Eski Antlaşma ya Genel Bakış Kurs

Transkript

1 Eski Antlaşma ya Genel Bakış Kurs 01-Giriş. ve Tevrat:(152 sayfa; 35 Ders) 00-Önsöz: Neden Kutsal Kitap? / KK Nedir? (4) 01-Giriş: E.A. Önemi (3) 02-Giriş: Ana Kavramları ve Edebiyatı (4) 03-Yaratılış: Giriş (3) 04-Yaratılış:Yaratılış ve Tanrı (6) 05-Yaratılış:Yaratılış İnsanı Yarattı (5) 06-Yaratılış: Şeytan ve Ruhsal Varlıklar (3) 07-Yaratılış: Aden Bah.de Günaha Düşüş (7) 08-Yaratılış: Kayin ve Habil (5) 09-Yaratılış: İki Soy ve Tufan (5) 10-Yaratılış: Babil Kulesi (4) 11-Yaratılış: İbrahim in Çağrılması (4) 12-Yaratılış: İbrahim in İmanı (4) 13-Yaratılış: Lut ve Sodom-Gomora (5) 14-Yaratılış: İbr. Antl. ve Vaat Çocuğu (5) 15-Yaratılış: İshak ve Ailesi (4) 16-Yaratılış: Yakup (4) 17-Yaratılış: Yakup/Esav-Tanrı nın Seçimi (3) 18-Yaratılış: Yusuf (4) 19-Yaratılış: Yusuf ve Tanrı nın İlahi Takdiri (4) 20-M. Çıkış: Giriş (1) 21-M.Çıkış: Teoloji (5) 22- M.Çıkış: Musa ve Halkın Rab bi tanımaları (4) 23-M.Çıkış: Felaketler--Çıkış--Fısıh (4) 24-M.Çıkış: Sina Dağı ve RAB (3) 25-M.Çıkış: Yasa (10) 26-M.Çıkış:Tanrı nın Konutu (6) 27-Levililer: Giriş (2) 28-Levililer : Kurban İlkesi (3) 29-Levililer: Kutsallık (6) 30-Ç. Sayım: Giriş / Kadeş-Bar. (6) 31-Ç. Sayım: Yeni Kuşağın Günahları ve Eğit. (4) 32-Yasa nın Tekrarı: Giriş (2) 33-Yasa nın Tekr.: Antlaşma (3) 34- Yasa nın Tekr.: Putperestlik (5) 35-Yasa nın Tekrarı: Lütuf-Sevgi-İtaat-Berek. (6) 02-Tarih:Yeşu Sam. (28 sayfa; 14Ders) 36-Yeşu: Giriş (3) 37-Yeşu: Fatih ve Diyarın Böl.(4) 38-Hakimler: Giriş (2) 39-Hakimler: Günah Devresi (3) 40-Rut: Giriş ve Özet (1) 41-Rut: Kurtarıcı Akraba (2) 42-1.Samuel: Giriş (2) 43-1.Samuel: Samuel (2) 44-1.Samuel: Geçiş (2) 45-1.Samuel: Saul (2) 46-1.Samuel: Davut (2) 47-2.Samuel: Giriş (1) 48-2.Samuel: Davut un günahı (1) 49-2.Samuel: Davut un Antlaşması (1) 03-Tarih: Krallar ve Peygamberler (100 sayfa, 51 Ders) A- I./II.Krallar (18) 50-Giriş (3) 51-Süley. Ve Krallık bölünmesi (2) 52-Krallıklara Genel Bakış (2) 53- Yarovam ve Rehavam (2) 54- Peygamberlere Giriş (2) B-İsrail e ve Diğer Uluslara Peygamberler (12) 59Yunus (3) 60-Amos (4) C-Yahuda ya ve Diğer Uluslara Peygamberler (48) 63-Mika (3.5) 64-Yeşaya:Giriş (3) 65-Yeşaya: Görevlendirilme (1) 79-Ovadya (2) 66-Yeşaya: R.Günü / Uluslara (1) 67-Yeşaya: Kral Hizkiya (2) 68-Yeşaya: Kurtuluş (3) 69-Manaşşe Yoşiya (2) 70-Yahuda nın Düşüşü (2) 71- Nahum (1) 72- Sefanya (1) 73- Habakkuk (2) 74-Yeremya: Giriş (2) 75-Yeremya: Görevlendirme (1) 76-Yeremya: Yargı (1.5) 55- İsrail in tarihinde Peyg. (2) 56- Peygamberlik mesajı (2) 57- İlyas ve Ahav (2) 58-Karmel Dağı Kral Yehu (1) 61-Hoşea (3) 62-İsrail'in düşüşü (2) 77-Yeremya: Ümit Sözleri (2) 78-Ağıtlar: Giriş ve Özet (2) 80-Yoel (2) 81-Hezekiel: Giriş (2) 82-Hezekiel: Görevlendirme (1) 83-Hezekiel: Ana Konuları (2) 84-Hezekiel: Yargılanma (1.5) 85-Hezekiel:Halkın Görkemli Geleceği (1) 86-Daniel: Giriş (2) 87-Daniel: Rab Dan.Hayatına Hakim (1.5) 88-Daniel: Rab Dünya Tarihine Hakim (1) 89-Daniel: Rab Halkına hakim (2)

2 D-Sağ Kalanlar Dönemi (22.5) 90-Sağ Kal. Dönemi ne Giriş (2.5) 91-1.Tarihler: Giriş (1) 92-2.Tarihler: Giriş (2) 93-2.Tarihler: Dersler (3) 94-Ezra 1-6 (1.5) 95-Hagay (2) 04-Kişisel / Şiirsel Kitaplar (7 ders:12 sayfa) 101-Kişisel Kitaplara Giriş (1) 102-Vaiz (2) 103-Özdeyişler (2) 104-Ezgiler Ezgisi (1) 96-Zekeriya (3) 97-Ester (1) 98-Ezra 7-10 (1.5) 99-Nehemya (3) 100-Malaki (2) 105-Zebur (2) 106-Eyüp: Giriş (1) 107-Eyüp: Önemli konuları (3) Çizelgeler: (14 sayfa) A-1 ve A-2 Genel Tarih (1) A-3 Genel Tarih: İsrail in Tarihi (1) A-4 Tüm EA Tarihi Çizelge (1) B-1 ve B-2 Kitapların Edebi Böl.(2) B-3 39 Kitap:Tarih Sırasına göre (1) C-1 Ataların Yaşları (½) C-4 Kenan ve Oymaklar Haritası (½) C-2 Terah ın Soyağacı (1) C-3 İsrail in Konaklama Resmi (1) D- İsrail in Kralları (1) E- Yahuda nın Kralları (1) F- Peygamberler (1) G Özel Günler ve Bayramlar (1) H Eski Antlaşma Yasaları (1) Toplam: 107 Ders (292 Sayfa) + 16 Çizelge

3 Önsöz Neden Kutsal Kitap? 1. Gerçek Bilgelik A. Bu hayatta gerçek bilgeliğe sahip olmak istiyorsak iki şey gerekir: 1.) Tanrı yı tanımalıyız 2.) Kendimizi tanımalıyız. B. Kendimizi doğru şekilde tanımak istiyorsak bizi yaratan Tanrı yı tanımamız gerekiyor. * Aynı zamanda Yaratıcımızın gözünde kim olduğumuzu bilmemiz gerekiyor. * Çünkü sadece kendi gözlerimizle kendimizi değerlendirirsek yanlış yorum yapıp gerçek durumumuzu bilemeyiz. * Bize göre doğru olan şey, Tanrı nın gözünde doğru olmayabilir hatta çok yanlış olabilir ve ancak her şeyi yaratan Hükümdar olan Tanrı doğru yargıyı verebilir. C. Sonuçta bilge insanlar olmak istiyorsak hem Tanrı nın kim olduğunu ve O nun gözünde kim olduğumuzu ve olmadığımızı bilmemiz gerekiyor. D. Hayatın anlamını bilmek istiyorsak yaratılmamızın nedenini bilememiz gerekiyor ve sadece bizi Yaratan bunu bildirebilir. 2. Tanrı yı tanımak sadece O nun var olduğuna inanmak anlamına gelmiyor. Çünkü her insan yüreğinde bir Tanrı olduğuna inanıyor ve kendisinden üstün ve tapılmaya layık olan Tanrı nın var olduğunu biliyor. A. Din cahil insanları yönlendirmek amacıyla insan tarafından yaratılmış bir şey değildir. B. Bazı insanlar dini yanlış şekillerde kullanır ama eğer insanların akıllarının derinliklerinde Tanrı kavramı olmasaydı zaten bunu yapamazlardı. C. İnsan ne kadar inkar etmeye çalışsa da yüreğinde bir Tanrı nın var olduğunu biliyor. 3. İnsanın yüreğinde Tanrı bilgisi var olduğu halde bu bilgi çok eksik ve sınırlıdır. A. Tanrı nın yarattığı evrenden Kendisi hakkında genel bilgi alabiliriz. B. Gökteki yıldızlara bakarak ve insanın bedenini inceleyerek Tanrı nın sınırsız gücü ve yüce büyüklüğünü anlıyoruz. C. Tanrı harika yaratışında ve hayattaki olaylarda Kendi yüce gücünü gösterdiği halde insanlar genelde sanki her şey doğa gücüne, şansa veya tesadüfe bağlıymış gibi konuşuyorlar. D. Sonuç olarak Kutsal Kitap durumu şu şekilde yorumluyor: Romalılar Mektubu 1:18-22 Haksızlıkla gerçeğe engel olan insanların bütün tanrısızlığına ve haksızlığına karşı Tanrı'nın gazabı gökten açıkça gösterilmektedir. Çünkü Tanrı'ya ilişkin bilinen ne varsa, gözlerinin önündedir; Tanrı hepsini gözlerinin önüne sermiştir. Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri -sonsuz gücü ve Tanrılığı- dünya yaratılalı beri O'nun yaptıklarıyla anlaşılmakta, açıkça görülmektedir. Bu nedenle özürleri yoktur. Tanrı'yı bildikleri halde O'nu Tanrı olarak yüceltmediler, O'na şükretmediler. Tersine, düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini karanlık bürüdü. Akıllı olduklarını ileri sürerken akılsız olup çıktılar. 4. Tanrı, Kendi yarattıklarıyla Kendi yüceliği ve gücü anlaşılıyor olduğu halde O nu doğru ve derin bir şekilde tanıyabilmemiz için Kendi sözlerinin ışığını bize verdi. A. İşte elimizdeki Kutsal Kitap Tanrı nın bize verdiği sözleridir. B. Bu kitap Tanrı dan çok değerli bir armağandır çünkü Kendi düşünceleri ve bu evren için planları hakkında bizi bilgisizlikte bırakmak istemedi. C. İşte bu yüzden bu derslerde sadece Kutsal Kitap a danışacağız. 5. Önemli Not: Bu derslerde Kutsal Kitap ın Tanrı nın sözü olup olmadığı ve de değiştirilip değiştirilmediği konularından bahsetmeyeceğiz. Bu konu hakkında bilgi edinmek istiyorsanız başka kitaplara başvurabilirsiniz. Okunabilecek Kitaplar: Elimizdeki İncil Sağlamdır F.F.Bruce Evet, Kitabı Mukaddes Tanrı Sözü dür Lütfu Ekinci Kutsal Kitap Değiştirildi mi? Dan Wickwire * Kutsal Kitap ın gerçekten Tanrı nın Sözü olduğunu tam olarak ispatlamak imkansızdır. * Zaten Tanrı nın Kendisini veya Sözünü kimseye ispatlaması gerekmez. 1

4 * Ve kitaba inanan kişiler için kitabın içinde bulunan gerçekler ve bu gerçeklerin kendi hayatlarındaki etkisi yeteri kadar kanıt niteliğini taşıyor. 6. Kutsal Kitap ın Ana Kişisi A. Bu dersler insan ve insanın düşünceleri değil, Tanrı ve O nun düşünceleri merkezcidir. B. Bu dersler aracılığıyla Tanrı nın Kim olduğunu ve dünyaya vermek istediği mesajı öğreneceğiz. 7. Derslerin Amacı A. Kutsal Kitap çok büyük bir kitap ve belki daha önce başlamıştınız ama bitirememiştiniz. B. Bu dersler zaman sırasına göre ilerleyecek ve bu şekilde Kutsal Kitap ı daha net anlayabiliriz. C. Bu dersler, Kutsal Kitap ta bulunan en önemli gerçeklere genel bir bakıştır. D. Dünyanın başlangıcından başlayıp temel konulara bakacağız. E. Ayrıntılı bir noktaya girmek istiyorsanız cevap için belki biraz beklemeniz gerekebilir. * Önce temel önemlidir. Bundan dolayı her ders dikkatlice okunmalı ve incelenmeli. F. Kutsal Kitap ın içeriği çok zengindir fakat biz sadece en önemli uç noktalarına bakıyoruz. G. Bu dersler aracılığıyla Hristiyanlık inancını anlama konusunda sağlam bir temel atmak istiyoruz. 8. Kitabın Kaynağı A. Tanrı Kutsal Kitap ın yazarlarına duyulabilecek şekilde veya görüm göndererek veya düşüncelerine aktararak Kendi mesajını iletti. 2.Tim 3:16 Kutsal Yazılar'ın tümü Tanrı esinlemesidir ve öğretmek, azarlamak, yola getirmek, doğruluk konusunda eğitmek için yararlıdır. Bunlar sayesinde Tanrı adamı her iyi iş için donatılmış olarak yetkin olur. B. Kutsal Kitap bir insanın düşüncesi değil Tanrı nın Sözüdür. Tanrı, Kutsal Kitap ı 1600 yıl içinde 40 farklı kişiyi kullanarak yazdırdı. 2. Petrus 1:20-21 Öncelikle şunu bilin ki, Kutsal Yazılar'daki hiçbir peygamberlik sözü kimsenin özel yorumu değildir. Çünkü hiçbir peygamberlik sözü insan isteğinden kaynaklanmadı. Kutsal Ruh tarafından yöneltilen insanlar Tanrı'nın sözlerini ilettiler. C. Kitabın Esas Yazarı 1. İlk kitabından son kitabına kadar K.K. tek bir kitaptır çünkü tek bir yazar var: Tanrı. 2. Kutsal Kitap birçok kişi tarafından yazıldı ve bu kişiler çok değişik kültürlerden geldiler. Yine de birlik var ve bu birliğin esası Tanrı nın verdiği mesajdır çünkü yazarı Tanrı nın Kendisidir. 9. Kitabın Mesajı A. Tanrı nın Sözleri hayatın en önemli sorularını cevaplıyor. B. Sadece bizi ve her şeyi yaratan Tanrı yetkili bir şekilde bizim hayatımızın amacı, anlamı ve sorunları hakkında konuşur. * İbraniler 4:12 Tanrı'nın sözü diri ve etkilidir, iki ağızlı kılıçtan daha keskindir. Canla ruhu, ilikle eklemleri birbirinden ayıracak kadar derinlere işler; yüreğin düşüncelerini, amaçlarını yargılar. C. Kutsal Kitap bize verilebilecek en önemli mesajı veriyor! 10. Tanrı yı tanımak ve bu kitabın gerçeklerini bulabilmek için Tanrı ya dua edip O nun yardımını istemelisiniz ve çaba göstermeye karar vermeniz gerekiyor. A. Yasa.Tekr.4:29 Tanrınız RAB'bi arayacaksınız. Bütün yüreğinizle, bütün canınızla ararsanız, O'nu bulacaksınız B. İbraniler 11:6 İman olmadan Tanrı'yı hoşnut etmek olanaksızdır. Tanrı'ya yaklaşan, O'nun var olduğuna ve kendisini arayanları ödüllendireceğine iman etmelidir. C. Belki de Mısır Kralı Firavun gibisiniz. Belki aklınızdaki Tanrı Kutsal Kitap taki Tanrı dan farklıdır ama gerçek Olanı tanımak istiyorsunuz. * Mısırdan Çıkış 5:2 Firavun, RAB kim oluyor ki, O'nun sözünü dinleyip İsrail halkını salıvereyim? dedi. RAB'bi tanımıyorum Tanrı nın sözleri Kendisini size tanıtabilir ve onun aracılığıyla O nu tanıyabilirsiniz ve O nunla bir ilişki kurabilirsiniz. * Duamız Tanrı nın sözlerine başvurarak sizin göklerdeki her şeyi yaratan Tanrı mızı tanımanız ve O nunla ilişki kurmanızdır ve bu derslerin bir rehber olarak kullanılmasıdır. 2

5 Kutsal Kitap Nedir? 1. Kitabın İçindekileri A. Eski Antlaşma kısmında 39 kitap var: I. Yasa Kitapları (İlk 5 temel kitap) II. Tarih Kitapları (12) III. Peygamberlik Kitapları (17) IV. Şiirsel Kitaplar (5) B. Yeni Antlaşma (İncil) kısmında 27 kitap var: I. Müjde Kitapları (4) II. Elçilerin İşleri (1) III. Kiliselere Mektuplar (21) IV. Vahiy (1) 2. Kutsal Kitap ın Ana Teması, Ana Mesajı nedir? A. Kutsal Kitap ın Eski Antlaşma kısmında Egemen Tanrı, Kendi halkının sadakatsizliği ve isyanlarına rağmen, Kendi lütfu sayesinde seçtikleri için gönderdiği İsa Mesih aracılığıyla sağlanan kurtuluş planının başlangıcı, temelleri ve tarihi bulunuyor. B. Kutsal Kitap ın Yeni Antlaşma kısmı İsa Mesih in gelişini, hayatını, ölümünü ve dirilişini kaydediyor ve bunları açıklıyor. C. Kısaca ana teması Tanrı nın sağladığı kurtuluş yolu olan İsa Mesih tir. Koloseliler 1:15-16 Görünmez Tanrı'nın görünümü, bütün yaradılışın ilk doğanı O'dur. Nitekim yerde ve gökte, görünen ve görünmeyen her şey tahtlar, egemenlikler, yönetimler ve hükümranlıklar O'nda yaratıldı. Her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için yaratıldı. Titus 3:4-7 Kurtarıcımız Tanrı iyiliğini ve insana olan sevgisini açıkça göstererek bizi kurtardı. Bunu doğrulukla yaptığımız işlerden dolayı değil, kendi merhametiyle, yeniden doğuş yıkamasıyla ve Kurtarıcımız İsa Mesih aracılığıyla üzerimize bol bol döktüğü Kutsal Ruh'un yenilemesiyle yaptı. Öyle ki, O'nun lütfuyla aklanmış olarak umut içinde sonsuz yaşamın mirasçıları olalım. 3. Yeni Antlaşma Tanrı nın kurtuluş planının merkezi olan İsa Mesih ile ilgili ise neden bu çalışmada Eski Antlaşma ya bakıyoruz? A. Kutsal Kitap sadece İncil değil. Eski ve Yeni Antlaşma dır! B. Eski Antlaşma da Tanrı nın Sözü dür ve bu sözler iman ve itaat konularında tek yetkimizdir. Mat 5:18 Size doğrusunu söyleyeyim, yer ve gök ortadan kalkmadan, her şey gerçekleşmeden, Kutsal Yasa'dan ufacık bir harf ya da bir nokta bile yok olmayacak. C. İsa Mesih Yeni Antlaşma da dünyaya geliyor ve dünya için kurtuluş sağlıyor ama O nun geliş amacı ve sağladığı kurtuluş yolunun temelleri Eski Antlaşma da bulunuyor. D. İsa Mesih ölümden dirildikten sonra yolda iki kişiyle konuşurken Eski Antlaşma dan bahsetti. Luka 24:13-27 İsa onlara, Sizi akılsızlar! Peygamberlerin bütün söylediklerine inanmakta ağır davranan kişiler! Mesih'in* bu acıları çekmesi ve yüceliğine kavuşması gerekli değil miydi? dedi. Sonra Musa'nın ve bütün peygamberlerin yazılarından başlayarak, Kutsal Yazılar'ın hepsinde kendisiyle ilgili olanları onlara açıkladı. Luka 24:44 Sonra onlara şöyle dedi: Daha sizlerle birlikteyken, Musa'nın Yasası'nda, peygamberlerin yazılarında ve Mezmurlar'da benimle ilgili yazılmış olanların tümünün gerçekleşmesi gerektir' demiştim. E. Eski Antlaşma nın bir özelliği var: 1. E.A., sadece büyük bir tarih veya yasa kitabı değildir. Çünkü Tanrı, Kutsal Kitap ta ve özellikle Eski Antlaşma da Kendi yüce karakterini tanıtıyor, açıklıyor. 2. Tanrı nın Kutsal Kitap taki mesajını doğru şekilde anlayabilmek için öncelikle Kendisini doğru şekilde tanımalıyız. Tanrı yı kavrayışımızın eksik olmasının nedeni; Eski Antlaşma hakkındaki bilgimizin yetersiz olması olabilir. 3. Yeni Antlaşma daki mesajı eksik olarak kavrayışımızın nedeni; Eski Antlaşma yı yeterince kavrayamamış olmamızdır. Eski Antlaşma bilgimiz yetersiz ise Yeni Ant. anlayışımız da yetersiz olacaktır. 4. Eski Antlaşma nın önemli kavramları: A. Eski Antlaşma nın ana karakteri Tanrı dır; ana vurgusu O nun yarattıklarıyla olan ilişkisidir ve özellikle seçtiği halk ile olan ilişkisidir. 3

6 B. Bu Eski Antlaşma daki ilişki aracılığıyla Tanrı Kendisini açıklıyor ve O nun sağlayacağı kurtuluş planını yavaş yavaş açıklıyor. 5. Neden Yahudi halkının kitabını okuyoruz? A. Eski Antlaşma nın mesajı İsrail in Tanrı sından geliyor ve bu mesaj İsrail in Tanrı sı hakkındadır. Ve özellikle RAB bin seçtiği halk ile olan ilişkisini vurgulamaktadır. B. Ama aynı zamanda Tanrı nın tüm yaratıklarıyla olan ilişkisini de içermektedir. Çünkü Eski Antlaşma İbrahim ile değil, ilk insan olan Adem ile başlıyor. C. Tanrı, Kendisini açıklamak istiyor ve Kutsal Kitap ta bir halkın tarihiyle, çeşitli edebiyat aracılığıyla ve değişik hikayeler ve betimlemelerle Kendisini ve O nun yarattıklarıyla olan ilişkisini değişik bakış açılarından tanıtıyor. D. Tanrı, sadece İsrailliler e değil bütün dünyaya olan mesajını iletmek için bu halkı kullandı. * Yeşaya 45:22 Ey dünyanın dört bucağındakiler, Bana dönün, kurtulursunuz. Çünkü Tanrı benim, başkası yok. E. Bir tek kişi hariç (Luka) Tanrı sadece İsrail halkını Sözünü kaydetmek için kullandı. * Peygamber Yeşaya şöyle yazdı (43:10): Tanıklarım sizlersiniz diyor RAB, Seçtiğim kullar sizsiniz. F. Tanrı, bu halkı kullanarak tüm dünyayı bereketleyecek. G. Fakat Kutsal Kitap ın esas mesajı hep aynıdır: Sağlayacağı kurtuluşta yer alan İsa Mesih i açıklamasıdır. Zaten İsa Mesih, Tanrı nın kimliğinin en güzel tanıtımıdır! Kolos.2:9 Tanrılığın bütün doluluğu bedence Mesih'te bulunuyor. Kolos.1:15 [İsa] Görünmez Tanrı'nın görünümü dür. İbra.1:3 Oğul, Tanrı yüceliğinin parıltısı, O'nun varlığının öz görünümüdür. H. Eski Antlaşma da 39 kitap var ve bu kitaplar birçok konu içeriyor: (a) İsrail Ulusunun tarihi (c) Ruhsal anlayış veren şiirler (b) Bu ulusa verilen Tanrı nın Yasası (d) Birçok peygamberin mesajları AMA Tanrı hepsiyle farklı açılardan ve farklı zamanlarda sağlayacağı Kurtuluşta yer alan İsa Mesih kavramını geliştiriyor. I. Sonuç olarak Eski Antlaşma dan; Tanrı nın, Kendisi ve O nun kurtuluş planı hakkında neler anlamamızı istediğini öğrenmemiz gerekiyor. 6. Kutsal Kitap Türkçemize nasıl ulaştı? A. İlk metinler rulo şeklinde deri ve papirüs kağıdı üzerinde bize ulaştı. İncil in çoğu bölümleri mektup şeklinde imanlı topluluklara yazıldı ve bir topluluk öbürüne mektubun bir kopyasını illeti. B. Kullanılan dil İbranice, Aramice ve Grekçe ydi. Tarih boyunca insanlar Kutsal Kitabı değişik dillere tercüme ettiler. C. Tanrı nın sözü İsrail halkı tarafından doğru bir şekilde muhafaza edildi ve bize orijinal yazıldığı gibi ulaştı. Yahudiler kopyaları uzmanca kopyalamışlardır. Bir kitabın harflerini saymışlar ve en ortadaki harfin belirlenmesi gerekiyordu. Aynı şekilde kelimeler de sayıldı ve en ortadaki kelime belirlendi v.s. D. Kutsal Kitap hep elle yazılmasına rağmen eski metinlerin sayısı o kadar fazla ki başka bir kitabın bu kadar çok metni yoktur. E. Bütün eski metinleri toplandı ve kıyaslandığı zaman hiç bir farkın olmadığı ortaya çıktı. Sadece küçücük bir noktada değişiklik olabilir. Onlar zaten bellidir ve hangisinin orijinal metine ait olup olmadığı biliniyor. Büyük bir fark zaten getirmiyorlar. F. Her kitapın bölümleri 1227 yılında ve ayet numaraları 1551 yılında oluşturuldu. * Kutsal Kitap Tanrı nın Sözüdür. Dipnotlar ve diğer yardımcı notları insanlar ekledi. G. Kutsal Kitap net ve çok detaylı tarih bilgileri de veriyor: yerler, kültür gelenekler, adlar ve başka sayılar hakkında bilgi veriyor. Arkeoloji ve diğer tarihi kitaplar bu bilgileri doğruladı. H. Normal bir ders kitabının yeni bilgiler katarak güncelleştirilmesi gerekiyor, fakat Kutsal Kitap değiştirilemez çünkü Gücü Her Şeye Yeten, Her Şeyi Bilen Tanrı Kendisi onu yazdırdı. * Mezmur 119: 89 Ya RAB, sözün göklerde sonsuza dek duruyor. 4

7 1. DERS Genel Giriş: E.A. nın önemi 1. Neden Eski Antlaşma yı çalışmamız gerekiyor? A. Eski ve Yeni 1. Yeni ayakkabın varsa eski ayakkabıyı ne yaparsın? Yeni cep telefonu aldıktan sonra eskiyi ne yaparsın? Eski olan artık eski teknoloji, zamanı geçti, faydasız oldu. 2. Eski bir şey her zaman yararsız mı? Eski demek her zaman gereksiz mi demek? 3. Kral Herodes İ.Ö. 20 yılında Yeruşalim de Süleyman ın tapınağını yeniden yaptı. * Herodes çok sağlam bir temel istedi yıl sonra arkeologlar bir kazıda bu eski temeli buluyorlar ve çok büyük taşlara rastladılar. Bu taşların bazısı 13 metre uzunluğunda, 3 metre yüksekliğinde, 4 metre derinliğinde olup oldukça ağırdılar. * Bu taşlar çok eski ama çok sağlamdır ve çok önemlidir. * Bu taşlar olmasaydı üstündeki duvarlar ve binalar duramazdı. B. İnancımızı sağlam bir temel üzerine kurmak istiyoruz. Mezmur 1:1-3 Ne mutlu o insana ki, kötülerin öğüdüyle yürümez, Günahkârların yolunda durmaz, Alaycıların arasında oturmaz. Ancak zevkini RAB'bin Yasası'ndan alır Ve gece gündüz onun üzerinde derin derin düşünür. Böylesi akarsu kıyılarına dikilmiş ağaca benzer, Meyvesini mevsiminde verir, Yaprağı hiç solmaz. Yaptığı her işi başarır. C. Kutsal Kitap nedir? Sadece İncil i mi kapsıyor? Hayır, Eski ve Yeni Antlaşma nın tamamını kapsıyor! Tanrı nın Sözleri sadece İncil i mi kapsıyor? Kesinlikle Hayır! 1.) Eski Antlaşma da Tanrı nın Sözü dür. Tanrı nın Sözleri iman ve itaat konularında bizim tek yetkimizdir: * Mat 5:18 Size doğrusunu söyleyeyim, yer ve gök ortadan kalkmadan, her şey gerçekleşmeden, Kutsal Yasa'dan ufacık bir harf ya da bir nokta bile yok olmayacak. * 2.Pet. 1:19-21 Peygamberlerin sözleri bizim için daha büyük kesinlik kazandı. Gün ağarıp sabah yıldızı yüreklerinizde doğuncaya dek, karanlık yerde ışık saçan çıraya benzeyen bu sözlere kulak verirseniz, iyi edersiniz. Öncelikle şunu bilin ki, Kutsal Yazılar'daki hiçbir peygamberlik sözü kimsenin özel yorumu değildir. Çünkü hiçbir peygamberlik sözü insan isteğinden kaynaklanmadı. Kutsal Ruh tarafından yöneltilen insanlar Tanrı'nın sözlerini ilettiler. * Romalılar 15:4 Önceden ne yazıldıysa, bize öğretmek için, sabırla ve Kutsal Yazılar'ın verdiği cesaretle umudumuz olsun diye yazıldı. 2.) Eski Antlaşma Tanrı nın Sözü dür ve bizim yararımız ve eğitimimiz için verildi. * 2.Tim. 3:14-17 Sense öğrendiğin ve güvendiğin ilkelere bağlı kal. Çünkü bunları kimlerden öğrendiğini biliyorsun. Mesih İsa'ya iman aracılığıyla seni bilge kılıp kurtuluşa kavuşturacak güçte olan Kutsal Yazılar'ı da çocukluğundan beri biliyorsun. Kutsal Yazılar'ın tümü Tanrı esinlemesidir ve öğretmek, azarlamak, yola getirmek, doğruluk konusunda eğitmek için yararlıdır. Bunlar sayesinde Tanrı adamı her iyi iş için donatılmış olarak yetkin olur. * Mezmur 19:7-11 RAB'bin yasası yetkindir, cana can katar, RAB'bin buyrukları güvenilirdir, Saf adama bilgelik verir, RAB'bin kuralları doğrudur, yüreği sevindirir, RAB'bin buyrukları arıdır, gözleri aydınlatır. RAB korkusu paktır, sonsuza dek kalır, RAB'bin ilkeleri gerçek, tamamen adildir. Onlara altından, bol miktarda saf altından çok istek duyulur, Onlar baldan, süzme petek balından tatlıdır. Uyarırlar kulunu, Onlara uyanların ödülü büyüktür. 3.) İsa Mesih, Eski Antlaşma ya çok önem verdi ve çok kullandı: * Yuh. 5:39 Kutsal Yazılar'ı araştırıyorsunuz. Çünkü bunlar aracılığıyla sonsuz yaşama sahip olduğunuzu sanıyorsunuz. Bana tanıklık eden de bu yazılardır! * Yuh. 5:45-47 Baba'nın önünde sizi suçlayacağımı sanmayın. Sizi suçlayan, umut bağladığınız Musa'dır. Musa'ya iman etmiş olsaydınız, bana da iman ederdiniz. Çünkü o benim hakkımda yazmıştır. Ama onun yazılarına iman etmezseniz, benim sözlerime nasıl iman edeceksiniz? 1

8 * Luka 24:13-27 Aynı gün öğrencilerden ikisi, Yeruşalim'den altmış ok atımı uzaklıkta bulunan ve Emmaus denilen bir köye gitmekteydiler. Bütün bu olup bitenleri kendi aralarında konuşuyorlardı. Bunları konuşup tartışırlarken İsa yanlarına geldi ve onlarla birlikte yürümeye başladı. Ama onların gözleri O'nu tanıma gücünden yoksun bırakılmıştı. İsa, Yolda birbirinizle ne tartışıp duruyorsunuz? dedi. Üzgün bir halde, oldukları yerde durdular. Bunlardan adı Kleopas olan O'na, Yeruşalim'de bulunup da bu günlerde orada olup bitenleri bilmeyen tek yabancı sen misin? diye karşılık verdi. İsa onlara, Hangi olup bitenleri? dedi. O'na, Nasıralı İsa'yla ilgili olayları dediler. O adam, Tanrı'nın ve bütün halkın önünde gerek söz, gerek eylemde güçlü bir peygamberdi. Başkâhinlerle yöneticilerimiz O'nu, ölüm cezasına çarptırmak için valiye teslim ederek çarmıha gerdirdiler; oysa biz O'nun, İsrail'i kurtaracak kişi olduğunu ummuştuk. Dahası var, bu olaylar olalı üç gün oldu ve aramızdan bazı kadınlar bizi şaşkına çevirdiler. Bu sabah erkenden mezara gittiklerinde, O'nun cesedini bulamamışlar. Sonra geldiler, bir görümde, İsa'nın yaşamakta olduğunu bildiren melekler gördüklerini söylediler. Bizimle birlikte olanlardan bazıları mezara gitmiş ve durumu, tam kadınların anlatmış olduğu gibi bulmuşlar. Ama O'nu görmemişler. İsa onlara, Sizi akılsızlar! Peygamberlerin bütün söylediklerine inanmakta ağır davranan kişiler! Mesih'in* bu acıları çekmesi ve yüceliğine kavuşması gerekli değil miydi? dedi. Sonra Musa'nın ve bütün peygamberlerin yazılarından başlayarak, Kutsal Yazılar'ın hepsinde kendisiyle ilgili olanları onlara açıkladı. * Luka 24:44 Sonra onlara şöyle dedi: Daha sizlerle birlikteyken, Musa'nın Yasası'nda, peygamberlerin yazılarında ve Mezmurlar'da benimle ilgili yazılmış olanların tümünün gerçekleşmesi gerektir' demiştim. 4.) İsa nın elçileri Eski Antlaşma yı Tanrı nın Sözü olarak kabul edip kullandı. (Elç.İş.2:16-35; 3:22-25; 4:11; 7:2-53; 13:29-37; Rom. 1:2; Gal. 3: ) Bazı kaynaklara göre, Yeni Antlaşma da Eski Antlaşma dan, doğrudan ya da dolaylı olarak 600 ün üzerinde alıntı yapıldığı yazılmakta. 2. Eski Antlaşma nın bir özelliği var: A. E.A., sadece büyük bir tarih veya yasa kitabı değildir. Çünkü Kutsal Kitap ta Tanrı, özellikle Eski Antlaşma da Kendisini tanıtıyor, açıklıyor. B. Eski Antlaşma nın ana karakteri TANRI dır ve E.A. da Tanrı bize Kendi karakterini ve doğasını gösteriyor. C. Tanrı ya doğru şekilde tapınabilmek için öncelikle O nu doğru şekilde tanımalıyız. Tanrı yı kavrayışımızın eksik olmasının nedeni; Eski Antlaşma hakkındaki bilgimizin yetersiz olması olabilir. 3. Eski Antlaşma yı okumamız ve anlamamız şarttır: A. Bazı uzmanlara göre bu dünya milyonlarca yıllıktır ve bazılarına göre ise 6 bin yıllıktır. FAKAT Adem in günaha düşmesinden İsa nın gelişine kadar en az 4 bin yıl geçmiştir. B. SORU: Neden günah dünyaya girdikten sonra İsa hemen gelmedi!? Öncelikle şunu bilmeliyiz: Kesinlikle Tanrı nın bir sebebi var ve o sebep iyidir. * Tanrı nın yaptıklarının hepsi iyidir ve her şey Kendi amacına göre yapılıyor. * Tanrı hakkında iki şeyi unutmamalıyız: Tanrı iyidir ve en bilge olan Kendisidir. * Kutsal Kitap ın büyük kısmı E.A. dan oluşur, muhakkak Tanrı nın bir sebebi vardır. C. Tanrı Kendi bilgeliğinde, Aden Bahçesi nde kurtuluşu hemen getirmiyor. Kendi seçtiği yollar ile ve kendi zamanlamasıyla yavaş yavaş kurtuluş planını açıklıyor ve sonunda gerçekleştiriyor. Kendi yetkisiyle belirlemiş olduğu zamanları ve tarihleri var. (El.İş 1:7) D. Tanrı ya göre Yeni Ant. daki mesajı tamamen anlamak için Eski Ant. daki mesajı anlamalıyız. Çünkü Çarmıh ı kavramak için E.A. dan öğrenmemiz gereken dersler var. * İkili kitap dizisinin birincisini okumadan ikincisini nasıl anlayabilirsin? E. Müjde yi eksik olarak kavrayışımızın nedeni; Eski Antlaşma yı yeterince kavrayamamış olmamızdır. Eski Antlaşma bilgimiz yetersiz ise Yeni Ant. anlayışımız da yetersiz olacaktır. * Hastalığın ne olduğunu öğrenmeden nasıl ilaç isteyebiliriz ki? * Kişi günahın doğasını, sonucunu ve yargısını anlamadan Müjde yi gerçekten anlar mı? * Önce kötü haberi iyice anlaması gerekiyor; o zaman iyi haberi isteyebilir ve kabul edebilir. 2

9 F. Eski Antlaşma yı doğru şekilde anlayamıyorsak Yeni Antlaşma yı nasıl doğru bir şekilde okuyabiliriz? Sadece Yuhanna kitabından birkaç örneğe bakalım: 1.) Yuh. 1:29 Yahya ertesi gün İsa'nın kendisine doğru geldiğini görünce şöyle dedi: "İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu! SORU: Tanrı nın Kuzusu ne anlama geliyor? Günah ne demek ve nasıl kaldırılıyor? 2.) Yuh. 1:49 Natanyel, " Rabbî, sen Tanrı'nın Oğlu'sun, sen İsrail'in Kralı'sın!" dedi. SORU: İsrail nedir? İsa nasıl o ulusun kralı olur? Ne ilgisi var? 3.) Yuh. 3:14-16 İsa şöyle dedi, Musa çölde yılanı nasıl yukarı kaldırdıysa, İnsanoğlu'nun da öylece yukarı kaldırılması gerekir. Öyle ki, O'na iman eden herkes sonsuz yaşama kavuşsun. "Çünkü Tanrı dünyayı o kadar çok sevdi ki, biricik Oğlunu verdi. Öyle ki, O'na iman edenlerin hiçbiri mahvolmasın, ama hepsi sonsuz yaşama kavuşsun. SORU: Musa kimdir? Çölde neler oldu ve İsa neden bundan bahsediyor? Neden bu İnsanoğlu sözcüğünü kullanıyor ve neden yukarı kaldırılması gerekiyor? Tanrı kimdir ve nasıl bir Tanrı dır? Bu Tanrı niye dünyayı sevsin? Niye sevmesin? Neden Oğlunu vermesi gerekiyor? İman etmek ne demek? Neden birileri mahvoluyor? 4.) Bu soruları doğru şekilde cevaplayabilmek için Eski Antlaşma yı bilmek gerekiyor! Eski Antlaşmanın 3 önemli soruyu cevaplaması gerekiyor: A. İsa Mesih kimdir? B. Neden İsa Mesih in gelmesi gerekiyordu? C. İsa Mesih neler yapmaya geldi? Sonuçta Eski Antlaşma için nasıl önemsiz, yararsız diyebiliriz! 4. E.A. yı okumadan, anlamadan, derin düşünmeden Tanrı yı kavrayışımız eksik olacak. A. Sadece bir örnek kullanalım ve E.A. nın en zor kitaplarından birisinin ortasında bir kaç ayete bakalım. Tanrı nın Kendi halkıyla ilişki sürdürmek için kurduğu sisteminde bir buluşma çadırı vardı. İçinde sadece özel görevliler çalışırdı ve sadece Tanrı nın yasalarına göre hareket edebilirlerdi. Bu kişilere kahin denirdi ve ilk başkahin Harun idi. * Levililer 10:1-3 Harun'un oğulları Nadav'la Avihu buhurdanlarını alıp içlerine ateş, ateşin üstüne de buhur koydular. RAB'bin buyruklarına aykırı bir ateş sundular. RAB bir ateş gönderdi. Ateş onları yakıp yok etti. RAB'bin huzurunda öldüler. Musa Harun'a şöyle dedi: RAB demişti ki, Bana hizmet edenler kutsallığıma saygı duyacak Ve halkın tümü beni yüceltecek. Harun hiçbir şey söylemedi. * Levililer 16:1-3 RAB'bin huzuruna yaklaştıkları için ölen Harun'un iki oğlunun ölümünden sonra RAB Musa'ya şöyle dedi: Ağabeyin Harun'a de ki, perdenin arkasındaki En Kutsal Yer'e ikide bir girmesin, Antlaşma Sandığı'nın üzerindeki Bağışlanma Kapağı'na yaklaşmasın. Yoksa ölür. Çünkü ben kapağın üstünde, bulut içinde görünüyorum. Harun En Kutsal Yer'e ancak günah sunusu* olarak bir boğa, yakmalık sunu* olarak da bir koç sunarak girebilir. B. Bu tip parçaları görmezsek, iyice düşünmezsek, Tanrı hakkında bilgimiz, kavrayışımız eksik ve yanlış olur. Tanrı nın kutsallığı, Kendi karakterinin temelidir. C. Ve E.A. da açık bir şekilde gösterilen Tanrı nın kutsallığını anlamıyorsak, Müjdenin neden gerçekten ÇOK İYİ HABER olduğunu tam olarak anlayamayız! D. Ve de Y.A. da İsa Mesih çarmıhtayken bu olayın önemini anlayamayız. Matta 27:50-51 İsa, yüksek sesle bir kez daha bağırdı ve ruhunu teslim etti. O anda tapınaktaki perde yukarıdan aşağıya yırtılarak ikiye bölündü. Yer sarsıldı, kayalar yarıldı. 5. Bizden önce gelen imanlıları, yani Eski Antlaşma dakileri ve tüm kilise tarihindekileri örnek alarak tüm Kutsal Kitap ı okumamız, anlamamız ve derin derin düşünmemiz gerekiyor! A. Rab Tanrı, Ezra gibi ciddi öğrenciler arıyor. Ezra kendini RAB'bin Yasası'nı inceleyip uygulamaya ve İsrail'de kuralları, ilkeleri öğretmeye adamıştı. (Ezra7:10) Bu kursta böyle bir öğrenci olalım! 3

10 2. DERS Genel Giriş: E.A. nın Ana Kavramları ve Edebiyatı 1. Kursun amacı: A. E.A. ya genel bakış kursunun amacı; Eski Antlaşma nın kapsamında yer alan kitapları ve bu kitapların ait olduğu zamanları, mesajını ve amacını okuyanların anlamalarına yardımcı olabilecek bilgiyi vermektir. B. Bu kurs, şimdiki zaman ile E.A. nın zamanı arasında bir köprü kurmaya çalışıyor. C. Bu köprüyü kurmak için üç önemli alan var: Tarih, Edebiyat ve Teoloji 1. Her kitap belirli bir tarihte yazıldı ve Eski Antlaşma nın kitaplarını anlamak isteyen okuyucuların bu tarihi bilmesi gerekiyor. 2. İçindeki çeşitli kitapların kendi edebi tarzı var. 3. Ama Kutsal Kitap ın esas amacı Tarih veya Edebiyat vermek değil, Teoloji vermektir. D. Teoloji demek Tanrı nın doğası ve yaratıklarıyla olan ilişkisinden bahsetmek demektir. 1.) Teoloji açısından Eski Antlaşma kitabının mesajını bulmak için ilk, yani orijinal okuyucularına gelen mesajı anlamak gerekiyor. 2.) Bu ilk dinleyiciler Tanrı hakkında neleri yaşadı, neleri öğrendi? E. E.A. nın mesajında birlik var mı? Yoksa birbirleriyle uyuşmayan farklı mesajları mı var? 1.) Yorumcular farklı temalar çıkarıyor. En büyük ve en çok kabul edilen temalar şunlar: * Tanrı nın Vaadi * Tanrı nın Sağladığı Kurtuluş * Tanrı nın Egemenliği * Lütuf Antlaşması * Mesih 2.) Bu derslerde bütün bu temalardan bahsedip, E.A. ya değişik bakış açılarından bakacağız. Genel olarak şöyle bir tema çıkarabiliriz: * Kutsal Kitap ın E.A. Kısmında Egemen Tanrı nın, Kendi halkının sadakatsizliği ve isyanlarına rağmen, Kendi lütfu sayesinde seçtikleri için gönderdiği İsa Mesih aracılığıyla sağladığı kurtuluş planının başlangıcı, temelleri ve tarihi bulunuyor. * Kısaca ana teması, Tanrı nın sağlayacağı kurtuluş, İsa Mesih tir. Koloseliler 1:15-16 Görünmez Tanrı'nın görünümü, bütün yaradılışın ilk doğanı O'dur. Nitekim yerde ve gökte, görünen ve görünmeyen her şey tahtlar, egemenlikler, yönetimler ve hükümranlıklar O'nda yaratıldı. Her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için yaratıldı. 2. Ana kavramlar: A. Eski Antlaşma nın ana karakteri Tanrı dır; ana vurgusu O nun yarattıklarıyla olan ilişkisidir ve özellikle seçtiği halk ile olan ilişkisidir. Bu ilişkinin amacı Tanrı nın sağlayacağı kurtuluş olan İSA MESİH in gelmesidir. B. Tanrı, Eski Antlaşma da Kendi kurtuluş planını yavaş yavaş açıklıyor. * Bu kurtuluş planı içerisinde yer alan bazı kavramları önemi açısından çok iyi kavrayıp anlamalıyız. * Eski Antlaşma daki kitaplarda bunlar sık sık tekrarlanıyor 1. Tanrı nın Kutsallığı 3. İman Kavramı 5. İtaat Kavramı 2. Günah Kavramı 4. Kurban Kavramı 3. Tanrı ve İsrail A. E.A. nın mesajı İsrail in Tanrı sından geliyor ve bu mesaj İsrail in Tanrı sı hakkındadır. Ve özellikle RAB bin seçtiği halk ile olan ilişkisini vurgulamaktadır. B. AMA aynı zamanda Tanrı nın tüm yaratıklarıyla olan ilişkisini de içermektedir. Çünkü E.A. İbrahim ile değil, ilk insan olan Adem ile başlıyor. C. Tanrı, Kendisini açıklamak istiyor ve Kutsal Kitap ta bir halkın tarihiyle, çeşitli edebiyat aracılığıyla ve değişik hikayeler ve betimlemelerle Kendisini ve O nun yarattıklarıyla olan ilişkisini değişik bakış açılarından tanıtıyor. D. Fakat esas amacı hep aynıdır: Sağlayacağı kurtuluşta yer alan İsa Mesih i açıklamasıdır. 1

