ve uygulanabilir bir karar olmadığından bu karar karşı yargı yoluna başvurulamaz. Birinci sınıf gayrisıhhi yer inceleme raporu Yönetmelik eki (Örnek: 2) ye uygun olarak düzenlenir. İnceleme raporunda: İş yerinin imar planındaki yeri, inşaat projesi, yapı malzemesi, çalışacak personel sayısı, özel yapı gerektiriyorsa durumu, engelli giriş ve çıkışını kolaylaştıracak düzenlemeler, trafik

31 İşyerİ Açma \31 güvenliği, itfaiye raporu, çevre izni, tehlikeli atıkla ilgili lisans belgesi ayrı ayrı ele alınır. Varsa muhalif olanların görüşleri de rapora açıkça yazılarak bütün komisyon üyeleri tarafından imzalanır. Üyelerden farklı görüşü olanlar bunu açıklar. Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 79. maddesine göre: İl özel idarelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere valinin veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve tarım birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre gerektiğinde vali tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşur. Büyükşehir belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve küşat birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre belediye başkanı tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşur sayılı Kanun un 3. maddesinde yer alan (6) 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununa göre verilen I (a) grubu maden ruhsatı ile 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa göre verilen jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür ifadeleri uyarınca sözü edilen illerde inceleme kurulu valilikçe Yönetmelik te belirlenen usule göre oluşturulur. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 15. maddesine göre: Organize sanayi bölgelerinde inceleme kurulu oluşturulmaz. Tesisin özelliğine göre, ilave olarak bırakılacak sağlık koruma bandı, organize sanayi bölgesi yönetim kurulu kararı ile tespit edilir. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümlerine göre ÇED olumlu kararı alınmış olan maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için inceleme kurulu oluşturulmaz.

32 32/ İşyerİ Açma d. Sağlık koruma bandı: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 16. maddesine göre, Sanayi bölgesi, organize sanayi bölgesi ve endüstri bölgeleri ile bu bölgeler dışında kurulacak birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin etrafında, sağlık koruma bandı konulması mecburîdir. Sağlık koruma bandı mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve bu alan içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez. Gayrisıhhi müesseselerin organize sanayi bölgesinde açılması halinde inceleme kurulu oluşturulmaz. Tesisin özelliğine göre ilave olarak bırakılacak sağlık koruma bandı organize sanayi bölgesi yönetim kurulunca belirlenir. Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 80. maddesine göre: Birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesislerin etrafında, sağlık koruma bandı konulması mecburidir. Sağlık koruma bandı mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve bu alan içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez. Sağlık koruma bandı, inceleme kurulları tarafından tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenir. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu rapordaki mesafeler esas alınır. e. ÇED raporu: Sıhhi ve gayrisıhhi işyerlerinden tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin 4. maddesine göre Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED): Gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları, ifade eder 6. maddesine göre, Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi

33 İşyerİ Açma \33 gerçekleştirmeyi planlayan gerçek ve tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeler için; Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu, Seçme Eleme Kriterlerine tabi projeler için proje tanıtım dosyası hazırlamak, ilgili makamlara sunmak ve projelerini verilen karara göre gerçekleştirmekle yükümlüdürler Bu Yönetmeliğe tabi projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir kararı alınmadıkça bu projelere hiç bir teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Yönetmelik e ekli Ek-1 listesinde yer alan işyerleri için ayrıca ÇED olumlu veya ÇED etkili değildir raporu verilmedikçe hiç izin ve ruhsat verilmez. f. Deneme izni: f.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 20. maddesine göre, Projesine uygun olarak inşa edilmiş birinci sınıf gayrisıhhî müesseselere yetkili idarenin gerekli görmesi veya işyeri sahibinin müracaatı halinde, inceleme kurulunun önerisi üzerine yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından süresi bir yılı geçmemek üzere deneme izni verilebilir deneme izni verilen süre içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçer. f.2. Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 82.maddesinde Projesine uygun olarak inşa edilmiş birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler kapsamındaki maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesisler için yetkili idarenin gerekli görmesi veya faaliyet sahibinin müracaatı halinde, yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından süresi bir yılı geçmemek üzere deneme izni verilebilir. Deneme izni, bu süreçte işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçer denilmektedir.

34 34/ İşyerİ Açma g. Açma izni ve beyanın doğrulanması: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 21. maddesine göre: g.1. Yer seçimi veya tesis kurma izni alındıktan sonra, g.2. Deneme izni verilen yerlerde, süresi dolduktan sonra, g.3. Müracaatı izleyen yedi gün içinde yetkili idarenin gayrisıhhi müesseseler inceleme kurulunun yapacağı inceleme sonunda, g.4. Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi uygun olan, g.5. Diğer tüm bilgi ve belgelerin de tamamlanması halinde, Yönetmelik eki Örnek 4 te gösterilen Birinci Sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma İzni Raporu düzenlenerek yetkili idarenin amirine sunulur. Üç gün içinde işyeri açma ruhsatı düzenlenir. Aynı maddenin 2. fıkrasında: Birinci sınıf gayrisıhhî müessese başvuru ve beyan formunda yer alan bilgiler esas alınarak bir ay içinde yapılan denetimlerde, beyan edilen hususlara aykırı bir durumun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli kanunî işlem yapılır. Aykırılık ve noksanlıklar toplum ve çevre sağlığı açısından bir zarar doğurmuyorsa, tedbirlerin alınması ve noksanlıkların giderilmesi için bir yılı geçmemek üzere süre verilir. Verilen süre içinde aykırılık ve noksanlıklarını gidermeyen işletmelerin faaliyeti söz konusu aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar durdurulur. Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur ifadelerine yer verilmiştir. Gayrisıhhi müesseseye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra bu fıkra doğrultusunda denetim yapılır.

35 İşyerİ Açma \35 ğ. İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi işyerleri: Yönetmelik in 23. maddesinde ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseselerin başvuru usulü düzenlenmiştir. Buna göre: ğ.1. İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2 de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. ğ.2. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. ğ.3. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. ğ.4. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. ğ.5. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. ğ.6. İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG

36 36/ İşyerİ Açma dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir. h. Diğer hususlar: h.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 24. maddesi uyarınca, bu yerler yetkili idareler tarafından denetlenir. Vali ya da belediye başkanı denetim sonuçlarına göre gerekli işlemi yapar. Bu işyerleri ayrıca faaliyet alanına göre diğer yetkili idareler tarafından da denetlenir. h.2. Yönetmelik in 26. maddesine göre Bir gayrisıhhi müessesenin öncelikle kendi türündeki işyerlerine mahsus sanayi bölgesinde kurulması esastır. h.3. Yönetmelik in 27. maddesine göre Gayrisıhhî müesseselerde yetkili idarenin izni olmadan kirlilik yükünü artıracak herhangi bir değişiklik ve ilâve yapılamaz. h.4. Aynı Yönetmelik in 28. maddesinde de Gayrisıhhî müesseselerde işletmenin faaliyet alanının değişmesi durumunda yeniden ruhsat alınması zorunludur. Gayrisıhhî müesseselerin sahibinin değişmesi durumunda, dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni malik adına ruhsat düzenlenir. Gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçen tesislerin yeniden ruhsat alması gerekmez. Ancak gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı alması zorunludur. ifadeleri yer almaktadır.

37 İşyerİ Açma \37 h sayılı Belediye Kanunu nun 80. maddesine göre, belediye sınırları içinde karayolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirler arası otobüs terminali kurmalarına ve işletmelerine her türlü akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğalgaz istasyonlarının nazım imar ve uygulama planlarına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilebilmesi için nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulundan lisans alınması şarttır. Büyükşehirlerde bu istasyonlara büyükşehir belediyesi tarafından çalışma ruhsatı verilir. h sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu nun 3/A maddesine göre, ÇED raporu alındıktan sonra belediyeler 15 gün içinde bütün ruhsatları vermek zorundadır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı da bu kapsamda değerlendirilmelidir. C. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatları: a. Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin tanımı ve kapsamı: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 4. maddesine göre Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri ifade eder.

38 38/ İşyerİ Açma b. Başvuru için gerekli belgeler: Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri açmak isteyenlerin yukarıda Yönetmelik in 32. maddesinde Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler Örnek-1 de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvurur denilmektedir. Yapılan son düzenlemeler karşısında belgelerin bir çoğunun yetkili idare tarafından temini öngörülmüştür. Bununla birlikte başvuru formuna: b.1. Başvuru sahibinin açık kimliğini gösteren belgeler, b.2. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, iş yeri sahibi tüzel kişi ise, ruhsat başvurusu sırasında mes ul müdürün adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve mes ul müdür sözleşme tarihinin beyanı yeterlidir. Gerçek kişiler de mesul müdür görevlendirebilir. c. İçkili yer bölgesinin belirlenmesi: Alkollü içkileri perakende ve açık olarak satılacağı yerlerin bazı istisnalar dışında içkili yer bölgesi içinde bulunması gerekir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 4. maddesine göre, İçkili yer bölgesi: belediye mücavir alan sınırları içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği iş yerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade eder. Alkollü içkilerle ilgili olarak mevzuatta çeşitli düzenlemeler yapılmıştır: c sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu nun 6487 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 9. maddesinin 2, 3 ve 4. fıkralarında Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.

39 İşyerİ Açma \39 Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır. İkinci fıkradaki mesafe sınırları içerisindeki taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca açık alkollü içki sunum izni verilebilir ifadelerine yer verilmiştir. c sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun ek 12. Konaklama yerleri ve belediye mücavir alanları hariç olmak üzere, otoyollarda ve Devlet karayollarında yapılacak ve açılacak yapı ve tesislerde alkollü içki satılmasına izin verilmez. denilmektedir. c sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 178. maddesinde Her nevi sanat müesseseleri ve maden ocakları ve inşaat yerleri dahilinde veya yakınında ispirtolu meşrubat satışı veya umumi evler açılması memnudur. hükmü yer almaktadır. c sayılı Kanun un 61. maddesinde Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen işyerleri ile okullar arasında 100 metre şartı aranmaz. Bununla ilgili esaslar İçişleri, Milli Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarının müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir denilmekte, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanun un 5. maddesinde Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarında bu zorunluluk aranmaz. Ancak, söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki iş yerleri aynı binada bulunamaz. Turizmin yoğun olduğu yörelerde bulunan okulların tatil olduğu dönemlerde, yukarıda belirtilen iş yerleri ile okullar arasında yüz metre uzaklık şartı aranmaz.

40 40/ İşyerİ Açma Uzaklıkla ilgili esaslar İçişleri, Millî Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarının müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir hükümleri yer almaktadır. c.5. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 29. maddesinde İçkili yer bölgesi, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edilir. İçkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz. denilmiş, 5. maddesinde ise; İçkili yer bölgesi; a) Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında, b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine ikiyüz metreden yakın mesafe içinde, c) Otogar ve otobüs terminallerinde, d) Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde,tespit edilemez. 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim-öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve (a) bendinde belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir. hükmü yer almıştır.(625 sayılı Kanun 5580 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış) c.6. Milli Eğitim Bakanlığınca tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler İle Resmi ve Özel Öğretim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmelik in 5. maddesinde Umuma açık yerler ve içkili yerler ile okul binaları arasında kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklığın bulunması zorunludur.

41 İşyerİ Açma \41 Umuma açık yerler ve içkili yerler ile özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunmaması zorunludur. c.7. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 29, 30, 31. maddelerine göre turizm belgeli olanlar hariç içkili yer izni verilecek işyerinin il genel meclisi veya belediye meclisince önceden belirlenmiş bölgeler içinde bulunması gerekir. İçkili yer bölgesinin tespitinde ilçelerde kaymakamın, merkez ilçede valinin görüşü alınır. (Büyükşehir belediyesi kurulan 30 ilde merkez ilçe bulunmadığından bu illerde ilgili kaymakamın görüşü alınır.) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in maddelerinde içkili yer bölgesinin tespitinde uyulacak esaslar belirlenmiştir. c.8. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alındığında içkili yer bölgesi tespitinde dikkat edilecek hususlar belirlenmiştir. Buna göre içkili yer bölgesi; c.8.1. Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında, c.8.2. Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine ikiyüz metreden yakın mesafe içinde, c.8.3. Otogar ve otobüs terminallerinde, c.8.4. Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde tespit edilemez. c sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim-öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve yukarıda sayılan belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir.

42 42/ İşyerİ Açma c sayılı Kanun un 23. maddesi uyarınca, belediye meclisi tarafından alınan kararlar yedi gün içinde mülki idare amirine gönderilir. Kesinleşen kararlar yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur sayılı İl Özel İdaresi Kanunu nun 15. maddesine göre, il genel meclisi tarafından alınan içkili yer bölgesine ilişkin karar beş gün içinde valiye gönderilir. Vali hukuka aykırı gördüğü kararları geri gönderebilir. Valinin geri gönderdiği kararlar kesinleşmez. Kesinleşen kararlar en geç yedi gün içinde uygun araçlarla ilan edilir. c.8.7. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. c tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler İle Resmi ve Özel Öğretim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmelik in 5. maddesinde: Umuma açık yerler ve içkili yerler ile okul binaları arasında kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklığın bulunması zorunludur. Umuma açık yerler ve içkili yerler ile özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunmaması zorunludur denilmiş, 6. maddesinde de; Okullar ile umuma açık yerler ve içkili yerlerin açılmasına izin verilirken aralarındaki uzaklığın ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda ise en yakını esas alınır. 100 metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır hükmü yer almıştır. Aynı Yönetmelik in uzaklığın ölçülmesini düzenleyen 7. maddesinde ise; Umuma açık yerler ile içkili yerlerin açılmasına

43 İşyerİ Açma \43 izin verilirken o yerin en az 100 metre civarında okul bulunup bulunmadığı ve özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okulların dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunup bulunmadığının tespiti, mahallî kolluk kuvvetlerince yapılır. Okulların açılmasına izin verilirken o yerin en az 100 metre civarında umuma açık yerler ile içkili yerlerin bulunup bulunmadığı, özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okulların dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının açılmasına izin verilirken de aynı binada umuma açık yerler ile içkili yerlerin bulunup bulunmadığının tespiti, il millî eğitim müdürlüklerince yapılır hükümleri yer almıştır. Bu tespitin yerel kolluk birimi tarafından yapılması gerekir. (Bu Yönetmelik umuma açık istirahat ve eğlence yerlere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelere devrinden önce yayınlanmıştır. Bu nedenle ölçme yetkisi genel kolluğa verilmiştir. Yeni durumda ölçümü belediye zabıtası yapması gerektiği kanaatindeyim.) Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği nin 6. maddesine göre, özel öğretim kurumlarına açılma izni verilirken Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler ile Resmî veya Özel Öğretim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığını incelemek üzere il millî eğitim müdürlüğünce en az iki il eğitim denetmeni görevlendirilir. Kurum açılmadan önce usulüne göre açılmış içkili yer varsa bu yer etkilenmez. Ancak özel öğretim kurumu açılmasına izin verilmez. c sayılı Kanun la 30 ilde il özel idarelerinin kaldırılması ve bu illerin mülki sınırlarının belediye sınırları olarak belirlenmesi dolayısıyla daha önce il genel meclisleri tarafından belirlenen içkili yer bölgeleri yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar uygulanır. Yetkili belediye meclisi kazanılmış hakların korunması kaydıyla yeniden içkili yer bölgesi tespit edebilir. İçişleri Bakanlığının tarih ve B MAH /5142/81065( ) sayılı görüşünde, Ancak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 29 uncu maddesi çerçevesinde belediye meclisince içkili yer bölgesi tespiti yapılıncaya kadar, 1999/13681 Karar Sa-

44 44/ İşyerİ Açma yılı Yönetmeliğe göre yapılan işlemlerin geçerliliğini muhafaza edeceği değerlendirilmektedir denilerek önceki mevzuata göre yapılan düzenlemenin yürürlükte olduğu vurgulanmıştır. Öte yandan yeni bir tesit yapılması halinde kazanılmış hakların Yönetmelik te düzenlenen biçimde korunması gerekir. c.10. Turizm belgeli tesislerin içkili yer bölgesi içinde bulunması gerekmez. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B050MAH /80004( )sayılı bir görüşünde 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 19 uncu maddesi, Belgeli işletmeler, Bakanlığın iznine bağlı olarak, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 178 inci maddesi ile 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 61 inci maddesindeki alkollü içki satışı ve ruhsatlarına ilişkin hükümlerin dışındadır sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 12 nci maddesi kapsamına giren Bakanlıkça belge verilen işletmelere, yanlarında veli veya vasileri olmak şartıyla 18 yaşından küçükler de girebilir. Turizm işletmelerine bağlı ya da müstakil olarak talih oyunları oynatılabilecek mahallerin açılması yasaktır. Diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 178 inci maddesi Her nevi sanat müesseseleri ve maden ocakları ve inşaat yerleri dahilinde veya yakınında ispirtolu meşrubat satışı veya umumi evler açılması memnudur. 222 sayılı İlk Öğretim ve Eğitim Kanunu nun 61 inci maddesi Okul binalarının sağlık, eğitim-öğretim ve ulaşım bakımından elverişli bir mahalde olması göz önünde bulundurulur. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen işyerleri ile okullar arasında 100 metre şartı aranmaz. Bununla ilgili esaslar İçişleri, Milli Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarının müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir hükümlerini taşımaktadır.

45 İşyerİ Açma \ tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte turizm işletme belgesine sahip tesislerde açıkta içki satılması hakkında bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, turizm işletme belgeli tesislerin, bu belge ile, başka herhangi bir yerden izin almadan ve içkili yer bölgesi içinde bulunma şartına tabi olmadan açıkta içki satabileceği değerlendirilmektedir denilerek bu konu vurgulanmıştır. ç. İçkili yerlerle ilgili dikkat edilecek hususlar: 6487 sayılı Kanun la 4250 sayılı Kanun da yapılan değişiklik ve eklenen geçici madde ile içkili yerlerin çalışma koşulları düzenlenmiştir. Bu yeni düzenleme ve yürürlükteki diğer mevzuata göre içkili yerlerin çalışma koşulları aşağıda özetlenmiştir: ç.1. Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur. Tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almaları zorunludur. Belediye veya il özel idaresi, ruhsat vermeden önce, yetkili kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Yetkili kolluk kuvveti sorumluluk bölgeleri itibarıyla jandarma ve polistir. Kolluk birimi görüşünü yedi gün içinde bildirir. ç.2. Yüz metrelik mesafe sınırları içerisindeki taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca açık alkollü içki sunum izni verilebilir. ç.3. Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarak gönderilemez. ç.4. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz. Burada perakende ve kapalı olarak alkollü içki satılması söz konusudur. İçkili yer ruhsatı bulunan ve açık olarak alkollü içki sunulan yerler bu kapsamda değildir.

46 46/ İşyerİ Açma ç.5. Alkollü içkiler sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebilir ve bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı yapılamaz. Ancak içkili yer ruhsatında belirtilmek kaydıyla işlemenin açık alanlarında da alkollü içki servisi yapılabilir. ç.6. Alkollü içkiler, işletme dışından görülecek şekilde perakende olarak satışa arz edilemez. ç.7. Alkollü içkileri açık ya da perakende olarak satan işyerlerinin tabelalarında alkollü içki reklamı ve tanıtımı yapılamaz. Perakende ya da açık alkollü içki satışı yapılan iş yerlerinin tabelaları bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygun hâle getirilir. ç.8. Meskun mahaller ve konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyollardaki ve devlet karayollarındaki yapı ve tesislerde alkollü içki satışına ve tüketimine izin verilmez. Öğrenci yurtları, sağlık hizmeti verilen yerler, spor müsabakası yapılan stadyum ve kapalı spor salonları, her türlü eğitim ve öğretim kurumları, kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarının mağaza ve lokantalarında alkollü içkilerin satışı yapılamaz. ç.9. Alkollü içkiler, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz. Onsekiz yaşından küçüklerin yanlarında ebeveynleri, veli veya vasileri olsa bile içkili yerlere alınması yasaktır. ç.10. Kendisini idare edemeyecek derecede sarhoş olanlara alkollü içki verilemez. ç.11. On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır. (6487 sayılı Kanun un yayımı tarihinde alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda on sekiz yaşını doldurmamış kişileri çalıştırmakta olanlar, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren bir yıl süreyle bu kişileri çalıştırmaya devam edebilirler.) ç.12. İçkili yer izin belgesi olan işletmelerde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logo kullanılabilir.

47 İşyerİ Açma \47 Perakende alkollü içki satışı yapılan iş yerlerindeki alkollü içkilerin konulduğu ve üzerlerinde alkollü içkilerin marka, amblem ve logosu bulunan mevcut soğutucular, iş yerlerinin kapalı bölümlerinde bulunması kaydıyla, 6487 sayılı Kanun un yayımı tarihinden itibaren üç yıl süreyle kullanılabilir. d. İnternet kafeler: d sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un 7. ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan İnternet Kullanımı Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik in 6. maddeleri uyarınca, ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı faaliyeti göstermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere ait iş yerlerine yetkili idareden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra mahalli mülki amirden izin belgesi alınır. d.2. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün tarihli B050İLİ /307/ sayılı genelgesinde ticari amaçla açılan yerlerin çalışma şartları ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre: Ticari amaçlarla açılan internet kafelerden bazılarının fiziki şartlarının yetersiz ve sağlıksız olduğu değerlendirilmektedir. Sıhhi müesseseler için sınıflarına ve özelliklerine göre aranacak nitelikler, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1 inde düzenlenmiştir. İnternet kafelerin, EK-1 A İşyerlerinde aranacak asgari ortak şartlar ve EK-1 E / f İnternet kafeler için belirlenen düzenlemelere uygun şekilde açılmasının ve işletilmesinin sağlanması, -İnternet kafelerde, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü zedeleyici, genel güvenliği tehdit eden ve anayasal düzeni yıkma amacına yönelik siteler ile genel ahlaka aykırı içeriklere sahip kumar, bahis ve pornografik içerikli, zararlı alışkanlıkları ve şiddeti özendiren sitelere erişimin önlenmesinin, belirtilen türdeki sitelere erişimin engellenmesini sağlayacak filtre yazılımının kullanılmasının ve filtreleme programlarının sürekli olarak güncellenmesinin sağlanması, -İnternet kafelerde bulunan bilgisayarlarda bilgi ve beceri artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki oyunların oynatılması

48 48/ İşyerİ Açma mümkün olmakla birlikte, 18 yaşından küçüklerin psikolojik ve fizyolojik gelişimine olumsuz etkisi olabilecek, şiddet ve pornografi öğeleri barındıran veya kumar, uyuşturucu kullanımı ve benzeri kötü alışkanlıkları özendirici unsurlar içeren bilgisayar oyunlarının oynatılmasına ve bilgisayarlarda depolanmasına izin verilmemesi, ayrıca bu nitelikteki oyun sitelerine erişimin engellenmesi, -12 yaş ve altındaki çocukların yanlarında veli yada vasileri olmaksızın internet kafelere girişlerine izin verilmemesine yönelik düzenlemenin yapılması, -İşletme yönünden bağlılığına göre belediye veya il özel idarelerince, genel güvenlik ve asayiş yönünden kolluk kuvvetlerince internet kafeler sürekli denetlenerek görevlendirilecek uzmanlarca zararlı sitelerin tespit edilmesi, bu tür sitelere erişimi engelleyici filtre programlarının bilgisayarlara yüklenmesinin temini, kullanımda tutulması ve güncelleştirilmesi konularında denetimlerin yapılması, valilik ve kaymakamlıklarca bu denetimlerde birimler arasında koordinasyonun sağlanması ve konuya hakim personel görevlendirilmesine yönelik iş ve işlemlerin yapılması, tedbirlerin geliştirilmesi, İnternet kafelerde 4207 Sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanunun 2. maddesi gereğince sigara içilmesi yasaklanmıştır. Uygulamada bu hususa titizlikle riayet edilmesi ve aykırı davrananlar hakkında kanunda belirtilen cezai müeyyideler uygulanması, -İnternet kafelerde, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunan hakların ihlal edilmesine meydan verilmemesi, bu meyanda her türlü film, bilgisayar programları, CD ve benzerlerinin yasa dışı olarak kullanılmasına ve kopyalanmasına izin verilmemesi, İnternet kafelerin ilgili mevzuat ve yukarıda belirtilen hususlara uygun çalışıp çalışmadıklarının ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından düzenli olarak denetlenmesi, belirtilen hususlara uymayanlar hakkında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda cezai işlemler uygulanması gerekmektedir. d.3. İçişleri Bakanlığının tarih ve Emniyet Genel Müdürlüğü sayılı genelgelerinde İnternet salonları-

49 İşyerİ Açma \49 na ve oyun yerlerine 12 yaş ve altındaki çocukların veli ya da vasileri olmaksızın girişinin yasaklanabileceği belirtilmiş olup valilikçe konulan bu yasaklara uyulması sağlanmalıdır. d.4. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B050MAH / 7547/8183( )37 sayılı bir görüşünde: Farklı hizmet alanlarında faaliyet yürüten kahvehane, kıraathane ve oyun salonlarında müşterilerin yararlanması için internet bağlantılı bilgisayar konulmasının mevzuat dahilinde mümkün olmadığı değerlendirilmektedir denilmiştir. d sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makineleri Hakkında Kanun un 1. maddesinde umuma mahsus veya umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa dahi rulet, tilt, langırt ve benzeri baht ve talihe bağlı veya maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya makineleri ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak yahut imal etmek yasaktır. Bu kanunun uygulanmasında spor kulüpleri, gençlik teşekkülleri ve dernekler umuma açık yer sayılır hükmü yer aldığından, sözü edilen araçlar umuma açık işyerlerine konulmaz e. Kitaplık kurulması: İçişleri Bakanlığının tarih ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü sayılı genelgesinde ruhsata bağlanmış iş yerlerinde: d.1. Birinci sınıf kahvehaneler, çay bahçesi ve kır kahvesinde en az 100 farklı kitabın yer aldığı kitaplık bulunacak ve bu yerlerde ayrıca ikisi bölgesel veya yerel olmak üzere en az beş farklı günlük gazetenin, d.2. İkinci sınıf kahvehanelerde en az 50 kitabın yer aldığı kitaplık ve biri bölgesel veya yerel olmak üzere en az üç günlük gazetenin, d.3. Üçüncü sınıf kahvehanelerde en az 25 farklı kitabın bulunduğu kitaplık ve birisi bölgesel veya yerel olmak üzere en az iki günlük gazetenin bulundurulması istenmiştir. Yetkili idarelerin ruhsata bağlanmış yerlerde tavsiye edilen bu hususlara uyulup uyulmadığını kontrol etmesi gerekmektedir.

50 50/ İşyerİ Açma Ç. Gezici iş yerlerinin ruhsatları: a. Genel olarak gezici işyerleri: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik te gezici işyeri açılmasını yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2003/4730, K.20905/2938 sayılı kararında gıda satışı yapılan işyerlerinin gezici olamayacağı öne sürülmekte ise de, konuyla ilgili yasal düzenlemelerde, bu düzenlemelerin sabit değişmeyen yerler için olacağı yönünde açık bir hüküm bulunmamaktadır denilerek yerel mahkemenin verdiği karar bozulmuştur. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH /8250/82010 sayılı yazı ile bir belediyeye verdiği görüşünde tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır hükmü bulunmaktadır. Aynı Yönetmeliğin Ek-1 listesinde ise, e) Gezici piliç ve köfte satış yerleri Gezici satıcılık işkolu altında faaliyette bulunan sıhhî müesseselerin, sattıkları ürünleri muhafaza etmek için merkez depoları ve satış yapmak için özel ızgara kasalı araçları bulunacaktır. Gezici satış aracı için aranacak şartlar şunlardır: 1. Et veya tavuğun pişirilmesini sağlamak üzere özel ızgara kasası bulunacaktır. 2. Kasa paslanmaz çelikten imal edilmiş olacaktır. 3. Araçta, yeterli büyüklükte buzdolabı ve jeneratör bulunacaktır. 4. Standartlara uygun 200 litreden fazla hacimli çift tanklı gaz tesisatı bulunacaktır. 5. Sıcak ve soğuk su tertibatı bulunacaktır. 6. Aracın yemek hazırlama ve satış yeri hijyenik olacaktır şeklinde bir düzenleme bulunmaktadır.

51 İşyerİ Açma \51 Yazınızda sözü edilen tır, özel ızgara kasalı araç olmamakla birlikte, yapılan faaliyet benzer olduğundan, bu kapsamda değerlendirilerek, aracın yemek hazırlama ve satış yerinin hijyenik olması, üretilecek maddeler için gerekli donanımın sağlanmış olması, çevreye zarar vermemesi, su tertibatı vb. düzenlemelerin bulunması gibi hususların göz önüne alınarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde bir sakınca bulunmadığı değerlendirilmektedir denilmektedir. Bakanlığın tarihli ve tarihli yazılarında da aynı görüşlere yer verilmiştir. Bu durumda Yönetmelik e ek maddelerde yer alan gezici işyerlerinin belirlenen biçimde düzenlenmeleri halinde ruhsata bağlanması mümkündür. Ancak hareketli iş yerine bir çalışma güzergahı belirlenmesi gerekir. Hareket alanı birden çok yetili idarenin görev alanını kapsıyorsa ruhsatı vermeye hangi idarenin yetkili olduğu ayrı bir sorun teşkil etmektedir. Kanaatimizce gezici işyerinin faaliyet alanı ruhsatını veren yetkili idarenin sorumluluk alanı ile sınırlı olmalıdır. Bu konulardaki boşlukların Yönetmelik te yapılacak bir değişiklikle doldurulması uygun olacaktır. ÇED raporu ve sağlık koruma bandı gerekli olan iş yerlerinin gezici olarak açılması fiilen mümkün değildir sayılı Meyve ve Sebzeler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun un 7. maddesinde (1) Semt pazarları, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurularak belediyelerce kurulur.. (5)Belediyeler, modern pazar yerleri kurmak, pazar yerlerinde malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak ve altyapı ile çevre düzenlemelerini yapmak, tüketicinin korunmasına yönelik tedbirleri almak ve gerekli denetimleri yapmakla görevlidir hükümleri yer almış, pazar yerlerindeki iş yerlerinin 3572 sayılı Kanun kapsamında iş yeri olup olmadığına ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir.

52 52/ İşyerİ Açma b. Pazar yerleri: Pazar yeri, haftanın belirli günlerinde belediyece belirlenen yerlerde kurulan semt ve üretici pazarlarını, pazarcı ise, ticarete konu sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, su ve su ürünleri, bal ve yumurta gibi diğer gıda maddeleri ile kesme çiçek ve süs bitkilerini ve belediyece müsaade edilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerini semt pazarlarında doğrudan tüketicilere perakende olarak satan meslek mensuplarını ifade eder sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Ürünlerin Derinliği Bulunan Diğer Ürünlerin Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun un değişik 7. maddesinde (1)Semt pazarları, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurularak kurulur.. (3) Üretici pazarları, yörede yetiştirilen mal miktarı ve çeşidi, üretim sezonu ile üretici ve tüketici talepleri dikkate alınarak semt pazarlarının kurulduğu günlerle aynı olmamak şartıyla kurulur.. (5)Belediyeler, modern pazar yerleri kurmak, pazar yerlerinde malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak ve altyapı ile çevre düzenlemelerini yapmak, tüketicinin korunmasına yönelik tedbirleri almak ve gerekli denetimleri yapmakla görevlidir hükmü yer almakta, 11. maddesinde de (1) Belediye toptancı hallerindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir. Ancak satılan işyeri sayısı, o haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemez. Bu maddenin altıncı fıkrasındaki eylemlerin tespiti halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri alınacağına ilişkin olarak tapu kütüğüne şerh konulur ve bu şartların gerçekleşmesi durumunda taşınmazlar geri alınır denilmektedir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik in 9. maddesinde de pazar yerlerinin

53 İşyerİ Açma \53 belediye encümenince belirlenen haftanın bir günü kurulacağı, 11. maddesinde de Semt ve üretici pazarlarındaki satış yerleri tahsis yoluyla işletilir. Tahsis, aynı belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan diğer pazar yerlerinde satış yeri bulunmayanlara öncelik verilmek suretiyle yapılır hükmü yer almış, 12.maddede de tahsis yapılacaklarda aranacak şartlar gösterilmiştir. 13. maddede ise tahsis işleminin yerleşim planına uygun olarak belediye encümeni tarafından yapılması öngörülmüştür. Bu kapsamda pazarcıların açtıkları tezgâhlar gezici işyeri sayılır, ancak çalışmaları yukarıda açıklanan özel mevzuata göre düzenlenir. D. Geçici işyeri açma ruhsatları: 3572 sayılı Kanun da ve yukarıda anılan Yönetmelik te geçici iş yeri açma ruhsatından bahsedilmemektedir. Ancak Yönetmelik in 20. maddesine göre, yetkili idarenin gerekli görmesi ya da işyeri sahibinin isteği, gayrisıhhi müesseseler inceleme kurulunun önerisi üzerine gayrisıhhi iş yerlerine bir yılı geçmemek üzere deneme süresi tanınmıştır. Bu süre ilgilinin isteği ve yetkili idarenin uygun görmesi halinde bir yıl daha uzatılır. Bu süre içinde iş yeri çalıştırılır. İçişleri Bakanlığının tarih B.05.0MAH / sayılı yazı ile Tarım ve Köyişleri (639 sayılı K.H.K ile yapılan düzenleme ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık) Bakanlığına verdiği görüşünde de İşyerlerinin ruhsatlandırılması konusunda 10 Ağustos 2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri arasında, deneme iznine tabi olan birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler hariç geçici ruhsat verilmesine dair bir düzenleme bulunmamaktadır denilmiştir. Gayrisıhhî müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için birlikte veya ayrı ayrı verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı, ÇED kapsamındaki madencilik faaliyetleri için ÇED koordinatları içindeki alanı, bunun dışındaki madencilik faaliyetleri için maden ruhsat alanının tamamı ile geçici tesisleri kapsar. Maden ruhsat sahasındaki faaliyetler esas alınarak maden ruhsat sahibi adına ya da maden ruhsat sahibinin muvafakati bulunmak kay-

54 54/ İşyerİ Açma dıyla işletmeci adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. Ancak, aynı maden ruhsat sahasında bulunsa bile işletmecisi farklı olan maden üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için ayrı ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir ifadeleri yer almıştır. Açıklanan mevzuat karşısında Yönetmelik te sayılan özel durumlar dışında her hangi bir iş yerinin geçici süre ile ruhsatlandırılması söz konusu değildir.

