ARSLANLI ALÇI VE HAMMADDELERİ TİC. SAN A.Ş.

Transkript

1 ARSLANLI ALÇI VE HAMMADDELERİ TİC. SAN A.Ş. TOZ ALÇI ÜRETİMİ, ALÇI TAŞI KIRMA-ELEME TESİSİ, MİKRONİZE KALKER-KALSİT ÜRETİMİ KAPASİTE ARTIŞI, YAPI KİMYASALLARI, BETON KATKI-SIVI ÜRETİM TESİSİ VE ALÇI PLAKA ÜRETİM TESİSİ PROJESİ ELAZIĞ İLİ, MERKEZ İLÇESİ, ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 3. KISIM 5. YOL ARALIK 2014 AK-TEL MÜHENDİSLİK EĞT.TUR.GD.SAN.TİC.LTD. ŞTİ. Adres:1330. Sokak No: 16/16 Aşağı Öveçler Posta Kodu 06460, ANKARA, TÜRKİYE Telefon : Faks : Mobil : e-posta : [email protected] web : Bu rapor, ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi ve ISO Çevre Yönetim Sistemine uygunluğu belgelendirilmiş olan AK-TEL MÜHENDİSLİK Eğt. Tur. Gd. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır Sayılı Fikir ve Sanat Eserlerini Koruma Kanunu Gereği (Rapor Telif Hakları) Konusunda Yasal Uyarı;Bu raporun ve eklerinin, isim hakları, içeriği, şablonu, tasarımı ve içindeki tüm dokümanlara ait hakları saklıdır. Raporun içinde yer alan sayfalarda aksi belirtilmediği sürece, rapor ve ekleri içindeki hiçbir doküman, sayfa, grafik, tasarım unsuru ve diğer unsurlar izin alınmaksızın kopyalanamaz, başka yere taşınamaz, alıntı yapılamaz, internet üzerinden veya her ne şekilde olursa olsun yayınlanamaz ve kullanılamaz (arama motorlarının dizinleri için kullandıkları geçici bellek kayıtlarından alınmış olsalar dahi). Raporun telif hakkı konusunda firmamızın tüm talep ve açıklamalarını kabul ettiklerini beyan ve taahhüt ederler. Hakları saklı tutulmuş bu rapor ve eklerinin, sahiplerinin muvafakati olmadan hiç bir suretle çoğaltılamaz, alıntı yapılamaz, yayınlanamaz, başka bir yerde kullanılamaz. Rapor içinde yer alan tüm dokümanların, firmamızdan önceden verilmiş açık muvafakati olmaksızın başka raporda, eser yada medyalara kopyalanamaz.

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON,FAKS NUMARALARI VE E-POSTA ADRESİ PROJENİN ADI ARSLANLI ALÇI VE HAMMADDELERİ TİC. SAN. A.Ş. Organize Sanayi Bölgesi 3. Kısım 5. Yol Merkez/ELAZIĞ Telefon: Fax: TOZ ALÇI ÜRETİMİ, ALÇI TAŞI KIRMA-ELEME TESİSİ, MİKRONİZE KALKER-KALSİT ÜRETİMİ KAPASİTE ARTIŞI, YAPI KİMYASALLARI, BETON KATKI-SIVI ÜRETİM TESİSİ VE ALÇI PLAKA ÜRETİM TESİSİ PROJESİ PROJE BEDELİ TL PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ (İLİ, İLÇESİ, ELAZIĞ İLİ, MERKEZ İLÇESİ, YAZIKONAK KÖYÜ ORGANİZE SANAYİ MEVKİİ) BÖLGESİ 5. YOL MEVKİİ PROJENİN NACE KODU: Proje Alan Koordinatları Proje Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Boylam,Enlem Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 39 D.O.M. : -- Zon : 37 Zon : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : Alan : m 2 PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) PTD HAZIRLAYAN KURULUŞ/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADI PTD HAZIRLAYAN KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PTD SUNUM TARİHİ (GÜN, AY, YIL) Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler (Ek-II) listesinde, Madde- 49 Madencilik Projeleri d, "Kırma-eleme-yıkama tesisleri", Madde-52 Kireç fabrikaları ve/veya alçı fabrikaları kapsamında yer almaktadır. AK-TEL MÜHENDİSLİK EĞT.TRZ. GD.SAN.TİC.LTD.ŞTİ 1330.SOKAK NO:16/16 AŞAĞI ÖVEÇLER / ANKARA TLF: FAKS: ARALIK-2014

3 ARSLANLI ALÇI VE HAMMADDELERİ TİC. SAN. A.Ş. TOZ ALÇI ÜRETİMİ, ALÇI TAŞI KIRMA-ELEME TESİSİ, MİKRONİZE KALKER- KALSİT ÜRETİMİ KAPASİTE ARTIŞI, YAPI KİMYASALLARI, BETON KATKI-SIVI ÜRETİM TESİSİ VE ALÇI PLAKA ÜRETİM TESİSİ PROJESİ Proje sahibinin adı, adresi, telefonu, faks numaraları: Adı : Arslanlı Alçı ve Hammaddeleri Tic. San. A.Ş. Adresi : Organize Sanayi Bölgesi 3. Kısım 5. Yol Merkez/ELAZIĞ Telefon : Faks : Projenin adı: Toz Alçı Üretimi, Alçı Taşı Kırma-Eleme Tesisi, Mikronize Kalker-Kalsit Üretimi Kapasite Artışı, Yapı Kimyasalları, Beton Katkı-Sıvı Üretim Tesisi Ve Alçı Plaka Üretim Tesisi Projesi Proje Bedeli: TL Proje için seçilen yerin açık adresi (İli,İlçesi,Mevkii): Proje; Elazığ İli, Merkez İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi, 3. Kısım 5. Yol da yer almaktadır. Projenin ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Yeri (Sektör, Alt Sektör): Projenin; kapasitesi, kapladığı alan v.b durumları göz önüne alındığında tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği, Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler (Ek-II) listesinde, Madde-49 Madencilik Projeleri d, "Kırma-eleme-yıkama tesisleri", Madde-52 Kireç fabrikaları ve/veya alçı fabrikaları kapsamında yer almaktadır. Projenin NACE Kodu: Raporu hazırlayan çalışma grubunun/kuruluşun adı, adresi, telefonu, faks numaraları: Adı : AK-TEL Müh. Eğt. Trz. Gd. San. Tic. Ltd. Şti. Adres : Sokak No:16/16 A.Öveçler / Ankara Telefon : (312) Fax : (312) e-posta : [email protected] web : Dosyanın sunum tarihi: ARALIK

4 İÇİNDEKİLER Projenin Teknik Olmayan Özeti Projenin Özellikleri... 4 a) Projenin ve Yerin Alternatifleri...4 b) Projenin İş Akım Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı...4 c) Doğal Kaynakların Kullanımı.15 ç) Atık Miktarı ve Atıkların Kimyasal, Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri..16 d) Kullanılan Teknoloji ve Malzemelerden Kaynaklanabilecek Kaza Riski Proje Yeri ve Etki Alanın Mevcut Çevresel Özellikleri...35 a) Mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi...35 b) EK-5 deki Duyarlı Yöreler Listesi Dikkate Alınarak Korunması Gereken Alanlar Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler...47 Tablolar Listesi Sayfa No Tablo-1: Tapu Alanı Koordinatları 5 Tablo-2: Toz Emisyon Faktörleri 25 Tablo-3: Toplam Toz Emisyonu 27 Tablo-4: Üretim esnasındaki işlemler için etkin yöne havada asılı toz dağılımı 28 Tablo-5: Üretim esnasındaki işlemler için etkin yöne çöken toz dağılımı 29 Tablo-6: İşletmede kullanılacak iş ekipmanları ve ses gücü düzeyleri 31 Tablo-7: Faaliyet esnasında gürültü dağılımı 32 Şekiller Listesi Sayfa No Şekil-1: Toz Alçı Üretimi İş Akım Şeması 7 Şekil-2: Kalsit Üretimi İş Akım Şeması 8 Şekil-3: Yapı Kimyasalları Üretimi İş Akım Şeması 8 Şekil-4: Alçı Plaka Üretimi İş Akış Şeması 9 Şekil-5: Beton Katkı-Sıvı Üretimi İş Akış Şeması 9 Şekil-6: Tehlikeli Atık Geçici Depolama Alanı Örnek Krokisi 19 Şekil-7: Acil Müdahale Planı 34 Grafikler Listesi Sayfa No Grafik-1: Üretim esnasındaki işlemler için etkin yöne göre havada asılı toz dağılımı 28 Grafik-2: Üretim esnasındaki işlemler için tüm yönlere havada asılı toz dağılımı 29 Grafik-3: Üretim esnasındaki işlemler için etkin yöne göre çöken toz dağılımı 30 Grafik-4: Üretim esnasındaki işlemler için tüm yönlere göre çöken toz dağılımı 30 Grafik-5: Faaliyet esnasında gürültü dağılımı 33 EKLER: 1. Yer Bulduru Haritası 2. Topoğrafik Harita 3. Vaziyet Planı 4. ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR Belgesi 5. Deprem Haritası 6. Google Görüntüsü 7.İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı 8.Kapasite Raporu 9.Çevre Düzen Planı ve Lejandı 10.Vekaletname 11. İmza Sirküleri 12. Taahhütname 13. Arazi Yazısı 14. Fotoğraflar 2

5 Projenin Teknik Olmayan Özeti Proje konusu faaliyet, Elazığ İli, Merkez İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi, 3. Kısım 5. Yol da; 1/ ölçekli K42- c1 paftasında yer alan m 2 lik tapulu alanda mevcut yer alan üretim tesisinde; alçı üretiminde 3 vardiya ile çalışılması halinde mevcut kapasite ,6 ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıl a, kalsitte 3 vardiya ile çalışılması halinde mevcut kapasite ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıla çıkarılması, alçı taşı kırma eleme tesisinde tek vardiyayla çalışılması halinde mevcut kapasite ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıl a, m 2 /yıl alçı plaka üretimi, lt/yıl Beton katkısıvı üretimi tesisi ve ton/yıl yapı kimyasalları üretimi planlanmaktadır. Yapı Kimyasalları üretiminde kapasite artışı olmayacak olup mevcut tesis fabrika alanı içerisinde vaziyet planında verilen koordinatlı alana taşınacaktır. Alçı Taşı Kırma-Eleme tesisi ve Beton Katkı-Sıvı üretimi tesisi tek vardiya olarak çalışacaktır. Toz Alçı üretimi, Mikronize Kalker ve Kalsit üretimi, Yapı Kimyasalları ve Alçı Plaka üretim tesisi 3 vardiya olacak şekilde çalışacaktır. Daha önceden tarih ve 168 karar numaralı ÇED GEREKLİ DEĞİLDiR belgesi alınmıştır.ek-4 de sunulmuştur.proje alanı ve çevresini gösterir 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-2 de sunulmuştur. Mevcut tesis tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Çevre İznine tabii tesislerden olup, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden çevre izni alarak üretimlerini devam ettirmektedir. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamındaki ilgili maddeler; Ek-2 listesi; - Madde 2. Madencilik ve Yapı Malzemeleri Endüstrisi: 2.5 : Alçı, kiselgur, magnezit, mineral boya, midye kabuğu, talk, kil, tras veya kromit öğütme tesisleri : Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve Maden Kanununun I.Grup a ve b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin ve cüruf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler. - Madde 9. Maddelerin Depolanması, Doldurma ve Boşaltılması : 9.11 :200 ton/gün ve üzerinde kuru durumda iken tozuma yapabilen yığma maddelerin, damperli araçlar veya devirmeli depolar, kepçeler veya teknik araç ve gereçlerle doldurulup boşaltıldığı açık veya tam kapalı olmayan depolama veya elemepaketleme tesisleri. (200 ton/gün veya üzerinde madde aktarılan tesisler ile hurda metal depolama sahaları dahil olup, hafriyat çalışmaları hariçtir). bunlardır. Tesisin mevcut çevre izni bulunmaktadır. Kapasite artışı sonrası çevre izni tekrar yenilenecektir. Söz konusu proje alanı için Elazığ Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından tarihinde 1. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı verilmiştir.(ek-7) Kapasite artışı planlanan işletmeye hammadde olarak gelen alçı taşı izinleri çıkarılmış malzeme ocaklarından temin edilecektir. Tesis Elazığ Organize Sanayi 3

6 Bölgesi nde yer almaktadır. Tesis yerleşimini gösterir 1/5.000 ölçekli Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Ek-3). 1. PROJENİN ÖZELLİKLERİ (Projenin özelliklerine göre aşağıda verilen hususlar göz önüne alınmıştır.) a) Projenin ve Yerin Alternatifleri (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri) Projenin alternatiflerini yer alternatifleri, teknoloji alternatifleri ve alınacak önlemler olmak üzere üç başlık altında incelemek mümkündür. Proje için yer alternatifleri incelendiğinde, doğal malzemelerin bulundukları yerde çıkartılması zorunluluğunun olması, göz önüne alındığında uygun bölge seçildiği söylenebilir. Personel istihdamı açısından değerlendirildiğinde ise; sahada çalışacak personelin yakın yerleşimlerden sağlanabilmesi faaliyetin alternatifleri olarak sıralanabilir. Ayrıca çıkarılacak malzeme inşaatlarda kullanılacağı için satışı konusunda da büyük bir sıkıntı olması söz konusu değildir. Projenin olası çevresel etkileri rapor kapsamında belirtilen hususlara uyulması durumunda çevresel bir yatırım olduğu söylenebilir. b) Projenin iş akım şeması, kapasitesi, kapladığı alan, teknoloji, çalışacak personel sayısı Faaliyeti planlanan mevcut proje sahasında; alçı üretiminde 3 vardiya ile çalışılması halinde mevcut kapasite ,6 ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıl a, kalsitte 3 vardiya ile çalışılması halinde mevcut kapasite ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıla çıkarılması, alçı taşı kırma eleme tesisinde tek vardiyayla çalışılması halinde mevcut kapasite ton/yıl iken kapasite artışı sonrası ton/yıl a, m 2 /yıl alçı plaka üretimi, lt/yıl Beton katkı-sıvı üretimi tesisi ve ton/yıl yapı kimyasalları üretimi planlanmaktadır. Yapı Kimyasalları üretiminde kapasite artışı olmayacak olup mevcut tesis fabrika alanı içerisinde vaziyet planında verilen koordinatlı alana taşınacaktır. Kapasite artışı planlanan işletmeye hammadde olarak gelen alçı taşı ve kalsit izinleri çıkarılmış malzeme ocaklarından temin edilecektir.işletme sahibi yapılacak kapasite artışı sonrasında daha geniş bir ürün yelpazesiyle başta Elazığ olmak üzere çevre illere ve ülke geneline satış yapmayı planlamaktadır. Projeye ait koordinatlar aşağıda verilmiştir. 4