11 * Zaten İsa Mesih, Tanrı nın kimliğinin en güzel tanıtımıdır! Kolos.2:9 Tanrılığın bütün doluluğu bedence Mesih'te bulunuyor. Kolos.1:15 [İsa] Görünmez Tanrı'nın görünümü dür. İbra.1:3 Oğul, Tanrı yüceliğinin parıltısı, O'nun varlığının öz görünümüdür. E. Eski Antlaşma da 39 kitap var ve bu kitaplar birçok konu içeriyor: (a) İsrail Ulusunun tarihi (c) Ruhsal anlayış veren şiirler (b) Bu ulusa verilen Tanrı nın Yasası (d) Birçok peygamberin mesajları AMA farklı açılardan ve farklı zamanlarda hepsiyle Tanrı sağlayacağı Kurtuluş olan İsa Mesih kavramını geliştiriyor. 4. Eski Antlaşma nın çoğu bir halkın hikâyesidir. A. Tanrı, önce bir kişiden bir halk yapıyor ve sonra bu halktan bir ulus oluşturuyor. B. Bu ulus dünyadaki diğer uluslardan çok farklı ve özel bir ulus olmalı. Çünkü Tanrı bu ulusla bir antlaşma yapıyor ve onlar bu antlaşmaya göre O nun kutsal ve sadık halkı olacaklar. C. Tanrı bu ulusu Kendi yüceliği ve insanın kurtuluşu için oluşturdu. * Yoksa İbrahim ve torunları çok seçkin, akıllı, mert ve erdemli bir halk oldukları için değil! 5. E.A. da bu ulusun babası olan İbrahim ve onun torunlarıyla yapılan Tanrı nın antlaşmasının vaatleri çok büyük önem taşıyor. Çünkü tüm E.A. yı birbiriyle bağlayan konu budur ve Tanrı, Kendi Kurtarışı olan İsa Mesih i bu vaadin gerçekleşmesine dayanarak gönderecektir. (Yaratılış 12. bölüm) A. E.A. da 234 defa ve Y.A. da 62 defa İbrahim in isminden bahsediliyor. B. E.A. da yazılmış olan; İbrahim den sonraki her kişi, her halk, her kral genel olarak İbrahim in torunları oldukları ve her olay RAB bin kurtuluş planıyla bir ilgisi olduğu için önemlidir ve bahsedilmiştir. C. Eğer Tanrı bir konudan, bir kişiden, bir olaydan bahsettiyse, bu çok önemlidir! AMA bir konudan, bir kişiden bahsetmediyse, demek ki Kendi amacı için önemli değildir. D. Eğer Tanrı E.A. da bir şey vurguladıysa biz de vurgulayacağız ve Tanrı bir konuyu çabucak geçtiyse, biz de çabucak geçeceğiz. 6. Kutsal Kitap ın ana konusu: A. İnsan günaha düştükten sonra Kutsal Kitap taki konular hep KURTULUŞ ile ilgilidir ve kurtuluş, Kutsal Kitap ın anahtar kelimesidir. B. İSA MESİH aracılığıyla olacak olan bu kurtuluş; İsrail Ulusu ve onların yaptıklarıyla ilgili değildir, tamamen Tanrı nın sevgisi ve lütfundan kaynaklanıyor. C. Tanrı, kurtuluş planını İbrahim ile açık bir şekilde başlatıyor. Tanrı, İbrahim ile bir antlaşma yaptı ve bu antlaşma E.A. nın en önemli olayıdır. 7. Sonuç olarak Eski Antlaşma dan; Tanrı nın, Kendisi ve O nun kurtuluş planı hakkında neler anlamamızı istediğini öğrenmemiz gerekiyor. A. E.A. yı okuyoruz çünkü Tanrı yı ve O nun kurtuluş planını daha iyi anlamak istiyoruz. * Hoşeya 6:3 RAB'bi tanıyalım, RAB'bi tanımaya gayret edelim. O tan gibi şaşmadan doğacak, Yağmur gibi, toprağı sulayan son yağmur gibi bize gelecektir. * Yer. 9:23-24 RAB şöyle diyor: Bilge kişi bilgeliğiyle, Güçlü kişi gücüyle, Zengin kişi zenginliğiyle övünmesin. Dünyada iyilik yapanın, Adaleti, doğruluğu sağlayanın Ben RAB olduğumu anlamakla Ve beni tanımakla övünsün övünen. Çünkü ben bunlardan hoşlanırım diyor RAB. B. Tanrı yı tanımak için imanla ve tüm yüreğimizle Kutsal Kitap ı incelemeliyiz. * Yasa.Tekr.4:29 Tanrınız RAB'bi arayacaksınız. Bütün yüreğinizle, bütün canınızla ararsanız, O'nu bulacaksınız * İbraniler 11:6 İman olmadan Tanrı'yı hoşnut etmek olanaksızdır. Tanrı'ya yaklaşan, O'nun var olduğuna ve kendisini arayanları ödüllendireceğine iman etmelidir. 2

12 C. Belki de Mısır Kralı Firavun gibisin. Belki de aklındaki tanrı K.K. taki Tanrı dan farklıdır. * Mısırdan Çıkış 5:2 Firavun, RAB kim oluyor ki, O'nun sözünü dinleyip İsrail halkını salıvereyim? dedi. RAB'bi tanımıyorum. İsrailliler'in gitmesine izin vermeyeceğim. 8. Eski Antlaşma nın dilleri ve çevirileri A. E.A. nın çoğu İbranice yazılmıştır. B. Pers İmparatorluğu döneminde Aramice, ticaret ve siyasette kullanılan yaygın bir dil idi. E.A. nın bazı parçaları Aramice yazılmıştır. (Dan. 2:4b-7:28 Ezra 4:8-6:18; 7:12-26) C. Eski Antlaşma nın en eski Grekçe çevirisi, Septuagint (Yetmiş) ismiyle biliniyor. * Bu çeviri İ.Ö. 2. veya 3. yüzyılında Mısır da yaşayan Yahudiler için 70 çevirmen tarafından yapılmıştır. * Bu çevirinin yapısına dayanarak bugünkü E.A. nın edebi bölümleri alındı. D yılında Ölü Deniz Tomarları adıyla bilinen eski çevirileri İsrail in Qumran adlı bir yerinde bulundu. * Bu çevirinin yapıldığı tarih İ.Ö. 150 İ.Ö.68 arasındadır. * Bu çeviride tüm E.A. nın kitapları (Ester hariç) bulunuyor. * Bu çevirilerin önemi büyüktür. Çünkü bu yazmalar Eski Antlaşma nın esinlemesinin bitmesinden sadece üç yüz yıl sonra yapılmıştır. 9. Eski Antlaşma, Yeni Antlaşma dan farklıdır: A. Yeni Antlaşma yı ayet ayet inceleyip açıklamak mümkün ama E.A. nın çoğu hikayelerden oluştuğu için aynı çalışmayı yapmak kolay değildir. B. Yahudiler (İsrailliler) resim yapmayı sever. * Bizler bu resimlere farklı açıdan bakarak bir sonuç çıkarabiliriz. Böylece bir izlenim sahibi olabiliriz. * İsa öğrettiği zaman böyle öğretti; sözleriyle resim yaptı. Ayrıntılara çok önem vermedi. Bir izlenim bırakmaya çalıştı. * İsa nın benzetmeleri şöyleydi. Parça parça veriyordu, sonuç olarak bir resim oluşturuyordu. C. Yeni Ant. daki bazı öğretiler/doktrinler tam olarak aynı şekilde Eski Antlaşma da bulunmuyor; onun yerine resim çiziliyor; bu resme farklı açılardan baktıkça resmi daha iyi anlıyor ve görüyorsun. (perspektif) * Yap-Boz örneği:her parçanın farklı rengi var ve resmi farklı şekilde açığa vuruyor. D. Sonuçta Tanrı Kendisi ni gizlemek istemiyor; Eski Antlaşma da Kendisi ni göstermeye, açıklamaya çalışıyor. * Aslında Eski Antlaşma nın hikayelerini anlamak zor değildir; herkes anlayabilir, hatta çocuklar bile... ama önemli olan bu hikayeleri ve şiirleri doğru şekilde yorumlamak ve Tanrı hakkında neler öğrettiğini anlamaktır. 3

13 10. Eski Antlaşma tarihinin biçimi: A. Seçici: Tüm tarihçiler seçicidir. Bazı şeyleri dahil edecek ve bazlarını dahil etmeyecek. * 1-2.Samuel ve 1-2.Krallar, 1-2.Tarihler kitaplarıyla karşılaştırıldığında bu gerçek bellidir. 2.Sam ve 1.Krallar 1-2. bölümlerinde Kral Davut un Bat-Şeva ile işlediği günahı ve krallığın Süleyman a geçmesinde Bat-Şeva nın rolü ile ilgili uzun bir parça var ama 1.Tarihler kitaplarında bu kadının ismi sadece soyağacında bulunuyor. (1.Tar.3:5) * Tarihçi, bütün olaylar ve siyasetle ilgilenmiyor; sadece halkın Tanrı sıyla olan ilişkisini etkileyen belirli savaşlar ve siyasi olaylarla ilgileniyor. * Eski Antlaşma daki Tarih Kitapları nı doğru şekilde yorumlama anahtarlarından birisi her bir kitabın yazarının amacını bulmaktır. Yazarın amacını öğrendikten sonra belirli olaylar ve konuları seçmesinin nedenini anlıyoruz ve kitabın mesajını daha iyi kavrayabiliyoruz. B. Vurgu: Kutsal Kitap ın yazarları için Tanrı nın tüm eylemleri ve İsrail e karşı yapılanların hepsi aynı önemi taşımıyor. Bazıları diğerlerinden daha çok vurgulanıyor. * Örneğin: Eriha (Yeşu 6) ve Ay (Yeşu 7) şehirlerinin yenilmeleri diğer Kenan daki şehirlerin yenilmelerinden daha çok vurgulanıyor. Çünkü İsrail halkı için bu mücadeleler birer örnek teşkil etmektedir ve Tanrı onlara doğru savaş tekniğini öğretmek istedi. C. Sıra: Genel olarak Eski Antlaşma daki Tarih, tarih sırasına göre gidiyor ama bazen tema veya konu zamandan daha önemli oluyor ve olayların sırası değişiyor. * Örneğin:1.Sam.16:14-23 de Davut gençken Saul un sarayında harp çalıyor ve kralı rahatlatıyor. Fakat sonraki bölümde Davut Golyat ı öldürdüğünde bir daha ortaya çıkıyor ve Saul a getirildiğinde kral Davut u tanımıyormuş gibi davranıyor (17:58). Davut, daha önce Saul un sarayında hizmet ediyor olmasına rağmen neden Saul onu tanımamıştı? * Açıklama: Bu bölümler tarih sırasına önem vermiyor. Belki İsrail in genç yetenekli ilahi yazan ve cesur savaşçı olan Davut u tanıtmak amacıyla yazıyor. D. Uygulama: Eski Antlaşma yı yazanlar bugünkü tarihçiler gibi değildi ve sadece tarihin gerçeklerini aramıyordu. Bu adamlar Tanrı nın Kendi sözlerini yazanlardı ve Tanrı nın Kendi kutsal eylemlerinin Kendi yorumlamasını ve açıklamasını ileten araçlardı. * Kutsal Kitap taki Tarih; edebiyat, tarih ve teoloji içeren güzel bir bileşimdir. 11. E.A. edebiyat açısından: A. Eski Antlaşma da 2 tarz vardır: Düzyazı & Şiir * İbranice şiirlerde paralel sistem kullanılıyor. Tekrarlama veya karşıtlık ile oluşturuluyor. * E.A. nın çoğu düzyazı olarak yazılmıştır. B. Bölümlerin, ayetlerin numaraları ve noktalamalar bu bölümler yazıldıktan yıllarca sonra insanlar tarafından oluşturuldu. 12. Bu kurstaki çizelgeler ile E.A. nın tarihine kuş bakışı bakılıyor. E.A. Çizelgeleri: A-1 ; A-2 ; B-1 ; B-2 4

14 3. DERS Yaratılış kitabı: Giriş 1. Genel Bilgi A. Yaratılış kitabının ismi Başlangıçta anlamına gelen İbranice Bereshith sözcüğünden gelmiştir. (1:1) * Yaratılış kitabının anahtar kelimesi: Başlangıçlar B. Yazar: Musa (M.Çıkış 17:14; Lev.1:1-2;Ç.Say.33:2;Yeşu 1:7;Yasa.Tekrarı 1:1 1.Kr. 2:3; Mal. 4:4 ve Yeni Ant. da: Mark.8:4; Luk.16:29; Yuh.7:19; Rom.10:19) C. Ne zaman yazıldı? 1. İsrail halkı Mısır dan çıktıktan sonra vaadedilmiş toprağa girmek üzere iken Musa dünyanın ve halkının tarihini anlatıyor. 2. Bu halkın, Tanrı hakkında biraz bilgisi vardı ama yazılı bir kitapları yoktu. 3. Sadece anmaya değer çok deneyimleri vardı; Tanrı nın gücünü gördüler ama Tanrı nın kim olduğunu, kendilerinin kim olduklarını, nereden geldiklerini ve neden Mısır dan çıkarıldıklarını bilmeleri gerekiyordu. D. Bu kitap bir rehberdir: Onların geçmişini ve çağrılarını anlatıyor. Bizim için bir rehberdir! E. Anahtar ayetleri: 3:13-15 RAB Tanrı kadına, "Nedir bu yaptığın?" diye sordu. Kadın, "Yılan beni aldattı, o yüzden yedim" diye karşılık verdi. Bunun üzerine RAB Tanrı yılana, "Bu yaptığından ötürü Bütün evcil ve yabanıl hayvanların en lanetlisi sen olacaksın" dedi, Karnın üzerinde sürünecek, yaşamın boyunca toprak yiyeceksin. Seninle kadını, onun soyuyla senin soyunu birbirinize düşman edeceğim. Onun soyu senin başını ezecek, sen onun topuğuna saldıracaksın." (NOT: Bu ayetler Şeytan ı yenecek olan İsa Mesih ten bahsediyor) 12:3 Seni kutsayanları kutsayacağım. Seni lanetleyeni lanetleyeceğim. Yeryüzündeki halkların hepsi Senin aracılığınla kutsanacak." F. Anahtar bölümü:15 Tanrı nın İbrahim le olan Antlaşması (12:1-3 te verildi ve 15 te tasdik edildi.) G. Yaratılış kitabı Yeni Antlaşma da 260 defa ve 21 kitapta söz ediliyor. H. Yaratılış kitabının amacı: 1.) Tanrı İsrail halkı ile ama daha önce tüm dünya ile tanıştırılıyor. 2.) Kutsal Kitap taki önemli konuları tanımlıyor. 3.) Tanrı nın bir adam seçerek bir ulus yapma aracılığıyla insanı kurtarma planının başlangıcını açıklıyor. I. Yaratılış kitabının karakterleri ve olayları: 1. Yaratılış kitabındaki en önemli insan İbrahim (Unutma: Yaratılış kitabındaki en önemli karakter Tanrı) 2. Bu kitabın en önemli olayı İbrahim le olan antlaşmadır. J. Yaratılış kitabının yapısı: 1. Düzyazı tarzında yazıldı ve olaylar bir dizi hikâye gibi anlatılıyor. 2. Bizim çalışmamız 2 kısım ile ilgilenecek. Dünya Genel Tarihi: 4 Önemli Olay (Yaklaşık 2000 yıl) 1.Kısım 1. Yaratılış (Günahsız cennet) [1.-2. Böl.] Düşüş (Günahın gelişi) [3.-5. Böl.] Bölümler 3. Tufan (Günah çok ciddidir) [6.-9. Böl.] 4. Babil Kulesi (Günah çok derindir) [ Böl.] Aile Dönemi: 4 Önemli Kişi (Yaklaşık 300 yıl) 2.Kısım 1. İbrahim [ Böl.] İshak [ Böl.] Bölümler 3. Yakup [ Böl.] 4. Yusuf [ Böl.] 1

15 2. Eski Antlaşma Çizelgesi A-2 3. Yaratılış kitabının haritası Harran Şekem: İbrahim in yerleştiği yer Aden Bahçesi?? Ur Kenti 4. Yaratılış kitabının önemi = A. Yaratılış kitabında her şeyin başlangıcı ve Kutsal Kitap taki önemli konuların başlangıçları bulunuyor: Yaratılış, İnsan, İblis, Günah, Toplum, Kurban, Yargıç, Evlilik, Aile, İman, İsrail, Lütuf, Kurtuluş * Yaratılış kitabında başlamayan tek şey Tanrı dır. * Bütün önemli doktrinler ve öğretiler Yaratılış kitabında başlıyor. B. Tanrı nın Sözü nden bir şey anlamak istiyorsanız, ilk bahsedildiği yere, ilk ayete bakın. Çünkü konu orada tanıtılıyor. * Yuhanna 8:44 [İsa şöyle dedi] Siz babanız İblis'tensiniz ve babanızın arzularını yerine getirmek istiyorsunuz. O başlangıçtan beri katildi. Gerçeğe bağlı kalmadı. Çünkü onda gerçek yoktur. Yalan söylemesi doğaldır. Çünkü o yalancıdır ve yalanın babasıdır. C. Bu kitap için daha çok vakit ayırmak gerekiyor. Çünkü konuşacağımız şeylerin çoğu bu kitapta başlıyor. D. Yaratılış tan 60 parça Yeni Antlaşma nın 17 farklı kitabına aktarılmıştır. E. Önemli Not: Bazen Yaratılış kitabında bulunmayan konular hakkında bilmek istiyoruz ama yok. Çünkü Tanrı nın amacına göre bu konular önemli değildir! 5. Yaratılış kitabı ile Vahiy kitabının bir karşılaştırmasını yapalım: Yaratılış kitabı 1. Tanrı nın hükümdarlığı apaçık. Tanrı tam egemen bir şekilde hareket ediyor. Tanrı tam istediğini yapıyor; hiç kimse karışmıyor; tam kontrolü var 2. Her şeyin nasıl başladığını gösteriyor. 3. Tanrı insanlık tarihini başlatıyor. 4. İnsan günaha düşüyor. 5. Şeytan bahçede tanıtılıyor. 6. İnsan cennetten atılıyor. 7. Ölüm başlıyor 8. Gök ve yeryüzü yaratıldı. (1:1) Vahiy kitabı 1. Tanrı nın hükümdarlığı apaçık. Tanrı tam egemen şekilde hareket ediyor. Tanrı tam istediğini yapıyor; hiç kimse karışmıyor; tam kontrolü var 2. Her şeyin nasıl biteceğini gösteriyor. 3. Tanrı insanlık tarihini bitiriyor 4. İnsanın kurtuluşu tamamlanıyor. 5. Şeytan ateş gölüne atılıyor. 6. Cennet insana açıldı. 7. Ölüm bitiyor. 8. Yeni bir gök ve yeryüzü yaratıldı. 21:1 2

16 6. İsa Mesih in soyağacı A. Eski Antlaşma daki soy ağaçlarının önemi şudur: Tanrı, Yar. 3:15 teki vaadini unutmuyor ve söz ettiği kadının soyunu devam ettiriyor ve kurtuluş getirecek! B. Luka 3 teki soyağacı Adem den ve Matta 1 deki soyağacı İbrahim dan başlayarak İsa Mesih in soyunu gösteriyor. Adem Habil Kayin Şit Nuh Sam Ham Yafet Nahor Terah İbrahim İshak İsmail Yakup Esav Ruben Şimon Levi Yahuda Yusuf Benyamin Naftali 14 kuşak İssakar Zevulun Aşer Dan Gad Davut 14 kuşak BABİL SÜRGÜNÜ İsa Mesih Tanrı eski zamanlarda peygamberler aracılığıyla birçok kez ve çeşitli yollardan atalarımıza seslendi. Bu son çağda da her şeyin mirasçısı olarak belirlediği ve aracılığıyla evreni yarattığı kendi Oğluyla bize seslenmiştir. Oğul, Tanrı'nın yüceliğinin parıltısı ve O'nun varlığının öz görünümüdür. İbraniler 1:1-3 Görünmez Tanrı'nın görüntüsü, bütün yaradılışın ilk doğanı O'dur. Nitekim gökte ve yeryüzünde, görünen ve görünmeyen şeyler, tahtlar, egemenlikler, yönetimler ve hükümranlıklar, her şey O'nda yaratıldı. Her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için yaratılmıştır. Her şeyden önce var olan O'dur ve her şey varlığını O'nda sürdürmektedir. Bedenin, yani inanlılar topluluğunun başı O'dur. Her şeyde ilk yeri alsın diye başlangıç olan ve ölüler arasından ilk doğan O'dur. Çünkü Tanrı, doluluğunun tümünün O'nda bulunmasını uygun gördü. O'nun çarmıhta akıtılan kanı aracılığıyla esenliği sağlamış olarak yerde ve gökte olan her şeyi O'nun aracılığıyla kendisiyle barıştırmaya razı oldu. Koloseliler 1: kuşak

17 4. DERS Yaratılış kitabı: Yaratılış ve Tanrı (Yar. 1. bölüm) 1. Tanrı, Eski Antlaşma da Kendisi ni tanıtıyor, açıklıyor. A. Tanrı Kendisi ni insana tanıtmazsa, insan O nu anlayamaz ve tanıyamaz. Tanıyamaz çünkü insan Tanrı karşısında ölüdür. * Rom. 3:10-12 Yazılmış olduğu gibi: "Doğru kimse yok, bir kişi bile yoktur. Anlayan kimse yok, Tanrı'yı arayan yok. Hepsi yoldan saptı, Tümü yararsız oldu. İyilik eden yok, tek kişi bile." * 2.Kor. 4:4-6 Tanrı'nın görünümü olan Mesih'in yüceliğiyle ilgili Müjde'nin ışığı imansızların üzerine doğmasın diye, bu çağın ilahı onların zihinlerini kör etmiştir. Biz kendimizi ilan etmiyoruz; ama Mesih İsa'yı Rab, kendimizi de İsa uğruna kullarınız ilan ediyoruz. Çünkü, Işık karanlıktan parlayacak diyen Tanrı, İsa Mesih'in yüzünde parlayan kendi yüceliğini tanımamızdan doğan ışığı bize vermek için yüreklerimizi aydınlattı. B. Bilim adamlarına göre insan, kendi duygularını ve aklını kullanarak her şeyi bilebilir. * AMA günah işledik ve artık günahkâr olarak doğuyoruz. * Doğal haliyle insan Tanrı karşısında ölü ve O nun hakkındaki tahminlerimiz ve hayallerimiz yanlış ve Tanrı nın Sözleri ne başvurmadan aklımızda bir tanrı oluşturmaya çalışırsak putperestliğe bulaşmış oluruz. C. Tanrı hakkındaki düşüncelerin hayatındaki en önemli şeydir. * Bu kavrayışlar yanlış ise hayatın yanlış gider. * Senin Tanrı nın sıfatları hakkındaki düşüncelerinin Tanrı nın gerçek karakterine uyması son derece önemlidir. * Rom. 1:21-23 Haksızlıkla gerçeğe engel olan insanların bütün tanrısızlığına ve haksızlığına karşı Tanrı'nın gazabı gökten açıkça gösterilmektedir. Çünkü Tanrı'ya ilişkin bilinen ne varsa, gözlerinin önündedir; Tanrı hepsini gözlerinin önüne sermiştir. Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri -sonsuz gücü ve Tanrılığı- dünya yaratılalı beri O'nun yaptıklarıyla anlaşılmakta, açıkça görülmektedir. Bu nedenle özürleri yoktur. Tanrı'yı bildikleri halde O nu Tanrı olarak yüceltmediler, O na şükretmediler. Tersine, düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini karanlık bürüdü. Akıllı olduklarını ileri sürerken akılsız olup çıktılar. Ölümsüz Tanrı'nın yüceliği yerine ölümlü insana, kuşlara, dört ayaklılara ve sürüngenlere benzeyen putları yeğlediler. D. Tanrı bize Kendisi hakkında bilgi veriyor çünkü bizim O nu tanımamızı istiyor. Onu doğru şekilde tanırsak, O na doğru şekilde yaklaşırız, itaat ederiz ve inanırız. * Yeremya 9:23-24 RAB şöyle diyor: Bilge kişi bilgeliğiyle, Güçlü kişi gücüyle, Zengin kişi zenginliğiyle övünmesin. Dünyada iyilik yapanın, Adaleti, doğruluğu sağlayanın Ben RAB olduğumu anlamakla ve beni tanımakla övünsün övünen. E. Tanrı kimdir? * Tanrı ne kadar büyük? * Neler yapabiliyor? * O nun başlangıcı var mı? 1 * Nereden geliyor? * Neye ihtiyacı var? * Ne istiyor, ne istemiyor? 2. Bu soruları doğru cevaplayabilmek için nereye bakmalıyız? A. İçimize mi? Hayallerimize mi? Hayır. B. Tanrı yı doğru tanımak, O nu doğru kavramak ve O na doğru yaklaşmak istiyorsak, O nun bize verdiği sözlerine bakmalıyız. C. Büyük ihtimalle aklındaki öğretiş hatalarının ve hayatındaki günah problemlerinin kaynağı senin Tanrı hakkındaki düşüncelerinin eksik, yetersiz ve az olmasındandır. 3. Tanrı yı kavramak. * Her şeyden önce bir şey bilmeliyiz: A. Bir şey öğrenirken bilmediğimiz şeylere ulaşmak için zaten bildiğimiz şeyleri bir köprü olarak kullanırız. B. Fakat Tanrı bizim bilgimizin sınırını aşıyor ve bildiğimizden çok üstün ve büyüktür. * Bu yüzden aslında bizim için Tanrı anlaşılmaz, akıl almazdır.

18 C. Gerçekten Tanrı nın varlığını ve özünü kavrayabilir miyiz? Hayır. Fakat Tanrı nın Kendisi hakkında açıkladığına saygılı bir akıl ve alçakgönüllü bir yürekle yaklaşırsak O nun hakkında bilmemiz gerekenleri anlayabiliriz ve bu açıklanmış bilgiye Tanrı nın Nitelikleri diyoruz. 4. Eski Antlaşma nın ilk ayetlerinde inancımızın temelleri bulunuyor. A. Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı. (Yar.1:1) 1. Bir başlangıç vardı. 3. Bu Tanrı her zaman vardı. 2. Bir Tanrı vardır. 4. Bu Tanrı her şeyi yarattı. B. Bu ilk ayetlerde Kendi varlığını ispat etmek için bir şey söylemiyor! * Çünkü Tanrı ya göre O na ilişkin bilinen ne varsa, gözlerinin önündedir; Tanrı hepsini gözlerinin önüne sermiştir. Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri -sonsuz gücü ve Tanrılığı- dünya yaratılalı beri O'nun yaptıklarıyla anlaşılmakta, açıkça görülmektedir. Bu nedenle özürleri yoktur. Rom. 1:20 * Mezmur 14:1 Akılsız içinden, Tanrı yok! der. 5. Kutsal Kitap ın açıkladığı Tanrı düşündüğümüz veya tahmin ettiğimiz Tanrı olmayabilir. Tanrı nın niteliklerine bakalım. A. Tanrı Her Şeye Gücü Yeten ve mutlak egemen Tanrı dır. 1. Tanrı evreni yoktan var etti. * İbraniler 11:3 İman sayesinde anlıyoruz ki, evren Tanrı'nın buyruğuyla yaratıldı. Şöyle ki, görünen şeyler görünmeyenlerden oluştu. * Yeremya 32:17 Ey Egemen RAB! Büyük gücünle, kudretinle yeri göğü yarattın. Yapamayacağın hiçbir şey yok. 2. Tanrı nın sözü yaratır. Tanrı emir verdikten sonra her şey oluştu. * Mezmur 33:6 Gökler RAB bin sözüyle, Gök cisimleri ağzından çıkan solukla yaratıldı. * Mezmur 33:9 Çünkü O söyleyince, her şey var oldu; O buyurunca, her şey belirdi. 3. Tanrı nın gücü sınırsızdır. * Evrende 100 milyar galaksi, her birinde 100 milyar yıldız var! * Yaratıldıktan sonra hiç bir düzeltme yoktu. İlk deneme doğruydu; hata yoktu. 4. Bütün yaratılış tamamen Tanrı ya bağlıdır. * Her şeyin varlığı, her şeyin var olması O na, O nun gücüne ve isteğine bağlıdır. * 2.Tarihler 20:6 Ey atalarımızın Tanrısı RAB, sen göklerde oturan Tanrı değil misin? dedi, Ulusların bütün krallıklarını yöneten sensin. Güç, kudret senin elinde. Kimse sana karşı duramaz. 5. Evrenin Hükümdarı O dur. * Yeremya 10:6 Senin gibisi yok, ya RAB, Sen büyüksün, Adın da büyüktür gücün sayesinde. * Daniel 4:32 Yüce Olan insan krallıkları üzerinde egemenlik sürüyor... * Elçilerin İşleri 17:24-27 Dünyayı ve içindekilerin tümünü yaratan, yerin ve göğün Rabbi olan Tanrı, elle yapılmış tapınaklarda oturmaz. Herkese yaşam, soluk ve her şeyi veren kendisi olduğuna göre, bir şeye gereksinmesi varmış gibi O'na insan eliyle hizmet edilmez. Tanrı, bütün ulusları tek insandan türetti ve onları yeryüzünün dört bucağına yerleştirdi. Ulusların sürelerini ve yerleşecekleri bölgelerin sınırlarını önceden saptadı. Bunu, kendisini arasınlar ve el yordamıyla da olsa bulabilsinler diye yaptı. 6. Tanrı her şeyi kontrol altında tutuyor ve en yüce olan varlık O dur. * Mez. 83:19: Senin adın RAB'dir, anlasınlar yalnız senin yeryüzüne egemen en yüce Tanrı olduğunu. * Daniel 4:35 Dünyada yaşayanlar bir hiç sayılır. O gökteki güçlere de dünyada yaşayanlara da dilediğini yapar. O'nun elini durduracak, O'na, Ne yapıyorsun? diyecek kimse yoktur. B. Tanrı Sonsuzdur. 1. Tanrı hariç gördüğümüz herşeyin, görmediğimiz fakat var olan herşeyin başlangıcı vardır. 2. Başlangıçtan önce Tanrı vardı. Geçmişte vardı, bugün var ve sonsuza dek O var olacak. * Mezmur 90:2 Dağlar var olmadan, Daha evreni ve dünyayı yaratmadan, Öncesizlikten sonsuzluğa dek Tanrı sensin. C. Tanrı sadık, güvenilir ve değişmezdir. 1. Tanrı her zaman vardı. Başlangıcı olmayan, yaratılmamış, her zaman yaşayan, her zaman aynı, hiç değişmeyen ve değişmeyecek Olan dır. 2

19 * Yasa nın Tekrarı 7:9 Tanrınız RAB'bin Tanrı olduğunu bilin. O güvenilir Tanrı'dır. Kendisini sevenlerin, buyruklarına uyanların bininci kuşağına kadar antlaşmasına bağlı kalır. * Mısır dan Çıkış 34:6 Musa'nın önünden geçerek, Ben RAB'bim dedi, RAB, acıyan, lütfeden, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin ve sadık Tanrı. * Mezmur 30:11 Ama RAB'bin planları sonsuza dek sürer, Yüreğindeki tasarılar kuşaklar boyunca değişmez. * Malaki 3:6 Ben RAB'bim, değişmem. Siz bunun için yok olmadınız, ey Yakup soyu! * Yakup1:17 Her nimet, her mükemmel armağan yukarıdan, kendisinde değişkenlik ya da döneklik gölgesi olmayan Işıklar Babası'ndan gelir. D. Tanrı Bağımsız; Kendi Kendine var Olan ve Kendi Kendine yeten. 1. Tanrı Kendi yarattıklarının dışındadır; Kendi yarattıklarından ayrıdır. 2. Tanrı her şeyden önce vardı ve O nun varlığını sürdürmek için hiç bir ihtiyacı yoktur. 3. Tanrı nın yaşaması için ne toprak, ne hava, ne yiyecek ne su, ne güneş ne ışık gerekir. * Hiç yorulmaz ve başka bir enerji kaynağına ihtiyacı yok. 4. Tanrı nın hiç kimseye ihtiyacı yoktur. * Yeşaya 40:28 Bilmiyor musun, duymadın mı? Ebedi Tanrı, RAB, bütün dünyayı yaratan, Ne yorulur ne de zayıflar, Onun bilgisi kavranamaz. * Yuhanna 5:26 Çünkü Baba, kendisinde yaşam olduğu gibi, Oğul'a da kendisinde yaşam olma özelliğini verdi. * Romalılar 11:33-34 Tanrı'nın zenginliği ne büyük, bilgeliği ve bilgisi ne derindir! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları ne denli anlaşılmazdır! Rab'bin düşüncesini kim bilebildi? Ya da kim O'nun öğütçüsü olabildi? 5. Bedenimize bakalım. Yemeksiz, susuz ne kadar dayanabiliriz? Oksijensiz yaşayamayız. * Kaç gün uykusuz ayakta kalabiliriz? Bu konularda tamamen sınırlıyız. * Fakat Tanrı nın hiç bir şeye ihtiyacı yoktur. * Elç.İş.17:25 Herkese yaşam, soluk ve her şeyi veren kendisi olduğuna göre, bir şeye gereksinmesi varmış gibi O'na insan eliyle hizmet edilmez. E. Tanrı tektir; fakat O nun Tanrısal özyapının birliğinde; aynı özü, gücü ve sonsuzluğu paylaşan üç kişi bulunmaktadır. 1. Kutsal Kitap ta Tanrı yı ifade etmek için en çok kullanılan sözcük, güçlü / kuvvetli Olan anlamına gelen İbranice Elohim kelimesidir. 2. Yaratılış 1:1 de bu İbranice kelime kullanılıyor ve Elohim çoğul bir ifadedir. 3. Kutsal Yazıları nı incelerken göreceğiz ki Tanrı nın varlığında üç kişilik vardır. * Örneğin: 1.Petrus 1:2 İsa Mesih'in sözünü dinlemeniz ve O'nun kanının üzerinize serpilmesi için, Baba Tanrı'nın öngörüsü uyarınca Ruh tarafından kutsal kılınarak seçildiniz. 4. Tanrı ebediyen tek Tanrıdır. Başka biri yok. * Yasa nın Tekrarı 6:4 Dinle, ey İsrail! Tanrımız RAB tek RAB'dir. Ama Yaratılış 1:26 şöyle diyor. Tanrı, "İnsanı kendi suretimizde, kendimize benzer yaratalım" dedi. 5. Matta 28:19 da Onlar ın adları veriliyor: Tanrı Baba, Tanrı Oğul, Tanrı Kutsal Ruh * Üçlü birliğe kanıt çok ayet var. (Rom 8:26,34; 2.Kor 13:13; Efes.1:17; 2:13,18; İbr.9:14; Yuh.1:1-3) 6. Kutsal Kitap ta Tanrı, Kendisi nden çoğul olarak bahsediyor. Matta 3:16-17 İsa vaftiz olur olmaz sudan çıktı. O anda gökler açıldı ve İsa, Tanrı'nın Ruhu'nun güvercin gibi inip üzerine konduğunu gördü. Göklerden gelen bir ses, Sevgili Oğlum budur, O'ndan hoşnudum dedi. Yaratılış.1:1-3 Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı. Yer boştu, yeryüzü şekilleri yoktu; engin karanlıklarla kaplıydı. Tanrı'nın Ruhu suların üzerinde dalgalanıyordu. Tanrı, Işık olsun diye buyurduve ışık oldu. Yuh.1:1-3 Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı'yla birlikteydi ve Söz Tanrı'ydı. Başlangıçta O, Tanrı'yla birlikteydi. Her şey O'nun aracılığıyla var oldu, var olan hiçbir şey O'nsuz olmadı. NOT: Bunu anlamayabiliriz; sadece inanmalıyız ve O na hayran kalıyoruz. F. Tanrı Ruh tur. 1. Maddi bir bedeni olmadığı için bu dünyaya bağlı değildir ve maddesel ihtiyaçları yoktur. * Yuhanna 4:24: Tanrı Ruh tur. 2. O sadece büyük bir güç değildir. 3

20 * Tanrı Ruhtur ve Onun bir çoğulluğu var (Üçlü Birlik). Onların hepsinin bir aklı, bir kişiliği, isteği ve hissileri vardır. * 1.Timoteos 1:17 Onur ve yücelik sonsuzlara dek bütün çağların Kralı, ölümsüz ve görünmez tek Tanrı'nın olsun! Amin. * 1.Tim. 6:15-16 Mübarek ve tek Hükümdar, kralların Kralı, rablerin Rabbi, ölümsüzlüğün tek sahibi, yaklaşılmaz ışıkta yaşayan, hiçbir insanın görmediği ve göremeyeceği Tanrı, Mesih'i belirlenen zamanda ortaya çıkaracaktır. Onur ve kudret sonsuza dek O'nun olsun! Amin. 3. Özet: tek Tanrı var; bu Tanrı nın üç kişiliği var; bu üç Kişi nin hepsi Tanrı dır ve eşittir. G. Tanrı Kişiseldir. 1. Tanrı ilişki istiyor ve insanla iletişim kuruyor. * Mısır dan Çıkış 29:44-46 Buluşma Çadırı'nı ve sunağı kutsal kılacak, Harun'la oğullarını bana kâhinlik etmeleri için görevlendireceğim. İsrailliler arasında yaşayacak, onların Tanrısı olacağım. Anlayacaklar ki, aralarında yaşamak için onları Mısır'dan çıkaran Tanrıları RAB benim. Tanrıları RAB benim. 2. Tanrı Adem ve Havva ile ilişki istedi ve tüm Kutsal Kitap ta hep tanınmak istiyor. O zaman benim RAB olduğumu anlayacaklar. Hez. 28:23 H. Tanrı Her Anda Her Yerde ve Her şeyi Biliyor. 1. Tanrı nerede? Her şey olmadan önce O neredeydi? O nu göremiyoruz ve O nun nerede olduğunu bilemiyoruz. Ancak bunu Kendisi bize açıklarsa anlayabiliriz. 2. Her şeyi biliyor ve hiç bir şey O nun önünde gizli değil. * İbran. 4:13 Tanrı'nın görmediği hiçbir yaratık yoktur. Kendisine hesap vereceğimiz Tanrı'nın gözü önünde her şey çıplak ve açıktır. 3. Kutsal Kitap ta bize öğrettiği gibi O her anda her yerdedir. * Fakat O her şeyin içinde de değil. O Yaratıcı dır ve yaratığı işlerden çok farklıdır. * Tanrı her şeyden üstündür ve yarattığı evrenden çok daha büyüktür. * Yer 23:23-24 Ben yalnızca yakındaki Tanrı mıyım? Uzaktaki Tanrı da değil miyim? diyor RAB, Kim gizli yere saklanır da Onu görmem? diyor RAB, Yeri göğü doldurmuyor muyum? diyor RAB. 4. Bazen aynı anda iki yerde olmak istiyoruz. Fakat biz olamıyoruz. * Çocuk gerçeği şöyle ifade etti: Tanrı o kadar büyük ki O hiç bir yere gitmek zorunda değil. 5. Sadece Tanrı ve tek Tanrı her anda her yerde olabiliyor. Başka hiç kimse olamaz. * Tanrı her yerde olduğu için biz ondan uzaklaşabilir miyiz? * Mezmur 139:7-12 Nereye gidebilirim senin Ruhundan, Nereye kaçabilirim huzurundan? Göklere çıksam, oradasın, Ölüler diyarına yatak sersem, yine oradasın. Seherin kanatlarını alıp uçsam, Denizin ötesine konsam, Orada bile elin yol gösterir bana, Sağ elin tutar beni. Desem ki: "Karanlık beni kaplasın, Çevremdeki aydınlık geceye dönsün." Karanlık bile karanlık sayılmaz senin için, Gece, gündüz gibi ışıldar, Karanlıkla aydınlık birdir senin için. I. Tanrı İyidir ve O nun yarattıkları iyidir. 1. Tanrı, her şeyi Kendi yüceliği ve insanın yaşamı için yarattı. 2. Tanrı yı yüceltmek ve bizi hoşnut etmek amacıyla yaratılan milyarca yıldız var! * Çeşitli renkleri, hayvanları, bulutların şekillerini ve denizleri yaratması gerekmezdi ama Tanrı öyle istedi. 3. Bu büyük güzel Aden Bahçesi nde Tanrı, sadece tek bir kural verdi! 4. Şeytan ın esas yalanı şudur: Tanrı iyi değil ve bazı iyi şeyleri sana vermek istemiyor. Şeytan bize tıpkı aynı şeyi söylüyor. 5. Aden Bahçesi nde insanın yüreği ilk defa Tanrı nın iyiliğinden şüphelenmeye başladı ve hala şüpheleniyor. 6. Aşağıdaki üç gerçekten emin olmalıyız: 1.) Tanrı iyidir 2.) O nun yolları doğrudur. 3.) En bilge olan O dur. 7. Bu Yaratılış kitabının 1. bölümü Tanrı nın iyiliğini açık bir şekilde gösteriyor. * Bu kitabı ilk dinleyenler için çok önemliydi. Çünkü İsrailliler günahla dolu bir dünyada yaşıyorlardı ve Tanrı nın kötü bir dünya yaratmadığını bilmeleri gerekiyordu. 4

21 J. Tanrı tamamen kutsal ve doğrudur; O nda hiç kötülük veya karanlık yoktur; ve bunları kabul etmez. 1. Tanrı asla kötülük yapmaz çünkü karakteri tamamen kutsal, yani pak ve doğrudur. * Levililer 11:45 Tanrınız olmak için sizi Mısır'dan çıkaran RAB benim. Kutsal olun, çünkü ben kutsalım. * 1.Yuhanna 1:5 Mesih'ten işittiğimiz ve şimdi size ilettiğimiz bildiri şudur: Tanrı ışıktır, O'nda hiç karanlık yoktur. 2. Tanrı kötülükten ve günahtan nefret edip bunları yapanları cezalandırıyor. * Mezmurlar 5:3-6 Sabah sesimi duyarsın, ya RAB, Her sabah sana duamı sunar, umutla beklerim. Çünkü sen kötülükten hoşlanan Tanrı değilsin, Kötülük senin yanında barınmaz. Böbürlenenler önünde duramaz, Bütün suç işleyenlerden nefret duyar, Yalan söyleyenleri yok edersin; Ya RAB, sen eli kanlılardan, Aldatıcılardan tiksinirsin. K. Tanrı, isteğinde, işlerinde ve buyruklarında en iyi, bilge ve adil Olandır. * Yar. 1:31 Tanrı yarattıklarına baktı ve her şeyin çok iyi olduğunu gördü. * Markos 10:18 İyi olan yalnız biri var, O da Tanrı'dır. * Yeşaya 30:18 Yine de RAB size lütfetmeyi özlemle bekliyor, Size merhamet göstermek için harekete geçiyor. Çünkü RAB adil Tanrı'dır. Ne mutlu O'nu özlemle bekleyenlere! L. Tanrı, en sevecen, en lütufkar, en merhametli, en sabırlı olan, iyilikte bol Olandır. * Mısır dan Çıkış 34:6 Ben RAB'bim dedi, RAB, acıyan, lütfeden, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin ve sadık Tanrı. * 1.Yuhanna 4:8 Sevmeyen kişi Tanrı'yı tanımaz. Çünkü Tanrı sevgidir. 6. Yaratılış ve Bilim A. Gün kavramı ile ilgili görüşler 1.) Gerçek Anlam Görüşü: Gerçek 24 saatlik bir zaman birimi anlamıyla okunması gerekiyor. Bu görüşe göre yeryüzü çok eski değildir (4,000 10,000 yıl arası) 2.) Gün-Çağ Görüşü: İbranice kelime olan Yom, çağ veya devir anlamına gelebilir. Bu görüşte ise bu yedi gün aslında uzun çağlardır ve evren milyonlarca yıl eskidir. 3.) Boşluk Görüş: yedi gün 24 saatlik zaman birimleridir ama bu günler arasında uzun boşluklar vardır. Bu görüşe göre de evren çok eski olabilir. 4.) Edebi Yapı Görüşü: Tanrı, bu gün kavramını sadece bir edebi yapı olarak evrenin yaratılış zamanını değil de Yaratıcı sını bize açıklayabilmek için kullandı. B. Yaratılış kitabının 1.ve 2. bölümlerinin amacı Tanrı nın tam olarak NASIL ve KAÇ GÜN ve NE KADAR ZAMAN içinde yarattığını değil, YARATAN ın KİM olduğunu ve her şeyi HİÇ bir şeyden yarattığını göstermek amacıyla yazıldı. 5