55 İşyerİ Açma \55 III. İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI VERME YETKİSİ BELEDİYEYE VEYA İL ÖZEL İDARESİNE AİT OLMAYAN YERLER A. Genel olarak istisnalar: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde genel olarak yetkili idare belediye ya da büyükşehir belediyesi, bunun dışına il özel idaresidir. İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 3. maddesinde Bu Yönetmelik 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 4/7/1934 tarihli 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu, 14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun, 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır denildiğinden, bu kanunlarda belirtilen özel nitelikler de aranmak suretiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatları bu Yönetmelik e göre verilir. Aynı Yönetmelik in 6. maddesinde tarih ve 2007/11882 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan değişiklikle Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz hükmü getirilmiştir. Bu maddenin iptali için açılan dava sonucu Danıştay Sekizinci Dairesi tarih ve E.2008/3190, K.2008/3516 sayılı kararında 3572 sayılı Yasanın

56 56/ İşyerİ Açma 2. maddesiyle istisna kapsamına alınan, özel düzenlemeye tabi kılınan müesseselerin dışındaki işyerlerinin, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ruhsatı almadan işyeri açması ve çalıştırmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Her ne kadar davacı birliğin özel mevzuatında ve üyelerinin tabi olduğu kanunlarda serbest meslek faaliyeti bakımından özel hükümlere yer verilmiş ise de, dava konusu yönetmelik kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebi üzerine, ilgili merciin incelemesi, Yasanın 4. maddesinde belirtilen hususlarla sınırlı olup, yasayla istisna kapsamında tutulan işyerlerinin dışındaki tüm işyerleri için geçerlidir. Bu durumda, yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almasının zorunlu tutulmasına ilişkin dava konusu yönetmelik hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır denilmek suretiyle dava reddedilmiştir. Aynı Dairenin tarihli ve E.2010/6591, K.2011/183 sayılı kararında da Belirtilen durumda 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisna olarak sayılan işyerleri arasında yer almayan öğrenci yurtlarının da yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca yetkili makamlardan işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiğinden aksi yöndeki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir denilerek bir idare mahkemesi kararı bozulmuş, tarihli ve E.2009/949, K.2012/3129 sayılı kararında da özel dershanelerin istisnalar arasında sayılmadığı, yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiği vurgulanmıştır. Dairenin tarihli ve E.2009/4635, K.2012/4210 sayılı kararında da kooperatifin irtibat bürosu olarak faaliyet gösterilecek yer için işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerektiği belirtilmiştir sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu nun 48. maddesinin 2. fıkrasında 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c), (d), (j) ve (t) bentleri, 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (l) bentleri, ikinci fıkrası ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (g) bentlerinde belirtilen izin veya ruhsatlar, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeler ile ilgili işyerlerinin teknik ve hijyenik koşulları ile gıda güvenilirliği ve kalitesi konularını kapsamaz ifadeleri yer almıştır. Bu ifadeden 3572 sayılı

57 İşyerİ Açma \57 Kanun ve Yönetmelik te belirlenen yetkili idarelerin işyerleri için arayacakları şartların gıda ile ilgili hususları kapsamayacağı, ancak ruhsat verme yetkisinin bu idarelerde olduğu anlaşılmaktadır. Danıştay Birinci Dairesinin 1987 ve 1990 tarihli iştişari kararları, Danıştay Sekizinci Dairesinin İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik in iptal isteminin reddine ilişkin tarih ve E.2008/3190, K.2008/3516 sayılı kararı ve yukarıda anılan diğer kararları birlikte değerlendirildiğinde; Danıştayın 3572 sayılı Kanun da ve sonradan çıkan özel kanunlarda sayılan istisnalar dışında kalan bütün işyerlerinin yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği görüşünde olduğu ortaya çıkmaktadır. İlgili mevzuat ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde işyeri açma ve çalışma ruhsatları verme konusunda; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye ya da büyükşehir belediyesinin, diğer yerlerde il özel idaresinin yetkili olduğu, özel kanunlar ile yapılan özel düzenlemelerle yetkili idare olarak başka kuruluşların belirlenebileceği, bunun dışında tüzük ve yönetmeliklerle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisine istisna getirilemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu genel açıklamalar ışığında 3572 sayılı Kanun ve İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in istisnalarını ve uygulamada istisna olarak değerlendirilen ama istisna hükmü kapsamına girmeyen işyerleri ile ilgili açıklamalar aşağıda açıklanmıştır. B sayılı Kanun da yer alan istisnalar: 3572 sayılı Kanun un 2. maddesinde bu Kanun un hükümlerini; a) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun inci maddeleri kapsamına giren 1 inci sınıf gayrisıhhi müesseselere, b) Nerede açılırsa açılsın, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, taşocakları, akaryakıt istasyonları ve benzeri yerlere,

58 58/ İşyerİ Açma c) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına giren turizm işletmelerine, ç) 1 inci, 2 nci ve 3 üncü sınıf gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseselere e) 1 inci, 2 nci ve 3 üncü sınıf gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseselere uygulanmayacağı belirtilmiştir sayılı Kanun ve 650 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3572 sayılı Kanun un istisnalarını düzenleyen 2. maddesine eklenen: f) 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca açılan avukatlık bürolarına, g) 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca meslek bürolara, ğ) Noterlik dairelerine hükümleri ile avukatlık, noterlik ve muhasebe bürolarına bu Kanun un uygulanmayacağı vurgulanmıştır. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2007/1518, K.2008/2488 sayılı kararında 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisnai olarak sayılan müesseseler dışında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ruhsatı alınmadan işyeri açılması ve çalıştırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen durumda 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisnai olarak sayılan işyerleri arasında yer almayan Noterlik bürolarının da yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca yetkili makamlardan işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiğinden aksi yöndeki idare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir denilmiştir. 650 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile noterlik daireleri de istisna kapsamına alınması dolayısıyla bu kararın bir hükmü kalmamıştır.

59 İşyerİ Açma \59 C. Organize sanayi bölgesi içindeki işletmeler: a. Organize sanayi bölgelerine: 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu nun 5393 sayılı Kanun la değişik 4. maddesinde Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır ifadesi yer almış, tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği nin 91. maddesinde de OSB içinde kurulacak işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatları, ilgili kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde OSB tarafından verilir denilmiştir. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarih ve sayılı bir görüşünde 5393 sayılı Kanunun 80 inci maddesi uyarınca akaryakıt istasyonlarının büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde büyükşehir belediye başkanlığınca ruhsatlandırılması gerektiği, ancak Organize Sanayi Bölgeleri için özel düzenlemeler getiren 4562 sayılı Kanun uyarınca bu bölgeler içinde açılacak olan akaryakıt istasyonlarının OSB yönetimince ruhsatlandırılarak, harcının ilgili belediyeye ödenmesi gerektiği düşünülmektedir denilmiştir. b. Tarıma dayalı organize sanayi bölgelerine: 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu nun 26/A maddesinde Tarım ve sanayi sektörünün entegrasyonunu sağlamaya yönelik tarıma dayalı sanayi girdisini oluşturan bitkisel ve hayvansal üretimin ve bunların işlenmesine yönelik sanayi tesislerinin yer alabileceği ve ilgili mevzuatı uyarınca öngörülen biyogüvenlik tedbirlerine uyulması şartıyla Tarıma Dayalı İhtisas OSB kurulabilir. Organize Sanayi Bölgelerine ilişkin

60 60/ İşyerİ Açma olarak Bakanlığa verilmiş olan yetkiler ve görevler, Tarıma Dayalı İhtisas OSB leri bakımından Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca kullanılır ve yerine getirilir. Bu bölgelerin yer seçimi, kuruluşu, imar planı onayı, faaliyeti, işleyişi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulacak ayrı bir yönetmelik ile belirlenir denilmiş, bu maddeye göre hazırlanıp tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri Yönetmeliği nin 26. maddesinde TDİOSB içinde kurulacak işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile çalışma izni, ilgili kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde TDİOSB tarafından verilir hükmü yer almıştır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca verilmesi gereken izinler tamamlandıktan sonra Tarıma Dayalı Organize Sanayi Bölgelerindeki işyerlerine bölge yönetimince işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilir. Ç. Serbest bölgelerdeki işyerleri: 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu nun 5. maddesinde Serbest bölgede arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatlar bölge müdürlüğünce verilir ve denetlenir ifadeleri yer almaktadır. Buna göre işyeri açma ve çalışma ruhsatları bölge müdürlüğünce verilir. D. Hayvancılıkla ilgili yerler: a. Hayvan satış yerleri: a sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu nun 8, 11 ve 36. maddeleri uyarınca çıkarılan ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Hayvan Satış Yerlerinin Ruhsatlandırma ve Denetleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik in 6. maddesinin 5. fıkrasına göre, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüğünce çalışma izni verilir ve ruhsat düzenlenir. Aynı maddede: İl müdürlüğü tarafından çalışma

61 İşyerİ Açma \61 izni verilen hayvan satış yerinin faaliyete başlayabilmesi için, ruhsatlandırma için müracaatı yapan gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar ile resmi kuruluşlar yetkili idareden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alır hükmüne yer verilmiştir. a tarihli Resmi Gazete de yayınlanan tarihinde yürürlüğe girecek olan Canlı Hayvan Ticareti Yapan Satıcıların Çalışma Ve Denetlenmesi İle İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 5. maddesinde: Doğrudan ya da dolaylı olarak sığır cinsi hayvanlar, koyun ve keçi türü hayvanlar ile domuz türü hayvanların alım ve satımını yapan satıcılar, işletmelerinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğünden çalışma izni almak zorundadır. Çalışma izni için aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte mülki idare amirliğine müracaat edilir denildiğinden başvuruların buna göre yapılması gerekir. a tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Ev ve Süs Hayvanlarının Üretim, Satış, Barındırma ve Eğitim Yerleri hakkında Yönetmelik in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendine göre Belediyeden alınmış işyeri ruhsatı alınması öngörülmüş, 2. fıkrasında da Başvuru, il müdürlüğü hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şubesi müdürlüğünce incelenir. Belgelerin uygun bulunması halinde; mahallinde yapılan inceleme sonunda bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-3 İş Yeri Açma Raporu düzenlenir. İş yeri açma raporuna istinaden mevzuata uygun bulunan yerlere, mülki idare amirinin onayı alındıktan sonra il müdürlüğünce çalışma izni verilir.gerçek ve tüzel kişiler adına, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-4 İş Yeri Çalışma İzin Belgesi düzenlenir denilmiştir. b. Hayvan hastaneleri: b sayılı Kanun un 11. ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Hayvan Hastaneleri Yönetmeliği nin 5. maddesine göre, hayvan hastanesi kurma izni ve altı ay içinde de Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca hayvan hastanesi ruhsatı verilir. b tarihli resmi Gazete de yayınlanan Veteriner Hekim Muayene ve Poliklinik Yönetmeliği ni 6.maddesinde Birinci fıkrada belirtilen belgeler, il müdürlüğü hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şubesince incelenir. Belge-

62 62/ İşyerİ Açma lerin tetkiki ve görevli veteriner hekimlerin mahallinde yaptıkları inceleme sonucunda bu Yönetmelik hükümlerine uygun bulunan muayenehaneye, Valilik oluru ile il müdürlüğünce ruhsat verilir denilmiştir. b tarihli Resmi Gazete de yayınlanan ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelik le değişik Hayvan Sağlığı Kabini Açılış, Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik in 5. maddesine göre; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüğünce Hayvan Sağlığı Kabini İzni verilir. Bu yönetmeliklerde ayrıca yetkili idareden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınması öngörülmemiş ise de, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda belediyenin sorumluluk alanında ayrıca belediyeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerekir. c. Hayvanat bahçeleri: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu nun 22. maddesine göre, İşletme sahipleri ve belediyeler hayvanat bahçelerini, doğal yaşama ortamına en uygun şekilde tanzim etmekle ve ettirmekle yükümlüdürler. Hayvanat bahçelerinin kuruluşu ile çalışma usul ve esasları Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Hayvanat Bahçelerinin Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik in 8. maddesi uyarınca istenen belgeler tamamlandıktan sonra hayvanat bahçesi ruhsatı valilikçe verilir. (645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bakanlıkların teşkilat yapısında yapılan düzenleme doğrultusunda Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlanmış ve görevleri bu Bakanlığa geçmiştir.) Ancak bu K.H.K ile yapılan yeni düzenlemede hayvanat bahçesi ruhsatları ile ilgili bir açıklama yer almamıştır. Bu bakımdan ilgili taşra birimleri tarafından verilen ruhsat iş yeri açma ve çalışma ruhsatı sayılmaz. Yetkili idareden ayrıca ruhsat alınması gerekir.

63 İşyerİ Açma \63 E. Özel hastaneler: 3359 Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu nun 3. maddesi ile ülke çapında sağlığın korunması, bu konuda teşkilatın kurulması ve hizmetlerin koordinasyonunda Sağlık Bakanlığı görevlendirilmiş, 663 Sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 8. maddesinin 1. fıkrasında c) Kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği nin 13, 14 ve 15. maddeleri uyarınca Sağlık Bakanlığınca ruhsat verilirken aranacak belgeler ve diğer şartlar açıklanmıştır. Danıştay ın yukarıda açıklanan yerleşik içtihatları karşısında özel hastaneler yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerekir. F. Sivil ulaşıma açık havaalanları ile bunların bünyesinde bulunan her türlü tesisler: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu nun 7. maddesinin 1. fıkrasına 5594 sayılı Kanun la eklenen (g) bendinde Ancak, sivil hava ulaşımına açık havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesislere işyeri açma ve çalışma ruhsatı dahil her türlü ruhsat, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından verilir denilmektedir. Bu kapsamda bulunan sıhhi işyerleri uygulanacak usul Ulaştırma Bakanlığınca tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarında Yer Alan Terminaller İle Sıhhi İşyerleri İçin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik te (SHY-33B) düzenlenmiştir. Yönetmelik in 5. maddesinde Bu Yönetmelik kapsamına giren işyerleri için diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek

64 64/ İşyerİ Açma kuruluşlarının ilgili mevzuatlarına göre verdikleri izin ve ruhsatlar ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. 7. maddesinde de Terminal işletme ruhsatı ile sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ait ücretler SHGM tarafından yayımlanan ilgili hizmet tarifesiyle belirlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının birden fazla faaliyet alanı için düzenlenmesi halinde her bir faaliyet alanı için ayrı ücretlendirme yapılır. hükümleri yer almaktadır. Yönetmelik in 26. maddesinde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden ruhsat almadan sıhhi işyerlerinin işletilemeyeceği belirtilmiş, bu maddenin 2. fıkrasında bazı istisnalara yer verilmiştir. Yönetmelik in 35. maddesinde de Bu Yönetmelik hükümlerine göre Terminal İşletme Ruhsatı alan Terminal İşletmecileri, işletmecilik faaliyetlerini sürdürebilmeleri amacıyla terminal işletiminden sorumlu mesleki yeterliliğe sahip bir yönetici ile bir sorumlu müdür ve tüm organizasyonun sağlıklı bir yapıda olmasını ve sürekliliğini denetleme görevini üstlenebilecek kapasitede sorumlu müdüre bağlı bir kalite sistemi yöneticisi görevlendirmek zorundadır hükmü yer almıştır. 36. ve 37. maddelerinde terminal işletmelerinde ve sağlık tesislerinde görev alacak sorumlu yöneticilerin nitelikleri sayılmış, 38. maddede ise denetimin SHGM ve hava alnı işletici kuruluş tarafından yapılacağı belirtilmiştir. Sivil ulaşıma açık havaalanlarındaki gayrisıhhi işyerlerinin ruhsatlandırılması tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarında Yer Alan Gayrisıhhi İşyerleri İçin İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (SHY-33B) te düzenlenmiştir. Bu Yönetmelik in 12. maddesinde SHGM den bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan gayrisıhhi işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz denilmiş ve başvurunun nasıl yapılacağı ve istenecek belgeler sayılmıştır. 25. maddesinde ise bu işyerlerinin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve ilgili hava alanının işletmecisi tarafından denetleneceği belirtilmiştir. Sivil ulaşıma açık hava alanlarında belediye ve il özel idarelerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi ve bu yerlerin denetimi konusunda bir yetkisi bulunmamaktadır.

65 İşyerİ Açma \65 G. Patlayıcı madde üretim ve satış yerleri: 3572 sayılı Kanun un 2. maddesinde Nerede açılırsa açılsın, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, taşocakları, akaryakıt istasyonları ve benzeri yerlere bu Kanun un uygulanmayacağı belirtilmiştir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kara ile yürürlüğe konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi Ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul Ve Esaslarına İlişkin Tüzük ün 4. ve 5. maddeleri uyarınca İçişleri Bakanlığından ön izin 7. maddesine göre işletme izni alınması zorundadır. Bu Tüzük ün 7. maddesi hükmüne göre belediye veya il özel idaresinden yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, yangın yönünden gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye kuruluşu raporu, verilmesi gerekir. Ğ. Özel öğrenci yurtları: tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Özel Öğrenci Yurtları Yönetmeliği nin 5. maddesinde Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılan müracaat üzerine Bakanlıkça/valilikçe düzenlenecek olan yurt açma izin belgesinde kapasite durumu, barınacak öğrencilerin cinsiyet ve öğretim kademeleri, ücret ve yemek durumu, yurt kurucusuna veya kurucu temsilcisine ait kimlik bilgileri belirtilir hükmü yer almış ise de, bu izin işyeri açma ve çalışma ruhsatı anlamını taşımaz. Nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.2010/6591, K.2011/183 sayılı kararında 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisnai olarak sayılan müesseseler dışında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ruhsatı alınmadan işyeri açılması ve

66 66/ İşyerİ Açma çalıştırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen durumda 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisnai olarak sayılan işyerleri arasında yer almayan öğrenci yurtlarının da yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca yetkili makamlardan işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiğinden aksi yöndeki idare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir denilerek idare mahkemesi kararı bozulmuştur. Örnek Danıştay kararı ışığında özel öğrenci yurtlarının yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiği ortaya çıkmaktadır. H. Bankalar: 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun un 3. maddesinin 4. fıkrasında Bankalar hakkında 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 29 uncu maddesi 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3 üncü maddesi ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81 inci maddesi hükümleri uygulanmaz hükmü yer almıştır. Görüldüğü gibi burada 3572 sayılı Kanun un istisnaları düzenleyen 2. maddesine istisna içeren yeni bir ilave yapılmamış, yetkili idareleri belirleyen 3. maddesinin ve 2464 sayılı Kanun un 81. maddesinin uygulanmayacağı vurgulanmıştır. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2007/2775, K.2008/3350 sayılı, tarihli ve E.2008/10266, K.2012/4533 sayılı karalarında: 3572 sayılı Kanunun 2. maddesinde istisna olarak sayılan müesseseler dışında, yetkili idarelerden usulüne uygun işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılması ve çalıştırılmasını mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen durumda 3572 sayılı Kanun un 2. maddesinde istisnai olarak sayılan iş yerleri arasında yer almayan banka şubelerinin de yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca yetkili makamlardan işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiğinden denilerek idare mahkemesi kararları bozulmuştur.

67 İşyerİ Açma \67 Yukarıda açıklanan Kanun hükmü ve yargı kararları ışığında: Bankaların faaliyete başlamadan önce yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerektiği 4603 sayılı Kanun kapsamında bulunan bankaların İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcından muaf olduğu anlaşılmaktadır. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.2007/1164, K.2008/5019 sayılı kararı da bu yöndedir. Ancak diğer banklar için bu muafiyet söz konusu değildir. I. Özel öğretim kurumları: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu nun 2. maddesine göre özel öğretim kurumu ifadesi Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, dershaneleri, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını kapsar. Aynı Kanun un 3. maddesine tarih ve 6082 sayılı Kanun la eklenen fıkrada 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlar, bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamaz. Bu hükümlere rağmen Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.2010/949, K.2012/3129 sayılı kararında özel öğretim kurumları arasında sayılan dershanelere belediye veya il özel idaresi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Özel öğretim kurumları mevzuatına uygun olmak kaydıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir hükmü yer almaktadır sayılı Kanun un uygulanması ile ilgili hususlar tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği nde düzenlen-

68 68/ İşyerİ Açma miştir. Bu Yönetmelik in 5. maddesinde kurum açılması için istenecek belgeler sayılmıştır. 6. maddesinde ise, (2)İl eğitim denetmenlerince en geç 15 gün içinde düzenlenen inceleme raporunda, kurumun açılmasında bir sakınca bulunmadığının belirtilmesi hâlinde, okullara ilişkin dosya beş iş günü içinde Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe beş iş günü içinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK- 2) düzenlenir hükümleri yer almıştır. İ. Yüzer Otel, Yüzer Lokanta veya Benzeri Tesisler; tarihli Resmi Gazete de yayınlanan 84/8737 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Yürürlüğe giren Yüzer Otel, Yüzer Lokanta veya Benzeri Tesislerin İşletilmesi Hakkında Karar a göre; 2. Kendiliğinden hareket etme kabiliyetine sahip olmayıp römorkör ile çekilen turizm amaçlı yüzer tesislerde; a. Deniz üzerinde dengeli ve güvenli kalabilecek teknik niteliklerin yanında teknelerde can ve mal emniyetinin tam olarak sağlanabilmesi için teknelerin yangın, tahliye gibi yeterli teçhizata da sahip olmaları, b. Yüzer otel olarak işletilmeleri halinde en az 200 yatak; yüzer lokanta olarak işletilmeleri halinde ise 100 kişilik kapasiteden az olmamaları, c. Seyir güvenliğini, can ve mal emniyetini sağlayacak, kıyının toplum yararına kullanılmasını engellemeyecek ve kara yönündeki arazi kullanım kararlarını aksatmayacak şekilde faaliyette bulunmaları, d. Bulundukları yerde hiçbir şekilde deniz ve kara kirliliğine sebebiyet vermemeleri, e. İkinci maddenin (a), (b), (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara uyulmadığı takdirde, Bölge Liman ve Deniz İşleri Müdürlüğünce yapılacak yazılı bildirimden itibaren 10 gün içinde bu bildirimin gereğini yerine getireceklerini, aksine davranış halinde ise Liman Başkanınca tesisin

69 İşyerİ Açma \69 mühürlenip faaliyetten men edileceğini kabul ettiklerini Liman Başkanlığına taahhüt etmiş olmaları. f. Faaliyette bulunacakları yerin (liman sahaları dahil) ilgili Valilikçe belirlenmiş olması, Şartlarının mevcut olduğu, mahalli Liman Başkanlığının yardımı ile tespit edildikten ve görüşü alındıktan sonra, bu kabil yüzer tesislerle ilgili valilikçe işletme izni verilir hükümleri yer aldığından izinler valilikçe verilir. Bu Bakanlar Kurulu Kararı nın 3572 sayılı Kanun ve Yönetmelik in 6. maddesi karşısında yürürlükte olup olmadığı tartışma konusudur. İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğinin deniz turizm ile ilgili olarak verdiği tarih ve sayılı görüşünde: Deniz turizmi araçlarının gezi, spor, eğlence ve turizm amaçlı olarak, denize elverişlilik belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilere ait özel ve ticari yatları, kruvaziyer gemileri ve dalabilir deniz araçlarını ifade ettiği, Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, deniz turizmi araçlarına da işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi gerektiği, araçlar turizm işletme belgeli de olsa yetkili mahalli idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınması gerektiği bu konuda muafiyet bulunmadığı, İşyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesinde; deniz araçlarının bağlı (kayıtlı) olduğu liman, belediye sınırları ve mücavir alanı içinde ise il, ilçe ve belde belediyelerinin, büyükşehir belediyesi sınırları veya mücavir alan sınırı içinde ise büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyelerinin, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyelerinin (5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun yetki verdiği konularda) belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise il özel idarelerinin yetkili olduğu, Yangın güvenlik raporu düzenlenmesinde deniz araçlarının bağlı (kayıtlı) olduğu liman, belediye sınırları ve mücavir alan içinde ise il, ilçe ve belde belediyelerinin, büyükşehir belediyesi sınırları veya mücavir alanı sınırı içinde ise büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu, il özel idarelerinin yetki alanında ise yangın güvenlik raporu verme yetkisine sahip herhangi bir itfaiye biriminin bu raporu düzenleyebileceği,

70 70/ İşyerİ Açma Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınması zorunluluğunun bulunduğu, ayrıca sabit veya seyyar olarak kullanılan deniz taşıma araçlarının umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak kullanılmasının istenmesi halinde, deniz araçları için bağlı olduğu liman başkanlığının da uygun görüşünün alınacağı, İçkili yer bölgesinin; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi bu sınırlar dışında ise il genel meclisi tarafından valilik ve kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin satılabileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeleri ifade ettiği, bu bölgeler haricinde içkili yer açılamayacağı, açık olarak alkollü içki satmak isteyenlerin, belediye veya il özel idaresinden ruhsat alacakları, Diğer taraftan; turizm işletme belgeli işyerlerinin bu belge dışında yetkili mahalli idarelerden ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması zorunluluğu bulunmakla birlikte, içki satışı ve canlı müzik yayını yapılabilmesi için ayrı bir izin almaya gerek olmadığı, dolayısıyla; deniz turizmi araçlarına bulundukları yere göre yetkili mahalli idarelerce usulüne uygun şekilde işyeri açma ve çalışma ruhsatı, içkili yer izni ve canlı müzik yapma izni verileceği, bu araçlarının turizm işletme belgeli olması halinde ise yine işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerekmekle birlikte içki satışı ve canlı müzik yayını yapılması için diğer turizm işletmelerinde olduğu gibi yetkili mahalli idarelerden ayrı bir izin almaya gerek bulunmadığı belirtilmiştir. Görüldüğü gibi burada yukarıdaki Bakanlar Kurulu Kararından bahsedilmemiştir. Bu durumda sözü edilen tesislerin yukarıdaki Bakanlar Kurulu Kararı nda belirtilen şartlar da aranmak suretiyle yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaları gerekir.

71 İşyerİ Açma \71 J. Seçim büroları: 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun a 5980 sayılı Kanun la eklenen 51/A maddesinde Seçim başlangıç tarihinden itibaren seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, katıldıkları seçim çevrelerinde seçim çalışmalarını yürütmek üzere seçim büroları açabilir hükmü yer almış, açılma şartlarını taşımayan bürolarının mülki amir tarafından kapatılacağı belirtilmiştir. Ancak açılma şartlarının neler olacağı maddede yer almamıştır. Seçim büroları seçimin başlangıç tarihinden yazılı propagandanın başladığı tarihe kadar mahalli mülki amire, propaganda süresinin başlamasından sonra seçim kuruluna bilgi verilmesi ile açılmış sayılır. K. Turizm tesisleri: a. Deniz turizmi tesisleri: tarihli Resmi Gazete de yayınlanan 2009/15202 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Deniz Turizmi Yönetmeliği nin 12. maddesine göre deniz turizmi işletme belgesi Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilir. Aynı Yönetmelik in 26. maddesinde Kendiliğinden hareket etme kabiliyeti olmayan yüzer deniz turizmi araçları aşağıda belirtilen nitelikleri taşır: 1) Deniz aracı hakkında emniyet, denizde can ve mal güvenliği mevzuatı ile deniz mevzuatı yönünden yetkili kuruluşların uygun görüşünü gösterir belge. 2) Yüzer otel olarak işletilmeleri halinde en az yüz yirmi yatak, yüzer lokanta olarak işletilmeleri halinde en az yüz kişilik kapasite. 3) Valilikçe verilen işletme izni denilmektedir. b. Turizm alan ve merkezleri: Kültür ve turizm gelişme bölgeleri ile turizm alan ve merkezlerinde; Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya

72 72/ İşyerİ Açma Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir kararı verilen ve 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında yer alan yatırımlar için iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkili idareler tarafında başkaca bir gerek kalmaksızın on beş gün içinde verilir. L. Bazı yatırımlara ilişkin işyerleri: 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 653 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2. maddesinde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek görevi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü nün görevleri arasında sayılmıştır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği nin tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelik le değiştirilen 59. maddesinde Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımlarına, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapıya, milli güvenliğe dair tesislere, askeri yasak bölgelerdeki, genel sığınak alanlarındaki ve özel güvenlik bölgelerindeki yapılar ile enerji ve iletişim tesislerinin ruhsata tabi olanlarına, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde, kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince ruhsat için başvu-

73 İşyerİ Açma \73 rulduğu halde ilgili idarece başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde ruhsat verilmemesi halinde, ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin teklifte bulunması üzerine, Müdürlük ilgili idarenin görüşünü ister. İlgili idare, yapı ruhsatına ilişkin iş ve işlemlerin yapılmama gerekçelerini etraflıca açıklayarak konu hakkındaki görüşünü en geç onbeş gün içinde Müdürlüğe bildirmek zorundadır. Bildirilmediği taktirde olumsuz görüşün olmadığı kabul edilir. İlgili idare tarafından verilen görüş sonrasında en geç onbeş gün içinde yapılan incelemede talebin yürürlükteki uygulama imar planına, parselasyon planına ve mevzuata uygun olduğunun anlaşılması halinde, yapı ruhsatı Müdürlükçe resen düzenlenir ve ruhsat ve eklerinin onaylı bir örneği ilgili idareye iletilir. Yapılan incelemede eksiklik görülmesi halinde eksiklikler yine bu süre içinde ilgilisine bildirilir. Eksiklikler tamamlandığında en geç beş iş günü içinde yapı ruhsatı düzenlenir. Yapı kullanma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin başvurular da aynı usulle sonuçlandırılır. Müdürlükler, bu fıkrada sayılan yapılardan kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan, yaptırılan, kullanılan veya işletilenler hariç özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin tasarrufunda olanlara veya yap işlet ve devret yöntemi ile yapılanlara ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesine dair işlemleri bedeli mukabilinde yapar, ayrıca ilgili idarelerce düzenlenmemesi halinde imar durum belgesi, kanal ve yol kotu tutanaklarını da bedeli mukabilinde düzenleyebilir hükmü getirilmiştir. Bu düzenleme ile 644 sayılı K.H.K 2. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına verilen yetkiler il müdürlüğüne devredilmiştir. M. Dernek lokalleri: Dernekler Kanunu nun 26. maddesi ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Dernekler Yönetmeliği nin maddeleri kapsamında yalnız üyelerin girebileceği dernek lokallerine mülki idare amirleri (vali ve kaymakamlar) tarafından ruhsat verilir. Anılan Yönetmelik in 59. maddesi uyarınca İl merkezlerinde açılacak lokallerin iş ve işlemleri il dernekler müdürlüklerince,

74 74/ İşyerİ Açma diğer ilçelerde açılacak lokallerin iş ve işlemleri ilçe dernekler büro şefliklerince yürütülür. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçelerde ise bu görevler, kaymakamlık yazı işleri müdürlüklerince yerine getirilir. Lokal olarak açılacak yerin ve bulunduğu binanın fenni ve yangın güvenliği ile toplum sağlığı ve çevre bakımından belediyece, genel güvenlik ve asayişin korunması yönünden kolluk kuvvetlerince incelenmesi istenir. Gerek görülen hallerde, ayrıca ilgili diğer kurum ve kuruluşlardan inceleme yapılması istenebilir. Bu lokaller sadece üyelerinin girebildiği bir mekân olup işyeri niteliğinde olmadığından yetkili idareden ayrıca iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasına gerek yoktur. Ancak, bir işletme biçiminde çalışan, derneğe üye olmayan kişilerinde girdiği umuma açık yer niteliği kazandığı tespit edilirse iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerekir. N. Kurumların lokalleri: Kurumların sadece kendi personeli için açtıkları dinlenme yeri ve lokalleri ruhsata tabi değildir. Nitekim İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler genel Müdürlüğünün tarih ve B050MAH / sayılı bir görüşünde: Ticarete yönelik olmadan, münhasıran kendi personeline hizmet amacıyla kurumların kendilerine ait binalarda açtıkları lokallerde açık içki vermek istemeleri halinde tarihli Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine tabi olmadığı, bu tür yerlerin ilgili kurumun sosyal tesis işletme usul ve esaslar dahilinde işletilebileceği, ancak mezkur Yönetmeliğin işyeri tanımı kapsamına giren ve kurum faaliyetlerinden bağımsız şekilde, ticari amaçla üçüncü kişiler tarafından kurum içinde işletilen işyerlerinin ise Yönetmelik hükümleri çerçevesinde ruhsat almak zorunda oldukları değerlendirilmektedir denilmiştir. Bu görüş de göz önüne alındığında kurum içinde sadece personelin yararlandığı lokaller ruhsata tabi değildir. Ancak bir işletmeciye kiraya verilen yemekhane, kantin ve benzer iş yer-

75 İşyerİ Açma \75 leri için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre gerekli süreci tamamlayarak yetkili idareden İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınması zorunludur. O. Eczaneler: 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun un 6308 sayılı Kanun la değişik 5. maddesinde Serbest eczaneler, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılır. Aynı maddenin 2. fıkrasında da Eczane açmak, devretmek veya başka bir yere nakletmek isteyen eczacılar, bulunduğu ilin sağlık müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. Eczane açmak isteyenlerin belgelerinin tam olması hâlinde ruhsatname düzenlenir. Düzenlenen ruhsatnameler Sağlık Bakanlığına, Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumuna ve Türk Eczacıları Birliğine bildirilir. Eczaneler için belediyeden ayrıca bir iş yeri ruhsatı alınması ve belediyeye harç ödenmesi gerekmez hükümleri yer aldığından, eczanelere özel düzenleme doğrultusunda valilikçe ruhsat verilir. Ö. Reklam ajansları: Danıştay Sekizinci Dairesinin tarh ve E.2007/925, K.2007/5491 sayılı kararında İstanbul - Şişli, Halil Rıfat Paşa Mahallesinde reklam ajansı olarak çalışan işyerinin ruhsatsız çalıştığı, bulunduğu yerin konumu itibariyle ruhsata bağlanmasının yasal açıdan mümkün olmadığı gerekçesiyle işyerinin mesken haline dönüştürülmesi için 15 gün süre verilmesi aksi halde 3572 sayılı Yasa gereğince faaliyetinin durdurulacağına ilişkin Şişli Belediye Başkanlığının gün ve 829 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; 3572 sayılı Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması zorunluluğu bulunmayan davacı şirket hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden İstanbul 2. İdare Mahkemesinin gün ve E:2003/818, K.2004/2702 sayılı kararı onaylanmıştır.