7 Tablo 1: Tapu Alanı Koordinatları Koor.Sırası : Y,X Koor.Sırası : Boylam, Enlem Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 39 D.O.M. : -- Zon : Zon : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : Alan: m 2 Kalsit karbonatlı kayaçları oluşturan ve kimyasal formülü CaCO 3 olan endüstriyel bir mineraldir. Çeşitli şekillerde kristalleşebilen mineral, camsı parlaklıkta ve renksiz saydam yapıdadır. Öğütüldüğünde beyaz renkli bir toz elde edilir. Kalker ya da kireç taşı olarak adlandırılan karbonatlı kayaçlar suyun doğrudan kristalleşmesi veya deniz canlılarının kabuklarının birikip sıkışması ile oluşmuştur. Kireç taşları grubunda yer alan saf kalsit, dolomit ve aragonit temiz ve beyazdır ancak safsızlığı bozan katkılar sebebiyle sarımsı kahverengi ve grirenkler alabilmektedir. Öğütülmüş kalsiyum karbonat (GCC) endüstriyel mineral olarak çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu mineralin kullanımı sırasında kalitesini tanımlayan üç niteliği vardır. Bunlar tane çapı, renk ve kimyasal saflığıdır. Bu özellikler mineralin herhangi bir uygulamadaki uygunluğunu tariflemektedir. Kalker taşının renkleri parlak bir beyazdan açık griye kadar yayılmakta ve kalsiyum karbonat içeriği ise % arasında değişmektedir. Kalsiyum karbonat sert bir mineral değildir. Saf kalsitin sertliği Moh s skalasına göre 3 civarındadır. İçerdiği silika miktarı kalsitin sertliğini Moh s skalasında 4 e kadar yükseltebilmektedir. Kalker(Kireç Taşı):Kimyasal bileşiminde asgari %90 kalsiyum karbonat (CaCO3) bulunan tortul kayaçlara kalker ya da kireçtaşı adı verilmektedir. Ayrıca mineralojik bileşiminde asgari %90 kalsit minerali bulunan kayaçlara da kalker adı verilmektedir. Doğada bol miktarda bulunan kireçtaşı, karbonatlı tortul kayaç ve fosiller için kullanılan genel bir deyim olup, yapısında prensip olarak kalsiyum karbonat veya kalsiyum karbonat/magnezyum karbonat bileşikleri (CaCO 3 / MgCO 3 ) kombine halde bulunur. Bunun yanı sıra içinde değişik oranlarda demir, alüminyum, silisyum, kükürt gibi safsızlıklara da rastlanabilir. Dünya da çok çeşitli formasyon ve tiplerde kireçtaşı mevcuttur. Bunlar orijin, jeolojik formasyon, mineralojik yapı, kristal yapısı, kimyasal bileşim, renk ve sertlik özelliklerine göre gruplandırılır (örneğin Tebeşir, Marn, Traverten gibi).içindeki MgCO 3 miktarının % 5

8 20-40 arasında olması durumunda ise kireçtaşı, rhombohedralyapıdakidolomit : CaMg(CO 3 ) 2 adını alır. Kalker, saf halde kalsit ve çok az miktarda aragonit kristallerinden oluşur. Kalsit ve aragonit kalsiyum karbonatın iki ayrı kristal şekli olup teorik olarak %56 CaO ve %44 CO 2 ihtiva eder. Ancak tabiatta hiçbir zaman saf olarak bulunmaz. İkinci derecede değişik madde ve bileşiklerin içinde yer alması nedeniyle orjinal halde sarı, kahverengi ve siyah renklerde görülebilmektedir. Kalkerin sertlik derecesi 3, özgül ağırlığı 2,5-2,7 gr/cm3 arasındadır.bu özellikleri itibarı ile kimyasal değişmeye, kırılmaya ve yontulmaya özetle yararlanılmaya çok elverişlidirler. Proje Bedeli Çizelgesi Proje Bedeli Ekipman Toplam Bedeli Beton Katkı TL Kalsinasyon Ünitesi TL Kalsit Kırma Ünitesi TL Alçı Dozajlama Ünitesi TL Alçı Plaka ve Yapı Kimyasalları TL Toplam Giderler TL Faaliyeti planlanan projede; mevcut binalara, yapı kimyasalları binası ve alçı plaka ünitesi yapılacaktır. Beton Katkı-Sıvı Tesisi Yapı Kimyasalları ünitesinin içindedir.yapı kimyasalları binası proje yerinde mevcuttur, mevcut olan ünitenin yeri değişip farklı koordinata taşınacaktır. Bu ünitelerin koordinatları vaziyet planında verilmiştir. Alçı Plaka ve Yapı Kimyasallarının maliyeti birlikte hesaplanmıştır. 6

9 Projeye ait iş akış şemaları aşağıda verilmiştir. ALÇI TAŞI (KALSİYUM SÜLFAT) SEKONDER KIRICI (KAPALI VE FİLTRE SİSTEMLİ TİP KIRICI YARDIMI İLE ALÇI TAŞI TANE BOYUTU 10 mm NİN ALTINA İNDİRİLİYOR) SİLOLARA AKTARIM (AKTARIM İŞLEMİ KAPALI BANT VE ELEVATÖRLER İLE YAPILMAKTADIR. KAPALI SİSTEMDEKİ TOZ ANA FİLTRE YARDIMI İLE ALINIP TEKRAR SİSTEME GERİ VERİLMEKTEDİR.) FIRINDA PİŞİRME İŞLEMİ (4,5 MW DOĞALGAZ İLE ÇALIŞAN BRÜLÖR YARDIMI İLE PİŞİRME İŞLEMİ GERÇEKLEŞTİRİLMEKTEDİR.) ÖN YÜKLEME SİLOSU (KAPALI SİLİNDİRİK TİP SİLO) DEĞİRMEN (PİŞİRİLEN ALÇI TAŞI 1 MM NİN ALTINA KADAR ÖĞÜTÜLÜYOR.) SEPERATÖR (DEĞİRMENDEN ÇIKAN ALÇI TAŞININ HAVA YARDIMI İLE 200 MİKRON ALTI MALZEMESİ AYRIŞTIRILIR.) İNCE ALÇI SİLOSU (200 MİKRON ALTI) DEĞİRMEN (SEPARATÖRDEN AYRIŞTIRILAMAYAN MALZEMELER TEKRAR ÖĞÜTMEYE ALINIR.) İNCE ALÇI BUNKERİ KABA ALÇI SİLOSU (ÖĞÜTÜLEN VE AYRIŞTIRILAN MALZEME SİLOSU) MİKSERDE KARIŞTIRMA İNCE KALSİT-KİMYASAL MADDE KABA ALÇI BUNKERİ MİKSERDE KARIŞTIRMA (KİREÇ, KABA KALSİT VE KİMYASAL MADDE) PAKETLEME AMBALAJLAMA 7

10 Şekil 1: Toz Alçı Üretimi İş Akım Şeması ALÇI TAŞI ÇENELİ KIRICI (TAMAMI KAPALI VE FİLTRE SİSTEMLİ) HİDROLİK KIRICI (TAMAMI KAPALI VE FİLTRE SİSTEMLİ) DEĞİRMEN SEPERATÖR BUNKERLERDE DEPOLAMA YAPI KİMYASALLARI ÜRETİMİNE-ALÇI ÜRETİMİNE-DİREK SATIŞ/SEVKİYAT Şekil 2: Alçı Taşı Üretimi İş Akım Şeması DOLAMİT KALSİT SİLO SELÜLOZ ETERİ ÜRETİM MİKSERİ KURUTMA POLİMER ŞİLE KUMU ÇİMENTO KALİTE KONTROL TARTIM PAKETLEME VE AMBALAJLAMA DOĞALGAZ SEVKİYAT 8

11 Şekil 3: Yapı Kimyasalları Üretimi İş Akış Şeması Toz Alçı Kalıp Stok Şekil 4: Alçı Plaka Üretimi İş Akış Şeması Katkılar Karıştırma Ünitesi Tank Silobaz Paketleme Sevkiyat Şekil 5: Beton Katkı-Sıvı Üretimi İş Akış Şeması Projenin Kapasitesi: Planlanan proje kapsamında faaliyet sahibi mevcut toz alçı üretim tesisinde 3 vardiya halinde çalışmaktadır. Vardiya saatleri 08:00-16:00,16:00-24:00 ve 24:00-08:00 dir. Proje sahibi vardiya sayısını sabit tutarak mevcut malzeme miktarını arttırarak ve ek malzeme ile üretim kapasitesini arttırmayı planlamaktadır. 9

12 Alçı Üretimi: Yapı kimyasalları ve toz alçı üretimi için gerekli olan kalsit, mevcut toz alçı üretim tesisinde işleme tabii tutulacaktır. Alçı üretiminde tüketilen kalsit miktarı; Mevcut Kapasite: Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 3 Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Perlitli Sıva Alçısı , ,72 2 Makine Sıva Alçısı , ,72 3 Saten Perdah , ,72 4 Kartonpiyer Alçısı , ,064 5 İnşaat Alçısı 5.167, ,024 Toplam , ,6 Kapasite Artışı Sonrası Planlanan Toplam Son Kapasite: Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 3 Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Perlitli Sıva Alçısı , ,2 2 Makine Sıva Alçısı , ,8 3 Saten Perdah , ,4 4 Kartonpiyer Alçısı 1.044, ,44 5 İnşaat Alçısı 216,12 648,16 6 Alçı Plaka Derz Dolgu 652, ,4 7 Alçı Plaka Yapıştırıcı 652, ,4 Toplam , ,0 10

13 Alçı Plaka Üretimi: 3 vardiya çalışılması ile; m 2 /yıl alçı plaka üretimi planlanmaktadır. Kalsit Üretimi: 3 vardiyayla çalışılması ile toplam ton/yıl kalsit üretimi planlanmaktadır. Mevcut Kapasite: Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Alçı Üretiminde Tüketilen Kalsit (Üretimin%12 si) 2 Yapı Kimyasalı İçin Tüketilecek Kalsit Miktarı (Üretimin %70i) 3 Gerçekleştirilecek Direk Kalsit Satışı 3 Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) , , , , , ,0 Toplam , ,0 Kapasite Artışı Sonrası Planlanan Toplam Son Kapasite: Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Alçı Üretiminde Tüketilen Kalsit (Üretimin%35 si) 2 Yapı Kimyasalı İçin Tüketilecek Kalsit Miktarı (Üretimin %70i) 3 Gerçekleştirilecek Direk Kalsit Satışı 3 Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) , , , , , ,0 Toplam , ,0 Yapı Kimyasalları Üretimi: Yapı kimyasalları üretiminde mevcut kapasitede değişim olmayacaktır. Ancak Tapu alanı içerisinde mevcut tesisin yeri değiştirilecektir. Yapı kimyasallarının yeni alanı vaziyet planında verilmiştir.3 vardiya ile çalışılacaktır. 11

14 Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 3 Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Toz Yapı Kimyasalları , ,0 Beton Katkı-Sıvı Üretimi: Beton katkı-sıvı üretimi tesisi tek vardiyada çalışmaktadır. Beton katkı tesisi için üretim miktarını saatte lt dir. Yılda x 8 x 300 = lt/yıl Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (lt/yıl) 1 Beton Katkı-Sıvı Tesisi Alçı Taşı Kırma Eleme Tesisi Üretimi: Alçı taşı kırma eleme tesisi tek vardiya ile çalışmaktadır. Sıra No Malzeme Adı Tek Vardiyada Üretim Miktarı (ton/yıl) 1 Alçı Taşı Kırma Eleme Tesisi Kapladığı Alan: Faaliyeti planlanan proje sahası; Organize Sanayi Bölgesi, 3. Kısım 5. Yol da yer almaktadır. Kapasite artışı yapılacak projede mevcutta bulunan m 2 lik tapu alanı kullanılacaktır. Faaliyet sahibi mevcutta bulunan kapalı alanda yer alan ve üretimi gerçekleştirilen tesis için 13/09/2010 yılında ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR belgesi alınmıştır. Üretim Teknolojisi: Alçı Üretim Teknolojisi: Toz alçı üretim tesisinde mevcutta 3 değirmen ve 1 fırın bulunmaktadır. 1 değirmen daha eklenip değirmenin 4 e çıkarılması ve 1 fırın daha eklenip 2 fırına çıkarılması planlanmaktadır. İhtiyaç duyulacak hammadde (alçıtaşı) serbest piyasadaki anlaşmalı alçıtaşı ocağından temin edilmektedir. Proje kapsamında toz alçı üretiminde vardiya sayısı artırılarak kapasite artışı yapılacaktır. Hammadde stok sahasından alınan alçı taşı sekonder kırıcıda tane boyu 10 mm ye kadar düşürülerek silolara aktarılacaktır. 12