22 1. Örnek: Pencerenin mi, yoksa manzaranın güzelliğine mi hayran kalıyorsun? Yaratılışın değil, Tanrı nın güzelliğine hayran kalalım! 2. Her şeyi anlamaya çalışmaktansa Tanrı yı övelim, O na hayran kalalım! Romalılar 11:33-36 Tanrı'nın zenginliği ne büyük, bilgeliği ve bilgisi ne derindir! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları ne denli anlaşılmazdır! Rab'bin düşüncesini kim bilebildi? Ya da kim O'nun öğütçüsü olabildi? Kim Tanrı'ya bir şey verdi ki, Karşılığını O'ndan isteyebilsin? Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için var oldu. O'na sonsuza dek yücelik olsun! Amin. Vahiy 4:9-11 Yaratıklar tahtta oturanı, sonsuzluklar boyunca yaşayanı yüceltip ona saygı ve şükran sundukça, yirmi dört ihtiyar tahtta oturanın, sonsuzluklar boyunca yaşayanın önünde yere kapanarak O'na tapınıyorlar. Taçlarını tahtın önüne koyarak şöyle diyorlar: Rabbimiz ve Tanrımız! Yüceliği, saygıyı, gücü almaya layıksın. Çünkü her şeyi sen yarattın; Hepsi senin isteğinle yaratılıp var oldu. 7. Kutsal Kitap ın açıkladığı Tanrı, her şeye gücü yeten, Kendi yüceliği için her şeyi yaratan, her şeye hakim olan, her şeyi Kendi doğru isteğine göre Kendi yüceliği için yönlendiren ve sürdüren en kutsal ve adil olan Tanrı dır. Önemli: Eski Antlaşma yazılmasaydı Tanrı hakkında olan düşünceleriniz çok eksik olurdu! 8. Sonuç olarak Tanrı hakkındaki düşüncelerin Kutsal Kitap ın açıkladığı gibi doğru olunca, ne yapmak istiyorsun? Ne yapmaya mecbur kalıyorsun? Mezmur 95:1-7 1 Gelin, RAB'be sevinçle haykıralım, Bizi kurtaran kayaya sevinç çığlıkları atalım, 2 Şükranla huzuruna çıkalım, O'na sevinç ilahileri yükseltelim! 3 Çünkü RAB ulu Tanrı'dır, Bütün ilahların üstünde ulu kraldır. 4 Yerin derinlikleri O'nun elindedir, Dağların dorukları da O'nun. 5 Deniz O'nundur, çünkü O yarattı, Karaya da O'nun elleri biçim verdi. 6 Gelin, tapınalım, eğilelim, Bizi yaratan RAB'bin önünde diz çökelim. 7 Çünkü O Tanrımız'dır, Bizse O'nun otlağının halkı, Elinin altındaki koyunlarız. 6

23 5. DERS Yaratılış kitabı: Tanrı İnsanı Yarattı. (1. ve 2. bölümler) A. Giriş 1. Bizler, Tanrı nın son yaratma işi olduk ve Yaratılışın zirve noktası olduk. 2. Egemen hükümdar olan Tanrı Kendi yüceliği için bu evreni şaşırtıcı derecede güzel yarattı. 3. Aynı zamanda Tanrı bu dünyayı insanlar için yarattı. * Tanrı bize karşı beslediği sevgisinden dolayı bütün bunları yarattı. B. Her şeyi bizim için mükemmel bir şekilde hazırlandı. * Yeşaya 45:18 Çünkü gökleri yaratan RAB, Dünyayı yaratıp biçimlendiren, pekiştiren, üzerinde yaşanmasın diye değil, yaşansın diye biçimlendiren RAB -Tanrı O'dur- şöyle diyor: RAB benim, başkası yok. * İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için her şey mevcuttu. C. Tanrı Adem i yarattı. 1. Tanrı ilk insana erkek anlamına gelen Adem ismi verdi. 2. Fakat Tanrı insanın bedenini yarattıktan sonra bu insan hâlâ cansızdı. Yaşam yoktu. * İnsan bedeninin her parçası vardı, fakat daha ölüydü. * Ancak Tanrı insan bedenine yaşam soluğunu üfledikten sonra insan yaşayan bir varlık oldu ve Tanrı yı tanıyabilen, O nu sevebilen ve O na itaat edebilen bir varlık oluştu. * Sadece Tanrı insanlara yaşamı verebildi. * Bütün varlıklar Tanrı dan yaşam aldılar ve onlar başka varlıklara bu yaşamı veremezler. 3. Örneğin: Artık hayatımız elektriğe bağlıdır. Sadece bizim özel yaşamımızda değil, dükkanlar ve bütün sanayi elektriğe dayanıyor. Elektrik kesildiğinde bizim günlük yaşamımızda çok alışmış olduğumuz şeyler duruyor. Bu faydalı makineler elektriksiz ise bir işe yaramazlar. * Elektrik santrallerinin elektriği ürettiği gibi Tanrı da bütün yaşamın kaynağıdır. D. Adem ilk insandı ve dünyanın toprağından yaratılmış tek insandı. 1. Tanrı sadece bir insanı topraktan yarattı ve onun eşi bu insandan yaratıldı. * Sonra Tanrı insanlara çocuklar yapsınlar ve bütün dünyayı doldursunlar diye buyruk verdi. 2. Adem bütün milletlerin atasıdır. * Adem senin, benim atamdır, bütün insanların atasıdır. E. Tanrı insanları Kendine benzer yarattı. * Yaratılış 1:26 Tanrı, "İnsanı kendi suretimizde, kendimize benzer yaratalım" dedi, "Denizdeki balıklara, gökteki kuşlara, evcil hayvanlara, sürüngenlere, yeryüzünün tümüne egemen olsun." 1. İnsan, diğer yaratılmış olanlardan farklı ve ayrıdır. (1:26-31) * Çevreciler yanlış düşünüyor çünkü diğer hayvanlar bizim gibi değildir. 2. Tanrı nın yaratışının zirve noktası insandır. * Tanrı diğer yaratılışı, Kendi sözüyle yarattı ama insanı Kendisi şekillendirdi, elleriyle oluşturdu (çömlekçi gibi) ve burnuna yaşam soluğunu üfledi. (2:7) 3. Tanrı Kendi yaratılışı tarafından tanınmak istiyor. * Tanrı, insan ile iletişim kuruyor ve bir ilişki sürdürmek istiyor. * Ayrıca Tanrı insana yetki veriyor ve insanın tüm yaratılışa hükmetmesini istiyor. * Bu görevi yapabilmek için insan Tanrı nın suretinde yaratıldı. F. Tanrı nın suretinde ne anlamına geliyor? 1. Genel Bilgi A. Tanrı bizim maddi bedenimizi kastetmiyor. Çünkü Tanrı Ruh tur. * Bundan dolayı insan Tanrı yı heykel biçiminde yapmakta yanılıyor. * Tanrı insanın görünmeyen tabiatını kastediyor. * Kutsal Kitap ta bu görünmeyen insan tabiatına can ve insan ruhu deniyor. * İnsanın görünen bedeni, bu görünmeyen can ve ruh için bir konuta benzer yaratıldı. B. İnsanın ruhu ve Tanrı tarafından verilen sonsuz yaşamı düşünme yeteneği var. * İçimizde bizden farklı ve daha kutsal bir Varlığın var olduğunu biliyoruz ve bu yüzden dinler oluşturmaya çalışıyoruz. 1

24 * Sadece insanın Yaratan ıyla ilişkisi olma yeteneği var ve O na ihtiyaç duyuyor. C. Önemli Soru: Neden Tanrı ya benzeyen bir şekilde yaratıldık? Tanrı nın hayvanlarla özel bir ilişkisi yok ama; a.) bizim ile ilişki kurabilmek için b.) ve sınırlı bir şekilde O nun niteliklerini ve yüceliğini yansıtabilmek için Kendi suretinde bizi yarattı. D. Tanrı ile ilişki kurabilmek ve O nun niteliklerini yansıtabilmek için Tanrı ile ne gibi özel benzerliklerimiz var? 2. İnsan özel bir akıl ve zihinle yaratıldı. A. Tanrı nın aklı olduğu için insanlara da bir akıl vermek istedi ve böylece O nun farkına varabilirler ve O nunla bir ilişkiye girebilirler. B. Tanrı insanlarla konuşmak istedi ve insan da O nunla konuşabilsin diye yaratıldı. C. İnsan bu dünyada büyük görevler için hazır olacaktı. D. Tabi ki Tanrı hayvanlara da bir akıl verdi. Fakat bir hayvanın aklı ile bir insanın aklını kıyaslayamayız. Çok farklıdır. * Bazı hayvanlar güzel bir dost olabilirler. Fakat bir hayvan bizimle konuşamaz, bizim düşüncelerimizi paylaşmaz, insan gibi ölçemez, karar veremez, yazılı olarak irtibat kurmaz. E. Sınırlı bir şekilde Tanrı gibi düşünebilmemiz ve karar verebilmemiz için bize akıl verildi. * Örneğin: Çocuklarımız bizim kadar bilmiyorlar ama akılları var ve onlara öğretebiliriz. F. Dünyanın en akıllı kişisi Tanrı ya oranla sadece küçücük bir çocuk gibi kalıyor. Fakat insanlar Tanrı akıl verdiği için O nun sözünü duyup görevlerini yapabilirler. G. Tanrı insanlarla güzel bir ilişki içinde olup O ndan hoşlansınlar diye. H. Adem çok akıllıydı ve Tanrı nın temsilcisi olarak yaratılışa hakim olmak için yaratıldı. * Evrim teorisi yanlıştır. Teknoloji gelişiyor ama insanın kavrama gücü gelişmiyor. * İnsan akılsızlık yüzünden günah işlemedi. 3. İnsan özel duygularla ve hislerle yaratıldı. A. Kutsal Kitap bize Tanrı nın duygularını gösteriyor. Mısır dan Çıkış 34:6 Ben RAB'bim dedi, RAB, acıyan, lütfeden, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin ve sadık Tanrı. * Bazen çok yumuşak, ince duygulu ve nazik davranıyor. * Ama bazen de Tanrı, haksızlıklar karşısında öfke duyuyor. B. Tanrı yı örnek alarak duyguların iyi olduğunu görebiliyoruz. * Tanrı üzülmeyi ve coşkuyu hissedebiliyor. * Tanrı da hisler var olduğu için bunları insana da vermek istedi. C. Örn: Çocuklarımızı seviyoruz ve onların da bize karşı sevgi beslemesini istiyorsunuz. Tanrı insanı seviyor ve O nu da sevsin diye duyguları yarattı. 4. Tanrı bize karar verme imkanını verdi. A. Tanrı nın aklından ve duygularından başka O nun bir iradesi de vardır. * Tanrı bir şeye karşı ya da bir şey için karar verebilir. * Bundan dolayı Tanrı insanları da aynı imkanla yaratmak istedi. B. Örn: Sabahleyin uyandıktan sonra ne giyinmek istediğimiz hakkında karar veriyoruz. Kahvaltıda ne yiyeceğimize ve işe gitmek için dolmuş ya da otobüs kullanmaya karar veririz. C. Tanrı insanları karar veremeyecek halde (daha önceki cansız şeyler gibi) yaratabilirdi. * Tanrı isteseydi insanları Kendi emirlerine uyan mahkum birer robot gibi yaratabilirdi. * Güneş, ay ve yıldızlar tam böyle yaratıldılar. Her gün, her ay ve her yıl tam aynı şeyleri yapmak zorundalar. Fakat Tanrı insanları böyle istemedi. Tanrı nın bir iradesi var. Tanrı, kendisinde olduğu gibi karar verme kabiliyetini insanlara da vermek istedi. D. Tanrı insanlara O nu sevme ve itaat etme kabiliyeti de verdi. * Tanrı nın insanı sevdiğini ve O nun güvenilir ve kudretli olduğunu bilebilir. * Örn: Çocuklar anne-babaların sevgisini ve onların doğru karar verdiklerini biliyorlarsa onlara daha kolay itaat ederler ve güvenirler. E. İnsanda sevme, sadık olma ve duygusal nitelikler var. İlişkiye ihtiyacımız var. * Biz başka insanlarla ve Tanrı ile iletişim kurabiliyoruz ve özel kişiliklerimiz var. F. İnsanın irâdesi var ve bununla ahlâksal bir karar verebiliyor. 2

25 * İnsan yaptığı yanlışları görmesi için vicdanı var. * Yaratılışta tek ahlâksal değerleri olan biziz. * Yeryüzünde sadece bizde ahlâksal sorumluluk vardır. * Örn: İnek, Tanrı nın yarattığı gibi davranacak; doğru veya yanlış kavramı yok. G. Sadece biz doğruyu ve yanlışı ayırt edebiliriz ve birini seçebiliriz. * Örn: Köpek cinsel ilişkide bulunmamaya karar vermez, veremez. Hayvan aç ise yemek çalar, her şeyi yapar; kendisine hâkim olamaz. Bazen Kendimi kontrol edemiyorum cümlesini duyuyoruz ve yazık ki bu kişi kendini hayvana benzetiyor. H. Önemli Not: Adem günaha düştükten sonra insan artık iradesi günahkâr oldu doğduğunda yüreği hep günaha meyillidir. Artık özgür iradesi yok ve hep kendini düşünen, bencil oluyor. 5. Sonuçta: Tanrı, insanın görünmeyen varlığını Tanrı ya benzer bir akıl, benzer bir irade ve benzer duygularla yarattı. * Tanrı nın planı şuydu: Tanrı ya güvenebilen, O nunla güzel bir ilişki kurabilen, O na itaat edebilen, O nun gücüne ve kudretine hayran kalabilen insanlar yaratmak. * Aynı zamanda sınırlı bir şekilde olsa bile Tanrı Kendi bazı niteliklerini yansıtabilmemiz için Kendi suretinde bizi yarattı. * Tanrı nın sınırsız gücü, bilgisi ve O nun değişmezliği ve bağımsızlığı Kendi yaratılışından Kendi farkını gösteriyor. * Ama bazı nitelikleri sınırlı bir şekilde yeniden doğmuş bir imanlı olarak yansıtabiliriz: Kutsallık, Sevgi, Bilgelik, Lütuf, Merhamet, İyilik, Sabır, Doğruluk, Adalet, Gerçeklik, Sadakat 6. Tanrı ya göre bu fark, bu benzeyiş çok önemlidir. A. Yar. 5:1 Tanrı insanı yarattığında onu kendine benzer kıldı. B. Yar. 9:6 "Kim insan kanı dökerse, Kendi kanı da insan tarafından dökülecektir. Çünkü Tanrı insanı kendi suretinde yarattı. C. Yakup 3:9 Dilimizle Rab'bi, Baba'yı överiz. Yine dilimizle Tanrı'ya benzer yaratılmış insana söveriz. 7. Önemli: Günaha düştükten sonra Tanrı nın bu niteliklerini yansıtabilme gücünü kaybettik ama imanlılar olarak İsa Mesih te bu güç bizde yeniden oluşuyor. Yeni ruhsal doğuş olduğunda Tanrı nın ahlaksal benzeyişine dönme süreci başlıyor. * Efes. 4:22-24 Önceki yaşayışınıza ait olup aldatıcı tutkularla yozlaşan eski yaradılışı üzerinizden sıyırıp atmayı, düşüncede ve ruhta yenilenmeyi, gerçek doğruluk ve kutsallıkta Tanrı'ya benzer yaratılan yeni yaradılışı giyinmeyi öğrendiniz. * Kol. 3:9 Birbirinize yalan söylemeyin. Çünkü eski yaradılışı kötü alışkanlıklarıyla birlikte üzerinizden çıkarıp attınız; eksiksiz bilgiye erişmek için Yaratıcısı'na benzer olmak üzere yenilenen yeni yaradılışı giyindiniz. G. İnsan dünyanın yöneticisi olarak atandı. * Yar.1:28-30 Onları kutsadı ve, "Verimli olun, çoğalın" dedi, "Yeryüzünü doldurun ve denetiminize alın denizdeki balıklara, gökteki kuşlara, yeryüzünde yaşayan bütün canlılara egemen olun. İşte yeryüzünde tohum veren her otu ve tohumu meyvesinde bulunan her meyve ağacını size veriyorum. Bunlar size yiyecek olacak. Yabanıl hayvanlara, gökteki kuşlara, sürüngenlere - soluk alıp veren bütün hayvanlara - yiyecek olarak yeşil otları veriyorum." Ve öyle oldu. 1. Tanrı insanlara dünyanın ve dünyada var olan her şeyin sorumluluğunu verdi. 2. Örn: Çok varlıklı, birçok dükkana sahip bir insan kendi oğlunu çok seviyor. Bir gün bütün varlığının idaresini ona veriyor. Fakat baba bunun büyük bir sorumluluk olduğunu biliyor ve oğluna bilmesi gerekenleri öğretiyor. Oğlu artık bu işi kendisi üstleneceği için baba da çok mutlu. Onunla oturmak ve kararlar hakkında konuşmak için hazır ve bütün ayrıntıları anlatmaya razıdır. 3. Tanrı ilk yarattığı insandan çok memnundu. * Tanrı, Kendi elçisi olan Adem e ne yapması gerektiğini anlattı. (iki ağaç) 4. Tanrı dünyanın sorumluğunu vermek istediği varlığa verdi çünkü Kendisi her şeyi yarattı. * Dünyayı meleklere vermedi. Dünyayı Şeytan a ve onu izleyen ruhsal varlıklara, cinlere vermedi. * Mezmurlar 24:1 RAB'bindir yeryüzü ve içindeki her şey, Dünya ve üzerinde yaşayanlar * 1.Tarihler 29:11 Ya RAB, büyüklük, güç, yücelik, Zafer ve görkem senindir. Gökte ve yerde olan her şey senindir. Egemenlik senindir, ya RAB! Sen her şeyden yücesin. * Mezmurlar 8:4-9 Soruyorum kendi kendime: "İnsan ne ki, onu göz önüne alasın, İnsan soyu ne ki, ona ilgi duyasın?" Nerdeyse bir tanrı yaptın onu, Başına şan şeref tacı koydun. Ellerinin eserlerine onu egemen kıldın, her şeyi ayaklarının altına serdin davarları, sığırları, yabanıl 3

26 hayvanları, gökteki kuşları, denizdeki balıkları, denizde kıpırdaşan bütün canlıları. Ya Rab Yahve, Ne yüce adın var yeryüzünün tümünde! H. Tanrı hangi işe başlarsa onu bitiriyor. * Yaratılış 2:1 Gök ve yer bütün öğeleriyle tamamlandı. 1. Biz fikirlerimizi ve amaçlarımızı değiştiriyoruz. Fakat Tanrı böyle değildir. * Tanrı planlarını ve kararlarını değiştirmez ve onlardan hiç vazgeçmez. Başladığı işi de bitirir. 2. Şeytan bile Tanrı yı durduramaz. Tanrı her şeyden daha üstündür. 3. Bu yüzden Tanrı ya güvenebiliriz. Bize bir söz verirse bu sözünden dönmez onu yerine getirir. * Mezmurlar 33:11 Ama RAB bin planları sonsuza dek sürer, Yüreğindeki tasarılar kuşaktan kuşağa geçer. İ. Şabat Günü Kutsallığı: * Yar. 2:2-3 Tanrı yapmakta olduğu işi yedinci gün bitirdi. O gün işi bırakıp dinlendi. Yedinci günü kutsadı. Onu kutsal bir gün olarak ayırdı. Çünkü Tanrı o gün yaptığı, yarattığı bütün işi bitirip dinlendi. 1. Tanrı yorgunluktan dinlenmedi çünkü yorgunluğu ve bitkinliği bilmiyor. * O nun dinlenmeye ve uykuya ihtiyaç duyan maddi bir bedeni yoktur. Tanrı Ruh tur. * Yeşaya 40:28 Bilmiyor musun, duymadın mı? Ebedi Tanrı, RAB, bütün dünyayı yaratan, ne yorulur ne de zayıflar, O nun bilgisi kavranamaz. 2. Tanrı yaratma işinden sonra dinlendi, çünkü yapacak bir iş kalmadı. Her şey mükemmeldi ve ekleyecek ya da düzeltecek hiç bir şey yoktu. 3. Şabat Günü, Musa nın Yasası nda değil, yaratılışta başladı ve kalıcı bir prensiptir. 4. Şabat Günü, insanın fiziksel ve ruhsal dinlenmesi için kuruldu. J. Emek Kutsallığı: İnsan keyif için değil çalışmak için bahçeye kondu. 1. 2:15 Aden bahçesine bakması, onu işlemesi için Adem'i oraya koydu. * Özdeyişler 14:23 Her emek kazanç getirir, Ama boş lakırdı yoksulluğa götürür. * Özdeyişler 19:15 Tembellik insanı uyuşukluğa iter, Haylaz kişi de aç kalır. * 2.Samuel 11:1-2 İlkbaharda, kralların savaşa gittiği dönemde, Davut kendi subaylarıyla birlikte Yoav'ı ve bütün İsrail ordusunu savaşa gönderdi. Onlar Ammonlular'ı yenilgiye uğratıp Rabba Kenti'ni kuşatırken, Davut Yeruşalim'de kalıyordu. Bir akşamüstü Davut yatağından kalktı, sarayın damına çıkıp gezinmeye başladı. Damdan yıkanan bir kadın gördü. Kadın çok güzeldi. 2. İnsanın iş yapması günahın dünyaya girmesinden kaynaklanmıyor. * Bu işlerin zor olması günahın cezasından geliyor. K. Evlilik Kutsallığı (2:18-25) 1. Dünyaya göre evlilik nedir? a. Evlilik sadece iki kişinin beraber yaşaması için bir test mi? Yani, anlaşamazlarsa ayrılabilirler mi? b. Bazı kişiler, evliliğin artık eski bir tören olduğunu düşünüyorlar ve onu istemiyorlar. c. Fakat Evlilik Tanrı nın bir kuruluşudur. 2. Tanrı, Adem e yardım edebilen bir eşin gerektiğine karar veriyor. * Yar.2:18 Sonra, "Ademin yalnız kalması iyi değil" dedi, "Ona uygun bir yardımcı yaratacağım." a. Tanrı, Adem in tek başına yaşamasını istemedi. b. Tanrı Adem i yarattı ve ona danışmadan neyin iyi olduğunu biliyordu. c. Tanrı Adem i çok seviyordu ve onun için en iyisini istedi. Bundan dolayı bir kadın yaratmaya karar verdi. d. Tanrı, ihtiyacımızı çok önceden biliyor ve sıkıntılara karşı durmak için en iyi yolu biliyor. e. Tanrı, Adem in karısını, Adem in yaratıldığı anda yaratmadı ve aynı şekilde de yaratmadı. * Havva yı tam zamanında ve Adem in ihtiyaçlarını karşılamak için gereken şekilde yarattı. 3. Adem için uygun bir yardımcı bulunmadı. * Yar.2:20 Adem bütün evcil ve yabanıl hayvanlara, gökteki kuşlara ad koydu. Ama kendisi için uygun bir yardımcı bulunmadı. a. İnsan hayvanlar gibi değil Tanrı nın benzeyişine göre yaratıldı. b. Adem in birisiyle konuşması gerekiyordu ve kendisi gibi kabiliyetleri olan birisiyle irtibat kurması gerekiyordu. Hiç bir hayvan Adem için bunu yapamadı. c. Yardımcı kelimesi kadının aşağı bir nitelikte olduğunu değil erkeğin eksikliğini belirtiyor ve kadın o eksikliği tamamlıyor. 4

27 4. Evlilik Tanrı nın bir kuruluşudur. * Yar. 2:23-24 Adem, "İşte, bu benim kemiklerimden alınmış kemik, etimden alınmış ettir" dedi, "Ona kadın denilecek, çünkü o adamdan alındı." Bu nedenle adam anasını babasını bırakıp karısına bağlanacak ve ikisi tek beden olacak. a. Tanrı adam için kadını yarattı. Onunla evlenecek, onunla yaşayacak ve ondan çocukları olacak. b. Evlilik, Adem ve Havva için Tanrı nın mükemmel planıydı. c. Havva, Adem için Tanrı nın armağanıydı ve onun bütün ihtiyaçlarını karşılayacaktı. * Tanrı ne düşünürse, ne yaparsa mükemmeldir. Onun işleri kesinlikle kötü olamaz. * Yakup 1:17 Her nimet, her mükemmel armağan yukarıdan, kendisinde değişkenlik ya da döneklik gölgesi olmayan Işıklar Babası ndan gelir. d. Tek beden oldular ve bu yüzden zina veya başka kadına dokunmak büyük bir günahtır. e. Evlilik kişinin önceliklerini değiştiriyor. Evlilikte yeni bir aile, yeni bir düzen kuruluyor. * Artık eşi ve çocukları, kendi anne babası ve kardeşlerinden daha önemlidir. Not: Kutsal Kitap ta evlenme yasağı yok ama Rab bazı kişilere evlenmemek için özel bir ruhsal armağan veriyor 1.Kor. 7:7 5. Evlilik, E.A. da RAB ve Kendi halkıyla olan özel ilişkisinin en çok kullanılan sembolüdür. * Belki de bu yüzden Tanrı diğer ilişkilerden daha fazla kutsal görüyor. * Malaki 2:16 İsrail'in Tanrısı RAB, Ben boşanmadan nefret ederim diyor. 6. Yeni Ant. da Pavlus evlilik, Mesih ve Kilisesi ile olan ilişkisinin bir sembolüdür diyor. Efes. 5:31-32 Bunun için adam annesini babasını bırakıp karısına bağlanacak, ikisi tek beden olacak. Bu sır büyüktür; ve ben bunu Mesih ve inanlılar topluluğuyla ilgili olarak söylüyorum. 7. Sadece iki cins yaratıldı: Erkek ve dişi. 1. Başlangıçta eşcinsellik gibi bir şey yoktu. 2. Şeytan her zaman Tanrı nın güzel düzenini bozmaya çalışıyor. Rom. 1:25-27 Tanrı'yla ilgili gerçeğin yerine yalanı koydular. Yaradan'ın yerine yaratığa tapıp kulluk ettiler. Oysa Tanrı sonsuza dek övülmeye layıktır! Amin. İşte böylece Tanrı onları utanç verici tutkulara teslim etti. Kadınları bile doğal ilişki yerine doğal olmayanı yeğlediler.aynı şekilde erkekler de kadınla doğal ilişkilerini bırakıp birbirleri için şehvetle yanıp tutuştular. Erkekler erkeklerle utanç verici ilişkilere girdiler ve kendi bedenlerinde sapıklıklarına yaraşan karşılığı aldılar. 3. Bir kişinin eşcinsel arzuları ne kadar derin olsa ve kendisinin değişmesi ne kadar zor görünse bile bu arzular Tanrı nın yaratılış düzenine aykırı ve bu kişi bu günahkâr tutkulardan dönüp tövbe etmesi gerekiyor. L. Tanrı her zaman Kendi kusursuz amacına göre hareket ediyor. 1. Unutma: İsrail halkı, Mısır dan çıktıktan 40 yıl sonra Şeria Irmağı nın karşısında vaat edilmiş toprağa girmek üzere iken bu sözleri ilk kez duymuşlardı. 2. Tanrı Kendi halkının neden özellikle bu Yaratılış ın ilk bölümlerini anlamasını istedi? Ve neden bizim için de çok önemlidir? A. Çünkü Tanrı Kendi halkının O nu tanımasını istedi. B. Çünkü onların bu hayatın temel gerçeklerini bilmesini istedi. C. Çünkü Tanrı her şeyin Kendi amacına göre yaratıldığının ve her şeyin bu amaca göre gidiyor olduğunun bilinmesini istedi. * Özdey.16:4 RAB her şeyi amacına uygun yapar, Kötü kişinin yıkım gününü de O hazırlar. * Yeşaya 46:9-10 Çok önceden beri olup bitenleri anımsayın. Çünkü Tanrı benim, başkası yok. Tanrı benim, benzerim yok. Sonu ta başlangıçtan, henüz olmamış olayları çok önceden bildiren, 'Tasarım gerçekleşecek, İstediğim her şeyi yapacağım' diyen benim. * Efes. 1:11 Her şeyi kendi isteği doğrultusunda düzenleyen Tanrı'nın amacı uyarınca önceden belirlenip Mesih'te seçildik. 3. Her insan her zaman kabul etmemesine rağmen hayatta 3 temel soruya cevap arıyor: 1.) Nereden geldim? 2.) Niçin buradayım? 3.) Nereye gidiyorum? 4. Tanrı, Kutsal Kitap ın ilk bölümlerinde bu sorulara cevap veriyor: * Her şeyi yaratan egemen bir Tanrı var ve Tanrı nın yarattığı her şey için Kendi amacı vardır. * Bu Tanrı beni yarattı ve O nun amacına göre yaşamalıyım. * Sonuçta bu hayat benim isteğim ile değil, benim Yaratıcım ın isteği ile ilgilidir. 5

28 6. DERS Yaratılış kitabı: Şeytan ve Ruhsal Varlıklar A. Eski Antlaşma nın yazılmasının nedenlerinden birisi de Tanrı nın, Kendi kurtarma planını açıklamasıdır ve bu nedenle bazı kavramlar çok önemli ve bunları öğrenmemiz gerekiyor. Bu kavramlardan birisi Günahın gerçekliği ve doğasıdır. B. Yaratılış kitabının ilk bölümlerinde üç karakter var: Tanrı, İnsan, Yılan (Şeytan) 1. Şeytan ve tüm ruhsal varlıkların nereden geldiğini öğrenmek için Kutsal Kitap taki başka parçalara bakmalıyız. 2. Bunların tam olarak ne zaman yaratıldığını bilemiyoruz. Bu konuda belki sadece birkaç ipucu bulabiliriz ve bu yüzden bu varlıklar hakkında bilgimiz çok sınırlıdır. * Yasa nın Tekrarı 29:29 Gizlilik Tanrımız RAB'be özgüdür. Ama bu yasanın bütün sözlerine uymamız için açığa çıkarılanlar sonsuza dek bize ve çocuklarımıza aittir. 3. En azından şunu biliyoruz: İblis in başlangıcı ve isyanı, Tanrı nın yarattıklarının iyi olduğunu gördükten sonra oldu (Yar.1:31) ve yılan Havva yı ayartmadan önce oldu. (Yar.3:1) C. Tanrı ruhsal varlıkları yarattı. 1. Kutsal Kitap onları şöyle adlandırıyor: Ruhlar, Melekler, Keruv (Yar.3:24; M.Çıkış 25:18), Seraflar (Yeşaya 6:2), Göksel Ordular, Ruhsal Ordular, Yönetimler, Egemenlikler, (Karanlık dünyanın) Güçler, Hükümranlıklar, Sabah yıldızları, İlahi varlıklar 2. Tanrı, bütün bu ruhsal varlıkları yarattı. * Nehemya 9:6 Halk şöyle dua etti: Tek RAB sensin. Gökleri, göklerin göklerini, bütün gök cisimlerini, yeryüzünü ve içindeki her şeyi, denizleri ve içlerindeki her şeyi sen yarattın. Hepsine sen can verdin. Bütün gök cisimleri sana tapınır. * Eyüp 38:4-7 "Ben dünyanın temelini atarken sen neredeydin? Anlıyorsan söyle. Kim saptadı onun ölçülerini? Kuşkusuz biliyorsun! Kim çekti ipi üzerine? Neyin üstüne yapıldı temelleri? Kim koydu köşe taşını, Sabah yıldızları birlikte şarkı söylerken, İlahi varlıklar sevinçle çığrışırken? 3. Başlangıçtan önce ruhsal varlıklardan bir tanesi bile yoktu. Tanrı onlara yaşam verdi. * Yuhanna 1:3 Her şey O'nun aracılığıyla var oldu, var olan hiçbir şey O'nsuz olmadı. 4. Tanrı bütün ruhsal varlıklardan daha büyüktür. * Ruhsal varlıklar Tanrı gibi her anda her yerde olamazlar. (Luka 1:26; Dan.10:12-14) 5. Ruhsal varlıklar çok zeki ve güçlü olarak yaratıldı. * Mezmurlar 103:20-21 RABbe övgüler sunun, ey sizler, Onun melekleri, Onun sözünü dinleyen, Söylediklerini yerine getiren güç sahipleri! RAB be övgüler sunun, ey sizler, Onun bütün göksel orduları, İsteğini yerine getiren kulları! * Melekler çok akıllı ve güçlüdürler ama Tanrı gibi herşeyi bilemezler ve güçleri sınırlıdır. (2.Pet.2:11) * Tanrı bütün ruhsal varlıklardan daha akıllı ve çok daha güçlüdür. Bunu unutmamalıyız. 6. Ruhsal Varlıkların sayısı tutulamaz. * Tanrı o kadar çok ruhsal varlık yarattı ki bizim onları saymamız mümkün değildir. (İbr.12:22) * Vahiy 5:11 Sonra tahtın, yaratıkların ve ihtiyarların çevresinde çok sayıda melek gördüm, seslerini işittim. Sayıları binlerce binler, onbinlerce onbinlerdi. 7. Tanrı, Ruhsal varlıkları güzel, hatasız ve mükemmel yarattı. * Çünkü Tanrı kötü bir şey yaratmaz ve karakterine aykırı bir şey yapamaz. D. Bütün ruhsal varlıklar Tanrı nın melekleriydi ve O na hizmet etmek için yaratıldı. 1. Melek kelimesi hizmetçi ya da haberci anlamına geliyor. 2. Tanrı nın emirlerini yerine getirmek için yaratıldılar. E. Bütün ruhsal varlıklar başlangıçta Tanrı yla birlikte gökte yaşadılar. * Gökler Tanrı nın mekanıdır. Tanrı her anda her yerde olmasına rağmen gökler O nun mekanıdır. * Mezmurlar 11:4 RAB kutsal tapınağındadır, O nun tahtı göklerdedir. F. Göklerde Tanrı nın önünde Şeytan ın başlangıçtaki durumu nasıldı? 1. Tanrı melekleri yaratırken hepsini aynı şekilde yaratmadı. Bazılarını daha güzel, daha akıllı yarattı. 2. En büyük ve kudretli olan İblis idi. Bu isim Parlak Yıldız veya Hilal anlamına geliyor. 1

29 * Yeşaya 14:12 Ey parlak yıldız, seherin oğlu, Göklerden nasıl da düştün! Ey ulusları ezip geçen, Nasıl da yere yıkıldın! 3. Tanrı İblis e göklerde büyük bir mevki verdi. * Ona büyük bir yetki ve bütün melekler üzerinde büyük bir kudret verildi. * Hezekiel 28:14 Meshedilmiş, koruyucu bir Keruv olarak seni oraya yerleştirdim. 4. Bütün yaratılış gibi o da kusursuz yaratıldı. Hezekiel 28:15 Yaratıldığın günden, sende kötülük bulunana dek yollarında kusursuzdun. G. İblis in isyanı 1. Tanrı, melekler arasında en büyük mevkiyi İblis e ayırdığı için İblis in O nu sevmesi ve O na itaat etmesi gerekiyordu. Fakat İblis güzelliğinden, mekânından ve aklından dolayı gururlandı. * Hezekiel 28:17 Güzelliğinden ötürü gurura kapıldın, görkeminden ötürü bilgeliğini bozdun. * Yeşaya 14:13-14 İçinden, Göklere çıkacağım dedin, Tahtımı Tanrı'nın yıldızlarından daha yükseğe koyacağım; ilahların toplandığı dağda, safon'un doruğunda oturacağım. bulutların üstüne çıkacak, kendimi Yüceler Yücesi'yle eşit kılacağım. 2. İblis En Yüce Olan gibi olmak ve Tanrı nın yerine geçmek istedi. 3. İlk kötülük yapan İblis idi. (Kötülük Tanrı nın isteğinden başka bir şey istemek demektir) a. Kendimize belki şunu soruyoruz: İblis hatasız olarak yaratıldığı için neden isyan etsin? b. Tanrı bize bu konuda net bir cevap vermiyor. Fakat Tanrı nın itaat konusunda başlangıçta seçenek verdiğini biliyoruz. 4. İblis in isyanı onun kararıydı, bunu isteyerek yaptı. 1.Yuh. 3:8 Günah işleyen, İblis'tendir. Çünkü İblis başlangıçtan beri günah işlemektedir. Tanrı'nın Oğlu, İblis'in yaptıklarına son vermek için ortaya çıktı. H. Başka melekler İblis in peşinden gittiler. 1. Birçok melekler İblis i kendi lideri olarak izledi ve onlar da Tanrı ya isyan etti. * 2.Petrus 2:4 Tanrı günah işleyen melekleri esirgemedi; onları cehenneme atıp karanlıkta zincire vurdu. Yargılanıncaya dek orada tutulacaklar. * Yahuda 6 Yetkilerinin sınırı içinde kalmayıp kendilerine ayrılan yeri terk etmiş olan melekleri, büyük yargı günü için çözülmez bağlarla bağlayarak karanlığa hapsetti. * Efesliler 6:12 Çünkü savaşımız insanlara karşı değil, yönetimlere, hükümranlıklara, bu karanlık dünyanın güçlerine, kötülüğün göksel yerlerdeki ruhsal ordularına karşıdır. I. Tanrı, İblis in ve diğer ruhsal varlıkların düşündüklerini ve planladıklarını biliyordu. 1. Tanrı İblis in kibirleneceğini biliyordu ve Tanrı nın yerine geçmeyi planlayacağını da biliyordu. 2. Tanrı sadece İblis in değil bütün isyan eden meleklerin planlarını da biliyordu. 3. Hiç bir şey Tanrı nın gözünden gizli tutulamaz. 4. Tanrı her yerde; her şeyi görüyor; her şeyi biliyor * İbraniler 4:13 Tanrı'nın görmediği hiçbir yaratık yoktur. Kendisine hesap vereceğimiz Tanrı'nın gözü önünde her şey çıplak ve açıktır. J. Tanrı, İblis i ve onun izleyicilerini, hizmet yerinden kovuyor. 1. Tanrı dan daha akıllı biri, daha güçlü biri olabilir mi? 2. Hiç kimse Tanrı nın yerine geçemez. O tek ve gerçek Tanrı dır. 3. Tanrı, büyük bir gazapla meleklerin üzerindeki yetkisini İblis ten aldı ve onu izleyen diğer meleklerin göklerdeki yetkisini aldı. 4. Tanrı nın düşüncelerine ve hareketlerine karşı girişime geçen herkes O nun gözünde artık kabul edilmez ve O nun dostluğunu kaybeder. 5. Tanrı, İblis i ve diğer isyan eden melekleri göklerden kovdu. K. Şeytan ve onun hizmetçileri Tanrı gibi her şeyi bilemiyorlar. 1. Yeşaya 46:9-10 Tanrı benim, başkası yok. Tanrı benim, benzerim yok. Sonu ta başlangıçtan, henüz olmamış olayları çok önceden bildiren, Tasarım gerçekleşecek, İstediğim her şeyi yapacağım diyen benim. 2. Tanrı ve İsa insanların düşüncelerini biliyor (Matta 9:4; 12:25). Fakat Şeytan ve onun hizmetçileri bizim düşüncelerimizi bilemiyorlar ve böyle bir şeyi destekleyen bir ayet yok. Dan. 2:27-28 Kralın açıklanmasını istediği gizi ne bir bilge, ne falcı, ne de sihirbaz açıklayabilir. Ama gökte gizleri açıklayan bir Tanrı var. Gelecekte neler olacağını Kral Nebukadnessar'a O bildirmiştir. 2

30 L. Tanrı, İblis e ve onun izleyicilerine ateş gölünü hazırlıyor. 1. Tanrı korkunç bir yer hazırladı ve orada sonsuz acılar olacak. Bu yerin ismi Ateş Gölü veya Cehennem. 2. İblis ve diğer kötü ruhlar oraya atılacak. Orada onların cezası infaz edilecek. 3. Tanrı itaatsizliği kabul etmez ve Kendisi ne karşı çıkanlar orada cezalandırılacaklar. * Matta 25:41 RAB Sonra solundakilere şöyle diyecek: Ey lanetliler, çekilin önümden! İblis'le melekleri için hazırlanmış sönmez ateşe gidin! * Vahiy 20:10 Onları saptıran İblis ise canavarla sahte peygamberin de içinde bulunduğu ateş ve kükürt gölüne atıldı. Gece gündüz, sonsuzlara dek işkence çekeceklerdir. M. İblis ve onun kötü melekleri Tanrı dan nefret ediyorlar. 1. İblis ve onun taraftarları Tanrı dan, bütün iyi şeylerden ve Tanrı nın sevdiği şeylerden nefret ediyorlar. 2. Tanrı onları görevlerinden kovduğu andan itibaren İblis ve kötü ruhlar Tanrı ya ve onun hareketlerine karşı savaşıyorlar. 3. İblis e artık Şeytan deniliyor. Şeytan düşman, karşı çıkan, muhalif anlamına geliyor. 4. Şeytan a hizmet eden kötü ruhlara artık cinler, şeytani ruhlar deniliyor. 5. Gece gündüz Şeytan Tanrı ya karşı savaşıyor ve Tanrı nın işlerini durdurmaya çalışıyor. N. Şeytan ve kötü ruhlar tamamen Tanrı nın egemen elindedir. 1. Şeytan sadece Tanrı nın izniyle bir şey yapabiliyor. Eyüp 1:12 RAB Şeytan'a, Peki dedi, Sahip olduğu her şeyi senin eline bırakıyorum, yalnız kendisine dokunma. Böylece Şeytan RAB'bin huzurundan ayrıldı. O. İblis/Şeytan ne yapmak istiyor? Yuhanna 10:9-10 [İsa dedi ki] Kapı ben'im. Bir kimse benim aracılığımla içeri girerse kurtulur. Girer, çıkar ve otlak bulur. Hırsız ancak çalıp öldürmek ve yok etmek için gelir. Bense insanlar yaşama, bol yaşama sahip olsunlar diye geldim. 1. Çalmak: * İnsana bütün dünyaya hâkim olması için yetki verildi. * Şeytan bu yetkiyi kıskanıyordu ve bu yetkiyi çalarsa dünyaya hâkim olacaktı. * Bunu başardı; Şeytan dünyaya ve onun sistemine hâkim oldu. Efes 2:1-2 Sizler bir zamanlar, içinde yaşadığınız suçlardan ve günahlardan ötürü ölüydünüz. Bu dünyanın gidişine ve havadaki hükümranlığın egemenine, yani söz dinlemeyen insanlarda şimdi etkin olan ruha uymaktaydınız. * Yeni Antlaşma da İsa, Şeytan a karşı gelip kazanması çok büyük bir olay çünkü hiç kimse bunu yapamadı. İsa, Şeytan a hayır diyebilme hakkına ve gücüne sahip olan ilk adamdı. 2. Öldürmek: Şeytan, insanın ağaçtan yemesini istiyor çünkü yerse insanın öleceğini biliyor. (Şeytan ın isimlerinden birisi: Katil.) 3. Yok etmek: Şeytan, insanda bulunan Tanrı nın suretini saptırıp bozarak insanı yok etmek istedi. * Şeytan insanı hayvana çevirmek istiyor. * İnsan, Tanrı nın isteğine uyduğu zaman insani niteliklerine sahip oluyor. 4. Şeytan ın esas hedefi Tanrı yı utandırmak amacıyla insanı son dereceye kadar aşağı almaktır. * Şeytan, Tanrı yı yüceltmek ve Tanrı yla ilişki kurmak amacıyla yaratılan insanın karakterini, kendi karakterine dönüştürmek istiyor. * İnsandan değil Tanrı dan nefret ettiği için bunu yapmak istiyor. 3

31 7. DERS Yaratılış kitabı: Aden Bahçesinde Günaha Düşüş (2-3. bölüm) A. Tanrı bir bahçe dikiyor ve Ademi i oraya koyuyor. * Yar. 2:7-8 RAB Tanrı Adem i topraktan yarattı ve burnuna yaşam soluğunu üfledi. Böylece Adem yaşayan varlık oldu. RAB Tanrı doğuda, Adende bir bahçe dikti. Yarattığı Ademi oraya koydu. 1. Tanrı Adem i o kadar çok sevdi ki ona muhteşem bir bahçe hazırladı. Adem in sağlıklı bir yaşam sürmesi için gereken bütün bitkiler bu bahçede mevcuttu. 2. Tanrı Adem e bahçeyle ilgilensin diye bir emir verdi. Fakat Adem in işi zor değildi çünkü her şey mükemmeldi. B. Yaşam ağacı ve iyiyle kötüyü bilme ağacı Yar.2:9 Bahçede iyi meyve veren türlü türlü güzel ağaç yetiştirdi. Bahçenin ortasında yaşam ağacı ile iyiyle kötüyü bilme ağacı vardı. 1. Tanrı bahçenin ortasına iki özel ağac dikti: Yaşam ağacı ve iyiyle kötüyü bilme ağacı. 2. Tanrı Adem in yaşam kaynağıydı ve Tanrı Adem için en iyiyi istedi. * Adem her konuda Tanrı ya bağlıydı. * Tanrı Adem e her seçiminde, her kararında yardımcı olmak ve onu yönetmek istedi. * Yar. 2:16-17 Ve ona, "Bahçede istediğin ağacın meyvesini yiyebilirsin" diye buyurdu, "Ama iyiyle kötüyü bilme ağacından yeme. Çünkü ondan yediğin gün kesinlikle ölürsün." 3. Tanrı Adem e açık, net yönergeleri verdi. * Tanrı Adem i bahçeye koyarken Adem i bilgisiz bırakmadı. Yapması ve yapmaması gereken şeyler hakkında da habersiz değildi. 4. Tanrı Adem e emir verdi: Tanrı sayısız ağaç dikti. Sadece tek bir ağaçtan yemesi yasaktı. * Tanrı Adem için en iyisini biliyordu. * Adem in Tanrı ya itaat edip etmeyeceğinin fırsatı oluştu. 5. Adem özgür kararıyla Tanrı ya itaat edebilirdi. Tanrı nın iyi olduğunu ve kendisi için iyi olanı istediğine güvenerek doğru karar verebilirdi. * Adem in itaatsizlik yaparak iyiyle kötüyü bilme ağacından yemesi, Adem in Tanrı dan özerk ve bağımsız olmak istediğini gösterir. * Yediği andan itibaren sadece iyi olanı değil, kötü olanı da bilecekti. * Tanrı ya itaat etmezse, Tanrı dan özerk olmak isterse ölüm ve Tanrı dan bir ayrılma oluşur. 6. yaşam ağacı : En güçlü ve en derin dolgunluğuyla yaşam temsil ediyor. * Sadece İkinci Adem olan Mesih aracılığıyla bahçeye tekrar girenler bu ağacı elde edebilir. * RAB, Adem ve Havva günah işledikten sonra bu ağaçtan yiyip sonsuza kadar günah içinde ve acı bir durumda kalmasın diye bahçenin girişine melekler koydu. 7. iyiyle kötüyü bilme ağacı : Bu ağaçtan yemek Tanrı ya başvurmadan tüm bilgiye sahip olma girişimiydi. İnsanlar kendi kendine yeterlilikle değil, Tanrı nın sözlerine inanarak yaşamalı. Yasa nın Tek. 8:3 İnsanın yalnız ekmekle yaşamadığını, RAB'bin ağzından çıkan her sözle yaşadığını size öğretmek için yaptı bunu. 8. Tanrı nın mevkisi ve Adem üzerindeki yetkisi * Tanrı egemendir. Tanrı Adem i yarattı ve Adem e ne emretmek isterse onu yapar. * Tanrı Adem e ne yapması gerektiğini söyledi, çünkü Tanrı insanı sevdi ve en iyisini istedi. * Tanrı bugün iyi olanı biliyor. O gerçeği biliyor. Tanrı bize Kutsal Kitap ı verdi. Böylece biz de gerçeği öğreneceğiz. Tanrı nın sözünü iyice dinlemekle iyi ediyoruz, çünkü O bizim her şeyi bilen Yaratıcımız dır. 9. Önemli Not: Tanrı olsaydım, şunu yapardım, şunu yapmazdım, böyle bir ağacı yaratmazdım, Şeytan ın oraya gitmesine izin vermezdim diye düşünmek yanlıştır. * Mezmurlar 18:30 Tanrının yolu kusursuzdur. Tanrı her şeyi mükemmel ve sevgiyle yapar. Doğruyu ve gerekeni yaptığına güvenebiliriz. * Mezmurlar 145:17 RAB bütün davranışlarında adil, Yaptığı bütün işlerde sevecendir. 1