76 76/ İşyerİ Açma Açıklanan karar genel nitelik arz etmemekle birlikte, söz konusu yerlere yetkili idarelerce işyeri açma ruhsatı verilmesine gerek olmadığı sonucunu doğurmaktadır. P. Su ürünleri üretim yerleri: 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu nun 13. maddesinde: Su ürünleri yetiştiricilik tesisleri kurmak isteyenler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığından izin almak zorundadır. Su ürünleri yetiştiricilik tesislerine ilişkin izinler; bu tesislere ait projenin sağlık, memleket ekonomisi, seyrüsefer, teknik ve ilmî bakımlardan mahzur taşımaması halinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir. Kurulacak yetiştiricilik tesisleri için 4 üncü maddenin son fıkrası hükümleri uygulanır. Yetiştiricilikle ilgili usul ve esaslar Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir denildiğinden bu kapsamda bulunan yerlere Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından izin verilir. R. Kıyı tesisleri: 655 sayılı Ulaştırma Haberleşme ve Denizcilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2. Maddesinde Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedefleri belirlemek ve uygulamak, gerektiğinde güncellemek görevleri Ulaştırma Haberleşme ve Denizcilik Bakanlığına verilmiştir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Kıyı Tesislerine İşletme İzni Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik te de; liman, kruvaziyer liman, yat limanı, marina, yolcu terminali, iskele, rıhtım, barınak, yanaşma yeri, akaryakıt/ sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı ve şamandıra sistemleri ve benzeri kıyı tesisleri ile deniz ulaşımına yönelik diğer üst ve altyapı tesislerine Denizcilik Müsteşarlığı (655 sayılı K.H.K nın 44. maddesine göre bu görevler Ulaştırma ve Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına verilmiştir) tarafından

77 İşyerİ Açma \77 izin verilmesi öngörülmüştür. Aynı Yönetmelik in 9. maddesinde İdarece kıyı tesislerine yönelik verilen işletme izni veya geçici işletme izni, ilgili diğer kurum ve kuruluşların mevzuatı gereği alınması gerekli diğer izin veya onayların temini ile ilgili olarak yatırımcı veya işletmeci kuruluşun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ifadeleri yer aldığından, bu yerlere ayrıca belediye ya da il özel idaresi tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsat verilmesi gerekir. S. Madencilik faaliyetlerine ilişkin tesisler: 3213 sayıl Maden Kanunu nun 7. maddesinde Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verilir. Bu ruhsatların verilmesi sırasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre belediyelerin tahsil ettiği işyeri açma izni harcı il özel idaresi tarafından tahsil edilir. Bu bedelin % 50 si ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına aktarılır. Bu alanların belediyelerin mücavir alanı içerisinde kalması durumunda tahsil edilen harcın % 50 si ilgili belediyenin hesabına aktarılır hükümleri yer almıştır Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği nin 4. maddesinde: dd) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışında ve kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, ifade eder denilmekte ise de, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 17. maddesine 2011/1700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen 2. fıkrada Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki geçici tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı

78 78/ İşyerİ Açma il özel idareleri tarafından verilir. Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere bağlı geçici tesislere dayalı olarak üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler Örnek 7 de yer alan formu doldurarak il özel idaresine başvurur. Başvurularda bu formda yer alanlar dışında başka bir bilgi ve belge istenilmez. Maden arama faaliyetleri işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi değildir. Ancak, arama ruhsat dönemi içinde üretim yapılması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması zorunludur. Madencilik faaliyetleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı Örnek 8 de yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. denildiğinden, büyükşehir belediyesi, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olsa da, madencilik faaliyetlerine dayalı iş yerleri için yetkili idare il özel idaresidir sayılı Kanun un 3. maddesinin 6. fıkrasında 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununa göre verilen I (a) grubu maden ruhsatı ile 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa göre verilen jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür denilmiş, 7. fıkrasında da 3213 sayılı Kanuna göre maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür hükümleri yer almaktadır. Ş. Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerleri; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendine göre, büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki iş yerlerine büyükşehir belediyesi tarafından ruhsat verilir.

79 İşyerİ Açma \79 T. Yük ve yolcu terminalleri, kapalı ya da açık otoparklar: 5216 sayılı Kanun un 7. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendi uyarınca, büyükşehir belediyesi sınırları içinde yük ve yolcu terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek yetkisi büyükşehir belediyesine aittir. U. Özel hal ve mezbahalar: 5216 sayılı Kanun un 7. maddesinin (t) bendi uyarınca, büyükşehir sınırları içinde her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, ruhsatlandırmak ve denetlemek büyükşehir belediyesinin görevidir. Bu konuda büyükşehir kapsamında ilçe belediyelerin bir yetkisi yoktur sayılı Meyve ve Sebzeler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun un 3. maddesinde de: Toptancı halleri; imar planlarında belirlenmiş alanlarda, halin sınıfına, büyüklüğüne ve işlem hacmine göre yönetmelikle belirlenen müzayede, depolama, tasnifleme ve ambalajlama tesisleri ile laboratuvar ve soğuk hava deposu gibi diğer asgarî koşulları taşıyan projeler çerçevesinde gerçek veya tüzel kişiler ile belediye sınırları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından kurulur. Gerçek veya tüzel kişiler tarafından toptancı hali kurulması ilgili belediyenin iznine tabidir. ifadesi yer almaktadır. Ü. Birinci sınıf gayrisıhhi müesseseler: 5393 sayılı Kanun un 15. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde: Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek. yetkisi belediyelere ve-

80 80/ İşyerİ Açma rilmiş ise de, aynı maddenin 2. fıkrasında (l) bendinde belirtilen gayrisıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır ifadesine yer verilmiştir. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek görevi büyükşehir belediyesine verilmiştir. Bu durumda büyükşehir ve il belediye sınırları dışında kalan yerlerde birinci sınıf gayrisıhhi müesseselere il özel idaresi tarafından ruhsat verilir. V. Genelevler: Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü nün 46. maddesinde Genelevlerin açılabilmesi için: a) Polis teşkilatı olmak, b) Hükümet veya belediye tabibi bulunmak, c) Bu Tüzüğün sağlık kayıt ve şartlarına ait hükümlerini uygulayacak vasıtalara malik olmak veya bu hükümlerin uygulanmasını mümkün kılacak müesseselerin kurulmasını sağlamak, şarttır. Aynı Tüzük ün 48. maddesinde Zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonu tarafından vilayet veya kaza merkezlerinin hangi mahalle veya sokaklarında genel evler açılabileceği ilgililerin müracaatı üzerine tesbit olunur. Bu mahaller, umumi caddelerden görünecek yerlere veya bu gibi caddelere pek yakın olmayacaklardır. Tesbit edilen bölgenin dışında genel ev açılamaz. Genelevler; genel kadınların muayene ve tedavi edildiği müesseseler müstesna olmak üzere, resmi daire ve müesseseler, ibadet ve eğitim yerleri, spor sahaları, genel toplanma, eğlence ve bayram yerleri yakınında ve bu yerlerden görülebilecek bir mesafede ve Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 178 inci maddesinde yazılı yerler dahilinde veya yakınında olamaz. Tüzük ün 50. maddesinde Genelev açmak isteyenler evvela bir dilekçe ile mahallin en büyük mülkiye amirine müra-

81 İşyerİ Açma \81 caat edecekler ve bu dilekçede Tüzük hükümlerine tamamen uyacaklarını, gerek bu hükümlere, gerekse zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonu tarafından alınacak karar ve tedbirlere aykırı hareket etmeyeceklerini kabul ve taahhüt eyleyeceklerdir. 52. maddeye göre Dilekçeyi alan makam, bunları ekleri ile birlikte Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonuna gönderir. Komisyonca görevlendirilecek sağlık ve icra kısmı memurlarından müteşekkil bir heyet, dilekçede ismi geçen kimseler hakkında gereken incelemeyi süratle yapıp genelev olacak binayı gördükten sonra inceleme ve görgü sonuçlarını komisyona bir raporla bildirir. Genelev olacak yerin ve bu evi açmak isteyenin ve burada sanatını yapacak kadınların durumları Tüzük hükümlerine uygun ise, dilekçe sahibinin isteği komisyonca kabul edildikten ve en büyük mülkiye amirince onaylandıktan sonra bu yerin açılmasına polisçe müsaade olunur. Genelevler anılan Tüzük te açıklanan biçimde ilgili komisyon kararı ve mülki idare amirinin onayı ile açılır. Kanaatime göre, bu düzenlemeler Tüzük le yapıldığından ayrıca yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerekir. Y. Semt pazarları ve üretici pazarları: 5957 sayılı Meyve ve Sebzeler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun un 2. maddesine göre: Semt pazarı: Üreticiler ve pazarcılar tarafından satışa sunulan mallar ile belediyece müsaade edilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin doğrudan tüketicilere perakende olarak satıldığı açık veya kapalı pazar yerlerini, Üretici pazarı: Üreticilerin kendi ürettikleri malları perakende olarak doğrudan tüketicilere sattıkları açık veya kapalı pazar yerlerini, ifade eder sayılı Kanun un 7. maddesinde 6455 sayılı Kanun la yapılan değişiklikle semt pazarlarının ve üretici pazarlarının belediyeler ve özel kişiler tarafından kurulmasına imkân tanınmıştır.

82 82/ İşyerİ Açma tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik in maddelerinde semt pazarlarının ve üretici pazarlarının kurulması işletilmesi, taşınması ve kapatılması için gereken şartlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu kapsamda kurulacak semt pazarlarının ve üretici pazarlarının bu Kanun ve göre faaliyete geçirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu pazarlar satış yapılan yerler için ayrı iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine gerek yoktur. Z. Okul kantinleri: 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu nun 16. maddesinde Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak, okulların ve maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; aynî ve nakdî bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin, salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler. ifadesi yer almakta, tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği nin 20. maddesinde (1) Birlik; kantin ve benzeri yerleri öncelikle işletmecilere kiralama usulü ile işlettirir veya işletmecinin bulunmadığı durumlarda işletir. Kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesinde, eğitim ve öğretimin aksatılmaması esastır. (6) Kantinlerde, alanlarında ustalık belgesi, işyeri açma belgesi, kalfalık belgesi, mesleki ve teknik eğitim diploması ve kurs bitirme belgelerinden en az birine sahip ve eğitim ve öğretim ortamına ve öğrenci psikolojisine uyum sağlayabilecek kişiler istihdam edilir. İstihdam edilen kişilerden ilgili mevzuatında belirtilen sürelerde portör muayenesi, adli sicil ve arşiv kaydı ve benzeri evraklar istenir denilmektedir. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü: tarihli ve B050MAH / ( ) sayılı yazısında Bakanlığınıza bağlı okullar bünyesinde bulunan kantin, açık alan, salon ve benzeri yerlerin üçüncü kişilere kiralamak suretiyle bu kişilerce işletilmesi halinde,

83 İşyerİ Açma \ tarihli Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik hükümleri dahilinde ilgili özel idare ya da belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerektiği değerlendirilmektedir denilmiştir. Bu mevzuat doğrultusunda okullarda ticari amaç olmaksızın okul aile birlikleri ya da öğrenciler tarafından işletilmesi durumunda işyeri açma ve çalışma ruhsatı almasına gerek bulunmadığı, ancak ticari amaçla işletilen okul kantinlerinin ilgili mevzuatına göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

84 84/ İşyerİ AçmA

85 İşyerİ Açma \85 IV. YETKİLİ İDARELERİN İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI VERİLEN YERLERDE DİKKAT EDECEĞİ DİĞER HUSUSLAR İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 5. maddesinde iş yerlerinde aranacak genel şartlar sayılmıştır. Yönetmelik eki Ek-I listede de işyerlerinde aranacak asgari ortak şartlar sayılmıştır. Ayrıca özel kanunlarda bazı düzenlemeler getirilmiştir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: A. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hususlar: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 5. maddesine göre İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması gerekir sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun maddelerinde işyerlerinde alınması gereken güvenlik önlemleri ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Bu Kanun un 4. maddesinde işverenin genel sorumluluğu düzenlenmiştir. İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

86 86/ İşyerİ Açma c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır. (2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. (3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez. (4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz denilmiş, aynı Kanun un 14. maddesinde Bakanlık, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği konularında ölçüm, inceleme ve araştırma yapmaya, bu amaçla numune almaya ve eğitim kurumları ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde kontrol ve denetim yapmaya yetkilidir. Bu konularda yetkilendirilenler mümkün olduğu kadar işi aksatmamak, işverenin ve işyerinin meslek sırları ile gördükleri ve öğrendikleri hususları tamamen gizli tutmakla yükümlüdür. Kontrol ve denetimin usul ve esasları Bakanlıkça düzenlenir. hükümleri yer almıştır. 0Bu Kanun un işyerlerini ilgilendiren bazı maddeleri tarihinde yürürlüğe girecektir. B. Mülkiyetle ilgili hususlar: İşyerinin mülkiyet durumu Yönetmelik eki (Örnek: 1) Başvuru Formu nun 6. maddesinde işyerinin mülkiyet durumu belirtilir. Sahibinden tapu kaydı istenmez. Bu kayıtlar yetkili idare tarafından TAKBİS kayıtlarından temin edilir. Kiralanan işyerleri için kira sözleşmesinin eklenmesi gerekir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu nun 24. maddesinin 1. fıkrasında Ana gayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür; dispanser,

87 İşyerİ Açma \87 klinik, poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır. 634 sayılı Kanun un 24. maddesinin 2. fıkrasında Ana gayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkân, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir denildiğinden, mesken olarak tapuda kayıtlı bir taşınmazda sayılan iş yerlerinden birini açmak üzere ruhsat başvurularında kat malikleri kurulunun oy birliği ile alınmış kararı aranmalıdır sayılı Kanun la 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu nun 24. maddesine eklenen fıkrada 1136 sayılı Avukatlık Kanununda avukatlık büroları ve hukuk büroları ile ilgili düzenleme yapılıncaya kadar meskenlerdeki avukatlık ve hukuk büroları faaliyetlerine devam ederler. Bu süre, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıldır. Bu hüküm 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununda ilgili düzenleme yapılıncaya kadar meslek mensupları tarafından açılan bürolar hakkında da uygulanır. Bu karar yöneticinin veya kat maliklerinden birinin istemi üzerine bütün bağımsız bölümlerin kat mülkiyeti kütüğündeki sahifelerine şerh verilir denilmiştir sayılı Kanun la; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu nun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasına 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre ana gayrimenkulün mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde kat maliklerinin izni ve benzeri şartlar aranmaksızın avukatlık büroları faaliyet gösterebilir. Bu konuda, yönetim planındaki aksine hükümler uygulanmaz ifadeleri, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu nun 45. maddesine 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre ana gayrimenkulün mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde kat maliklerinin izni ve benzeri şartlar aranmaksızın serbest muhasebeci mali müşavirlik veya yeminli mali

88 88/ İşyerİ Açma müşavirlik faaliyetlerinde bulunulabilir. Bu konuda, yönetim planındaki aksine hükümler uygulanmaz fıkrası eklenmiştir. Bu düzenleme karşısında avukatlık büroları ile serbest muhasebeci, mali müşavir ve yeminli mali müşavirler kat malikleri kurulunun kararına gerek olmadan tapuda mesken olarak gösterilen bölümlerde iş yeri olarak faaliyette bulunabilir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Yönetmelik in 5. maddesine göre Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde diğer umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması yönetim planında aksine bir hüküm yoksa kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması gerekir. Ancak İçişleri Bakanlığının B.05.0.MAH / sayılı genelgesinde Bilindiği gibi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ikinci paragrafında yer alan Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması şeklindeki hüküm Danıştay Sekizinci Dairesinin 26/04/2006 tarih ve E:2005/4199, K:2006/1740 sayılı kararıyla mülkiyet hakkının ve çalışma özgürlüğünün kısıtlandığı gerekçesiyle iptal edilmiştir. Dolayısıyla tapuda işyeri olarak tescil edilmiş bulunan mahallerde umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususunda kat maliklerinin oy çokluğu ile karar almasına gerek kalmamıştır denilmiştir. Bu nedenle tapuda iş yeri olarak kayıtlı taşınmazlarda umuma açık yer açılması için kat malikleri kurulunun kararına ihtiyaç bulunmamaktadır. C. İmarla ilgili hususlar: Genel olarak bir işyerinin açılabilmesi binanın usulüne uygun yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunmasına bağlıdır. Ancak bunun bazı istisnaları bulunmaktadır. Ayrıca bazen özel düzenlemeler yapılmaktadır.

89 İşyerİ Açma \89 a.yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni olmayan yapılarda durum: a.1. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için işyerinin açılacağı binanın yapı ruhsatı bulunması gerekir. a.2. Sınai faaliyet gösteren işyerleri için yapı kullanma izni bulunması şarttır Türk Ceza Kanunu nun 184. maddesine göre; (3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. Maddeden anlaşılacağı gibi yapı kullanma izni bulunmayan binalarda, içinde sınai faaliyet gerçekleştirilen işyerlerine ruhsat verenlerin eylemleri Türk Ceza Kanunu na göre suç oluşturur. Ancak bu maddeye eklenen son fıkrada İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz. ifadesi yer aldığından bu tarihten önceki yapılarda diğer koşulların uygun olması halinde iş yeri açma ruhsatı verilmesi suç oluşturmaz. Yönetmelik le bu konuda yapılan düzenleme uyarınca, Türk Ceza Kanunu na göre suç oluşturmasa da yapı kullanma izni olmayan yukarıda sayılan yerlere de işyeri açma izni verilmez. Aykırı davranan kamu görevlileri hakkında disiplin hükümleri uygulanabilir. a sayılı Kanun la 3194 sayılı İmar Kanunu na eklenen geçici 10. maddede Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara belediyelerce yol, su, kanalizasyon, doğalgaz gibi alt yapı hizmetlerinin birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde başvurulması üzerine kullanma izni alınıncaya kadar geçici olarak elektrik, su ve/veya telefon bağlanabilir. Bu madde kapsamında elektrik, su ve/veya telefon bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. ifadesi yer almaktadır. Bu durumdaki binalarda açılacak sıhhi işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde bir sakınca yoktur.

90 90/ İşyerİ Açma a.4. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği nin tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelik le değişik 59. maddesinde Yürürlükte olan bir imar planı bulunmayan veya mülkiyeti sorunlu olan alanlarda ruhsat düzenlenemez. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine ilişkin uygulamalar İçişleri Bakanlığının görüşü doğrultusunda yapılır. hükmü yer almaktadır. a sayılı İmar Kanun un 648 sayılı Kanun la değişik 27. maddesinde Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerinin valilikçe incelenmesi, muhtarlıktan yazılı izin alınması ve bu yapıların yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur. hükmü yer almaktadır. Buna göre belediye ve mücavir alanlar dışında Kanun da sayılan bu yerler için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aranmaz. Ancak Kanun da belirtildiği gibi binanın fen, sanat ve sağlık kurallarına uygunluğunun sağlanması gerekir. b. Özel yapı şekli gerektiren işyerleri: b.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Yönetmelik in 5. maddesine göre (c)özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması gerekir. b.2. Aynı maddenin 1. fıkrasının (m) bendinde Büyükşehir belediyesi ile nüfusu i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması gerekir.(ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık

91 İşyerİ Açma \91 nizamda müstakil bina şartı aranmaz.) hükümleri getirilmiştir. Daha önce yürürlükteki mevzuata göre işyeri alma çalışma ruhsatı almak suretiyle kazanılmış elde eden fırınlar bu bendin kapsamı dışındadır. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün tarihli ve B050MAH / sayılı bir görüşünde: İnşaat Ruhsatı veya Yapı Kullanma Belgesinde işyeri, ekmek fırını gibi ibarelerin bulunmasına gerek olmamakla birlikte tapuda işyeri olarak kayıtlı olması gerekmekte olup, fırın özel yapı şeklini gerektirdiği için Yapı Kullanma izin Belgesinin bulunması da zorunludur. 2. ve 3. sınıf Gayri Sıhhi Müesseselerin etrafına sağlık koruma bandı konulması mecburi olmayıp, Yönetmeliğin 16. maddesi gereğince müessesenin faaliyetinin gerektirmesi halinde ilgili idarenin inceleme Kurulunun kararını göre sağlık koruma bandı oluşturulabileceği, sağlık koruma bandı konulmasına karar verilmediği takdirde, bitişik nizam yapılarda fırın açılmasında sakınca bulunmadığı değerlendirilmektedir. denilmiştir. Bu mevzuat doğrultusunda düzenlenmeyen yapılarda sözü edilen işyerlerinin açılmasına izin verilmez. b.3. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B MAH / sayılı görüşünde Buna göre, içerisinde sınai faaliyet yapılacak işyerlerinin ruhsatlandırılmasında yapı kullanma izin belgesi istenmesinin yasal bir zorunluluk olduğu, ancak Türk Ceza Kanununda yapılan ve yukarıda belirtilen değişiklik neticesinde tarihinden önce yapılan binalarda yürütülecek olan sınai faaliyetler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi halinde 184 üncü maddenin üçüncü fıkrasında gösterilen cezanın uygulanmayacağı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (c) bendinde sayılan işyerlerinin ruhsatlandırılmasında da yapı kullanma izin belgesinin aranması gerektiği değerlendirilmektedir denilmek suretiyle bu husus vurgulanmıştır. b.4. Planlı Alanlar İmar Tip Yönetmeliği nin değişik tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelik le yeniden düzenlenen 44. maddesinde Fırınlar; unlu gıda ma-

92 92/ İşyerİ Açma mulleri üretilen yerlerdir. Fırınlar; sanayi, küçük sanayi, organize sanayi, konut dışı çalışma alanları ile ticaret bölgelerinde ve zemin katı ticaret olarak belirlenen yerlerde ve zemin katları ticaret olarak teşekkül etmiş konut bölgelerinde yapılabilir. Fırınların tanziminde Türk Standardları Enstitüsü Standartlarına uyulur. Fırınlarda, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli tedbirler alınır. Ayrıca binanın taşıyıcı sisteminin ve fırınla ilgisi olmayan diğer bağımsız bölümlerin ısı değişiminden olumsuz etkilenmemesi için proje müelliflerince veya bu konunun uzmanı teknik elemanlarca hazırlanan rapora göre gerekli tedbir alınır. Aksi halde ruhsat düzenlenemez. ifadeleri yer almıştır. Bu iki yönetmelik hükmü arasındaki farklı düzenleme karşısında büyükşehir belediyeleri ile nüfusu den fazla olan belediye sınırları içinde Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerekir. c. Engellilerle ilgili düzenlemeler: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Yönetmelik in 5. maddesine göre engellilerin işyerine giriş ve çıkışları için gereken kolaylaştırıcı tedbirlerin alınmış olması gerekir sayılı Engelliler Hakkında Kanun un geçici 2. maddesinde Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir. Bu süre yedi yıl iken 6353 sayılı Kanun la sekiz yıla çıkarılmıştır tarihinde dolmaktadır. Ancak İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH / sayılı görüşünde Bu çerçevede, Yönetmelik hükümlerine göre, engellilerin girişi için uygun olmayan bir binada açılacak olan işyerine açma ve çalışma ruhsatı verilirken, engellilerin giriş ve çıkışları için gerekli tedbirlerin alınmış olması hususu dikkate alınacak, gerekli tertibat yok ise yapılmasını müteakip ruhsat verilecektir sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesi

93 İşyerİ Açma \93 ne şekilde kullanılırsa kullanılsın mevcut yapıların engellilere göre düzenlenmesine yönelik olduğundan ve işyeri açılması ile ilgili özel bir hüküm getirmediğinden, bu maddede belirtilen yedi yıllık sürenin ruhsat verilirken değerlendirilmesine gerek bulunmamaktadır denilmektedir. Buna göre işyerlerine engelli giriş ve çıkışını sağlayacak düzenlemenin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. ç sayılı Kanun un geçici 1. maddesinde sayılan yerler: 6360 sayılı On Dört Büyükşehir ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun un geçici 1.maddesinde (14) Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır. Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır. Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir ifadesi yer almaktadır. Buna göre: ç sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, ç.2. Entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler,

94 94/ İşyerİ Açma ç.3. Bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler, Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihinde işletme ruhsatı almış sayılır. Ç. Emniyet ve asayiş durumu: a. Genel asayiş yönünden: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 5. maddesinin umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşü alınır. b. Trafik güvenliği önünden: Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliği sağlanmış olmalıdır. Belediye sınırları dışında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun ek 12. maddesinde yer alan Konaklama yerleri ve belediye mücavir alanları hariç olmak üzere, otoyollarda ve Devlet karayollarında yapılacak ve açılacak yapı ve tesislerde alkollü içki satılmasına izin verilmez. hükmü uyarınca sözü edilen yerlere içkili yer izni verilmemelidir. c. Kimlik bildirme: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu nun 2. maddesine göre Otel, motel, han, pansiyon, bekâr odaları, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an

95 İşyerİ Açma \95 incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 43. maddesinde de Otel, motel, kamp ve benzeri her türlü konaklama yeri işleticisi, bu yerlerde yatacak olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya yabancı uyruklu kişilerin kimlik ve geliş-gidiş kayıtlarını ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece kalmalarına bakılmaksızın örneğine ve usulüne uygun şekilde, günü gününe tutmak ve kolluk denetimine hazır bulundurmak zorundadır. Bu Yönetmelik kapsamına giren işletmelerin işletmecisi veya mesul müdürü, iş yerinde sürekli veya geçici olarak çalıştırılan kişinin ayrılışını, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanununun uygulanmasına ilişkin yönetmelikteki örneğine uygun kimlik bildirme belgesi doldurmak suretiyle yirmi dört saat içerisinde bağlı bulunduğu kolluğa bildirir. Kolluğa bildirilerek çalıştırılanlar için, işletici veya mes ul müdür tarafından bir kimlik belgesi verilir ve bu belge her istendiğinde kolluğa gösterilir ifadeleri yer almıştır. Sayılan işyerlerinin bu bildirimleri usulüne göre yapmak zorundadır. D. Bazı yerlere yakınlık durumu: a. Eğitim kurumlarına: a sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu nun 61. maddesinde: Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen işyerleri ile okullar arasında 100 metre şartı aranmaz. Bununla ilgili esaslar İçişleri, Milli Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarının müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir. denilmiştir.

96 96/ İşyerİ Açma a sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu nun 4. maddesinde de benzer düzenleme yer almıştır. Bu maddede Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarında bu zorunluluk aranmaz. Ancak, söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki iş yerleri aynı binada bulunamaz. Turizmin yoğun olduğu yörelerde bulunan okulların tatil olduğu dönemlerde, yukarıda belirtilen iş yerleri ile okullar arasında yüz metre uzaklık şartı aranmaz. Uzaklıkla ilgili esaslar İçişleri, Millî Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarının müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir. denilmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanmıştır. a sayılı Kanun un 6487 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 9. maddesinde Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır ifadelerine yer verilmiştir. a tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler İle Resmi veya Özel Öğretim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmelik in 5. maddesinde Umuma açık yerler ve içkili yerler ile okul binaları arasında kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklığın bulunması zorunludur. Umuma açık yerler ve içkili yerler ile özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunmaması zorunludur. denilmiş, 6. maddesinde ise Okullar ile umuma açık yerler ve içkili yerlerin açılmasına izin verilirken aralarındaki uzaklığın ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe

97 İşyerİ Açma \97 kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda ise en yakını esas alınır. 100 metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. hükmüne yer verilmiştir. Ölçme yetkisi de 7. maddede düzenlenmiştir. Buna göre Umuma açık yerler ile içkili yerlerin açılmasına izin verilirken o yerin en az 100 metre civarında okul bulunup bulunmadığı ve özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okulların dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunup bulunmadığının tespiti, mahallî kolluk kuvvetlerince yapılır. Bu düzenleme ayrıca Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 30. maddesinde de yapılmıştır. a.5. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 34. maddesine göre Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. Bu tür yerlerin açılmasına izin verilirken, o yerin en az yüz metre civarında okul bulunup bulunmadığının yanı sıra bu işyerlerinin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları ile aynı binada olup olmadığı ve içkili yer bölgesinde bulunup bulunmadığı yetkili idarelerce tespit edilir. hükmü yer almıştır. İçişleri Bakanlığının tarih ve B MAH / sayılı bir görüşünde: tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 32 nci maddesinin altıncı fıkrasında Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, resmî ve özel okul binalarından

98 98/ İşyerİ Açma ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluk aranmaz. Ancak söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki işyerleri aynı binada bulunamaz hükmü yer almaktadır. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere kahvehane ve kıraathane gibi umuma açık eğlence ve istirahat yerleri ile mabetler arasında zorunlu bir uzaklık öngörülmemiştir. denilmiştir. b. Meskun yerlere: b.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 23. maddesinin son fıkrasında İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir. ifadeleri yer almıştır. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2007/5844, K.20009/1309 sayılı kararında: Bu durumda, davacının kıraathane açmak istemiyle yaptığı başvurusunun, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5/e maddesine uygun olmadığından bahisle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine uzaklığı konusunda mevzuatta açık olarak belirtilmemiş olan mesafe sınırının, başka kurumlar için öngörülmüş olan mesafe sınırının kıyas yoluyla esas alınarak, işyerinin yukarıda anılan yerlere bu mesafeden daha az bir mesafede olduğu için davanın reddedilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir. denilmiştir.

