Yangın tesisatı borulama malzemesi

Transkript

1 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik borular; 1)Dikişli çelik boru 2)Çelik çekme boru(sch 10,SCH40,SCH80) 3)Paslanmaz çelik borular Plastik borular; 1)CPVC (Chlorinated polyvinyl chloride) 2)PB (polybutylene) 3)HDPE Bakır Borular Döküm Borular-Duktil boru

2 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik Borular Yangından Korunum Sistemlerinde Kullanılan Çelik Borular Amerikan Standardı; SCH(schedule) Çelik çekme borular-5,10,30,40,80,120,160/fıttings ANSI-ASME Türkiye de TS ve üstü(dikişli boru) -25 bar işletme basıncına kadar kullanılabilir,50 bar test basıncı Çelik çekme boru üretimi ülkemizde yok Farklı standartlarda yurt dışından ithal ediliyor

3 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik borular

4 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik boru birleştirme yöntemleri Kaynaklı İmalat Fanşlı İmalat Dişli imalat Kaplinli imalat Tesisatın belirli bölümlerinde(riser,raf arası sprinkler hatları..vs) esnek kaplin kullanımı olası deprem durumunda borulamaya esneklik kazandırarak tesisatın sağlam kalmasını dolayısı ile suyun korunan bölgedeki cihazlara hasar vermesini engeller.

5 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik boru birleştirme yöntemleri Sistem Tipi Yivli Kaynaklı Flanşlı Dişli Bağlantı yapısı Boru uç hazırlığı Yiv açma hızlı ve kolay Kaynak ağızı açmak Kaynak ağızı Açmak,flanş kaynağı Diş açılması,üst çaplarda problemli Gerekli ekipman Yiv açma makinası Kaynak makinası Kaynak makinası Diş açma pafta,makinası Montaj Anahtar takımı ile civata montajı Kaynak ekipmanı sahaya taşınması zor Kaynak ekipmanı ve sıkılması gereken birçok civata Boru anahtarı,boru sıkmak için büyük çaplarda çok güç gerektirir Eğilip bükülme,aksiy al hareket Evet Hayır Hayır Hayır

6 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik boru birleştirme yöntemleri Sistem Tipi Yivli Kaynaklı Flanşlı Dişli Bağlantı yapısı Montaj alanı Kaplin dış çapı kadar yer yeterli Tüm boru çevresinde kaynak alanı lazım Flanş dış çapı kadar alan lazım Boru anahtarı dönecek kadar alan lazım Paslanma direnci Boru ve kaplin boyalı olduğu için iyi Kaynak yapılan boru içi boyanamaz Boru ve flanş boyanabildiği için iyi Dişler boyanamaz paslanma noktası olurlar Kalite kontrol İşçilik göz ile kontrol edilebilir Kaynak X-ray ışın ile kontrol edilir Kaynak X-ray ışın ile kontrol edilir İşçilik Ustadan ustaya değişir Bakım,işletme Modifikasyonu kolay Boru kesmek lazım Boru kesmek lazım(yer dar) Boru kesmek lazım

7 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik boru birleştirme yöntemleri Kaynaklı imalatta dikkat edilmesi gereken konular Uygun

8 Yangın tesisatı borulama malzemesi Çelik boru birleştirme yöntemleri Kaynaklı imalatta dikkat edilmesi gereken konular Kaynaklı imalat çoğu yangının başlangıç sebebidir İşinin ehli kaynakçı kullanılmalı zira geri dönüş ve arıza tepiti çok zor Yapılan hata sistemin ömrü boyunca durur Çoğu yangın sisteminde tam kapasite test mümkün değil Uygun Değil

9 Kaplinli İmalat Kelepçe Civata Conta Yivli boru

10 Kaplinli İmalat

11 Kaplinli İmalat

12 Kaplinli İmalat Rijit bir bağlantı sağlar Ses ve titreşim izolasyonu Kolay bakım Büzülme genleşme ve bükülmeleri alır Deprem yüklerini alır Eksenel ayarlamalara olanak tanır

13 Kaplinli İmalat Rijit kaplin Esnek kaplin Paslanmaz Çelik Büyük Çap Kaplin Kaplin Flanş Adaptörü Redüksiyon Kaplin Mekanik Tee Yivli Fittings Menteşeli kaplin