32 C. Tanrı ondan yediğin gün kesinlikle ölürsün. dediğinde ne demek istiyordu? 1. Tanrı dan ayrılma: Bir ilişkinin ölümü anlamına geliyor. * Şeytan ve onun melekleri günah işledikten sonra Tanrı dan uzaklaştırıldılar. * Tanrı nın sevgisinden ve dostluğundan uzaklaştırıldılar. * Şeytan ve onu izleyen melekler Tanrı ya isyan ettikleri için artık Tanrı nın dostları değildiler. (Yeşaya 14:13-15; Hezekiel 28:14-17; 2 Petrus 2:4) * Gökteki yerlerinden kovuldular ve Tanrı onlar için korkunç bir yer hazırladı. Bir gün oraya sürgün edilecekler. (Vahiy 20:10) * Tanrı Adem i uyardı. İtaatsizlik yaparsa tıpkı Şeytan ın olduğu gibi Tanrı nın düşmanı olacaktı. Adem Tanrı nın sevgisinden ve dostluğundan uzaklaştırılacaktı. 2. Bedenden ayırma: Fiziksel bir ölüm * Tanrı, Adem meyveden yer yemez fiziksel bir ölüm geçireceğini söylemedi. * Tanrı o günde Kendisi nden ve yaşam kaynağından ayrılacağını belirtmek istedi. * Bundan dolayı fiziksel olarak da ölmeye başlar. * Örneğin: kırılmış bir ağaç dalı: Bir dalı ağaçtan koparırsam yaşam kaynağından koptuğu için birkaç hafta sonra tamamen kurumuş ve sert olacak. Aynısı Adem e olacaktı. Adem yasak meyveden yedikten sonra anında Tanrı dan kopacaktı. Yaşam verenden ve yaşamı sağlayandan kopacaktı. Sonunda fiziksel bir ölümle de karşı karşıya gelecekti. 3. Ateş gölünde: Sonsuz ayrılma * Tanrı nın, Adem için planladığı güzel gelecek ölecekti. * Bu itaatsizliğin sonucu sadece fiziksel bir ölüme değil sonunda berbat ateş gölüne de atılacaktı. * Bu Tanrı tarafından Şeytan ve onu izleyen ruhsal varlıklar için hazırlanmış, korkunç cezalara uğrayacakları yerdir. * Tanrı ya karşı verdiği itaatsizlik kararıyla Şeytan a olduğu gibi aynı cezayı ve aynı sonucu alacaktı. * Kaçış yolu olmayacak. Kimse Tanrı dan kaçamaz. * Adem in cezası sonsuz olacaktı. (geçici bir cehennem değil). 4. Özet Günahın sonucu ölümdür 1. Tanrı dan ayrılma 2. Bedenden ayrılma 3. Ateş Gölünde Tanrı dan sonsuz ayrılma D. Eski Antlaşma nın yazılmasının nedenlerinden birisi de Tanrı nın, Kendi kurtuluş planını açıklamasıdır ve bu nedenle bazı kavramlar çok önemli olduğundan dolayı bunları öğrenmemiz gerekiyor. Bu kavramlardan birisi: Günahın gerçekliği ve doğasıdır. E. Şeytan ın insanı ayartmak için en çok kullandığı taktiği: Tanrı nın Sözü nün güvenirliğine saldırmak ve O nun iyiliğini ve lütfu küçümsemektir. * Yar.3:1 RAB Tanrının yarattığı yabanıl hayvanların en kurnazı yılandı. Yılan kadına, "Tanrı gerçekten, bahçedeki ağaçların hiçbirinin meyvesini yemeyin dedi mi?" diye sordu. 1. Şeytan, İsa yı ayartmaya çalıştığında aynı şeyi yaptı. * Şeytan, Tanrı nın Oğlu olduğun için demedi. Tanrı nın Oğluysan,... dedi. * Fakat İsa vaftiz edildiğinde Tanrı göklerden Sevgili Oğlum budur dedi. 2. İlk günah Tanrı nın Sözü nden şüphelenip güvenmemekti. 3. Adem ve Havva nın esas çatışması şudur: Tanrı nın isteği mi yoksa kendi isteğimiz mi olsun? Bu dünya kime ait? Kimin sözü hüküm sürecek? * Bu savaş, özerklik ve hükümdarlık ile ilgilidir. 4. İlk insanlar Tanrı nın Sözü nden, iyiliğinden ve yargısından...şüphelendiler. F. İnsan Tanrı nın değil, kendi isteğini seçip günaha düşüyor 1. Adem tam berekete sahipti : a. Her gün, 24 saat Tanrı yla direkt, açık iletişim fırsatı vardı. 2

33 b. Tüm ihtiyaçları bol bol karşılanıyordu. c. Ölüm, acı, hastalık, yaşlanma yoktu. Bol bol yaşam alıp hayatı tam yaşıyordu! 2. Bir sınav verildi. a. Eğer geçseydi ne olurdu? diye düşünmek yanlıştır çünkü onu bilemeyiz. b. Çok zor bir sınav değildi ve yine Tanrı nın iyiliğini ve lütfunu gösteriyor: c. Tek Şart: Bütün dünyada güzel ağaçlar vardı; sadece birisinden yememeli idi. 3. Şeytan bu kadar iyi durumdaki bir adamı ne ile ve nasıl ayartabilir? a. Şeytan ın hedefi her zaman aynı: Tanrı nın isteğini yapmamamız, O nun yetkisinin altından çıkmamız ve sonuçta O nu yüceltmememizdir. b. Adem in durumunda, sadece bir ayartılma noktası var. * Şeytan dünyayla ayartmaya çalışacak: bu ağaçtır. c. Şeytan, yaşam Tanrı nın Sözünden değil dünyadaki şeyleri yaşamakla oluyor diyor. * Ama Şeytan yalancıdır ve hep yalan söylüyor. Sözü boş; verdiği şeyler boştur. * Tanrı diyor ki: yaşam demek beni tanımak ve yaşamı bende bulmak demektir. 4. Yılanın (Şeytan ın) ayartma planı şöyleydi: a. Şeytan, Havva yı kuralın kenarına kadar gitmeye kışkırtıyor. * Biz her zaman kuralın sınırına kadar gitmek istiyoruz. * Bu kocaman bahçede Havva yı nerede buluyoruz? Kuralın sınırında yaşıyor.(keçi Örn.) * Ne yapmalıyız? Geniş imkânlarımızda yaşamalıyız; Kenarlardan uzak durmalıyız. b. Neden Şeytan Havva yı oraya götürmek istiyor? Havva nın yüreğinde tatminsizlik ve şüphe yaratmak istiyor. 1. Havva nın her şeyi vardı. Şeytan onu ayartabildiyse bizi daha kolay ayartabilir! 2. Havva, Şeytan ın yalanını hemen kabul etmedi ama diyalog devam ettikçe Tanrı nın Sözü nden ve O nun iyiliğinden şüphelenmeye başladı. (3:1) 3. Şeytan, Havva Tanrı nın iyiliğini unutsun diye uğraşıyor. Eğer Tanrı o kadar iyi ise neden bana bunu şunu vermiyor? 4. Şeytan, sınırlarımızı, eksiklerimizi vurgulamak istiyor ama bereketlerimizi ve Tanrı nın lütfunu küçümsemeye çalışır? * Şeytan bizde olmayan şeylere dikkatimizi çevirmek istiyor. c. Şeytan, Tanrı nın iyiliğinden ve güvenilirliğinden şüphelenmemizi istiyor. Ve aynı zamanda Şeytan, Tanrı nın yargısının gerçekliğini küçümsüyor. * Havva ya Merak etme, ölmeyeceksin diyor. (Yar. 3:4) 5. Eğer; yaşamın, Tanrı yı tanımakta olduğuna inanmıyorsam, Şeytan beni çok kolayca ayartabilir ve günaha düşebilirim. * İmanlının hayatı sınırlıdır ve bu dünyadayken her şeye sahip olamaz. * Rab bin sözünü olduğu gibi kabul etmeli ve kaçamak noktasını bulmaya çalışmamalıyız! * Tanrı nın isteğini kabul etmekte esenlik var. G. Şeytan, insanın 3 zayıf noktasına saldırıyor ve bunlar günahın doğasını gösteriyor. 1. Yar. 3:6 teki ilk günah, 1.Yuh. 2:16 teki günahın doğası ile ilgili sözlere benziyor. Yar. 3:6 Kadın ağacın güzel, meyvesinin 1.Yuh. 2:16 Çünkü dünyaya ait olan her şey, doğal yemek için uygun ve bilgelik kazanmak benliğin tutkuları, gözün tutkuları maddi için çekici olduğunu gördü. Meyveyi yaşamın verdiği gurur Baba'dan değil, dünyadandır. koparıp yedi. 2. Şeytan İsa yı ayartmaya çalıştığında aynı taktiği kullandı. Luka 4:3,5-6,9-10 İblis İsa ya, "Tanrı'nın Oğluysan, şu taşa söyle ekmek olsun" dedi. İblis İsa'yı yükseklere çıkararak bir anda O'na dünyanın bütün ülkelerini gösterdi. O'na, " bunları sana vereceğim"dedi. İblis O'nu "Tanrı'nın Oğlu ysan, kendini buradan aşağı at" dedi. "Çünkü şöyle yazılmıştır: 'Tanrı, seni korumaları için meleklerine buyruk verecek.' H. Biz Şeytan ın saldırısına karşı nasıl durabiliriz? 1. Önleyici tedbirleri alın. a.) Tanrı nın Sözleri ni akılarına saklamalıydı! * Mezmur 119:11 Aklımdan çıkarmam sözünü, Sana karşı günah işlememek için. * Kol. 3:16 Mesih'in sözü bütün zenginliğiyle içinizde yaşasın. 3

34 * Şeytan, İsa yı ayartmaya çalıştığında İsa nın verdiği her karşılığında Kutsal Yazıları nı kullandı. b.) Tanrı nın karakterine ve iyiliğine güvenmeliydi. Özeyişler 3:5-6 RAB'be güven bütün yüreğinle, Kendi aklına bel bağlama. Yaptığın her işte RAB'bi an, O senin yolunu düze çıkarır. Mezmur 32:19 İyiliğin ne büyüktür, ya RAB, Onu senden korkanlar için saklarsın, Herkesin gözü önünde, Sana sığınanlara iyi davranırsın. c.) Her zaman Rab bin sağladığına yetinip minnettar bir yürekle O na şükretmeliydi. 1 Sel. 5:16-18 Her zaman sevinin. Durmadan dua edin. Her durumda şükredin. - Eğer Rab be şükredip her zaman sevinmeye çalışıyorsan Şeytan ın saldırısına hazır olursun. - Tanrı ya bize verdiği bereketler ve nimetler için şükretmeliyiz. - Dua ettiğimiz zaman dikkatimizi Tanrı ya ve O nun bizim için yaptıklarına çevirelim. 2. Karşı durabilmek için hazırlanın. a.) Kendini güçlü sanma. Mümkün olduğu kadarı ile tehlikeli ortamlardan uzak durun. Özdeyişler 3:7 Kendini bilge biri olarak görme, RAB'den kork, kötülükten uzak dur. b.) Efesliler 6:10-11 Son olarak Rab'de, O'nun üstün gücüyle güçlenin. İblis'in hilelerine karşı durabilmek için Tanrı'nın sağladığı bütün silahları kuşanın. c.) 1.Petrus 5:8-9 Ayık ve uyanık olun. Düşmanınız İblis kükreyen aslan gibi yutacak birini arayarak dolaşıyor.dünyanın her yerindeki kardeşlerinizin de aynı acıları çektiğini bilerek imanda sarsılmadan İblis'e karşı direnin. d.) 1.Kor.11:14-15 Buna şaşmamalı. Şeytan da kendisine ışık meleği süsü verir. Ona hizmet edenlerin de kendilerine doğruluğun hizmetkârları süsü vermesi şaşırtıcı değildir. Onların sonu yaptıklarına göre olacaktır. e.) Şeytan bazen seni ayartmak için arkadaşını kullanır. Arkadaşlarını dikkatlice seç! Özdeyişler 1:10 Oğlum, seni ayartmaya çalışan günahkârlara teslim olma. 1.Korintliler 15:33 Aldanmayın, Kötü arkadaşlıklar iyi huyu bozar. 3. Karşı karşıya geldiğinde harekete geçin. a.) 1.Korintliler 6:18-20 Fuhuştan kaçının. İnsanın işlediği bütün öbür günahlar bedenin dışındadır; ama fuhuş yapan, kendi bedenine karşı günah işler. Bedeninizin, Tanrı'dan aldığınız ve içinizdeki Kutsal Ruh'un tapınağı olduğunu bilmiyor musunuz? Kendinize ait değilsiniz. Bir bedel karşılığı satın alındınız; onun için Tanrı'yı bedeninizde yüceltin. b.) Yusuf, denendiğinde ne yaptı? Mücadele yapmaktansa ortamdan kaçtı. Yaratılış 39:7-12 Bir süre sonra efendisinin karısı ona göz koyarak, Benimle yat dedi. Ama Yusuf reddetti. Ben burada olduğum için efendim evdeki hiçbir şeyle ilgilenme gereğini duymuyor dedi, Sahip olduğu her şeyin yönetimini bana verdi. Bu evde ben de onun kadar yetkiliyim. Senin dışında hiçbir şeyi benden esirgemedi. Sen onun karısısın. Nasıl böyle bir kötülük yapar, Tanrı'ya karşı günah işlerim? Potifar'ın karısı her gün kendisiyle yatması ya da birlikte olması için direttiyse de, Yusuf onun isteğini kabul etmedi. Bir gün Yusuf olağan işlerini yapmak üzere eve gitti. İçerde ev halkından hiç kimse yoktu. Potifar'ın karısı Yusuf'un giysisini tutarak, Benimle yat dedi. Ama Yusuf giysisini onun elinde bırakıp evden dışarı kaçtı. 4. Gerekirse İsa nın verdiği ampütasyon prensibini uygulanmalı. Eğer senin hayatında bir şey günah işlemene neden oluyorsa onu kesmen gerekiyor. * Matta 5:29 Eğer sağ gözün günah işlemene neden olursa, onu çıkar at. Çünkü vücudunun bir üyesinin yok olması, bütün vücudunun cehenneme atılmasından iyidir. I. Bu olaydan sonra Kutsal Kitap ın ana konusu ne ilgilidir? 1. Tanrı nın peşinde koşan ve O nu arayan insan değil, Tanrı nın Kendi yarattığı insanın peşinde oluşu ve onları yeniden Kendi benzeyişine dönüştürmesi ile ilgilidir. 2. Tanrı Adem i çağırdı. RAB Tanrı Ademe, "Neredesin?" diye seslendi. 3:9 * Tanrı onların nerede saklandıklarını biliyordu ve günah işlemelerine rağmen Adem i ve Havva yı hala seviyordu. * Tanrı, Şeytan a uymalarının yanlış olduğunu ve kendisinin haklı olduğunu görmeleri için onlara bir fırsat vermek istiyordu. 3. Adem ve Havva Tanrı dan saklanmaya çalışıyorlar. * 3:10 Adem, "Bahçede sesini duyunca korktum. Çünkü çıplaktım, bu yüzden gizlendim" dedi. 4

35 a. Adem ve Havva Tanrı nın emrine uymadıkları için O ndan korktular. b. Tıpkı çocuklarda olduğu gibi Adem ve Havva da Tanrı dan utanıyorlardı ve saklanıyorlardı. c. Adem ve Havva nın korkmalarının sebebi vardı. Ne yaptıklarını biliyorlardı. 4. Tanrı Adem i sorguladı. * 3:11 RAB Tanrı, "Çıplak olduğunu sana kim söyledi?" diye sordu, "Sana meyvesini yeme dediğim ağaçtan mı yedin? a. Adem ve Havva yaptıkları için O na hesap vermek zorunda kaldılar. b. İbraniler 4:13 Tanrı'nın görmediği hiçbir yaratık yoktur. Kendisine hesap vereceğimiz Tanrı'nın gözü önünde her şey çıplak ve açıktır. 5. Adem ve Havva günah suçlarını başkalarının üstüne atmaya çalışıyorlar. * 3:12-13 Adem, "Yanıma koyduğun kadın ağacın meyvesini bana verdi, ben de yedim" diye yanıtladı. RAB Tanrı kadına, "Nedir bu yaptığın?" diye sordu. Kadın, "Yılan beni aldattı, o yüzden yedim" diye karşılık verdi. a. Adem kendi suçunu kadının üstüne attı. Havva ise yılan in üstüne attı. b. Fakat Tanrı neler olduğunu zaten biliyordu. O nun bilmediği bir şey yoktur. J. Tanrı ilk Kurtuluş vaadi 1. Adem ve Havva Tanrı ya karşı olan itaatsizlikten sonra Tanrı dan koptular ve Şeytan ın egemenliğine girdiler. * Artık Tanrı nın çocukları değil Şeytan ın çocukları oldular. * Bu noktada Şeytan Tanrı yı yendiğini ve tüm dünyanın artık kendi kontrolünde olduğunu ve bütün insanlar üzerinde hakimiyet süreceğini düşünmüş olabilir. Zaten bu Şeytan ın hedefiydi. * Fakat Tanrı yı yenebilecek kimse yok.. 2. Bunun üzerine RAB Tanrı yılana, "Bu yaptığından ötürü Bütün evcil ve yabanıl hayvanların En lanetlisi sen olacaksın" dedi, "Karnın üzerinde sürünecek ve yaşamın boyunca toprak yiyeceksin. Seninle kadını, onun soyuyla senin soyunu birbirinize düşman edeceğim. Onun soyu senin başını ezecek, Sen onun topuğuna saldıracaksın." 3:14-15 * Bu kadının soyu çoğul değil, tekildir. * Kadının soyu İsa Mesih tir ve çarmıhta Şeytan O nun topuğuna saldırıyor ama İsa onun başını eziyor ve İsa ölmeden önceki akşam Bu dünyanın egemeni şimdi dışarı atılacak dedi. * Tanrı, kurtarıcının bir kadının çocuğu olacağını vaat etti. * Bu ezilecek baş Şeytan ın gücünün ve egemenliğinin ezilmesidir. 3. Bu kurtarıcı, dünyanın yöneticisi olan ve bütün kötü güçlerin üzerinde hakimiyet süren Şeytan a karşı savaşacak ve onu yenecektir. * Şeytan, bu Kurtarıcı ya karşı savaşacak ve O nu yaralayacak, fakat O na galip gelemeyecek. * Bu vaat edilen kişi Şeytan ı mahvedecek ve bütün insanları Şeytan ın kuvvetinden kurtaracak. * Artık bu insanlar Tanrı yla uyuma dönebilecek. K. Adem ve Havva bütün insanların babası ve annesidir. * 3:20 Adem karısına Havva adını verdi. Çünkü o bütün insanların anasıydı. 1. İnsanlar birçok değişik ten ve cilt renklerine sahip olmalarına rağmen bir anne-babadan geliyorlar. * Elçilerin İşleri nde 17:25 Tanrı, tüm ulusları bir tek insandan türetti Havva ilk kadındır ve bütün insanlığın anasıdır ve Adem ise hepimizin babasıdır. 3. Adem, Tanrı ya itaat etmediği için Tanrı dan koptu. * Adem in günahı Tanrı yla olan mükemmel ilişkisini bozdu ve mükemmel yaratılmış olan dünyayı da bozdu. * O nun günahı bir dert zincirlemesini başlattı. * Adem günahından dolayı ölecek ve onun çocukları da ölecek. * Rom 5:12 Günah bir insan aracılığıyla, ölüm de günah aracılığıyla dünyaya girdi. Böylece ölüm bütün insanlara yayıldı. Çünkü hepsi günah işledi. * Bu dünyadaki bütün insanların ölmesi gerekiyor, çünkü onlar Adem in çocuklarıdır. 5

36 4. Birinci ve İkinci Adem: Adem ve İsa, bizim temsilcilerimizdi Romalılar 5:15-19 Ne var ki, Tanrı'nın armağanı Adem'in suçu gibi değildir. Çünkü bir kişinin suçu yüzünden birçokları öldüyse, Tanrı'nın lütfu ve bir tek adamın, yani İsa Mesih'in lütfuyla verilen bağış birçokları yararına daha da çoğaldı. Tanrı'nın bağışı o tek adamın günahının sonucu gibi değildir. Tek suçtan sonra verilen yargı mahkûmiyet getirdi; oysa birçok suçtan sonra verilen armağan aklanmayı sağladı. Çünkü ölüm bir tek adamın suçu yüzünden o tek adam aracılığıyla egemenlik sürdüyse, Tanrı'nın bol lütfunu ve aklanma bağışını alanların bir tek adam, yani İsa Mesih sayesinde yaşamda egemenlik sürecekleri çok daha kesindir. İşte, tek bir suçun bütün insanların mahkûmiyetine yol açtığı gibi, bir doğruluk eylemi de bütün insanlara yaşam veren aklanmayı sağladı. Çünkü bir adamın sözdinlemezliği yüzünden nasıl birçoğu günahkâr kılındıysa, bir adamın söz dinlemesiyle birçoğu da doğru kılınacaktır. L. Tanrı, Adem ve Havva nın kendi kendileri için hazırladıkları kıyafeti kabul etmiyor. * Yar.3:7 İkisinin de gözleri açıldı. Çıplak olduklarını anladılar. Bu yüzden incir yaprakları dikip kendilerine önlük yaptılar. 1. Kendilerine yapraklardan önlük yaptılar. * Tanrı ya itaat etmedikleri için çıplak oldular ve Tanrı dan utandılar. 2. Fakat Tanrı onların kendi kendilerine hazırladıkları kıyafeti kabul etmedi. * Tanrı onların kendilerini, Tanrı nın gözünde kabul ettirmek için hiç birşey yapamayacaklarını göstermek istedi. 3. Tanrı, Kendi yoluna göre uygun olanı kabul eder. a. Hiç bir insan kendi yaptıkları veya sevabı sayesinde Tanrı tarafından kabul edilmeyecek. b. Bugünkü insan tıpkı Adem ve Havva da olduğu gibi kendi günahlarını örtmek istiyor. c. Kendi başardığımız işler ne olursa olsun onları kesinlikle reddedecek. e. Ne kadar gayret göstersek günahlarımızı asla örtemeyiz. d. İnsanın hak ettiği ölüm cezasının kaldırılmasına yetmez. 4. Yar.3:21 RAB Tanrı Ademle karısı için deriden giysiler yaptı, onları giydirdi. a. İlk ölüm, günahın sayesinde dünyaya girdi. b. Tanrı hayvanları öldürdü ve hayvanların kanını akıttı. c. Adem ve Havva onu yapmadılar. Tanrı hayvanları öldürüp derilerini yüzdü. d. Tanrı Adem ve Havva ya bu deri kıyafetlerini giydirdi. * Onlara kıyafet verip giymelerini emretmedi. * Tanrı nın bizzat Kendisi onlara kendi hazırlamış olduğu kıyafetlerle giydirdi. M. Tanrı Adem ve Havva yı Aden bahçesinden ve böylece hayat ağacından kovdu. * Yar.3:22-23 Sonra şöyle dedi: "Adem iyiyle kötüyü bilmekle bizlerden biri gibi oldu. Şimdi yaşam ağacına uzanıp meyve almasına, yiyip ölümsüz olmasına izin verilmemeli." Böylece RAB Tanrı, yaratılmış olduğu toprağı işlemek üzere Adem i Aden bahçesinden çıkardı. 1. Tanrı ya itaat etmedikleri için yaşam ağacından yemelerini engelledi. * Aslında Tanrı merhametli olduğu için bunu yaptı çünkü insanların sonsuza dek günahlı olmalarını istemedi. * Tanrı insanları Aden bahçesinden kovdu. Böylece insan yaşam ağacına artık yaklaşamadı. 2. Tanrı, yaşam ağacının yolunu engellemek için Keruvlar ve alevli bir kılıç yerleştirdi. * Yar.3:24 Onu kovdu yaşam ağacının yolunu denetlemek için Aden bahçesinin doğusuna Keruvlar ve her yana dönen alevli bir kılıç yerleştirdi. * İnsan günahkâr ve çaresizdir. Kendisini kurtarmak için Tanrı ya ihtiyacı var. 3. Tanrı dan uzaklaştırıldıkları için de fiziksel ölüm artık başladı. N. Toprak: Yaratıldığında insana toprağa hakim olmak için yetki verildi. 1. Ama insan günah işledikten sonra rolleri değişti. 2. Artık toprak insana karşı koyuyor ve sonunda toprak insanı gömüyor. Toprak bu uyumsuzluktan dolayı Yaratıcı nın durumu düzeltmesini bekliyor. Rom. 8:20-22 Çünkü yaratılış amaçsızlığa teslim edildi. Bu da yaratılışın isteğiyle değil, onu amaçsızlığa teslim eden Tanrı'nın isteğiyle oldu. Çünkü yaratılışın, yozlaşmaya köle olmaktan 6

37 kurtarılıp Tanrı çocuklarının yüce özgürlüğüne kavuşturulması umudu vardı. Bütün yaratılışın şu ana dek birlikte inleyip doğum ağrısı çektiğini biliyoruz. O. Bahçe Sembolü: Kutsal Kitap bir bahçede başlıyor ve yine bir bahçede bitiyor! 1. Aden Bahçesinde Tanrı ve insan arasında güzel bir beraberlik vardı. 2. Günah ortama girdikten sonra insan bahçeden atıldı ve bundan sonra Kutsal Kitap Kendi lütfu sayesinde Tanrı nın insanı tekrar bahçeye getirme planını açıklıyor. 3. Kutsal Kitap tekrar Bahçe ye girmekle ile ilgili parçalarla bizi ümitlendiriyor: * Mezmur 23: Beni yemyeşil çayırlarda yatırır, Sakin suların kıyısına götürür. * Hezek. 36:35: Viran olan bu ülke Aden bahçesi gibi oldu. * Matta 26:36-46: Getsemani Bahçesi nde İkinci Adem için İkinci Aden Bahçesi oldu. İsa, bu bahçede Şeytan tarafından ayartılmaya çalışıldı ama İkinci Adem bu sefer zafer kazandı. * Yuh. 19:41: İsa bir bahçede gömüldü. * Vahiy 22:1-5: Kutsal Kitap yeni bir bahçeden bahsediyor ve bu bahçede; Artık hiçbir lanet kalmayacak. Tanrı'nın ve Kuzu'nun tahtı kentin içinde olacak ve O'nun kulları kendisine tapınacaklar. O'nun yüzünü görecek, alınları üzerinde de O'nun adını taşıyacaklar. Artık gece olmayacak. Ne çıra ışığına, ne de güneş ışığına gereksinmeleri olacak. Rab Tanrı onlara ışık olacak ve sonsuzlara dek egemenlik sürecekler. P. Dünyanın belası günahtır. 1. Günahın Doğası * Günah kusursuz bir ortama girdi ve bu yüzden şartlara bağlı değil. * Bugün insanlar şartlar yüzünden değil, yüreği günahkâr olduğu için günah işliyor * Şartlar teşvik edebilir, yol açabilir. Fakat esas problem insan yüreğidir. 2. Günahın Ciddiliği: * İnsan sadece bir tane meyve yedi ve tüm insanlar günahkâr oldu! Neden? * Tanrı ya göre Adem in yaptığı çok ciddidir. - Adem Kendi mutluluğunun Tanrı nın isteğinden daha önemli, daha iyi olduğunu saydı. * Adem kendisini yargıç, hükümdar yaptı. Adem Tanrı nın yerine geçti. * Adem kendini düşündü ve artık bencil bir kişi oldu. (ben merkezci) Bencil kişi yalnız kendini düşünür, kendi çıkarlarını herkesinkinden üstün tutar. 3. Günahın Sonucu: * Adem meyveyi yediğinde 3 açıdan öldü: - Ruhsal Ölüm: Tanrı ve insan arasında ruhsal ayrılık, bir bölünme, bir boşluk oluştu. - Fiziksel ölüm: Biz doğduğumuzdan itibaren hep ölüyoruz. - Sonsuz Ölüm: Cehennem Tanrı dan sonsuz bir ayrılmadır. 7

38 8. DERS Yaratılış kitabı: Kayin-Habil (4. böl.) * Önemli not: Kutsal Kitap ı okurken seni rahatsız eden bir ayet bulduğunda, kesinlikle Tanrı sana Kendi yüce karakteri veya Kurtarış yolu hakkında bir şey öğretmek istiyor! A. Dünyanın ilk çocukları 1. Adem, Tanrı nın Kurtarıcı vaadine inandı ve kendi eşine hayat veya hayat veren anlamına gelen Havva ismini verdi. 2. Onların ilk çocuğunun bu kurtarışı getiren kişi olacağını ummuşlardı. 3. Fakat bu ilk çocuk kurtarıcı değil, katil oldu! B. Kayin ve Habil, Aden bahçesinin dışında doğdular. Yar. 4:2 Daha sonra Kayinin kardeşi Habili doğurdu. Habil çoban oldu, Kayin ise çiftçi. 1. Anne babası bahçenin dışında yaşadıkları için onlar da bahçenin dışında doğdular. * Onların babası Adem günahkar olduğu için onlar da günahkar olarak doğdular. * Onlar Şeytan ın egemenliğinde doğdular. 2. Adem sadece Kayin ve Habil in babası değil, bütün insanlığın babasıydı. * Günaha yatkınlık ile doğuyoruz. Bunu çocukluğumuzdan biliyoruz. C. Tanrı, Kendisi ne tapınmak isteyene nasıl yaklaşması gerektiğini bildiriyor. 1. Adem ve Havva gibi, Kayin ve Habil artık istedikleri gibi Tanrı ya yaklaşamıyorlar. * Çünkü onlar artık günahkarlardı ve Tanrı günaha bakamıyor. 2. İnsan günahkâr ve çaresiz oldu. Kendisini kurtarmak için Tanrı ya ihtiyacı var. 3. Fakat Tanrı onlara Kendisi ne yaklaşabilmeleri için bir yol sağladı. * İnsan sadece Tanrı nın bu yoluna göre yaklaşabilir. 4. Tanrı, Adem ve Havva ya O na yaklaşabilmeleri için ne gerektiğini anlatmıştır. * Tanrı sevgi, merhamet ve lütuf ile dolu bir Tanrı dır. * Adem ve Havva bu bilgiyi çocukları olan Kayin ve Habil e söylemiş olmalı. * Kutsal Kitap açık bir şekilde kaydetmediği halde Tanrı, bunları söylemiş olmalı. * Kendisi ne yaklaşmak isteyen bir kuzu ya da bir koyun kurban olarak getirmek zorunda. * Bu hayvanı keserken kanının mutlaka yere dökülmesi gerekiyordu. 5. Fakat bu hayvanın kanı insanların günahları için kefaret olarak yetmiyordu. * Tanrı onlara, sadece günahın cezasının ölüm olduğunu hatırlatmak istiyor. * Prensip: Tanrı kutsal ve doğrudur. Yasasına karşı suç işleyen herkesin ölmesi gerekiyor. 6. Tanrı onları kurtarmazsa, öleceklerini ve sonsuz gazaba gireceklerini hatırlatmak istiyor. * Kendilerinin günahkar olduğunu ve sadece Tanrı nın onları sonsuz cezadan kurtarabileceğine inanırlarsa Tanrı nın emrettiğine göre bir kurban kesip O na yaklaşabilirler. * Prensip: İnsanın Tanrı yı hoşnut etmek ve kurtulmak için imana ihtiyacı var. 7. Tanrı nın kutsal ve adil olduğu ve günah ın cezası olarak mutlaka ölüm istediği Kutsal Kitap ın ana konularından birisidir. * Aynı şekilde Kutsal Kitap günah için kan dökülmesi gerektiğini söylüyor. * Levililer 17:11 Çünkü canlılara yaşam veren kandır. Ben onu size sunakta kendinizi günahtan bağışlatmanız için verdim. Kan yaşam karşılığı günah bağışlatır. * Tanrı onlara, Kendisi ne güvenerek ve imanla hayvanların kanını sunarlarsa onları kabul edeceğini ve günahlarını bağışlayacağına söz vermiştir. 8. İbraniler 9:22 Nitekim Kutsal Yasa ya göre, hemen her şey kanla temiz kılınır ve kan dökülmeksizin bağışlama olmaz. * Bu prensibi Kutsal Kitap ın başka birçok yerinde bulabiliriz. * Kan kurbanı, Tanrı nın insanları günahtan, Şeytan dan ve ölümden kurtarmak için kurtuluş yoluydu. D. Tanrı ya sunu vermek için Kayin ile Habil in ikisi geldi. Yar.4:3-5 Günler geçti. Bir gün Kayin toprağın ürünlerinden RABbe sunu getirdi. Habil de sürüsünde ilk doğan hayvanlardan bazılarını, özellikle de yağlarını getirdi. RAB Habili ve sunusunu kabul etti. Kayini ve sunusunu ise reddetti. Kayin çok öfkelendi, suratını astı. 1

39 1. Kayin ve Habil, ikisi de Tanrı nın varlığına inandılar ve O na bir şey sunmak için geldiler. * Kayin ve Habil bize göre iki dindar adam sayılır. * Birisi kendi düşüncelerine göre Tanrı ya bir sunu vermeye ve O na tapınmaya geliyor. * Öbürü Tanrı nın gösterdiği yol aracılığıyla O na ibadet ediyor. Tanrı ya yaklaşıp tapınmak için günahı bağışlatan kurban sunmak gerekiyor. 2. Sadece Tanrı ya inanmak ve O na bizim gözümüzde iyi olanı vermekle O nun rızasını kazanamayız. * Yakup 2:19 Sen, Tanrı nın bir olduğuna inanıyorsun, iyi ediyorsun. Cinler bile buna inanıyor ve titriyorlar! * Prensip: İnsan sadece Tanrı nın açıkladığı isteğine ve yoluna göre yaklaşabilir. E. Tanrı, Habil in sunusunu kabul ediyor. Yar. 4:4 Habil de sürüsünde ilk doğan hayvanlardan bazılarını, özellikle de yağlarını getirdi. RAB Habil i ve sunusunu kabul etti. 1. Habil Tanrı ya ilk doğan bir kuzuyu sunu olarak getirdi. * Bu kuzuyu keserken onun kanı yere döküldü ve onun yağlarını Tanrı ya ateşte tamamen sundu. 2. Habil Tanrı nın istediği sunuyu verdi. Habil, imanla Tanrı nın yoluyla O na yaklaştı. 3. Tanrı Habil in sunusundan hoşlandı ve Habil i kabul etti. 4. Önemli bir şeyi unutmayalım: Hayvanların kanı bizim günahlarımızın karşılığı olmaz. * Tanrı Habil in kuzusunu günahının kefareti olarak kabul etmiyordu. * Fakat Habil kendisine değil Tanrı ya ve O nun yoluna güvendiği için Tanrı günahını bağışladı ve kabul etti. * Ve Habil, Tanrı nın bir kurtarıcı göndereceği sözüne güvendi. F. Tanrı, Kayin in sunusunu kabul etmedi. Yar.4:5 Kayin i ve sunusunu ise reddetti. Kayin çok öfkelendi, suratını astı. 1. Kayin diktiği bitkileri sunmak için Tanrı ya getirdi. * Fakat Tanrı ne Kayin i ne de onun sunusunu kabul etmedi. 2. Neden? * Kayin in diktiği ve sunmak istediği şeyler iyi değil miydi? * Tanrı haksızlık etmiyor muydu? * Tanrı toprakta yetişenleri sevmedi mi? * Tanrı, Kayin i Habil den daha büyük bir günahkar olduğu için mi reddetti? - Hayır. İkiside, günahkar olarak doğdular. 3. İbraniler 11:4 Habil in Tanrı ya daha iyi bir kurban sunması iman sayesinde oldu diye yazıyor. * Aynı zamanda Kayin yanlış yürekle yaklaşmış gözüküyor çünkü imanla gelmedi. * Tanrı nın yoluna güvenmeyerek, kendi yolunu seçti. * Tanrı ya ne sunarsak sunalım, imanla sunmazsak Tanrı kabul etmiyor. İmanla sunmak senin kendi gücünle kendi doğruluğunla bir şeyi verebileceğine değil, kendi yüreğindeki günahkârlığını kabul edip Tanrı nın lütfuna sığınarak sadece Tanrı nın sağlayacağı kurtuluş yoluna dayanmak demektir. * Kayin, kendi yüreğinin günahkârlığını kabul etmeyerek imanla yaklaşmadı. 4. Birisi iman ettiğinde onun imanı her zaman Tanrı nın Sözüne dayanıyor. * Romalılar 10:17 e göre iman Tanrı nın Sözüne güvenerek oluştuğunu söylüyor. * Tanrı nın Sözü nün dışında O na başka herhangi bir yolla yaklaşamayız. * Tanrı, Kendisi ne ayrı bir yolla yaklaşmak isteyenlerin hepsini reddedecektir. * Tanrı, insandan kaynaklanmış dinsel görüşler ve dinleri kabul etmez. 5. Bu Kutsal Kitap ta bulanan gerçeklere dayanarak Habil in imanının açıkça Tanrı nın Sözüne dayandığını bilebiliriz. * Bunu yapmak zorundaydı yoksa Tanrı onu kabul etmezdi. 6. Habil Tanrı ya özellikle hayvanın yağlarını da getirdi. * Kuzunun yağlarını sunması Habil in kendi fikri değildi. * Tanrı, insanlardan kaynaklanan fikirleri ve kanaatleri kabul etmez. 2

40 7. Sonuç olarak Tanrı Kayin i ve sunusunu reddetti çünkü: a.) Kayin Tanrı nın gözünde kendisinin günahkar olduğunu kabul etmeyerek Tanrı ya kibirli bir yürekle yaklaştı. b.) Kayin, Tanrı nın sağladığı kefaret yoluna inanmayarak kendi görüşlerine göre Tanrı ya sunu verdi. (Anne babası gibi) c.) Tanrı nın doğruluğuna değil kendi doğruluğuna güvenerek ibadet etmeye geldi. 8. Tanrı hiç değişmedi. Tanrı bugün bize bir kurban kesmemizi emretmediği halde tek bir yoldan gelmemizi istiyor. * Bizim de Tanrı nın sağladığı Yolu yla gelmemiz gerekiyor yoksa Kayin gibi reddedileceğiz. * Bu Yol şudur: Gönderilecek olan Kurtarıcı. - Yuhanna 14:6 İsa, Yol, gerçek ve yaşam Ben'im dedi. Benim aracılığım olmadan Baba'ya kimse gelemez. - Elçilerin İşleri kitabında ilk imanlıların inancı için hangi isim kullanılıyordu? Yol G. Tanrı, öfkeli Kayin le konuştu. * Yar. 4:6-7 RAB Kayin e, "Niçin öfkelendin?" diye sordu, "Niçin surat astın? Doğru olanı yapsan, seni kabul etmez miyim? Ancak doğru olanı yapmazsan, günah kapıda pusuya yatmış, seni bekliyor. Ona egemen olmalısın." 1. Tanrı zaten daha önce doğru olanı göstermişti. * Kayin in günahı bilgisizlikten değil itaatsizlik, gurur ve imansızlıktan kaynaklanıyor. 2. Merhamet Tanrısı, Kayin yi uyarıyor ama Tanrı yı dinlemek istemedi. 3. Şeytan ı dinledi ve tıpkı annesi ve babasının Aden bahçesinde yaptığı gibi. 4. Belki de anne babası gibi kendi günahının suçunu başkasının üstüne atmak istedi. 5. Günah işlediğimizde suçlu olan kimdir? Biz! Tabii ki başkaları bizi kışkırtabilir ama... Yakup 1:14-15 Herkes kendi arzularıyla sürüklenip aldanarak ayartılır. Sonra arzu gebe kalır ve günah doğurur. Günah olgunlaşınca da ölüm getirir. H. Kayin, kardeşini öldürdü. Yar. 4:8 Kayin kardeşi Habil'e, Haydi, tarlaya gidelim dedi. Tarlada birlikteyken kardeşine saldırıp onu öldürdü. 1. Yuhanna 8:44 e göre Şeytan ın isimlerinden birisi de Katil dir. 2. Şeytan Tanrı ya ve O nun isteğine karşı savaşıyor. Şeytan yalancı ve aldatıcıdır. Ve insandan nefret ediyor. 3. Kayin, bu kine, bu kızgınlığa egemen olmadı ve kasten kardeşini öldürdü. I. Günahın derinliğine bakın! Yar. 4:9 RAB Kayin'e, Kardeşin Habil nerede? diye sordu. Kayin, Bilmiyorum, kardeşimin bekçisi miyim ben? diye karşılık verdi. 1. Günah Adem ve Havva dan sonraki ilk kuşakta ne kadar çabuk derine işledi! 2. Kayin, anne babasından fazla yaptı: Tanrı ya yalan bile söylüyor. 3. Hatta Kayin, insanın ilk sorusunu soruyor ve bu soru Tanrı ya soruldu. Ve bu yalandan daha kötüdür çünkü bu soru ile öldürdüğü kardeşine karşı sorumlu olmadığını söylüyor. Yani, Bana ne? diyor. Yeremya 17:9 Yürek her şeyden daha aldatıcıdır, iyileşmez, Onu kim anlayabilir? Özdeyişler 6:16-19 RAB'bin nefret ettiği altı şey, İğrendiği yedi şey vardır: Gururlu gözler, Yalancı dil, Suçsuz kanı döken eller, Düzenbaz yürek, Kötülüğe seğirten ayaklar, Yalan soluyan yalancı tanık Ve kardeşler arasında çekişme yaratan kişi. J. Kayin Tanrı tarafından yargılanıyor. 4: Tanrı her günahı cezalandırıyor. 2. Bir insana karşı işlenen günah aynı zamanda Tanrı ya karşı bir günahtır. 3. Bu Tanrı nın bütün kötü olanlardan hemen öç alacağı anlamına gelmiyor. Fakat Tanrı hiçbir günahı cezasız bırakmaz. Günahın sonucu ölümdür. Tanrı başka bir ceza kabul etmez. 4. Fakat burada Tanrı, Kayin in hakkettiğini vermektense merhamet gösteriyor. * Kayin, bizim herzaman yaptığımız gibi haksızlık! diye yakındı. İnsanın Tanrı ya karşı klasik yanıtıdır. 4:13 Kayin, Cezam kaldıramayacağım kadar ağır diye karşılık verdi, * Aslında Kayin e gerçek hakkı verilseydi, ölüm cezasını alırdı! 3