15 Sekonder kırıcı kapalı ve filtre sistemine sahiptir. Buradan fırın üstü siloya alınıp, tartıldıktan sonra fırınlara verilir. Hammadde silolarından kapalı ve filtre sistemli konveyör bant ve elevatörlerle fırınlara aktarılan toz alçı taşı C de bünyesindeki 2 mol suyun % 75 ini kaybeder. (Kapalı sistemdeki toz ana filtre yardımı ile alınıp tekrar sistem geri verilmektedir.) Fırınlarda (14 MW), doğalgaz ile çalışan brülörlerden gelen sıcaklık sıcak hava fanlarıyla fırınların içine homojen olarak dağıtılır. Fırınlardan çıkan alçı daha sonra doğal yolla kurumaya bırakılarak elevatörlerle 2 adet ön yükleme silosuna (kapalı silindirik tip silo) alınır. Silo üzerinde oluşan tozu paket filtreler emmektedir. Buradan değirmene filtre sistemli elevatör ve helezonlar yardımı ile iletilen pişirilmiş alçı 1 mm ye kadar değirmende öğütülür ve seperatöre iletilir. Pişirilmiş ve 1 mm altında öğütülen alçı taşının içerisinde yer alan 200 mikron malzeme separetör yardımı ile tamamı kapalı sistem ile ayrıştırılıp 2 adet olan ince hammadde silolarına aktarılır. Geriye kalan 200 ile 1000 mikron malzeme tekrar ikinci kez değirmene sokulur ve değirmenden çıkan malzeme 2 adet olan kaba malzeme silosuna aktarılır. Kaba alçı silolarından malzeme kaba alçı bunkerine aktarılır. Kireç, kaba kalsit, perlit ve kimyasal asitlerle birlikte kaba alçı miksere aktarılır ve burada karıştırılıp homojen hale getirildikten sonra paketleme ünitesine aktarılır ve paketleme yapılır. Seperetördeki filtre ve fırındaki jet pulse ince alçı bunkerini besler. İnce alçı silosundan malzeme ince alçı bunkerine aktarılır. Otomasyon desteğiyle ürün reçetelendirilir ve tartım bunkerine verilerek tonaj belirlenir ve miksere aktarılır. Mikserde ince alçı tozu, ince kalsit bunkerinden gelen ince kalsit ve kimyasal malzemelerle karıştırılıp homojen hale getirildikten sonra paketleme ünitesine aktarılır ve paketlemesi yapılır. Kaba alçı olarak perlitli sıva alçısı ve makine sıva alçısı; ince alçı olarak alçı plaka derz dolgu, alçı plaka yapıştırıcı, kartonpiyer alçısı, saten perdah ve inşaat alçısı üretilir. Üretimin % 90 ı kaba, % 10 u ince alçıdır. Ayrıca nihai ürün olarak üretilecek toz alçı 30 ve 35 şer kg lık PE torbalara konularak satış için sevk edilecektir. Kalsinasyon Ünitesi: Kalsinasyon ünitesi alçı taşı üretiminin bir parçasıdır. Alçı taşı üretim prosesi; alçı taşı hazırlama, kalsinasyon, söndürme ve paketlemeden oluşur. Alçı üretimi doğal alçıtaşı veya sentetik jipsten ( FGD ) yapılmaktadır. Toz Alçı Üretim tesisinde alçı taşı (CaSO 4.2H 2 O) yaklaşık 160 o C sıcaklığa tabi tutularak ve içerdiği suyun %75 nin uzaklaştırılarak alçı (CaSO 4.1/2H 2 O) elde edilmektedir. Bu tepkimenin sonunda 3/2 mol su buhar olarak ortama verilmektedir. Bu işlemin adı Kalsinasyon işlemidir. 13

16 CaSO 4.2H 2 O + Isı CaSO 4.1/2H 2 O + 3/2 H 2 O Alçı Taşı Kırma Eleme Teknolojisi: Çevre illerde yer alan alçı taşı ocaklarından kayaç halinde gelen alçı taşı filtre sistemli ve kapalı çeneli ve hidrolik kırıcıda kırılarak belirli tane boyutuna indirilir. Belirli tane boyutuna getirilen alçı taşı değirmen ve separatöre sokularak hammadde silolarına kapalı sistem ile aktarılır. Mevcut tesiste kırılan alçı taşı alçı yapımında kullanılmaktadır. Kapasite artışı sonrasında tüketilecek olan alçı taşı, alçı üretimindeki artışta ve yapı kimyasalları üretiminde hammadde olarak kullanılacaktır. Ayrıca işletme ton/yıl direk alçı taşı satışı da planlamaktadır. Direk olarak satışa sunulacak alçı taşı işletmede paketlenerek veya kamyon bazlı sevk edilecektir. Yapı Kimyasalları Üretim Teknolojisi: Planlanan projede işletme sahibi; proje kapsamında üretimi yapılacak olan yapı kimyasallarında hammadde olarak %70 oranında kendi bünyesinde üreteceği kalsiti kullanacaktır. Kalsit silolarında depolanan malzeme, üretim mikserine aktarılarak %29.8 çimento, %0.2 kimyasal maddeler eklenerek karıştırılacaktır. Daha sonra kalite 14

17 kontrolünden geçen malzemeler silolara aktarılarak tartım, ambalajlama ve paketleme işlemine tabi tutulacaktır. Proje kapsamında toz grubu yapı kimyasalları üretilecektir. Üretim mikserinde karıştırılarak üretimi yapılan toz yapı kimyasallarının % 80'i 25 kg'lık kraft torbaya, % 5'i 35 kg'lık kraft torbaya ve % 15'i 20 kg'lık kraft torbaya konularak paketlenip serbest piyasada satışa sunulacaktır. Tesiste kullanılan ve kullanılacak olan tüm ekipmanlar ve malzemeler TSE standartlarına uygun olup ekipmanları kullanacak personel eğitimli ve konusunda uzman olacaktır. Üretim sırasında kullanılacak ham maddeler ayrı bölümde özelliklerine göre ayrı silolarda depolanacaktır. Malzemelerin üzerinde açık adı yazılacaktır. Yarısı kullanılmış yardımcı kimyasal maddeler ağzı kapatılarak tekrar kullanılmak üzere depolanacaktır. Hammaddelerin alınması taşınması sırasında Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği nde belirlene şekilde gerekli önlemler alınacaktır. Bu kimyasalların taşınması sırasında kullanılacak olan araçların üzerinde gerekli uyarı işaretleri yapıştırılacaktır. Kullanılacak tüm kimyasallarım malzeme güvenlik bilgi formlarının alınan firmadan temin edileceği, malzeme güvenlik bilgi formlarında yer alan tüm taşıma, depolama. Kullanma önlemlerinin alınacağı, ve çalışan personele hizmet içi eğitim verileceği faaliyet sahibi tarafından taahhüt edilmektedir. Alçı Plaka Üretim Teknolojisi: Tesiste üretilen toz alçı, alçı plakada üretim tesisine getirilerek kalıplara dökülecek ve alçı plaka elde edilecektir. Beton Katkı-Sıvı Üretim Teknolojisi: Katkı tesisinde kullanılan maddeler: Lignin Sülfanatlar Polikarboksilat Eterler Naftalin Sülfanatlar Bakteri Önleyici Sodyum Glukonatlar Trietanol Aminler Kalsiyum Nitratlat Köpük Kesiciler Monoetilen Glikollar PH Düzenleyiciler Beton Katkı-Sıvı üretimi sadece hammaddelerin karışımından ibaret olacaktır. Üretilecek olan madde otomasyon sistemle belirli ölçülerde hammaddeleri alıp karıştıracak ve ortaya istenilen ürünü oluşturacaktır. Fiziksel bir olaydır. Fiziksel karışım yapılacaktır. Oluşan katkılar polietilen tanklarda veya galvanizli tanklardan silobazlara yüklenerek sevki gerçekleştirilecektir. Yukarıda belirtilen hammaddeler hazır olarak gelip kendi silolarında bekletilecektir. Otomasyon sistemle istenilen miktarda hammaddelerden alınarak karıştırma ünitesine 15

18 getirilecektir. Karıştırma ünitesinde istenilen karışım elde edilecektir. Üretilmiş olana beton katkı-sıvısı piyasaya sürülecektir. Beton Katkı-Sıvı Tesisinde sıvı atık oluşması halinde oluşan sıvı atıklar kademeli çöktürme havuzuna alınacaktır. Çöktürme havuzlarında biriken sular dilendirildikten sonra tekrar kullanılacaktır. Üretimde kullanılamayacak su oluşması dahilinde ilgili yönetmelikler çerçevesinde bertarafı sağlanacak veya lisanslı firmalara verilecektir. Çalışacak Personel Sayısı: Faaliyette olan tesiste kapasite artışı ile beraber çalışacak toplam işçi sayısı 130 a çıkarılacaktır. Çalışacak personel yakın çevreden temin edilecektir. c) Doğal Kaynakların Kullanımı (Arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji vb.) Arazi Kullanımı: Faaliyeti planlanan proje sahası, Elazığ ili, Organize Sanayi Bölgesi 5. Yol da yer almaktadır. Kapasite artışı yapılacak tesis için mevcutta bulunan m 2 "lik tapu alanı kullanılacaktır. Faaliyet sahibi mevcutta bulunan kapalı alanda yer alan ve üretimi gerçekleştirilen alçı üretimi için 13/09/2010 yılında "ÇED GEREKLi DEGiLDIR" Belgesi almıştır. Tesisin yakınlarında herhangi bir su kaynağı bulunmamaktadır. Kapasite artışı planlanan toz alçı üretim tesisi Elazığ Organize Sanayi Bölgesinde bulunmaktadır. Faaliyet kapalı alanda gerçekleşeceğinden ve işletme aşamasında projenin konusu gereği arazi üzerinde herhangi bir olumsuz etki oluşmayacaktır. Kapasite artışı planlanan tesisin kurulduğu alan konumu itibariyle taşlık ve tarım açısından elverişsiz yerler arasındadır. Arazi düz bir topografyaya sahiptir. Organize sanayi bölgesinde bulunduğundan ve mevcutta bir fabrika binası bulunduğundan dolayı mevcut kullanım yönünden tarım, orman, ulaşım, rekreasyon, su kaynakları vb. yönünden en az sorunlu olan bölgedir. Ayrıca bölgenin alt yapısı tamamlanmış olduğundan dolayı taşkınlara karşı herhangi bir risk taşımamaktadır. Tesis yeraltı ve yerüstü su koruma bölgesinde, taşkın ve heyelan bölgesinde bulunmamaktadır. Su Kullanımı: Tesiste su tüketimi personelin içme ve kullanma suyu ihtiyaçlarından kaynaklanacaktır. Üretimde su kullanımı olmayacaktır. Personelden kaynaklı içme ve kullanma suyu: İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. Bu aşamada çalışacak personel sayısı 130 kişi olarak belirlenmiş olup, günlük su tüketimi 215 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellikleri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU,O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir) 16

19 Çalışacak kişi sayısı : 130 Kişi başına düşen günlük kullanım : 215 lt/gün Oluşan atık su : 27,95 m 3 /gün BOI 5 : 200 mg/lt- BOI olarak kirlilik yükü : 5,59 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 8,38 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 5,59 kg/gün tarih ve sayılı Resmi Gazetede yer alan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik )hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca personelin kullanacağı suyun dışında günlük temizlik (15 m 3 ) işlemleri gerçekleştirilecektir. Bu amaçla yaklaşık olarak günlük toplam 15 m 3 su tüketimi olması beklenmektedir. Qtop= Qtem + Qpersonel = ,95 =42,95 m 3 su tüketimi olması beklenmektedir. Üretimde Kullanılan su Elazığ Organize Sanayi Bölgesi kullanma suyundan karşılanmaktadır. Kapasite artışı sonrasında aynı şekilde Organize Sanayi Bölgesi kullanma suyundan karşılanacaktır. ç) Atık miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikleri 1) Katı Atıklar: İnşaat Aşaması: İnşaat aşamasında oluşması muhtemel atıklar çalışacak işçilerden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar ve hafriyat atıklarıdır. Projenin faaliyeti süresince inşaat aşamasında çalışacak personelinden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar (cam, kağıt, plastik vb.) bu personelin yemek servisinden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların yönetimi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişik tarih, sayı) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince depolanarak bertaraf edilecektir. Toplam çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar; Proje kapsamında toplam 20 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. (Kaynak: rapor.tuik.gov.tr verileri). İnşaat aşamasında 20 kişi çalışacak olup buna bağlı olarak oluşacak katı atık miktarı; 17

20 1,14 kg/kişi/gün x 20 kişi = 22,8 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak Elazığ Organize Sanayi Bölgesi tarafından toplanacak ve Elazığ OSB den katı atıkların toplandığına dair alınan belgeler yetkililere gösterilmek üzere 5 yıl süreyle saklanacaktır. Hafriyat Atıkları: Planlanan proje kapsamında mevcut tesise ek olarak m 2 lik Alçı Plaka ve m 2 lik Yapı Kimyasalları Ünitesi kurulacaktır. Yapı Kimyasalları ünitesi içinde Beton Katkı-Sıvı Üretim Üniteside bulunacaktır. Yapılan zemin etüt çalışmalarına bağlı olarak yaklaşık 0,3 m temel kazısı yapılması ön görülmüştür. Buna bağlı olarak oluşacak hafriyat atığı miktarı aşağıda hesaplanmıştır. Hafriyat Miktarı: Alan x Derinlik ( ,5) x 0,3=3136,95 m 3 İnşaat aşamasında 3136,95 m 3 hafriyat açığa çıkacaktır. İnşaat aşamasında oluşacak hafriyat atıkları inşaat sonrasında çevre düzenlemesinde dolgu malzemesi olarak kullanılacak dolgu malzemesi için fazla hafriyat atığı oluşması dahilinde, hafriyat atıkları Elazığ OSB döküm sahasına gönderilecektir. Faaliyet sahibi hafriyat atıkları ile ilgili olarak 18/03/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyacağını taahhüt etmektedir. Montaj Aşaması: Planlanan kapasite artışı ve yapı kimyasalları üretim tesisinin montajı aşamasında oluşacak katı atık montaj aşamasında çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıktır. Montaj aşamasında 15 kişi çalışacak olup bir kişiden kaynaklanacak günlük katı atık miktarı 1,14 kg kabulüyle; 1,14 kg/kişi/gün x 15 kişi = 17,1 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Montaj aşamasında çıkan katı atıklar Elazığ OSB tarafından toplanacaktır.. İşletme Aşaması: Planlanan projenin üretim aşamasında oluşması muhtemel katı atıkları evsel ve endüstriyel nitelikli katı atıklar olarak iki sınıfta değerlendirebiliriz. 18