14

15 Rjit kaplin ayakları boru yüzeyine basar Sistemde kaynaklı veya flanşlı bağlantı gibidir Esnek kaplinde boru hareketi vardır Esnek kaplin kullanılan hatta basınç altında uzama olur

16 Ezme Tip Yiv açma Makinası Ezme Tip Talaş kaldırma Tip Basınç kaybı ihmal edilebilir derecede düşük Dayanım yüksek,talaşlı imalat yok,soğutma sıvısı yok Hızlı

17 İzin verilen maksimum yamuk kesim Boru kalınlığı için uygun ezme takımı ile yiv açılmalı Boru dikişlerini temizleyin

18 Sipiral borularda dikiş izine dikkat Paslanmaz çelik karbon çeliğine nazaran daha sert ona özel uç kullanılmalı Conta oturma yüzeyi pürüzsüz olmalı Boru et kalınlığı 9.5mm den fazla ise ezme yiv açılmaz Yiv derinlik ölçüm metodları,çabuk kontrol için boş kaplin kullanılabilir

19 Yiv açma öncesi boru çapak ve dikişlerden temizlenmeli A: conta oturma yüzeyi,pürüzsüz olmalı B: Kaplin diş kanalı,sığ veya yamuk açılırsa kaplin çıkar C: Kanalın derinliği her bölgede eşit olmalı(dikişli borularda dikkat) D: Nominal kanal derinliği T: Boru et kalınlığı(boru yiv açmak için çok kalın olmamalı-ezerek yiv açma metodunda) R: Döküm duktil ve pvc boru montajında gerilim birikim noktası olmasın diye bırakılan çap Yiv açma sonrası boru koniklik çapı ölcülür kontrol edilir

20 Borular arasında yukarrıdaki gibi boşluk brakılmalıdır Ezerek yiv açmak boruyu uzatır,her yiv başına 3.2 mm boru uzamasını düşünmek gerekir Contalar montaj öncesi yağlanmalı Donma tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde kuru borulu sistemlerde c yerine m conta Kaplin basınç altında sökülmeye çalışılmamalıdır Kaplin civataları şaşırtmalı sıkılmalı

21 1) 2) 3) 1) Doğru derinlikte yiv 2) Derin yiv 2 nolu contayı ezerken diğer taraf 3 nolu yukarı kalkmış 4) Yiv merkezden kaçık(torna ile açılmış) derinlik farkı olur Bu duruma bazen borunun normalden büyük yada küçük olması sebep olabilir,doğru kaplini kullandığınızdan emin olun 4)

22 Boru ucu kontrolü Contayı yağlayın Diğer boru ucu ile birleştirin Contanın ortalandığından emin olun Contayı yerleştirin

23 Kelepçeyiyukarıdaki gibi hazırlayın Kelepçeyi takın-contaya dikkat Diğer civatayı el ile tutturunuz Orantılı şekilde şaşırtmalı olarak civataları sıkın

24

25 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Pompa Emiş ve basış hatlarında Esnek kaplin yoğun kullanıldığı bölgelerde supportlma borunun yamulmaması için sık olmalıdır Kat geçişlerinde Borunun kıvrıldığı hizalanma gereken yerlerde

26 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Kısa kolonlarda Sprinkler kolon hatlarında

27 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Kat geçişlerinde,kat branşmanlarında

28 Sprinkler Kolon Detayı; Esnek Kaplin Kulanım Alanları Alarm vanaları altı ve üstünde

29 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Raf arası sprinkler tesisatı inişlerinde

30 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Dilatasyon geçişlerinde depreme karşı

31 Esnek Kaplin Kulanım Alanları Dilatasyon geçişlerinde depreme karşı Küçük boru haraketlerinde(genleşme,bü zülme)

32 Yer Üstü Çelik Borulama Askılama (Sprinkler tesisatı) Askı(Hanger); Metal malzemeden imal edilmeliler Yangın borusundan başka bir şey taşıtılamaz(örn:kablo tavası,kablo)

33 Yer Üstü Çelik Borulama Askılama (Sprinkler tesisatı)

34 C tipi kıskaç çelik konstüriksyon tutamaçların sabitleyici metal bant(retainer strap) ile çeliğe mekanik olarak sabitlenmesi gerekir Yer Üstü Çelik Borulama Askılama (Sprinkler tesisatı)