99 İşyerİ Açma \99 b.2. Danıştay 8. Dairesinin E.2007/5844, K.2009/1309 sayılı kararında; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üreten, satılan, kullanılan yerlere uzaklığı konusunda açık bir düzenleme olmadığından bu yerlerin başka kurumlara olan uzaklığının kıyas yoluyla belirlenmesinin uygun olmadığı belirtilmiştir. b sayılı Sebze ve Meyve İle Yeterli Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlemesi Hakkında Kanun un 3. maddesinde 3) Toptancı hallerinin kuruluşunda ve başka bir alana taşınmasında; malların arz ve talep derinliğinin bulunması, üretici ve tüketicinin korunması, toptancı hali sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı, üretici yoğunluğu ve tüketici piyasasının büyüklüğü, toptancı hali kurulacak yerin coğrafi konumu, mesken ve işyerlerine, gıda güvenilirliği bakımından risk oluşturan tesis ve benzeri yerlere uzaklığı ve ulaşım imkânları ile toptancı halinin çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler dikkate alınır. (4) Şehir içinde kalan, çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan toptancı halleri başka bir alana taşınabilir. (5) İmar planlarında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlar başka bir amaçla kullanılamaz ve bu alanların çevresi toptancı halinin faaliyetini engelleyecek veya insan sağlığına zarar verecek şekilde iskâna açılamaz ifadeleri yer almaktadır. Bu madde uyarınca belediye toptancı hallerine izin verirken Kanun hükümlerini dikkate alır. c. Hükümet binaları ve mabetlere: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 30. maddesinde Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında, içkili yer açılamayacağı hükme bağlanmıştır. Hükümet binasından maksat il veya ilçede kamu kuruluşlarının toplandığı valilik veya kaymakamlık makamlarının bulunduğu yerdir. Herhangi bir resmi dairenin bulunduğu yere yakınlık engel teşkil etmez.

100 100/ İşyerİ Açma Mabetlerin açık bir tanımı mevzuatımızda yer almamıştır. Ancak cami, kilise ve havra genel olarak mabet kabul edilen yerledir. Cem evlerinin ibadethane olarak kabul edilmesi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. ç. Karayolu kenarı, otogar ve otobüs terminallerine: ç sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun Ek-12. maddesine göre; Konaklama yerleri ve belediye mücavir alanları hariç olmak üzere, otoyollarda ve Devlet karayolları kenarında yapılacak ve açılacak yapı ve tesislerde alkollü içki satılmasına izin verilmez. ç.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 30. maddesinde b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine ikiyüz metreden yakın mesafe içinde, c) Otogar ve otobüs terminallerinde içkili yer açılamayacağı belirtilmiştir. ç sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 178. maddesine göre Her nevi sanat müesseseleri ve maden ocakları ve inşaat yerleri dahilinde veya yakınında ispirtolu meşrubat satışı veya umumi evler açılması memnudur. Bu maddede belirli bir mesafe şartı konulmamıştır. Daha sonra çeşitli mevzuat yürürlüğe konulmasına rağmen bu hüküm halen yürürlüktedir. E. Çevre ile ilgili hususlar: a. Lisanslar: tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik in eki (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan iş yerleri sayılmıştır. Ruhsat verilirken bu husus dikkate alınmalıdır. b. Atıklar: Sınaî, tıbbî ve radyoaktif atık üreten işyerlerinde bu atıkların toplanması, taşınması, depolanması, işlenmesi ve bertarafı

101 İşyerİ Açma \101 konusunda gerekli tedbirlerin ve izinlerin alınmış olması gerekir sayılı Çevre Kanunu nun 27. maddesine göre; çevresel etki değerlendirilmesi (CED) raporu gerektiren durumlarda iş yerinin özelliğine göre gerekli olan raporu almayan yerlere iş yeri açma izni verilemez. c. Sağlık koruma bandı: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 16. maddesinde Sanayi bölgesi, organize sanayi bölgesi ve endüstri bölgeleri ile bu bölgeler dışında kurulacak birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin etrafında, sağlık koruma bandı konulması mecburîdir. Sağlık koruma bandı mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve bu alan içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez. Sağlık koruma bandı, inceleme kurulları tarafından tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenir. Sağlık koruma bandı, sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu rapordaki mesafeler esas alınır. hükmü yer almaktadır. F. Yangın ve patlayıcılara karşı önlemleri: a. Patlayıcı kullanılması: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 5. maddesinin 1. Fıkrasının (f) bendinde Madencilik faaliyetleri sırasında patlayıcı madde kullanılan yerlerde 27/11/1973 tarihli ve 7/7551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük, 14/8/1987 tarihli ve 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denet-

102 102/ İşyerİ Açma lenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük ve 26/12/2003 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun tedbirlerin alınması, (h) bendi uyarınca Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri; otuz kişiden fazla çalışanın bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, diğer işyerlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması gerekir. Aynı maddeye tarih ve 2012/2958 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen fıkra uyarınca Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu bu binaların yönetimi tarafından alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buralardaki işyerleri için ayrıca münferit itfaiye raporu aranmaz. Yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yapılması durumunda yalnızca yapısında değişiklik yapılan işyerinin sahibinden münferit itfaiye raporu istenir. Fabrika, şantiye, nakliye filosu ve benzeri işletmelerin ticari amaç dışında kendi faaliyetlerinin gerekli kıldığı yanıcı ve parlayıcı madde kategorisindeki sıvıların depolanması veya kendi araçlarına yakıt ikmali yapılması amacıyla kullanılan düzenekler, özel mevzuatındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Yönetmelik ekindeki depolama hacimleri esas alınarak gayrisıhhî müessese olarak ruhsatlandırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri; otuz kişiden fazla çalışanın bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, diğer işyerlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olmalıdır.

103 İşyerİ Açma \103 b. Yangından koruma tedbirleri: tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Binaların Yangında Korunması Hakkında Yönetmelik in 6. maddesinde: Yangın söndürme ve algılama, duyuru ve acil aydınlatma gibi aktif yangın güvenlik sistemlerinin yeterli olmamasından; projenin eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde proje müellifleri ve yapımın eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde ise müteahhit veya yapımcı firma sorumludur. Sistemin uygun çalışmaması işletmeden kaynaklanıyor ise, işletmeci kuruluş doğrudan sorumlu olur. Yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapı sahibine yazılı olarak bildirildiği hâlde, yapı sahibi tarafından yaptırılmamış veya standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibi sorumlu olur ifadeleri yer aldığından, işyerinin özelliği gereği alınması gerekli yangın güvenliği önlemlerinin eksikliğinden belirtilen kişiler sorumludur. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik e 5. maddesine tarih ve 2012/5958 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile eklenen fıkrada Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu bu binaların yönetimi tarafından alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buralardaki işyerleri için ayrıca münferit itfaiye raporu aranmaz. Yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yapılması durumunda yalnızca yapısında değişiklik yapılan işyerinin sahibinden münferit itfaiye raporu istenir. hükmü yer aldığından, özellikle son yıllarda sayıları artan alış veriş merkezlerinde yangın güvenliği bakımından itfaiye raporları her iş yeri için ayrı ayrı alınmayacak, iş merkezini bütünü için alınan rapor kullanılacaktır. G. Yabancıların açacağı işyerleri: 5683 sayılı Yabancıların Türkiye de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun un 15. maddesine göre; Yabancı uyrukluların işyeri açması ve çalıştırması konusunda, yabancılarla ilgili mevzuat hükümlerine uyulmalıdır. Bazı meslekler sadece Türk vatandaşları tarafından yapılabilir. Bunlar çeşitli kanunlarda sayılmıştır.

104 104/ İşyerİ Açma 4817 sayılı Kanun un 20. maddesinde Çalışma izinleri, ikamet sahibi yabancılar veya bunların işverenlerinin Bakanlığa yazılı talebi üzerine, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre verilir ve uzatılır. hükmü yer aldığından yabancılara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının anılan Kanun a göre verilmiş izni aranır. Ğ. Birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerleri: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 10. maddesinde Adresi ve işleticisi aynı olan ve birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerlerine, ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenlenir. Talî faaliyet konuları ruhsatta ayrıca belirtilir. Aynı adreste bulunsa bile ana faaliyet konusu veya işletmecisi farklı olan işyerlerine ayrı ayrı ruhsat düzenlenir. İşyerlerinin depo olarak kullandıkları yerler, işyeri açma ve çalışma ruhsatında gösterilir. Gayrisıhhî müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için birlikte veya ayrı ayrı verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı, ÇED kapsamındaki madencilik faaliyetleri için ÇED koordinatları içindeki alanı, bunun dışındaki madencilik faaliyetleri için maden ruhsat alanının tamamı ile geçici tesisleri kapsar. Maden ruhsat sahasındaki faaliyetler esas alınarak maden ruhsat sahibi adına ya da maden ruhsat sahibinin muvafakati bulunmak kaydıyla işletmeci adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. Ancak, aynı maden ruhsat sahasında bulunsa bile işletmecisi farklı olan maden üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için ayrı ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. hükmü yer almaktadır. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B.05. 0MAH / sayılı görüşünde Ancak, bu hüküm işyeri olarak faaliyet gösteren yerler için geçerli olup,

105 İşyerİ Açma \105 dernek farklı kanuna göre kurulan bir tüzel kişilik olduğundan, kafeteryanın bir odasında faaliyet göstermesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir tarihli ve B MAH /3469 sayılı görüşünde de Dolayısıyla oyun yerleri ile internet salonları farklı işyerleridir. Bu çerçevede, içerisinde müşterilere yönelik internet hizmeti veren yerler ile oyun yeri ya da oyun salonu olarak faaliyet gösteren umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ruhsat vermeye yetkili idarelerce birbirinden ayrı değerlendirilecektir. Buna göre, oyun yerlerinin internet solonu gibi faaliyet göstermesine müsaade edilmeyecek ve mevzuatın amir hükümlerine aykırı faaliyet gösteren umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için yasal müeyyideler uygulanacaktır denilmiştir. Yönetmelik ve görüşler doğrultusunda: Aynı yerde ana faaliyet konusu ve işletmecileri ayrı olan işyerleri için iki ayrı ruhsat düzenlenir. İki işyeri açılması mümkündür. Bu durumda dikkat edilmesi gereken husus iki faaliyet alanın birbirini etkilememesidir. H. Ruhsat verilen işyerlerinden alınacak vergi ve harçlar: Belediye ve mücavir alanlar içinde ruhsat verilen yerlerden İşyeri Açma İzni Harcı tahsil edilir. Bunun yanında aşağıda sayılan diğer vergi ve harçlar alınır. İl özel idarelerinin sorumluluk alanında bu gelirleri düzenleyen bir Kanun olmadığından vergiler ve harçlar tahsil edilemez. Organize sanayi bölgelerinin vergi ve harç tahakkuk ve tahsil yetkisi bulunmadığından belediye sınırları içinde bulunan OSB lerdeki iş yerlerinden yukarıda açıklanan vergi ve harçlar bölge idaresince tahsil edilerek belediyeye veya il özel idaresine yatırılır. İl özel idaresinin sorumluluk alanında madencilik faaliyetleri dolayısıyla verilen ruhsatlarla ilgili olarak tahakkuk ve tahsil edilen vergi ve harçların il özel idaresine yatırılması gerekir.

106 106/ İşyerİ Açma a. İşyeri Açma İzin Harcı: a.1. İş yeri açma ruhsatı verilen yerlerden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu nun 81. maddesine göre Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması İşyeri Açma İzni Harcına tabidir. Belediye sınırları içinde bu Harcın tahsili için iş açma ruhsatının belediyece verilmesi gerekmez. İçişleri Bakanlığının tarihli ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün sayılı yazısında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81inci maddesine göre belediyeden izin alınsın veya alınmasın belediye ve mücavir alan sınırları içinde açılan işyerleri İşyeri Açma İzni Harcı na tabidir yönünde görüş bildirilmiştir. a sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun un 3. maddesinin 4. fıkrasında da; Bankalar hakkında 3572 sayılı Kanun un 3. maddesi ile 2464 sayılı Kanun un 81. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı hükme bağlandığından, bankalardan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu nun 81. maddesine göre ruhsat harcı alınmaması gerekir. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.2007/1164, K.2008/5019 sayılı kararı da bu yöndedir. Ancak diğer bankalar için bu muafiyet söz konusu değildir. a.3. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B MAH /19373/45821 sayılı genelgesinde Mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; Karayolları Genel Müdürlüğünce açılması düşünülen Asfalt Plent Tesisi için işyeri açma izin harcı ile ilgili bir muafiyet söz konusu olmadığı, belediyelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuran tüm talep sahiplerinin, ruhsat alma işlemleri sırasında mevzuatta öngörülen harcı ilgili belediyeye ödemesi gerektiği değerlendirilmektedir. denildiğinden bu konuda bir muafiyet olmadığı vurgulanmıştır. a.4. Organize sanayi bölgelerinde 4562 sayılı Kanun un 4. maddesinin değişik 7. fıkrasında Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edile-

107 İşyerİ Açma \107 rek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır. hükmü doğrultusunda Harç tahakkuk ve tahsil edilir. Ancak Aynı Kanun un 26. maddesinde düzenlenen özel organize sanayi bölgeleri nde vergi ve harçların bölge idaresi tarafından tahakkuk ettirilip tahsil edilemeyeceği, bu işlemin belediye veya il özel idaresi tarafından yapılması gerektiği düşünülmektedir. a.5. Öte yandan 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 653 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2. maddesinde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece dört ay içerisinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek. ifadeleri yer almaktadır. Bakanlık bu yetkisini Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği nin 59. maddesi ile il çevre ve şehircilik müdürlüklerine devretmiştir. Bu şekilde işyeri açma ve çalışma ruhsat verilmesi halinde bedelin nasıl belirleneceği, ayrıca belediye tarafından İşyeri Açma İzin Harcının alınıp alınamayacağı açık değildir. Yukarıda anılan 2464 sayılı Kanun un 81. maddesi ve İçişleri Bakanlığı görüşü karşısında il çevre ve şehircilik müdürlüklerince iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi halinde: a.5.1. Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki işyerleri için İşyeri Açma İzin Harcının alınmayacağına dair her hangi bir düzenleme olmadığından bu Harcın belediyece tahsil edilmesi gerektiği kanaatindeyim. Dolayısıyla Bakanlık sözü edilen iş yerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlemeden ilgili belediyeye Harcın yatırılmasını sağlamalıdır. a.5.2. İl özel idarelerinin sorumluluk alanında il çevre ve şehircilik müdürlüğünce işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi halinde bu Harç tahsil edilemez.

108 108/ İşyerİ Açma a sayılı Maden Kanunu nun 7. maddesine 5995 sayılı Kanun la ek 9. fıkrada Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verilir. Bu ruhsatların verilmesi sırasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre belediyelerin tahsil ettiği işyeri açma izni harcı il özel idaresi tarafından tahsil edilir. Bu bedelin % 50 si ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına aktarılır. Bu alanların belediyelerin mücavir alanı içerisinde kalması durumunda tahsil edilen harcın % 50 si ilgili belediyenin hesabına aktarılır. hükmü yer almaktadır. Bu istisna 6360 sayılı Kanun la kaldırılan 30 il özel idaresinde madencilik faaliyetlerindeki işyerlerine ruhsat verilen yerler için illerde oluşturulan il yatırım izleme ve koordinasyon müdürlüğü için de geçerlidir. Ancak, bu illerde köylere hizmet götürme birliklerinin tüzel kişiliği kaldırıldığından tahsil edilen Harç hazineye gelir kaydedilir. a.6. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 10. maddesinde Aynı adreste bulunsa bile ana faaliyet konusu veya işletmecisi farklı olan işyerlerine ayrı ayrı ruhsat düzenlenir. hükmü uyarınca düzenlenen her ruhsat için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcı tahsil edilir. a sayılı Kanun un Çeşitli Harçlara İlişkin Tarifeler başlıklı 84. maddesinde de: 3. İşyeri açma izni harcı: (beher metrekare için işin mahiyetine göre) 0,10-1 Ancak bu miktar hiçbir suretle beşbin metrekareye isabet edecek tutarı aşamaz. hükmü yer almıştır. Maddede yer alan en alt (0,10) ve en üst (1) TL sınırlar daha sonra herhangi bir değişikliğe uğramamıştır. Aynı Kanun un 96. maddesinin (B) fıkrasına göre, yukarıda belirtilen alt ve üst sınırlar içinde miktar Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir. a sayılı Belediye Gelirleri Kanunu nu Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik in 10. maddesinde; Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açmak İşyeri Açma İzni Harcına tabidir.

109 İşyerİ Açma \109 Bu harcın uygulamasında işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, fabrika, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence, dinlenme ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai ve mesleki bir faaliyetle başka bir iş ve girişimin yapılmasına ayrılan ya da bu faaliyet, iş ve teşebbüslerde kullanılan yerlerdir. a.9. Aynı Yönetmelik in 11. maddesinde İşyeri Açma İzni Harcı, Belediye Gelirleri Kanununun 96 ncı maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca gösterilen esaslar içinde, aynı Kanunun 84 üncü maddesinde belirtilen tarifeye göre hesaplanır. Harcın hesaplanmasında, gösterilen faaliyet alanında faydalanılma şartıyla işyerinin üzerinde kurulduğu arsanın tamamı göz önünde tutulur. Şu kadar ki bu şekilde hesaplanan işyerinin kapalı ve açık alanlarının toplam m2 ye kadar olan kısmı harca tabidir. Bu miktarı aşan kısımlardan İşyeri Açma İzni Harcı alınamaz. 12. maddesinde Bir işyerindeki faaliyet türünün veya müstecirin değişmesi Belediye Gelirleri Kanununun uygulanması bakımından yeniden işyeri açma sayılır. 13. maddesinde de Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde yeni bir işyeri açacak olan veya mevcut işyerindeki faaliyet türünü değiştirmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerini faaliyete geçirmeden önce belediyeye, işyerine ait bilgileri içeren bir beyanname vermeye ve hesaplanacak haç miktarını ödemeye mecburdurlar. Diğer yasaların işyeri açılışları için koydukları hükümler saklıdır. denilmektedir. a.10. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.1998/1899, K.1999/2329 sayılı kararında da Bir şirketin tüm hak ve vecibeleriyle birlikte bir başka şirkete birleşmesi yeni bir iş yeri açılması olarak kabul edileceğinden işyeri açma izin harcı alınabileceği hükme bağlanmıştır. Aynı Daire tarih ve E.1996/2842, k1996/3967 sayılı kararında da bir banka şubesinin aynı belediye sınırları içinde başka bir yere nakli dolayısıyla yeniden İşyeri Açma İzin Harcı alınmaması gerektiği sonucuna varmıştır. a.11. İşyeri Açma İzin Harcı ödemek, Anayasa nın 73. maddesine göre vergi bir yükümlülüğüdür. İdarenin kanunlarda sayılmış olanlar dışında bu Harcın miktarını artırması, kısmen ya da tamamen vazgeçmesi mümkün değildir.

110 110/ İşyerİ Açma a.12. İçişleri Bakanlığının tarihli ve Mahalli İdareler genel Müdürlüğünün sayılı yazısında Belediyelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak üzere başvuran tüm talep sahiplerinin ruhsat alma işlemleri sırasında mevzuatta öngörülen harcı ilgili belediyelere ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. a.13. Yönetmelik in 10. maddesine göre aynı adreste bulunup ana faaliyet konusu veya işletmecisi farklı olan işyerleri için ayrı ayrı düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarında İşyeri Açma İzin Harcı da ayrı ayrı alınır. a.14. Öte yandan 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun un 3. maddesinin 4. fıkrasında da; bu Bankalar hakkında 3572 sayılı Kanunun 3. maddesi ile 2464 sayılı Kanunun 81. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağının hükme bağlandığından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu nun 81. maddesine göre ruhsat harcı alınmaması gerekir. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.2007/1164, K.2008/5019 sayılı kararı da bu yöndedir. b. Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsat Harcı: Nüfusu on binin üzerinde olan yerlerdeki iş yerlerinin tatil günlerinde kapalı tutulması 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun a göre genel ilkedir. Aynı Kanun un 11. maddesine göre, belediye meclisi kararı ile nüfusu on binde az olan yerlerde de bu Kanun uygulanabilir. Tatil günleri 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun da sayılmıştır. Buna göre: b sayılı Kanun un 1. maddesine göre: 1923 yılında Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim günü Ulusal Bayramdır. Türkiye nin içinde ve dışında Devlet adına yalnız bugün tören yapılır. Bayram 28 Ekim günü saat ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü devam eder. denilmiş, 2. maddesinin son fıkrasında da 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur ifadesi yer almıştır. b sayılı Kanun un 3. maddesine göre hafta tatili Pazar günüdür. Bu tatil 35 saatten az olmamak üzere Cumartesi günü en geç saat ten itibaren başlar.

111 İşyerİ Açma \ Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıdır. 19 Mayıs günü Atatürk ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı günüdür. 30 Ağustos günü Zafer Bayramıdır. Ramazan Bayramı; Arefe günü saat ten itibaren 3,5 gündür. Kurban Bayramı; Arefe günü saat ten itibaren 4,5 gündür. 1 Ocak günü yılbaşı tatili, 1 Mayıs günü Emek ve Dayanışma Günü tatilidir. Ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü ve 1 Mayıs günü resmi daire ve kuruluşlar tatil edilir. b sayılı Kanun da hafta tatilinde çalışabilecek iş yerleri iki bölümde düzenlenmiştir. Bu Kanun un 4. maddesine göre: Hastaneleri, dispanserler, eczaneler, etıbba ve diş muayenehaneleri, kimya ve bakteriyoloji laboratuvarları, hamamlar ve benzer temizlik yerleri vapur, tramvay, su, elektrik, gaz, telefon şirketleri, liman, iskele ve istasyon, gümrük ve antrepolardaki yükleme ve nakliye şirketleri, kara ve deniz vasıtaları, zaruri olan acil sağlık malzemesi satan yerler, matbaalar, sadece günlük gazete bayileri, müzeler, umumi kütüphaneler, umumi bahçeler, tiyatrolar, spor, konferans ve konser salonları, sinemalar, halkı eğlendirmeğe mahsus oyun mahalleri, kulüpler, milli piyango bileti satış şubeleri. hanlar, oteller, fotoğrafhaneler, lokantalar, kahvehaneler, erken bozulan madde üreten ve faaliyete ara vermesi ürünün bozulmasına veya kıymetinin düşmesine yol açacak olan sanayi müesseseleri; yapıcılık, tuğlacılık gibi işlerle tütün, incir, üzüm, meyankökü, zeytin, ağaç palamutu, susam, fındık, pancar ve benzeri, zirai ve sınai ürünlerin işlenmesi ve maniplasyonu gibi açık havada ve senenin bir kısmında yürütülen veya faaliyeti mevsime tabi olan işler veya bu işlerin yürütüldüğü müesseseler, turistik, hediyelik ve hatıra eşya satan ticarethane ve müesseseler hafta tatilinden müstesna tutulmuştur. Dolayısıyla bunların bu Harcı ödemelerinin gerekemediği, bu Kanun un istisna hükümlerinden yararlanmak için belediyeye iş yerinin nevi, vasıfları,

112 112/ İşyerİ Açma şartları ve çalışacak personelin sayısını bildirerek ruhsat alırlar. Ancak bu iş yerlerinin çalışanlarının haftada bir gün izinli sayılması zorunludur. b sayılı Kanun un 5. maddesine göre; fırıncılar, yalnız sebze, yaş meyve ve tütün satanlar, nalbantlar, tarım alet ve makineleri tamircileri ise Hafta Tatili Ruhsat Harcı ödemek suretiyle iş yerlerini tatil günlerinde açabilir. Kasaplar da saat 13 e kadar iş yerlerini açık bulundurulabilir. b.5. Diğer iş yerlerine hafta tatilinde çalışma ruhsatı verilemez. İçişleri Bakanlığının tarih ve (83)11.993sayılı genelgesinde de bu husus vurgulanmıştır. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH065000/ ( ) sayılı görüşünde: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 58 inci maddesi, Hafta tatili ve ulusal bayram günlerinde çalışmaları belediyelerce izne bağlı işyerlerine ruhsat verilmesi, Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcına tabidir., 59 uncu maddesi, Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcının mükellefi kendisine çalışma ruhsatı verilen gerçek veya tüzel kişidir. şeklindedir.394 sayılı Hafta Tatili Kanununa göre ise, nüfusu on bin ve üzerinde olan yerlerdeki bütün fabrika, imalathane, tezgâh, dükkân, mağaza, yazıhane, ticarethane, sınai ve ticari tüm müesseseler haftada bir gün faaliyetlerini tatil edeceklerdir. Bu Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan işyerleri hafta tatilinden istisna tutulmakla birlikte, bu muaflıktan yararlanılması için 8 inci madde çerçevesinde işyeri sahipleri veya sorumlu müdürleri tarafından ilgili belediyeye başvurularak hafta tatili çalışma ruhsatı alınması gerekmektedir. Dolayısıyla, belediye sınırları içinde faaliyet yürüten taksi durakları 2464 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcına tabidir. denilmiştir. b.6. İçişleri Bakanlığının tarih ve Mahalli İdareler genel Müdürlüğünün 8002 sayılı yazısında Belediye sınırları içinde faaliyet yürüten taksi durakları 2464 sayılı Kanunun 58inci maddesine göre Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcına tabidir. denilmiş, İçişleri Bakanlığının tarihli ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü 5085 sayılı yazıda 5580 sayılı Kanunda gösterilen özel öğretim kurumlarına, bu Kanunun 3 üncü maddesine eklenen fıkranın yürürlüğe girdiği

113 İşyerİ Açma \113 tarihten itibaren işyeri açma ve çalışma ruhsatının Milli Eğitim Bakanlığınca verilmesi gerektiği, dolayısıyla belediyelerce bu kurumlara işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceği, ancak sözü edilen özel öğretim kurumları hafta tatilinde faaliyet göstermesi durumunda ilgili belediyeye başvuru yaparak hafta tatili ruhsatı almaları ve buna ilişkin harcı ödemeleri gerektiği değerlendirilmektedir görüşüne yer verilmiştir. Tatil günlerinde çalışmak isteyen bazı iş yerlerinin de 2464 sayılı Kanun un 58. maddesine göre Hafta tatili ve ulusal bayram günlerinde çalışmaları belediyelerce izne bağlı işyerlerine ruhsat verilmesi, Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcına tabidir. Kanun un 59. maddesine göre Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcının mükellefi kendisine çalışma ruhsatı verilen gerçek veya tüzelkişidir. Danıştay 9. Dairesinin tarih ve E.1998/2167, K.2000/3705 sayılı kararında berberler hafta tatili izninden istisna edilmemişlerse de 8. madde hükmü uyarınca ilgili belediyeye durumlarını başvurmaları halinde gerekli inceleme ve araştırma yaparak hafta tatilinde çalışma izni verebilecekleri tabiidir denilerek, berberlerin hafta tatilinde çalışmalarının mümkün olduğu vurgulanmıştır sayılı Kanun un değişik 60. maddesine göre, Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı, işin mahiyetine göre yılda 20 YTL den az; 800 YTL den çok olmamak üzere bu Kanun un 96 ncı maddesine göre tespit edilir. c. İlan ve Reklam Vergisi: 2464 sayıl Kanun un 12. maddesine göre Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü İlan ve reklam, İlan ve Reklam Vergisine tabidir. Bu Vergi çeşitli faaliyetler sonucu doğmakla birlikte burada sadece iş yerlerinin tanıtım amacıyla asılan tabela ve benzeri levhaların vergilendirilmesi üzerinde durulacaktır. Bu Verginin tahsil edilebilmesi için iş yerinin belediyece ruhsatlandırılması gerekmez. Kanun un 13. maddesinde Gerçek veya tüzel kişilere ait işyerlerinin içine veya dışına asılan iş sahibinin kimliği ile işin mahiyetini gösteren ve alanı 1/2 metrekareyi aşmayan ışıksız levhalar, (Alanı 1/2 metrekareyi aşan levhalar, aşan kısım üzerinden vergiye

114 114/ İşyerİ Açma tabidir.) in İlan ve Reklam Vergisinden muaf olduğu belirtilmiştir. Ancak iş yerinin içine veya kapısına birden fazla ½ metrekareden küçük tabela asılmış ise sadece biri vergiden muaftır. 15. maddesinde ise Verginin miktarı: 1. Dükkân, ticarî ve sınaî müessese ve serbest meslek erbabınca çeşitli yerlere asılan ve takılan her çeşit levha, yazı ve resim gibi tüm sabit ilân ve reklamların beher metrekaresinden yıllık olarak: Cadde, sokak ve yaya kaldırımları üzerine gerilen, binaların cephe ve yanlarına asılan bez veya sair maddeler vasıtasıyla yapılan geçici mahiyetteki ilân ve reklamların metrekaresinden haftalık olarak: Işıklı veya projeksiyonlu ilân ve reklamlardan her metrekare için yıllık olarak: TL olarak belirlenmiştir. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.1987/1196, K.1988/652 sayılı kararında yalnız indirim yapıldığını duyurmak amacıyla iş yerinin camına yazılan yazının İlan ve Reklam Vergisinin kapsamında olmadığı belirtilmiştir. Yine işyerinde paketleme için kullanılan poşetler ve çantaların üzerinde bulunan yazı ve mağazayı tanıcı işaretlerin İlan ve Reklam Vergisine tabi olmadığı Danıştay 9. Dairesinin 1988/69 sayılı kararında vurgulanmıştır. İş yerinin başka bir belediye sınırlarına nakli halinde de ilan ve reklam vergisi yeniden ödenmelidir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği (Seri no:41) de 2464 sayılı Kanun hükümlerinde ve tebliğlerinde, ilan ve reklâm vergisi ve çevre temizlik vergisi mükelleflerine ilan ve reklâm vergisi beyannamesi ve çevre temizlik vergisi bildirimi dışında herhangi bir belge vereceklerine dair yükümlülük getiren bir hüküm bulunmamaktadır. denilmiş ve yersiz belge istenmesi önlenmiştir. İlan ve Reklam Vergisi, ilan ve reklamın mükellefi tarafından beyanname verme süresi içinde ödenmesi gerekir. Ancak 2464 sayılı Kanun un 16. maddesine göre iş yerlerine asılan veya takılan ışıklı veya ışıksız tabela ve ilanlara ilişkin İlan ve Reklam Vergisi belediye meclisi kararı ile iki taksitte ödenebilir.

115 İşyerİ Açma \115 ç. Çevre Temizlik Vergisi: Belediyece tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi 2464 sayılı Kanun un Mükerrer 44. maddesine göre iş yerlerinde farklı tarifelere gör alınır. Bu maddenin 5. fıkrasında İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi, aşağıdaki tarifeye göre alınır ve büyükşehirlerde % 25 artırımlı uygulanır. denilmiş ve belediye gruplarına göre tahsil edilecek vergi miktarı gösterilmiştir. 8. fıkrasında ise İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir. hükmüne yer verilmiştir. d. Eğlence Vergisi: 2464 sayılı Kanun un maddelerinde düzenlenen Eğlence Vergisi; yerli veya bancı film gösterimlerinden, tiyatro, opera, operet, bale, karagöz, kukla ve orta oyunu, spor müsabakaları, at yarışları ve konserler, sirkler, lunaparklar, çalgılı bahçeler ve benzerlerinden, bilet bedeli üzerinden, biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinden ise günlük olarak belirlenen tarifelere göre alınır. Bu Vergi biletle girilen yerlerde biletin damgalanması esnasında peşin, diğer yerlerde izleyen ayın 20. gününe kadar beyan edilip ödenir. e. Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene ve Denetleme Harcı: İşyerlerinde kullanılan ölçü ve artı aletleri için Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene ve Denetleme Harcı ödenir. Bu Harç, ölçü ve tartı alet ve vasıtaları ile ölçeklerin belediyelerce damgalanması karşılığında aşağıdaki tarifeye göre alınır. Bu harç damgalama sırasında makbuz karşılığında alınır sayılı Belediye Gelirleri Kanunu nun Kanun un 77. maddesinde Harcın tarifesi gösterilmiştir.

116 116/ İşyerİ Açma a) Tartı ağırlıklarının her birinden 0,5 1,5 b) Uzunluk ölçülerinin her birinden 0,5 1,5 c) Akıcı ve kuru daneli maddelerin ölçeklerinin her birinden 1 d) El terazilerinden 2 6 e) Normal masa terazilerinden 3 9 f) Otomatik (ibreli) terazilerden 4 12 g) Elektronik terazilerden 5 15 h) Kantar ve basküllerden TL f. İşyerlerinden ruhsat hizmeti karşılığı ücret alınması: İş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilen iş yerlerinden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve varsa özel kanunlar uyarınca alınacak vergi harçların dışında herhangi bir ücret alınamaz. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.1994/1108, K1994/528 sayılı kararında Belediye Gelirleri Kanunu nda sayılmayan konuda belediye meclisi tarafından düzenlenen tarifeyi iptal etmiştir. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin tarih ve E.2003/727, K.2004/4256 sayılı kararında da Bu durumda Belediyelerin asli ve sürekli kamu görevlerinden olan ve karşılığı olarak harç tahakkuk ettirilen hizmetler için ücret tarifesi yapılarak belirtilen ayrı bir bedel karşılığı yapılması şeklindeki düzenleme ve uygulamalar Anayasa, 3030, 1580 ve 2464 sayılı Yasalara aykırı olduğu belirtilmiştir. Aynı Dairenin tarih ve E.2008/5524, K.2010/1160 sayılı kararında da bu husus vurgulanmıştır sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun 72. maddesinde Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz. Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır denilmektedir.