41 K. Yeni Antlaşma daki Yahuda kitabında yazıldığı gibi (11.ayet) Kayin'in yolundan gitmemeliyiz! Kayin in yolu nedir? 1. Kendi isteğini seçip Tanrı nın isteğini reddediyor. Tanrı, isteğini bilmiyordum diye bahane kullanmayalım; Tanrı nın isteğini bilelim! Efes 5:15-17 Nasıl yaşadığınıza çok dikkat edin. Bilgelikten yoksun olanlar gibi değil, bilgeler gibi yaşayın. Fırsatı değerlendirin. Çünkü yaşadığımız günler kötüdür. Bunun için akılsız olmayın, Rab'bin isteğinin ne olduğunu anlayın. 2. Kendisini alçaltmayarak Tanrı ya yalan söyledi ve O na karşı kibirli davrandı. * Yakup 4:10 Rab'bin önünde kendinizi alçaltın, sizi yüceltecektir. * Belki de Kayin in en büyük problemi, en büyük günahı kibirli olması idi. * Tanrı nın belki de senin hayatında en çok görmek istediği nitelik alçakgönüllülüktür. 3. Tanrı nın lütfuna sığınmayarak kendi günahı için bahane aradı. 1.Yuhanna 1:8-9 Günahımız yok dersek, kendimizi aldatırız, içimizde gerçek olmaz. Ama günahlarımızı itiraf edersek, güvenilir ve adil olan Tanrı günahlarımızı bağışlayıp bizi her kötülükten arındıracaktır. * İtiraf etmek fiilinin Grekçe si, aynısını söylemek ve hemfikir olmak anlamına geliyor. * Yani, günahlarını itiraf etmek, Tanrı nın günahlarının hepsini bildiğini ve hepsinin O na karşı olduğunu anlıyorsun ve O nun değerlendirmesini ve suçlamasını kabul edip hem fikir oluyorsun. * Kral Davut günah işledikten sonra Tanrı ceza vermek konusunda Davut a üç seçenek verdi. 1.Tarihler 21:11-13 Gad Davut'a gidip şöyle dedi: RAB diyor ki, Hangisini istiyorsun? Üç yıl kıtlık mı? Yoksa kılıçla seni kovalayan düşmanlarının önünde üç ay kaçıp yok olmak mı? Ya da RAB'bin kılıcının ve RAB'bin meleğinin bütün İsrail ülkesine üç gün salgın hastalık salmasını mı? Beni gönderene ne yanıt vereyim, şimdi iyice düşün. Davut, Sıkıntım büyük diye yanıtladı, İnsan eline düşmektense, RAB'bin eline düşeyim. Çünkü O'nun acıması çok büyüktür. 4. Tövbe etmeyerek Tanrı nın huzurundan ayrılıp uzaklaştı. 4:16 Kayin RABbin huzurundan ayrıldı. Aden bahçesinin doğusunda, Nod topraklarına yerleşti. * Kayin hala Tanrı yı dinlemek istemiyordu. * Yakup 4:8 Tanrı'ya yaklaşın, O da size yaklaşacaktır. * Hezekiel 33:11 Varlığım hakkı için diyor Egemen RAB, ben kötü kişinin ölümünden sevinç duymam, ancak kötü kişinin kötü yollarından dönüp yaşamasından sevinç duyarım. Dönün! Kötü yollarınızdan dönün! Niçin ölesiniz, ey İsrail halkı! * Kayin ne yapmalıydı? Tanrı nın merhametini arayıp ona sarılmalıydı ve tövbe edip Tanrı nın bağışlaması için yalvarmalıydı! - Fakat Kayin, Tanrı dan daha da uzaklaştı ve Şeytan ın yolunu izledi. 5. Tanrı yla beraberliği reddederek yalnızlığı seçiyor ve bundan daha kötü bir şey olamaz. * Cehennem in en korkunç tarafı, orada Tanrı dan tamamen uzak ve yoksun kalıyorsun. * Nod topraklarına yerleşti. : Nod ismi başıboş dolaşma anlamına geliyor. * Teolog Augstin şöyle dua etti: RAB, bizi Kendin için yarattın, yüreklerimiz Sen de huzur buluncaya dek huzursuzdurlar. * Bugün insanlar yine aynı şekilde yaşıyor; Tanrı sız ve O nun Sözü ne başvurmadan huzur, mutluluk bulmaya çalışarak dolaşıyorlar. 6. Kayin kırgın ve kızgındır ve Tanrı, bunların kendisini nereye götürebileceği hakkında uyardı. * Yürekte kırgınlık doğunca, bir bebek gibi çok tehlikeli gözükmüyor, fakat zamanla büyüdükçe insanı çürütür ve sonunda onu mahveder. * İnsan bu kırgınlığı halletmezse kin beslemeye başlar ve yüreğinde nefret oluşacak. * Bu konuda en iyi örneğimiz Tanrı dır. Mezmur 103:8 Rab sevecen ve lütfedendir, Tez öfkelenmez, sevgisi engindir. Mezmur 30:5 [Rab bin] öfkesi bir an sürer, Lütfu ise bir ömür; Gözyaşlarınız belki bir gece akar, Ama sabahla sevinç doğar. * Kin ve öfke çok yıkıcıdır. Dünyanın en bilge insanı bu konu hakkında neler yazdı? Özdeyişler 14:29-30 Geç öfkelenen akıllıdır, Çabuk sinirlenen ahmaklığını gösterir. Özdey. 16:32 Sabırlı kişi [tez öfkelenen] yiğitten üstündür, Kendini denetleyen de kentler fethedenden üstündür. Vaiz 7:9 Çabuk öfkelenme, Çünkü öfke akılsızların bağrında barınır. Mezmur 37:8 Kızmaktan kaçın, bırak öfkeyi, Üzülme, yalnız kötülüğe sürükler bu seni. 4

42 7. Tüm Kutsal Kitap ta bu prensipleri görüyoruz. Yeni Antlaşma da Pavlus Hıristiyan topluluğundaki kardeşliğin nasıl olması gerektiğini anlatıyor ve bu öfke ve kin konularından sık sık bahsediyor. Efes. 4:29-32 Ağzınızdan hiç kötü söz çıkmasın. İşitenler yararlansın diye, ihtiyaca göre, başkalarının gelişmesine yarayacak olanı söyleyin. Tanrı'nın Kutsal Ruhu'nu kederlendirmeyin. Kurtuluş günü için o Ruh'la mühürlendiniz. Her kötü niyetle birlikte her türlü kin, öfke, kızgınlık, bağrışma ve iftira sizden uzak olsun. Birbirinize karşı iyi yürekli, şefkatli olun. Tanrı sizi Mesih'te bağışladığı gibi, siz de birbirinizi bağışlayın. Not: Yine Tanrı en iyi örneğimiz oluyor! Kolos. 3:12-15 Tanrı'nın kutsal ve sevgili seçilmişleri olarak yürekten sevecenliği, iyiliği, alçakgönüllülüğü, sabrı, yumuşaklığı giyinin. Birbirinize hoşgörülü davranın. Birinizin ötekinden bir şikâyeti varsa, Rab'bin sizi bağışladığı gibi, siz de birbirinizi bağışlayın. Bunların hepsinin üzerine yetkin birliğin bağı olan sevgiyi giyinin. Mesih'in esenliği yüreklerinizde hakem olsun. Tek bir bedenin üyeleri olarak bu esenliğe çağrıldınız. Şükredici olun! * Mesih in esenliği yüreğine hakem oluyorsa, kolayca kırılmazsın, çabuk öfkelenmezsin. Ve O nun sana karşı lütfunu derin derin düşünüyor olduğunda asla kin besleyemezsin! 8. Peki, bu kırgınlık, kızgınlık veya kin oluşunca ve günah kapıda pusuya yatmış, seni bekliyor zamanında ne yapmalısın? * Kutsal Kitap ta kardeşler arasındaki sorunlar için iki prensip var: Matta 5:23-24 Bu yüzden, sunakta adak sunarken kardeşinin sana karşı bir şikâyeti olduğunu anımsarsan, adağını orada, sunağın önünde bırak, git önce kardeşinle barış; sonra gelip adağını sun. Matta 18:15-16 Eğer kardeşin sana karşı günah işlerse, ona git, suçunu kendisine göster. Her şey yalnız ikinizin arasında kalsın. Kardeşin seni dinlerse, onu kazanmış olursun. Ama dinlemezse, yanına bir ya da iki kişi daha al ki, söylenen her şey iki ya da üç tanığın sözüyle doğrulansın. 2.Tim. 2:24-26 Rab'bin kulu kavgacı olmamalı. Tersine, herkese şefkatle davranmalı, öğretme yeteneği olmalı, haksızlıklara sabırla dayanmalıdır. Kendisine karşı olanları yumuşak huyla yola getirmeli. Gerçeği anlamaları için Tanrı belki onlara bir tövbe yolu açar. Böylelikle ayılabilir, isteğini yerine getirmeleri için kendilerini tutsak eden İblis'in tuzağından kurtulabilirler. Efes. 4: Bunun için yalanı üzerinizden sıyırıp atarak her biriniz komşusuna gerçeği söylesin. Çünkü hepimiz aynı bedenin üyeleriyiz. 26 Öfkelenin, ama günah işlemeyin. Öfkenizin üzerine güneş batmasın. 27 İblis'e de fırsat vermeyin. 9. Sonuçta Kayin in yolundan gitmeyelim. Günah bize egemen olmasın. İbraniler 12:1-2 İşte çevremizi bu denli büyük bir tanıklar bulutu sardığına göre, biz de her yükü ve bizi kolayca kuşatan günahı üzerimizden sıyırıp atalım ve önümüze konan yarışı sabırla koşalım. Gözümüzü imanımızın öncüsü ve tamamlayıcısı İsa'ya dikelim. O kendisini bekleyen sevinç uğruna utancı hiçe sayıp çarmıhta ölüme katlandı ve Tanrı'nın tahtının sağında oturdu. Amin! 5

43 9. DERS Yaratılış kitabı: İki Soy ve Tufan (4-9. böl.) A. Kayin in soyu. 4: Kayin in soyu Kayin in örneğini izledi. * Tanrı yı düşünmediler, hatırlamadılar ve ilgilenmediler. 2. Maddi ve bedensel şeylerle ilgilendiler. Kentler kurdular ve bir sürü çalışma yaptılar ve icat ettiler. * Bu tür şeylerde yanlış bir şey yoktur. Yanlış olan şudur: Bu tür şeylerle ilgilenirken Yaratıcılarını unuttular. Onların yaşamında Tanrı nın yeri yoktu. * Bütün zamanlarını kendileri için harcadılar. * Kendi yaptıklarına değer verdi. Yaratıcı ya değil, yaratılışa tapındılar. B. Tanrı Habil in yerine Şit i verdi. Yar.4:25 Adem karısıyla yine yattı. Havva bir oğlan doğurdu. "Tanrı Kayinin öldürdüğü Habilin yerine bana başka bir oğul bağışladı" diyerek çocuğa Şit adını verdi. 1. Tanrı Adem ve Havva ya Habil in yerine başka bir çocuk verdi: Şit. * Havva bu sefer bir oğul dünyaya getirdim yerine Tanrı bir oğul bağışladı. dedi. 2. Aden Bahçesinde Tanrı Şeytan a karşı galip gelen bir çocuğun olacağına söz verdi. * Bu kişi Habil in soyundan gelecekti. * Fakat Şeytan Kayin i Habil i öldürmesi için yönlendirdi. * Şeytan, Tanrı nın bir kurtarıcı gönderme planını her konuda mahvetmeye çalıştı. 3. Şit de herkes de olduğu gibi Tanrı dan uzak doğdu, fakat Habil gibi Tanrı ya güvendi. * Ve Tanrı, dünyanın kurtarıcısının Şit in soyundan getirecekti. C. İki Soy 4:26 Şit'in de bir oğlu oldu, adını Enoş koydu.o zaman insanlar RAB'be yakarmaya başladı. 1. Kutsal Kitap iki soyla ilgileniyor: * Tanrı ya sadık kalıp O nun yolunda yürüyen soy. (Şit in soyu) * Tanrı dan ayrılıp kendi yolunda yürüyen soy. (Kayin in soyu) 2. Kayin in soyunda Kayin katilin babası oluyor. * Şit in soyu ise insanlığın kurucusu olan Adem ile insanlığı tekrar kuran Nuh u birbirine bağlıyor. 3. İki soyun her birinde bir Hanok ve bir Lemek var fakat bu kişiler birbirinden farklıdır. 4. İki soyun yedinci kuşakları özel bir noktaya varıyor. * Kayin in soyu Lemek in kibirli şiiri ile çok alçak bir noktaya varıyor ve bundan sonra bu kötü soy hakkında başka bilgi verilmiyor. Hemen yeni bir soydan bahsediliyor. * Şit in soyu Hanok ile çok yüksek noktaya varıyor. Hanok 300 yıl Tanrı yolunda yürüdü....sonra ortadan kayboldu; çünkü Tanrı onu yanına almıştı. 5:22,24 * Hanok, günahkâr bir dünyada çoğu insanlar Tanrı ya karşı iken O na güvendi ve O nu hoşnut etti. İbraniler 11:5-6 İman sayesinde Hanok ölümü tatmamak üzere yukarı alındı. Kimse onu bulamadı, çünkü Tanrı onu yukarı almıştı. Yukarı alınmadan önce Tanrı'yı hoşnut eden biri olduğuna tanıklık edildi. İman olmadan Tanrı'yı hoşnut etmek olanaksızdır. Tanrı'ya yaklaşan, O'nun var olduğuna ve kendisini arayanları ödüllendireceğine iman etmelidir. 5. Kayin in soyu Tufan da ölüyor ama Şit in soyu Nuh la kurtuluyor ve İsa ya dek devam ediyor. D. Günah dünyaya egemen oluyor 1. Adem den Nuh a kadar on nesil vardı. (5.bölüm) 2. Tufan olayı Adem in yaratılışından aşağı yukarı 1500 yıl sonra gerçekleşti. 3. Nuh ve oğulları Sam, Ham ve Yafet in zamanında dünyada aşağı yukarı üç milyon kişi vardı. 4. Yaratılış 6. bölüme geldiğimizde Şit in iyi soyu bitmek üzeredir. * Bu günahkarlık bir kuşaktan sonraki kuşağa geçiyor. * 6:5 RAB baktı, yeryüzünde insanın yaptığı kötülük çok, aklı fikri hep kötülükte. * İnsanlar, Tanrı nın mesajına inanmadılar ve O na ve O nun merhametine sığınmadılar. * Tanrı nın var olduğunu bilmelerine rağmen Tanrı yı yüceltmediler. (Romalılar 1) 1

44 5. Tanrı insanların günahlarını gördü ve insanların tövbe etmesini istiyordu. * Yar.6:3 RAB, "Ruhum insanda sonsuza dek kalmayacak, çünkü o ölümlüdür" dedi, "İnsanın ömrü yüz yirmi yıl olacak." * Tanrı ya karşı isyana devam ederseler, sonunda Tanrı onları cezalandıracaktı. * 120 yıl içerisinde tövbe etmezlerse ceza vereceğini söyledi. * Tanrı Peygamber Hezekiel in kitabında: Onlara de ki: Varlığım hakkı için diyor Rab Yahve, ben kötü kişinin ölümünden sevinç duymam, ancak kötü kişinin kötü yollarından dönüp yaşamasından sevinç duyarım. Dönün! Kötü yollarınızdan dönün! Niçin ölesiniz... 33:11 * Hanok un oğlu Metuşelah toplam 969 yıl yaşadı ve Kutsal Kitapdaki en yaşlı adam idi. - Bu 5. bölümdeki soyağacina ve bu insanların yaşlarına baktığımızda sanki Metuşelah ın ömrü Tanrı nın sabrını gösteriyormuş gibi çünkü Tufan geldiğinde Metuşelah öldü. - Metuşelah yaşadıkça Tanrı nın gazabı gelmiyordu. * 2.Petrus 3:9 Bazılarının düşündüğü gibi Rab vaadini yerine getirmekte gecikmez; ama size karşı sabrediyor. Çünkü kimsenin mahvolmasını istemiyor, herkesin tövbe etmesini istiyor. E. Tanrı günahla dolu dünyayı yargılamaya karar veriyor. (6.-7. bölümler) Yar.6:6-7 İnsanı yarattığına pişman oldu. Yüreği sızladı. Yarattığım insanları, hayvanları, sürüngenleri, kuşları yeryüzünden silip atacağım dedi, Çünkü onları yarattığıma pişman oldum. 1. İnsanlar o kadar bozulmuşlardı ki Tanrı, bir tufan aracılığıyla bütün yaşamı dünyadan silmek istedi. 2. Daha önce bir damla yağmur yağmamasına rağmen yağmur yağdıracak. * Tanrı nın yasasına karşı suç işleyen herkesin ölmesi gerekiyor. 3. Fakat merhametli Tanrı, insanlara bir kurtuluş yolu hazırladı. Artık bu yolu kullanarak insanlar Tanrı ya tekrar kavuşabilirler. 4. Tanrı nın değişmezliği: a. Kutsal Kitap ta bazı ayetlerde sanki Tanrı fikrini değiştiriyormuş gibi gözükür ama aslında Tanrı fikrini değiştirmez. Yar. 6:5-6 RAB baktı, yeryüzünde insanın yaptığı kötülük çok, aklı fikri hep kötülükte. İnsanı yarattığına pişman oldu. Yüreği sızladı. b. Tanrı, insanın duygu ve bilgi tecrübesi aracılığıyla algılanır. * Değişmez ve hakim olan Tanrı duruma göre bereket veya ceza konularında Kendi belirlediği şekilde fikrini değiştirir. * Çölde Sayım 23:19 Tanrı insan değil ki, Yalan söylesin; İnsan soyundan değil ki, Düşüncesini değiştirsin. O söyler de yapmaz mı? Söz verir de yerine getirmez mi? * 1.Sam.15:29 İsrail'in yüce Tanrısı yalan söylemez, düşüncesini de değiştirmez. Çünkü O insan değil ki, düşüncesini değiştirsin. * Mezmur 33:11 Ama RAB'bin planları sonsuza dek sürer, yüreğindeki tasarılar kuşaklar boyunca değişmez. * Yeş. 46:10 Sonu ta başlangıçtan, henüz olmamış olayları çok önceden bildiren, Tasarım gerçekleşecek, İstediğim her şeyi yapacağım diyen benim. F. Ama Tanrı Nuh a lütuf gösterdi. Yar.6:8-10 Ama Nuh RABbin gözünde lütuf buldu. Nuhun öyküsü şuydu: Nuh doğru bir insandı. Çağdaşları arasında kusursuz biriydi. Tanrı yolunda yürüdü. Üç oğlu vardı: Sam, Ham ve Yafet. 1. Nuh günahkar olarak bütün Adem soyu gibi Şeytan ın egemenliğinin altında doğdu. 2. Bu ayetlerden Nuh un Tanrı nın isteği hakkında Hanok gibi birçok şey bildiğini anlıyoruz. a.) Nuh a ataları gibi vahiy verildi. Rom. 2:12-15 Kutsal Yasa'yı bilmeden günah işleyenler Yasa olmadan da mahvolacaklar. Yasa'yı bilerek günah işleyenlerse Yasa'yla yargılanacaklar. Çünkü Tanrı katında aklanacak olanlar Yasa'yı işitenler değil, yerine getirenlerdir. Kutsal Yasa'dan yoksun uluslar Yasa'nın gereklerini kendiliklerinden yaptıkça, Yasa'dan habersiz olsalar bile kendi yasalarını koymuş olurlar.böylelikle Kutsal Yasa'nın gerektirdiklerinin yüreklerinde yazılı olduğunu gösterirler. Vicdanları buna tanıklık eder. Düşünceleriyse onları ya suçlar ya da savunur. 2

45 b.) Nuh, ta özel vahiy almıştır. * Nuh, kurban konusunda Tanrı nın talimatını anlamıştır. 7:2-3 [Tanrı dedi ki] Yeryüzünde soyları tükenmesin diye, yanına temiz sayılan hayvanlardan erkek ve dişi olmak üzere yedişer çift, kirli sayılan hayvanlardan birer çift, kuşlardan yedişer çift al. * Nuh, Habil, Şit ve Hanok un yaptığı gibi Tanrı ya yaklaşırken kurban kanıyla yaklaştı. 8:20 Nuh RAB'be bir sunak yaptı. Orada bütün temiz sayılan hayvanlarla kuşlardan yakmalık sunular sundu. * İlerde bu prensip resmi bir şekilde Yasa da verilecek. Levililer 17:11 kan dökülmeden bağışlama olmaz. 3. Nuh, bu yolu başkalarınada bildirdi. 2.Petrus 2:5 Tanrı eski dünyayı da esirgemedi. Ama tanrısızların dünyasına tufanı gönderdiğinde, doğruluk yolunu bildiren Nuh'u ve yedi kişiyi daha korudu. 4. Nuh, Tanrı nın kurtarışını hak etmedi; cezayı hak etti. * Lütuf, hakkedilmediği halde iyilik göstermek anlamına geliyor. 5. Nuh Tanrı ya güvendi ve Tanrı nın yoluna güvendi. * Nuh, Tanrı nın vaat ettiği kurtarıcının geleceğine inandı. * Tanrı lütfundan dolayı Nuh u bağışladı ve onu kabul etti. G. Nuh un Gemisi (6:13-22) 1. Bu yargıdan kurtarmak için Tanrı Nuh a talimat verdi ve Nuh bu talimata tam itaat etti. 2. Tanrı Nuh a bütün dünyayı kapsayacak bir tufan göndereceğini söyledi. 3. Tanrı Nuh a Tanrı ya güvenenler için bir gemi yapmasını ve bu gemi sayesinde kurtulacaklarını söyledi. Böylece bu gemiyi yapma talimatını verdi. 4. Bu geminin özenle ve tam Tanrı nın isteğine göre yapılması gerekiyordu. ( m 3 ) * Geminin görünüşünün tam olarak nasıl olduğunu bilemiyoruz. Ancak geminin ölçüleri bugün okyanusta dolaşan büyük yük gemilerinin ölçülerine yakındır. * Uzunluğu: 140 metre * Genişliği: 22 metre * Yüksekliği: 14 metre 5. Tanrı, Nuh tan geminin yan tarafında sadece tek bir kapı yapmasını istedi * Tanrı nın gazabından kurtarılacak her insan ve her hayvan tek bir gemi ile ve onun bu tek kapısından girmek zorunda kaldı. Yuhanna 10:9 da İsa ne dedi? Kapı Ben'im. Bir kimse benim aracılığımla içeri girerse kurtulur. 6. Yar. 6:22 Nuh Tanrının bütün buyruklarını yerine getirdi. * İnsanın Tanrı yı hoşnut etmek ve kurtulmak için imana ihtiyacı var. * O ana kadar bir damla yağmur yağmamıştı. Nuh Tanrı ya güvendi. * O ana dek dünyanın toprağı, topraktan yukarıya doğru çıkan çiğ ile ıslandı ve sulandı. * İnsanlar yağmuru hiç görmemişti. * Fakat buna rağmen Nuh Tanrı ya inandı ve itaat edip gemiyi tam Tanrı nın istediği gibi yaptı. - Nuh a ailesini, hayvanları ve kuşları gemiye koymasını söyledi. * Nuh insanları gelecek yargıdan dolayı uyardı. Fakat insanlar Tanrı nın Sözünü kabul etmediler. 3

46 H. TUFAN (İ.Ö. 2348) 1. Tanrı bu tek kapıyı kapattı ve gemiden olmayanların hepsi ölecek. Yar.7:16 Gemiye giren hayvanlar Tanrının Nuha buyurduğu gibi erkek ve dişiydi. RAB Nuhun ardından kapıyı kapadı. 2. Tanrı Nuh u, onun ailesini ve hayvanları emniyetli geminin içine sakladı. 3. Yar.7:17-23 Tufan kırk gün sürdü. Çoğalan sular gemiyi yerden yukarı kaldırdı. RAB insanlardan evcil hayvanlara, sürüngenlerden kuşlara dek bütün canlıları yok etti, yeryüzündeki her şey silinip gitti. Yalnız Nuhla gemidekiler kaldı. 4. Sular o kadar çoktu ki, bütün yeryüzünü kapladı, en yüksek dağları bile aştı. (Evrensel Tufan) 5. Sular yer altı su kaynaklarından da fışkırdı ve belki depremle ya da volkanik hareketlerle dünyanın kabuğu kırıldı ve bu büyük sular yeryüzüne fışkırdı. * Yar.8:2 Enginlerin kaynakları ve göklerin kapakları kapandı. Yağmur dindi. * Tanrı 40 gün ve 40 gece durmadan yağmur yağdırdı. Böylece sular en yüksek dağları bile örttü. * Nuh ve ailesi gemide 371 gün kaldı. 6. Bütün insanlık Tanrı ya güvenmeyi reddetti ve Tanrı herkesi sildi. * Sadece Nuh ve ailesi kurtulabildi. Çünkü onlar Tanrı ya inandılar ve gemiye bindiler. * Tanrı, Kendi gazabından kurtuluş sağladı. 7. Kurtuluş ipuçları: * Nuh, İsa Mesih in örneğidir. Nuh, insan ailesini temsil ettiği gibi İsa Rab bin ailesini temsil etti. * Orjinal İbranice metinde 6:14 teki gemi ve zift kelimeleri ve M.Çıkış 2:3 teki sepet ve zift kelimeleri aynıdır. Tanrı bu iki gemi yi kurtuluş sağlamak ve yeni bir halk kurmak için kullandı. I. Tanrı nın Nuh ile yaptığı antlaşması: 1. Tanrı nın Antlaşmaları her zaman Tanrı nın lütfundan kaynaklanıyor. 2. Bu antlaşmanın farklı kısımları var: Tufan dan önceki kısmı 6:17-18 Yeryüzüne tufan göndereceğim. Göklerin altında soluk alan bütün canlıları yok edeceğim. Yeryüzündeki her canlı ölecek. Ama seninle bir antlaşma yapacağım. Oğulların, karın, gelinlerinle birlikte gemiye bin. * Tanrı gazabını gönderiyor ama aynı zamanda bir kurtuluş yolu da sağlıyor. Nuh ve ailesi kurtulmak istiyorlarsa imanla ve imanlarını gösteren bir itaat ile bu gemiyi yapmaları ve içine binmeleri gerekiyor. Tanrı bize iman gemisini nasıl yapacağımızı öğretecek. Tufan dan sonraki kısmı 8:20-21 Nuh RAB'be bir sunak yaptı. Orada bütün temiz sayılan hayvanlarla kuşlardan yakmalık sunular sundu. Güzel kokudan hoşnut olan RAB içinden şöyle dedi: İnsanlar yüzünden yeryüzünü bir daha lanetlemeyeceğim. Çünkü insan yüreğindeki eğilimler çocukluğundan beri kötüdür. Şimdi yaptığım gibi bütün canlıları bir daha yok etmeyeceğim. * Tanrı, insan ne yaparsa yapsın bu şekilde bir daha dünyayı mahvetmeyeceğim diye vaat ediyor. 9:4-6 Yalnız kanlı et yemeyeceksiniz, çünkü kan canı içerir. Sizin de kanınız dökülürse, hakkınızı kesinliklearayacağım. Her hayvandan hesabını soracağım. Her insandan, kardeşinin canına kıyan herkesten hakkınızı arayacağım. Kim insan kanı dökerse, Kendi kanı da insan tarafından dökülecektir. Çünkü Tanrı insanı kendi suretinde yarattı. * Tanrı, dünyayı mahvetmektense günahın artışını yavaşlatmak için idam cezasını kuruyor. Bunu uygulamak için Tanrı insana yetki veriyor. * Tanrı nın bu hukuki yetkiyi vermesiyle insan dünyada Tanrı nın yerine yargıç oluyor ve ilk hükümetin kurulmasının temeli atılıyor. * Aslında bu da bir testtir. Bu ceza günah sorununu çözecek mi? 9:12-15 Tanrı şöyle sürdürdü konuşmasını: "Sizinle ve bütün canlılarla kuşaklar boyu sonsuza dek sürecek antlaşmamın belirtisi şu olacak: Yayımı bulutlara yerleştireceğim ve bu, yeryüzüyle aramdaki antlaşmanın belirtisi olacak. Yeryüzüne ne zaman bulut göndersem, yayım bulutların arasında ne zaman görünse, sizinle ve bütün canlı varlıklarla yaptığım antlaşmayı anımsayacağım: Canlıları yok edecek bir tufan bir daha olmayacak. * Bu antlaşmanın belirtisi olarak gökkuşağı veriliyor. Bu belirti itaat veya imana bağlı değil. * Bu antlaşma tek taraflıdır çünkü insanın yapacağı bir şarta bağlı değildir. * Bu antlaşma aslında lütufkâr bir vaattir ve sonsuzdur. * Bu antlaşma tamamen Tanrı nın sadakatine bağlıdır. 4

47 J. Günah sorunu halen çözülmemişti. 1. Tufan ve idam cezası çözüm değildi. * Çünkü Tufan dan sonra insanlar yine çoğaldı ve kibirli olup çok bozuldular. 2. İnsanların Tufan dan haberleri vardı ve Tanrı nın onların yaratıcısı olduğunu biliyorlardı. - Tanrı nın gücünü her sabah ve her akşam yaradılışta görebiliyorlardı. - Tanrı, dünyayı tekrar bir tufanla silmeyeceğinin sözünü verdi. Gökkuşağı görünüyordu. - Tanrı ya inanmamakta hiç bir özürleri yoktu. - Onlar yaşam, sağlık, güneş, yağmur ve yiyecek için Tanrı ya şükretmediler (Rom. 1:18-32). 3. Tanrı dünyayı yargılayıp yeniden başlattı ama insanın yüreğindeki eğilimler çocukluğundan itibaren kötüdür. 8:21 * Tanrı nın yargısının tehdidi insanın günah işlemesini engellemek için yeterli değildir. * Nuh un ailesi Tanrı nın yargısını gördü, tüm tanıdıklarının öldürüldüğünü gördüler. * Fakat ilk günah işleyen Nuh tu! (Not: K.K. şaraba olumlu bakıyor [Sayım.15:5-10; Y.Tekr.14:26; Mez.104:15; Yuh.2:1-11] ama onun tehlikelerini de anlatıyor. [Yeş.5:22; Özd.21:17; 23:20,21,29-35; Lev.10:9]) * Prensip: Günah insanın yüreğinden kaynaklanıyor ve Tufan bu problemi çözemedi. - İnsan yeni bir yürek oluşmadan Tanrı yı arayamaz ve itaat etmez. - Tanrı insanın yüreğini değiştirmeden O nu ve O nun sözlerini sevmez. 4. Eski Antlaşma da bu prensibi açık bir şekilde görüyoruz. * Peki, Tanrı nın planı neydi? Yani, insanın yüreği için ümit var mı? * Peygamber Hezekiel Tanrı nın planı hakkında bir kaç ipucu veriyor: Hezekiel 36:25-27 Üzerinize temiz su dökeceğim, arınacaksınız. Sizi bütün kirliliklerinizden ve putlarınızdan arındıracağım. Size yeni bir yürek verecek, içinize yeni bir ruh koyacağım. İçinizdeki taştan yüreği çıkaracak, size etten bir yürek vereceğim. Ruhumu içinize koyacağım; kurallarımı izlemenizi, buyruklarıma uyup onları uygulamanızı sağlayacağım. Hezekiel 11:19-20 Onlara tek bir yürek vereceğim, içlerine yeni bir ruh koyacağım. İçlerindeki taş yüreği çıkarıp onlara etten bir yürek vereceğim. O zaman kurallarımı izleyecek, ilkelerime uymaya özen gösterecekler. Onlar halkım olacak, ben de onların Tanrısı olacağım. Amin! Tanrı bunu bizde yaptı ve yapıyor! 5. Tanrı, dünyayı mahvetmektense insanların yüreklerini değiştirerek dünya sorunlarını iyileştiriyor. Birleşmiş Milletler Örgütü kalıcı barış sağlayamaz. Eğitim her şeyi çözemez. Tanrı, insanın içinde bir değişiklik yapmaya karar verdi. Hamdolsun, bunu da yapıyor! Pavlus, Korintli imanlılara cesaret vermek için şöyle yazmıştır: 2.Korintliler 4:16-18 cesaretimizi yitirmeyiz. Her ne kadar dış varlığımız harap oluyorsa da, iç varlığımız günden güne yenileniyor. Çünkü geçici, hafif sıkıntılarımız bize, ağırlıkta hiçbir şeyle karşılaştırılamayacak kadar büyük, sonsuz bir yücelik kazandırmaktadır. Gözlerimizi görünen şeylere değil, görünmeyenlere çeviriyoruz. Çünkü görünenler geçicidir, görünmeyenlerse sonsuza dek kalıcıdır. İbraniler 12:5-11 Rab'bin terbiye edişini hafife alma, Rab seni azarlayınca cesaretini yitirme. Çünkü Rab sevdiğini terbiye eder, Oğulluğa kabul ettiği herkesi cezalandırır. Terbiye edilmek uğruna acılara katlanmalısınız. Tanrı size oğullarına davranır gibi davranıyor. Hangi oğul babası tarafından terbiye edilmez? Herkesin gördüğü terbiyeden yoksunsanız, oğullar değil, yasadışı evlatlarsınız. Kaldı ki, bizi terbiye eden dünyasal babalarımız vardı ve onlara saygı duyardık. Öyleyse Ruhlar Babası'na bağımlı olup yaşamamız çok daha önemli değil mi? Babalarımız bizi kısa bir süre için, uygun gördükleri gibi terbiye ettiler. Ama Tanrı, kutsallığına ortak olalım diye bizi kendi yararımıza terbiye ediyor. Terbiye edilmek başlangıçta hiç tatlı gelmez, acı gelir. Ne var ki, böyle eğitilenler için bu sonradan esenlik veren doğruluğu üretir. Pavulus, Filipilili imanlıları yüreklendirmek için şöyle yazmıştır: Sizde iyi bir işe başlamış olan Tanrı'nın bunu Mesih İsa'nın gününe dek bitireceğine güvenim var. Filipililer 1:6 5

48 10. DERS Yaratılış kitabı: Babil Kulesi ( böl.) A. Nuh Oğullarının Soyu (10.bölüm) 1. Adem bizim babamız olduğu gibi bizim neslimiz de Nuh un oğullarından geliyor. 2. Genellikle biz bir insanın ırkını onun teniyle ayırt ediyoruz ama Kutsal Kitap a göre hepimiz tek bir soydan geldik ve ten renkleri sonra başladı. Yani, aynı aileden geldik! bölüme Milletlerin Listesi deniliyor ve hepimizin neslinin kaynağı buradan geliyor. Yar. 10:32 Tufandan sonra kayda geçen, ulus ulus, boy boy yeryüzüne yayılan bütün bu insanlar Nuh'un soyundan gelmedir. * Yafet: Orta Asyalı, Hint, Uzak Doğlu ve Avrupalı insanların kökeni (Grek, Romalı, Ispanyalı, Kelt, Med, İngiliz, Alman, Afganistanlı, İranlı, Türk insanlar) * Ham: Afrikalı, Mısırlı, Kenanlı, Hitit, Mezopotamyalı, ve bazı doğulu insanların kökeni (Japon, Çinli, Moğul, Avustralyalı insanlar) * Sam: Arap, Persli, Asurlu, Kildaniler ve Yahudi insanların kökeni (Sam ın soyunun çoğu Orta Doğu da kaldı.) 4. Aslında Yaratılış 10. bölüm, 11. bölümde olan olaydan sonraki durumu anlatıyor. * Bu Milletlerin Listesi, Babil Kulesi ve dillerin karıştırılmasından sonra Nuh un oğullarının farklı dillerle bölünüp farklı yerlere giderek yerleşmelerini anlatıyor. B. Babil Kulesi (Yar.11) 1. 11:1-4 Başlangıçta dünyadaki bütün insanlar aynı dili konuşur, aynı sözleri kullanırlardı. Doğuya göçerlerken Şinar bölgesinde bir ova buldular ve oraya yerleştiler. Birbirlerine, "Gelin tuğla yapıp iyice pişirelim" dediler. Taş yerine tuğla, harç yerine zift kullandılar. Sonra, "Kendimize bir kent kuralım" dediler, "Göklere erişecek bir kule dikip ün salalım. Böylece yeryüzüne dağılmayız." a. İnsan bir yol seçmesi gerekirse kendi yolunu seçer. b. 1:28 de Rab demişti ki Yeryüzünü doldurun ve denetiminize alın. Ama ne yapmak istediler? 11:4 Sonra, "Kendimize bir kent kuralım" dediler, "Göklere erişecek bir kule dikip ün salalım. Böylece yeryüzüne dağılmayız." * Milliyetçilik bundan kaynaklanıyor ve çok tehlikelidir. Yurtseverlik güzel bir şeydir ama bir Hıristiyan ın esas vatanının göklerde olduğunu unutmamalıyız. c. Bu kule Tanrı ya karşıydı, O nun yüceliği için değil insanın gururu ve yüceliği için yapılıyordu. 2. Bu kule bir tapınma merkezi olacaktı. a. Bu kulenin tepesi göğe kadar uzanmıştı. Bu yapay dağın en üstüne bir tapınak yapacaklardı. * Bu tapınak şehrin tapınma merkezi olacaktı. b. Kutsal Kitap ta Babil şehri tanrısız bir toplumu, ahlaksızlığı, putperestliği, ve sefahat içinde bir yaşamı simgeler. c. Babil de ki halklardan biri olan Kildaniler hakkında K. K. taki sözlük bölümde şöyle yazılmıştır: Daniel kitabında yıldızbilimciler diye çevrilen Kildaniler sözcüğü İbranice de ve Aramice de bir büyücü topluluğu anlamına da geliyor. d. Tarihçilere göre astroloji (yıldız falcılığı) bu bölgede başladı ve büyük ihtimalle bu kulenin yıldız falcılığı ile bir bağlantısı vardı. e. İleride Babil İmparatorluğu burada kurulacak ve bu putperestlik, o kötü imparatorluğa geçecek ve sonra Mısırlılar a, Grekler e ve Romalılar a da geçecek. f. Tanrı nın Yasası bu tip falcılığı yasaklıyor çünkü Şeytan dan geliyor ve bu batıl inançlarla Tanrı'nın görünümü olan Mesih'in yüceliğiyle ilgili Müjde'nin ışığı imansızların üzerine doğmasın diye, bu çağın ilahı [İblis] onların zihinlerini kör etmiştir. (2.Kor.4:4) g. Musa, Yasayı verirken şöyle söylemiştir: Yasa.Tek. 4:19 Gözlerinizi göklere kaldırıp güneşi, ayı, yıldızları -gök cisimlerini- görünce sakın aldanmayın; eğilip onlara tapmayın. Tanrınız RAB bunları göğün altındaki halklara pay olarak vermiştir * Peygamber Yeşaya, İsrail halkını suçlarken şöyle yazmıştır: Yeş. 47:12-13 Gençliğinden beri emek verdiğin muskalarına, çok sayıda büyüye devam et; belki yararını görür, Kimilerini titretirsin. Aldığın öğütlerin çokluğu seni tüketti. Yıldız falcıların, yıldızbilimcilerin, ay başlarında ne olacağını bildirenlerin, Şimdi kalksınlar da Başına geleceklerden seni kurtarsınlar. 1

49 3. Yar.11:5-9 RAB insanların yaptığı kentle kuleyi görmek için aşağıya indi. Tek bir halk olup aynı dili konuşarak bunu yapmaya başladıklarına göre, düşündüklerini gerçekleştirecek, hiçbir engel tanımayacaklar dedi, Gelin, aşağı inip dillerini karıştıralım ki, birbirlerini anlamasınlar. Böylece RAB onları yeryüzüne dağıtarak kentin yapımını durdurdu. Bu nedenle kente Babil adı verildi. Çünkü RAB bütün insanların dilini orada karıştırmış ve onları yeryüzünün dört bucağına dağıtmıştı. a. Mezopotamya kuleleri kendi ilahlarının inmesi için merdiven şeklinde yapılırdı ve RAB Tanrı bu insan gururundan dolayı yapılan kuleyi yargılamak için göklerden aşağıya indi. b. Tanrı tam egemendir ve sadece Kendi sözüyle tüm insanların dillerini karıştırdı. 1. Babil dilinde Babil sözcüğü tanrının kapısı anlamına geliyor. Ama İbranice de karışıklık veya kargaşa anlamına geliyor. 2. Rab bin amacı neydi? 1.) Günah çabuk çoğalmasın. (Tek bir dil ile günah çabuk çoğalabiliyordu.) * Günahlar internet ve uluslararası bir dil aracılığıyla çabuk yayılıyor. 2.) Tanrı lütfunu gösteriyor çünkü uluslar yalnızlıkta Tanrı yı arar. Elç.İş. 17:26-27 Ulusların sürelerini ve yerleşecekleri bölgelerin sınırlarını önceden saptadı. Bunu, kendisini arasınlar ve el yordamıyla da olsa bulabilsinler diye yaptı. 3. Tanrı bütün dünyayı yok etmeyecek. Rab, dünyayı uluslar ile idare edecek ve tek bir adamla Kendisi için bir ulus yapacak. * Tanrı, bu ulus aracılığıyla Kurtarıcı getirecek. c. İnsanlar artık birbirleriyle anlaşamadıkları için aileler ayrıldılar ve değişik yörelere göç ettiler. * Yüzyıllar içerisinde dünyanın diğer kıtalarına kadar gittiler. * Tanrı nın asıl planı insanların sadece tek bir bölgeye değil, bütün dünyaya yerleşmeleridir. d. Şehirleşme olayı ancak farklı insan dilleri olduktan sonra başladı. 4. Babil Kulesi ve Arkeoloji 1. Fırat ve Dicle ovasında birçok uygarlığın kalıntıları bulundu. * Orada bulunmuş şeylerin bazıları Babil in ilk kulesine benziyor olabilir. * Yapının Kutsal Kitap ta yazıldığı gibi kerpiçten tuğla ve ziftle yapıldığı görülüyor. C. Tanrı, günahın artmasını engellemek için bir kaç değişiklik yaptı. 1. Kötü liderler uzun yaşamasın ve en kötülerin günahları gelişmesin diye RAB Tufan dan sonra insanın ömrünü kısalttı. * Adem 930 * Nuh 950 * Sam 600 * İbrahim 175 * Yakup 147 * Yusuf Tanrı hayatın kutsallığını gösteren ölüm cezasını kurdu. * En kötü günahkâr soy devam etmesin diye. Yar. 9:5-6 Sizin de kanınız dökülürse, hakkınızı kesinlikle arayacağım. Her hayvandan hesabını soracağım. Her insandan, kardeşinin canına kıyan herkesten hakkınızı arayacağım. "Kim insan kanı dökerse, Kendi kanı da insan tarafından dökülecektir. Çünkü Tanrı insanı kendi suretinde yarattı. 3. Günahlar, insandan insana hızlı geçmesin diye Tanrı dünyayı böldü.. * Çünkü farklı diller olunca günah daha yavaş yayılır. 4. Yeni yürek olmadan günahtan kurtuluş yok ve Tanrı bir ulus yapıp Kendi kurtuluş planını açık bir şekilde geliştirecek. 2

50 D. İnsanın gururu ve kendisini yüceltmesi konularında Tanrı ne düşünüyor, ne yapacak? 1. Yakup 4:6 Tanrı kibirlilere karşıdır, Ama alçakgönüllülere lütfeder Petrus 5:5-6 Hepiniz birbirinize karşı alçakgönüllülüğü kuşanın. Çünkü, Tanrı kibirlilere karşıdır, Ama alçakgönüllülere lütfeder. Uygun zamanda sizi yüceltmesi için, Tanrı'nın kudretli eli altında kendinizi alçaltın Yuhanna 2:15-17 Dünyayı da dünyaya ait şeyleri de sevmeyin. Dünyayı sevenin Baba'ya sevgisi yoktur. Çünkü dünyaya ait olan her şey -benliğin tutkuları, gözün tutkuları, maddi yaşamın verdiği gurur- Baba'dan değil, dünyadandır. Dünya da dünyasal tutkular da geçer, ama Tanrı'nın isteğini yerine getiren sonsuza dek yaşar. 4. Özdeyişler16:18 Gururun ardından yıkım, Kibirli ruhun ardından da düşüş gelir. 5. Peygamber Yeşaya tarihin sonunda Tanrı nın ne yapacağı hakkında şöyle yazdı: 2:11-22 İnsanın küstah bakışları alçaltılacak, Gururu kırılacak. O gün yalnız RAB yüceltilecek. Çünkü Her Şeye Egemen RAB o gün kibirlileri, gururluları, kendini beğenmişleri alçaltacak; Lübnan'ın bütün ulu, yüksek sedir ağaçlarını, Başan'ın bütün meşelerini yok edecek; Bütün ulu dağları, yüksek tepeleri, bütün yüksek kuleleri, güçlü surları yerle bir edecek; ticaret gemilerinin, güzel teknelerinin hepsini yok edecek. İnsanların gururu, kibiri kırılacak, O gün yalnız RAB yüceltilecek, putlar tümüyle ortadan kalkacak. RAB kalkıp yeryüzünü sarsmaya başlayınca, insanlar O'nun dehşetinden ve yüce görkeminden kaçmak için kayalık mağaralara, yeraltı kovuklarına saklanacaklar. O gün insanlar yeryüzünü sarsmak üzere harekete geçen RAB'bin dehşetinden ve yüce görkeminden kaçmak için tapmak amacıyla yaptıkları altın, gümüş putları köstebeklere, yarasalara atıp kaya kovuklarına, uçurumlardaki yarıklara saklanacaklar. Ölümlü insana güvenmekten vazgeçin. Onun ne değeri var ki? 13:11,19-22 RAB diyor ki, Kötülüğünden ötürü dünyayı, suçlarından ötürü kötüleri cezalandıracağım. Kibirlilerin küstahlığını sona erdirecek, zalimlerin gururunu kıracağım... Ben Tanrı, Sodom ve Gomora'yı nasıl yerle bir ettimse, Kildaniler'in yüce gururu, krallıkların en güzeli olan Babil'i de yerle bir edeceğim. Orada bir daha kimse yaşamayacak, Kuşaklar boyu kimse oturmayacak, Bedeviler çadır kurmayacak, Çobanlar sürülerini dinlendirmeyecek. Orası yabanıl hayvanlara barınak olacak, Evler çakallarla dolacak, Baykuşlar yuva yapacak, tekeler oynaşacak orada. Kalelerinde sırtlanlar, görkemli saraylarında çakallar uluyacak. Babil'in sonu yaklaştı, günleri uzatılmayacak. 6. Tanrı, kibirlilere karşı ve bu kibirlerini kıracak. Biz ne yapmalıyız? Kendimizi alçaltalım! E. Eski Antlaşma nın ilk 5 kitabının ilk dinleyenler kimdi? 1. İsrail halkı vaat edilmiş toprağa girmek üzere iken Musa halka bu kitapları vermek istedi. 2. Çünkü halkın toprağa girmeden önce Tanrı larını, insanın tarihini, günahın kaynağını, İsrail in tarihini ve çağrısını bilmesi gerekiyordu. 3. Yoksa, Tanrı larını ve sözlerini unutup doğru yoldan sapabilirler. 4. Musa ya göre bunu unutmalarının sebebi kibirdir. İsrailliler kendi günahlarını ve Tanrı nın kendileri için yaptıklarını sürekli hatırlarlarsa gururlanıp kendi yücelikleri için yaşamaya çalışmayacaklardı. Yasa nın Tekrarı 8:11-14 Tanrınız RAB'bi unutmamaya dikkat edin. Bugün size bildirdiğim buyruklarını, ilkelerini, kurallarını savsaklamayın. Yiyip doyduğunuzda, güzel evler yapıp yerleştiğinizde,sığırlarınız, davarlarınız çoğaldığında, altınınız, gümüşünüz ve her şeyiniz arttığında, böbürlenmemeye ve sizi Mısır'dan, köle olduğunuz ülkeden çıkaran Tanrınız RAB'bi unutmamaya dikkat edin. 5. Gururlanıp Tanrı larını ve O nun sözlerini unuttuklarında Tanrı, ne yapacak? Levililer a Ben sizi Mısır'da köle olmaktan kurtaran Tanrınız RAB'bim. Boyunduruğunuzu kırdım. Sizi başı dik yaşattım. Ama beni dinlemez, bütün bu buyrukları yerine getirmezseniz, cezalandırılacaksınız. Kurallarımı çiğner, ilkelerimden nefret eder, buyruklarıma karşı çıkar, antlaşmamı bozarsanız, sizi cezalandıracağım... Size öfkeyle bakacağım. 18 Bütün bunlara karşın beni dinlemezseniz, günahlarınıza karşılık cezanızı yedi kat artıracağım. 19a İnatçı gururunuzu kıracağım Eğer karşı çıkmaya devam eder, beni dinlemek istemezseniz, günahlarınıza karşılık cezanızı yedi kat artıracağım Bununla da yola gelmez, bana karşı çıkmaya devam ederseniz,ben de size karşı çıkacağım, günahlarınıza karşılık sizi yedi kez cezalandıracağım. 27 Bütün bunlardan sonra yine beni dinlemez, bana karşı çıkarsanız,... * İnsanın inatçı kibri çok derin ve güçlüdür ve Tanrı çok sabrediyor ve bu kibri kırmaya çalışıyor! Kırılıncaya dek mücadele edecek. 6. Bu yüzden İsrail in bu yaratılış, günah, tufan ve Babil olaylarını bilmesi çok önemlidir. * Bizim hayatımız ve inancımız için de önemlidir, yoksa biz de kibirlenebiliriz! 3