35 Yer Üstü Çelik Borulama Askılama (Sprinkler tesisatı) Hat sonu sprinklere yakın askılama Hat sonu sprinkler için kabul edilebilir tip askılama

37 Yer Üstü Çelik Borulama Askılama (Sprinkler tesisatı) Yatay salınım supportlaması Eksenel salınım supportlaması Dört yollu salınım supportlaması 21/2 ve üstü çaplarda kullanılır; Her 12 metrede 1 adet yatay salınım supportlaması(lateral sway bracing) Her 24 metrede 1 adet eksenel salınım supportlaması(longitudinal sway bracing) Kolonlarda(riser) kolon çıkışında hem eksenel hem yatay salınım supportu (fourway sway brace)

41 Yer Üstü Çelik Borulama Bina Dilatasyon Geçiş Detayı

42 Yer Üstü Çelik Borulama Bina Dilatasyon Geçiş Detayı

43 Yer Üstü Çelik Borulama Hidrostatik Basınç Testi 13.8 bar basınçta 2 saat basınç düşmemeli, Sistem maksimum basıncı 10.3 bardan fazlaysa! Maksimum basınc+3.5bar Kuru borulu sistemde buna ek olarak;2.4 bar da 24 saat hava testi 0.1 bar basınç kaybı düzeltilmeli

44 CPVC Plastik Borular Sadece düşük tehlike sınıfında kullanılır Sadece ıslak borulu sistemlerde Kullanımı kolay hafif malzeme soğuk yapıştırma yöntemi kullanılır Kimi kimyasallara hassa uygun yangın durdurucular kullanılmalı 2 C-65 C arası kullanım Kesinlikle hava ile test edilmez Su bazlı boya ile boyanabilir Antifiriz glikol yerine gliserin Kablolarla temas etmemeli(plastikleştirici hasarı) Kimyasallara karşı hassas(böcek ilacı,anti mantar vs)

45 Geçiş parçaları CPVC Plastik Borular

46 CPVC Plastik Borular Çelik boruya göre 2 kat sık supportlama

47 CPVC Plastik Borular Sıcaklık değişimlerinde çekme tehlikesine karşın borulama Borulama çelik borular gibi test edilir(hava testi yapılmaz)

48 Yer Altı Borulama Yer altında kullanılan boru tipleri; Çelik boru(bitümlü ve katotik korumalı) HDPE(Yüksek yoğunluklu polietilen) Duktil boru

49 Yer Altı Borulama İşlenmesi,modifikasyonu kolay Yük ve stres dayanımı var Nisbeten ucuz İşletme ömürü az,çok iyi korunması gerekir

50 Yer Altı Borulama/Çelik Boru Bitüm kaplama Sürme bitüm Çok eskilerden beri kullanılan su izolasyon malzemesi,asfat türevi Isıtılarak sıvılaşır normalde katı Yapışkan,esnek malzeme,iyi kaplama özellikleri Birçok asit türüne alkaline ve tuza dayanıklı Bitümlü membran bant

51 Yer Altı Borulama/Çelik Boru Katotik koruma Boru yerine çinko çürüyor Toprak türüne göre ömrü var İyi uygulanmış katıtik kruma ve bitüm kaplama uzun yıllar çalışabilir

52 İşlenmesi,modifikasyonu kolay Yük dayanımı düşük Açıkta stoklanması sakıncalı Elektrofüzyon kaynağı ile birleştirilir Yer Altı Borulama

53 Yer Altı Borulama/Duktil Boru Gri dökme demir(grafit yapılı) Duktil Boru; Döküm boru Lifli yerine, granül yapılı esneklik sağlıyor Boru içi çimento kaplamalı,dıiı bitümlü kaplama Korozif etkilere dayanıklı Yük ve darbe dayanımı iyi Duktil dökme demir(granül yapılı) 9 metreden 2 tonluk ağırlık 30 lik duktil borunun üzerine atılıyor; Sonuç : boru eğiliyor ama kırılmıyor