117 İşyerİ Açma \117 Açıklanan mevzuat uyarınca, işyeri açılırken Kanun la belirlenmiş vergi ve harçların dışında kanunda yer alamayan bir ücret alınmamalıdır. g. Vergi ve harçlarla ilgili uzlaşma: tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği nin 5. maddesine göre Vergi Usul Kanununun değişik Ek 1 inci maddesi ile bu Kanunun kapsamına giren il özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlardan hangilerinde uzlaşma yoluna gidilebileceği ve uzlaşma komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harç miktarının üst sınırının tayini hususunda İçişleri Bakanlığı yetkilidir. Bakanlığa tanınan bu yetkiye dayanılarak uzlaşma komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harç miktarlarının üst sınırı genel tebliğler ile belirlenir. Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği nin 6. maddesine göre; İl özel idareleri bütçesine giren vergi, resim ve harçlar için il özel idare müdürünün başkanlığında, vali tarafından saymanlık biriminden seçilecek iki memur üyeden, Belediye bütçesine giren vergi, resim ve harçlar için belediye başkanının veya görevlendireceği başkan yardımcısı (büyükşehir belediyesinde genel sekreter, genel sekreter yardımcısı veya daire başkanı) başkanlığında, belediye gelir şube müdürü, gelir şube müdürü olmayan yerlerde belediye hesap işleri müdürü, hesap işleri müdürü olmayan yerlerde muhasebeci ile belediye encümenlerince saymanlık biriminden seçilecek bir memur üyeden müteşekkil üçer üyeden oluşur. (Bu Yönetmelik te 5302 sayılı Kanun un yürürlüğe girmesinden sonra bir değişiklik yapılmadığından il özel idare müdürünün yerine fiilen il özel idaresi genel sekreteri ve mali işler biriminden görevlendirilecek iki üye katılacaktır.) Bu komisyonlar üyelerinin tamamının katılmasıyla toplanırlar ve çoğunlukla karar verirler. Komisyon başkan ve üyelerinin herhangi bir nedenle görevlerinin başında bulunmamaları halinde, vekalet edenler komisyonda görev yaparlar. Yönetmelik in 9. maddesine göre, uzlaşma talebinin, vergi veya ceza ihbarnamesinin mükellefe tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 30 gün içinde yapılması şarttır.

118 118/ İşyerİ Açma Aynı Yönetmelik in 10.maddesine göre Uzlaşma talebinin süresinde ve usulüne uygun şekilde yapıldığının ve komisyonun yetkisi içinde bulunduğunun anlaşılması halinde, uzlaşma ile ilgili olarak yapılacak görüşmelere bizzat katılması veya resmi vekaletini haiz vekilini bulundurması hususu, görüşmenin tarihi, yapılacağı yer ve saati komisyon sekreteryası tarafından yazı ile en az onbeş gün önceden mükellefe bildirilir. Mükellefin istemesi üzerine onbeş günlük süreye bağlı kalınmaksızın daha önceki bir tarih, uzlaşma günü olarak belirlenebilir. Yönetmelik in 12. maddesine göre, Uzlaşma vaki olduğu takdirde komisyonların düzenleyecekleri uzlaşma tutanakları kesin olup, gereği hesap işleri servisince derhal yerine getirilir. I. Diğer hususlar: a. Ustalık belgesi: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu nun 4702 sayılı Kanun la değişik 30. maddesinde: Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir. Bu Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri açma izni vermeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri açacaklardan, meslek odaları ise işyeri sahibi olarak üye kaydı yaptıracaklardan, ustalık belgesi istemek zorundadır. Bu işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanlar istihdam edilir. İstihdam edilenlerin almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile halen çalışanların durumu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini işyerlerine asar. Ustalık belgesi sahibi olanlar bu haklarını onsekiz yaşını tamamlayana kadar kullanamaz. Teknik lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan, mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir. hükmü yer almıştır.

119 İşyerİ Açma \119 Yetkili idareler, bu Kanun kapsamında bulunan işyerleri için sözü edilen ustalık belgesine sahip olamayanların veya ustalık belgesi sahibi kişi çalıştırmayanlar adına iş yeri açma ve çalışma belgesi düzenlememelidir. b. Sicil tasdiknamesi ve oda üyelik belgesi: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu nun 13. maddesine göre; Belediyeler; ruhsat verebilmek için iş yeri açmak veya meslekî faaliyette bulunmak isteyen esnaf ve sanatkârlardan sicil tasdiknamesi ile üye olduklarına dair ilgili oda belgesini istemek zorundadırlar. Sicil tasdiknamesi tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Ticaret Sicili Yönetmeliği nin 16. maddesine göre düzenlenir sayılı Kanun un 68.maddesinde Bu Kanun kapsamındaki esnaf ve sanatkârlar, yanlarında çalışanlar hariç, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren durumlarını otuz gün içinde bağlı bulundukları sicile tescil ve Sicil Gazetesinde ilan ettirmekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğü yerine getirmediği tespit edilenler birlik tarafından ruhsat vermekle yetkili ilgili kurum ve kuruluşlara bildirilir. İlgili kurum ve kuruluşlar, sicil kaydı yapılana kadar bunların faaliyetlerini durdurur sayılı Meslekî Eğitim Kanunu kapsamına alınan il ve mesleklerde faaliyette bulunacak esnaf ve sanatkârlardan sicile kayıt sırasında meslek dalı ile ilgili ustalık belgesi istenir. Esnaf ve sanatkârların sicile kayıtlarında, kendilerinin vergi mükellefi ya da vergiden muaf olduklarının belgelenmesi istenir hükmü yer almıştır. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü B050MAH / ( ) sayılı bir görüşünde: Sıhhi işyerlerinin açılması sırasında hangi belgelerin isteneceği tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin sonunda yer alan örnek-1 de gösterilmiştir. Yazınızda sözü edilen sıhhi müesseseler satış elemanlığı belgesi gibi ustalık belgesi gerektiren işyerleri arasında bulunuyorsa, 3308 Sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca ustalık belgesi istenmesi gerekmektedir. Ancak, bu madde uyarınca ustalık belgesine sahip birisinin işyerinde çalıştırılması şartıyla da işyeri açılabileceği gibi,

120 120/ İşyerİ Açma 5174 sayılı Kanunun 102 nci maddesi uyarınca Ticaret Odası üyelerinden ustalık belgesi istenmeyecektir. Bakanlık görüşünde de açıklandığı gibi ustalık belgesi 5174 sayılı Kanun uyarınca ticaret odası üyesi olan iş yeri sahiplerinden ustalık belgesi istenmemesi gerekir c. Fiyat tarifeleri: c sayılı Kanun un 62. maddesine göre; esnaf ve sanatkarlarca üretilen mal ve hizmetlerin tarifeleri ilgili esnaf odası tarafından belirlenir. Bu tarifeler tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Esnaf ve Sanatkârlarca Üretilen Mal ve Hizmet Tarifelerine İlişkin Yönetmelik te belirlenen usule göre hazırlanır. Bu Yönetmelik in 5. maddesinde Esnaf ve sanatkârlarca üretilen her türlü mal ve hizmetlerin fiyat tarifeleri, bağlı bulundukları odalarca hazırlanır ve odanın bağlı olduğu birlik yönetim kuruluna sunulur. Odalar, tarifesi yapılacak mal ve hizmetler için bir önceki dönem belirlenmiş olan tarifedeki hadler üzerinden, gerekli maliyet hesaplarını yaparak, buna ilişkin belgelerle birlikte, yeni döneme ait tarifelerini, incelenmek üzere birliğe verirler. 6. maddesinde Belediyeler veya o yerin en büyük mülki idare amiri, onaylanarak yürürlüğe giren tarifeleri uygun bulmadıkları takdirde, ilgili oda veya birlikle anlaşma sağlayamazlarsa, tarifenin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde 7 nci maddede belirtilen komisyona itiraz edebilirler. İtiraz, onaylanan tarifelerin uygulanmasını durdurmaz. 7. maddede ise (1) Belediyeler veya o yerin en büyük mülki amiri, yürürlüğe giren fiyat tarifelerini uygun bulmadığı takdirde, ilgili oda veya birlikle anlaşmaya varamazlarsa, onbeş gün içinde o yerin mülki amirinin ya da görevlendireceği yardımcısının başkanlığında, ticaret ve sanayi veya ticaret odasından bir temsilci ile esnaf ve sanatkârlar odaları birliği temsilcisinden oluşan bir komisyon kurulur. (2) Komisyon, başkanın yazılı çağrısı üzerine toplanır ve salt çoğunlukla karar alır. Kararlar gerekçeli olarak alınır. Toplantılarda çekimser oy kullanılamaz. ifadeleri yer almaktadır. İlgililer, komisyon kararına karşı ticari davaları görmeye yetki mahkeme nezdinde on gün içinde itiraz edebilir.

121 İşyerİ Açma \121 c sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İle Odalar ve Borsalar Kanunu nun 12. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendine göre; Sanayi ve Ticaret Bakanlığının çıkardığı tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik in 4. maddesinde Odalar, bu Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen mal ve hizmetlere ilişkin tarifeleri kendi üyeleriyle ilgili olarak düzenleyebilir. Birden fazla odaya kayıtlı bulunan üyelerce üretilen mal ve hizmetlere ilişkin tarifeler, üretilen mal ve hizmetin tacir, deniz taciri ve sanayici vasfıyla bağlantısı dikkate alınarak ilgili oda tarafından tanzim edilir. Tarifeler, yönetim kurulunun teklifi ve meclisin onayıyla yürürlüğe girer. Tarifelerin tespitinde ilgili meslek komitesinin görüşü alınır. Meslek komitesi en geç onbeş gün içinde görüşünü bildirmek zorundadır. Yönetim kurulu, odaya yapılan başvuruları en geç bir ay içinde sonuçlandırarak meclisin onayına sunar. Meclis, bu teklifi en geç bir ay içinde görüşerek onaylar veya reddeder. Tarifelerin reddi halinde, yönetim kurulu, meclisin ret gerekçelerini de dikkate alarak yeni tarifeleri ret tarihinden itibaren yapılacak ilk meclis toplantısında meclisin onayına sunar. Bu toplantıda tarifeler karara bağlanır. Odalar, tarifeleri serbest bırakamaz ve tarife vermekten kaçınamaz. Tarifelerde yer alan fiyatlar azami hadleri gösterir. Meclisçe onaylanan tarifeler aynı gün içinde yürürlüğe girer. Onaylanan tarifeler, en geç on gün içinde o yer belediye ve mülki idare amirliği ile esnaf ve sanatkârlar odaları birliğine bildirilir. hükmü uyarınca tacir ve sanayicilerin ürettikleri mal ve hizmet tarifeleri odalarca belirlenir. c.3. Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik in 5. Maddesinde Odalarca düzenlenen tarifelere ilişkin itirazları karara bağlamak üzere, o yerin mülki idare amirinin veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, ilgili belediyenin konunun uzmanı belediye personeli

122 122/ İşyerİ Açma arasından görevlendireceği bir üye ile tarifeyi düzenleyen oda ve ilgili esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinin temsilcilerinden oluşan dört kişilik bir komisyon oluşturulur. Komisyon, itirazları başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlar. Komisyon, başkanın yazılı çağrısı üzerine üyelerin çoğunluğuyla toplanır. Kararlar oy çokluğu ile ve gerekçeli olarak alınır. Oylarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Toplantılarda çekimser oy kullanılamaz. denilmektedir. Komisyon çoğunlukla karar alır oyların eşitliği halinde başkanın bunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Aynı Yönetmelik in 7. maddesi uyarınca, Belediyeler ve o yerin mülki idare amiri, odalarca tespit edilen tarifeleri uygun bulmadıkları ve bu konuda ilgili odayla anlaşamadıkları takdirde, ayrı ayrı veya birlikte tarifelerin kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren on beş gün içinde mülki idare amirliği nezdinde komisyona itiraz edebilir. Komisyona yapılan itirazlar, tarifelerin uygulanmasını durdurmaz. Komisyon tarifeyi onaylar veya reddeder. Tarifenin reddi halinde, ilgili oda ya komisyonun ret gerekçelerini dikkate alarak yeni tarifeyi hazırlar ya da komisyon kararının kendisine yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları görmeye yetkili mahkeme nezdinde itirazda bulunur. Mahkemenin vereceği karar kesindir. Komisyonun ret kararı vermesi halinde varsa bir önceki dönemde tespit edilmiş tarifeler uygulanır, yoksa tarifelerin uygulanması durdurulur. c sayılı Kanun un 15. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi uyarınca; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve topu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini zaman ve güzergahlarını belirlemek belediyeye verilmiş bir görevdir. Bu nedenle bu araçların ücret tarifeleri belediyelerce belirlenir. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B050MAH065000/ ( )5393 sayılı bir görüşünde de 5393 sayılı Belediye Ka-

123 İşyerİ Açma \123 nununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi gereğince Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. belediyelerin görevidir. Yukarıdaki hüküm ve aynı Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde belediye sınırları içinde taksi durağı oluşturulması, yerinin belirlenmesi veya taksi sayısının tespit edilmesi belediyenin görevidir. Meclis ve encümenin görevleri arasında bu konuda bir hüküm mevcut olmadığından, durak yerleri ve taksi sayıları ile ilgili hususların mecliste veya encümende görüşülmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak, taksi ücret tarifelerinin Kanunun 18/f maddesi çerçevesinde belediye meclisince belirlenmesi gerekmektedir. Bu işlemler için herhangi bir merciin onayı alınmayacaktır. denilmiştir. Ancak Bakanlığın tarifelerin belediye meclisi tarafından düzenlenmesi yolundaki görüşüne katılmak mümkün değildir. Zira 5393 sayılı Kanun un belediye meclisinin görevlerini düzenleyen 18. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek. yetkisi belediye meclisine verilmiştir. Ancak burada söz konusu edilen belediyenin ürettiği bir mal ve hizmet söz konusu değildir. Bu konuda belediyenin başka bir birimine özel bir yetki verilmediğinden bu tarifeler aynı Kanun un 38. maddesinin (1.p) fıkrasına göre belediye başkanı tarafından belirlenir. Bu tarifelerin de meslek odaları tarafından belirlenmesine ilişkin talepler bazı yargı mercilerince uygun görülmüş ise de bu konuda yerleşik bir içtihat oluşmamıştır. Belirlenen tarifelere uymayanlara 1608 sayılı Kanun un 5728 sayılı Kanun la değişik 2. maddesinde yapılan yollama uyarınca Kabahatler Kanunu na göre idari para cezası uygulanır. c sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nun 10. maddesinde Belgeli işletmelerin uygulayacakları fiyat tarifelerinin hazırlanması ve onaylanmasına ilişkin genel ilkeler Bakanlık-

124 124/ İşyerİ Açma ça belirlenir. hükmü yer almaktadır. Buna göre turizm belgeli yerler için Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenen esaslara göre fiyat tarifeleri belirlenir. ç. İşyerine asılacak levhalar: ç sayılı Kanun un 6. maddesine göre İşyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile maliye vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında herhangi bir levha asılamaz. ç.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 11. maddesine göre; iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iş yerinde herkesin göreceği şekilde asılır. ç.3. Esnaf ve Sanatkarlarca Üretilen Mal ve Hizmet Tarifelerine İlişkin Yönetmelik in 9.maddesine göre, Üretilen mal ve hizmetin özelliklerine ve tüketiciye sunuluş biçimlerine göre, tarifelere ilişkin belge, levha, panolar ve benzerleri, mal ve hizmetin sunulduğu işyerinde veya doğrudan üretilen mal üzerinde, tüketiciler veya ilgililerce rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek şekilde asılır, takılır, bulundurulur veya yapıştırılır. ç.4. Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik in 8. maddesinde Üretilen mal ve hizmetlerin ücret tarifelerini içeren belge, tabela, levha, pano ve benzerleri Birlik tarafından belirli tip ve standart ölçülerde hazırlanan örneklerine uygun olarak ilgili odaca bastırılır. Tarifelerin satış bedeli oda tarafından belirlenir. Üyeler, ücret tarifelerini üyesi bulundukları odalardan temin ederler hükümleri ye almış, 9. maddesinde de Tespit edilen tarifeye ilişkin belge, tabela, levha, pano ve benzerleri bu tarifede ücreti belirlenmiş mal ve hizmetin özelliğine ve tüketiciye sunuluş biçimine göre, mal ve hizmetin sunulduğu iş yerinde veya doğrudan üretilen mal üzerinde, tüketiciler veya ilgililerce rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek biçimde asılır, takılır, bulundurulur veya yapıştırılır. denilmiştir. Aynı Yönetmelik in 10.maddesinde ise; tarifelerin yazıldığı belge, tabela, levha, pano ve benzerleri üzerinde yer alması gerekli bilgiler sıralanmıştır.

125 İşyerİ Açma \125 ç sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 12. maddesinde: Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur. Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır. hükümleri yer almaktadır. ç sayılı Mesleki Eğitim Kanunu nun 4702 sayılı Kanun la değişik 30. maddesinde fıkrasında İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini işyerlerine asar denildiğinden, yetkili merciden alınmış ustalık belgesi işyerine asılmalıdır. ç.7. Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 6. maddesine göre; tütün mamulleri alkollü içki ve nargilelik tütün satış belgeleri, işyerlerinin içerisinde tüketicilerce rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek uygun yerlere asılır. Kurum sicil numarası, işyeri tabelalarına veya vitrinlerin dış yüzeylerine rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek şekilde yazılır. ç.8. Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 21. maddesinde: (1) İşyerlerinde; alkollü içkilerin fiyatlarının bildirimi, alkollü içkilerin satışına tahsis edilmiş bölümlerde yer alması ve rakam ile yazıların elli puntoyu aşmaması şartıyla yapılabilir. Fiyat baskılı ambalajlar ile fiyat bildirimi yapılması mümkündür. denildiğinden buna göre fiyat tarifesi asılmalıdır. d. Açılma ve kapanma saatleri: d.1. Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki umuma açık yerlerin açılma ve kapanma saatleri 5393 sayılı Kanun un 34. maddesinin (h) fıkrası uyarınca belediye encümenince, belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki iş yerlerinin açılma ve kapanma saatleri ise 5302 sayılı Kanun un 26. maddesinin (h) fıkrası uyarınca il encümenince belirlenir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetme-

126 126/ İşyerİ Açma lik in 33. maddesinde de Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu yerler dışında il encümeni tarafından tespit edilir. İskele, istasyon, hava meydanı, terminal, garaj, benzin istasyonu ve benzeri yerler ile kara, deniz ve hava ulaşım merkezleri ile fuar, panayır, sergi ve pazar kurulması gibi zorunluluk arz eden yer ve zamanlarda, sabahçı kahvesi ve benzeri diğer tesislere, bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alınmak suretiyle yetkili idare tarafından geçici veya sürekli izin verilebilir. ifadeleri yer almıştır. İçişleri Bakanlığının 08/08/2006 tarih ve B050MAH /7456/81786 ( )06 sayılı bir yazısında Ramazan ayı boyunca internet kafelerin sabah saat e kadar açık tutulmasına izin verilmesine ilişkin talebinizin yukarıdaki madde hükmü dahilinde yetkili idare tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. görüşü bildirilmiştir. Bu ifadeler karşısında yetkili idare: Sabahçı kahvesi ve benzeri diğer tesislere ilgili kolluk kuvvetinin görüşünü de alarak geçici veya sürekli olarak izin verebilir. Kolluk kuvvetinin uygun görüşünün olmaması halinde yetkili idarenin izin vermesi mümkün ise de, doğacak sorumluluk bakımından bu görüşe uyulmasının daha doğru olacağı kanaatindeyim. Diğer umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılma ve kapanma saatlerini ise kolluk kuvvetinin görüşünü almadan belirleyebilir. d.2. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH /7456/81386 sayılı görüşünde: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 33 üncü maddesinin birinci fıkrası Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu yerler dışında il encümeni tarafından tespit edilir. İskele, istasyon, hava meydanı, terminal, garaj, benzin istasyonu ve benzeri yerler ile kara, deniz ve hava ulaşım merkezleri ile fuar, panayır, sergi ve pazar kurulması gibi zorunluluk arz eden yer ve zamanlarda, sabahçı kahvesi ve benzeri diğer tesislere, bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alınmak

127 İşyerİ Açma \127 suretiyle yetkili idare tarafından geçici veya sürekli izin verilebilir şeklinde düzenlenmiştir. Madde hükmünden anlaşılacağı üzere Yönetmelik, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesi yetki ve görevini belediye sınırları içinde belediye vermiş, diğer işyerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesi hususunda ise herhangi bir düzenleme getirilmemiştir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamına girmeyen işyerlerinin faaliyet konularının gerektirdiği sürelerle açık kalacağı değerlendirilmekte olup, bu işyerinin açılış kapanış saatleriyle ilgili belediye encümenince karar alınmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir denilmiş ise de, Danıştay Sekizinci Dairesi de tarihli ve E.2009/3714, k.2012/3208 tarihli kararında belediye encümeninin işyerlerinin açılış ve kapanış saatlerine ilişkin yetkisi umuma açık işyerlerine yönelik olup süpermarketler bu kapsamda değerlendirilemeyeceğinden, tesis edilen işlemde ve aksi yönde davayı reddeden idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir denilerek idare mahkemesi kararı bozulmuştur. Yargının konuya bakışı dikkate alındığında yetkili idarelerin umuma açık istirahat ve eğlence yerleri dışında kalan işyerlerinin açılma ve kapanma saatlerini düzenleme yetkisi bulunmamaktadır. d sayılı Öğle Dinlenmesi Kanunu nun 1. maddesine göre, Nüfusu on bin ve daha fazla olan şehir ve kasabalardaki fabrika, imalathane, mağaza, dükkan, yazıhane, büro ve bunların benzerleriyle bilumum ticari ve sınai müesseselerde çalıştırılan işçilere ve diğer müstahdemlere bir saatten aşağı olmamak üzere öğle dinlenmesi verilmesi mecburidir. Dinlenme devresinin başlama ve bitme saatleri, mevsimlere göre, o mahallin Belediye Meclisi tarafından tespit ve ilan olunur. Bu Kanun belediye ve mücavir alan sınırları dışında uygulanmaz. e. Canlı müzik yapılan yerler: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 38. maddesinde Lokantalara, içkili yerlere ve meskûn mahal

128 128/ İşyerİ Açma dışında bulunan çay bahçelerine, halkın huzur ve sükûnu ile kamu istirahati açısından sakınca bulunmaması kaydıyla yapılacak ölçüm ve kontrolü müteakip, yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin kararıyla canlı müzik izni verilir. Canlı müzik izni ruhsata işlenmez. Ancak görevliler sorduğu zaman gösterilebilecek şekilde işyerinde bulundurulur. denilmektedir. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 24. maddesinde Bu izin verilirken yetkili idarenin bu maddede belirtilen esaslara ilişkin uygun görüşü alınır, gerekli görüldüğü takdirde yetkili idare Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme Raporu hazırlatır ve rapora ilişkin yetkili idarenin uygun görüşü esas alınır hükmü yer almaktadır. İçişleri Bakanlığının tarihli ve B050MAH /5474/81150 ( ) sayılı bir görüşünde tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Canlı müzik yayın başlıklı 38 inci maddesi Lokantalara, içkili yerlere ve meskûn mahal dışında bulunan çay bahçelerine, halkın huzur ve sükûnu ile kamu istirahatı açısından sakınca bulunmaması kaydıyla yapılacak ölçüm ve kontrolü müteakip, yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin kararıyla canlı müzik izni verilir. Canlı müzik izni ruhsata işlenmez. Ancak görevliler sorduğu zaman gösterilebilecek şekilde işyerinde bulundurulur. Canlı müzik izni verilen yerlerde, belirlenen saatler dışında ve ilgili mevzuatta belirtilen ses seviyelerinin üstünde halkın huzur ve sükûnunu bozacak şekilde yayın yapılması durumunda izin iptal edilir. Bu hususlar, canlı müzik izni verilirken işletme sorumlusuna tebliğ edilir. İşletme sorumluları, canlı olarak veya elektronik cihazlarla yapılan müzik yayınının tespit edilen saatleri aşmamasını ve gerekli ikaz levhalarının asılmasını sağlar şeklinde düzenlenmiştir. Yönetmelik hükmünde belirtilen şartlar dahilinde yetkili idareler tarafından canlı müzik izni verilebilecektir. denildiğinden uygulama buna göre yapılmalıdır. Gürültünün teknik yönden ölçümü Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 24. maddesinde aşağıdaki şekilde açıklanmıştır:

129 İşyerİ Açma \129 e.1. Çok hassas kullanım alanlarındaki açık ve yarı açık eğlence yerlerinde canlı müzik yayını yapılması yasaktır. Bu alanlarda, açık ve yarı açık eğlence yerlerinin kurulmasına izin verilmez. Bu alanlardaki mevcut açık ve yarı açık eğlence yerleri kapalı hale getirilir. e.2. Etkilenen yapı ile bitişik nizamda olan eğlence yerlerinden kaynaklanan çevresel gürültü, Leq gürültü göstergesi cinsinden etkilenen yapı içindeki arka plan gürültü seviyesi değerini aşamaz. e.3. Etkilenen yapı ile bitişik nizamda olmayan eğlence yerinden kaynaklanan çevresel gürültü, Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dba dan ve 7 dbc den daha fazla aşamaz. e.4. Birden fazla eğlence yerinden çevreye yayılan toplam gürültü seviyesi, Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 7-10 dba aralığından fazla aşamaz. Bu aralık esas alınmak kaydıyla, toplam çevresel gürültü seviyesi; gürültüye maruz kalınan alandaki etkilenen kişi sayısı, gürültü kaynağı ile gürültüye hassas mekânlar arasındaki mesafe gibi faktörler göz önünde bulundurularak İl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir. Bu bentte verilen sınır değerin aşılması halinde, arka plan gürültü seviyesine katkısı olan her bir eğlence yeri sınır değer aşımından eşit olarak sorumludur. Gürültüye katkı oranları belirlendikten sonra her bir işletme gerekli tedbirleri alır. e.5. Hassas kullanımların bulunduğu alanlarda faaliyet gösteren açık ve yarı açık eğlence yerlerinde, saatleri arasında canlı müzik yayını yapılması yasaktır. Diğer saatlerde ise (b) ve/veya (c) ve/veya (ç) bentlerinde belirtilen sınır değerleri sağlayacak şekilde faaliyetlerini sürdürür. e.6. Hassas kullanımların bulunduğu alanlarda faaliyet gösteren mevcut açık ve yarı açık eğlence yerlerinin, yapılan denetimlerde sınır değerleri bir yıl içinde üç defa sağlamadığının tespiti halinde, fiziki olarak tamamen kapalı hale getirilir. e.7. Fiziki olarak tamamen kapalı bir mekanda faaliyet gösteren eğlence yerlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi, belirtilen sınır değerleri sağlayacak şekilde faaliyetlerini sürdürür.

130 130/ İşyerİ Açma e.8. Az hassas ve hassas olmayan kullanımların bulunduğu alanlarda açık ve yarı açık olarak faaliyet gösteren eğlence yerlerinden çevreye yayılan çevresel gürültü seviyesi, belirtilen sınır değerleri sağlayacak şekilde faaliyetlerini sürdürür. e.9. Belirtilen esasların sağlanıp sağlanmadığı, yetkili idarenin belirleyeceği sürelerde sunulacak Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme Raporu ve/veya yetkili idare koordinasyonunda diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde yapılacak denetimler çerçevesinde kontrol edilir. Bu maddede belirtilen sınırların sağlanmadığı durumlarda iç mekânda ses seviyesini kontrol altında tutan sistemler kurdurulabilir. e.10. Birden fazla eğlence yerinin bulunduğu alanlarda, yetkili idare tarafından gerekli görülmesi halinde yukarıda sıralanan esasların dışında ayrıca çevresel gürültü seviyesinin kontrol altına alınması amacıyla periyodik olarak veya gerekli görülmesi halinde gürültü seviyesinin sürekli ölçülmesine yönelik sistem kurulur veya kurdurulur. e.11. Kapalı eğlence yerlerinin dış giriş kapılarının üzerine Dikkat: İçerideki ses seviyesi insan sağlığına zararlıdır.» şeklinde ışıklı ikaz levhalarının asılması zorunludur. e.12. Bu maddede belirtilen eğlence yerlerinde gürültüden etkilenme seviyesinin işitme sağlığı ve kritik sağlık etkilerinin değerlendirilmesi ve izlenmesi, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde yapılır. İ. İşyerinin devri veya nakli halinde ruhsatın durumu: a. İşyerinin devri: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 8. maddesinde Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar

131 İşyerİ Açma \131 ruhsat düzenlenir İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. hükmü yer almaktadır. Buna göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra iş yerinin devri mümkündür. Bu durumda yeni malik adına ruhsat düzenlenmesi gerekir. İşyerinin kiralık olması halinde devir Türk Borçlar Kanunu nun 323. maddesinde yer alan Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasını almadıkça, kira ilişkisini başkasına devredemez hükmü dikkate alınmalıdır sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu nun 9. maddesinin 2. fıkrasında Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. denilmiş, Aynı Kanun un geçici 1. maddesinde 9 uncu maddenin ikinci fıkrası, bu maddenin yayımı tarihinden önce iş yeri açma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için uygulanmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. hükmü yer almaktadır. Buna göre Kanun da yapılan değişiklikle bundan böyle içkili yer izni verilemeyecek yerler için mevcut kazanılmış hakların korunması, bu yerlerin işletme sahiplerinin birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devrine imkân sağlanmıştır b. İş yerinin faaliyet konusunun değiştirilmesi: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 8.maddesinin maddesinin 2. fıkrasına göre Sıhhi iş yeleri için adresin değişmemesi kaydı ile faaliyet konunsun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. 28. maddesinde de Gayrisıhhî müesseselerde işletmenin faaliyet alanının değişmesi durumunda yeniden ruhsat alınması zorunludur. Gayrisıhhî müesseselerin sahibinin değişmesi durumunda, dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni malik adına ruhsat düzenlenir. denilmiştir.

132 132/ İşyerİ Açma Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.2008/9430, K.2012/1579 sayılı kararında davacının içkili yer işletme belgesi bulunan adresteki faaliyet konusunun değiştiği hususu göz önüne alındığında, bu adrese bağlı olan kazanılmış hakların içkili yer kapsamında bulunmayan diğer adreste faaliyetine devam etmesi halinde de korunması gerektiğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır denilmiştir. Açıklanan mevzuat karşısında: b.1. Sıhhi işyerlerin adresinin ve sahibinin değişmemesi ve farklı nitelikler gerektirmemesi kaydıyla halinde belgeler esas alınarak yeni ruhsat düzenlenir. b.2. Yeni belge gerekiyorsa bu belgeler tamamlandıktan sonra ruhsat yenilenir. c. İş yerinin miras yolu ile intikali: Yönetmelik in 8. maddesinin 5. fıkrasında İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. ifadeleri yer almıştır. Mirasçıların iş yeri sahibinin ölümünü izleyen altı ay içinde yetkili idareye başvurması gerekir. Süresi içinde müracaat yapılmadığının tespiti halinde mirasçılara on beş gün süre verilir. Bu süre sonunda da ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı takdirde ruhsat iptal edilir. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün tarih ve B050MAH065000/7491/81816 sayılı bir görüşünde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesi Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde

133 İşyerİ Açma \133 yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir., hükmünü taşımaktadır. Yazınızda sözü edilen içkili lokantayı işleten şahsın vefatı üzerine, varisler adına eski ruhsatın intibakı yapılacaksa, bu işlemin yukarıdaki madde hükmüne göre yapılması gerekmektedir. Ancak, ruhsatın verildiği tarih itibariyle içkili yer bölgesinde bulunan içkili lokantaların varislerinin vereceği muvafakat ile başka şahıslar adına ruhsat devri yapılabileceği, içkili yer bölgesi dışında kalmış olanların ise varisler dışındaki kişilere devredilemeyeceği değerlendirilmektedir. denilmiştir. Bu açıklamadan doğrultusunda: c.1. İşyeri sahibinin ölümü üzerine altı ay içinde başvurulması halinde mirasçılar adına intibak yapılır. c.2. İçkili yerlerde de mirasçılara devir mümkündür. c.3. Mirasçıların muvafakat ettikleri takdirde içkili yerin şartları uygun başka bir kişiye devrine mümkündür. c.4. İçkili yer bölgesi dışına çıkarılan bir alanda kalan içkili yerin sadece mirasçılara devri mümkündür. Mirasçılar başka bir kişiye devir yapamaz. ç. Binada tadilat yapılması: İş yerinin faaliyetini sürdürdüğü binada yapılan ruhsatın yenilenmesini gerektirmez. Ancak yapılan değişiklik özel yapı tarzı gerektiren iş yerinin özelliklerini değiştirmemelidir. Tadilatın projeye aykırı olduğunun tespiti üzerine binanın yıkılmasına karar verilmesi halinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2003/5647, K.2004/2571 sayılı kararında da bu konuda açılan davayı reddetmiştir. d. İşyerinin taşınması: d.1. Yönetmelik in 8.maddesine göre; işyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.