51 F. Yaratılış kitabının bölümlerindeki en dikkat çeken nokta şudur: * Bu isyankâr insanların üzerine bereket yağdıran Tanrı nın büyük sabrı ve sevgisidir. * Eski Antlaşma da Tanrı nın sevgisi ve lütfu yok diyebilir miyiz? Hayır! * Aden Bahçesi nden itibaren Tanrı nın insan için kurtuluş yolunu sağlamasını, sonsuz sabrını ve büyük lütfunu görüyoruz. * Tanrı nın ana amacı neydi? Y.A. da Pavlus çok iyi bir şekilde özetliyor (Efesliler 2:1-10) Sizler bir zamanlar içinde yaşadığınız suçlardan ve günahlardan ötürü ölüydünüz. Bu dünyanın gidişine ve havadaki hükümranlığın egemenine [Şeytan], yani söz dinlemeyen insanlarda şimdi etkin olan ruha uymaktaydınız. Bir zamanlar hepimiz böyle insanların arasında, benliğin ve aklın isteklerini yerine getirerek benliğimizin tutkularına göre yaşıyorduk. Doğal olarak ötekiler gibi biz de gazap çocuklarıydık [Tanrı'nın öfkesine uğrayanlar]. Ama merhameti bol olan Tanrı bizi çok sevdiği için, suçlarımızdan ötürü ölü olduğumuz halde, bizi Mesih'le birlikte yaşama kavuşturdu. O'nun lütfuyla kurtuldunuz. Tanrı bizi Mesih İsa'da, Mesih'le birlikte diriltip göksel yerlerde oturttu. Bunu, Mesih İsa'da bize gösterdiği iyilikle, lütfunun sonsuz zenginliğini gelecek çağlarda sergilemek için yaptı. İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrı'nın armağanıdır. Kimsenin övünmemesi için iyi işlerin ödülü değildir. Çünkü biz Tanrı'nın yapıtıyız, O'nun önceden hazırladığı iyi işleri yapmak üzere Mesih İsa'da yaratıldık. G. Yaratılış bölümlerinde Hıristiyanlığın en önemli temel gerçekleri bulunuyor: Tanrı nın Kişiliği ve Karakteri hakkında: Tanrı tamamen üstün ve egemen Yaratıcı dır. Tanrı her yerde ve her şeyi bilir. Tanrı nın gücü her şeye yeter. Tanrı her zaman iyi ve adil davranır. Tanrı tamamen kutsal ve doğrudur. Tanrı nın yasasına karşı suç işleyenin ölmesi gerekir. Tanrı sevgi, merhamet ve lütuf ile doludur. İnsan, Tanrı yla değil; Tanrı insanla iletişim kurdu. Tanrı sadıktır ve hiç değişmez. Şeytan hakkında: Şeytan ve onun hizmetçileri Tanrı nın egemen elinin altındadır. Şeytan Tanrı ya ve O nun isteğine karşı savaşıyor. Şeytan yalancı, aldatıcı ve katildir. Şeytan insandan nefret ediyor ve insanları saptırıp yaşamlarını bozmak istiyor. İnsan hakkında: İnsan Tanrı ya karşı bir tutumla ve günaha yatkınlıkla doğuyor. İnsan Tanrı nın gazabından ve günahın gücünden kurtulmak için çaresizdir. İnsan sadece Tanrı nın isteğine ve yoluna göre Tanrı ya yaklaşabilir ve bağışlanabilir. İnsan, Tanrı nın kurtuluş yolunu bulmak için O nun Söz üne başvurmalı. Tanrı yı hoşnut etmek ve kurtulmak için insanın imana ihtiyacı var. Kurtarıcı hakkında: Tanrı, kadın soyundan yılanın (Şeytan ın) başını ezecek bir Kurtarıcı göndereceğini vaat etti. İnsan günahının cezasından kurtulması Tanrı nın sağladığı yol olan kurban ilkesine dayanıyor. İnsan kanlı kurbanı imanla sunarak Tanrı ya yaklaşabiliyor ve günahı örtülüyor. 4

52 11. DERS Yaratılış kitabı: İbrahim in Çağrılması ( böl.) A. Şimdi Eski Antlaşma nın tarihi değişiyor. 1. Yar.11:1-9 deki Babil Kulesi olayından sonra Kutsal Kitap artık dünyanın halkları ile değil, sadece Sam ın soyu ile ilgileniyor (11:10-32). Çünkü Avram ve Kurtarıcı bu soydan gelecek. * Artık Eski Antlaşma tarihi tek bir adam (Avram) ve tek özel bir ulus (İsrail) ile ilgili olacak. * İnsanlar kendi yücelikleri ile ün salmaya çalışıyorlardı ama Tanrı Kendi yüceliği ve Kendi ismi için Avram ve torunları aracılığıyla ün salacak. 2. Tanrı, yeni bir halk yapacak ve diğer halkları kendi yollarında gitmesine izin veriyor. * Dünyanın insanları Tufan dan itibaren bozuluyor, Tanrı ya karşı gelip O ndan uzaklaşıyor. * Pavlus, Romalılar da bu isyandan ve Tanrı nın insanı ahlaksızlığa teslim etmesinden bahsediyor. Romalılar 1:18-32 Haksızlıkla gerçeğe engel olan insanların bütün tanrısızlığına ve haksızlığına karşı Tanrı'nın gazabı gökten açıkça gösterilmektedir. Çünkü Tanrı'ya ilişkin bilinen ne varsa, gözlerinin önündedir; Tanrı hepsini gözlerinin önüne sermiştir. Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri -sonsuz gücü ve Tanrılığı- dünya yaratılalı beri O'nun yaptıklarıyla anlaşılmakta, açıkça görülmektedir. Bu nedenle özürleri yoktur. Tanrı'yı bildikleri halde O'nu Tanrı olarak yüceltmediler, O'na şükretmediler. Tersine, düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini karanlık bürüdü. Akıllı olduklarını ileri sürerken akılsız olup çıktılar. Ölümsüz Tanrı'nın yüceliği yerine ölümlü insana, kuşlara, dört ayaklılara, sürüngenlere benzeyen putları yeğlediler. Bu yüzden Tanrı, birbirlerinin bedenlerini aşağılasınlar diye, onları yüreklerinin tutkuları içinde ahlaksızlığa teslim etti. Tanrı'yla ilgili gerçeğin yerine yalanı koydular. Yaradan'ın yerine yaratığa tapıp kulluk ettiler. Oysa Tanrı sonsuza dek övülmeye layıktır! Amin. İşte böylece Tanrı onları utanç verici tutkulara teslim etti. Kadınları bile doğal ilişki yerine doğal olmayanı yeğlediler. Aynı şekilde erkekler de kadınla doğal ilişkilerini bırakıp birbirleri için şehvetle yanıp tutuştular. Erkekler erkeklerle utanç verici ilişkilere girdiler ve kendi bedenlerinde sapıklıklarına yaraşan karşılığı aldılar. Tanrı'yı tanımakta yarar görmedikleri için Tanrı onları yararsız düşüncelere, yakışıksız davranışlara teslim etti. Her türlü haksızlık, kötülük, açgözlülük ve kinle doldular. Kıskançlık, öldürme hırsı, çekişme, hile, kötü niyetle doludurlar. Dedikoducu, yerici, Tanrı'dan nefret eden, küstah, kibirli, övüngen, kötülük üreten, anne baba sözü dinlemeyen, anlayışsız, sözünde durmaz, sevgiden yoksun, acımasız insanlardır. Böyle davrananların ölümü hak ettiğine ilişkin Tanrı buyruğunu bildikleri halde, bunları yalnız yapmakla kalmaz, yapanları da onaylarlar. 3. Şimdiden itibaren Rab sadece bir ulusla ilgilenmekle diğer uluslara kurtuluş yolunu sağlayacak. * Bu kurtuluş yolu İsa Mesih te gerçekleşiyor. * Bu yüzden Elçilerin İşleri kitabında Kutsal Ruh un kilise üzerine geldiğinde yabancı diller konuşulunca çok önemli bir olaydı. Kurtuluş tüm dünyadaki insanlara geliyor! B. Tanrı nın Kurtuluş Planı açıklanmaya devam ediyor. 1. Tanrı, Kurtuluş planını İbrahim ile daha açık bir şekilde oluşturmaya başlıyor. * Tanrı, İbrahim ile bir antlaşma yaptı ve bu E.A. in en önemli olayıdır. * 2000 yıllık dünya tarihi için 11 bölüm yazıldı ama İbrahim in hayatı için 14 bölüm yazıldı. 2. İbrahim in çağrısı ve antlaşması Eski Antlaşma yı anlamak için bir anahtardır. * E.A. da her zaman şunu görüyoruz : İbrahim in, Yakub un, İshak ın Tanrı sıyım * Çünkü Tanrı İbrahim le ve onun çocuklarıyla antlaşma yaptı, onlara söz verdi. 3. Bu odadaki her imanlı RAB bin verdiği İbrahim in imanı sayesinde bereketlendi! * Çünkü Tanrı onunla antlaşma yaptı ve İbrahim Tanrı ya inandı. I Yıl I Yıl I Yıl----I İ.Ö.???? İ.Ö İ.Ö. 400 I I I I I I İSA Yaratılış Günah Tufan Babil Kulesi İbrahim Malaki C. Şit ten Nuh a kadar: 10 kuşak Sam dan İbrahim e kadar: 10 kuşak İbrahim den Davut a kadar: 14 kuşak Davut tan Babil deki Sürgün e kadar: 14 kuşak Babil deki Sürgün den Mesih e kadar: 14 kuşak * Avram (İbrahim) Sam ın soyundan geldi. 1

53 D. Yar.11:24-32 Nahor 29 yaşındayken oğlu Terah doğdu.terah'ın doğumundan sonra Nahor 119 yıl daha yaşadı. Başka oğulları, kızları oldu. Yetmiş yaşından sonra Terah'ın Avram, Nahor ve Haran adlı oğulları oldu.terah soyunun öyküsü: Terah Avram, Nahor ve Haran'ın babasıydı. Haran'ın Lut adlı bir oğlu oldu.haran, babası Terah henüz sağken, doğduğu ülkede, Kildaniler'in* Ur Kenti'nde öldü. Avram'la Nahor evlendiler. Avram'ın karısının adı Saray, Nahor'unkinin adı Milka'ydı. Milka Yiska'nın babası Haran'ın kızıydı. Saray kısırdı, çocuğu olmuyordu. Terah, oğlu Avram'ı, Haran'ın oğlu olan torunu Lut'u ve Avram'ın karısı olan gelini Saray'ı yanına aldı. Kenan ülkesine gitmek üzere Kildaniler'in Ur Kenti'nden ayrıldılar. Harran'a gidip oraya yerleştiler. Terah iki yüz beş yıl yaşadıktan sonra Harran'da öldü. * Tanrı, Avram ve Saray ın adlarını daha sonra değiştirecek. E. Yar.11:31-32 Terah, oğlu Avram'ı, Haran'ın oğlu olan torunu Lut'u ve Avram'ın karısı olan gelini Saray'ı yanına aldı. Kenan ülkesine gitmek üzere Kildaniler'in Ur Kenti'nden ayrıldılar. Harran'a gidip oraya yerleştiler. Terah iki yüz beş yıl yaşadıktan sonra Harran'da öldü. 1. Avram ın babası, Terah, Ur Kenti nden ayrılıp Harran a gitti. 2. Terah Avram ı ve Saray ı yanına alıp onları da oraya götürdü. 3. Onlarla beraber torunu Lut u da götürdüler, çünkü Lut un ailesi Ur da ölmüştü. F. Tanrı, Avram ı çağırıp kendi ülkesini terk etmesini ve başka ülkeye gitmesini emretti. (12:1-9) Yar.12:1 RAB Avrama, "Ülkeni, halkını, babanın evini bırak, sana göstereceğim topraklara git" dedi. 1. Elçilerin İş. 7:2-4 de Tanrı nın Avram ı daha Ur dayken ve babasıyla Harran a gitmeden önce Kenan ülkesine çağırdığını okuyoruz. İstefan şöyle karşılık verdi: "Kardeşler ve babalar, beni dinleyin. Atamız İbrahim daha Mezopotamya'dayken, Harran'a yerleşmeden önce, yüce Tanrı ona görünüp şöyle dedi: 'Ülkeni ve akrabalarını bırak, sana göstereceğim ülkeye git.' "Bunun üzerine İbrahim Kildaniler in ülkesini bırakıp Harran'a yerleşti. Babasının ölümünden sonra da Tanrı onu oradan alıp şimdi sizin yaşadığınız bu ülkeye getirdi. 2. Tanrı Avram a hitap etti ve ne yapması gerektiğini ona doğrudan söyledi. * Çünkü o zamanlarda Kutsal Kitap daha yazılmamıştı. 3. Avram Kenan a devam etmektense Harran da babasıyla kaldı. Bu yüzden Harran da Tanrı Avram a yine göründü ve onu Kenan ülkesine çağırdı. (11:31) Kenan ülkesine gitmek üzere Kildaniler'in Ur Kenti'nden ayrıldılar. Harran'a gidip oraya yerleştiler. G. Tanrı, İbrahim i imanla yaşamaya çağırıyor. 1. Büyük bir şehirden çok tenha bir yere çağrıldı. Çok alıştığı yerden çıkarıldı. * Tanrı nın yolları bizimkiler gibi değil. Yeşaya 55:8-9 "Çünkü benim düşüncelerim sizin düşünceleriniz değil, sizin yollarınız benim yollarım değil" diyor RAB. Çünkü gökler nasıl yeryüzünden yüksekse,yollarım da sizin yollarınızdan, düşüncelerim düşüncelerinizden yüksektir. 2. Her insan üç tane kritik şeye ihtiyaç duyuyor. a.) Güvenlik: Doğal olarak alıştığımız yerde kalıp güvenlik içinde yaşamak istiyoruz. * Bağımlı bir varlık olarak yaratıldığımız için hep güvenlik arıyoruz. b.) Memnuniyet: Yaptıklarımızdan ve yaşadıklarımızdan hoşnut olmak istiyoruz. c.) Anlam: Değersiz ve anlamsız bir hayat istemiyoruz. 3. Ama Tanrı Avram dan üç şey yapmasını istedi. a.) Tanrı Avram ı memleketini terk etmeye çağırdı. * Memleket, toplum ve kültür demektir. * İnsan güvenliğini ve değerini kendi yaşadığı kültürde sağlamaya alışıktır. b.) Tanrı Avram ı ailesini terk etmeye çağırdı. * Aile, önemli ilişkiler demektir. * Ailemiz ve çevremizdeki insanlar Tanrı nın isteğini yapmamıza engel olabilir. c.) Tanrı İbrahim i gitmesini istediği yere gitmeye çağırdı. 4. Avram, Tanrı ya güvenerek yaşamayı öğrenecek. a.) Tanrı O na tamamen güvenmeyi öğrensin diye onu çeşitli durumlara ve şartlara sokacak. * Avram Tanrı ya bağlandı ve O na güvenmek zorunda kaldı. * Çünkü kendi gücü yetmeyecek duruma düştüğünde Tanrı ya dayanmak zorundaydı. b.) Her şeyi Rab be teslim etmeli yoksa nasıl Rabbim diyebilir? c.) Tanrı bize güvenlik, memnuniyet ve anlam veren şeyleri Kendisi nden almayı öğretmek istiyor. 2

54 5. Sonuç olarak Tanrı İbrahim e diyor ki: Bildiklerinin, öğrendiklerinin, tanıdıklarının, ve planladıklarının hepsini terk edip başka bir hayatı yaşamanı istiyorum. a.) Çünkü Tanrı Avram a nasıl yaşaması gerektiğini öğretecekti. * İbrahim in hedefleri bitti ve artık Tanrı hedefini gösteriyor. b.) İsa bize ne diyor? "Ardımdan gelmek isteyen, kendini inkâr etsin, her gün çarmıhını yüklenip beni izlesin. Canını kurtarmak isteyen onu yitirecek; canını benim uğruma yitiren ise onu kurtaracaktır. Luka 9:23-24 c.) İmanla yaşamak kısaca açıklarsak: Hayatını Tanrı da bulmaktır. d.) Tanrı Avram ı çöle getirdikten sonra bir kıtlık oldu! * Şimdi Tanrı ya güvenmek ve inanmak zorundadır. * Tanrı seni tam anlamıyla çaresiz bir yere, kendi gücünle sorunlarını çözemeyeceğin bir yere götürmek istiyor. Çünkü orada O na güvenmeyi ve bağlı kalmayı öğrenmeni istiyor. e.) Avram, imanla yaşamayı hemen öğrendi mi? Hayır? (12:10-20) 12:10 Ülkedeki şiddetli kıtlık yüzünden Avram geçici bir süre için Mısır'a gitti. * Kıtlıktan dolayı Mısır a gitmesi Tanrı nın isteği miydi? Yoksa Avram, kendi düşüncelerine dayanarak pratik bir çözüm bulduğunu mu zannetti? * Oradayken İbrahim Tanrı ya güvenmeyerek Mısır ın firavununa yalan söyledi ve karısına ve tüm hizmetçilerine aynısını yaptırdı. * Sonuç neydi? Avram putperest insanlar önünde utandı ve Tanrı sını utandırdı ve Mısır dan kovuldu. * Tanrı, ona bir ders verdi. Avram, imanla yaşamayı öğreninceye dek Tanrı onu eğitecekti. 6. İman yaşamı Tanrı nın öğrencisi olmak demektir. a.) Tanrı bize imanı öğrettiğinde O nun öğretme tarzını beğenmeyebiliriz; ama O hocamızdır! Bu yüzden Tanrı nın eğitimini kabul etmeliyiz. İbraniler 12:7,10-11 Terbiye edilmek uğruna acılara katlanmalısınız. Tanrı size oğullarına davranır gibi davranıyor. Hangi oğul babası tarafından terbiye edilmez?...babalarımız bizi kısa bir süre için, uygun gördükleri gibi terbiye ettiler. Ama Tanrı, kutsallığına ortak olalım diye bizi kendi yararımıza terbiye ediyor. Terbiye edilmek başlangıçta hiç tatlı gelmez, acı gelir. Ne var ki, böyle eğitilenler için bu sonradan esenlik veren doğruluğu üretir. b.) Avram, sınavları bazen geçiyor bazen geçmiyor. * Sen Tanrı nın iman sınavını geçmezsen O sana bir sınav daha verecek. c.) Tanrı sadece dayanmanı istemiyor; olaydan ders alıp bir şeyi öğrenmeni istiyor. * Tanrı, O nun yeterliliğini, güvenilirliğini öğrenmeni istiyor. d.) Unutma! Tanrı egemendir! Durumlarımız rasgele değildir. Tanrı hepsini yönetiyor. * Tanrı geçmişimizi bile kendi yaşamımızda kullanıyor. 7. İmanla yaşamak her şeyi teslim etmek demektir. a.) Tanrı Avram a çok zor bir sınav verdi. * Avram, kendi oğlunu Moriya Dağı na götürüp kurban etmeye çağırıldı. (22:10-12) * Onu boğazlamak için uzanıp bıçağı aldı. Ama RAB'bin meleği göklerden, "İbrahim, İbrahim!" diye seslendi. Melek, "Çocuğa dokunma" dedi, "Ona hiçbir şey yapma. Şimdi Tanrı'dan korktuğunu anladım, biricik oğlunu benden esirgemedin." * İshak bu dünyada Avram ın her şeyiydi ama bunu yapmaya razıydı. Demek ki Avram için gerçekten Tanrı her şey oldu. 8. İmanla yaşamak; bu dünyada yolcu veya yabancı olarak yaşamak demek. a.) İmanlının esas vatandaşlığı başka yerdedir: göklerdedir. b.) İmanlı her zaman kendisinin yabancı olduğunun farkında oluyor. c.) İbraniler 11:8-10 İman sayesinde İbrahim miras alacağı yere gitmesi için çağrılınca, Tanrı'nın sözünü dinledi ve nereye gideceğini bilmeden yola çıktı. İman sayesinde bir yabancı olarak vaat edilen ülkeye yerleşti. Aynı vaadin ortak mirasçıları olan İshak ve Yakup'la birlikte çadırlarda yaşadı. Çünkü mimarı ve kurucusu Tanrı olan temelli kenti bekliyordu. 3

55 H. Avram ın imanla yaşamasında Tanrı nın hedefi nedir? 1. Bir açıdan Tanrı Avram ı Kenan ülkesine gömdü. * Çünkü 75 yıl bu toprakta sadece koyunları güttü ve Tanrı yolunda yürüdü. a.) Avram, Musa veya Davut gibi çok büyük bir lider, kral olmadı. b.) Avram toprağı görmedi. Sadece bir torunu görebildi. * Kutsal Kitap ta Tanrı hizmetçileri hep çöle götürüyor. (Musa, Yeşu, Davut, İlyas, Yahya, Pavlus) c.) Sonuç neydi? İbrahim ne öğrendi? Ne kazandı? Ne kurdu? Avram, neyi kazandı? İmanla yaşamakla Tanrı sını tanımış oldu ve O nu yaşadı. Avram, İshak ın doğumuyla Tanrı nın gücünü ve güvenirliğini öğrendi. 18:13-14 Avram, dünyayı terk etmeyi ve geriye bakmamayı öğrendi. 19:26 (Luka 17:32) Avram, Tanrı sını sevmeyi, yüceltmeyi ve güvenmeyi öğrendi. Avram Tanrı nın yüreğini ve karakterini tanıdı ve Tanrı yolunda yürümeyi öğrendi. "İbrahim, Tanrı'ya iman etti ve böylece aklanmış sayıldı" diyen Kutsal Yazı yerine gelmiş oldu. İbrahim'e de Tanrı'nın dostu denildi. Yakup 2:23 Tanrı: Ama sen, ey kulum İsrail, seçtiğim Yakup soyu, Dostum İbrahim'in torunları! Yeşaya 41:8 2. Bizim hedefimiz nedir? Tanrı nın hedefi nedir? a.) Tanrı Kendisi ni tanımamızı istiyor; dünya sistemi ve yüceliğiyle ilgilenmiyor. b.) Avram Tanrı yı tanıdığı için önemli bir kişi oldu; önemli bir okuldan mezun olup iyi bir mesleği olduğu için değil. c.) Sen bir okuldan mezun olduğun için değil, Tanrı ile imanla yürümeyi öğrendiğin için O nun Egemenliği nde yararlı bir hizmetçi olabilirsin. d.) Tanrı sana bir ders verdiğinde sana imanla yaşmayı öğretmeye çalıştığını hatırlıyor musun? * Gerçekten imanla yaşamayı öğrenmek istiyor musun? * Tanrı nı daha iyi tanımak ve O nun güvenilirliğine daha iyi bir şekilde güvenmeyi öğrenmek istiyor musun? * Tanrı nın dostu olmak istiyor musun? * Her şeyi sunağın üstüne koymaya çalışıyor musun? * Şu anda çok sevdiğin şey nedir? Bunu Rab be vermeye razı mısın? Gerçek iman budur. e.) İsa öğrencilerine ne dedi? Matta 16:24-25 Ardımdan gelmek isteyen kendini inkâr etsin, çarmıhını yüklenip beni izlesin. Canını kurtarmak isteyen onu yitirecek, canını benim uğruma yitiren ise onu kurtaracaktır. f.) Bu vaatlere inanıyor musun? Filipililer 4:19 Pavlus şöyle yazdı: Tanrım da her ihtiyacınızı kendi zenginliğiyle Mesih İsa'da görkemli bir biçimde karşılayacaktır. Markos 10:28-31 Petrus İsa'ya, Bak, biz her şeyi bırakıp senin ardından geldik demeye başladı. Size doğrusunu söyleyeyim dedi İsa, Benim ve Müjde'nin uğruna evini, kardeşlerini, anne ya da babasını, çocuklarını ya da topraklarını bırakıp da şimdi, bu çağda çekeceği zulümlerle birlikte yüz kat daha fazla eve, kardeşe, anneye, çocuğa, toprağa ve gelecek çağda sonsuz yaşama kavuşmayacak hiç kimse yoktur. Ne var ki, birincilerin birçoğu sonuncu, sonuncuların birçoğu da birinci olacak. g.) Pavlus, bu hayatta İsa için yaşadığı acıları düşünürken şöyle dedi: Rom. 8:18 Kanım şu ki, bu anın acıları, gözümüzün önüne serilecek yücelikle karşılaştırılmaya değmez. h.) Peygamber Yeşaya nın sözleri güvenilirdir: (26:4) RAB'be sonsuza dek güvenin, Çünkü RAB, evet RAB sonsuza dek kalıcı kayadır. 4

56 12. DERS Yaratılış kitabı: İbrahim in İmanı A. Tanrı insanı kurtarma planından vazgeçmiyor. 1. Nuh un soyu, yani bizim atalarımız, isteyerek ve kasten Tanrı dan uzaklaştılar. * Yaratıcı nın yerine, yaratılışa tapındılar. 2. Günahlarına rağmen Tanrı insanları Şeytan ın egemenliğinden ve günahın sonsuz cezasından kurtarmak için planından vazgeçmiyor. * Hiç bir şey ve hiç kimse Tanrı nın planlarından vazgeçmesini sağlayamaz. Yeşaya 46:8-10 Bunu anımsayın, ey başkaldıranlar, Adam olun, aklınızdan çıkarmayın! Çok önceden beri olup bitenleri anımsayın. Çünkü Tanrı benim, başkası yok. Tanrı benim, benzerim yok. Sonu ta başlangıçtan, Henüz olmamış olayları çok önceden bildiren, Tasarım gerçekleşecek, İstediğim her şeyi yapacağım diyen benim. * Tanrı nın, Avram ı seçmesi, kendi planının içerisinde insanları günahın köleliğinden kurtarmak için bir sonraki adımdı. B. Tanrı, Avram ı çağırdı ve Avram Tanrı ya güvenip yola çıktı. Yar.12:4-5 Avram RAB'bin buyurduğu gibi yola çıktı. Lut da onunla birlikte gitti. Avram Harran'dan ayrıldığı zaman yetmiş beş yaşındaydı. Karısı Saray'ı, yeğeni Lut'u, Harran'da kazandıkları malları, edindikleri uşakları yanına alıp Kenan ülkesine doğru yola çıktı. Oraya vardılar. 1. Tanrı, Avram a ülkesini bırakıp Kenan ülkesine gitmesini emretti. a.) Babil de çok önemli bir şehirde doğdu. * Ur kenti bir alışveriş merkeziydi ve büyük tapınaklar ve taşlardan yapılmış evler vardı. b.) Bu uygar kentte yaşarken Tanrı bu adama göründü ve onu bu büyük şehirden çöle çağırdı. c.) Şimdi Avram göçmen oldu ve çadırda yaşamak zorundaydı. d.) Avram ın yeğeni, Lut ta, Avram ve Saray la gitti. * Lut ta Tanrı ya ve O nun vaadine güvendi. * Tanrı Avram ı sadık bir şekilde ona vaat ettiği Kenan ülkesine götürdü. C. İbrahim in Geçmişi 1. Avram da bir günahkâr mıydı? Evet, çünkü o da Adem in soyundan geldi. Yar.6:5 RAB baktı, yeryüzünde insanın yaptığı kötülük çok, aklı fikri hep kötülükte. Rom. 3:10-12 Doğru kimse yok, tek kişi bile yok. Anlayan kimse yok, Tanrı'yı arayan yok. Hepsi saptı, Tümü yararsız oldu. İyilik eden yok, tek kişi bile! 2. Avram ın ailesi de içinde bulunduğu toplum gibi putperestti. * Ur ve Haran, Mezopotamya nın ay ilahları tapınış merkezleriydi 3. Yeşu 24:2-4 Yeşu bütün halka, "İsrail'in Tanrısı RAB şöyle diyor" diye söze başladı, "'İbrahim'in ve Nahor'un babası Terah ve öbür atalarınız eski çağlarda Fırat Irmağı'nın ötesinde yaşar, başka ilahlara kulluk ederlerdi. Ama ben atanız İbrahim'i ırmağın öte yakasından alıp bütün Kenan topraklarında dolaştırdım; soyunu çoğalttım, ona İshak'ı verdim. 4. Avram putperest miydi? Emin değiliz ama ailesi putperestti. * Belki kendi Yaratıcısı ndan korkuyordu. Ve Hanok ve Nuh gibi Tanrı ya Kendisi emrettiği gibi yaklaşıyordu ve O nun vaatlerine güveniyordu. 1

57 5. Ama Tanrı nın egemen lütfu sayesinde İbrahim İman Babamız oldu. * biz Tanrı'nın düşmanlarıyken bizi seçti ve kurtardı. (Rom. 5:10) * İsa Siz beni seçmediniz, ben sizi seçtim dedi. Yuh.15:16 6. Avram Nuh un zamanında olduğu gibi Tanrı ya söven ve kötü iştahlarının peşinde giden insanların arasında yaşadı. a.) Kötü ortam ve şartlar olmasına rağmen Avram Tanrı nın vaatlerine inandı. b.) Tanrı nın bir kurtarıcı göndereceğine ve bu kurtarıcının kendi soyundan geleceğine inandı. c.) Avram Habil, Hanok ve Nuh gibi Tanrı nın Sözüne inandı ve Tanrı ya itaat etti. d.) Avram bunu nasıl yaptı? Kendi yeteneği veya yumuşak yüreği sayesinde mi? Hayır, Tanrı nın lütfu sayesinde oldu. D. İbrahim in İmanı 1. Avram doğru sayıldı. 15:6 Avram RAB'be iman etti, RAB bunu ona doğruluk saydı. 2. Yaratılış 15:6 belki tüm Kutsal Kitap ın en önemli ayetidir. * Çünkü en önemli sorunun cevabını veriyor: Bir insan Tanrı önünde nasıl doğru sayılabilir? * İnsan, doğru değildir ve günahkârdır, Tanrı nın yargısı altındadır. * Burada ilk defa açık bir şekilde iman, doğruluk ve aklanma konularından söz edilerek aklanma öğretisi veriliyor. 3. Avram, kendi doğruluğuna dayanarak Tanrı önünde doğru sayılmaz. * Avram ın imanı, ne kadar çok olsa bile, yeteri kadar doğruluk sağlayamaz. * Avram, kendi iyi işleri değil, hatta kendi imanı ile övünmez. * Avram, bu imanından dolayı değil, iman yoluyla doğru sayıldı. * Örn: Elindeki 10 Türk Lirasını harcayabilmek için satın alma gücüne inanman gerekiyor. Satın almanın gücü paranın değerinde değil; senin imanındadır. * Kurtuluşun temeli, senin imanın değil; İsa Mesih in günahın bedelini ödemesidir. İsa nın sağladığı kurtuluşa kavuşabilmek için kullandığın yol iman etmektir. 4. Musa nın kullandığı saymak kelimesi muhasebede kullanılan bir kelimedir. (İbranicesi:hashab) * Tanrı, Avram ın hesaptaki borçlarını İsa Mesih in hesabına aktardı ve O hepsini ödedi. * Aynı zamanda Tanrı, İsa nın doğruluğunu Avram ın hesabına aktarıyor. * Bundan dolayı Tanrı Avram ı doğru sayabildi. Kendi borçları ödendi ve hesabı dolduruldu. 5. Ayrıca aklanma kavramında hukuki bir anlam da var. * Tanrı, Yargıç olarak Avram ın suçlarını saymayarak beraat ettiriyor. Mezmur. 32:2 Suçu RAB tarafından sayılmayan...insana ne mutlu! * Avram ın suçu kesindir. Bu suçun cezası var ve eğer Yargıç adilse cezayı infaz etmesi gerekir. Ama Yargıç suçu saymıyor çünkü Başkasına aktarıyor ve O bu cezayı çekiyor. (İsa Mesih) * Şimdi, Avram yasal olarak suçu yok ama yine kendi doğruluğu yok. Aynı Yargıç Başkası nın mutlak doğruluğunu Avram a aktarıyor ve Avram doğru sayılır. * Avram ın anlayışı belki sınırlıydı ama Kutsal Kitap ın başka ayetlerinden aklanma olayının böyle olduğunu biliyoruz. * Eski Antlaşma da bilgi azdı, Yeni Antlaşma da daha fazla bilgi var ama her imanlı bu şekilde aklanıyor ve her imanlı kişinin imanı bunun üzerindedir. 6. Romalılar 4:1-3 Şu halde soyumuzun atası İbrahim'in durumu için ne diyelim? Eğer İbrahim yaptığı iyi işlerden dolayı aklandıysa, övünmeye hakkı vardır; ama Tanrı'nın önünde değil. Kutsal Yazı ne diyor? İbrahim Tanrı'ya iman etti, böylece aklanmış sayıldı. Çalışana verilen ücret lütuf değil, hak sayılır. Ancak çalışmayan, ama tanrısızı aklayana iman eden kişi imanı sayesinde aklanmış sayılır. 7. Romalılar 3: şimdi Yasa'dan bağımsız olarak Tanrı'nın insanı nasıl aklayacağı açıklandı. Yasa ve peygamberler buna tanıklık ediyor. Tanrı insanları İsa Mesih'e olan imanlarıyla aklar. Bunu, iman eden herkes için yapar. Hiç ayrım yoktur. Çünkü herkes günah işledi ve Tanrı'nın yüceliğinden yoksun kaldı.insanlar İsa Mesih'te olan kurtuluşla, Tanrı'nın lütfuyla, karşılıksız olarak aklanırlar. Tanrı Mesih'i, kanıyla günahları bağışlatan ve imanla benimsenen kurban olarak sundu. Böylece adaletini gösterdi. Çünkü sabredip daha önce işlenmiş günahları cezasız bıraktı. Bunu, adil kalmak ve İsa'ya iman edeni aklamak için şimdiki zamanda kendi adaletini göstermek amacıyla yaptı. Öyleyse neyle övünebiliriz? Hiçbir şeyle! Hangi ilkeye dayanarak? Yasa'yı yerine getirme ilkesine mi? Hayır, iman ilkesine. Çünkü insanın, Yasa'nın gereklerini yaparak değil, iman ederek aklandığı kanısındayız. 2

58 8. Efes. 2:8-9 İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrı'nın armağanıdır. Kimsenin övünmemesi için iyi işlerin ödülü değildir. * İbrahim gibi, bizimde övünecek bir şeyimiz yok! 9. Yani, İsa Mesih e, O nun doğruluğuna sığınan ve O nun kurbanlığına inanan her kişi Avram gibi Tanrı önünde doğru sayılabilir, aklanabilir. * İşte kurtuluş budur! Ebedi açıdan esas ihtiyacımız budur zaten. * Ama İsa Mesih in sağladığı kurtuluşa iman eden kişi sadece aklanmıyor. Aklandıktan sonra Kutsal Ruh un işiyle günahın gücünden kurtulmaya başlıyor. (Kutsallaşma) E. Tek Kurtuluş, Tek Yol ve Tek Kurtarıcımız var. 1. Tarih boyunca, Eski Antlaşma da ve Yeni Antlaşma da bir insan gelecek gazaptan ve günah köleliğinden kurtuluşa sahip olduysa sadece ve sadece tek bir Yol aracılığıyla oldu. Tanrı nın sağladığı Kurtarıcı ya iman etmekle kurtuluyoruz. 2. Başka bir kurtuluş yolu yok! * Protestan Hıristiyanlığın ve Kilisenin en önemli temel taşı budur: İmanla aklanma. 3. Tarihsel Protestan Hıristiyanlığın İnanç Temellerinin 5 Maddesi var. 1.) Sadece ve Yalnızca Kutsal Kitap (Sola Scriptura): İmana ve yaşama hükmetmek için tek mutlak rehberimiz Kutsal Kitap tır. Başka sözde esintiler, yanılmaz yönlendirişler veya insanın töreleri yetkili olarak kabul edilemez. 2.) Sadece ve Yalnızca Lütufla Kurtuluş (Sola Gratia): Günahkar olan bizler Tanrı nın lütfunu veya kurtuluşu hak etmiyoruz. Günahlarımızın cezası olan Tanrı nın gazabını görmeye layık olduk. Fakat Tanrı ya şükürler olsun ki karşılıksız lütfunu göstererek, sayılamaz bir kalabalık günahlı insanları kurtarmaya karar verdi. Lütufla kurtuldunuz. (Efes 2.8) 3.) Sadece ve Yalnızca İman ile Aklanma (Sola Fide): İmanla aklanmak müjdenin kalbidir. Tanrı nın lütfunu hak etmek için bizim yapabileceğimiz hiçbir şey yoktur. Biz sadece iman yoluyla lütufla kurtulduk (Efes 2.8). Yalnız imanla kurtulduğumuz halde, bizi kurtaran imanımız bizi yalnız bırakmaz. Aksine yaşam boyunca Tanrı ya yaraşır bir şekilde yaşayacağız. 4.) Sadece ve Yalnızca Mesih le Kurtuluş (Solo Christo): Tanrı kurtuluşumuz için yaptığı her şeyi Mesih in aracılığıyla yaptı. Mesih yeterli ve etkin olan tek Kurtarıcıdır. Mesih in uğrumuza Tanrı ya sunduğu fidye mükemmel ve tamdır. Hiçbir insan kâhin olarak ne Mesih in sağladığı kurtuluşa bir şey ekleyebilir ne de Mesih i kurban olarak Tanrı ya tekrar sunabilir. 5.) Sadece ve Yalnızca Tanrı nın Yüceliği (Soli Deo Gloria): Kutsal Kitap a göre her şeyin kaynağı Tanrı nın Kendisi dir ve her şey O nun yüceliği için var oldu. Dolayısıyla bizim yaşam amacımız Tanrı yı yüceltmek ve sonsuza dek O ndan hoşnut olmaktır. F. İbrahim in çocuklarıyız: 1. Tanrı nın İbrahim le yaptığı lütufkâr antlaşması aracılığıyla hepimiz bereketlendik! * İbrahim in birçok fiziksel torunları var ama şimdi dünyanın her tarafında sayısız ruhsal torunları var! 2. Tanrı, sadece İbrahim in torunları için değil; bütün uluslara kurtuluş getirmek istedi. Yeni Antlaşma da bu konuda net ifadeler içeren ayetler var. 3. Galatyalılar 3:6-11 İbrahim Tanrı'ya iman etti, böylece aklanmış sayıldı. Öyleyse şunu bilin ki, İbrahim'in gerçek oğulları iman edenlerdir. Kutsal Yazı, Tanrı'nın öteki ulusları imanlarına göre aklayacağını önceden görerek İbrahim'e, Bütün uluslar senin aracılığınla kutsanacak müjdesini önceden verdi. Böylece iman edenler, iman etmiş olan İbrahim'le birlikte kutsanırlar. Yasa'nın gereklerini yapmış olmaya güvenenlerin hepsi lanet altındadır. Çünkü şöyle yazılmıştır: Yasa Kitabı'nda yazılı olan her şeyi sürekli yerine getirmeyen herkes lanetlidir. Tanrı katında hiç kimsenin Yasa'yla aklanmadığı açıktır. Çünkü İmanla aklanan yaşayacaktır. * İbrahim, sadece torunlara, toprağa ve genel bir berekete mi inandı? Hayır. * Bu müjde nin, sadece kendi torunları için değil, tüm dünya için bir ruhsal bereket olacağına ve bir Kurtarıcı ile geleceğine inandı. Ve esas mirasın göklerde olduğuna inandı. İbraniler 11:8-11 İman sayesinde İbrahim miras alacağı yere gitmesi için çağrılınca, Tanrı'nın sözünü dinledi ve nereye gideceğini bilmeden yola çıktı. İman sayesinde bir yabancı olarak vaat edilen ülkeye yerleşti. Aynı vaadin ortak mirasçıları olan İshak ve Yakup'la birlikte çadırlarda yaşadı. Çünkü mimarı ve kurucusu Tanrı olan temelli kenti bekliyordu. 3

59 4. Rom. 9:6-8...İsrail soyundan gelenlerin hepsi İsrailli sayılmaz. İbrahim'in soyundan olsalar bile, hepsi onun çocukları değildir. Ama, "Senin soyun İshak'la sürecek" diye yazılmıştır. Demek ki Tanrı'nın çocukları olağan yoldan doğan çocuklar değildir; İbrahim'in soyu sayılanlar, Tanrı'nın vaadi uyarınca doğan çocuklardır. 5. Gal. 3:13-14 İbrahim'e sağlanan kutsama Mesih İsa aracılığıyla uluslara sağlansın ve bizler vaat edilen Ruh'u imanla alalım diye, Mesih bizim için lanetlenerek bizi Yasa'nın lanetinden kurtardı. Çünkü, "Ağaç üzerine asılan herkes lanetlidir" diye yazılmıştır. 6. Gal. 3:28-29 Artık ne Yahudi ne Grek, ne köle ne özgür, ne erkek ne dişi ayrımı var. Hepiniz Mesih İsa'da birsiniz. Eğer Mesih'e aitseniz, İbrahim'in soyundansınız, vaade göre de mirasçılarsınız. G. Tanrı, hak etmiş veya iyi işleri yapmış kişilere lütfunu göstermiyor. Zaten lütuf hak edilmemiş iyilik anlamına geliyor. 1. Bir Ateizm Derneği kendi inancını yaymak ve Hıristiyan İnancını yıkmak için Eski Antlaşma da bulunan önemli karakterler hakkında küçük bir kitap çıkarmış. a.) Kitapta Eski Antlaşma daki karakterlerin kötü davranışlarını gösterdiler ve ayrıntılar verdiler. b.) Bu karakterlerin birisi de İbrahim idi. * Kitap, bu adam kendisini kurtarmak için kendi karısının onurunu kirlenmesine izin verdi ama başka yerde Tanrı nın dostu olarak tanınıyor diyor. * Ateistler şu soruyu soruyorlar: Tanrı nın böyle bir dostu varsa nasıl bir Tanrı ki bu Tanrı? Harika bir soru değil mi? c.) Yakup, hilekâr ve yalancıdır ama Tanrı Kendisine Yakup un Tanrı sıyım diyor. d.) Musa, katil ve cezadan kaçmış birisi gibi gözüküyor ama Kutsal Kitap RAB Musa'yla iki arkadaş gibi yüz yüze konuşurdu yazıyor. e.) Davut, zina etti ve bu günahı saklamak için cinayet işledi fakat Kutsal Kitap Davut hakkında RAB bin Kendi gönlüne uygun biri olduğunu yazıyor. * Ateistler yine soruyor ki Nasıl bir Tanrı bu Davut tan memnun olabilir ki? 2. Aslında bu ateistler Kutsal Kitap ta bulunan çok önemli bir gerçeği bulmuşlar. * Tanrı tamamen kutsal ve adil ama yıllarca bu tip insanları hep akladı ve hâlâ aklıyor! * Bu haksızlık değil mi? Ateistler, Tanrı nın karakterinde bir hata var diyor ve Tanrı nın adaletine ne oldu? diye soruyorlar. Ooo harika, İşte İsa tam bunun için çarmıha gerildi. Rom. 5:8-11 Tanrı ise bizi sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. Böylece şimdi O'nun kanıyla aklandığımıza göre, O'nun aracılığıyla Tanrı'nın gazabından kurtulacağımız çok daha kesindir. Çünkü biz Tanrı'nın düşmanlarıyken Oğlu'nun ölümü sayesinde O'nunla barıştıksa, barışmış olarak Oğlu'nun yaşamıyla kurtulacağımız çok daha kesindir. Yalnız bu kadar da değil, bizi şimdi Tanrı'yla barıştırmış olan Rabbimiz İsa Mesih aracılığıyla, Tanrı'nın kendisiyle de övünüyoruz. Titus 3:4-7 Ama Kurtarıcımız Tanrı iyiliğini ve insana olan sevgisini açıkça göstererek bizi kurtardı. Bunu doğrulukla yaptığımız işlerden dolayı değil, kendi merhametiyle, yeniden doğuş yıkamasıyla ve Kurtarıcımız İsa Mesih aracılığıyla üzerimize bol bol döktüğü Kutsal Ruh'un yenilemesiyle yaptı. Öyle ki, O'nun lütfuyla aklanmış olarak umut içinde sonsuz yaşamın mirasçıları olalım. 3. Tanrı, haksızlık yaptıysa, Oğluna yaptı. Çünkü bizim hakkettiğimiz Tanrı nın gazabını Kendi Oğlu nun üzerine döktü ve günahlarımızın bedelini O ödedi. * Tanrı, neden böyle bir şey yaptı ve hala yapıyor?! * Pavlus, çok güzel bir şekilde cevabı veriyor: Efesliler 2:1-10 Sizler bir zamanlar içinde yaşadığınız suçlardan ve günahlardan ötürü ölüydünüz. Bu dünyanın gidişine ve havadaki hükümranlığın egemenine, yani söz dinlemeyen insanlarda şimdi etkin olan ruha uymaktaydınız. Bir zamanlar hepimiz böyle insanların arasında, benliğin ve aklın isteklerini yerine getirerek benliğimizin tutkularına göre yaşıyorduk. Doğal olarak ötekiler gibi biz de gazap çocuklarıydık. Ama merhameti bol olan Tanrı bizi çok sevdiği için, suçlarımızdan ötürü ölü olduğumuz halde, bizi Mesih'le birlikte yaşama kavuşturdu. O'nun lütfuyla kurtuldunuz. Tanrı bizi Mesih İsa'da, Mesih'le birlikte diriltip göksel yerlerde oturttu. Bunu, Mesih İsa'da bize gösterdiği iyilikle, lütfunun sonsuz zenginliğini gelecek çağlarda sergilemek için yaptı. İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrı'nın armağanıdır. Kimsenin övünmemesi için iyi işlerin ödülü değildir. Çünkü biz Tanrı'nın yapıtıyız, O'nun önceden hazırladığı iyi işleri yapmak üzere Mesih İsa'da yaratıldık. 4