21 Evsel Nitelikli Katı Atık Miktarı: İşletmede oluşacak evsel nitelikli katı atıklar genellikle organik atıklardır. İşletmede çalışacak personel sayısına bağlı olarak değişen evsel nitelikli katı atık miktarı aşağıda hesaplanmıştır. Projenin faaliyeti süresince işletme aşamasında çalışacak personelinden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar (cam, kağıt, plastik vb.) bu personelin yemek servisinden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların yönetimi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişik tarih, sayı) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince depolanarak bertaraf edilecektir. Toplam çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar; Proje kapsamında toplam 130 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. (Kaynak: rapor.tuik.gov.tr verileri). İnşaat aşamasında 130 kişi çalışacak olup buna bağlı olarak oluşacak katı atık miktarı; 1,14 kg/kişi/gün x 130 kişi = 148,2 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak Elazığ Organize Sanayi Bölgesi tarafından toplanacak ve Elazığ OSB den katı atıkların toplandığına dair alınan belgeler yetkililere gösterilmek üzere 5 yıl süreyle saklanacaktır. Endüstriyel Nitelikli Katı Atıklar: Planlanan kapasite artışı ve yapı kimyasalı üretimi sonrasında oluşacak endüstriyel nitelikli katı atıklar; yardımcı kimyasal maddelere ait ambalaj atıkları, üretim artıkları, atık yağlar, tıbbi atıklar ve tehlikeli atıklar olarak sıralanabilir. İşletme sahibi işletmede oluşması muhtemel tehlikeli atıkları Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğü den alacağı Geçici Depolama İzni ile fabrika içerisinde üzerlerine kod numaralan yazılarak geçici olarak depolayacaktır. Depolanan tehlikeli atıklar 'Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı' olan araçlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 'Tehlikeli Atık Bertaraf / Geri Kazanım Lisansı' veya Geçici Çalışma İzni verdiği lisanslı firmalara verilerek nihai bertarafı sağlanacaktır. Ayrıca işletme sahibi her yılın mart ayında 1 yıllık Tehlikeli Atık Beyan Formunu doldurarak Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğüne vereceğini taahhüt etmektedir. 19

22 Tehlikeli Atık Geçici Depolama Alanı: Depolama alanının üstünde, yağmur suyundan koruma sağlayacak ve ayrıca temiz hava sirkülasyonuna izin verecek açıklıklara sahip şekilde bir sundurma bulunacaktır. Depolanan atıkların tehlikeli olması sebebiyle, izinsiz girişleri engellemek amacıyla, kapıların tel örgülerle kapatılması ve kilitli tutulması sağlanacaktır (Tel örgüler, hava akımını engellemeyecek şekilde yapılacaktır.) Herhangi bir kimyasal sızıntı/döküntü olma ihtimaline karşı, yeraltı sularının ve toprağın korunması amacıyla, depolama alanının önünde sonu körlenmiş bir kanal bulunacak, olası döküntülerin bu kanalda toplanabilmesi sağlanacaktır.toplanan atıklar Lisanslı Firmalara teslim edilecektir. Konteynırlardan (variller), herhangi bir sızıntı/döküntü olmaması için, sağlam ve üstü kapalı olacak, ayni zamanda altlarında da koruma bulundurulacaktır. Kanalda birikebilecek kimyasal döküntülere yağmur suyunun karışmaması ve depolama alanına yağmur suyu girişinin önlenmesi amacıyla, yağmur suyu kanalları farklı bir yöne verilecektir. Depolanan atıkların tehlikeli olması sebebiyle, yangın güvenliği açısından yeterli sayıda ve uygun özelliklere sahip yangın söndürücüler bulundurulacaktır. Depolama alanının zemini, toprağa ve yeraltına herhangi bir kimyasal sızıntı olmasını önlemek için sızdırmaz özellikte yapılacaktır. Konteynırlar, (variller) içindeki tehlikeli atığın ismi, atık kaynağı birimin ismi ve atık alanına giriş tarihi yazılı etiketlerle tanımlanacaktır. Yapımı planlanan tehlikeli atık geçici depolama alanına ait kroki Şekil 4'de gösterilmiştir. KİMYASAL MADDELERLE KONTAMİNE OLMUŞ AMBALAJ ATIKLARI OLUŞMASI MUHTEMEL DİĞER TEHLiKELİ AT!KLAR ATIK YAĞ Şekil 6:Tehlikeli Atık Geçici Depolama Alanı Örnek Krokisi tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği" ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ne uyulacaktır. 20

23 Ambalaj Atıkları: Tesiste yıllık kg alçı üretilmektedir. Üretilen alçının %90 nı( kaba alçı) 30 kg lık torbalara, %10 u( ince alçı) 35 kg lık torbalara konulmaktadır x 0.90 = kg kg : 30 kg = tane torba...(1) x 0.10 = kg kg : 30 kg = tane torba.....(2) Tesiste yıllık kg yapı kimyasalları üretilmektedir. Üretilen alçının % 80 i 25 kg lık torbalara, % 15 i 20 kg lık torbalara, % 5 i 35 kg lık torbalara konulmaktadır x 0,80 = kg kg : 25 kg = tane torba..(3) x 0.15 = kg kg : 20 kg = 450 tane torba...(4) x 0,05 = 3.000kg kg : 35 kg = 86 tane torba.....(5) Toplam torba sayısı: = = tane ambalajı oluşur. Ambalaj ağırlığı ortalama 150 gr dan hesaplanırsa oluşacak yıllık ambalaj ağırlığı; x 0,15 = 2.326,8 kg = 2,32 ton dur. 2,32 ton/yıl ambalaj piyasaya sürülecektir. İşletme sahibi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği nin ; Piyasaya sürenlerin yükümlülükleri MADDE 11 (1) Piyasaya sürenler; a) Ürünlerin ambalajlanması sırasında tekrar kullanıma uygun ambalajları tercih etmekle, b) Ürünün kullanımı sonrasında en az atık üretecek, geri dönüşümü ve geri kazanımı en kolay ve en ekonomik ambalajları kullanmakla, c) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan ambalaj atıklarını önleme ile ilgili tedbirleri almakla, ç) Ek-5 te yer alan Piyasaya Süren Müracaat Formunu elektronik yazılım programı üzerinden doldurabilmek için kullanıcı kodu ve program erişim şifresi almakla, d) Miktara bakılmaksızın bir önceki yıl piyasaya sürdüğü, ithal ettiği, ihraç ettiği ürünlerin ambalajları için Ek-5 te yer alan Piyasaya Süren Müracaat Formunu 21

24 elektronik yazılım programı üzerinden doldurarak her yıl Şubat ayı sonuna kadar göndermekle, e) Ek-5 te yer alan Piyasaya Süren Müracaat Formunu, elektronik yazılım programına kaydolduğu yıl dâhil olmak üzere bildirimde bulunmadığı yılları da kapsayacak şekilde doldurmakla, f) 17 nci maddede belirtilen geri kazanım hedeflerini sağlamakla, g) Geri kazanım hedeflerinin sağlanması için geri kazanım kapasitesini oluşturmakla, ğ) Kaynakta ayrı toplanan, geri dönüştürülen ve geri kazanımı sağlanan ambalaj atıklarına ait belgelerini, elektronik yazılım programı üzerinden 18 inci maddedeki hükümler doğrultusunda her yıl Şubat ayı sonuna kadar göndermekle, h) Piyasaya sürülen ürünlerin ambalajlarının 14 üncü ve 15 inci maddeler hükümlerine uygunluğunu kontrol etmekle, ı) Piyasaya sürülen ürünlerin ambalajlarında işaretlemenin tercih edilmesi halinde ambalajlarını, 20 nci maddede belirtilen şekilde işaretlemekle, yükümlüdürler. (2) Piyasaya sürenler; bu Yönetmelik ile üstlendiği geri kazanım yükümlülüklerinin yerine getirilmesi amacıyla aşağıdaki yöntemlerinden en az birini tercih etmekle yükümlüdür: a) Ürünlerinin ambalajlarına depozito uygulaması yöntemini tercih edenler; 1) Tek yönlü depozito uygulanması durumunda geri alınan ambalaj atıklarının çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli geri dönüşüm veya geri kazanım tesislerine gönderilmesini sağlamakla, 2) Kullanım ömrü dolmuş depozitolu ambalajların çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli geri dönüşüm veya geri kazanım tesislerine gönderilmesini sağlamakla, 3) Eğitim faaliyetleri yapmak ve katkıda bulunmakla, 4) Depozito uygulamasına ilişkin planı il çevre ve şehircilik müdürlüklerine sunmakla, yükümlüdür. b) Belediyeler ile sözleşme yapma yöntemini tercih edenler; 1) En az piyasaya sürdüğü ambalaj miktarına eşdeğer miktarda ambalaj atığı oluşan nüfusa sahip belediyeler ile kaynakta ayrı toplama faaliyeti yürütmekle, 2) Yapılan sözleşmeler doğrultusunda belediyeler ile birlikte ambalaj atıkları yönetim planı hazırlamakla, plan kapsamında belediyeler tarafından yürütülen kaynakta ayrı toplama çalışmalarının maliyetlerini karşılamakla, 3) Ambalaj atıkları yönetim planına uygun olarak dağıtılacak olan poşet, kumbara, konteynır, iç mekan kutusu gibi toplama ekipmanlarını belediyelere temin etmek veya bunlarla ilgili maliyetleri karşılamakla, 22

25 4) Ambalaj atıklarının yönetimi konusunda eğitim faaliyeti düzenlemek, düzenlenen eğitim faaliyetlerine katılmak, eğitimin sürekliliğini sağlamak ve maliyetlerini karşılamakla, 5) Toplanan-ayrılan ambalaj atıklarının tamamını, geri kazanım amacıyla geri almakla veya aldırmakla, 6) Ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplama maliyetleri için sözleşme yaptığı belediyelerle birlikte, her yıl piyasa araştırması yaparak, toplama maliyetlerini belirlemekle, yükümlüdür. c) Yetkilendirilmiş kuruluşla anlaşma yöntemini tercih edenler; 1) Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmek üzere yetkilendirilmiş kuruluşla sözleşme yapmakla, 2) Yükümlülüklerini, idari, teknik, hukuki ve mali şartlarının taraflarca belirlendiği sözleşme ile yetkilendirilmiş kuruluşa devretmekle, yükümlüdür. (3) Yükümlülüklerin yerine getirilmesinde, yetkilendirilmiş kuruluş ve yetkilendirilmiş kuruluşa üye olan piyasaya sürenler müteselsilen sorumludurlar. (4) Piyasaya sürenler bir veya birden fazla yetkilendirilmiş kuruluşa üye olabilirler. İlgili hükümlere uyulacaktır. İşletme sahibi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatörler: Tesiste oluşması muhtemel atık piller, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyularak, evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelere veya belediyelerce toplama noktalarına teslim edilecektir. 2) Sıvı Atıklar: İnşaat Aşaması: Personelden kaynaklı içme ve kullanma suyu: İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. Bu aşamada çalışacak personel sayısı 20 kişi olarak belirlenmiş olup, günlük su tüketimi 215 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellikleri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU,O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir) 23

26 Çalışacak kişi sayısı : 20 Kişi başına düşen günlük kullanım : 215 lt/gün Oluşan atık su : 4,3 m 3 /gün BOI 5 : 200 mg/lt- BOI olarak kirlilik yükü : 0,86 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 1,29 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 0,86 kg/gün tarih ve sayılı Resmi Gazetede yer alan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik )hükümlerine uyulacaktır. Üretim aşamasında oluşacak atık su Elazığ Organize Sanayi Bölgesi kanalizasyon sistemine verilecektir. Montaj Aşaması: Planlanan projenin montaj aşamasında oluşacak atık su miktarı montaj aşamasında çalışacak işçilerin kullanım suyuna bağlı olarak oluşacak atık sudur. Tüketilecek suyun tamamı atık suyuna dönüştüğü farz edilirse oluşacak atık su miktarı; Kişi başına tüketilecek atık su miktarı 215 lt/gün olduğuna göre; Q inşaat-evsel =15 x 215 = 3,225 m 3 /gün oluşması beklenmektedir. Montaj aşamasında tüketilecek ve buna bağlı oluşacak atık su Elazığ Organize Sanayi Bölgesi kanalizasyon sistemine verilecektir. İşletme Aşaması: Planlana proje üretim aşamasına geçtikten sonra oluşacak atık su; çalışacak personelin kullanacağı kullanım suyundan ve temizlik amacıyla tüketilecek kullanma suyundan(15 m 3 ) kaynaklanacaktır. Personelden kaynaklı içme ve kullanma suyu: İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. Bu aşamada çalışacak personel sayısı 130 kişi olarak belirlenmiş olup, günlük su tüketimi 215 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellikleri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU,O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir) Çalışacak kişi sayısı : 130 Kişi başına düşen günlük kullanım : 215 lt/gün Oluşan atık su : 27,95 m 3 /gün BOI 5 : 200 mg/lt- BOI olarak kirlilik yükü : 5,59 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 8,38 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 5,59 kg/gün Personelin kullanacağı suyun ve temizlik amacıyla kullanılan suyun tamamının atıksuya dönüşeceği farz edilirse; 24