134 134/ İşyerİ Açma Bu durumda ruhsat iptal edilir. Ancak, mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir d.2. Umuma açık işyerinin taşındığı yerin ruhsat şartlarına uygun olmaması halinde yenileme yapılmaz. Nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.2009/9430, K.2009/1579 sayılı kararında davacının içkili yer işletme izin belgesi bulunan adresteki faaliyet konusunun değiştiği hususu göz önüne alındığında, bu adrese bağlı olarak korunmuş olan kazanılmış hakların içkili yer kapsamında bulunmayan diğer adreste faaliyetine devam etmesi halinde de korunması gerektiğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır denilmiştir. d.3. Ruhsatın intibakı veya yenilemesinin gerektiği hallerde yetkili idareye üç ay içinde müracaat edilmesi gerekir. Mirasçılar için bu süre altı aydır. Bu süre içinde başvuru yapılmadığının tespiti halinde on beş gün süre verilir. Yine yenileme veya intibak yapılmaz ise ruhsat iptal edilir. d.4. İşyeri olarak ruhsatlandırılan yerin, başka bir amaçla mimari projede yer alması iptal sebebidir. Nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin tarih ve E.2002/2968, K.2003/1744 sayılı kararında onay tarihli mimari projesinde, bina otoparkı olarak ayrılan yerde davacı şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının belirtilen gerekçelerle iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu belediye encümen kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. İdare Mahkemesince, dava konusu yerin binaya ait otopark alanı içinde kaldığı ve otoparkların amacı dışında kullanılamayacağı hususları dikkate alınmaksızın işyerinde 3194 sayılı Yasanın 32. maddesinde öngörülen aykırılıklar halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptalinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle,...idare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Aynı Daire tarih ve E.2002/1423, K.2003/1225 başka bir kararında da mimari projede ruhsata aykırı yapılan düzenlemeyi iptal sebebi saymıştır. b.5. İş yerinin adresinde meydana gelen cadde sokak ve benzer isim veya numaralarının değişikliği halinde ruhsattaki bilgiler güncellenir.

135 İşyerİ Açma \135 J. İşyerinde çalışan personel: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik te umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalışanlarla ilgili özel düzenlemeler getirilmiştir. Ayrıca bütün iş yerleri sosyal güvenlik mevzuatı ve Kimlik Bildirme Kanunu na göre uyulması gereken kurallara iş yeri sahipleri uyması gerekir. a. Mesul müdür: a.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 25. maddesinin 1. fıkrasına göre Birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerde, işletmenin faaliyet alanında mesleki yeterliliğe sahip bir sorumlu müdür çalıştırılması zorunludur. Aynı maddeye tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen fıkrada Birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerde, ruhsat başvurusu sırasında beyan edilen sorumlu müdür sözleşmesinin işyerinde bulundurulması zorunludur. Yetkili idareler tarafından yapılacak denetimlerde sorumlu müdür sözleşmesinin işyerinde bulunmaması veya bu sözleşmeyle ilgili hatalı beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde onbeş gün içinde bu eksikliğin giderilmesi istenir. Bu süre sonunda eksikliklerin giderilmemesi hâlinde bu işyerleri hakkında işyeri ruhsatının iptaline ilişkin hükümler uygulanır. Ruhsat başvurusunda bu sözleşmeyle ilgili gerçeğe aykırı beyanda bulundukları tespit edilen işyeri sahipleri hakkında suç duyurusunda bulunulur. denilerek bu bildirimin yapılmaması ya da yalan beyanda bulunulması ruhsatın iptali hükümleri uygulanmasına imkân tanınmıştır. a.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 35. maddesine göre, Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin sahibinin tüzel kişi olması durumunda, işyerini idare etmek üzere bir mes ul müdür görevlendirilir. Gerçek kişiler de işyerine mes ul müdür görevlendirebilir. Görevlendirilen mes ul müdür yetkili idareye bildirilir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, ruhsat başvurusu sırasında mes ul müdürün adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve mes ul müdür sözleşme tarihinin beyanı yeterlidir. Yetkili idareler tarafından yapılacak dene-

136 136/ İşyerİ Açma timlerde mes ul müdür sözleşmesinin işyerinde bulunmaması veya bu sözleşmeyle ilgili hatalı beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde onbeş gün içinde bu eksikliğin giderilmesi istenir. Bu süre sonunda eksikliklerin giderilmemesi hâlinde bu işyerleri hakkında işyeri ruhsatının iptaline ilişkin hükümler uygulanır. Ruhsat başvurusunda mes ul müdür sözleşmesiyle ilgili gerçeğe aykırı beyanda bulundukları tespit edilen işyeri sahipleri hakkında suç duyurusunda bulunulur. Mesul müdür bu maddede belirtilen usule göre çalıştırılmalıdır. a.3. İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik in 8. maddesine göre; izin belgesi sahibinin tüzel kişi olması durumunda, işyerini idare etmek üzere bir sorumlu müdür görevlendirilir. Gerçek kişiler de işyerinde sorumlu müdür görevlendirebilir. Sorumlu müdür mülki idare amirliklerine bildirilerek izin belgesinde belirtilir. a.4. Bazı işyerleri için özel mevzuatında sorumlu personel çalıştırılması öngörülen düzenlemeler yer almaktadır. Gıda İle Temas Eden Madde ve Malzeme Üreten İşletmelerin Kayıt İşlemleri İle İyi Üretim Uygulamalarına Dair Yönetmelik in 5. maddesinde sorumlu personelin nitelikleri ve bildirim usulleri açıklanmıştır. b. Yabancı uyruklu kişi çalıştırılması: Yabancıların umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalışmaları yabancılarla ilgili mevzuat hükümlerine tabidir sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanun un 27. maddesine göre Çalışma izni verilebilmesi veya iznin uzatılabilmesi için yabancının 7 nci madde kapsamına girmemesi şartı aranır. Çalışma izinleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilir sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun un 18. maddesinde; a) Bağımsız çalışan yabancılar, çalışmaya başladıkları tarihten ve çalışmanın bitiminden itibaren, b) Yabancı çalıştıran işverenler yabancının çalışmaya başladığı tarihten, çalışma izninin verildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde çalışmaya başlamaması halinde bu sürenin bitiminden itibaren ve herhangi bir nedenle hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren, en geç on beş gün içerisinde durumu

137 İşyerİ Açma \137 Bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler. denilmekte, 20. maddesinde ise Çalışma izinleri, ikamet sahibi yabancılar veya bunların işverenlerinin Bakanlığa yazılı talebi üzerine, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre verilir ve uzatılır hükmü yer almaktadır. Yabancılara iş yeri açma izni verilirken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının anılan Kanun a göre verilmiş izni aranır. c. Diğer personel: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik in 36. maddesine göre; c.1. Kanunî istisnalar saklı kalmak üzere; eğlence, oyun, içki ve benzeri amaçlı umuma açık yerlerde onsekiz yaşından küçükler çalıştırılamaz. c.2. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalıştırılacak kişilerin adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, adlî sicil ve bulaşıcı hastalığı bulunmadığına dair beyanlarının yetkili idareye verilmesi şarttır. c.3. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalıştırılacak kişilerin, bulaşıcı hastalığı bulunmadığına dair resmî sağlık kurumundan alınacak sağlık raporu, bu kişiler işe başlamadan önce temin edilir ve bu kişiler çalıştığı sürece altı ayda bir yenilenerek işyerinde hazır bulundurulur. Bu raporlar ruhsat verme aşamasında yetkili idare tarafından istenmez; ancak, yapılacak denetimlerde bu raporların görevlilere gösterilmesi gerekir. c sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun değişik 126. maddesinde Gıda üretim ve satış yerleri ve toplu tüketim yerleri ile insan bedenine temasın söz konusu olduğu temizlik hizmetlerine yönelik sanatların ifa edildiği iş yeri sahipleri ve bu iş yerlerinin işletenleri, çalışanlarına, hijyen konusunda bu iş yerlerindeki meslek ve faaliyetin gerektirdiği eğitimi vermeye veya çalışanların bu eğitimi almalarını sağlamaya, belirtilen eğitimleri almış kişileri çalıştırmaya, çalışan kişiler ise bu eğitimleri almaya mecburdurlar. Bizzat çalışmaları durumunda, iş yeri sahipleri ve işletenleri de bu fıkra kapsamındadır. Bulaşıcı bir hastalığı olduğu belgelenenler ile iş yerinin faaliyet ve hizmetlerinden doğrudan yararlananları rahatsız

138 138/ İşyerİ Açma edecek nitelikte ve görünür şekilde açık yara veya cilt hastalığı bulunanlar, bizzat çalışan iş yeri sahipleri ve işletenleri de dâhil olmak üzere, alınacak bir raporla hastalıklarının iyileştiği belgeleninceye kadar, birinci fıkrada belirtilen iş yerlerinde çalışamaz ve çalıştırılamazlar. Çalışanlar, hastalıkları konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür ifadeleri yer almaktadır. İş yeri sahipleri ve sorumluları buna göre hareket etmelidir. Daha sonra bu konuda 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile yeni düzenlememler yapılmış ise de, 1593 sayılı Kanun un maddelerinde iş yerlerinde çalışanların sağlığının korunması ile ilgili hükümler korunmuştur. c sayılı Kanun un 8. maddesine göre İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür (5) İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır. c.5. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik in 36. maddesine tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen 5. fıkra ile sahneye sanatını icra etmek üzere çıkan sanatçılar için maddede sayılan bilgi ve belgelerin istenmeyeceği hükme bağlanmıştır. c.6. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, genel kadın olarak tescil edilenler çalıştırılamaz. c.7. Müşteri ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabilir. c sayılı Kanun un 6487 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 6. maddesinin 4. fıkrasında On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır. hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun a

139 İşyerİ Açma \139 eklenen geçici 1. maddede Bu maddenin yayımı tarihinde alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda on sekiz yaşını doldurmamış kişileri çalıştırmakta olanlar, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren bir yıl süreyle bu kişileri çalıştırmaya devam edebilirler. hükmü getirilerek bir yıllık geçiş süresi tanınmıştır. c sayılı Kanun un 13. maddesinde Kanun kapsamında bulunan il ve mesleklerde faaliyet gösteren iş yerleri, Bakanlıkça tespit edilecek illerde ve meslek dallarında ondokuz yaşından gün almamış kişileri çıraklık sözleşmesi yapmadan çalıştıramazlar. Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve kalfalık belgesi sahipleri bu hükmün dışında tutulur. hükmü yer almıştır. Bu konudaki ayrıntılı düzenleme 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu nda yapılmıştır ç. Personelle ilgili bildirim: ç sayılı Kimlik Bildirme Kanunu nun 2. maddesine göre; Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar denilmiş, 3. maddesinde de: İkinci maddede sayılan tesislerin sorumlu işleticilerinin kimlikleri, tesis açılmadan evvel müessesenin sahibi veya kanuni temsilcisi tarafından örneğine uygun şekilde, en yakın kolluk örgütüne bildirilir. Sorumlu işleticinin değişmesi halinde keyfiyetin 24 saat içinde ve yukarıdaki fıkrada gösterilen şekilde bildirilmesi zorunludur. İşleticiler, kendilerine bu konuda verilen görev ve yükümlülükleri, kendi sorumlulukları altında yöneticilerine devredebilirler. Bu durumda işletici ve yönetici müştereken sorumlu olurlar.

140 140/ İşyerİ Açma Kamu kuruluşlarına ait tesislerin amir ve müdürleri işletici gibi sorumludurlar. ifadelerine yer verilmiştir. Bu uygulamanın nasıl yapılacağı ise Yönetmelik te açıklanmıştır. Kimlik Bildirme Kanununun Uygulanması İle İlgili Yönetmelik in 6. maddesinde Otel, motel, han, pansiyon, bekâr odaları, kamp, kamping, tatil köyü, her türlü özel veya resmi konaklama yerleri (yatılı okulların pansiyonları, yetiştirme yurtları ve köy odaları dahil) ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri ve dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinde devamlı olarak ve her halde bir sorumlu işletici b ulunur. Sorumlu işleticinin kimliği, o tesis açılmadan önce, sahip veya kanuni temsilci veya kiracısı tarafından iki örnek İŞLETİCİ KİMLİK BİLDİRME BELGESİ (form: 1) ne yazılır ve bu belgeler en yakın yetkili genel kolluk örgütüne verilir. hükümleri yer almış, aynı Yönetmelik in 7.maddesinde Sorumlu işleticinin değişmesi halinde, tesisin sahip, kanuni temsilci veya kiracısı tarafından, 24 saat içinde, yeni işleticiye ait kimlik bildirme belgesi, ayrılan işleticinin adı ve ayrılış tarihi de yazılarak yukarıdaki maddede belirtilen yönteme göre en yakın yetkili genel kolluk örgütüne verilir. denilmiştir. Tesis sahibinin bu bildirimleri zamanında yapması gerekir. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH / ( )45 sayılı görüşünde: Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri Yönetmeliğin 4/g maddesinde Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri olarak tanımlanmıştır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalıştırılacak kişilerde aranacak şartları düzenleyen Yönetmeliğin 36 ıncı maddesi Kanunî istisnalar saklı kalmak üzere; eğlence, oyun, içki ve benzeri amaçlı umuma açık yerlerde onsekiz yaşından küçükler çalıştırılamaz. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalış-

141 İşyerİ Açma \141 tırılacak kişilerin yetkili idareye bildirilmesi şarttır. Bildirim yapılırken aşağıdaki belgeler eklenir: a) Nüfus cüzdanı örneği, b) Adlî sicil belgesi, c) Bulaşıcı hastalığı olmadığına dair resmî sağlık kurumundan alınacak sağlık raporu. Çalışmanın devamı halinde sağlık raporu her altı ayda bir yenilenir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, genel kadın olarak tescil edilenler çalıştırılamaz. Sahneye münhasır olarak sanatını icra edecek sanatçılar için yukarıdaki belgeler istenmez. Müşteri ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabilir. Yabancıların umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalışmaları yabancılarla ilgili mevzuat hükümlerine tabidir şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde canlı müzik yayını yapılmasına Yönetmeliğin 38 inci madde düzenlemesi dahilinde izin verilecek olup konunun bu hükümle birlikte değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. denilmiştir. ç sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 8. Maddesinde işverenlerin sigortalı sayılan personelini sigortalılık ve çalışmaya başlangıç tarihinden önce sigortalı işe giriş bildirgesi ile sosyal güvenlik kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirimlerin nasıl yapılacağı Sosyal Sigorta İşlemler Yönetmeliği ve SGK tarafından tarihli Resmi Gazete de yayınlanan işveren uygulama tebliğinde açıklanmıştır. ç sayılı İş Kanunu nun 3. maddesine göre Bu Kanunun kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını ve soyadını yahut unvanını, adresini, varsa işveren vekili veya vekillerinin adı, soyadı ve adresle-

142 142/ İşyerİ Açma rini bir ay içinde bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır. hükmü yer aldığından buna riayet edilmesi gerekir. ç sayılı Kanun un 8.maddesinde İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları; görevlendirildikleri işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirir; bildirilen hususlardan hayati tehlike arz edenlerin işveren tarafından yerine getirilmemesi hâlinde, bu hususu Bakanlığın yetkili birimine bildirir. hükmü yer almaktadır. Bu bildirim işyeri hekimi tarafından yapılır.

143 İşyerİ Açma \143 V. İŞYERLERİNİN DENETİMİ A. Açılma Şartları Yönünden: a. Beyanın doğruluğunun teyidi: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 13. maddesine göre, genel olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı veren kuruluş tarafından ibraz edilen belgelerin ve işyerin fiziki şartlarının beyana uygunluğu en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bir ay içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Bu denetimleri yaptırmayan yetkili idare görevlileri sorumlu olur. b. Gayrisıhhi işyerlerinin denetimi: b.1. Yönetmelik in 21. maddesinde, Birinci sınıf gayrisıhhî müessese başvuru ve beyan formunda yer alan bilgiler esas alınarak bir ay içinde yapılan denetimlerde, beyan edilen hususlara aykırı bir durumun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli kanunî işlem yapılır. Aykırılık ve noksanlıklar toplum ve çevre sağlığı açısından bir zarar doğurmuyorsa, tedbirlerin alınması ve noksanlıkların giderilmesi için bir yılı geçmemek üzere süre verilir. Verilen süre içinde aykırılık ve noksanlıklarını gidermeyen işletmelerin faaliyeti söz konusu aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar durdurulur. Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur. denilmektedir. b.2. Yönetmelik in 23. maddesinde ise İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol

144 144/ İşyerİ Açma edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. hükümleri yer almaktadır. Bu kapsamda iş yeri açılması esnasında yapılacak denetimlerin aksatılması halinde iş yerinin bazı kazanılmış haklara sahip olması söz konusu olabileceğinden denetim aksatılmamalıdır. Danıştay Sekizinci dairesinin tarihli ve E.2008/9313, K.2012/5708 sayılı kararında işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin ardında yasal süresi içinde gerekli denetim yapılıp işyerinin faaliyete uygun olduğunun belirlenerek verilmiş olan ruhsatın iptalini haklı kılacak bir neden bulunmadığından idare mahkemesince verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. denilerek idare mahkemesi kararı bozulmuştur. B. Faaliyet esnasında: a. Turizm belgeli yerlerin denetimi: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 5. maddesinin 3. fıkrasında Turizm işletme belgeli tesisler, işletme belgesinin düzenlenmesine esas hususlarla ilgili olarak sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından denetlenir. denildiğinden, belediyenin veya il özel idaresinin ve diğer kuruluşların denetim yetkisi bulunmamaktadır. b. Diğer işyerlerinin denetimi: b.1. Sıhhi işyerlerinin her zaman ilgili mevzuata uygun çalışıp çalışmadığı ruhsatı veren yetkili idare tarafından denetlenir. Bu denetim haberli ya da habersiz olabilir. b.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 24. maddesine göre, Gayrisıhhi müesseseler, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetlenir. Yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumludur. Bu madde uyarınca vali ya da belediye başkanı denetimi yaptırarak gerekli önlemleri almakla sorumludur.

145 İşyerİ Açma \145 İçişleri Bakanlığının tarihli ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü sayılı bir yazısında Ruhsat verildikten sonra aranan şartlarda değişiklik olması ya da işletmenin ilgili diğer mevzuata aykırı olarak işletildiğinin tespit edilmesi halinde, işyerinin niteliğine göre öngörülmüş cezai müeyyide veya 1608 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası veya işyerinin faaliyetten men cezaları uygulanabilecektir. denilmiştir. b sayılı Kanun un 6487 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 6.maddesinin 5. fıkrasında Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz. 6. fıkrasında Alkollü içkiler sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebilir ve bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı yapılamaz. 7. fıkrasında da Alkollü içkiler, işletme dışından görülecek şekilde perakende olarak satışa arz edilemez ifadeleri yer aldığından bu yönde denetimler yapılır. b sayılı 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanunun 2. ve 3. maddelerinde yasak ve düzenlemelerin uygulanıp uygulanmadığı yetkili kuruluşlar tarafından denetlenir. c. Çalışanlar yönünden yapılan denetim: c.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 36. maddesine göre umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalışanlarda aranan şartlar ve yapılması gereken bildirimler denetlenir. İşyerinde çalışacakların S.G.K na bildirimi yapılmadan işe başlatılmaması gerekir. c sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun un 6111 sayılı Kanun la değişik 20. maddesinin 2. fıkrasında Genel ve özel bütçeli idarelerin teftiş ve denetim elemanları ile kolluk kuvvetlerinin kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim, inceleme ve kontrol sırasında yabancı çalıştıran işverenler ile yabancıların bu Kanundan doğan yükümlülükleri yerine getirmediklerini tespit etmeleri halinde, durum Bakanlığa bildirilir denildiğinden, yetkili idare görevlileri tarafından denetim esnasında yükümlülüklerini yerine getirmeyen iş yerleri tespit edildiğinde ilgili yerlere bildirimin yapılması gerekir.

146 146/ İşyerİ Açma c sayılı Kanun a göre çalışanların sosyal güvenliği yönünden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işyerlerini denetler. ç. Genel güvenlik yönünden denetim: ç.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 37. maddesinde Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir. ifadesi yer almaktadır. ç sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu nun 12. maddesinde Polis bar, pavyon, gazino, meyhane gibi içkili yerler ile kıraathane ve oyun oynatılan benzeri yerlere yanlarında veli ve vasileri olsa bile onsekiz yaşını doldurmamış küçüklerin girmesini meneder. 44. maddesinde Kendisini idare edemeyecek derecede sarhoş olanlara içki verilmesi, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 19 uncu maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, onsekiz yaşından küçüklerin yanlarında ebeveynleri, veli veya vasileri olsa bile bar, pavyon, gazino, meyhane gibi içkili yerler ile kıraathane ve oyun oynatılan benzeri yerlere alınması ve onsekiz yaşından küçüklere her çeşit alkollü içki verilmesi ile nargilelik tütün mamulleri sunulması yasaktır. ifadeleri yer almıştır. Bu kapsamdaki denetimler kolluk kuvvetleri tarafından yapılır. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün tarih ve B.05.0.MAH / sayılı bir görüşünde, Playstation oyun yerlerine giriş yaşı ile ilgili olarak, Bakanlığımız iller idaresi Genel Müdürlüğünün internet kafeler konusunda yayımladığı nolu genelgesinde yer alan 12 yaş ve altındaki çocukların yanlarında veli ya da vasileri olmaksızın internet kafelere girişlerine izin verilmemesine yönelik düzenlemenin yapılması düzenlemesinin playstation oyun yerleri için de uygulanabileceği değerlendirilmektedir. denilmektedir. ç tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Tütün Mamulleri ve Alkolü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 6. maddesinin 1. fıkrasının

147 İşyerİ Açma \147 (f) bendinde yer alan İşyerinde; onsekiz yaşını doldurmamış kişilere tütün mamulleri ve alkollü içkiler satılamaz veya sunum suretiyle tüketimlerine arz edilemez. Yaş konusunda tereddüde düşülmesi halinde satıcı, talepte bulunan tüketiciden kimlik belgesi istemek suretiyle, onsekiz yaşından büyük olduğu bilgisine ulaşarak satışı veya sunumu gerçekleştirir. ve 25. maddesinde yer alan Tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişiler, ürünlere ve ilgili faaliyetlerine ilişkin olarak, mevzuatla verilen yetki çerçevesinde Kurum, mülki amirlikler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından lüzum görülen hallerde incelenebilir ve denetlenebilir. Kurum dışındaki ilgili merciler tarafından yapılan inceleme ve denetimler sırasında tespit edilen Kurum mevzuatına aykırı hususlar ve aykırılıklara ilişkin olarak yapılan işlemler Kuruma ve/veya yetkili mercilere bildirilir. hükümleri uyarınca bu konuda denetim yapılır. ç.4. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 43. maddesine göre; Kumar kastı olmaksızın okey ve benzerleri ile her türlü kağıt oyunları ancak kahvehane ruhsatlı yerlerde oynanabilir Bu doğrultuda yetkili idareler tarafından gerekli denetim yapılır. d. Gürültü kirliliği yönünden denetim: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 38. maddesinde Lokantalara, içkili yerlere ve meskûn mahal dışında bulunan çay bahçelerine, halkın huzur ve sükûnu ile kamu istirahatı açısından sakınca bulunmaması kaydıyla yapılacak ölçüm ve kontrolü müteakip, yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin kararıyla canlı müzik izni verilir. Canlı müzik izni ruhsata işlenmez. Ancak görevliler sorduğu zaman gösterilebilecek şekilde işyerinde bulundurulur denildiğinden bu konuda denetim yapılır tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 6. maddesine göre; il çevre ve şehircilik müdürlükleri Çevre Kanunu gereği yetki devri yapılmayan alanlarda gürültü kaynaklarını programlı, programsız veya şikâyetlere istinaden, gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar

148 148/ İşyerİ Açma ile işbirliği ve koordinasyon içinde, bu Yönetmelikte getirilen esaslara uyulup uyulmadığını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamakla görevlidir. Aynı Yönetmelik in 7. maddesine göre Çevre Kanunu gereği yetki devri yapılan belediyeler, belediye sınırları ve mücavir alan içinde gürültü kaynaklarını programlı, programsız veya şikâyetlere istinaden gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar ile işbirliği ve koordinasyon içinde, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara uyulup uyulmadığını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamakla görevlidir. Bu kapsamdaki denetimler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşra teşkilatınca veya yetki verilmesi halinde belediyeler ve il özel idaresince yapılır. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelik le yeniden düzenlenen 27. maddesinde, müzik yayını yapan eğlence yerlerinden kaynaklanan çevresel gürültünün önlenmesine ilişkin esaslar belirlenmiştir. Bu maddenin 1. fıkrasının (a) bendine göre; Çok hassas kullanım alanlarındaki açık ve yarı açık eğlence yerlerinde canlı müzik yayını yapılması yasaktır. Bu alanlarda, açık ve yarı açık eğlence yerlerinin kurulmasına izin verilmez. Bu alanlardaki mevcut açık ve yarı açık eğlence yerleri kapalı hale getirilir. (h) bendinde ise Bu maddede belirtilen esasların sağlanıp sağlanmadığı, yetkili idarenin belirleyeceği sürelerde sunulacak Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme Raporu ve/veya yetkili idare koordinasyonunda diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde yapılacak denetimler çerçevesinde kontrol edilir. Bu maddede belirtilen sınırların sağlanmadığı durumlarda iç mekânda ses seviyesini kontrol altında tutan sistemler kurdurulabilir. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 39. maddesinde ise Bu Yönetmelikte getirilen esaslar çerçevesinde gerek programlı veya programsız gerekse

149 İşyerİ Açma \149 şikâyeti değerlendirmek amacıyla yapılacak denetimler; belediye sınırları ve mücavir alan içerisinde Çevre Kanununa istinaden yetki devri yapılan belediyelerce; belediye sınırları ve mücavir alan dışında yetki devri yapılan il özel idarelerince; yetki devri yapılmadığı takdirde ise İl Çevre ve Orman Müdürlüklerince, gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar ile işbirliği ve koordinasyon içinde yapılır. Şikâyetleri değerlendirme, denetim ve idari yaptırım konusunda yetki devri yapılmış kurum ve kuruluşlarda; Çevre Denetim Biriminin kurulması, Bakanlıkça esasları belirlenmiş uzmanlığa sahip en az 2 personelin görevlendirilmesi, bu personellerden en az birinin dört yıllık üniversite mezunu olması ve bu kişinin gözetiminde göreve katılım sağlayacak diğer personelin iki yıllık yüksekokul veya lise ve dengi okullardan mezun olması ve bu Yönetmelik kapsamında getirilen esas ve standartlara uygun ölçüm ekipmanının bulundurulması zorunludur. ifadeleri yer almıştır. Buna göre denetim yapılır. e. Genel sağlık, iş ve işçi sağlığı ile ilgili denetimler: e sayılı Sağlı Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2. maddesinde yer alan insan sağlığını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen faktörler ve sosyal belirleyicilerle ilgili uygulamalarına ve düzenlemelerine yön verir, bunu teminen gerekli bildirimleri yapar, görüş bildirir ve müeyyide uygular. hükmü uyarınca Sağlık Bakanlığı işyerlerinde bu konularda denetim yapabilir. e sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 126. maddesinde sayılan gıda üretim ve satış yerleri ve toplu tüketim yerleri ile insan bedenine temasın söz konusu olduğu temizlik hizmetlerine yönelik sanatların ifa edildiği iş yerlerinde çalışanların sağlık yönünden taşıması gereken şartlarının denetimi bu konuda çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir. Bu maddede öngörülen yönetmelik henüz yayınlanmamıştır. e sayılı İş Kanunu nun 91. maddesinde Devlet, çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izler, denetler ve teftiş eder 92. maddesinde ise Teftiş, denetleme ve incele-

150 150/ İşyerİ Açma meler sırasında işverenler, işçiler ve bu işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme ve teftişle görevli iş müfettişleri ve işçi şikayetlerini inceleyen bölge müdürlüğü memurları tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek; iş müfettişlerinin birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine her çeşit kolaylığı göstermek, bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler hükümleri yer almaktadır e.4. Elliden fazla işçi çalıştıran işyerleri için yürürlüğe giren (Bütün hükümleri tarihinde yürürlüğe girecek) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun 24. maddesine göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği konularında ölçüm, inceleme ve araştırma yapmaya, bu amaçla numune almaya ve eğitim kurumları ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde kontrol ve denetim yapmaya yetkilidir. e.5. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik e tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Yönetmelikle eklenen geçici 2. maddede Bu maddenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde güzellik salonlarında bulunan epilasyon ve depilasyon amaçlı cihazlar ile bu cihazların taşıdığı teknik özellikler sorumlu müdür tarafından yetkili idareye ve valilik aracılığıyla il sağlık müdürlüğüne bildirilir. denildiğinden sağlık müdürlüğünün bu husus denetlemesi gerekir. f. İnternet kafelerin denetimi: 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un 7. maddesinde Ticarî amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, mahallî mülkî amirden izin belgesi almakla yükümlüdür. İzne ilişkin bilgiler otuz gün içinde mahallî mülkî amir tarafından Kuruma bildirilir. Bunların denetimi mahallî mülkî amirler tarafından yapılır. İzin belgesinin verilmesine ve denetime ilişkin esas ve usuller, yönetmelikle düzenlenir hükmü yer almakta, tarihli Resmi Gazete de yayınlanan İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik in 10. maddesinde:

151 İşyerİ Açma \151 Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar; a) Mülki idare amirlikleri tarafından, bu Yönetmelik in 5 ve 9 uncu maddelerinde yer alan yükümlülükler ve şartlar açısından denetlenir. b)kolluk tarafından genel güvenlik ve asayiş yönünden denetlenir ve tespit edilen mevzuata aykırı hususlar mülki idare amirliklerine gereği yapılmak üzere belediyeye bildirilir denilmektedir. Bu kapsamda gerekli denetim yapılır. g. Spor tesislerinin denetimi: 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun un Ek-4. maddesi ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği nin 14. maddesinde Özel beden eğitimi ve spor tesislerinin, spor dalının ilgili federasyonlarınca öngörülen ölçü ve esaslarına uygun olup olmadığı bu Yönetmelikte aranılan şartları taşıyıp taşımadıkları, genel ahlak kurallarına, ilgili spor dalının amacına ve kurallarına uygun faaliyet yapıp yapmadıkları konusunda ilgili federasyon başkanlıkları, gençlik ve spor il başkanlıkları ve Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince her zaman denetlenebilir denildiğinden bu tesislerin ruhsatı veren yetkili idarenin yanında denetiminde belirtilen kuruluşlar yetkilidir. ğ. Gıda işyerlerinin denetimi: 5996 sayılı Kanun, 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, hükümlerine göre gıda üreten, işleyen ve dağıtım yapan bütün iş yeri ve işletmeler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın denetimine tabidir. ğ.1. Bu konuda 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu na göre hazırlanıp tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Gıda Hijyen Yönetmeliği nin 17.maddesinde Gıdanın muameleye tabi tutulduğu alanlarda çalışan bütün personelin, kişisel temizliğini sürdürmeye azami itina göstermesi, temiz ve gerekli durumlarda uygun koruyucu kıyafet giymesi gerekir.

152 152/ İşyerİ Açma (2) Gıda ile taşınabilen bir hastalığı olan veya bu hastalığın taşıyıcısı durumundaki veya enfekte yara, deri enfeksiyonları, ağrılar veya ishal gibi şikâyetleri olan kişilerin herhangi bir şekilde doğrudan veya dolaylı bulaştırma ihtimali varsa, gıda ile temasına, gıdaları muamele etmesine veya gıdaların muameleye tabi tutulduğu alanlara girmesine izin verilmez. (3) Gıda işinde çalışan, gıda ile teması olma ihtimali olan ve bu maddenin ikinci fıkrasında bahsedilen belirtileri gösteren kişiler, hastalığını veya belirtilerini ve eğer mümkünse hastalığının sebeplerini gıda işletmecisine bildirir hükümlerine yer verilmiştir. ğ tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzeme Üreten İşletmelerin Kayıt İşlemleri İle İyi Üretim Uygulamalarına Dair Yönetmelik te çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. h. Hal ve pazar yerlerinin denetimi: 5957 sayılı Sebze ve Meyve İle Yeteri Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlemesi Hakkında Kanun un 3. maddesinde (9)Bu maddede öngörülen şartları taşımadığı Bakanlık veya belediyece tespit edilen toptancı halleri belediyece kapatılır. Halin kapatılışı, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından Bakanlığa bildirilir hükmü yer almış, 17. maddesinde de: (1) Bakanlık, denetim elemanları aracılığıyla toptancı halleri, pazar yerleri, hal hakem heyetleri, üretici örgütleri, meslek mensupları ile diğer gerçek veya tüzel kişiler nezdinde bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak her türlü araştırma, inceleme ve denetim yapmaya yetkilidir. (2) Bakanlıkça görevlendirilen denetim elemanları, bu Kanun kapsamına giren hususlarda ilgili kamu kurum ve kuruluşları dâhil birinci fıkrada belirtilen kişilerden her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, bunları incelemeye ve örneklerini almaya, işlem ve hesapları denetlemeye, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi almaya ve gerek duyulduğunda kolluk kuvvetleri ile belediye zabıtasından yardım talebinde bulunmaya yetkili olup; ilgililer istenilen bilgi, belge ve defterler ile bunların örneklerini noksansız ve gerçeğe uygun olarak vermek, yazılı ve sözlü bilgi taleplerini karşılamak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür.