60 13. DERS Yaratılış kitabı: Lut ve Sodom-Gomora nın Mahvedilmesi (Yar ;18-19) A. Lut un yanlış kararı (13. böl.) Avram ve Lut çobanları arasında çıkan kavgadan dolayı birbirinden ayrılıyorlar. 1. Yar. 13:7-11 Avram'ın çobanlarıyla Lut'un çobanları arasında kavga çıktı. -O günlerde Kenanlılar'la Perizliler de orada yaşıyorlardı.- Avram Lut'a, Biz akrabayız dedi, Bu yüzden aramızda da çobanlarımız arasında da kavga çıkmasın. Bütün topraklar senin önünde. Gel, ayrılalım. Sen sola gidersen, ben sağa gideceğim. Sen sağa gidersen, ben sola gideceğim. Lut çevresine baktı. Şeria Ovası'nın tümü RAB'bin bahçesi gibi, Soar'a doğru giderken Mısır toprakları gibiydi. Her yerde bol su vardı. RAB Sodom ve Gomora kentlerini yok etmeden önce ova böyleydi. Lut kendine Şeria Ovası'nın tümünü seçerek doğuya doğru göçtü. Birbirlerinden ayrıldılar. * Lut etrafına bakarak karar verdi. Kendi hayvanlarına en uygun yeri düşünerek yeşil ovayı seçti. * Lut Tanrı ya güvenmesine ve inanmasına rağmen bu kararın kendisini ve ailesini nasıl etkileyeceğini düşünmedi. Bu karar korkunç sonuçlar ortaya çıkardı. * Hangi kararları verdiğimize dikkat etmemiz lazım. Özdeyişler14:12 Öyle yol var ki, insana düz gibi görünür, Ama sonu ölümdür. * Avram kırsal, taşlı, az verimli olan tepelerde ve dağlarda kaldı. - Lut verimli toprakları olan ovaya indi. Ama hangi karar daha doğruydu? 2. Yar.13:12-13 Avram Kenan topraklarında kaldı. Lut ovadaki kentlerin arasına yerleşti. Sodom a yakın bir yere çadır kurdu. Sodom halkı çok kötüydü. RABbe karşı büyük günahlar işliyorlardı. * Ovada iki şehir vardı: Sodom ve Gomora ve bu şehirler çok kötüydü. * Sadece kendi kendilerini ve arzularını düşünüyorlardı. * İnsanların Tanrı yı görmezlikten gelmelerine ve O nun sözünü dinlememelerine rağmen Tanrı onlar hakkında her şeyi biliyor. * Tanrı ya dönüp tövbe etmek için gereken zaman geçtikten sonra ceza çekecekler. 3. Sonuç olarak Lut bencil tutkularıyla karar verdi. Fakat Avram Tanrı ya itaat etti ve Tanrı nın bütün vaatlerini yerine getireceğine güvendi. 4. Lut un batması adım adım oldu. Lut çevresine baktı. Şeria Ovası'nın tümü RAB'bin bahçesi gibi Her yerde bol su vardı. RAB Sodom ve Gomora kentlerini yok etmeden önce ova böyleydi. (13:10) Sodom'a yakın bir yere çadır kurdu. (13:12) Avram'ın yeğeni Lut'la mallarını da götürdüler. Çünkü o da Sodom'da yaşıyordu. (14:12) İki melek akşamleyin Sodom'a vardılar. Lut kentin kapısında oturuyordu. (19:1) * Sodom a doğru baktı. Oraya yakın bir yerde yerleşti. Sonra oraya taşındı ve sonunda şehir kapısında bekleyen bir ihtiyar oldu. B. Lut un Kurtarılması ve Melkisedek (14.böl.) 1. Bazı krallar birleşip başka krallara savaş açtı. (14:1-3) 2. 14:11-24 Dört kral Sodom ve Gomora'nın bütün malını ve yiyeceğini alıp gitti. Avram'ın yeğeni Lut'la mallarını da götürdüler. Çünkü o da Sodom'da yaşıyordu. Oradan kaçıp kurtulan biri gelip İbrani Avram'a durumu bildirdi. Avram Eşkol'la Aner'in kardeşi Amorlu Mamre'nin meşeliğinde yaşıyordu. Bunların hepsi Avram'dan yanaydılar. Avram yeğeni Lut'un tutsak alındığını duyunca, evinde doğup yetişmiş üç yüz on sekiz adamını yanına alarak dört kralı Dan'a kadar kovaladı. Adamlarını gruplara ayırdı, gece saldırıp onları bozguna uğratarak Şam'ın kuzeyindeki Hova'ya kadar kovaladı. Yağmalanan bütün malı, yeğeni Lut'la mallarını, kadınları ve halkı geri getirdi. Avram Kedorlaomer'le onu destekleyen kralları bozguna uğratıp dönünce, Sodom Kralı onu karşılamak için Kral Vadisi olan Şave Vadisi'ne gitti. Yüce Tanrı'nın kâhini olan Şalem Kralı Melkisedek ekmek ve şarap getirdi. Avram'ı kutsayarak şöyle dedi: Yeri göğü yaratan yüce Tanrı Avram'ı kutsasın, Düşmanlarını onun eline teslim eden yüce Tanrı'ya övgüler olsun. Bunun üzerine Avram her şeyin ondalığını Melkisedek'e verdi. Sodom Kralı Avram'a, Adamlarımı bana ver, mallar sana kalsın dedi. Avram Sodom Kralı'na, Yeri göğü yaratan yüce Tanrı RAB'bin önünde sana ait hiçbir şey, bir iplik, bir çarık bağı bile almayacağıma ant içerim diye karşılık verdi, Öyle ki, Avram'ı zengin ettim demeyesin. Yalnız, adamlarımın yedikleri bunun dışında. Bir de beni destekleyen Aner, Eşkol ve Mamre paylarına düşeni alsınlar. 1

61 3. Bu bölümde Avram, Lut u ve ailesini doğudaki krallardan kurtarmak zorunda. * Avram, evine dönerken ilginç bir kişiyle karşılaşıyor: Melkisedek 4. Avram, Sodom Kralı ndan hiç bir şey kabul etmedi ama Melkisedek ten kabul ediyor. 5. Böyle bir adam neden putperest Kenan ülkesinde bulunuyor? Nereden geldi? Nasıl doğru Tanrı yı tanımış oldu? Tam bilmiyoruz. 6. Yüce Tanrı'nın kâhini olan Şalem Kralı Melkisedek Avram'ı kutsuyor. 14:19-20 Avram'ı kutsayarak şöyle dedi: Yeri göğü yaratan yüce Tanrı Avram'ı kutsasın, Düşmanlarını onun eline teslim eden yüce Tanrı'ya övgüler olsun. * Şalem, Yeruşalem in eski ismidir ve Esenlik anlamına geliyor. 7. İbraniler mektubunun yazarı bu ilginç kişiden bahsediyor. (İbr bölümler) İbraniler 7:1-10 Bu Melkisedek, Şalem Kralı ve yüce Tanrı'nın kâhiniydi. Kralları bozguna uğratmaktan dönen İbrahim'i karşılamış ve onu kutsamıştı. İbrahim de ona her şeyin ondalığını verdi. Melkisedek, adının anlamına göre, önce Doğruluk Kralı dır; sonra da Şalem Kralı, yani Esenlik Kralı dır. Babasız, annesizdir; soyağacı yoktur. Ne günlerinin başlangıcı, ne yaşamının sonu vardır. Tanrı'nın Oğlu gibi sonsuza dek kâhin kalacaktır. Bakın, büyük ata İbrahim'in ganimetten ondalık verdiği bu adam ne kadar büyüktür! Levioğulları'ndan olup kâhinlik görevini üstlenenlere Kutsal Yasa uyarınca halktan, yani İbrahim'in soyundan oldukları halde, kardeşlerinden ondalık almaları buyrulmuştur. Melkisedek ise Levili kâhinlerin soyundan olmadığı halde, vaatleri alan İbrahim'den ondalık kabul etmiş ve onu kutsamıştır. Hiç kuşkusuz, kutsayan kutsanandan üstündür. Birinde ölümlü insanlar ondalık alıyor, ötekinde yaşadığına tanıklık edilen biri alıyor. Ondalık alan Levi bile İbrahim aracılığıyla ondalık vermiştir denebilir. Çünkü Melkisedek İbrahim'i karşıladığı zaman, Levi hâlâ atasının bedenindeydi. 8. Melkisedek İsa Mesih e benziyor ve Mesih örneğidir. a.) Melkisedek, İsa Mesih gibi Eski Antlaşma nın iki önemli önderlik görevini yerine getiriyor: * Hem KRAL hem de KAHİN dir. * Melkisedek, Şalem Kralı ve yüce Tanrı'nın kâhiniydi (İbr.7:1) * Doğruluk Kralı ve Şalem Kralı, yani Esenlik Kralı b.) İsa hem Doğruluk ve Esenlik Kralı ve Tanrı nın halkının sonsuz Başkahini dir. c.) Fakat İsa nın kahinliği daha üstündür çünkü İsa Kendisi kusursuz başkahindir ve sunduğu kurban kusursuz, bir kere sunuldu ve sonsuza dek geçerli oldu. C. Tanrı nın Adaleti ve Merhameti (18. böl.) 1. Avram ve ondan çıkacak olan torunlar, Tanrı nın halkı olacaksa Tanrı nın kimliğini ve karakterini anlamaları gerekiyordu. Tanrı, ilk olarak Avram ve ailesinin Kendi kutsallığını, adaletini ve merhametini kavramasını istiyordu. 18:16-33 Adamlar oradan ayrılırken Sodom'a doğru baktılar. İbrahim onları yolcu etmek için yanlarında yürüyordu. RAB, Yapacağım şeyi İbrahim'den mi gizleyeceğim? dedi, Kuşkusuz İbrahim'den büyük ve güçlü bir ulus türeyecek, yeryüzündeki bütün uluslar onun aracılığıyla kutsanacak. Doğru ve adil olanı yaparak yolumda yürümeyi oğullarına ve soyuna buyursun diye İbrahim'i seçtim. Öyle ki, ona verdiğim sözü yerine getireyim. Sonra İbrahim'e, Sodom ve Gomora büyük suçlama altında dedi, Günahları çok ağır. Onun için inip bakacağım. Duyduğum suçlamalar doğru mu, değil mi göreceğim. Bunları yapıp yapmadıklarını anlayacağım. Adamlar oradan ayrılıp Sodom'a doğru gittiler. Ama İbrahim RAB'bin huzurunda kaldı. RAB'be yaklaşarak, Haksızla birlikte haklıyı da mı yok edeceksin? diye sordu, Kentte elli doğru kişi var diyelim. Orayı gerçekten yok edecek misin? İçindeki elli doğru kişinin hatırı için kenti bağışlamayacak mısın? Senden uzak olsun bu. Haklıyı, haksızı aynı kefeye koyarak haksızın yanında haklıyı da öldürmek senden uzak olsun. Bütün dünyayı yargılayan adil olmalı. RAB, Eğer Sodom'da elli doğru kişi bulursam, onların hatırına bütün kenti bağışlayacağım diye karşılık verdi. İbrahim, Ben toz ve külüm, bir hiçim dedi, Ama seninle konuşma yürekliliğini göstereceğim. Kırk beş doğru kişi var diyelim, beş kişi için bütün kenti yok mu edeceksin? RAB, Eğer kentte kırk beş doğru kişi bulursam, orayı yok etmeyeceğim dedi. İbrahim yine sordu: Ya kırk kişi bulursan? RAB, O kırk kişinin hatırı için hiçbir şey yapmayacağım diye yanıtladı. İbrahim, Ya Rab, öfkelenme ama, otuz kişi var diyelim? dedi. RAB, Otuz kişi bulursam, kente dokunmayacağım diye yanıtladı. İbrahim, Ya Rab, lütfen konuşma yürekliliğimi bağışla dedi, Eğer yirmi kişi bulursan? RAB, Yirmi kişinin hatırı için kenti yok etmeyeceğim diye yanıtladı. İbrahim, Ya Rab, öfkelenme ama, bir kez daha konuşacağım dedi, Eğer on kişi bulursan? RAB, On kişinin hatırı için kenti yok etmeyeceğim diye yanıtladı. RAB İbrahim'le konuşmasını bitirince oradan ayrıldı, İbrahim de çadırına döndü. 2

62 2. Tanrı, İbrahim e sadece bir melekle değil, aynı zamanda RAB kendisine göründü. 18:1 * Üç kişi İbrahim e geldi ama Sodom a yargılamaya giden sadece iki kişi vardı. 18:2 İbrahim karşısında üç adamın durduğunu gördü. 19:1 İki melek akşamleyin Sodom'a vardılar. * Üçüncü melek RAB bin Kendisi dir. * Bu kişi henüz insan şekline gelmemiş üçlü birlikteki İkinci Olan, yani Oğul Tanrı idi. 3. Tanrı, Lut un yerleştiği şehir olan Sodom ve ona yakın olan Gomora yargılaması olayında Kendi kutsallığını, adaletini ve merhametini gösteriyor. 18:25 Bütün dünyayı yargılayan adil olmalı.. * Bazı insanlar, Tanrı varsa bile neden adil davranmıyor? diye soruyorlar. Aslında şunu demek istiyorlar: Neden Tanrı insanların günahlarına göz yummuyor? İyi ki her zaman adaletini göstermiyor, yoksa hiç kimse kurtulamaz! 18:32 RAB, On kişinin hatırı için kenti yok etmeyeceğim diye yanıtladı. 4. Eski Antlaşma da olan imanlılar, günah işledikten sonra Tanrı nın merhametine sığınmak istiyor ve Tanrı nın Kendi merhametine göre davranmasını istiyor. Çünkü Tanrı gerçekten çok merhametli ve lütufkârdır ve başka bir çaresi olmadığını biliyorlardı. Mez. 25:6-7 Ya RAB, sevecenliğini ve sevgini anımsa; Çünkü onlar öncesizlikten beri aynıdır. Gençlik günahlarımı, isyanlarımı anımsama, Sevgine göre anımsa beni, Çünkü sen iyisin, ya RAB. Mez.40:11 Ya RAB, esirgeme sevecenliğini benden! Sevgin, sadakatin hep korusun beni! Mez. 51:1-3 Ey Tanrı, lütfet bana, Sevgin uğruna; Sil isyanlarımı, Sınırsız merhametin uğruna. Tümüyle yıka beni suçumdan, Arıt beni günahımdan. Çünkü biliyorum isyanlarımı, Günahım sürekli karşımda. Mezmur 103:8-19 RAB sevecen ve lütfedendir, Tez öfkelenmez, sevgisi engindir. Sürekli suçlamaz, Öfkesini sonsuza dek sürdürmez. Bize günahlarımıza göre davranmaz, Suçlarımızın karşılığını vermez. Çünkü gökler yeryüzünden ne kadar yüksekse, Kendisinden korkanlara karşı sevgisi de o kadar büyüktür. Doğu batıdan ne kadar uzaksa, O kadar uzaklaştırdı bizden isyanlarımızı. Bir baba çocuklarına nasıl sevecen davranırsa, RAB de kendisinden korkanlara öyle sevecen davranır. Çünkü mayamızı bilir, Toprak olduğumuzu anımsar. İnsana gelince, ota benzer ömrü, Kır çiçeği gibi serpilir; Rüzgar üzerine esince yok olur gider, Bulunduğu yer onu tanımaz. Ama RAB kendisinden korkanları sonsuza dek sever, Antlaşmasına uyan Ve buyruklarına uymayı anımsayan soylarına adil davranır. RAB tahtını göklere kurmuştur, O'nun egemenliği her yeri kapsar. Ağıtlar 3:20-25 Hâlâ onları düşünmekte ve sıkılmaktayım. Ama şunu anımsadıkça umutlanıyorum: RAB'bin sevgisi hiç tükenmez, merhameti asla son bulmaz; Her sabah tazelenir onlar, sadakatin büyüktür. Benim payıma düşen RAB'dir diyor canım, Bu yüzden O'na umut bağlıyorum. RAB kendisini bekleyenler, O'nu arayan canlar için iyidir. 5. Bir insan Tanrı önündeki gerçek durumunu bir saniye görebilirse, kavrayabilirse, kesinlikle hemen diz çöküp merhamet için Tanrı ya yalvarıp yakarır. Bu yüzden Pavlus şöyle yazdı: Efesliler 2:4-5 Ama merhameti bol olan Tanrı bizi çok sevdiği için, suçlarımızdan ötürü ölü olduğumuz halde, bizi Mesih'le birlikte yaşama kavuşturdu. O'nun lütfuyla kurtuldunuz. * Ciddi hastalığı olan kişi kendi durumunu anlayınca ilaç alabilmek için her şeyi yapar, her şeyi verir. D. Sodom ve Gomora nın Mahvedilmesi (19.böl.) 19:24-25 RAB Sodom ve Gomora'nın üzerine gökten ateşli kükürt yağdırdı. Bu kentleri, bütün ovayı, oradaki insanların hepsini ve bütün bitkileri yok etti. 1. Sodom ve Gomora nın günahları çoktu ama bu günahlar hakkında sadece ipuçları veriliyor. 19:4-5 Onlar yatmadan, kentin erkekleri -Sodom'un her mahallesinden genç yaşlı bütün erkekler- evi sardı. Lut'a seslenerek, Bu gece sana gelen adamlar nerede? diye sordular, Getir onları da yatalım. * Dünyaya göre eşcinsellik sadece garip bir değişiklik oluyor fakat Tanrı ya göre büyük günahtır. Çünkü Kendi yaratışına aykırı ve Şeytan ın, Tanrı nın kutsal düzenini bozmasını gösteriyor. * Tanrı, ilerde Yasayı verince bu konuda Kendi düşüncelerini açıklayacak. Levililer 20:13 Bir erkek başka bir erkekle cinsel ilişki kurarsa, ikisi de iğrençlik etmiş olur. Kesinlikle öldürülecekler. Ölümü hak etmişlerdir. * Romalılar 1: Hiç birşey Tanrı nın gözünden kaçmıyor ve Kendisine ait olanların hiçbirini kaybetmez. * Tanrı, meleklerini Lut ve ailesini yakında olacak olaylara karşı uyarmak için gönderdi. * Tanrı, her insanın yüreğini biliyor ve Onun bilgisi sınırsızdır. 3

63 Matta 10:29-31 İki serçe bir meteliğe satılmıyor mu? Ama Babanız'ın izni olmadan bunlardan bir teki bile yere düşmez. Size gelince, başınızdaki bütün saçlar bile sayılıdır. Onun için korkmayın, siz birçok serçeden daha değerlisiniz. * Tanrı, Lut un Sodom ve Gomora halkının arasında yaşamasına rağmen Tanrı ya inandığını biliyordu ve onu koruyacak. 2.Petrus 2:4-10 Tanrı günah işleyen melekleri esirgemedi; onları cehenneme atıp karanlıkta zincire vurdu. Yargılanıncaya dek orada tutulacaklar. Tanrı eski dünyayı da esirgemedi. Ama tanrısızların dünyasına tufanı gönderdiğinde, doğruluk yolunu bildiren Nuh'u ve yedi kişiyi daha korudu. Sodom ve Gomora kentlerini yakıp yıkarak yargıladı. Böylece tanrısızların başına geleceklere bir örnek verdi. Ama ilke tanımayan kişilerin sefih yaşayışından azap duyan doğru adam Lut'u kurtardı. Çünkü onların arasında yaşayan bu doğru adam, görüp işittiği yasa tanımaz davranışlar yüzünden doğru yüreğinde her gün ıstırap çekerdi. Görülüyor ki Rab kendi yolunda yürüyenleri karşılaştıkları denemelerden nasıl kurtaracağını bilir. Doğru olmayanları, özellikle benliğin yozlaşmış tutkuları ardından giden ve yetkisini hor görenleri cezalandırarak yargı gününe dek nasıl alıkoyacağını da bilir. 3. Tanrı, Lut ve ailesine merhamet göstererek onları uyarıyor. 19:15-17 Tan ağarırken melekler Lut'a, Karınla iki kızını al, hemen buradan uzaklaş diye üstelediler, Yoksa kent cezasını bulurken sen de canından olursun. Lut ağır davrandı, ama RAB ona acıdı. Adamlar Lut'la karısının ve iki kızının elinden tutup onları kentin dışına çıkardılar. Kent dışına çıkınca, adamlardan biri Lut'a, Kaç, canını kurtar, arkana bakma dedi, Bu ovanın hiçbir yerinde durma. Dağa kaç, yoksa ölür gidersin. * Lut sanki gitmek istememiş gibi gözüyor. * Lut un karsı Sodom daki yaşamını özlediğinden dolayı geriye baktı. (19:26) * Luka 17:32-33 Lut'un karısını hatırlayın! Canını esirgemek isteyen onu yitirecek. Canını yitiren ise onu yaşatacaktır. 4. Sodom ve Gomora nın yıkılması Kutsal Kitap ta Tanrı nın günahı yargılamasının büyük örneğiydi ve başka yerlerde bundan bahsediliyor. (Yeş.1:9; Hez. 16:46-49; Amos 4:11; Rom. 9:29; 2.Petr.2:5-6) * Tanrı bugün aynı Tanrı dır, hiç değişmiyor. * Günahları görüyor ve onlardan nefret ediyor. * İnsanlar tövbe edip Tanrı nın kurtuluş yoluna sığınmazsa, O nun yargısından kurtulamaz. E. Tanrı nın sağladığı kurtuluş yoluna sığınmazsak, neyi bekleyebiliriz? 1. Tüm Kutsal Kitap ta bu konuda kesin bir cevap veriliyor. Yeşaya 66:15-16 Bakın, RAB ateşle geliyor, Savaş arabaları kasırga gibi. Şiddetli öfkesini, Azarını alev alev dökmek üzere. Çünkü O bütün insanlığı ateş ve kılıçla yargılayacak, Pek çok kişiyi öldürecek 2. Krallar 22:13,17 Gidin, bulunan bu kitabın sözleri hakkında benim için de, bütün Yahuda halkı için de RAB'be danışın. RAB'bin bize karşı alevlenen öfkesi büyüktür. Çünkü atalarımız bu kitabın sözlerine kulak asmadılar, bizler için yazılan bu sözlere uymadılar. Beni terk ettikleri, elleriyle yaptıkları başka ilahlara buhur yakıp beni kızdırdıkları için buraya karşı öfkem alevlenecek ve sönmeyecek. 2.Tarihler 36:15-16 Atalarının Tanrısı RAB, halkına ve konutuna acıdığı için onları ulakları aracılığıyla defalarca uyardı. Ama onlar Tanrı'nın ulaklarıyla alay ederek sözlerini küçümsediler, peygamberlerini aşağıladılar. Sonunda RAB'bin halkına karşı öfkesi kurtuluş yolu bırakmayacak kadar alevlendi. 2. RAB Tanrı, Kendisine karşı olan kişiler, milletler, güçler hakkında ne düşünüyor? Mezmur 21:8-9 Elin bütün düşmanlarına erişecek, Sağ elin senden nefret edenlere uzanacak. Öfkelendiğin an, ya RAB, Kızgın fırına döndüreceksin onları; Gazapla yutacak, Ateşle tüketeceksin. Mezmur 2 Nedir uluslar arasındaki bu kargaşa, Neden boş düzenler kurar bu halklar? Dünyanın kralları saf bağlıyor, Hükümdarlar birleşiyor RAB'be ve meshettiği krala karşı. Koparalım onların kayışlarını diyorlar, Atalım üzerimizden bağlarını. Göklerde oturan Rab gülüyor, onlarla eğleniyor. Sonra öfkeyle uyarıyor onları, gazabıyla dehşete düşürüyor ve, Ben kralımı Kutsal dağım Siyon'a oturttum diyor. RAB'bin bildirisini ilan edeceğim: Bana, Sen benim oğlumsun dedi, Bugün ben sana baba oldum. Dile benden, miras olarak sana ulusları, mülk olarak yeryüzünün dört bucağını vereyim. Demir çomakla kıracaksın onları, çömlek gibi parçalayacaksın. Ey krallar, akıllı olun! Ey dünya önderleri, ders alın! RAB'be korkuyla hizmet edin, titreyerek sevinin. Oğulu öpün ki öfkelenmesin, yoksa izlediğiniz yolda mahvolursunuz. Çünkü öfkesi bir anda alevleniverir. Ne mutlu O'na sığınanlara! 4

64 3. Peki Mesih e sığınmayanlara ne olacak? Tanrı sonsuza dek bu kötü dünyaya sabredecek mi? HAYIR! Vahiy 6:14-17 Gökyüzü dürülen bir tomar gibi ortadan kalktı. Her dağ, her ada yerinden sökülüp alındı. Dünya kralları, büyükleri, komutanları, zenginleri, güçlüleri, özgürü kölesi herkes mağaralara, dağlardaki kayaların arasına gizlendiler. Dağlara, kayalara, Üzerimize düşün! dediler, Tahtta oturanın yüzünden ve Kuzu'nun gazabından saklayın bizi! Çünkü onların gazabının büyük günü geldi. Buna kim dayanabilir? Vahiy 19:11-16 Bundan sonra göğün açılmış olduğunu, beyaz bir atın orada durduğunu gördüm. Binicisinin adı Sadık ve Gerçek'tir. Adaletle yargılar, savaşır. Gözleri alev alev yanan ateş gibidir. Başında çok sayıda taç var. Üzerinde kendisinden başka kimsenin bilmediği bir ad yazılıdır. Kana batırılmış bir kaftan giymişti. Tanrı'nın Sözü adıyla anılır. Beyaz, temiz, ince ketene bürünmüş olan gökteki ordular, beyaz atlara binmiş O'nu izliyorlardı. Ağzından ulusları vuracak keskin bir kılıç uzanıyor. Onları demir çomakla güdecek. Her Şeye Gücü Yeten Tanrı'nın ateşli gazabının şarabını üreten masarayı kendisi çiğneyecek. Kaftanının ve kalçasının üzerinde şu ad yazılıydı: KRALLARIN KRALI VE RABLERİN RABBİ. 4. Fakat Tanrı nın İsa Mesih aracılığıyla olan kurtuluş yoluna sığınan her kişi bu gazaptan kurtulur. Pavlus şunu yazdı: 1.Timoteos 1:12-17 Beni güçlendiren Rabbimiz Mesih İsa'ya şükrederim. Çünkü beni güvenilir sayarak hizmetine aldı. Bir zamanlar O'na küfreden, zalim ve küstah biri olduğum halde bana merhamet edildi. Çünkü ne yaptıysam bilgisizlikten ve imansızlıktan yaptım. Ama Rabbimiz'in lütfu, imanla ve Mesih İsa'da olan sevgiyle birlikte bol bol üzerime döküldü. Mesih İsa günahkârları kurtarmak için dünyaya geldi sözü, güvenilir ve her bakımdan kabule layık bir sözdür. Günahkârların en kötüsü benim. Ama Mesih İsa, kendisine iman edip sonsuz yaşama kavuşacak olanlara örnek olayım diye sınırsız sabrını öncelikle bende sergilemek için bana merhamet etti. Onur ve yücelik sonsuzlara dek bütün çağların Kralı, ölümsüz ve görünmez tek Tanrı'nın olsun! Amin. 5

65 14. DERS Yaratılış kitabı: İbrahim in Antlaşması ve Vaat Çocuğu ( böl.) A. Tanrı, Avram la bir antlaşma yapıyor. (12:1-3; 13:14-17; 15:1-21; 17:1-22; 22:15-18) 12:2-3 Seni büyük bir ulus yapacağım, seni kutsayacak, sana ün kazandıracağım, bereket kaynağı olacaksın. Seni kutsayanları kutsayacak, seni lanetleyeni lanetleyeceğim. Yeryüzündeki bütün halklar senin aracılığınla kutsanacak. 13:14-17 Lut Avram'dan ayrıldıktan sonra, RAB Avram'a, Bulunduğun yerden kuzeye, güneye, doğuya, batıya dikkatle bak dedi, Gördüğün bütün toprakları sonsuza dek sana ve soyuna vereceğim. Soyunu toprağın tozu kadar çoğaltacağım. Öyle ki, biri çıkıp da toprağın tozunu sayabilirse, senin soyunu da sayabilecek. Kalk, sana vereceğim toprakları boydan boya dolaş. 15:1-7 Bundan sonra RAB bir görümde Avram'a, Korkma, Avram diye seslendi, Senin kalkanın benim. Ödülün çok büyük olacak. Avram, Ey Egemen RAB, bana ne vereceksin? dedi, Çocuk sahibi olamadım. Evim Şamlı Eliezer'e kalacak. Bana çocuk vermediğin için evimdeki bir uşak mirasçım olacak. RAB yine seslendi: O mirasçın olmayacak, öz çocuğun mirasçın olacak. Sonra Avram'ı dışarı çıkararak, Göklere bak dedi, Yıldızları sayabilir misin? İşte, soyun o kadar çok olacak. Avram RAB'be iman etti, RAB bunu ona doğruluk saydı. Tanrı Avram'a, Bu toprakları sana miras olarak vermek için Kildaniler'in Ur Kenti'nden seni çıkaran RAB benim dedi. 1. Tek bir adam, tenha bir yerde ve yalnızdı. Tanrı onunla bir antlaşma yaptı ve 4000 yıl sonra Tanrı hâlâ sözünü tutuyor. 2. Tanrı bu antlaşmada üç vaat verdi: 1- Torunlar: Rab bu çocuksuz adama sayısız torunlar verip onları bir ulus yapmaya söz verdi. (13:16) * Yeşaya 51:1-2 Doğruluğun ardından giden, RAB'be yönelen sizler, beni dinleyin: Yontulduğunuz kayaya, Çıkarıldığınız taş ocağına bakın. Atanız İbrahim'e, sizi doğuran Sara'ya bakın. Çağırdığımda tek kişiydi İbrahim, Ama ben onu kutsayıp çoğalttım. * Ölmeden önce kaç torun gördü? Sadece 2 oğul gördü. RAB be güvenmek zorunda kaldı. 2- Toprak: Tanrı, götüreceği toprağı vermeye söz verdi. * Avram, ölmeden önce ne kadar toprağa sahip oldu? * Sadece satın aldığı kendi mezarı olan Makpela Mağarası! Yine RAB be güvendi. 3- Dünyanın Bereketlenmesi: Zaten antlaşmanın esas amacı budur. Yeryüzündeki halkların hepsi senin aracılığınla kutsanacak / bereketlenecek. (Yar. 12:3) * Bu vaat Avram a verilen en büyük vaat idi. Çünkü bu vaat gelecek olan Kurtarıcı ile ilgiliydi. * Tanrı, Aden Bahçesinde dünyaya gönderilecek ve Şeytan ın egemenliğini mahvedecek olan Kurtarıcıyı Avram ın soyundan geleceğini vaat ediyor. (Yar. 3:15) * Fakat Avram, bunu göremedi. Ancak 2000 yıl sonra oldu ve Luka 1:72 de söylediği gibi Tanrı, böylece atalarımıza merhamet ederek kutsal antlaşmasını anmış oldu. B. Tek taraflı ve lütufa bağlı bir antlaşma idi. (15.böl.) Tanrı, 15. bölümde ve 12.bölümde Avram la yaptığı antlaşmayı tekrarlıyor ve teyit ediyor. 15:8-21 Avram, Ey Egemen RAB, bu toprakları miras alacağımı nasıl bileceğim? diye sordu. RAB, Bana bir düve, bir keçi, bir de koç getir dedi, Hepsi üçer yaşında olsun. Bir de kumruyla güvercin yavrusu getir. Avram hepsini getirdi, ortadan kesip parçaları birbirine karşı dizdi. Yalnız kuşları kesmedi. Leşlerin üzerine konan yırtıcı kuşları kovdu. Güneş batarken Avram derin bir uykuya daldı. Üzerine dehşet verici zifiri bir karanlık çöktü. RAB Avram'a şöyle dedi: Şunu iyi bil ki, senin soyun yabancı bir ülkede, gurbette yaşayacak. dört yüz yıl kölelik edip baskı görecek. Ama soyuna kölelik yaptıran ulusu cezalandıracağım. Sonra soyun oradan büyük mal varlığıyla çıkacak. Sen de esenlik içinde atalarına kavuşacaksın. İleri yaşta ölüp gömüleceksin. Soyunun dördüncü kuşağı buraya geri dönecek. Çünkü Amorlular'ın yaptığı kötülükler henüz doruğa varmadı. Güneş batıp karanlık çökünce, dumanlı bir mangalla alevli bir meşale göründü ve kesilen hayvan parçalarının arasından geçti. O gün RAB Avram'la antlaşma yaparak ona şöyle dedi: Mısır Irmağı'ndan büyük Fırat Irmağı'na kadar uzanan bu toprakları - Ken, Keniz, Kadmon, Hitit, Periz, Refa, Amor, Kenan, Girgaş ve Yevus topraklarını- senin soyuna vereceğim. 1. Tarihte çeşitli antlaşma tarzları vardır. a.) Kızılderililer kan kullanır, avukatlar imzalı kontrat kullanır. b.) Ama o kültürde bir hayvan bölünür, iki kişi parçaların ortasından yürür. * İbrahim tek başına bu leşlerle tarladaydı. Belki biraz deli gibi görünmüştür. * Dumanlı bir mangal (alevli bir meşale) ortasından geçti. c.) Antlaşma işaretleri vardı. Bu antlaşmanın işareti sünnettir. 1

66 2. Bu antlaşmada Tanrı sadece hayvan parçalarının arasından geçti. a.) Tanrı ile İbrahim arasındaki antlaşma ilişkisi hem Tanrı nın Avram için yapması gerekenler hem İbrahim in Tanrı için yapması gerekenler var. Tanrı: 17:4-8,16 / İbrahim: 17:9-15 b.) Fakat İbrahim bu antlaşmaya sadık kalsa da kalmasa da; Tanrı bu antlaşmaya sadık kalacak, sözünde duracak ve bu ulus sayesinde bütün ulusları kutsayacak, bereketleyecek. c.) RAB bin bize ikinci gelişi ile ilgili verdiği sözünün gerçekleşmesi için belki sabırsızlanıyoruz. Luka 1. bölümünde Meryem ve Zekeriya şükran ilahilerinde Tanrı ya 2000 yıl önce İbrahim e verdiği sözünü tuttuğu için şükrediyor! d.) İbrahim, tüm dünya için bir bereket olsun diye bereketlendi. Tanrı nın İbrahim e verdiği vaadi O nun sağladığı kurtuluş olarak tüm Kutsal Kitap ın tarihinde gerçekleşiyor. e.) Eski Antlaşma nın tarihinin çoğunda İbrahim in çocukları Tanrı ile yaptığı antlaşmanın şartlarına uymuyor. Ama sadık Tanrı ları olan RAB hep antlaşmasını anımsıyor. Lev. 26:44 Bütün bunlara karşın, düşman ülkelerindeyken yine de onları reddetmeyecek, onlardan nefret etmeyeceğim. Böylece hepsini yok etmeyecek, kendileriyle yaptığım antlaşmayı bozmayacağım. Çünkü ben onların Tanrısı RAB'bim. Yasa nın Tekrarı 4:30-31 Sıkıntıya düştüğünüzde ve bütün bu olaylar başınıza geldiğinde, sonunda Tanrınız RAB'be dönecek, O'nun sözüne kulak vereceksiniz. Çünkü Tanrınız RAB acıyan bir Tanrı'dır. Sizi bırakmaz, yok etmez ve atalarınıza ant içerek yaptığı antlaşmayı unutmaz. 2.Tim. 2:13 Biz sadık kalmasak da, O sadık kalacak. Çünkü kendi özüne aykırı davranamaz. 3. Bu antlaşmada Tanrı Kendi lütfunu gösteriyor çünkü Avram ve torunları bu bereketi hak etmedi. İlerde Musa bunu açık bir şekilde söylüyor. Yasa nın Tekrarı 7:7-8 RAB'bin sizi sevmesinin ve seçmesinin nedeni öbür halklardan daha kalabalık olduğunuzdan değil. Siz sayıca öbür halklardan azdınız. RAB size sevgisini göstermek ve atalarınıza ant içerek verdiği sözü yerine getirmek için güçlü eliyle sizi Mısır'dan çıkardı; köle olduğunuz ülkeden, Mısır Firavunu'nun elinden sizi kurtardı. * Tanrı nın, Avram ı ve onun torunlarını seçmesi ve sevmesinin nedeni Tanrı nın lütfudur. * İsrail bu sevgiyi hakketmedi ve bu yalnızca lütuf ile oldu.bu yüzden kazanmadığını kaybedemez. C. Avram bizim iman babamız olduğu halde imanla yaşamayı hemen öğrenmedi. (16.Böl.) 16:1-2 Karısı Saray Avram'a çocuk verememişti. Saray'ın Hacer adında Mısırlı bir cariyesi vardı. Saray Avram'a, RAB çocuk sahibi olmamı engelledi dedi, Lütfen, cariyemle yat. Belki bu yoldan bir çocuk sahibi olabilirim. Avram Saray'ın sözünü dinledi. 1. Avram yine imansızlığa düşüyor ve sonucu Tanrı nın vaat ettiği çocuk değil, başka yol aracılığıyla doğan çocuğu İsmail oldu. Bu çocuk mucizevi yolla değil, doğal yolla geldi. 2. Bu fikir Saray dan geliyor ve Avram kabul ediyor. Saray pişman oluyor ve bu utanç olayı için Tanrı yı suçluyor, sonra kocasını ve son olarak Hacer i suçluyor. 3. Saray, Hacer e karşı sert davranmaya başlayınca Hacer kaçtı. Çölde Rab Tanrı ona görünüyor ve burada Tanrı nın merhametini ve şefkatini görüyoruz. 16:7-13 RAB'bin meleği Hacer'i çölde bir pınarın, Şur yolundaki pınarın başında buldu. Ona, Saray'ın cariyesi Hacer, nereden gelip nereye gidiyorsun? diye sordu. Hacer, Hanımım Saray'dan kaçıyorum diye yanıtladı. RAB'bin meleği, Hanımına dön ve ona boyun eğ dedi, Senin soyunu öyle çoğaltacağım ki, kimse sayamayacak. İşte hamilesin, bir oğlun olacak, adını İsmail koyacaksın. Çünkü RAB sıkıntı içindeki yakarışını işitti. Oğlun yaban eşeğine benzer bir adam olacak, o herkese, herkes de ona karşı çıkacak. Kardeşlerinin hepsiyle çekişme içinde yaşayacak. Hacer, Beni gören Tanrı'yı gerçekten gördüm mü? diyerek kendisiyle konuşan RAB'be El-Roi adını verdi. * İsmail ismi Tanrı işitir anlamına geliyor. El-Roi ismi Beni gören Tanrı anlamına geliyor. * Biz sıkıntı içinde iken Tanrı bizim yakarışımızı her zaman işittir. 4. Sonra, Sara yine Hacer i ve oğlunu kovmak istiyor fakat bu sefer Tanrı kabul ediyor. 21:12-13 Ancak Tanrı İbrahim'e, Oğlunla cariyen için üzülme dedi, Sara ne derse, onu yap. Çünkü senin soyun İshak'la sürecektir. Cariyenin oğlundan da bir ulus yaratacağım, çünkü o da senin soyun. 21:17-18 Tanrı'nın meleği göklerden Hacer'e, Nen var, Hacer? diye seslendi, Korkma! Çünkü Tanrı çocuğun sesini duydu. Kalk, oğlunu kaldır, elini tut. Onu büyük bir ulus yapacağım. * Belki Rab biliyordu ki bu anneler arasında hep problem olacak ve 22. bölümdeki İbrahim in denenmesinin gerçek olması için tek çocuğa sahip olması gerekiyor. 2

67 D. Tanrı, 17. bölümde antlaşmayı yine tekrarlıyor. Ama bu sefer antlaşmanın işareti ve vaat çocuğu konularından bahsediyor. (17. böl.) 17:1-17 Avram doksan dokuz yaşındayken RAB ona görünerek, Ben Her Şeye Gücü Yeten Tanrı'yım dedi, Benim yolumda yürü, kusursuz ol. Seninle yaptığım antlaşmayı sürdürecek, soyunu alabildiğine çoğaltacağım. Avram yüzüstü yere kapandı. Tanrı, Seninle yaptığım antlaşma şudur dedi, Birçok ulusun babası olacaksın. Artık adın Avram değil, İbrahim olacak. Çünkü seni birçok ulusun babası yapacağım. Seni çok verimli kılacağım. Soyundan uluslar doğacak, krallar çıkacak. Antlaşmamı seninle ve soyunla kuşaklar boyunca, sonsuza dek sürdüreceğim. Senin, senden sonra da soyunun Tanrısı olacağım. Bir yabancı olarak yaşadığın toprakları, bütün Kenan ülkesini sonsuza dek mülkünüz olmak üzere sana ve soyuna vereceğim. Onların Tanrısı olacağım. Tanrı İbrahim'e, Sen ve soyun kuşaklar boyu antlaşmama bağlı kalmalısınız dedi, Seninle ve soyunla yaptığım antlaşmanın koşulu şudur: Aranızdaki erkeklerin hepsi sünnet edilecek. Sünnet olmalısınız. Sünnet aramızdaki antlaşmanın belirtisi olacak. Evinizde doğmuş ya da soyunuzdan olmayan bir yabancıdan satın alınmış köleler dahil sekiz günlük her erkek çocuk sünnet edilecek. Gelecek kuşaklarınız boyunca sürecek bu. Evinizde doğan ya da satın aldığınız her çocuk kesinlikle sünnet edilecek. Bedeninizdeki bu belirti sonsuza dek sürecek antlaşmamın simgesi olacak. Sünnet edilmemiş her erkek halkının arasından atılacak, çünkü antlaşmamı bozmuş demektir. Tanrı, Karın Saray'a gelince, ona artık Saray demeyeceksin dedi, Bundan böyle onun adı Sara olacak. Onu kutsayacak, ondan sana bir oğul vereceğim. Onu kutsayacağım, ulusların anası olacak. Halkların kralları onun soyundan çıkacak. İbrahim yüzüstü yere kapandı ve güldü. İçinden, Yüz yaşında bir adam çocuk sahibi olabilir mi? dedi, Doksan yaşındaki Sara doğurabilir mi? 1. Avram ve Sara Tanrı ya güvenmek istiyorlar ama bu onlara çok zor geliyor. * İsmail doğduğunda Avram 86 yaşındaydı (16:16). Şimdi Avram 100 ve Sara 90 yaşındaydılar. * Ur Kenti nde Avram ın çağrısının üzerinden en az 25 yıl geçti! 2. Rab Tanrı, isimlerini değiştiriyor. Avram ismi Yüce Baba anlamına geliyor. İbrahim ismi Çokların Babası anlamına geliyor. Saray ve Sara isimlerin ikisi Prenses anlamına geliyor ama Rab bu değişikliği yaparken Sara nın hayatında önemli bir noktaya işaret etmek istiyor. 3. Tanrı, hep şunu göstermek istiyor ki: bu antlaşma ve dünyanın bereketlenmesi Tanrı nın egemen lütfuna bağlıdır. E. Tanrı, yine İbrahim e iman hayatını öğretmeye çalışıyor. (18. böl.) 18:1-15 İbrahim günün sıcak saatlerinde Mamre meşeliğindeki çadırının önünde otururken, RAB kendisine göründü.ibrahim karşısında üç adamın durduğunu gördü. Onları görür görmez karşılamaya koştu. Yere kapanarak birine, Ey efendim, eğer gözünde lütuf bulduysam, lütfen kulunun yanından ayrılma dedi, Biraz su getirteyim, ayaklarınızı yıkayın. Şu ağacın altında dinlenin. Madem kulunuza konuk geldiniz, bırakın size yiyecek bir şeyler getireyim. Biraz dinlendikten sonra yolunuza devam edersiniz. Adamlar, Peki, dediğin gibi olsun dediler. İbrahim hemen çadıra, Sara'nın yanına gitti. Ona, Hemen üç sea ince un al, yoğurup pide yap dedi. Ardından sığırlara koştu. Körpe ve besili bir buzağı seçip uşağına verdi. Uşak buzağıyı hemen hazırladı.ibrahim hazırlanan buzağıyı yoğurt ve sütle birlikte götürüp konuklarının önüne koydu. Onlar yerken o da yanlarında, ağacın altında durdu. Konuklar, Karın Sara nerede? diye sordular. İbrahim, Çadırda diye yanıtladı. RAB, Gelecek yıl bu zamanda kesinlikle yanına döneceğim dedi, O zaman karın Sara'nın bir oğlu olacak. Sara RAB'bin arkasında, çadırın girişinde durmuş, dinliyordu. İbrahim'le Sara kocamışlardı, yaşları hayli ileriydi. Sara âdetten kesilmişti. İçin için gülerek, Bu yaştan sonra bu sevinci tadabilir miyim? diye düşündü, Üstelik efendim de yaşlı. RAB İbrahim'e sordu: Sara niçin, Bu yaştan sonra gerçekten çocuk sahibi mi olacağım? diyerek güldü? RAB için olanaksız bir şey var mı? Belirlenen vakitte, gelecek yıl bu zaman yanına döndüğümde Sara'nın bir oğlu olacak. Sara korktu, Gülmedim diyerek yalan söyledi. RAB, Hayır, güldün dedi. 1. İbrahim ve Sara, İsmail olayında imansızlıklarını gösterdiler; şimdi Sara yine şüpheleniyor. Ama Tanrı, yine sabrediyor ve eğitiyor çünkü onların Kendi güvenilirliğini tanımasını istiyor. 2. Sara nın, İbrahim gibi Tanrı ya güvenmeyi öğrenmesi gerekiyordu. 3. Pavlus, Yeni Antlaşma da İbrahim in Tanrı ya güvendiğini söylüyor. Romalılar 4:19-21 Yüz yaşına yaklaşmışken, ölü denebilecek bedenini ve Sara'nın ölü rahmini düşündüğünde imanı zayıflamadı. İmansızlık edip Tanrı'nın vaadinden kuşkulanmadı; tersine, imanı güçlendi ve Tanrı'yı yüceltti. Tanrı'nın vaadini yerine getirecek güçte olduğuna tümüyle güvendi. 3