27 Q toplam atıksu = Q Tem + Q personel = ,95 =42,95 m3/gün olması beklenmektedir tarih ve sayılı Resmi Gazetede yer alan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik )hükümlerine uyulacaktır. Üretim aşamasında oluşacak atık su Elazığ Organize Sanayi Bölgesi kanalizasyonuna verilecektir. 3) Atık Yağlar: İşletme esnasında araçlar için yakıt kullanılacaktır. Araçların akaryakıt ikmali proje alanında yapılmayacak, civardaki İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı olan ruhsatlı akaryakıt istasyonlarında yapılacağından proje sahasına ve yakın çevresine olumsuz bir etkisi söz konusu değildir. İşletmede bulunan kırma-eleme ünitesinin yağ bakım ve onarım işlemleri faaliyet alanında yapılacak ve oluşan atıklar yetkili servise makbuz karşılığında teslim edilecektir. Tesiste ekipmanlardan kaynaklanacak atık yağlarının ve yakıtların insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ve atık yağların yönetimi konusunda çıkartılacak mevzuat hükümlerine uygun olarak en aza düşürecek atık yönetimi sağlanacaktır. Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın "Atık yağların Kontrolü Yönetmeliği"nde belirtilen; Madde 5- Atık yağların yönetimine ait ilkeler şunlardır: a) Atık motor yağları dahil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu çıkan atıkların çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılması veya yenisi ile değiştirilmesi, depolanması, doğrudan veya dolaylı bir biçimde yüzeysel sular ile yeraltı suyuna, denizlere, drenaj sistemleri ile toprağa verilmesi ve mevcut düzenlemeler ile belirlenen limitleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde işlenmesi yasaktır. b) Atık yağlara su, çözücüler, PCB/PCT, toksik ve tehlikeli maddeler ile diğer maddelerin ilavesi ve farklı kategorilerdeki atık yağların birbiriyle karıştırılmaması esastır. Atık yağlar, Ek-1 de belirtilen kategorilere göre ayrı tank/konteynırlarda geçici depolanır, taşınır ve bertaraf edilir. I. kategori atık yağ, II. kategori atık yağla karıştırılırsa II. kategori; I. veya II. kategori atık yağlar, III. kategori atık yağla karıştırılırsa III. kategori atık yağ olarak kabul edilir. c) Atık yağ oluşumunun kaynağında en aza indirilmesi, üretiminin kaçınılmaz olduğu durumlarda öncelikle atık yağların geri kazanımı amacıyla rejenerasyonu ve rafinasyonu esastır. I. ve II. kategori atık yağlar ile I. kategori yağların geri kazanımı işlemleri sonucunda baz yağ ve petrol ürünü kalitesi tutturulamayan atık yağlar Bakanlıktan lisans almış ve 22. maddede belirtilen tesislerde ilave yakıt olarak kullanılabilirler. Geri kazanım imkânı bulunmayan atık yağlar 23. maddede belirtilen şekilde Bakanlıktan lisans almış tehlikeli atık bertaraf tesislerinde bertaraf edilirler. 25

28 d) Atık yağların yarattığı çevresel kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı, atık yağ üreticileri, taşıyıcıları, geri kazanım ve bertarafçıları kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar. Bu faaliyetler sonucu meydana gelen zararlardan ötürü üretici ve piyasaya sürenlerin tazminat sorumluluğu kusurları oranında saklıdır. e) Bu Yönetmelik kapsamına giren atık yağların uluslararası ticareti, ithalatı, ihracatı ve transit geçiminde Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri uygulanır. f) Atık yağların yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi için yapılan harcamalar kirleten öder prensibine göre atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanır. Atık yağların yönetiminden sorumlu kişilerin çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemi almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre atık yağların yönetiminden sorumlu olanlardan tahsil edilir. g) Atık yağların, Bakanlıktan lisans almış bertaraf tesisleri dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından ticari amaçlar ile toplanması, alınıp satılması ve bertaraf edilmesi, fuel-oil veya diğer sıvı yakıtlara karıştırılarak yakılması yasaktır. Madde 18- Geçici depolama ilkeleri şunlardır: (1) Atık yağlar 20 nci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde teknik detayları verilen geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içinde toplanır. Farklı kategorideki atık yağlar için farklı tank/konteynerkullanılır. Atık yağ geçici depolama tankları/konteynerleri göstergeli, aşırı dolmayı önleyici tertibata sahip olmak zorundadır. Tanklar/konteynerler işaretli yere kadar doldurulur ve hiçbir zaman tam dolu bırakılmaz. Tanklar/konteynerler kolayca doldurulabilir ve boşaltılabilir olmak zorundadır. Tankların/konteynerlerin ağzı yeterli büyüklükte ve kapalı, diplerinde toplanmış katı veya çamurumsu çökeltilerin temizlenmesi için gerekli düzeneğe sahip olmak ve yağmur suyundan korunmak zorundadır. (2) Atık yağlar, kırmızı renkli ve üzerinde "Atık Yağ" ibaresi yer alan tank/konteynerlerde depolanır. Farklı kategorilerdeki atık yağlar birbirleriyle karıştırılmaz. Bu tankların içine su, benzin, fuel-oil, boya, deterjan, solvent, antifirizve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmaz. 4) Gaz Emisyonu: Kapasite artışı planlanan toz alçı üretimi tesisinde doğalgazla çalışılacağı için gaz emisyonu oluşmayacaktır. Çevre kanununca alınması gereken gerekli Çevre İzin ve Lisansları alınmıştır. Kapasite artışıyla beraber izinler tekrar yenilenecektir. 5) Toz Kirliliği : İnşaat Aşaması: Planlanan projenin inşaat aşamasında hafriyat çalışmalarından dolayı tozuma meydana gelecektir. 26

29 Hafriyat Atıkları: Planlanan proje kapsamında mevcut tesise ek olarak m 2 lik Alçı Plaka ve m 2 lik Yapı Kimyasalları Ünitesi kurulacaktır. Yapı Kimyasalları ünitesi içinde Beton Katkı-Sıvı Üretim Üniteside bulunacaktır. Yapılan zemin etüt çalışmalarına bağlı olarak yaklaşık 0,3 m temel kazısı yapılması ön görülmüştür. Buna bağlı olarak oluşacak hafriyat atığı miktarı aşağıda hesaplanmıştır. Hafriyat Miktarı: Alan x Derinlik ( ,5) x 0,3=3136,95 m 3 İnşaat aşamasında 3136,95 m 3 hafriyat açığa çıkacaktır. İnşaat aşamasında oluşacak hafriyat atıkları inşaat sonrasında çevre düzenlemesinde dolgu malzemesi olarak kullanılacak dolgu malzemesi için fazla hafriyat atığı oluşması dahilinde, hafriyat atıkları Elazığ OSB döküm sahasına gönderilecektir. Faaliyet sahibi hafriyat atıkları ile ilgili olarak 18/03/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyacağını taahhüt etmektedir. Arazinin hazırlanması ve inşaat işlemlerinde toz oluşumu ağırlıklı olarak; kazı ve hafriyat işlemlerinde, yol ve çevre düzenlemesinde ve hafriyat maddelerinin taşınması sırasında ortaya çıkacaktır. Hafriyat işlemlerinde patlayıcı ve tehlikeli-toksik maddeler kullanılmayacaktır. Hafriyat işlemleri sırasında meydana gelecek tozumanın geçici ve düşük düzeyde olacağı ve çevreyi menfi yönde etkilemeyeceği düşünülmektedir. Yapılaşmada ise hazır beton ve çelik kullanılacağından buna bağlı bir tozuma oluşmayacağı düşünülmektedir. Hafriyata başlamadan önce saha yüzeyinde kaldırılacak olan ve toplam hafriyat miktarının yaklaşık %20 sini oluşturan nebati toprak tabakası; çevre düzenlemesi, yeşil alan çalışmaları kapsamında değerlendirilecek ve saha düzenleme çalışmaları sonunda arazinin üzerine serilecektir. Hafriyat sırasında sahadan kaldırılacak olan ve hafriyat miktarının %80 nini oluşturan toprak ise dolgu malzemesi olarak kullanılmak üzere faaliyet alanı içerisinde nebati toprak tabakasında ayrı biriktirilecektir. Hafriyat çalışmalarından dolayı açığa çıkacak malzeme için depolama işlemi gerçekleştirilmeyecektir. Faaliyet alanında yer alacak idari ve teknik yapılar için yaklaşık m 3 lük hafriyat açığa çıkacaktır. Faaliyet alanında oluşacak tozumanın miktarı, malzemeye ve tabii tutulduğu işleme bağlı olduğundan literatür çalışmaları dikkate alınarak aşağıdaki tabloda toz emisyon faktörleri kabul edilmiştir. Tablo 2: Toz Emisyon Faktörleri Kazıma Yükleme Taşıma Boşaltma Depolama 0,025 kg/ton 0,01 kg/ton 0,7 kg/km-araç 0,01 kg/ton 5,8 kg/ha.gün Hafriyat Miktarı: 3136,95 m 3 x 1,6 ton/ m 3 = 5019,12 ton Hafriyat Süresi: 30 gün Günlük Çalışma Süresi : 12 saat/gün 27

30 Hafriyat Miktarı: 13,942 ton/saat Kazımada Oluşacak Tozumalar: 13,942 x 0,025 = 0, 348 kg/sa (1) Yüklemede Oluşacak Tozuma: 13,942 x 0,01 = 0,1394 kg/sa (2) Taşımada oluşacak Tozuma: 0,7 kg/km-araç x 0,1 km x 1 araç = 0,07 kg/sa (3) Boşaltmada Oluşacak Tozuma: 13,942 x 0,01 = 0,1394 kg/sa (4) Toplam Toz Emisyonu: (1) + (2) + (3) + (4) = 0,69 kg/sa Söz konusu hafriyat çalışmalarında toz yayıcı işlemlerden dolayı oluşacak kontrolsüz toplam tozuma miktarı 0,69 kg/saat olup tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (Ek 2) Tablo 2.1 de verilen normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri, için verilen kütlesel debi (<1,0 kg/sa) (baca dışındaki yerler) değerini aşmamaktadır. Bu nedenle toz dağılım modellemesi yapılmamıştır. İşletme Aşaması: Faaliyeti planlanan projenin işletme aşamasında alçı taşı ve kalsitin stok alanına boşaltılması, burada depolanması ve stok alanında kırıcıya yüklenmesi aşamasında bu işlemlerden kaynaklanacak tozuma meydana gelecektir. Faaliyeti planlanan tesiste silolarda tozuma yapabilecek malzemeleri taşıyan bantlar, kapalı konveyör bant olduğundan buralarda oluşan tozuma engellendiğinden bantlarda herhangi tozuma meydana gelmemektedir. Faaliyette olan toz alçı üretim tesisinin( kalsit kırma eleme ünitesinde de ) sekonder kırıcı, çeneli kırıcı ve hidrolik kırıcı üniteleri tamamı kapalı ve filtre sistemli olup, tozumayı engellemek amacıyla torbalı toz filtreler kullanılmaktadır. Bu yüzden buralarda oluşan tozuma hesaplamalara dahil edilmemiştir. Ayrıca işletme içindeki elevatör helezon vb. tüm makine ve ekipmanlarda filtrasyon sistemi mevcuttur. Tesise hammadde olarak gelen alçı taşı ve kalsitin depolanması için toplam 4.051,5 m 2 saha kullanılacaktır. Toz Alçı İçin: Kapasite Artışı Sonrası Planlanan Toplam Son Kapasite: ,0 ton/yıl Günlük Kapasite: ton/yıl / 300 sa/gün = 1.305,6 ton/gün(24 saat) Saatlik Kapasite: 1.305,6 ton/gün / 24 sa/gün = 54,4 ton/saat 28

31 Kalsit İçin: Kapasite Artışı Sonrası Planlanan Toplam Son Kapasite: ton/yıl Günlük Kapasite: ton/yıl / 300 sa/gün = 1.044,5 ton/gün(24 saat) Saatlik Kapasite: 1.044,5 ton/gün / 24 sa/gün = 43,5 ton/saat Alçı Kırma Eleme Tesisi İçin: Kapasite: ton/yıl Günlük Kapasite: ton/yıl / 300 sa/gün = 1200 ton/gün(24 saat) Saatlik Kapasite: 1200 ton/gün / 24 sa/gün = 50 ton/saat Toplam Saatlik Kapasite: Alçı + Kalsit + Alçı Kırma Eleme = 43,5 + 54,4 + 50= 147,9 ton/saat Boşaltmada Oluşacağı Tahmin Edilen Tozuma: 147,9 ton/saat x 0,01 kg/ton = 1,47 kg/sa Yüklemede Oluşacağı Tahmin Edilen Tozuma: 147,9 ton/saat x 0,01 kg/ton = 1,47 kg/sa Depolamada Oluşacak Tahmin Edilen Tozuma: Depolama için toplam 4.051,5 m 2 saha kullanılacaktır. 0,40 ha x 5.8 kg/ha.gün = 2,32 kg/sa Tablo 3: Toplam Toz Emisyonu: Kaynaklar Kontrolsüz(kg/sa) Kontrolü(kg/sa) Malzemenin Boşaltılması Sırasında 1,47 0,73 Malzemenin Yüklenmesi Sırasında 1,47 0,73 Malzemenin Depolanması Sırasında 2,32 1,16 Toplam 5,26 2,63 Söz konusu alçı taşı ve kalsitin boşaltma, depolama ve kırıcıya yükleme işlemlerinden kaynaklanacak tozumadan dolayı oluşacak kontrollü toplam tozuma miktarı 29

32 3,009 kg/sa olup, 03/07/2009 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo 2.1 de verilen normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (<1.0 kg/sa ) değerini aşmaktadır. Bu nedenle toz modellemesi yapılacaktır. Bu duruma göre kontrollü durum için toz emisyon debisi 2,63 kg/saat >1,0 kg/saat büyüktür. Bu nedenle Çevre Mevzuatında belirtilen formül II modeli kullanılarak yer seviyesinde oluşan toz emisyon değerleri aşağıda verilmiştir. Havada askıda kalan toz miktarı;2,63 x 0,2 = 0,52 kg/saat (0,14 gr/sn) Çöken toz miktarı; 2,63 x 0,8 = 2,10 kg/saat (0,58 gr/sn) Tablo 4: Üretim işlemleri için etkin yöne göre havada asılı toz dağılımı Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ Etkin Yön-konst.(µg/m 3 ) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) /07/2009 Tarih ve sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde (Değişik tarih ve sayılı R.G de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ) Ek-2 Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosunda 2013 yılı için Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerler Havada Asılı Partikül Madde için UVS =60 µg/m3, KVS = 100 µg/m3 olarak belirlenmiştir. Proje alanı Organize Sanayi Bölgesi nde olduğu için proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 1,67 km güneydoğusunda bulunan Yazıkonak Beldesi, 1,75 km güneybatısında bulunan Akçakiraz Beldesi ve 600 m güneyinde bulunan Akçakiraz Beldesine ait evlerdir. Proje kapsamında oluşacak havada asılı toz konsantrasyonu için Tablo-4 incelendiğinde, etkin yöne göre havada asılı toz konsantrasyonu 200 metrede havada asılı toz konsantrasyonu 10,92 µg/m3 olup yönetmelikte belirtilen UVS =60 µg/m3, KVS = 100 µg/m3 sınır değerleri sağlanmaktadır. 30