153 İşyerİ Açma \153 (3) Birinci fıkrada belirtilenler, denetim sonucunda Bakanlıkça verilecek talimatlara uymak zorundadır. (4) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, bu Kanun kapsamında malların kalitesine, standardına ve gıda güvenilirliğine ilişkin gerekli denetimleri yapmakla görevli ve yetkilidir. Sağlık Bakanlığının, genel sağlığın korunması ve hijyen ile ilgili olarak diğer mevzuattan kaynaklanan görev ve yetkileri saklıdır. (5) Belediyeler, yetki alanlarıyla sınırlı olmak kaydıyla bu Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri ile Bakanlık düzenlemeleri çerçevesinde gerekli denetim ve uygulamaları yapmakla görevli ve yetkilidir. Denetim yapmakla görevli, yetkili belediye personelinin talebi üzerine, kolluk kuvvetlerince gerekli yardım sağlanır. denilmiştir. (Maddede geçen Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 639 sayılı K:H.K ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı olarak yeniden teşkilatlanmıştır.) Bu madde kapsamında belediyeler ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı toptancı hallerinde denetim yapar. ı. İşyerlerinin fiyat tarifelerinin denetimi: ı sayılı Kanun un 62. ve tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Esnaf ve Sanatkarlarca Üretilen Mal ve Hizmet Tarifelerine İlişkin Yönetmelik in 5. maddesinde: Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (l) bendi gereğince tarifelerin bulundurulup, bulundurulmadığı ve tarifelere uyulup uyulmadığı, o esnaf ve sanatkârın kayıtlı olduğu odaca denetlenir. Oda veya birlik bünyesinde denetimle ilgili olarak gerektiğinde geçici veya sürekli uzman personel istihdam edilebilir. hükmü yer almıştır. ı.2. Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik in 11. maddesinde Bu Yönetmeliğe göre düzenlenen tarifelerin bulundurulması gerekli yerlerde bulundurulup bulundurulmadığı ve bu tarifelere uyulup uyulmadığı üyenin kayıtlı bulunduğu oda tarafından denetlenir. denilmektedir. ı sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 27. maddesinde Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görev-

154 154/ İşyerİ Açma lendirilecek personel; fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler. Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi zorunludur hükmü yer aldığından sözü edilen görevlilerce denetim yapılır. ı.4. Turizm belgeli yerlerin fiyat denetimleri Kültür ve Turizm Bakanlığınca yapılır. i. Ölçü ve tartı aletlerin denetimi: 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu nun 9. maddesinde, ölçü ve ölçü aletlerinin ilk muayene, periyodik muayene, ani muayene, şikayet muayenesi, stok muayenesine tabi tutulacağı belirtilmiştir. 13. maddesinde ise İlk, periyodik ve stok muayenelerinde doğru oldukları anlaşılan ölçü ve ölçü aletleri damgalanmaya elverişli bulundukları takdirde damgalanır. Damgalanmaya elverişli bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri için damga yerine geçmek üzere bir belge verilir ifadesine yer verilmiştir. Ölçü ve Tartı Aletler Damga Yönetmeliği nin 11. maddesine göre 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında bulunan ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılabilmesi için damgalanmış olması zorunludur Ölçü ve tartı aletlerinin denetimi belediyeler ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılır.

155 İşyerİ Açma \155 VI. İŞ YERLERİNİN FAALİYETTEN MEN EDİLMESİ VE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATININ İPTALİ: Yetkili idare tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsat verilen yerler yetkili idare elemanları ve genel kolluk tarafından yapılan denetimler sonucu gerektiğinde geçici olarak faaliyetten men edilir veya ruhsatı sürekli olarak iptal edilir. Yetkili idareler, kapatma ve faaliyetten men veya ruhsat iptali kararı verilirken kendi görev alanı ile ilgili faaliyet veya eksiklikleri dikkate almalıdır. Başka kurumların yetkisi içinde bulunan hususlar dikkate alınmamalıdır. A sayılı Kanun a ve Yönetmelik e göre: a. Sıhhi işyerleri: a sayılı Kanun un 6. maddesinde Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır. a.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 8. maddesinde Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir denilmektedir.

156 156/ İşyerİ Açma İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH / ( )77 sayılı bir görüşünde Ruhsat verildikten sonra aranan şartlarda değişiklik olması ya da işletmenin ilgili diğer mevzuata aykırı olarak işletildiğinin tespit edilmesi halinde, işyerinin niteliğine göre öngörülmüş cezai müeyyide veya 1608 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası veya işyerinin faaliyetten men cezaları uygulanabilecektir. denilmiş, Bakanlığın tarih ve B050MAH / sayılı bir görüşünde de yapılacak işyeri denetimlerinde sıhhi müesseseler ruhsatı verilirken aranan şartların kaybedildiği tespit edilir ve verilen süre içinde noksanlıklar giderilmezse işyeri ruhsatının iptal edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir ifadelerine yer verilmiştir. a.3. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 13. maddesinin son fıkrasında Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır denilmiştir. Danıştay Sekizinci Dairesinin tarihli ve E.2008/, K.2012/1461 sayılı kararında yetkili idareden ruhsat almadan açılan işyerinin kapatılmasının hukuka aykırı bulmamıştır. b. Gayrisıhhi işyerleri: b.1. Yönetmelik in 21. maddesinin 2. fıkrasında Birinci sınıf gayrisıhhî müessese başvuru ve beyan formunda yer alan bilgiler esas alınarak bir ay içinde yapılan denetimlerde, beyan edilen hususlara aykırı bir durumun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli kanunî işlem yapılır. Aykırılık ve noksanlıklar toplum ve çevre sağlığı açısından bir zarar doğurmuyorsa, tedbirlerin alınması ve noksanlıkların giderilmesi için bir yılı geçmemek üzere süre verilir. Verilen süre içinde aykırılık ve noksanlıklarını gidermeyen işletmelerin faaliyeti söz konusu aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar durdurulur hükmüne, aynı maddenin son fıkrasında ise Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin

157 İşyerİ Açma \157 faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur hükmüne yer verilmiştir. b.2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 24. maddesinin 2. fıkrasında Birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerde, ruhsat başvurusu sırasında beyan edilen sorumlu müdür sözleşmesinin işyerinde bulundurulması zorunludur. Yetkili idareler tarafından yapılacak denetimlerde sorumlu müdür sözleşmesinin işyerinde bulunmaması veya bu sözleşmeyle ilgili hatalı beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde onbeş gün içinde bu eksikliğin giderilmesi istenir. Bu süre sonunda eksikliklerin giderilmemesi hâlinde bu işyerleri hakkında işyeri ruhsatının iptaline ilişkin hükümler uygulanır. Ruhsat başvurusunda bu sözleşmeyle ilgili gerçeğe aykırı beyanda bulundukları tespit edilen işyeri sahipleri hakkında suç duyurusunda bulunulur hükmü yer almıştır. Bu urumda yetkili idare ruhsatı iptal ederek işyerini faaliyetten men etmekle birlikte ayrıca adli mercilere suç duyurusunda bulunur. b.3. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 20. maddesine göre verilen deneme izni sonunda işyerinin istenilen şartlara uygun olmadığı ortaya çıkarsa yukarıdaki hükümlere göre işyerinin faaliyetine son verilir. b.4. İkinci ve 3. Sınıf gayrisıhhi müesseseler Yönetmelik in 23. maddesine göre; Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. c. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in değişik 39. maddesinde 2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir 36 ncı maddeye aykırılığın

158 158/ İşyerİ Açma veya 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen usule göre idarî para cezası uygulanır. denilmektedir. Yönetmelik in 5. maddesine tarih ve 2958 sayılı Bakanlar kurulu kararı ile eklenen fıkrada Yetkili idareler tarafından yapılacak denetimlerde mes ul müdür sözleşmesinin işyerinde bulunmaması veya bu sözleşmeyle ilgili hatalı beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde onbeş gün içinde bu eksikliğin giderilmesi istenir. Bu süre sonunda eksikliklerin giderilmemesi hâlinde bu işyerleri hakkında işyeri ruhsatının iptaline ilişkin hükümler uygulanır. Ruhsat başvurusunda mes ul müdür sözleşmesiyle ilgili gerçeğe aykırı beyanda bulundukları tespit edilen işyeri sahipleri hakkında suç duyurusunda bulunulur denildiğinden bu ruhsatın iptali yoluna gidilir. İçişleri Bakanlığının tarih ve B050MAH / sayılı yazısında; Madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırma iş ve işlemleri müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili idare tarafından sonuçlandırılacak olup, bu tür işyerleri usulüne uygun olarak ruhsat almadan faaliyette bulunamayacaklardır. Ruhsat almadan faaliyette bulunduğu tespit edilen işyerleri, yetkili idare olan belediye ya da özel idare tarafından tutanağa bağlanmak ve mühürlenmek suretiyle kapatılacaktır. Ruhsat almadan faaliyette bulunduğu kolluk kuvvetleri tarafından tespit edilen umuma açık işyerleri hakkında ise kolluk tarafından tutanak hazırlanacak ve kapatılmak üzere yetkili idareye bildirilecek olup, bu tür yerler yetkili idare tarafından kapatılarak üç gün içerisinde ilgili kolluğa bilgi verilecektir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ruhsatsız olarak faaliyette bulunduğu kolluk tarafından tespit edilen yerlerin yetkili idareler tarafından ruhsat müracaatı yaptığı, ruhsat harcı yatırdığı, yerle ilgili ceza zaptı tutulduğu ya da benzeri gerekçelerle kapatılmaması mevzuata aykırı olup, bu yerlerin derhal kapatılması ve usulüne göre ruhsatlandırıldıktan sonra faaliyetlerine izin verilmesi gerekmektedir görüşü benimsenmiştir.

159 İşyerİ Açma \159 B sayılı Kanun a göre: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu nun 55.maddesinde İl özel idaresinin görev ve yetki alanına giren konularda, kanunların verdiği yetkiye dayanarak il genel meclisi tarafından alınan ve usulüne uygun olarak ilân edilen kararlara aykırı davrananlara; fiilleri suç oluşturmadığı takdirde, üçyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, bu tüzel kişiye verilecek idarî para cezası bir kat artırılır. Birinci fıkrada belirtilen fiillerin yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme gibi ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından işlenmesi durumunda, ayrıca üç günden yedi güne kadar işyerinin kapatılmasına karar verilir. İl özel idaresinin görev ve sorumluluk alanlarında bulunan tesislere herhangi bir zarar verilmesi durumunda, il özel idaresince eski duruma getirilerek yapılan masraflar %30 fazlasıyla zarar verenden tahsil edilir hükümleri yer almaktadır sayılı Kanun da yer alan bu hüküm özel bir düzenleme olduğu için daha sonra yürürlüğe giren 5326 sayılı Kabahatler Kanunu na göre uygulanması gerekir kanaatindeyim. C sayılı Kanun a göre: Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun un 5. maddesinde idari para cezaları düzenlenmiş, bu maddenin 16. fıkrasında Bu maddedeki cezaları gerektiren fiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır hükmü yer almıştır tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Tütün Mamulleri ve Alkolü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 26. maddesinin 6. fıkrasında İşyeri açma ve çalışma ruhsatları ile yetkili idarelerce açık alkollü içki satıcılarına ve nargilelik tütün mamulü sunumu

160 160/ İşyerİ Açma yapılan işyerlerine verilen ruhsatlar ve izinlerin iptal edildiğinin bildirilmesi veya tespiti halinde, Kurum tarafından verilen satış belgeleri de iptal edilir denilmiştir. Bu hükümlere göre, işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya açık alkollü içki ve nargilelik tütün satış izninin iptali halinde Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunu tarafından verilen izinler de iptal edilir. Ç sayılı Kanun a göre: a. Geçici süreli faaliyetten men: Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu nun 8. maddesi ve Yönetmelik in 37. maddesine göre, polisçe denetlenir sayılı Kanun la polise verilmiş yetkiler jandarma sorumluluk bölgesinde jandarma tarafından kullanılır. Polisçe kat i delil elde edilmesi halinde; a.1. Kumar oynanan umumî ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller, a.2. Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler, a.3. Mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler, a.4. Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlâka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya video bant gösterilen yerler ile Internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler, a.5. Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler, Mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir.

161 İşyerİ Açma \161 a.6. İçişleri Bakanlığının tarihli ve Mahalli İdareler genel Müdürlüğü sayılı görüşünde zabıta personeli de belediyelerde görevli özel kolluk kuvveti olduğu için, denetimler sırasında umuma açık iş yerlerinde kumar oynandığının kati olarak tespit edilmesi halinde, durum tutanakla belirlenerek deliller de eklenmek suretiyle otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilmek üzere mahallin en büyük mülki amirine iletmesi gerektiği değerlendirilmektedir. denilmek suretiyle belediye zabıtasının da bu denetimde yetkili olduğu vurgulanmıştır. Bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye tarafından beş iş günü içinde iptal edilir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 40. maddesinde men kararının uygulanması ise açıklanmaktadır. b. Geçici faaliyetten men süresinin kısaltılması: İşyerinin geçici olarak faaliyetten men edilmesi halinde kararı veren merci tarafından yeniden incelenerek gerekçesi belirtilmek suretiyle kısaltılabilir. Hatalı olduğuna kanısına varırsa mülki amir idari işlemi geri alabilir. Ancak bu durumda ilgilinin zararının tazmini gerekebilir. Ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 41.maddesinde yer alan Geçici süreyle faaliyetten men işlemine karşı açılan davanın idare aleyhine sonuçlanması halinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri bir tutanakla açılarak işyeri sahibi veya kanunî temsilcisine teslim edilir. İşyeri kapatılarak soruşturma evrakı ile birlikte adlî makama intikal ettirilen işletmeci veya mes ul müdür hakkında Cumhuriyet savcılığınca takipsizlik veya mahkemece beraat kararı verilmiş olması veya kesin sahip değişikliği hallerinde mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından süresinden önce açılmasına karar verilebilir hükmü uyarınca işlem yapılır.

162 162/ İşyerİ Açma c. Ruhsatın iptali: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 42. maddesine göre 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre verilen belgelerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından iptali halinde iptal işlemine ilişkin karar en geç yedi gün içinde yetkili idareye bildirilir. Bu madde hükmüne göre mülki amirin kararına yetkili idarenin itiraz hakkı bulunmamaktadır. Karar doğrultusunda kapatma işlemini gerçekleştirmeyen yetkili idarenin sorumluları görevini ihmal etmiş sayılır. İşyeri sahibinin genel hükümlere göre idari yargıya başvurma hakkı her zaman vardır. D sayılı Kanun a göre: 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un 7. maddesinde Ticarî amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, mahallî mülkî amirden izin belgesi almakla yükümlüdür. İzne ilişkin bilgiler otuz gün içinde mahallî mülkî amir tarafından Kuruma bildirilir. Bunların denetimi mahallî mülkî amirler tarafından yapılır. İzin belgesinin verilmesine ve denetime ilişkin esas ve usuller, yönetmelikle düzenlenir hükmü yer almış, tarihli Resmi Gazete de yayınlanan İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik in 7. maddesinde ise 1) Mülki idare amirlerince izin alınmadan açıldığı tespit edilen işyerleri, mülki idare amirlikleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re sen kapatılır. denilmiştir.

163 İşyerİ Açma \163 E sayılı Kanun a göre: 5957 sayılı Sebze ve Meyve İle Yeteri Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlemesi Hakkında Kanun un 3. maddesinde toptancı hallerinin kuruluşunda aranacak şartlar belirlenmiştir. Aynı maddenin 9. fıkrasında ise (9) Bu maddede öngörülen şartları taşımadığı Bakanlık veya belediyece tespit edilen toptancı halleri belediyece kapatılır. Halin kapatılışı, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından Bakanlığa bildirilir. hükmü yer almaktadır. Bu maddeye göre kapatma yetkisi ilgili belediyeye aittir sayılı Kanun un 14. maddesinin 5. fıkrasında ise: 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (i), (j), (k) ve (l) bentlerine bir takvim yılı içinde iki kez aykırı hareket edenler belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik in 26.maddesinde: (1) Pazar yerinde, aşağıdaki eylemleri bir takvim yılı içinde iki kez gerçekleştirenler, belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilir: a) Satış yeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhir edilmesi, satılması, mal veya boş kap bulundurulması, b) Çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapılması, tüketiciye karşı sözlü veya fiilî kötü muamelede bulunulması, c) Atık malzemelerin belirlenen şekilde veya alanlarda toplanmaması ya da satış yerinin temiz tutulmaması, ç) Malların etiketlenmesine ilişkin 20 nci maddede, mal getirilmesine ilişkin 17 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde, satış yeri numarasını gösteren levhaya ilişkin 17 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde, tahsis sahipleri ve bunların çalıştırdıkları kişilerce kullanılacak kimlik kartlarına ilişkin 28 inci maddede ve tahsis sahipleri ile bunların çalıştırdıkları kişilerce giyilecek kıyafetlere ilişkin 29 uncu maddede belirtilen hususlara aykırı hareket edilmesi. (2) Faaliyetten men cezası verilen tahsis sahibinin satış yerine, bu cezaya ilişkin bilgi amaçlı bir levha belediyece konulur. hükmü yer almaktadır. Aynı Yönetmelik in 27. maddesinde ise:

164 164/ İşyerİ Açma (1) Pazar yerindeki tahsis sahiplerinden; a) Tahsis ücretini belediyenin yazılı uyarısına rağmen ödemeyenlerin, b) Sisteme bildirilmemiş malları satış yerinde bir takvim yılı içinde beş defa satanların, c) Hukuken geçerli bir mazereti bulunmaksızın, satış yerini üst üste üç kez veya bir takvim yılında sekiz kez kullanmayanların, ç) Serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya üreticilerle ticari anlaşmalar yapanların, uyumlu eylemde bulunanların veya hâkim durumlarını kötüye kullananların, d) Piyasada darlık oluşturmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için malları belirli ellerde toplayanların, satıştan kaçınanların, stoklayanların, yok edenlerin, bu amaçla propaganda yapanların veya benzeri davranışlarda bulunanların, e) Malları, gıda güvenilirliğine, kalite ve standardına, teknik ve hijyenik şartlara aykırı olarak satışa sunma, aynı kap veya ambalaj içine değişik kalitede ve/veya üzerinde yazılı olan miktardan az mal koyma, ölçü ve tartı aletlerini hileli bir şekilde kullanma ya da hileli olarak karışık veya standartlara aykırı mal satma eylemlerini bir takvim yılında üç kez gerçekleştirenlerin, f) Bir takvim yılı içinde üretici alacağını, süresi içinde üç kez ödemeyenlerin, g) Kendi ürettiği malların dışında veya belirlenen miktarın üzerinde bir takvim yılında üç kez satış yapan üreticilerin, ğ) Tahsis edilen satış yerlerini 16 ncı madde hükümleri dışında devredenlerin veya herhangi bir şekilde kullandıranların, h) Doğrudan veya dolaylı olarak aynı pazar yerinde ikiden fazla satış yeri tahsis edilenlerin, ı) 12 nci maddede aranılan şartları haiz olmadığı veya sonradan kaybettiği anlaşılanların, tahsisleri belediye encümenince iptal edilir. hükmü yer almaktadır. Bu Yönetmelik kapsamında yetkileri belediyeler kullanır.

165 İşyerİ Açma \165 F sayılı Kanun a göre: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu nun 41. maddesinde Bu Kanunun 30 uncu maddesine aykırı olarak açılan işyerleri durumun öğrenilmesinden itibaren İl Mesleki Eğitim Kurulu ile ilgili mercilerin müracaatı üzerine mahallî mülkî amirce yedi gün içinde kapatılır. hükmü yer almış olup, anılan Kanun yönünden yapılan denetimler sonucu belirlenen eksiklikleri taşıyan yerler mülki idare amiri tarafından kapatılır. G. Kapatma kararı ve uygulanması: a. Kararı verecek merci: Cezai bir işlem olarak işyerinin kapatılması kararı yetkili idarenin bu konuda ilgili mevzuatında görevlendirilmiş mercii tarafından verilir. Bu merciler şunlardır: a.1. Belediyede 5393 sayılı Belediye Kanunu nun 34. maddesinin (e) fıkrasına göre belediye encümeni tarafından kapatılır. a sayıl Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7. maddesi kapsamında büyükşehir belediyesince ruhsat verilen yerler için büyükşehir belediye encümeni tarafından kapatılır. a sayılı İl Özel idaresi Kanunu nun 26. maddesinin (e) fıkrasına ve 56. maddesin göre il encümeni tarafından kapatılır. a sayılı Kanun un 56. maddesine göre, fiilin işlendiğini tespit ettirdiğinde vali veya kaymakam işyerini üç güne kadar kapatmaya yetkilidir. a sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini mülki idare amiri otuz güne kadar kapatmaya yetkilidir. a.6. Aynı maddeye göre mülki amir tarafından bir yıl içinde üç defa kapatılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatları belediye veya il özel idaresi tarafından belediye veya il encümeni kararı ile iptal edilir.

166 166/ İşyerİ Açma a sayılı Kanun a 9. ve 14. maddesine göre toptancı halleri belediye encümeni tarafından kapatılır. a sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un 7. maddesine göre bu Kanun kapsamındaki yerler mülki idare amirlerince ( vali veya kaymakam) tarafından kapatılır. a.9. Tütün Mamulleri ve Alkolü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik e göre kapalı alkol ve tütün satış izni Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunu tarafından iptal edilir. a.10. Yetkili idare tarafından ruhsatın iptali halinde bu ruhsatı esas alarak lisans ve benzeri belge veren kuruluşlara bilgi verilmelidir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu İçişleri Bakanlığına yazdığı tarih ve Petrol Piyasası Daire Başkanlığı 9030 sayılı yazıda da bu husus vurgulanmaktadır. b. Tebliğ: b.1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 40. maddesinde geçici süre ile faaliyetten men kararının uygulanması düzenlenmiştir. Buna göre Geçici süreyle faaliyetten men kararı aşağıdaki esaslar çerçevesinde yerine getirilir: a) Kapatma kararı işyeri sahibine veya kanunî temsilcisine tebliğ edilir ve kapatma işlemine hazırlanması için azami yirmi dört saat süre tanınır. b) Kapatma işleminde işyeri sahibi ve/veya kanunî temsilcisi hazır bulundurulur. c) Kapatılan yerden, kapanma süresince bozulabilecek mallar ile kişinin özel ve zarurî eşyalarının çıkarılmasına izin verilir. d) Kapatma işleminde yangın, su baskını, hırsızlık gibi durumları önleyici tedbirler alınır. e) İşyerinin pencere ve kapıları kapatılmak suretiyle dışarıyla teması kesilir. f) İşyerinin dışa açılan bütün kapıları mühürlenir. g) Kapatma tutanağında kapatma nedeni, tarihi ve saati belirtilir ve hazır bulunanlar tarafından imzalanır.

167 İşyerİ Açma \167 h) İşyeri sahibi veya kanunî temsilcisinin imzadan kaçınması halinde bu durum tutanakta belirtilir. Kapatılan yerin tekrar açılmasında da açılış tarihi ve saati yazılarak açma ve teslim tutanağı hazır bulunanlar tarafından imzalanır. Yönetmelik in 42. maddesine göre 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş iş günü içinde iptal edilir sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre verilen belgelerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından iptali halinde iptal işlemine ilişkin karar en geç yedi gün içinde yetkili idareye bildirilir. denilmiştir. b.2. İçişleri Bakanlığının tarihli veb- 050MAH065000/ sayılı görüşünde: İşyeri kapatma cezası verilmesi ile umuma açık istirahat ve eğlence yerinin işletmecisinden istenecek belgeler hakkındaki ilgi yazılarınız incelenmiştir tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 32 nci maddesinin 9 uncu ve 10 uncu fıkraları izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re sen kapatılır. Kollukça, izin almadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerleri düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare yapılan bildirim üzerine izin almadan açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi verir., 5393 sayılı Belediye Kanununun Encümenin görev ve yetkileri başlıklı 34 üncü maddesinin (e) bendi Kanunlarda öngörülen cezaları vermek sayılı Kanunun tarih ve 3764 sayılı Kanunla değişik 1 inci maddesi Belediye meclisi ve encümenlerinin kendilerine kanun, tüzük ve yönetmeliklerin verdiği görev ve yetki dairesinde alacakları kararlara aykırı hareket edenlere ve belediye kanun, tüzük ve yönetmeliklerinin yasakladığı veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara 50 liraya kadar hafif para

168 168/ İşyerİ Açma cezası düzenlemeye ve üç günden on beş güne kadar ticaret ve sanat icrasından men e ve Türk Ceza Kanununun 536, 538, 557, 559 ve 577 nci maddeleriyle 553 üncü maddesinin birinci fıkrasında yazılı cezaları tayine belediye encümenleri salahiyettardır hükümlerini taşımaktadır. Bu hükümler çerçevesinde, ruhsatsız olarak açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri gerek belediyenin ilgili birimleri tarafından tespit edildiğinde, gerekse kolluk tarafından tespit edilerek bu konuda düzenlenen tutanağın belediyeye gönderilmesi üzerine kapatılacaktır. Kapatma cezası, 5393 ve 1608 sayılı Kanunlar gereğince belediye encümenince verilecektir. İşyerinin izinsiz çalıştığına dair tespit kolluk tarafından yapılmış ve tutanak gönderilmişse, bu konuda alınan encümen kararının belediyenin ilgili birimince uygulanmasını müteakip, sonuç en geç üç gün içinde kolluğa bildirilecektir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerini açarak işletecek olanlardan ne tür belgeler isteneceği Yönetmelik ekinde gösterilen örnek-1 de yer almış olup, 36 ncı maddede sayılan belgeler umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde çalıştırılacak kişilerden istenecektir denilmiştir sayılı Kanun un 5728 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 1. maddesinde Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir denilmiş ve bu kapsamda işyeri kapatma cezası kaldırılmıştır. Sözü edilen belgelerden yetkili idarece Kimlik Paylaşım Sistemi ve diğer devlet kayıtlarından elde edilmesi mümkün olan belgeler bu yolla temin edilecek ve ilgiliden istenmeyecektir. b.3. Kapatma kararı işyeri sahibine veya kanunî temsilcisine tebliğ edilir ve kapatma işlemine hazırlanması için azami yirmi dört saat süre tanınır.

169 İşyerİ Açma \169 b.4. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali halinde ilgili diğer idarelerin de bilgilendirilmesi gerekir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun İçişleri Bakanlığına gönderdiği tarihli ve B.62.O.PPD/ sayılı yazıda yetkili idarelerce Kurumun yetki alanında bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali halinde Kuruma gerekçeli bilgi verilmesi istenmiştir. c. Uygulama: c.1. Kapatma işleminde işyeri sahibi ve/veya kanunî temsilcisi hazır bulundurulur. Kapatılan yerden, kapanma süresince bozulabilecek mallar ile kişinin özel ve zarurî eşyalarının çıkarılmasına izin verilir. c.2. Kapatma işleminde yangın, su baskını, hırsızlık gibi durumları önleyici tedbirler alınır. İşyerinin pencere ve kapıları kapatılmak suretiyle dışarıyla teması kesilir. İşyerinin dışa açılan bütün kapıları mühürlenir. c.3. Kapatma tutanağında kapatma nedeni, tarihi ve saati belirtilir ve hazır bulunanlar tarafından imzalanır. İşyeri sahibi veya kanunî temsilcisinin imzadan kaçınması halinde, bu durum tutanakta belirtilir. c.4. Kapatılan yerin tekrar açılmasında da açılış tarihi ve saati yazılarak açma ve teslim tutanağı hazır bulunanlar tarafından imzalanır. c.5. Yönetmelik in 41. maddesinde Geçici süreyle faaliyetten men işlemine karşı açılan davanın idare aleyhine sonuçlanması halinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri bir tutanakla açılarak işyeri sahibi veya kanunî temsilcisine teslim edilir. denilmektedir. c sayılı Sebze ve Meyve İle Yeteri Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlemesi Hakkında Kanun un 3. maddesinde Bu maddede öngörülen şartları taşımadığı Bakanlık veya belediyece tespit edilen toptancı halleri belediyece kapatılır. Halin kapatılışı, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından Bakanlığa bildirilir hükmü yer almaktadır. Bu madde kapsamında kapatma işlemi belediye encümeni tarafından verilir ve belediyece uygulanır.

170 170/ İşyerİ Açma c.6. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik in 27. maddesinde: (2) Tahsis sahipleri, tahsisin iptaline ilişkin kararın kendilerine tebliğinden itibaren satış yerlerini yedi gün içinde tahliye etmeye mecburdur. Bu süre sonunda tahliye edilmeyen yerler, belediye zabıtası tarafından tahliye ettirilir. (3) Tahsisi iptal edilenlere, iptale ilişkin belediye encümeni kararını takip eden bir yıl içinde ilgili belediye sınırı ve mücavir alanları içindeki pazar yerlerinde doğrudan veya dolaylı olarak yeniden tahsis yapılamaz. (4) Tahsisi sona eren ya da iptal edilenlerin tanıtım levhaları imha edilmek üzere ilgili belediyeye teslim edilir denilmektedir. Ğ. İşin durdurulması: İş yerleri iş sağlığı ve güvenliği bakımından denetlenir ve denetim sonucu işin durdurulmasına karar verilebilir sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun 25. maddesinin 1. fıkrasına göre (1) İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda iş durdurulur tarihli Resmi Gazete de yayınlanan İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik in 7. maddesinde (1) İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur. (2) Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal, yapı işleri

171 İşyerİ Açma \171 ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmadığının tespit edilmesi halinde iş durdurulur ifadelerine yer verilmiştir. İşin durdurulması kararı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulunca iş müfettişlerinden oluşturulan üç kişilik heyet tarafından verilir. İşin durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından acil hallerde derhal diğer durumlarda yirmi dört saat içinde yerine getirilir. Aynı Yönetmelik in 10. maddesine göre; işin durdurulmasını gerektiren nedenlerin ortadan kalkması ve heyetin durdurmanın kaldırılmasına karar vermesi halinde karar, mülki idare amirine ve ilgili il müdürlüğüne bildirilir. Mülki idare amirince söz konusu kararın gereği kendisine intikalinden itibaren 24 saat içerisinde yerine getirtilir.

172 172/ İşyerİ AçmA

173 İşyerİ Açma \173 VII. İŞYERLERİNE VERİLEBİLECEK İDARİ PARA CEZALARI İş yerlerinin çeşitli kanunlara ya da belediyenin veya il özel idaresinin yetkili organlarınca yapılan düzenlemelere aykırı faaliyet göstermeleri halinde iş yeri sahiplerine hapis, adli ve idari para cezası verilir. İdari para cezaları il özel idaresinin sorumluluk alanında 5302 sayılı Kanun un 55 ve 56. maddelerine göre il encümeni, vali ve kaymakam tarafından verilir. Bu 5393 sayılı Belediye Kanunu nun 34. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca idari para cezaları belediye encümeni tarafından verilir sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7. maddesi kapsamında büyükşehir belediyesinin yetkili ve sorumlu olduğu alanlarda bu cezalar ve idari yaptırım kararları büyükşehir belediye encümeni tarafından verilir. İdari para cezalarını verecek merci ilgili kanunda açıkça belirtilmelidir. Tüzük ve yönetmeliklerle idari para ceza konulamaz. İdari para cezası verme yetkisi Kanun da açıkça yazılı kişi veya merci tarafından verilmelidir. Bu yetki ilgili kanunda açıkça yazılı olmadıkça devredilemez. Kabahatler Kanunu nun 32. maddesinde yer alan Yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir hükmü uyarınca belediye başkanının kendi yetkisi dahilinde uygulamaya koyduğu bir düzenlemeye aykırı hareket edenlere idari para cezası verme yetkisi bulunmaktadır. Bu madde uyarınca idari para cezası uygulanabilmesi için verilen emirlerin kamu düzeni, kamu güvenliği veya genel sağlığın korunması ile ilgili olmalıdır.2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun un 2. maddesinde 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur hükmü yer alması rağmen yukarıda sayılan hususları içermediğinden verilen cezalar yargı mercilerince kaldırılmaktadır.

174 174/ İşyerİ Açma Organize sanayi bölgelerinin idari para cezası verme yetkisi bulunmamaktadır. İl özel idaresinin sorumluluk alanında bulunan OSB de il özel idaresi, belediye sorumluluk alanında bulunan OSB lerde ilgili belediye bu cezaları verir ve tahsil eder. İdari para cezaları her yıl Maliye Bakanlığı tarafından Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu cezaların doğrudan iş yerlerini ilgilendirilenleri aşağıdadır: A sayılı Kanun a göre: 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarihli 408 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun un 5728 sayılı Kanun la değişik 1. maddesinde: Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir hükümleri yer almaktadır. Görüldüğü gibi özel kanunlarda bir düzenleme yer almamışsa bu maddeye göre ceza verilmesi gerekir. Bu Kanun belediye ve mücavir alan sınırları içinde uygulanır. Burada idari para cezası uygulanabilmesi için, belediyenin görev ve yetkileri kapsamında bulunan bir konuda belediye meclisi veya belediye encümeni tarafından alınmış bir karar bulunması gerekir.