54 İşlenmesi zor,fabriksayon parçalar gerektirir İçten ve dıştan korozyona karşı dirençli Yüksek statik yük dayanımı Abrazif maddelerin çoğuna dirençli kaplama Çatlamaya karşı dirençli Esnek Çok uzun ömürlü (140 yıl) Difüzyona müsadeetmiyor Ağaç köklerine karşı sağlam Güçlü dış kaplama mekanik zararlara izin vermiyor Basınç dalgalanmalarına karşı dirençli Yüksek basınçta işletme(100 bar) Yer Altı Borulama/Duktil Boru

55 Yer Altı Borulama/Duktil Boru

62 Yer Altı Borulama/Duktil Boru Tespit halkalı Ekspres bağlantılı Flanşlı

65 Yer Altı Borulama/Duktil Boru Kamalı bağlantı

68 Yer Altı Borulama/Duktil Boru Montaj aşamasında boru ağızları kapalı tutulmalı Hidrostatik test 14 bar da

73 Yangın Hidrantları Yaş kolonlu hidrant Kuru kolonlu hidrant

74 Yangın Hidrantları Kuru kolonlu hidrant

75 Yangın Hidrantları Kuru kolonlu hidrant

76 Yangın Hidrantları Stroz kaplin

77 Yangın Hidrantları Hidrant Montajı; Hidrantın konulacağı yer mekanik hasara karşı korunmalı Beton kaide üzerine konulup ankerajlanmalı Drenaj musluğunun çalışması için çalık dolgu yapılmalı Hidrantla anahat arasına keme vanası konulabilir Hidrant tam açılır pislikler nozulden atılır Hidrant drenajı kontrol edilir( avuç iç nozule kapatılır) Dikkat: kimi durumda yer altı suyu drenajı önler bu tip hidrantlar işaretlenip manuel drene edilir.

78 Yangın Hidrantları Hidrant kullanımı; Hidrant açma civatasının yönünü üzerinden kontrol ederek açın,fazla zorlama mekanizmayı bozar Hidrant vanasını tam açın az açılmış vana drenajda sızıntıya sebep olur, Hidrant yavaş kapatılır,tam kapandıktan sonra civatayı ¼açıp gerilimi alın

79 Yangın Hidrantları Hidrant bakımı; Bahar ve son baharda toplam 2 defa Soguk havada kullanım sonrası drenaj kontrolu Nozul kabını hafif açıp hidrantı açın su dolunca kaçak varmı kontrol Hidrantı kapatıp nozulu açın drenaj kontrol Hidrantı açıp akışı kontrol edin Hidrantı kapatın,kolay kapanıyor mu? Nozul dişlilerini yağlayın Elle açılmayacak kadar sıkarak kapatın,çok sıkı olmasın Açma civatası ortasındaki delikten yağ pompası ile mili yağlayın Hidrantı temizleyin gerekiyorsa boyayın Hidrant önündeki vanaların tam açık olduğundan emin olun Bakımları ve testleri kayıt altına alın

80 Yangın Hidrantları Sık karşılaşılan sorunlar ve çözmleri; Mil sıkıştıysa hidrantın kafasına hafifce çekiç ile vurun,sorun devam ediyorsa hidrantın kafasını sökün civataları eşit sıkarak tekrar takın Drenaj problemi varsa; Şahkül ile hidrant gövdesinde buz oluşumu varmı kontrol et,hidrantı dinleyerek sızıntı varmı kontrol et 1)Nozullerin kapağını sıkıca kapatın 2) Hidrantı yavaş ve az açın bu sayede drenaj açıkken su girer,pislik dışa atılır 3) Hidrantı tam açın 4) Yavaşça hidrantı kapatın 5)Bir nozulu açarak drenajı kontrol edin 6) Sızıntı varmı dinleyin Hidrant kapatmıyorsa civatayı zorlamadan hidrantı tam açın taş,çakıl sıkışmış olabilir,yıkadıktan sonra kapatın tekrar kontrol edin Tamir gerektiren hidrant arızaları,mil kaplini kırılabilir,hidrant vana pistonu bozulabilir,drenaj vanası tıkanabilir,hidrant sökülerek Kennedy tamir kitleri kullanılır

81

82 YANGIN TESİSATI BORULAMA Hidrant Hattı Kesme vanaları

83

84

85

86