33 Grafik 1: Üretim işlemleri için etkin yöne göre havada asılı toz dağılımı Grafik 2: Üretim işlemleri için tüm yönlere göre havada asılı toz dağılımı 31

34 Tablo 5: Üretim işlemleri için etkin yöne göre çöken toz dağılımı Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ Etkin Yön-konst.(µg/m 3 ) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) /07/2009 Tarih ve sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde (Değişik tarih ve sayılı R.G de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ) Ek-2 Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosunda 2013 yılı için Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerler Çöken Toz konsantrasyonu için UVS = 210 µg/m3, KVS = 390 µg/m3 olarak belirlenmiştir. Proje kapsamında oluşacak çöken toz konsantrasyonu için Tablo-5 incelendiğinde, etkin yöne göre çöken toz konsantrasyonu 200 metrede 45,25 µg/m3 olup, yönetmelikte belirtilen UVS = 210 µg/m3, KVS = 390 µg/m3 değerlerinin altında çıkmaktadır. Grafik 3: Üretim işlemleri için etkin yöne göre çöken toz dağılımı 32

35 Grafik 4: Üretim işlemleri için tüm yönlere göre çöken toz dağılımı Proje alanı Organize Sanayi Bölgesi nde olduğu için proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 1,67 km güneydoğusunda bulunan Yazıkonak Beldesi, 1,75 km güneybatısında bulunan Akçakiraz Beldesi ve 600 m güneyinde bulunan Akçakiraz Beldesine ait evlerdir. Tüm çalışmalar kontrollü olarak yapılacaktır. Kırıcı ünitesi kapalı ortam içindedir, yeni bir ekipman eklenecek olursa oda kapalı alan içerisine alınacaktır ve tüm çalışmalar kapalı ortamda gerçekleştirilecektir. Kırma eleme ünitesinde tozumayı engellemek için torbalı toz filtresi kullanılacaktır, ayrıca oluşacak toz emisyonu için S.K.H.K.K. Yönetmeliği Ek-1-c,d ve e bendinde belirtilen koşullar yerine getirecek olup buna ilaveten kamyonlar aşırı yüklenmeyecek ve üzeri branda ile örtülecektir. Emisyon oluşturacak kaynaklarda, mevzuatlar çerçevesinde sözü edilen gerekli tedbirlerin alınması durumunda bu değerlerin çevre üzerinde olumsuz etkisi ortadan kalkacaktır. Ayrıca tesis içi yollar betondur. Ek-1, c) Açıkta depolanan yığma malzeme: Açıkta depolanan yığma malzeme, hurda malzeme, tozlaşabilir ürün yada hammadde hava kalitesi standartlarını sağlamak şartıyla açıkta depolanabilir. Bu amaçla aşağıda bazı örnekleri verilen tedbirler alınır. -Araziye rüzgarı kesici levhalar yerleştirir, duvar örülür veya rüzgarı kesici ağaçlar dikilir, -Konveyörler ve diğer taşıyıcıların ve bunların birbiri üzerine malzeme boşalttığı bağlantı kısımlarının üstü kapatılır, -Savurma yapılmadan boşaltma ve doldurma yapılır, -Malzeme üstü naylon branda veya tane büyüklüğü 10 mm den fazla olan maddelerle kapatılır, -Üst tabakalar %10 nemde muhafaza edilir. Bu durumu sağlamak için gerekli donanım kurulur. d) Toz yapıcı yanma ve üretim artıklarının taşınması ve depolanması: 33

36 Toz yapan yanma ve üretim artıklarının taşınmasında taşınan malzemenin tozumayı önleyecek derecede nemli olmaması halinde kapalı taşıma sistemleri kullanılır. Bunların açıkta depolanmasında (c) bendindeki tedbirler alınır. Depolama işlemi tamamlanan sahalar toprakla örtülüp üstü yeşillendirilir. e) Tesis içi yolların durumu: Tesis içi yollar beton kaplıdır. Toz oluşumu yoktur. Tesis içi yollarda toz oluşması durumunda yollar sulanacaktır. Toz kirliliğinin önlenmesi için tesis içerisinde bulunan Alçı Taşı kırma-eleme tesisinde torbalı toz tutma filtresi kuruludur. Toz oluşumunu engellemek için gerekli tedbirler alınmıştır. Fabrika binalarının dört bir tarafı kapalı ortam içerisindedir. Gürültü kirliliği: Gürültü seviyesinin tanımlanmasında çeşitli metotlar kullanılmakla birlikte burada kullanılacak makinelerin gürültü seviyelerine değerlendirme yapılacaktır. Tablo 6: İşletme aşamasında kullanılacak iş ekipmanları ve ses gücü düzeyleri Gürültü Kaynakları Adet Ses gücü düzeyi (db) Kırma-Eleme Ünitesi Kalsinasyon Ünitesi Öğütme Ayrıştırma Ünitesi Perlit Genleştirme Ünitesi İnce ve Kaba Kalsit Üniteleri Atık Alçı ve Kireç Besleme Ünitesi Paketleme Ünitesi Labaratuvar Ünitesi 1 61 Alçı Plaka Ünitesi Yapı Kimyasalları (Kaynak: 22/1/2003 trh ve sayılı R.G. Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik) Eşdeğer gürültü seviyesi, aşağıdaki formülden hesaplanmaktadır. Eş değer gürültü düzeyi= Leq = (Toplam Ses Basıncı Düzeyi= Lpt) n L WT = 10 Log Σ10 L Wİ/10 İ=1 n L WT = 10 Log Σ 4x(10 (110 /10) )+ 3x (10 (108/10) ) +(10 (102/10) ) +(10 (10220/10) ) +(10 (61/10) ) İ=1 +(10 (105/10) ) L WT =112,76 db L p = L w +10 log(q/a) Formülde; A = 4 π r 2 Q= yönelme katsayısı (Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q=1) r = Kaynaktan uzaklık (m) ifade etmektedir 34

37 Lp T = 112, log ( 2/4 π 50 2 ) Lp T = 112, log ( 2/4 π ) = 76,82 db = 70,80 db Tablo 7: Faaliyet esnasında gürültü dağılımı r (m) LpT (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde 23. (L gündüz) dba Grafik 5: Faaliyet esnasında gürültü dağılımı Tabloda görüldüğü gibi işletmede gürültü kaynaklarının beraber çalışmasından çıkan gürültü düzeyi, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ne göre belirlenen sınır değerlerle karşılaştırıldığında 8 saatlik çalışma kapsamında işitme sağlığı açısından herhangi bir sakınca görülmemektedir. Proje alanı Organize Sanayi Bölgesi nde olduğu için proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 1,67 km güneydoğusunda bulunan Yazıkonak Beldesi, 1,75 km güneybatısında bulunan Akçakiraz Beldesi ve 600 m güneyinde bulunan Akçakiraz Beldesine ait evlerdir. 35

38 Gürültü konusunda tarih ve sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzüğün Madde 22 de belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları sağlanacak ve Madde 78 de belirtilen hükümlere uyulacaktır. Proje alanı çevresinde çıkabilecek herhangi bir yangına ve patlamaya karşı yeterli sayıda yangın söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası, yangın söndürme tüpü vs.) bulundurulacak, tesis hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sürekli bir bekçi görev yapacaktır. Bunlar dışında proje kapsamında olabilecek kazalar kayacın yerinden sökülmesi esnasında kayaç parçalarının sıçraması ve özellikle taşıma sırasındaki trafik kazalarıdır. Bu tür kazaların önlenmesi içinde, çalışanlara kask, koruyucu giysi vs. giydirilecek ve proje yolundan Devlet Karayollarına giriş ve çıkış yapacak olan araçların trafik güvenliği bakımından gerekli olan trafik işaretlemeleri ocağı işleten tarafından yapılacak, araç kullanıcılarının asgari hızla gitmeleri için gerekli uyarı ve denetimler yapılacak ve bu husustaki tüm hüküm ve yönetmeliklere riayet edilecektir. d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riski, Proje alanı çevresinde çıkabilecek herhangi bir yangına ve patlamaya karşı yeterli sayıda yangın söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası, yangın söndürme tüpü vs.) bulundurulacak, tesis hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sürekli bir bekçi görev yapacaktır. İşletme aşamasında oluşacak kaza, sabotaj vs. durumlarda ilk yardım müdahale ekibi oluşturulacaktır. Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ilgili hükümlerinin belirlediği kişisel koruyucu önlemler sahasında bir telefon bulundurulacaktır. Bunlar dışında proje kapsamında olabilecek kazalar malzemenin yerinden sökülmesi esnasında kayaç parçalarının sıçraması ve özellikle taşıma sırasındaki trafik kazalarıdır. Bu tür kazaların önlenmesi içinde, çalışanlara kask, koruyucu giysi vs. giydirilecek ve proje alanı yolundan Devlet Karayollarına giriş ve çıkış yapacak olan araçların trafik güvenliği bakımından gerekli olan trafik işaretlemeleri ocağı işleten tarafından yapılacak, araç kullanıcılarının asgari hızla gitmeleri için gerekli uyarı ve denetimler yapılacak ve bu husustaki tüm hüküm ve yönetmeliklere riayet edilecektir. Proje kapsamında olabilecek her türlü kaza, sabotaj ve doğal afet gibi maddi ve manevi zarar verici unsurlarda aşağıdaki acil müdahale planı takip edilecektir. Bu sayede faaliyetin bu olumsuzluklara karşıda sistemli olarak işlerliği sağlanacaktır. Acil müdahale planı ise aşağıdaki gibidir. 36

39 Şekil 7: Acil Müdahale Planı Planlanan proje kapsamında oluşabilecek herhangi bir kazaya, yangın, sabotaj, doğal afete karşı acil eylem planı olarak işletmede çalışan işçiler öncelikli olarak bilgilendirilecektir. Yangın çıkması durumunda soğukkanlılıkla yangın çeşidine en uygun ve en yakın yangın söndürme aleti ile ilk müdahaleye başlanacaktır. Derhal en yakın amire haber verilip işletmede kolayca görülebilecek yerlerde asılı bulunan telefon numarasından itfaiye amirliği aranacaktır. İşletmede bulunan yangın söndürme sistemi ve malzemeleri, yangın söndürme aletleri ile ilk müdahaleyi işletmede önceden belirlenmiş olan kişiler tarafından yapacaktır. Yangın ile ilgili olarak proje alanına en yakın itfaiye merkezine haber verilecektir. İşletme sahasında çıkabilecek her hangi bir iş kazasına karşı yaranın şiddetine bağlı olarak ağır yaralı hastalar için öncelikli olarak işletmede ilk müdahale yapılacaktır. İşletme sahasında bulunan ilk yardım için ayrılmış araç ile işletme sahasına en yakın mesafede, ulaşımı kolay sağlık birimine götürülecek yaralıya gerekli olan müdahale orada yapılacaktır. İşletme sahasında meydana gelen kazada personel hafif yaralanmış ise işletmede ilk müdahalesi yapılacaktır. Yaranın büyüklüğüne göre çalışmaya devam ettirilir veya izin verilir. Ayrıca işletmede haberleşme ağı kurulacaktır. Kurulacak haberleşme ağı ile yangın, kaza, sabotaj anında işletme şefi aranacaktır. 2.PROJE YERİ VE ETKİ ALANIN MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ: (Projeden etkilenmesi muhtemel alanın hassasiyeti değerlendirilirken aşağıda verilen hususlar göz önünde bulundurulmuştur.) a) Mevcut arazi kullanımı ve kalitesi, (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi vb.) Proje alanı Elazığ ili, Merkez ilçesi, Yazıkonak Köyü Organize Sanayi, 3 Kısım 5. Yol da yer almaktadır. Arslanlı Alçı ve Hammaddeleri Tic. San. A.Ş. tarafından faaliyeti planlanan Toz Alçı Üretimi, Alçı Taşı Kırma-Eleme Tesisi, Mikronize Kalker-Kalsit Üretimi Kapasite Artışı, Yapı Kimyasalları, Beton Katkı-Sıvı Üretim Tesisi Ve Alçı Plaka Üretim Tesisi Projesi, proje alanı m 2 bir alandır. 37

40 Tapu alanı m 2 lik alanda; m2 lik alan alçı plaka ünitesi, 2.582,5 m 2 lik alan yapı kimyasal alanı, 863,5 m 2 lik alan kalsit alanı olarak kullanılacaktır. Vaziyet planında gösterilmiştir. Vaziyet planı eklerde sunulmuştur.(bkz.ek-3) Proje alanı Organize Sanayi Bölgesi nde olduğu için proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 1,67 km güneydoğusunda bulunan Yazıkonak Beldesi, 1,75 km güneybatısında bulunan Akçakiraz Beldesi ve 600 m güneyinde bulunan Akçakiraz Beldesine ait evlerdir. Kullanılacak olan yollarla ilgili olarak; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğüne görüş sorulmuştur. Kurum tarafından verilen görüşte, aşağıda belirtilen hususlara uyulacaktır. - Tesisin inşaat ve işletme aşamalarında, tesise giriş ve çıkışlar mevcut kavşaklardan sağlanacak, bunun mümkün olmaması durumunda karayoluna bağlantı yolu yapılacak ve bunun için geçiş yolu izin belgesi alınacaktır. - Tehlikeli madde kullanımına giren malzemelerin taşınması esnasında "Tehlikeli Maddelerin Karayolu İle Taşınması Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uyulacaktır. - Yolun trafik güvenliğini etkileyecek her türlü çalışmadan proje sahibi firma sorumlu olacaktır. -Proje kapsamında, çalışma sahalarına tesis yapılacak alanlarla ilgili olarak "Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uyulacaktır. -Malzeme nakli sırasında kamyonlar standart istiap haddini aşmayacak ve yük üzeri branda ile kapatılacaktır. b) EK-5 deki Duyarlı Yöreler Listesi Dikkate Alınarak Korunması Gereken Alanlar 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları", bulunmamaktadır. b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları", bulunmamaktadır. c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı Kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar, bulunmamaktadır. ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları, bulunmamaktadır. 38