175 İşyerİ Açma \175 B. 394 sayılı Kanun a göre: 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu nun 5728 sayılı Kanun la değiştirilen 10. maddesinde Bu Kanunun ahkamına muhalefet eden dükkan ve mağaza ve müessese sahip veya müdürlerine belediye encümeni tarafından yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. şeklinde düzenlenmiştir. Bu ceza belediye encümeni tarafından verilmelidir. Belediye ve mücavir alanlar dışında bu ceza uygulanamaz. C sayılı Kanun a göre: 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Makine Oyunları Hakkında Kanun un 1. maddesinde; Türk Ceza Kanununun 228 inci maddesinin kapsamı dışında kalsa bile umuma mahsus veya umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsun kazanç kasdiyle oynanmasa dahi rulet, tilt, langırt ve benzeri baht ve talihe bağlı veya maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılan oyun alet veya makinaları ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak yahut imal etmek yasaktır. denilmiş 2. maddesine ise; Bu Kanuna aykırı hareket edenler bir yıldan beş yıla kadar hapis ve yüz günden bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. hükmü yer almıştır. Maddeden de anlaşılacağı gibi bu cezalar yetkili yargı yerlerince verilir. Ç sayılı Kanun a göre: a. Belediyenin görevleri kapsamında: 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu nun 5728 sayılı Kanun la değişik 283. maddesinde Bu Kanunda yazılı belediye vazifelerine taallûk edip 266 ncı maddede gösterilen sıhhi zabıta nizamnamesinde mezkur memnuiyetlere muhalif hareket edenlerle mecburiyetlere riayet etmeyenler, 15/5/1930 tarihli ve 1608 sayılı Kanunla değişik 16/4/1924 tarihli ve 486 sayılı Kanun mucibince cezalandırılır denilmiştir. Yani

176 176/ İşyerİ Açma belediyenin görev giren işlerde ve belediyece usulüne göre yapılan düzenlemelere aykırı davranan işyerlerine belediye cezaları kanunlarına göre idari para cezası verilmesi öngörülmektedir. Ancak, sözü edilen Kanun da yapılan değişiklikle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu nun uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre, 5326 sayılı Kanun un 22. ve 32. maddeleri uyarınca bu cezalar belediye encümeni tarafından verilmelidir. b. Diğer eylemler: 1593 sayılı Kanun un 282. maddesine göre Bu Kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlara, fiilleri ayrıca suç oluşturmadığı takdirde, ikiyüzelli Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Aynı Kanun un 289, 291, 293, 295, 296, 297, 302. maddelerine göre, Kanun un çeşitli maddelerinde belirtilen düzenlemeler aykırı davranan işyeri sahiplerine mülki idare amirleri tarafından yüz TL ile bin TL arasında idari para cezası verilir. D sayılı Kanun a göre: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu nun 15. maddesine göre, 2, 3 ve 4 üncü maddelerdeki yükümlülüklerden her birine aykırı hareket edenlere ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Aynı Kanun un 16. maddesine göre 6, 7, 9, 10 ve 11 inci maddelerdeki hükümlere aykırı hareket edenlere yirmi Türk Lirası; kimlik bildirme belgesinde gerçeğe uymayan bilgi verenlere yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezalar mülki idare amiri tarafından verilir. E sayılı Kanun a göre: 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu nun 6. maddesinde: Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden;

177 İşyerİ Açma \177 a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüz milyon Türk Lirası ile bir milyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir. Bu maddede öngörülen idarî para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanır ifadeleri yer almıştır. Burada verilecek ceza miktarları TL den altı sıfır atılması sonucu 500 TL TL arasındadır. Bu miktarlar 5326 sayılı Kanun un 17. maddesine göre hesaplanarak uygulanır. İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik in 39. maddesinin son fıkrasına göre: 36 ncı maddeye aykırılığın veya 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen usule göre idarî para cezası uygulanır. F sayılı Kanun a göre: 2872 sayılı Çevre Kanunu nda; hava kirliliği, atık ve gürültü başta olmak üzere belirlenen ilke ve ölçütlere uymadığı

178 178/ İşyerİ Açma yapılan denetimler sonucu tespit edilen işyerlerine bu aykırılıklarla ilgili olarak Çevre Kanunu nun 20. maddesinde sayılan idari yaptırım ve cezalar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu nda belirlenen usule göre uygulanır. İdari para cezalarının miktarları aynı maddede açıklanmıştır. Her yıl Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Çevre Kanunu nun 24. maddesinde Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Bu yetki, 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler tarafından da kullanılır. Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararları Bakanlık mekez teşkilâtında genel müdürler, taşra teşkilâtında il çevre ve orman müdürlerince verilir denilmiş, 12.maddesinde ise, yetkinin il özel idarelerine ve çevre birimi kurmuş belediyelere devredilebileceği belirtilmiştir. Denetim yetkisi verilen belediye ve il özel idaresi tarafından tahsil edilen idari para cezalarının yüzde ellisi, Çevre Kanunu uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karşılamak ve diğer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere bu ilgili il özel idaresi veya belediye bütçesine gelir kaydedilir, yüzde ellisi ise genel bütçeye gelir kaydedilir. G sayılı Kanun a göre: 3257 sayılı Sinema, Video ve Müzik Eserleri Kanunu nun 12. maddesine göre; 9 uncu madde hükmüne aykırı olarak işletme belgesiz veya bandrolsüz ve özel işaretsiz eserlerin ve kopyalarının her biri için belediyelerce lira para cezası tahsil edilir. Bu ceza 5252 sayılı Kanun la 1430 katına çıkarılmış, Türk Lirasına dönüştürüldüğünde 14TL olarak uygulanmalıdır yılı için 25TL dir. Ğ sayılı Kanun a göre: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu nun 40. maddesine göre çırak çalıştıran işyerlerine Kanun da belirlenen kurallara uymamaları halinde mahalli mülki idare amiri tarafından eylemine göre dörtyüz lira ile bin ikiyüz lira arasında idari para cezası verilir.

179 İşyerİ Açma \179 H sayılı Kanun a göre: 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu nun 6. maddesinin (c) fıkrasına göre; Damgası kopmuş, bozulmuş, damga süresi dolmuş ölçü aletini kullanan kişiye, bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca bu ölçü aletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Aynı maddenin (e) fıkrasına göre; Ayarı doğru olmayan ölçü aletlerini kullanan kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca bu ölçü aletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. I sayılı Kanun a göre: 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 25. maddesine göre, bu Kanun da belirlenen kurallara uymayanlara verilecek cezalar açıklanmıştır. Aynı Kanun un 12. maddesine göre etiket bulundurma zorunluluğuna uymayanlara ikiyüzelli TL idari para cezası verilir. Bu cezalar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, belediye veya mülki idare amiri tarafından verilir. İ sayılı Kanun a göre: 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun un 2. ve 3. maddelerinde belirlenen yasaklara uymayanlara iş yerlerine aynı Kanun un 5.maddesinin 2. fıkrasında da tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletme sorumlularına, mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir ifadesi yer almıştır. Buna göre ceza il merkezlerinde vali, ilçelerde kaymakam tarafından verilir sayılı Kanun a göre Sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde tütün ürünlerinin satışı yapılamaz. Tütün ürünleri ve tütün ürünü ihtiva eden ve etmeyen nargile ile benzerleri onsekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz ve tüketimlerine sunulamaz.

180 180/ İşyerİ Açma Onsekiz yaşını doldurmamış kişiler, tütün ürünü işletmelerinde, pazarlanmasında ve satışında istihdam edilemez. Tütün ürünleri, paket açılarak adet şeklinde veya daha küçük paketlere bölünerek satılamaz. Tütün ürünleri, otomatik makinelerle, telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarla satılamaz ve satış amacıyla kargo yoluyla taşınamaz. Bu yasaklara uymayan iş yerlerine mülki idare amirleri tarafından bin TL idari para cezası verilir. J sayılı Kanun a göre: 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu nun 6487 sayılı Kanun la yeniden düzenlenen 7. maddesinde aynı Kanun un 6.maddesindeki sınırlamalara aykırı davrananlara uygulanacak cezalar açıklanmıştır. Buna göre: Alkollü içkileri üretenler, ithal edenler ve pazarlayanlar her ne amaçla olursa olsun, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon veya bedelsiz olarak alkollü içki dağıtamazlar. Alkollü içkiler, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz. hükümlerine aykırı davrananlara beşbin TL ile yüzbin TL arasında, On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır. On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır. Alkollü içkiler sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebilir ve bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı yapılamaz. hükümlerine aykırı davrananlara on bin TL ile beşyüzbin TL arasında,

181 İşyerİ Açma \181 Alkollü içkiler, işletme dışından görülecek şekilde perakende olarak satışa arz edilemez. hükmüne aykırı davrananlara beşbin TL ile ellibin TL arasında, İhraç amaçlı üretilenler hariç olmak üzere, Türkiye de üretilen veya ithal edilen alkollü içkilerin ambalajları üzerine, zararlarını belirten Türkçe yazılı uyarı mesajları konulur. Uyarı mesajları resim, şekil veya grafik biçimlerinde de olabilir. Uyarı mesajlarını taşımayan alkollü içkiler satışa arz edilemez, satılamaz. Uyarı mesajlarının şekli, boyutu ve içeriği Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenir. Alkollü içkilerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti, alkolsüz içki ve sair ürünlerde; alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti de alkollü içkilerde kullanılamaz. Ancak, ihraç amaçlı üretilenlerde bu fıkra hükmü uygulanmaz. İhraç amaçlı üretilenler hariç olmak üzere, alkollü içki kategorisindeki ürünlerin işlenmesi sonucunda, elde edilen alkolsüz içkilerde; içeriğinde alkol kalmış içeceklerin ambalajları üzerine içerdiği alkol miktarı, alkol tamamen alınmış ise alkolün tamamen alındığı hususu tüketiciler tarafından kolaylıkla okunabilecek şekilde yazılır. hükümlerine aykırı davrananlara, bu malların piyasa değeri kadar, Meskun mahaller ve konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyollardaki ve devlet karayollarındaki yapı ve tesislerde alkollü içki satışına ve tüketimine izin verilmez. Öğrenci yurtları, sağlık hizmeti verilen yerler, spor müsabakası yapılan stadyum ve kapalı spor salonları, her türlü eğitim ve öğretim kurumları, kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarının mağaza ve lokantalarında alkollü içkilerin satışı yapılamaz. hükmüne aykırı davrananlara, onbin TL de yüzbin TL ye kadar idari para cezası verilir. K sayılı Kanun a göre: 3733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasaları Düzenleme Kanunu nun 8. maddesinde:

182 182/ İşyerİ Açma f) Kurumdan belge almamış kişilerden ürün alan veya bu kişilere ürün satan ya da belgesinde belirtilen işyeri dışında satış yapan toptan veya perakende tütün mamulü, etil alkol, metanol veya alkollü içki satıcıları ya da açık içki satıcılarına bin Yeni Türk Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. g) Kurumdan satış belgesi almadan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin toptan satışını yapanlara ellibin Yeni Türk Lirası; perakende satışını yapanlara ise beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir h) Kurumdan yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara ellibin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir. ı) Kurumdan uygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme, nargile tütünü veya yaprak sigara kâğıdı ya da makaron üretenler ile satan veya satışa arz edenlere, beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.. j) Yetkili olmadıkları halde, açık olarak içki satışı veya sunumu yapanlar ile satışa sunulan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri arz ambalajlarını bozmak veya bunları bölmek suretiyle satanlara bin Yeni Türk Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. ı) Tütün mamulleri veya alkollü içkileri satış yerlerindeki raf veya standlara, her türlü teşhir ünitesine, reklam ve tanıtımına ilişkin mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırılık oluşturacak veya herhangi bir firmaya üstünlük sağlayacak şekilde yerleştirenlere otuzbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.. n) Tütün mamulleri veya alkollü içkileri; otomatik satış makinesi ile satanlara veya bahis oynatmak veya ödül vermek gibi yollarla verenlere, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde ellibin Yeni Türk Lirasından ikiyüzellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. o) Ticari amaçla sarmalık kıyılmış tütün üretenler ile satan veya satışa arz edenlere ürettikleri, sattıkları veya satışa arz ettikleri tütünün;

183 İşyerİ Açma \ kilograma kadar (50 kilogram dâhil) olması halinde 250 TL. 50 kilogramdan 100 kilograma kadar (100 kilogram dâhil) olması halinde 500 TL. 100 kilogramdan 250 kilograma kadar (250 kilogram dâhil) olması halinde TL. 250 kilogramdan 500 kilograma kadar (500 kilogram dâhil) olması halinde TL. 500 kilogramdan fazla olması halinde TL. idari para cezası verilir. Bu maddede yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir. L sayılı Kanun a göre: 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun un 21. maddesine göre; Çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işveren veya işveren vekillerine her bir yabancı için beşbin Türk Lira idarî para cezası verilir. Bu durumda, işveren veya işveren vekili yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Fiillerin tekrarı hâlinde idarî para cezaları bir kat artırılarak uygulanır. Bu Kanun da yazılı cezalar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilir. M sayılı Kanun a göre: 4857 sayılı İş Kanunu nun 98. maddesine göre Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki işyeri bildirme yükümlülüğüne aykırı davranan işveren veya işveren vekiline, çalıştırılan her işçi için yüz Yeni Türk Lirası, 3 üncü

184 184/ İşyerİ Açma maddesinin ikinci fıkrasındaki işyerini muvazaalı olarak bildiren asıl işveren ile alt işveren veya vekillerine ayrı ayrı on bin Yeni Türk Lirası idari para cezası verilir. Ayrıca bu Kanun un çeşitli maddelerine göre iş yerlerine çeşitli cezalar verilir. Cezalar Çalışma ve İş Kurumu il müdürü tarafından verilir. N sayılı Kanun a göre: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu nun 9. maddesinde Acenteler ve taşıma işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış oldukları faaliyet ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen sorumludur. Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen kaybından ve vuku bulacak hasarından, korunması ve taşınmasından, güvenliği ve düzenliliğini sağlamaktan, çevre kirliliğini önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki kurallara uymaktan sorumludur. 10. maddesinde ise Acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesine sahip olanlar taşımacı yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamaz ve yaptıramazlar. Taşıma işleri komisyoncularının, kendi namlarına eşya taşıtabilmeleri için bu taşımaları bir müvekkil hesabına yapmaları zorunludur. 11. maddesinde, Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur hükümleri yer almış, bu düzenlemelere aykırı davrananlar hakkında aynı Kanun un 26. maddesine göre idari para cezası uygulanması öngörülmüştür. Terminallerdeki iş yerlerine bu cezalar belediye zabıtası tarafından uygulanır. O sayılı Kanun a göre: 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu nun 93. Maddesine ise a) Mevzuata uygun olarak kayıt ve tescil muamelelerini yaptırmayanlara veya tescil ve ilânı gereken değişiklikleri bildirmeyenlere yıllık aidatlarının iki katı,.

185 İşyerİ Açma \185 c) İmalatta, mal ve hizmet arzında sağlık kurallarına uymayanlara, ölçü ve tartı aletlerini hileli bir şekilde kullananlara ve hileli, karışık veya standartlara aykırı ve kalitesiz mal imal edip, satanlara yıllık aidatlarının on katı, Tutarında idarî para cezası verilir. Bu eylem ve davranışlara ilişkin idarî para cezaları, disiplin kurulunun teklifi ve meclisin kararıyla verilir. Bu maddede belirtilen idarî para cezaları aynı fiilin bir yıl içinde her tekrarı için iki kat olarak uygulanır. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, verilen idarî para cezasının yerine getirilmesini durdurmaz. Bu Kanunda öngörülen idarî para cezalarına ilişkin zamanaşımı süresi yetkili kuruluşça ihlâlin öğrenildiği tarihten itibaren altmış gün ve her halde ihlâlin vuku bulduğu tarihten itibaren iki yıldır denilmekte, Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik in 12. maddesinde 5194 sayılı Kanun un 93 üncü maddesinde belirlenen para cezalarına ilişkin hükümler uygulanır hükümleri yer almaktadır. Bu hükümlere göre tacir sınıfında bulunan işyeri sahiplerine anılan mevzuata aykırı davranışları sebebiyle idari para cezası verilebilir. Ö sayılı Kanun a göre: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu nun 55. maddesinde İl özel idaresinin görev ve yetki alanına giren konularda, kanunların verdiği yetkiye dayanarak il genel meclisi tarafından alınan ve usulüne uygun olarak ilân edilen kararlara aykırı davrananlara; fiilleri suç oluşturmadığı takdirde, üçyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, bu tüzel kişiye verilecek idarî para cezası bir kat artırılır. Birinci fıkrada belirtilen fiillerin yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme gibi ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından işlenmesi du-

186 186/ İşyerİ Açma rumunda, ayrıca üç günden yedi güne kadar işyerinin kapatılmasına karar verilir ifadelerine yer verilmiş, 56. maddede de 55 inci maddede öngörülen idarî yaptırımlara il encümeni tarafından karar verilir. Ancak vali veya kaymakam, fiilin işlendiğini tespit ettirdiğinde, yüz Türk Lirası idarî para cezasına ve üç güne kadar işyerinin kapatılmasına karar verebilir denilmiştir. İş yerlerine gerektiğinde bu doğrultuda idari para cezası ve kapatma cezaları verilir. Bu maddenin uygulanmasında il genel meclisinin il özel idaresinin görevleri kapsamında bir karar alması ve bu kararın usulüne göre duyurulması gerekir. P sayılı Kanun a göre: tarihinde yürürlüğe giren 5326 Kabahatler Kanunu nda genel kolluğa, belediye zabıtasına ve birim amirlerine idari para cezası uygulama yetkisi verilmiştir. Bu Kanun un 32. maddesinde; (1)Yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir. hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda işyerleri belediye sınırları için belediye meclisi ya da encümeni tarafından alınan kararlara aykırı davrandığı takdirde ruhsat sahibine idari para cezası verilir. Bu maddenin uygulanabilmesi için yetkili makamın bir kararı bulunmalıdır. Bu maddeni belediye sınırları ışında uygulanabilmesi için kararların aşağıda açıklandığı şekilde alınması gerekir. R sayılı Kanun a göre: 5393 sayılı Belediye Kanunu nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve

187 İşyerİ Açma \187 uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek (m) bendinde Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara vermek yetkisi belediyeye tanınmış, 34. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendine göre kanunlarla öngörülen cezaları verme yetkisi belediye encümenine verilmiştir. Aynı Kanun un 51. maddesinde Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular. hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda belediyece mevzuata uygun olarak yapılan düzenlemeler ve konulan yasaklara uymayanlara idari para cezası uygulanır. S sayılı Kanun a göre: 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu nun 66. maddesinde: İl genel kurulu veya idare kurulları yahut en büyük mülkiye amirleri tarafından kanunların verdiği yetkiye istinaden ittihaz ve usulen tebliğ veya ilan olunan karar ve tedbirlerin tatbik ve icrasına muhalefet eden veya müşkülat gösterenler veya riayet etmeyenler, mahallî mülkî amir tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmü uyarınca cezalandırılır ifadeleri yer almaktadır. Bu kapsamdaki cezalar maddeden anlaşıldığı gibi mülki idare amiri tarafından verilir. Ş sayılı Kanun a göre: 5957 sayılı Sebze ve Meyve İle Yeteri Arz Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlemesi Hakkında Kanun un 13. maddesinde: i) Toptancı halinde ya da pazar

188 188/ İşyerİ Açma yerindeki işyeri veya satış yeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhir edilmesi, satılması, mal veya boş kap bulundurulması, j) Toptancı halinde veya pazar yerinde, çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapılması, alıcı veya tüketiciye karşı sözlü veya fiilî kötü muamelede bulunulması, k) Toptancı halinde veya pazar yerinde, atık malzemelerin belirlenen şekilde veya alanlarda toplanmaması ya da satış yeri veya işyerinin temiz tutulmaması, l) Malların etiketlenmesine, pazar yerine mal getirilmesine, bu yerlerde araç bulundurulmasına, satış yeri numarasını gösterir levhaya, tahsis sahiplerince kullanılacak kimlik kartlarına ve bunlarca giyilecek kıyafetlere ilişkin olarak bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklerdeki usul ve esaslara aykırı hareket edilmesi hükümleri yer almış, 14. maddesinin 5. fıkrasında ise: 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (i), (j), (k) ve (l) bentlerine bir takvim yılı içinde iki kez aykırı hareket edenler belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilir hükmüne yer verilmiştir tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik in 25. maddesinde Pazar yerlerinde, diğer kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde Kanunun 14 üncü maddesinde öngörülen idari para cezaları uygulanır. (2) Birinci fıkrada öngörülen idarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, idarî para cezaları her tekrar için iki katı olarak uygulanır hükmü yer almıştır. T sayılı Kanun a göre: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 8. Maddesinde öngörülen bildirimleri zamanında yapmayanlara aynı Kanunun 102. maddesine göre her işçi için bir asgari ücret tutarında olmak üzere idari para cezası verilir. Ayrıca Kanunun diğer maddelerine göre de farklı cezalar öngörülmektedir.

189 İşyerİ Açma \189 U sayılı Kanun a göre: İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un 7. maddesinin 1. fıkrasında Ticarî amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, mahallî mülkî amirden izin belgesi almakla yükümlüdür. İzne ilişkin bilgiler otuz gün içinde mahallî mülkî amir tarafından Kuruma bildirilir. Bunların denetimi mahallî mülkî amirler tarafından yapılır. İzin belgesinin verilmesine ve denetime ilişkin esas ve usuller, yönetmelikle düzenlenir denilmiş, 3. fıkrasında da Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüğe aykırı hareket eden kişiye mahallî mülkî amir tarafından üçbin Yeni Türk Lirasından onbeşbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir hükmü yer almıştır. Bu cezalar mülki idare amiri (vali ya da kaymakam ) tarafından verilir. Bu Kanun a göre verilecek ceza konusu eylem internet kullanımı ile ilgilidir. Ü sayılı Kanun a göre: 6301 sayılı Öğle Dinlenmesi Kanunu nun 5728 sayılı Kanun la değişik 7. maddesinde Bu Kanun hükümlerine muhalif olarak müstahdem ve işçilerine öğle dinlenmesi yaptırmayan işveren veya işveren vekillerine yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunun 5 inci maddesine muhalif hareket eden işveren veya işveren vekiline, müstahdem veya işçi kazançlarının veya bu kimselere ait sair hakların daha aşağı hadlere indirilmesinden dolayı müstahdem veya işçilerin uğradıkları zararın iki katı kadar idarî para cezası verilir. Bu maddedeki idarî para cezalarını vermeye belediye encümeni yetkilidir. denilmiştir. Bu cezalar da maddede açıklandığı gibi belediye encümenince verilir. Gerek bu Kanun gerekse 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu yürürlükte olmakla birlik günümüzde bir çok beldede fiilen uygulanmamaktadır. İl özel idaresinin sorumluluk alanında bu Kanun uygulanmaz.

190 190/ İşyerİ Açma V sayılı Kanun a göre: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun 4. maddesine göre işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Aynı Kanun un 26. maddesine göre iş sağlığı ve güvenliği yönünden gerekli önlemleri almayan işverenlere çeşitli idari para cezaları verilir. Bu cezalar Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürü tarafından verilir. Y. İdari para cezalarında usul ve itiraz: a. Usul: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu nun 3. maddesine göre işyerleri ile ilgili olarak verilecek idari para cezaları usul yönünden bu Kanun a tabidir. Danıştay 15. Dairesinin tarih ve E.2011/1830, K.2011/341 sayılı kararında bu husus vurgulanmıştır. İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğinin tarih ve 6971 sayılı görüşünde 1.Kabahatler Kanununun değişik 3 üncü maddesi gereğince, 1111 sayılı Askerlik Kanununda yer alan idari para cezaları ile ilgili olarak 5326 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinin tartışmasız olduğu, sayılı Kanunun 22 ve takip eden maddelerinde, idari yaptırım kararı verme yetkisinin ve kanun yollarının düzenlendiği, bu hükümlere göre idari yaptırım kararlarının verildikten sonra Kanunda belirtildiği şekilde tutanak düzenlenmek suretiyle huzurda ve anında veya 7201 sayılı Tebligat Kanununun ilgili hükümlerine göre tebliğ edileceği, 3. Tebliğden sonra, Maliye Bakanlığının, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun uygulanmasıyla ilgili olarak, 12/05/2007 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 442 sayılı Tahsilat Genel Tebliğinde belirtilen sürenin geçmesi veya kanun yollarının tüketilmesinden sonra idari para cezası kararının kesinleşmiş olacağı,

191 İşyerİ Açma \ sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsilât işleminin idari para cezasının kesinleşmesinden sonra başlayacağı, kesinleşmemiş karara göre tahsilât yapılamayacağı, 5. İdari para cezasının kesinleşmesi ve özel kanunlarında ödeme zamanı gösterilmemiş idari para cezaları için, kararın ilgiliye 5326 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine göre tebliğinden itibaren 6183 sayılı Kanunun 37 nci maddesi çerçevesinde tanınan bir aylık ödeme süresinin dolmasından sonra, halen ödenmemiş idari para cezalarına ilişkin idari yaptırım kararlarının 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilmek üzere görevli vergi dairelerine gönderilmesinin gerektiği, görüşü ortaya konmuştur. b. Yetkili merci: b sayılı Kabahatler Kanunu nun 22. maddesine göre, (1) Kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye ilgili kanunda açıkça gösterilen idarî kurul, makam veya kamu görevlileri yetkilidir. (2) Kanunda açık hüküm bulunmayan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşunun en üst amiri bu konuda yetkilidir. (3) İdarî kurul, makam veya kamu görevlileri, ancak ilgili kamu kurum ve kuruluşunun görev alanına giren yerlerde işlenen kabahatler dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir. (4) tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun yer bakımından yetki kuralları kabahatler açısından da geçerlidir. İdari para cezası verme yetkisi Kabahatler Kanunu veya ilgili özel kanunda belirlenen kişi ya da kurul tarafından bizzat kullanılır, devredilemez. İl özel idaresi ve belediyelerde ceza vermeye yetkili merciler özel olarak düzenlenmiştir. Yukarıda kapatma kararları ile ilgili bölümde bunlar sayılmıştır. Öncelikle bu düzenlemelere bakılması gerekir. b.2. Kabahatler Kanunu nu 23. maddesinde (1)Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.

192 192/ İşyerİ Açma (2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir. (3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir denildiğinden, bu kapsam Cumhuriyet savcılarının ceza verme yetkisi bulunmaktadır. b sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun un 8. maddesinin 9. fıkrasında Beşinci fıkranın (f), (g), (h), (ı) ve (j) ile (o) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir denilmektedir. Bu cezalar mülki idare amirlerince uygulanacaktır. b sayılı Kanun un 7. maddesinin (a), (b) ve (e) bentlerinde öngörülen cezaları Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu, radyo ve televizyonlarla ilgili olan cezalar RTÜK tarafından, diğerleri mülki amir (ilçelerde ve büyükşehir belediyesi olan illerde kaymakam, diğer illerin merkez ilçelerinde vali) tarafından verilir. b sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu na 15.maddesinin son fıkrasına göre ceza verme yetkisi Sanayi ve Ticaret İl müdürüne aittir. (635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 10. maddesine göre ölçü ve ayarla ilgili görevler bu bakanlığa verildiğinden cezalar Bilim, Sanayi ve Teknoloji il müdürü tarafından verilir.) c. Tebliğ: Kabahatler Kanunu nun 26. maddesine göre İdarî yaptırım kararı, tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgili kişiye tebliğ edilir. Tebligat metninde

193 İşyerİ Açma \193 bu karara karşı başvurulabilecek kanun yolu, mercii ve süresi açık bir şekilde belirtilir. (2) İdarî yaptırım kararının ilgili gerçek kişinin huzurunda verilmesi halinde tutanakta bu husus açıkça belirtilir. Bu karara karşı başvurabileceği kanun yolu, mercii ve süresine ilişkin olarak bilgilendirildikten sonra kişinin karar tutanağını imzalaması istenir. İmzadan kaçınılması halinde bu durum tutanakta açıkça belirtilir. Karar tutanağının bir örneği kişiye verilir. (3) Tüzel kişi hakkında verilen idarî yaptırım kararları her halde ilgili tüzel kişiye tebliğ edilir. İdari para cezası ve diğer yaptırımların tebliğinde bu maddeye göre hareket edilmesi gerekir. ç. Tahsilat: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu nun 17. maddesinin 4. fıkrasında Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından tahsil olunur hükmü yer aldığından idari para cezalarının tahsilatı 5326 sayılı Kanun da belirlenen usule göre yapılır. Buna göre: ç.1. İdarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Belediye ve il özel idarelerinde kamu görevlisi tarafından doğrudan idari para cezası verilmesi oldukça sınırlıdır. ç.2. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir. d. Zaman aşımı: İşyerlerine verilecek idari para cezalarına zaman aşımı süreleri 5326 sayılı Kanun a göre belirlenir.

194 194/ İşyerİ Açma 15.Dairesinin tarih ve E.2011/1830, K.2011/341 sayılı kararında, 5326 sayılı Kanun un 3. maddesinde Kanun un genel hükümlerin diğer kanunlardaki kabahatler hakkında da uygulanacağı kurala bağlandığından 5326 sayılı Kanun un kabahatlerin zaman aşımı süresini düzenleme açısından özel nitelikli kanun olduğu belirtilmiştir sayılı Kanun un 20. maddesinin 2. fıkrasında zaman aşımı d.1. Yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş, d.2. Ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde dört, d.3. Ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç yıldır. d.4. Aynı maddenin 3. fıkrasına göre nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır. 5. fıkrasına göre, kabahati oluşturan fiilin aynı zamanda suç oluşturması halinde suça ilişkin dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. d sayılı Kanun un 21. maddesine göre: Yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idarî para cezasına veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar artık yerine getirilemez Aynı maddeye göre; cezaların yerine getirme zamanaşımı süresi; ellibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde yedi, yirmibin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde beş, onbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasına karar verilmesi halinde dört, onbin Türk Lirasından az idarî para cezasına karar verilmesi halinde üç yıldır. d.6. Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin zamanaşımı süresi on yıldır. Zamanaşımı süresi, kararın kesinleşmesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren işlemeye başlar.

195 İşyerİ Açma \195 e. İdari para cezalarına karşı başvuru: 5326 sayıl Kabahatler Kanunu nun 27. maddesine göre İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. İlgili kanunda özel bir düzenleme varsa başvurular idari yargı merciinde yapılır. Örneğin Çevre Kanunu nun 25. maddesinde İdarî yaptırım kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açmış olmak idarece verilen cezanın tahsilini durdurmaz. ifadesi yer aldığından bunlara yapılacak itirazlar yetkili idare mahkemesine yapılır. Danıştay 6. Dairesinin tarih ve E. 2006/1498, K.2007/438 sayılı kararında da bu husus vurgulanmıştır sayılı Kanun un 8. maddesinde Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz. İdarî yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır ifadeleri yer almıştır. Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünün tarih ve E. 2012/524, K.2013/ sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği ne karar verilmiştir. İşyerleri ile ilgili olarak verilen cezalarda Vergi Usul Kanunu na göre uzlaşma söz konusu değildir. İçişleri Bakanlığının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarihli ve B.05.0.MAH / sayılı yazısında da bu görüş bildirilmiştir.

196 196/ İşyerİ Açma Enver SALİHOĞLU 1954 yılında Trabzon un Akçaabat İlçesinin Derecik Köyünde doğdu. İlkokulu aynı Köy de, orta öğretimini Trabzon İl Merkezinde tamamladı yılında Ankara Üniversite Siyasal Bilgiler Fakültesinden mezun oldu. İçişleri Bakanlığında Mahalli İdareler Kontrolörü, Çivril ve Göle kaymakam vekilliği, Tercan, Patnos ve Keşap Kaymakamlığı, Patnos Belediye Başkanlığı, Mülkiye Müfettişliği, Rize ve Gümüşhane Valiliği yaptı. Mahalli İdareler ve Kamu yönetimi üzerine çok sayıda makalesi ve Belediye Başkanlarına Cep Rehberi (2000), Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması (2003), 25 Yıl Önce Tercan (Semih Yaldız la) (2008), Sorularla Belediye (2009), 4483 Sayılı Kanun İle Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Öncesi Aşamaya İlişkin Usul ve İşlemler (Dr. Selami Demirkol ile ) (2010), Belediye Başkanları İçin Rehber (2012), İl Özel İdaresi (2012) adlı kitapları yayınlandı. Evli ve iki çocuk babasıdır.