41 d) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar, bulunmamaktadır. e) 2/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri", bulunmamaktadır. f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar, bulunmamaktadır. g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar, bulunmamaktadır. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler, bulunmaktadır. h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar, bulunmamaktadır. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar, bulunmamaktadır. i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar, bulunmamaktadır. j) 17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar, bulunmamaktadır. 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları", bulunmamaktadır. b) 12/6/1981 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar, bulunmamaktadır. 1) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar, bulunmamaktadır. 2) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar, bulunmamaktadır. 3) Cenova Deklerasyonu nun 17inci maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar, bulunmamaktadır. 39

42 c) 14/2/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1inci ve 2inci maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar, bulunmamaktadır. ç) 17/5/1994 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar, bulunmamaktadır. d) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi, bulunmamaktadır. 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri), bulunmamaktadır. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı, bulunmamaktadır. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler, bulunmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları, bulunmamaktadır. d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar bulunmamaktadır. Proje alanında ve etki alanında; milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, yaban hayatı koruma alanları, yaban hayvanı yetiştirme alanları, kültür varlıkları, tabiat varlıkları, sit ve koruma alanları, özel çevre koruma bölgeleri, biyogenetik rezerv alanı, biyosfer rezervi özel koruma alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar, turizm bölgeleri ve koruma altına alınmış diğer alanlarına; kaynak olarak kullandığımız Yukarıda belirtilen maddeler için kaynak olarak veri tabanı ve diğer araştırmalarda rastlanılmamıştır. Ancak, ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır. 40

43 Yapılan literatür çalışmalarında elde edilen bilgiler neticesinde flora ve fauna tablosu aşağıda verilmiştir. FAALİYET ALANI FLORASI Proje alanı ve yakın çevresi için yapılan literatür çalışması sonucu, proje alanı ve çevresinde flora açısından ulusal ve uluslar arası mevzuatla koruma altına alınmış türlere rastlanılmamıştır. Dolayısıyla proje alanının bulunduğu yakın çevrede etkilenebilecek endemik türler bulunmamaktadır. Genel olarak, bölgenin coğrafi konumu ve ekolojik özellikleri bitki gen kaynakları bakımından rezerv alanı olma özelliğine de sahip değildir. Literatür çalışmalarında; T. Ekim, M. Koyuncu, M. Vural, H. Duman, Z. Aytaç ve N. Adıgüzel tarfından hazırlanan Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı 2000, P. H. Davis in Flora of Turkey And The East Aegean Islands (11 cilt) adlı eseri, Y. Akman Türkiye Orman Vejetasyonu ve T. Baytop un hazırladığı Türkçe Bitki Adları Sözlüğü adlı eserlerden yararlanılmıştır. Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde olumsuz yönde etkilenecek flora ve fauna araştırması, literatür çalışmaları ile TUBİVES bilgi sistemine göre yapılmıştır. Proje alanında, Bern Sözleşmesi veya Red Data Book kategorilerine giren herhangi bir flora türü tespit edilmemiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda proje alanı ve yakın çevresinde; çevresel kirliliğe ya da zarara uğramış bir alan gözlenmemiştir. Bunun yanında projeden etkilenebilecek önemli, yüksek kalitede ve seyrek bulunur kaynaklar bulunmamaktadır. Buna göre yapılan literatür çalışmalarında, proje alanı ve etki alanında saptanan bitkiler, fitocoğrafik bölgeler(elementi), endemizm durumu, Red Data Book Kategorisi, habitatlar, uluslararası sözleşmeler (BERN), IUCN kategorileri, korunma durumları açısından irdelenmiş olup, tablo halinde aşağıda verilmiştir. Proje alanı ve etki alanı florası Familya/ Tür Aceraceae Acer hyrcanum FISCH. & MEY. Apiaceae (Umbelliferae) Bunium paucifolium DC. Scandix iberica BIEB. Bupleurum falcatum L. Asteraceae (Compositae) Achillea aleppica DC. subsp. aleppica DC. Türkçe Adı İncirop Atkişnek otu - Civan perçemi Habitat Kayalık yerler, ormanlar ve çalılar Yol kenarları, çakıllar, kayalık yamaçlar Meşe veya ardıç çalılıkları, otlu yamaçlar. Seyrek ormanlar, kayalık, yamaçlar, sarp dağlar. Nadas tarla - Endemizm Elementi - Avr- Sibirya İran- Turan IUCN Kategorisi BERN - LR/lc İran- Turan

44 Anthemis cretica L. Artemisia absinthium L. Cirsium vulgare (Savi) Ten. Centaurea iberica Trev. ex Sprengel Centaurea urvillei DC. subsp. urvillei DC. Crepis sancta (L.) Babcock Echinops ritro L. Helichrysum graveolens (Bieb.) Sweet Inula oculuschristi L. Serratula cerinthifolia (Sm.) Boiss. Taraxacum persicum Van Soest Boraginaceae Anchusa aucheri DC. Onosma sericeum Willd. Brassicaceae (Cruciferae) Erysimum purpureum Aucher Fibigia eriocarpa (DC.) Boiss. Campanulaceae Asyneuma virgatum (Labill.) Bornm. Campanula stricta L. var. stricta L. Caryophyllaceae Saponaria orientalis L. Silene arguta FENZL. Cupressaceae Papatya Pelinotu Yolkenarı, Akarsu kenarı Deligöz dikeni Çoban dikeni - Topuz Arı çiçeği - Yol kenarları, çakıllar, kayalık yamaçlar Akarsu kenarı, tarla, yamaç, Akarsu kenarı, tarla, Yol kenarı Kayalık yamaç, maki, Pinus orman açıklığı Orman, kayalık volkanik yamaç Nehir yatakları, nadas tarla Pinus nigra ormanı açıklığı Çayır, çakıllık yamaç, temizlenmiş orman açıklığı - D. Akdeniz Avr- Sibirya Pinus nigra ormanı Çayır, orman açıklığı, tarla - İran- Turan - - Sığırdili Çakıllıklar. - - LR (lc) - Emzik otu Quercus çalılığı - - Kayalık Yamaç - İran- Turan İran- Turan Yamaç, orman Çıngırak otu Sabun otu Kayalık yamaçlar, çayırlıklar, ormanlar, bozkır Kayalıklar, taşlı yamaçlar Kayalık yamaçlar, çağıllıklar, nadas tarlaları - Yamaçlar İran- Turan İran- Turan

45 Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus L. Cuscutaceae Cuscuta brevistyla A. Braun Euphorbiaceae Euphorbia altissima Boiss. var. altissima Boiss. Fabaceae (Leguminosae) Katran ardıcı - Sütleğen Çam ormanı, meşe çalılığı, Çeşitli konukçular, Cistaceae, Labiatae, Leguminosae, Umbellıferae, Compositae Akarsu ve kaynak kenarı killi topraklar İran- Turan - - Astragalus angustiflorus C. Koch Astragalus humilis Bieb. Fagaceae Quercus libani Olivier Labiatae (Lamiaceae) Thymus fallax Fisch. & Mey Liliaceae Allium asclepiadeum Bornm. Papaveraceae Papaver syriacum Boiss. & Blanche Pinaceae Cedrus libani A. Rich Plataneceae Platanus orientalis L. Ranunculaceae Delphinium peregrinum L. Ranunculus repens L. Rubiaceae Galium incanum SM. subsp. incanum SM. Geven Geven Meşe Kekik Açık kayalık alanlar, Juniperus altı, kireçtaşı çağıllıklar Saf populasyonlar veya diğer Quercus türleri ile karışık Kayalık yamaçlar, otlaklar Soğan Tepeler İran- Turan İran- Turan İran- Turan İran- Turan İran- Turan VU - Gelincik Tarla Sedir Yamaçlar Çınar Ormanlar,alüvyonlu topraklar, nehir kenarları Hezaren Kalkerli yamaç Düğün çiçeği - Nemli yerler Kireçtaşı kayalar ve çakıllık - D. Akdeniz

46 Scrophulariaceae Scrophularia libanotica Boiss. subsp. libanotica Boiss. Verbascum kotschyi Boiss. & Hohen. - Sığır kuyruğu Kayalık yamaçlar ve yarıkları Nadas tarlaları, yamaçlar - - D. Akdeniz İran- Turan BERN SÖZLEŞMESİ VE ENDEMİZM AÇISINDAN FLORİSTİK ANALİZİ Bern Sözleşmesi olarak bilinen Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesi ilk olarak 1979 yılında Bern de kabul edilmiştir. Türkiye ise bu sözleşmeyi 1984 yılında imzalayarak taraf olmuştur. Bu sözleşmenin amacı; yabani flora ve faunayı ve bunların yaşama ortamlarını muhafaza etmek ve bu konuda birden fazla devletin işbirliğini sağlamaktır. Bern sözleşmesinin ek listeleri ve açıklamaları aşağıdaki gibidir. EK I EK II EK III Kesin koruma altına alınan Flora türleri Kesin koruma altına alınan Fauna türleri Koruma altına alınan Fauna türleri Buna göre; EK I nolu listede belirtilen yabani flora türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. Bu bitkilerin kasıtlı olarak koparılması, toplanması kesilmesi veya köklenmesi ve bu türlerin elde bulundurulmasını ve alım satımını yasaklayacaktır. Yukarıdaki flora tablosunda Bern sözleşmesi kapsamında bulunan türlere rastlanmamıştır. Proje alanı ve etki alanında nadir, nesli tehlikede veya Bern Sözleşmesi Ek-1 e göre koruma altına alınması gereken bir bitki türü bulunmamaktadır. Bitki türlerinin tehlike kategorilerinin tespitinde kullanılan kısaltmalar ve anlamları: Ex: Soyu tükenmiş LR: Düşük riskli grup EW: Doğada Soyu Tükenmiş a-lr(cd) : korumaya bağımlı CR: Kritik düzeyde tehlikede b- LR( nt): Tehlikeye yakın EN: Tehlikede c- LR(Ic): Tehdit altında olmayan VU: Zarar görebilir DD: Veri Yetersiz FAALİYET ALANI FAUNASI: Proje alanı ve yakın çevresi ile ilgili literatür bilgileri taraması yapılarak bölgenin faunası hazırlanmıştır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yer alan literatüre dayalı fauna listesi aşağıda verilmiştir. Literatür çalışmalarında ise; Mustafa Kuru nun Omurgalı Hayvanlar, A. 44

47 Demirsoy un Türkiye Omurgalıları- Memeliler, Amfibiler, İbrahim Baran ın Türkiye nin Amfibi ve Sürüngenleri adlı eseri, İ. Kiziroğlu (2008) tarafından hazırlanan Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi (Species List in Red Data Book) ve Demirsoy (2002) Genel Zoocoğrafya ve Türkiye Zoocoğrafyasi adlı eserlerden. faydalanılmıştır. Çalşmalar sonucunda bu alanda saptanan fauna elemanlarının, habitatları, populasyon yoğunlukları, ulusal ve uluslararası korunma durumlarını gösteren envanter tablolar oluşturulmuştur. Yapılan çalışmalar sonucunda proje yeri ve çevresinde endemik bir türe rastlanmamıştır. Ayrıca fauna türleri için yavrulama, yiyecek araştırma, kışı geçirme, yuva yapma ve göç amaçlı hassas alanlar bulunmamaktadır. Proje Alanı ve Etki Alanında Saptanan İkiyaşamlı (Amphibia) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri TÜR (SPECİES) TÜRKÇE ADI HABİTAT AV. KOM IUCN BERN BUFONIDAE Bufo bufo bufo Bufo viridis Siğilli kurbağa Gece kurbağası Taş altı,toprak içi Taş altı,toprak içi ENDEMİZ M EK III EK II HYLIDAE Hyla arborea Ağaç Otların arasında EK II arborea kurbağası Kaynak: Demirsoy, A., 2003, Türkiye Omurgalıları Amfibiler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara. Proje Alanı ve Etki Alanında Saptanan Sürüngen (Reptilia)Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri TÜR (SPECİES) TÜRKÇE ADI HABİTAT ENDEMİZM AV KOM. IUCN BERN CHELONIA Kaplumbağalar TESTUDINIDAE Kara kaplumbağaları Testudo graeca Adi tosbağa Taşlı kumlu araziler, - 1 V EK II LACERTILIA GEKKONIDAE Cyrtopodion kotschyi SCINCIDAE Mabuya vittata LACERTIDAE Lacerta trilineata Ophisops elegans Kertenkeleler Ev kelerleri İnce Parmaklı keler Parlak kertenkeleler Şeritli kertenkele Gerçek kertenkeleler İri yeşil kertenkele Tarla kertenkelesi Taşlık ve Kayalıklar Açık ormanlık arazi, çalılık ve taşlık kısımlar Orman içi sık bitkili taşlık kısımlar Az bitkili açık alanlar - 1 LC EK III - 1 LC EK III - 1 LC EK II EK II 45

48 Parvilacerta parva Podarcis muralis ANGUIDAE Anguis fragilis OPHIDIA BOIDAE Eryx jaculus Cüce kertenkele Duvar kertenkelesi Yılan kertenkeleleri Yılan kertenkelesi Yılanlar Az bitkili kurak yüksek step, taşlık Güneşli kuru kayalıklar Taşlık çakıllık alan Mahmuzlu yılan Kumlu, taşlı alan TYPHLOPIDAE Kör yılanlar Typhlops Kör yılan Seyrek bitkili vermicularis açık arazi COLUBRIDAE - Coluber najadum İnce yılan Taşlık,çalılık kuru ortamlar Eires modestus Uysal yılan Seyrek bitkili taşlık arazi Elaphe Sarı yılan Seyrek quatuorlineata ormanlık, - - LC EK III - 1 LC EK II EK III EK III EK III - 1 LC EK II EK III - - nt EK II çalılık taşlık Malpolon Çukurbaşlı Az bitkili taşlık - 1 LC EK III monspessulanus yılan kuru ortamlar Macrovipera Koca engerek Ormansız, EK III lebetina taşlık kısımlar Kaynak: Demirsoy, A., 2006, Türkiye Omurgalıları Sürüngenler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara Proje Alanı ve Etki Alanında Saptanan Kuş(Aves) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri TÜR AV RED TÜRKÇE ADI HABİTAT KONUM ENDEMİZM (SPECİES) KOM DATA BERN ACCIPITRIFORMES Yırtıcı kuşlar Milvus milvus Kızılçaylak Orman, su Kz, T 1 - B3 EK II kenarı Circus cyaneus Mavi doğan Ağaçsız Y, Kz 1 - A3 EK II düzlük, tepelik Accipiter nisus Doğu atmacası Her türlü Y, Kz 1 - A4 EK II habitat GALLIIFORMES Tavukgiller PHASIANIDAE Tavuksular - Alectoris graeca Taş kekliği Kayalıklar Y - - A2 EK III Alectoris chukar Kınalı keklik Y - - A2 EK III Perdix perdix Çil keklik Dağlarda, ekili alanlarda Y - - A3 EK III GRUIFORMES SCOLOPACIDAE Çullukgiller Scolopax rusticola Çulluk Orman, fundalık Y, Kz, T - - A3 EK III COLUMBIFORMES Güvercinler 46

49 Columba livia Kaya güvercini Kayalıklarda oyuklar CUCULIFORMES Guguk kuşları Clamator glandarius Tepeli guguk Orman, kuşu fundalık, bahçeler PASSERIFORMES Ötücü kuşlar ALAUDIDAE Tarlakuşugiller Melanocorypha Küçük boğmaklı bimaculata tarla kuşu CORVIDAE Kargalar Garrulus glandarius Kestane kargası Corvus corax Kara karga Orman, çayır, bahçe STURNIDAE Sığırcık kuşları Sturnus vulgaris Sığırcık Ormanlık alanlar - - EK III G - - A4 EK III - Y, G EK II Tüm ormanlar Y EK III Y EK III Y EK III Kaynak: Demirsoy, A., 2003, Omurgalılar Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler Meteksan A.Ş., Ankara. Proje Alanı ve Etki Alanında Saptanan Memeli (Mammalia) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri 47

50 TÜR (SPECİES) TÜRKÇE ADI HABİTAT ENDEMİZM AV KO IUC BER ERINACEIDAE Kirpiler Erinaceus concolor Kirpi Çalılıklar - 1 LC - MICROCHIROPTERA Böcekçil Yarasalar Rhinolophidaee Nalburunlu yarasalar Rhinolophus Küçük nalburunlu Orman, ağaçlık, çalılık - 1 LC EK II hipposideros yarasa Rhinolophus mehelyi - Ormanlar, çalılıklar - 1 V EK II Vespertiolinidae Düz burunlu yarasalar Myotis mystacinus Küçük sakallı Ağaçlık yerlerde, kışın - 1 LC EK II yarasa mağaralarda Pipistrellus pipistrellus Cüce yarasa Orman kenarında, - - LC EK II yerleşim alanına yakın yerlerde. Molossidae Buldokyarasala r Tadarida teniotis Kuyruklu yarasa Kayalık olan her yerde - 1 LC EK II LAGOMORPHA Tavşanlar Leporidae Lepus europaeus Tavşanlar Her çeşit ortamda yaşarlar MYOMORPHA Fare benzeri sincaplar Cricetidae Avurtlaklar Mesocricetus brandti Türk hamsterı Taşlık ve yonca ekimi yapılan yerlerde MURİDAE Sıçanlar Apodemus Kayalık faresi Orman içi ve açık mystacinus alanlarda, hafif kayalık ve yalçın kayalıklarda Apodemus sylvaticus Orman faresi Orman kenarlarındaki yerleşim yerlerine yakın yerlerde Apodemus flavicollis CARNIVORA Sarıboyunlu orman faresi Karasal Rutubetli orman içlerind ve çayırlık alanlarda - 3 LC nt LC LC LC - yırtıcılar CANIDAE Köpekler Canis familiaris Evcil köpek Her yerde OVINAE Koyunlar Ovis orientalis Yabankoyunu Step ve ormanlarda anatolica BOVINAE Sığırlar Bos bubalis bubalis Camız, evcil Her yerde manda Bos taurus Evcil sığır Her yerde Kaynak: Demirsoy, A., 2003, Türkiye Omurgalıları Memeliler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara 48

51 kısaltmalar ve açıklamalar: Ex: Soyu tükenmiş nt : Yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan E: Tehlikede O : Tehlike Dışı I : Bilinmiyor R : Nadir, küçük populasyonlar halinde bulunan K: Yetersiz V : Zarar görebilir Yukarıdaki fauna tabloları Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nün tarih ve sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Merkez Av Komisyonu nun av dönemi kararına göre irdelenmiş ve bununla ilgili kısaltmalar aşağıda verilmiştir. EK Liste 1 EK Liste 2 EK Liste 3 Orman Bakanlığınca Korumaya Alınan Yaban Hayvanları Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları Merkez Av Komisyonunca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları Bern sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II Kesin olarak koruma altına alınan türler III Korunan türler II- Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Türler Her türlü kasıtlı yakalamada alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya bunları tahrip etmek Yabani faunayı bu sözleşmenin şartlarına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. III- Korunan fauna türleri Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar ( Merkez Av Komisyonu Kararı) Proje yeri veya çevresinde koruma altına alınmış herhangi bir tür tespit edildiği takdirde ulusal mevzuat ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümlerine uygun olarak gerekli önlemler alınacak ve söz konusu türler korunacak, Merkez Av Komisyonu Kararları na uygun hareket edilecektir. Bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması, yumurtalara zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz konusu faaliyette Bern Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca yasal mevzuatlar çerçevesinde doğal ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına özen gösterilecek, proses ve çevreye yapılacak yatırımlar ile çevreye pozitif değerler kazandırmada süreklilik sağlanacaktır. IUCN e göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır. 49

52 EX (EXTINCT) CR (CRITICALLY ENDANGERED) EN ( ENDANGERED) VU ( VULNERABLE) LR/nt (LOWER RİSK/ Near Threatened) LR/Ic (LOWER RİSK/ Least Consern) Nesli tükenmiş olan takson Şiddetli tehdit altında olan takson. Bu kategorinin taksonları yakın gelecekte yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Nesli tehlike altında olan takson. Bu kategorideki türlerin nesilleri şiddetli tehdit altında değildir, ancak yakın gelecekte yok olma sinyalleri vermektedir. Zarar görebilir. Düşük risk. Nesli tehlike altında olmayan takson. Düşük risk. Nesli gelecekte de tehlike altında olmayan takson. Türkiye kuşları (Kiziroğlu, 2008) adlı esere göre proje alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel kuş türleri için yapılan Red Data Book sınıflandırması ve Türkiye de bulunan statüleri aşağıda verilmiştir. A.1.1. Nesli tükenmiş A.1.2. Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehlike altında olanlar A.3 Tehlike altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler B Kategorileri Geçici- Transit Türler Yine aynı esere göre bu kuş türlerinin Türkiye de bulundukları statüler ise şöyle sınıflandırılmıştır. G Y T KZ Göçmen türler Yerli Türler Transit göçer türler Kış ziyaretçisi türler Yapılan çalışmalar sonucunda proje yeri ve çevresinde endemik bir türe rastlanmamıştır. Ayrıca fauna türleri için yavrulama, yiyecek araştırma, kışı geçirme, yuva yapma ve göç amaçlı hassas alanlar bulunmamaktadır. 3.Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler Projeden kaynaklanacak olası çevresel etkiler; Personelden ve makinelerden kaynaklanacak olası çevresel etkilerine karşı alınacak tedbirler ç) Atık üretimi miktarı (katı, sıvı,gaz vb.) ve atıkların kimyasal fiziksel ve biyolojik özellikleri başlığı altında açıklandığı gibi 50

53 İşletme Aşaması: Katı atıklar konusunda; İşletme sırasında oluşacak katı atıklar özellikle organik kökenli atıklardır tarih ve sayılı, Resmi Gazetede Yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğin 18. maddesinde belirtildiği üzere Denizlere, Göllere, Akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmesi yasaktır hükmü gereği işletme sırasında oluşacak katı atık ve artıklar (kağıt, metal, plastik, cam vb.) niteliklerine göre ayrı ayrı toplanacak; görünüş, koku, sızdırma, toz gibi kirletici faktörler yönünden uygun şekilde geçici olarak (çöp bidonlarında) depolanacak ve belirli periyotlarla Elazığ Organize sanayi Bölgesi tarafından toplanacak ve alınan makbuzlar yetkililere ibraz edilecektir. Ayrıca kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Atık yağlar konusunda; İşletme esnasında araçlar için yakıt kullanılacaktır. Araçların akaryakıt ikmali proje alanında yapılmayacak, civardaki İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı olan ruhsatlı akaryakıt istasyonlarında yapılacağından proje sahasına ve yakın çevresine olumsuz bir etkisi söz konusu değildir. İşletmede bulunan kırma-eleme ünitesinin yağ bakım ve onarım işlemleri faaliyet alanında yapılacak ve oluşan atıklar yetkili servise makbuz karşılığında teslim edilecektir. Tesiste ekipmanlardan kaynaklanacak atık yağlarının ve yakıtların insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ve atık yağların yönetimi konusunda çıkartılacak mevzuat hükümlerine uygun olarak en aza düşürecek atık yönetimi sağlanacaktır. Sıvı atıklar konusunda; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yer alan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik )hükümlerine uyulacaktır. Oluşan sıvı atıklar Elazığ Organize Sanayi Bölgesi nin kanalizasyonuna bağlanacaktır. Gaz atıklar konusunda; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen; normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debilerde belirtilen; sınırların altında olduğundan mevcut hava kalitesini olumsuz yönde etkilemeyecektir. 51

54 Proje kapsamında ısınma amaçlı herhangi bir yanma yakılma işlemi olmayacaktır. Sahada kullanılacak araçların bakım, onarım, yağ ve filtre değişimleri İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı olan yetkili servislerde yapılacaktır. Toz kirliliği konusunda; Faaliyet esnasında toz emisyonu için S.K.H.K.K. Yönetmeliği Ek-1-c ve d bendinde belirtilen koşullar yerine getirecek olup buna ilaveten kamyonlar aşırı yüklenmeyecek ve üzeri branda ile örtülecek, kullanılacak tesis içi yollar beton kaplıdır, Kırma-Eleme tesisinde torbalı toz filtresi kullanılmaktadır. Emisyon oluşturacak kaynaklarda, mevzuatlar çerçevesinde sözü edilen gerekli tedbirlerin alınması durumunda bu değerlerin çevre üzerinde olumsuz etkisi ortadan kalkacaktır. Gürültü kirliliği konusunda; Gürültü konusunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe giren ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen hususlara uyulacaktır. Ayrıca Tarih ve sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzüğün Madde 22 de belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları sağlanacak ve Madde 78 de belirtilen hükümlere uyulacaktır. Ambalaj atığı konusunda; Tesiste çeşitli ebatlarda ve ambalajlarda gelen katkı ve yardımcı maddelerin boşaltılmasından sonra oluşması muhtemel ambalaj atıkları tesis içerisinde geçici depolanıp, toplu olarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nün Ambalaj Atığı Toplama/Ayırma Lisansı / Geçici Çalışma İzni almış firmalara verilecektir. İşletme sahibi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği nin MADDE 2 : (1) Bu Yönetmelik; piyasaya sürülen bütün ambalajları ve bu ambalajların atıklarını kapsar. (2) Defolu ürünler, fireler, piyasaya sürülmemiş ambalajlar ve benzeri üretim artıkları ile ambalaj atığı tanımına girmeyen boru, sac levha, demir-çelik hurdaları, kumaş atıkları ve benzeri ambalaj dışı atıklar bu Yönetmelik kapsamı dışındadır. (3) 22/7/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki ambalaj atıklarının, 14/3/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki ambalaj atıklarının ve 30/7/2008 tarihli ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrılması, geri dönüşümü, geri kazanımı ve bertarafı yukarıda belirtilen ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır. hükümlerine uyacaktır. 52

55 Ayrıca proje kapsamında; Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği nde belirtilen Kurulca tespit edilecek Sağlık Koruma Bandı mesafesine uyulacaktır. Ayrıca sahanın belirlenmesi ve daha sonra yapılacak denetimler göz önüne alınarak tüm köşe noktalara poligon taşları dikilecektir. Söz konusu faaliyet ile ilgili olarak alınacak tüm izin, rapor ve onaylar faaliyet sahibi tarafından İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne bildirilecektir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Faaliyetin işletme aşamasında çevre değerlerinin korunması amacıyla, tarih ve 5491 sayılı kanunla değişik, 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden; Faaliyetin yeni yatırıma hazırlanması ve işletmesi aşamasında çevre değerlerinin korunması amacıyla, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı (değişik tarih ve sayılı R.G.) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ilgili hükümlerine bu konu ile ilgili yayımlanmış ve ilgili tebliğlere ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik ilgi hükümlerine, gün ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik) ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık yağların Kontrolü Yönetmeliği" ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) hükümlerine, 53

56 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişiklik) ilgili hükümlerine, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine, tarih ve 1593 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ilgili hükümlerine, 6331 sayılı İş Kanunu ilgili hükümlerine, 2872 sayılı Çevre Kanunu ilgili hükümlerine, 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik yapılamasına dair kanun un ilgili hükümleri, tarih ve 9207 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin ilgili hükümleri, Çevre Denetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak yürürlüğe girmiştir) hükümlerine ve rapor kapsamında belirtilen kanun, mevzuat, yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. 54

57 EKLER EK-1 :YERBULDURU HARİTASI EK-2 : TOPOĞRAFİK HARİTA EK-3 : VAZİYET PLANI EK-4 : ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR BELGESİ EK-5 : DEPREM HARİTASI EK-6 : GOOGLE GÖRÜNTÜSÜ EK-7 : İŞ YERİ AÇMA VE ÇALIŞTIRMA RUHSATI EK-8 : KAPASİTE RAPORU EK-9 : ÇEVRE DÜZEN PLANI, LEJANDI EK-10: VEKALETNAME EK-11: İMZA SİRKÜLERİ EK-12: TAAHHÜTNAME EK-13: ARAZİ YAZISI EK-14: FOTOĞRAFLAR

58 YER BULDURU HARİTASI EK-1

59

60

61

62

63 Proje alanı 2. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. DEPREM HARİTASI EK-5

64 GOOGLE GÖRÜNTÜSÜ EK-6

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90