68 F. Lut un Kızlarının Büyük Günahları. (19:30-38) 1. Lut, Avram ın yanında kalsaydı mutlaka kendi kızları için uygun kocalar bulurdu. 2. Lut un kızları Sodom un kötü ortamından etkilenmişti ve bu yüzden kötü davranışlarını görüyoruz. 3. Bu günahların sonucu iki halk oldu: Moavlılar ve Ammonlular * Bu halklar ilerde İsrail halkı için hep sorun olacak ve aralarında birçok savaşlar çıkacak. * İbrahim ve Sara nın imansızlığından dolayı doğan İsmail ve onun torunları için aynı şey olacak. * İshak ın oğlu Esav ın torunları ve Yakup un torunları arasında hep problem ve savaş olacak. G. İbrahim Gerar da yine imansızlığa düşüyor. (20:1-18) 1. İbrahim, Mısır da yaptığını yine yapıyor,kral Avimelek e yalan söylüyor ve Tanrı sını utandırıyor. 2. Aynı problemi var: Tanrı ya güvenmedi ve kendisini koruyabileceğine inanmadı. 3. Ama Rab affediyor ve lütufkâr davranıyor ve Kutsal Kitap ta başka yerde bu olaydan bahsetmiyor. 4. Rab hep eğitiyor ve İbrahim bu olaydan neyi öğrenmeliydi. * Biz O ndan şüphelensek bile Rab hep sadık ve güvenilir kalır. * Biz günah işlesek bile Rab hep lütufkâr ve affediyor. H. İshak (21. böl.) 21:1-3 RAB verdiği söz uyarınca Sara'ya iyilik etti ve sözünü yerine getirdi. Sara hamile kaldı; İbrahim'in yaşlılık döneminde, tam Tanrı'nın belirttiği zamanda ona bir erkek çocuk doğurdu. İbrahim Sara'nın doğurduğu çocuğa İshak adını verdi. Tanrı'nın kendisine buyurduğu gibi oğlu İshak'ı sekiz günlükken sünnet etti. İshak doğduğunda İbrahim yüz yaşındaydı. Sara, Tanrı yüzümü güldürdü dedi, Bunu duyan herkes benimle birlikte gülecek. Kim İbrahim'e Sara çocuk emzirecek derdi? Bu yaşında ona bir oğul doğurdum. 1. Sara önce imansızlıktan dolayı güldü ama şimdi sevinçten gülüyor. 2. İshak ın mucizevi doğuşu; Tanrı nın çocukları doğal yolla değil, vaat ve doğaüstü bir lütuftan, var olmayanı buyruğuyla var eden Tanrı dan kaynaklandığını gösterir. (Rom.4:17;9:8) 3. İshak vaat çocuğuydu. * Gal. 4:28 Pavlus, Kardeşler, İshak gibi sizler de vaat çocuklarısınız. diyor. 4. İsmail ayrıldıktan sonra İshak İbrahim in biricik oğlu oldu ve İsa Mesih e benziyor. 22:2 Tanrı, İshak'ı, sevdiğin biricik oğlunu al, Moriya bölgesine git dedi, Orada sana göstereceğim bir dağda oğlunu yakmalık sunu olarak sun. Matt. 17:5 Petrus daha konuşurken parlak bir bulut onlara gölge saldı. Buluttan gelen bir ses, Sevgili Oğlum budur, O'ndan hoşnudum. O'nu dinleyin! dedi. Yuh. 3:16 Tanrı dünyayı o kadar çok sevdi ki, biricik Oğlu'nu verdi. Öyle ki, O'na iman edenlerin hiçbiri mahvolmasın, hepsi sonsuz yaşama kavuşsun. Rom. 8:32 Öz Oğlu'nu bile esirgemeyip O'nu hepimiz için ölüme teslim eden Tanrı, O'nunla birlikte bize her şeyi bağışlamayacak mı? İ. Tanrı nın, İbrahim i sınaması (22.böl) 22:1-18 Daha sonra Tanrı İbrahim'i denedi. İbrahim! diye seslendi. İbrahim, Buradayım! dedi. Tanrı, İshak'ı, sevdiğin biricik oğlunu al, Moriya bölgesine git dedi, Orada sana göstereceğim bir dağda oğlunu yakmalık sunu* olarak sun. İbrahim sabah erkenden kalktı, eşeğine palan vurdu. Yanına uşaklarından ikisini ve oğlu İshak'ı aldı. Yakmalık sunu için odun yardıktan sonra, Tanrı'nın kendisine belirttiği yere doğru yola çıktı. Üçüncü gün gideceği yeri uzaktan gördü. Uşaklarına, Siz burada, eşeğin yanında kalın dedi, Tapınmak için oğlumla birlikte oraya gidip döneceğiz. Yakmalık sunu için yardığı odunları oğlu İshak'a yükledi. Ateşi ve bıçağı kendisi aldı. Birlikte giderlerken İshak İbrahim'e, Baba! dedi. İbrahim, Evet, oğlum! diye yanıtladı. İshak, Ateşle odun burada, ama yakmalık sunu kuzusu nerede? diye sordu. İbrahim, Oğlum, yakmalık sunu için kuzuyu Tanrı kendisi sağlayacak dedi. İkisi birlikte yürümeye devam ettiler. Tanrı'nın kendisine belirttiği yere varınca İbrahim bir sunak yaptı, üzerine odun dizdi. Oğlu İshak'ı bağlayıp sunaktaki odunların üzerine yatırdı. Onu boğazlamak için uzanıp bıçağı aldı. Ama RAB'bin meleği göklerden, İbrahim, İbrahim! diye seslendi. İbrahim, İşte buradayım! diye karşılık verdi. Melek, Çocuğa dokunma dedi, Ona hiçbir şey yapma. Şimdi Tanrı'dan korktuğunu anladım, biricik oğlunu benden esirgemedin. İbrahim çevresine bakınca, boynuzları sık çalılara takılmış bir koç gördü. Gidip koçu getirdi. Oğlunun yerine onu yakmalık sunu olarak sundu. Oraya RAB sağlar adını verdi. RAB'bin dağında sağlanacaktır sözü bu yüzden bugün de söyleniyor. RAB'bin meleği göklerden İbrahim'e ikinci kez seslendi: RAB diyor ki, kendi üzerime ant içiyorum. Bunu yaptığın için, biricik oğlunu esirgemediğin için seni fazlasıyla kutsayacağım; soyunu göklerin yıldızları, kıyıların kumu kadar çoğaltacağım. Soyun düşmanlarının kentlerini mülk edinecek. Soyunun aracılığıyla yeryüzündeki bütün uluslar kutsanacak. Çünkü sözümü dinledin. 4

69 1. İshak ın yaşı belli değil, fakat yakmalık odunu taşıyabiliyordu. 2. İbrahim in Tanrı ya olan sevgisi ve imanı güçlendi. İshak bu dünyada İbrahim in her şeyiydi. 3. İbrahim biraz ağır davransaydı anlardık çünkü bu çok zor bir şeydi ama ne yapıyor? (22:3) İbrahim sabah erkenden kalktı, eşeğine palan vurdu. Yanına uşaklarından ikisini ve oğlu İshak'ı aldı. * İbrahim, ertelenmiş itaatin büyük ihtimalle itaatsizlik anlamına gelmiş olacağını anlıyordu. * İbrahim ve İshak bu Moriya bölgesine ulaşmak için üç günlük bir yolculuk etti. (22:4) 4. İbrahim, RAB bin Kendi vaadini tutacağına inanıyordu. Fakat İshak ölürse onun soyu nasıl devam edebilir? İbraniler 11:17-19 te cevabı buluyoruz: İbrahim sınandığı zaman imanla İshak'ı kurban olarak sundu. Vaatleri almış olan İbrahim biricik oğlunu kurban etmek üzereydi. Oysa Tanrı ona, Senin soyun İshak'la sürecek demişti. İbrahim Tanrı'nın ölüleri bile diriltebileceğini düşündü; nitekim İshak'ı simgesel şekilde ölümden geri aldı. 5. İbrahim imanla yaşamayı öğreniyordu ve bir şekilde İshak la birlikte döneceğine inanıyordu. 22:5 İbrahim Uşaklarına, Siz burada, eşeğin yanında kalın dedi, Tapınmak için oğlumla birlikte oraya gidip döneceğiz. * İbrahim için bu yapacağı sadist bir ilahın garip isteği değil, diri Tanrı ya tapınmadır. * İsa ya göre İbrahim bir şekilde Kendi gününü bekliyordu ve imanla görmüştü. Yuh. 8:56 İsa: Babanız İbrahim günümü göreceği için sevinçle coşmuştu. Gördü ve sevindi." 6. İshak, İbrahim e ait miydi? Ona yaşam veren kimdi? Tanrı! İshak Tanrı ya aitti. 7. İbrahim, kendi oğlunu Moriya Dağı na götürüp kurban etmeye çağırıldı. (22:10-12) Onu boğazlamak için uzanıp bıçağı aldı. Ama RAB'bin meleği göklerden, "İbrahim, İbrahim!" diye seslendi. Melek, "Çocuğa dokunma" dedi, "Ona hiçbir şey yapma. Şimdi Tanrı'dan korktuğunu anladım, biricik oğlunu benden esirgemedin." Demek ki İbrahim gerçekten Tanrı ya inandı, sevdi ve kendisi için her şey oldu. 8. Yıllar sonra Kral Süleyman İsrail in tapınağını bu Moriya Dağı nda yaptıracak. 2.Tarihler 3:1 Süleyman bundan sonra RAB'bin Yeruşalim'de babası Davut'a göründüğü Moriya Dağı'nda RAB'bin Tapınağı'nı yaptırmaya başladı. * Bu dağın üstünde olan Yeruşalem kentinin dışında esas Kurban olan İsa Mesih çarmıha gerilecek. * Buradaki sembolizm çok net ve harikadır. Romalılar 8:32 Öz Oğlunu bile esirgemeyen, O'nu hepimizin uğruna ölüme teslim eden Tanrı bu aynı dağ üstünde sevgisini bize gösterdi! 9. İbrahim için bu olayın ne kadar zor olduğunu hayal bile edemeyiz. * İshak ı kurtarmak için Tanrı Kendisi bir yol sağladı. * Tanrı İshak ın yerine ölecek ve kabul edilebilen bir kurban, bir koç sağladı. * Vaat edilen Kurtarıcı nın soyu korundu. * Tanrı nın vaatlerini yerine getireceğine inanmalıyız. * Tanrı nın kurtuluş Yolu tek çaremizdir ve bu Yol a güvenebiliriz! J. Musa nın Amacı: 1. Unutma: Bu ilk 5 kitap İsrail halkına yazıldı ve Musa bunları halk Mısır dan çıktıktan sonra vaadedilmiş toprağa girmek üzere iken anlatıyor. 2. Halk, bu girecekleri toprağın RAB in ataları İbrahim e verdiği sözü uyarınca Kenanlılar a değil İbrahim in torunları olan İsrail Ulusu na ait olduğunu öğreniyor. 3. Tanrı, İsrail halkının kimler olduğunu ve bereketleneceklerinin nedenini anlamasını ve hiç unutmamasını istiyor. Onların bereketlenmesi tüm dünyanın bereketlenmesi için! 5

70 15. DERS Yaratılış kitabı: İshak ve Ailesi (Yar ) A. İbrahim in karısı Sara ölüyor (23.böl.) 23:17-20 Böylece Efron'un Mamre yakınında Makpela'daki tarlası, çevresindeki bütün ağaçlarla ve içindeki mağarayla birlikte, kent kapısında toplanan Hititler'in huzurunda İbrahim'in mülkü kabul edildi. İbrahim karısı Sara'yı Kenan ülkesinde Mamre'ye -Hevron'a- yakın Makpela Tarlası'ndaki mağaraya gömdü. Hititler tarlayı içindeki mağarayla birlikte İbrahim'in mezarlık yeri olarak onayladılar. 1. Sara erdemli kadınlar için bir örnek oluyor: 1.Petrus 3: Karısı öldüğünde İbrahim in ilk defa ağladığını görüyoruz. 3. Sara nın mezarı için toprak satın alırken ilerde Tanrı nın bu toprağı verip İbrahim in soyundan çıkacak halkın gelip buraya sahip olacağına inanarak aldı. 4. İlerde bu aynı yere İbrahim, İshak, Yakup gömülecek. * Hatta Yusuf ölürken kendi kemiklerininde oraya götürülmesini rica etti. (İbraniler 11:22) B. İshak Rebeka yla evleniyor. (24.böl.) (Not: Rebeka ile ilgili öykü Yaratılış kitabının en uzun hikayelerinden biridir.) 1. İbrahim ölmeden önce kendi atalarından İshak la evlenecek bir kız bulmak için uşağını gönderiyor. 2. Bu hizmetçi her durumda ve her şey için dua etmeyi öğrendi. * Tabii ki kendi efendisi İbrahim den Tanrı ya her durumda güvenmeyi öğrenmişti. 3. Rab hizmetçinin duasını işitti ve harika bir cevap verdi! 24:7 İbrahim: Beni baba ocağından, doğduğum ülkeden getiren, Bu toprakları senin soyuna vereceğim diyerek ant içen Göklerin Tanrısı RAB senin önünden meleğini gönderecek. Böylece oradan oğluma bir kız alabileceksin. 24:12-14 Uşak, Ya RAB, efendim İbrahim'in Tanrısı, yalvarırım bugün beni başarılı kıl diye dua etti, Efendim İbrahim'e iyilik et. İşte, pınarın başında bekliyorum. Kentin kızları su almaya geliyorlar. Birine, Lütfen testini indir, biraz su içeyim diyeceğim. O da, Sen iç, ben de develerine içireyim derse, bileceğim ki o kız kulun İshak için seçtiğin kızdır. Böylece efendime iyilik ettiğini anlayacağım. 24:26-27 Adam eğilip RAB'be tapındı. Efendim İbrahim'in Tanrısı RAB'be övgüler olsun dedi, Sevgisini, sadakatini efendimden esirgemedi. Efendimin akrabalarının evine giden yolu bana gösterdi. 24:50-58 Lavan'la Betuel, Bu RAB'bin işi diye karşılık verdiler, Biz sana ne iyi, ne kötü diyebiliriz. İşte Rebeka burada. Al götür. RAB'bin buyurduğu gibi efendinin oğluna karı olsun. İbrahim'in uşağı bu sözleri duyunca, yere kapanarak RAB'be tapındı. Rebeka'ya altın, gümüş takımlar, giysiler, kardeşiyle annesine de değerli eşyalar çıkarıp verdi. Sonra yanındakilerle birlikte yedi, içti. Geceyi orada geçirdiler. Sabah kalkınca İbrahim'in uşağı, Beni yolcu edin, efendime döneyim dedi. Rebeka'nın kardeşiyle annesi, Bırak kız on gün kadar bizimle kalsın, sonra gidersin diye karşılık verdiler. Adam, Madem RAB yolumu açtı, beni geciktirmeyin dedi, İzin verin, efendime döneyim. Kızı çağırıp ona soralım dediler. Rebeka'yı çağırıp, Bu adamla gitmek istiyor musun? diye sordular. Rebeka, İstiyorum dedi. 4. Rebeka, hizmetçi ile dönüyor ve İshak ın eşi oluyor. C. İshak, babasının günahını aynen tekrarlıyor. (Yar. 26.böl.) 26:1-5 İbrahim'in yaşadığı dönemdeki kıtlıktan başka ülkede bir kıtlık daha oldu. İshak Gerar'a, Filist Kralı Avimelek'in yanına gitti. RAB İshak'a görünerek, Mısır'a gitme dedi, Sana söyleyeceğim ülkeye yerleş. Orada bir süre kal. Ben seninle olacak, seni kutsayacağım: Bütün bu toprakları sana ve soyuna vereceğim. Baban İbrahim'e ant içerek verdiğim sözü yerine getireceğim. Soyunu gökteki yıldızlar kadar çoğaltacağım. Bu ülkelerin tümünü onlara vereceğim. Yeryüzündeki bütün uluslar senin soyun aracılığıyla kutsanacak. Çünkü İbrahim sözümü dinledi. Uyarılarıma, buyruklarıma, kurallarıma, yasalarıma bağlı kaldı. 1. Kutsal Kitap ta İshak hakkında çok az bilgi veriliyor ve verilen bilgi pek olumlu değildir. Ama Tanrı Kendi lütfunu göstererek İbrahim e söylediği gibi İshak a kendisinden büyük bir soy çıkacağını ve sonunda vaat edilmiş Kurtarıcı nın da geleceğinin sözünü verdi. 2. Ülkede kıtlık oluyor ve İshak, babası gibi Tanrı ya güvenmeyip Mısır a gitmeye karar veriyor. 3. Fakat Tanrı, İshak ı babasının günahını işledikten sonra azarlamıyor. Ona görünüyor, sabırlı bir şekilde Mısır a gitmemesini ve ülkesinde kalmasını söylüyor. * Hatta Rab babası İbrahim e vermiş olduğu vaatlerini İshak a da veriyor. 26:6-9 Böylece İshak Gerar'da kaldı. Yöre halkı karısıyla ilgili soru sorunca, Kızkardeşimdir diyordu. Çünkü Karımdır demekten korkuyordu. Rebeka yüzünden yöre halkı beni öldürebilir diye düşünüyordu. Çünkü 1

71 Rebeka güzeldi. İshak orada uzun zaman kaldı. Bir gün Filist Kralı Avimelek, pencereden dışarı bakarken, İshak'ın karısı Rebeka'yı okşadığını gördü. İshak'ı çağırtarak, Bu kadın gerçekte senin karın! dedi, Neden kızkardeşin olduğunu söyledin? İshak, Çünkü onun yüzünden canımdan olurum diye düşündüm dedi. 4. İshak babası gibi yine imansızlığa düşüyor. Yalan söyleyip Tanrısı'nı utandırıyor.(12:10-20; 20:1-18) 5. Biz İshak ı kolayca suçlayabiliriz. Fakat Tanrı hakkındaki İshak ın bilgisi bizim ki kadar çok değil ve biz de Tanrı ya güvenmeyip günah işliyoruz. 6. İbrahim Mısır da ve Gerar da yalan söylediğinde Tanrı olağanüstü bir şey yaparak bu günahlarını meydana çıkardı. Fakat İshak ın günahını ortaya çıkarmak için Tanrı imansız bir insanı kullandı. 7. Sonra vaat edilmiş toprağa dönmeyip başka bir yere yerleşiyor ve orada 40 yıl kalıyor. * Tanrı, İshak ı babasının yerleştiği yere dönmesini sağlamak için yabancı halkların baskısını kullanmak zorunda. Orada Tanrı nın bereketi altında 80 yıl daha yaşıyor. D. İki Kardeşin Öyküsü (25:19-26) 1. İsmail Arap halkların atası oldu. (25:12-18) 2. Rebeka 20 yıl kısır kaldıktan sonra Tanrı iyilik edip ikiz çocuk veriyor. 25:19-26 İbrahim'in oğlu İshak'ın öyküsü: İshak Aramlı Lavan'ın kızkardeşi, Paddan-Aramlı Betuel'in kızı Rebeka'yla evlendiğinde kırk yaşındaydı. İshak karısı için RAB'be yakardı, çünkü karısı kısırdı. RAB İshak'ın yakarışını yanıtladı, Rebeka hamile kaldı. Çocuklar karnında itişiyordu. Rebeka, Nedir bu başıma gelen? diyerek RAB'be danışmaya gitti. RAB onu şöyle yanıtladı: Rahminde iki ulus var, Senden iki ayrı halk doğacak, Biri öbüründen güçlü olacak, Büyüğü küçüğüne hizmet edecek. Doğum vakti gelince, Rebeka'nın ikiz oğulları oldu. İlk doğan oğlu kıpkırmızı ve tüylüydü; kırmızı bir cüppeyi andırıyordu. Adını Esav koydular. Sonra kardeşi doğdu. Eliyle Esav'ın topuğunu tutuyordu. Bu yüzden İshak ona Yakup adını verdi. Rebeka doğum yaptığında İshak altmış yaşındaydı. 3. Tanrı, İshak a babası İbrahim e yaptığı gibi imanla yaşamayı öğretmeye çalışıyordu. * İshak, babasının yaptığı gibi başka bir yola başvurmadı. Rab be yakardı! 4. Tanrı, tüm Kutsal Kitap ta Kendi harika işleri için özellikle kısır kadınları kullanıyor. * Belki bunun sebebi kullanmak istediği insanların imanlarını geliştirmek istemesidir. * Ve belki de kurtuluşun insandan değil Tanrı dan geleceğini vurgulamak amacıyla yaptı. 5. Esav ismi Tüylü anlamına geliyor. Yakup ismi Topuk tutar veya Hileci anlamına geliyor. (İlerde verilecek yeni ismi İsrail Tanrı yla savaşan ve inatçı anlamına geliyor. (32:28) E. İlk oğulluk ve Kutsama hakkı (25:27-34; 27:22-40) 25:27-34 Çocuklar büyüdü. Esav kırları seven usta bir avcı oldu. Yakup'sa hep çadırda oturan sakin bir adamdı. İshak Esav'ı daha çok severdi, çünkü onun getirdiği av etlerini yerdi. Rebeka ise Yakup'u severdi. Bir gün Yakup çorba pişirirken Esav avdan geldi. Aç ve bitkindi. Yakup'a, Lütfen şu kızıl çorbadan biraz ver de içeyim. Aç ve bitkinim dedi. Bu nedenle ona Edom adı da verildi. Yakup, Önce sen ilk oğulluk hakkını bana ver diye karşılık verdi. Esav, Baksana, açlıktan ölmek üzereyim dedi, İlk oğulluk hakkının bana ne yararı var? Yakup, Önce ant iç dedi. Esav ant içerek ilk oğulluk hakkını Yakup'a sattı. Yakup Esav'a ekmekle mercimek çorbası verdi. Esav yiyip içtikten sonra kalkıp gitti. Böylece Esav ilk oğulluk hakkını küçümsemiş oldu. 1. İlk oğulluk hakkı ilerde verilecek olan yasaya göre hem maddi ve hem de manevi bereketler ile ilgiliydi. (Yasa nın Tekrarı 21:17; 1. Tarihler 5:1-2) 2. Baba ilk doğana bütün malından iki pay verecektir ve aile reisi ve halkın ruhsal lideri oluyordu. * Doğal olarak Esav ın bu hakka sahip olması gerekiyordu ama Tanrı kardeşine verdi. * İshak Tanrı nın isteğine karşı gelip bu hakkı Esav a vermeye çalışacak. 3. Yakup un bu hakkı istemesi iyi bir şeydi ama kullandığı yol yanlıştı. * Zaten Rab bu hakkı Yakup a vermişti ve sadece imanla beklemesi gerekiyordu. 4. Aynı zamanda kutsama hakkına sahip olan kişinin soyundan Tanrı nın dünyaya göndereceği Kurtarıcı çıkacak. 5. Esav Tanrı nın vaatleriyle ilgilenmedi ve kendi yolunu izlemek istedi * Esav çok açtı ve sadece arzusunu düşünüyordu. * Esav yedikten sonra farkına vardı ve Yakup a çok kızdı. 2

72 F. Kutsama Hakkı (27:22-40) 27:22-40 Yakup babasına yaklaştı. Babası ona dokunarak, Ses Yakup'un sesi, ama eller Esav'ın elleri dedi. Onu tanıyamadı. Çünkü Yakup'un elleri ağabeyi Esav'ın elleri gibi kıllıydı. İshak onu kutsamak üzereyken, bir daha sordu: Sen gerçekten oğlum Esav mısın? Yakup, Evet! diye yanıtladı. İshak, Oğlum, av etini getir yiyeyim de seni kutsayayım dedi. Yakup önce yemeği, sonra şarabı getirdi. İshak yedi, içti. Yaklaş da beni öp, oğlum dedi. Yakup yaklaşıp babasını öptü. Babası onun giysilerini kokladı ve kendisini kutsayarak şöyle dedi: İşte oğlumun kokusu Sanki RAB'bin kutsadığı kırların kokusu. Tanrı sana göklerin çiyinden Ve yerin verimli topraklarından Bol buğday ve yeni şarap versin. Halklar sana kulluk etsin, Uluslar boyun eğsin. Kardeşlerine egemen ol, Kardeşlerin sana boyun eğsin. Sana lanet edenlere lanet olsun, Seni kutsayanlar kutsansın. İshak Yakup'u kutsadıktan ve Yakup babasının yanından ayrıldıktan hemen sonra kardeşi Esav avdan döndü. Esav da lezzetli bir yemek yaparak babasına götürdü. Ona, Baba, kalk, getirdiğim av etini ye dedi, Öyle ki, beni kutsayabilesin. Babası, Sen kimsin? diye sordu. Esav, Ben ilk oğlun Esav'ım diye karşılık verdi. İshak'ı bir titreme sardı. Tir tir titreyerek, Öyleyse daha önce avlanıp bana yemek getiren kimdi? diye sordu, Sen gelmeden önce yemeğimi yiyip onu kutsadım. Artık o kutsanmış oldu. Esav babasının anlattıklarını duyunca, acı acı haykırdı. Beni de kutsa, baba, beni de! dedi. İshak, Kardeşin gelip beni kandırdı diye karşılık verdi, Senin yerine o kutsandı. Esav, Ona boşuna mı Yakup diyorlar? dedi, İki kezdir beni aldatıyor. Önce ilk oğulluk hakkımı aldı. Şimdi de benim yerime o kutsandı. Sonra, Kutsamak için bana bir hak ayırmadın mı? diye sordu. İshak, Onu sana egemen kıldım diye yanıtladı, Bütün kardeşlerini onun hizmetine verdim. Onu buğday ve yeni şarapla besledim. Senin için ne yapabilirim ki, oğlum? Esav, Sen yalnız bir kişiyi mi kutsayabilirsin baba? dedi, Beni de kutsa, baba, beni de! Sonra hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Babası şöyle yanıtladı: Göklerin çiyinden, Zengin topraklardan Uzak yaşayacaksın. Kılıcınla yaşayacak, Kardeşine hizmet edeceksin. Ama özgür olmak isteyince, Onun boyunduruğunu kırıp atacaksın. 1. Bu hikayede bu aile çok alçak bir noktaya varıyor. 2. Suçlu olmayan yok, hepsi bir şekilde bu olaya katkıda bulunuyor. G. Esav 1. Hayatı seven bir insandı ve her zaman kendi istediklerine bağlıydı. 2. Biz belki Esav a acımak istiyoruz ama Kutsal Kitap a göre Esav ı öyle düşünmemeliyiz. Çünkü Yeni Antlaşma da ahlaksız ve bedensel arzularına bağlı olan insan olarak tanıtılıyor. İbraniler 12:15-17 Dikkat edin, kimse Tanrı'nın lütfundan yoksun kalmasın. İçinizde sizi rahatsız edecek ve birçoklarını zehirleyecek acı bir kök filizlenmesin. Kimse fuhuş yapmasın ya da ilk oğulluk hakkını bir yemeğe karşılık satan Esav gibi kutsal değerlere saygısızlık etmesin. Biliyorsunuz, Esav daha sonra kutsanma hakkını miras almak istediyse de geri çevrildi. Kutsanmak için gözyaşı döküp yalvarmasına karşın, vermiş olduğu kararın sonucunu değiştiremedi. 3. Çünkü sonra değil, hemen kendisini memnun etmek isteyen bir kişiydi. * Kendisi sabrederek dayanıp memnuniyetini sonraya bırakamıyor. 4. Esav, anne babasının inancını hiçe sayıp bu değerli kutsama hakkını bir kase çorba için sattı. * Esav, akılsız, ahlaksız ve imansız bir insandı ve ne yaptığını hep sonradan fark eden bir kişiydi. H. Yakup 1. İsrail ulusu, ismini Yakup tan aldı ve onun hayatı İsrail ulusunun hayatına çok benziyor. * İsrail tıpkı Yakup gibi davranıyor ve belki de bu yüzden Yakup un hayatı ile ilgili birçok bölüm yazıldı. 2. Her zaman ne istediğini ve onu nasıl alacağını biliyordu. Gerekirse aldatabilir, kandırabilir. * Gerekirse sabredip memnuniyetini sonraya bırakabilir ama yine de kendi çıkarına düşkündü. * Yakup, Esav ı kolayca kandırabildi. * Kör adama acımayarak babasını bile kandırıyor. 3. Yakup imanla yaşamayı öğrenecek ama bu kolay olmayacak. İbranililer kitabı Yakup un imanından bahsederken Yakup ölürken, iman sayesinde Yusuf'un oğullarının her ikisini kutsadı, değneğinin ucuna yaslanarak Tanrı'ya tapındı. (İbr. 11:21) 4. Yar.47:9 Yakup, Gurbet yıllarım yüz otuz yılı buldu.... ama yıllar çabuk ve zorlu geçti dedi. * Yakup gerçekten her şeyi zor bir şekilde yaptı. 5. Yakup kibirli bir adamdı ve onun alçaltılması kolay olmayacak ama imanla yaşamak için şarttı. * Kendi güçleri ve yeteneklerinden dolayı gururluydu. * Ama Tanrı Yakup u imanla yaşayan bir adam yapacak. * Fakat Yakup acı çekecek. Çünkü Tanrı bunu zor bir yolla yapmak zorunda. 3

73 6. Yakup un çaldığı kutsamaya göre kardeşlerine egemen olacak ve ona boyun eğecekler. (27:29) * Fakat Yakup Esav e egemen olmadan önce Esav a efendim diyecek ve Esav ona boyun eğmeden önce Yakup ağabeyine boyun eğmek zorunda kalacak. 33:3 Yakup Ağabeyine yaklaşırken yedi kez yere kapandı. * Aldanmayın: Tanrı kibirli olanı değiştirebilir, onu alçaltabilir ama kendisi için zor olacak. I. Her Şeye Egemen olan Tanrı nın isteği her zaman galip geliyor. Özdeyişler 19:21 İnsan yüreğinde çok şey tasarlar, Ama gerçekleşen, RAB'bin amacıdır. 1. Tanrı nın egemen isteği demircinin kullandığı örs gibidir. * Tanrı, demirci gibi bizi bu örs üzerine koyup Kendisine faydalı bir şey yapmak için çalışıyor. * Fakat Tanrı nın isteğine karşı savaşırsak bizim için acılı ve faydasız olur. * Bir tahtayı örse vurduğumuzda örs değil tahta kırılıp parçalanacak. 2. İshak Esav ı Yakup tan daha çok sevdi ve bu yüzden Esav a kutsama hakkını vermek istedi. * Rebeka, Yakup u sevdi ve ana kuzusu için bir şekilde bu hakkı elde etmek istedi. 3. Fakat sonunda Tanrı nın isteği oldu: Yakup, hem ilk oğulluk hakkı ve hem de kutsama hakkını aldı ve bu ailenin günahlarının sonuçları vardı! a.) Esav Yakup u öldürmekle tehdit ediyor ve Yakup evini terk etmek zorunda kalıyor. b.) Rebeka çok sevdiği Yakup u gönderiyor ama orada çok fazla kalmayacağını zannediyor. Fakat kendi hilekârlığı yüzünden Yakup u bir daha görmeyecek. 27:44-45 Ağabeyinin öfkesi dinip sana kızgınlığı geçinceye, ona yaptığını unutuncaya kadar orada kal. Birini gönderir, seni getirtirim. Niçin bir günde ikinizden de yoksun kalayım? c.) İshak, zor bir yolla sonunda Tanrı nın isteğine boyun eğmek zorundaydı. Ama Yakup evden ayrılırken bu sefer Rab be boyun eğerek Yakup u isteyerek kutsuyor.(28.böl) d.) Esav, hakları kaçırdıktan sonra babasının isteğine tamamen karşı gelip yabancı bir kadınla evlenmeye karar veriyor ve hep bu imansız yolda kalıyor. (28:1-9) e.) Yakup Lavan ın yanına kaçtı ve aile reisi değil bir işçi gibi çalışmak zorunda kaldı. f.) Lavan Yakup tan daha hilekâr bir insandı ve Yakup kandırılıp acı çekiyor. g.) İlerde Yakup un, ağabeyi Esav önünde yalvarıp kendisini alçaltması gerekiyor. h.) Sonunda Yakup Tanrı tarafından alçaltılıyor ve Tanrı nın egemen isteğine boyun eğiyor. 4. Kendi hayatlarımızın rahatlığı, mutluluğu ve bereketi için ne kadar kendimize güvensek ve kendimize göre zekice planlar kurmaya çalışsak ta eninde sonunda bizim için Tanrı nın isteğinin her zaman ama her zaman en iyi yol olduğunu anlayacağız! * Kendimize ve kendi düşüncelerimize değil, Tanrı nın yollarına ve prensiplerine güvenelim. J. İshak ın ailesinin problemleri nereden başladı? Tanrı nın isteğinden saptığında. 1. Düzenli ve mutlu bir aile için Rab bin yolu nedir? Efesliler kitabının 5.bölümünde bulunuyor. 5:22-24 Ey kadınlar, Rab'be bağımlı olduğunuz gibi, kocalarınıza bağımlı olun. Çünkü Mesih bedenin kurtarıcısı olarak kilisenin başı olduğu gibi, erkek de kadının başıdır. Kilise Mesih'e bağımlı olduğu gibi, kadınlar da her durumda kocalarına bağımlı olsunlar. 5:25-33 Ey kocalar, Mesih kiliseyi nasıl sevip onun uğruna kendini feda ettiyse, siz de karılarınızı öyle sevin....kocalar da karılarını kendi bedenleri gibi sevmelidir... Bunun için adam annesini babasını bırakıp karısına bağlanacak, ikisi tek beden olacak. Bu sır büyüktür; ben bunu Mesih ve kiliseyle ilgili olarak söylüyorum. Size gelince, her biriniz karısını kendisi gibi sevsin. Kadın da kocasına saygı göstersin. 6:1-4 Ey çocuklar, Rab yolunda anne babanızın sözünü dinleyin. Çünkü doğrusu budur. İyilik bulmak, yeryüzünde uzun ömürlü olmak için annene babana saygı göstereceksin. Vaat içeren ilk buyruk budur. Ey babalar, siz de çocuklarınızın öfkesini uyandırmayın. Onları Rab'bin terbiye ve öğüdüyle büyütün. 2. Böyle bir aile olabilmek için her bir üyenin ne yapması gerekiyor? * Kişinin kendi isteğini bırakıp Tanrı nın isteğine boyun eğmesi gerekiyor. * Ancak bunu yaptıktan sonra bir insan kendisini inkâr edip öbür üyeyi düşünebilir ve fedakârlık göstererek sevebilir. * En iyi örneğimiz İsa Kendisi dir: Filipililer 2:3 Her biriniz alçakgönüllülükle öbürünü kendinden üstün saysın. Yalnız kendi yararını değil, başkalarının yararını da gözetsin. Mesih İsa'daki düşünce sizde de olsun. Mesih, Tanrı özüne sahip olduğu halde, Tanrı'ya eşitliği sımsıkı sarılacak bir hak saymadı. Ama kul özünü alıp insan benzeyişinde doğarak ululuğunu bir yana bıraktı. İnsan biçimine bürünmüş olarak ölüme, çarmıh üzerinde ölüme bile boyun eğip kendini alçalttı. * Fakat İshak, Rebeka, Yakup ve Esav Tanrı nın isteğine boyun eğmeyerek hep kendi isteklerini düşündüler ve sonuçlar çok kötüydü. 4

74 16. DERS Yaratılış kitabı: Yakup (Yar ) A. Yakup un Düşü ve Adağı. (27-28.böl.) 1. Yakup, Esav ın öldürme planından haberdar oldu ve kaçmak zorunda kaldı. Annesi onu atalarının memleketine gönderiyor ve orada 20 yıl kalıyor. (27:41-46) 2. Kenan ülkesinden Mezopotamya ya giden yol uzun bir yoldu ve geceleri belki korkarak yatıyordu. Beytel de uyurken düş görüyor ve Tanrı, lütfunu göstererek onu kutsuyor ve antlaşmayı anıyor. 28:10-22 Yakup Beer-Şeva'dan ayrılarak Harran'a doğru yola çıktı. Bir yere varıp orada geceledi, çünkü güneş batmıştı. Oradaki taşlardan birini alıp başının altına koyarak yattı. Düşte yeryüzüne bir merdiven dikildiğini, başının göklere eriştiğini gördü. Tanrı'nın melekleri merdivenden çıkıp iniyorlardı. RAB yanıbaşında durup, Atan İbrahim'in, İshak'ın Tanrısı RAB benim dedi, Üzerinde yattığın toprakları sana ve soyuna vereceğim. Yeryüzünün tozu kadar sayısız bir soya sahip olacaksın. Doğuya, batıya, kuzeye, güneye doğru yayılacaksınız. Yeryüzündeki bütün halklar sen ve soyun aracılığıyla kutsanacak. Seninle birlikteyim. Gideceğin her yerde seni koruyacak ve bu topraklara geri getireceğim. Verdiğim sözü yerine getirinceye kadar senden ayrılmayacağım. Yakup uyanınca, RAB burada, ama ben farkına varamadım diye düşündü. Korktu ve, Ne korkunç bir yer! dedi, Bu, Tanrı'nın evinden başka bir yer olamaz. Burası göklerin kapısı. Ertesi sabah erkenden kalkıp başının altına koyduğu taşı anıt olarak dikti, üzerine zeytinyağı döktü. Oraya Beytel adını verdi. Kentin önceki adı Luz'du. Sonra bir adak adayarak şöyle dedi: Tanrı benimle olur, gittiğim yolda beni korur, bana yiyecek, giyecek sağlarsa, babamın evine esenlik içinde dönersem, RAB benim Tanrım olacak. Anıt olarak diktiğim bu taş Tanrı'nın evi olacak. Bana vereceğin her şeyin ondalığını sana vereceğim. 3. Bu düşü nasıl yorumlayabiliriz? Bir çok yorum var ama en azından şunları çıkarabiliriz: a.) Tanrı açık bir mesaj veriyor: Yakup yalnız değilsin, Ben seninleyim ve seninle olacağım. Çünkü Benim hizmetçilerim olan melekler hep inip geliyor ve hizmet ediyor. İbraniler 1:14 Bütün melekler kurtuluşu miras alacaklara hizmet etmek için gönderilen görevlidir. b.) Düşteki merdiven gökler ile yeryüzü arasında bir köprü oluyor ve göklerin kapısı var. * İnsanın esas ihtiyacı Tanrı ve kendisi arasındaki boşluğun kaldırılmasıdır. * Yeni Antlaşma dan bizim köprümüzün ve kapımızın İsa Mesih olduğunu biliyoruz. * Yuhanna 1:52 de İsa Kendi öğrencilerinin bir gün ne göreceklerini anlatıyor. göğün açıldığını, Tanrı meleklerinin İnsanoğlu üzerinde yükselip indiklerini göreceksiniz * Bu merdiven İnsanoğlu olan İsa Mesih tir. 4. Uyanınca Yakup bir adak adıyor ama henüz gerçek itiraf, tövbe, itaat ve imanı yok. a.) Bu anlaşmada sadece kendi ihtiyaçlarını düşünüyordu. Tanrı benimle olur,...beni korur, bana yiyecek, giyecek sağlarsa, esenlik içinde dönersem... b.) Tanrı ile şartlı bir anlaşma yapıyor ama bağlılık yoktur. Kendisini Tanrı ya teslim etmiyor. c.) Hatta sözlerinde şüphe var. Sanki Egemen Tanrı ya diyor ki Eğer RAB sen bunu şunu yaparsan ya da yapabilirsen sen benim Tanrım olma hakkına sahip olabilirsin, diktiğim taş senin evin olur ve son olarak bana vereceğin ondalığını sana veririm. d.) Biz Tanrı ile bir sözleşme yapamayız; Tanrı, doğru yolu gösteriyor ve biz itaat ediyoruz. e.) Bazen bizim planlarımızı bir sözleşmeye döküyoruz ve Tanrı nın imza atmasını istiyoruz ama Tanrı atmaz. Tanrı, bu sözleşmeyi dolduruyor ve bizim imzalamamız gerekiyor. f.) Son olarak biz Hadi Tanrı, beni bereketlersen sana bunu şunu veririm diye dua etmemeliyiz. * Her şey Tanrı ya ait, bize verilmiş olan zaten O na aittir. * Tanrı bize o kadar çok verdikten sonra biz sadece yüzde on mu vereceğiz? 5. Fakat bizim lütufkâr Tanrımız Yakup un yüreğini bildiği halde, onun dedesi İbrahim ile yaptığı antlaşmayı tekrarlıyor ve ona vaat ediyor. * Tanrı, Yakup u azarlamıyor çünkü ondaki işi bitmedi ve onu eğitime sokacak ve sonunda imanla yaşamayı öğrenecek. 1

75 B. Yakup evleniyor ve çocukları oluyor (29-30.böl.) 29:1 Yakup yoluna devam ederek doğu halklarının ülkesine vardı. 29:20 Yakup Rahel için yedi yıl çalıştı. Rahel'i sevdiği için, yedi yıl ona birkaç gün gibi geldi. 1. Yakup un 12 çocuğu oldu ve ilerde İsrail Ulusu nun oymakları bunlardan gelecek. 2. Ruben Şimon Levi Yahuda İssakar Zevulun Yusuf Benyamin Dan Naftali Gad Aşer 3. Tanrı kurtuluş planından vazgeçmeyecek ve de gelecek olan Mesih Yakup un çok sevdiği Rahel den değil, ablası Lea dan gelecek. (Yuhada) 29:31-35 RAB Lea'nın sevilmediğini görünce, çocuk sahibi olmasını sağladı. Oysa Rahel kısırdı. Lea hamile kalıp bir erkek çocuk doğurdu. Adını Ruben koydu. Çünkü RAB mutsuzluğumu gördü dedi, Kuşkusuz artık kocam beni sever. Yine hamile kaldı ve bir erkek çocuk daha doğurdu. RAB sevilmediğimi duyduğu için bana bu çocuğu verdi diyerek adını Şimon koydu. Üçüncü kez hamile kalıp bir daha erkek çocuk doğurdu. Artık kocam bana bağlanacak dedi, Çünkü ona üç erkek çocuk doğurdum. Onun için çocuğa Levi adı verildi. Dördüncü kez hamile kaldı ve bir erkek çocuk daha doğurdu. Bu kez RAB'be övgüler sunacağım dedi. Onun için çocuğa Yahuda adını verdi. Bir süre doğum yapmadı. ( Ruben : Bak, erkek çocuk! ; Şimon : Duyar ; Levi : Bağlılık ve Yahuda : Övgü anlamına gelir.) 4. İbrahim / \ İsmail (kabul edilmedi) İshak (kabul edildi) / \ Yakup (kabul edildi) Esav (kabul edilmedi) / 12 Oğulları (Özellikle Yahuda seçiliyor) (Hepsi antlaşmaya kabul ediliyor) C. Hileci anlamına gelen ve hile yapan adama hile yapılıyor. (29-30.böl.) 1. İshak ın hilekârlığı Yakup un yeni ailesinde devam ediyor. * Lavan ve Yakup birbirini kandırmaya çalışıyor ve bu hilekârlığın sonucu Yakup un iki eşidir. * Bu iki eş arasında hep sorun var, hep kıskançlık var. 2. Tanrı, Yakup u alçaltmaya başlıyor ama zor yolla öğreniyor. 3. Tanrı ya dua edip güvenmektense insanlar kendi planlarına güvenmeyi tercih ediyor. D. Tanrı Yakup a memleketine dönmeyi buyuruyor. (31.böl.) 29:25-26 Rahel Yusuf'u doğurduktan sonra Yakup Lavan'a, Beni gönder, evime, topraklarıma gideyim dedi, Hizmetime karşılık karılarımı, çocuklarımı ver de gideyim. Sana nasıl hizmet ettiğimi biliyorsun. 1. Yakup dönmek istedi ama Lavan onu orada kalmaya razı etti. 2. Yakup 6 yıl daha kalıyor ve Rab onu çok bereketliyor. 31:1-7 Lavan'ın oğulları, Yakup babamızın sahip olduğu her şeyi aldı dediler, Bütün varlığını babamıza ait şeylerden kazandı. Yakup bu sözleri duyunca,lavan'ın kendisine karşı tutumunun eskisi gibi olmadığını anladı. RAB Yakup'a, Atalarının topraklarına, akrabalarının yanına dön dedi, Seninle olacağım. Bunun üzerine Yakup Rahel'le Lea'yı sürüsünün bulunduğu kırlara çağırttı. Onlara, Bakıyorum, babanız bana eskisi gibi davranmıyor dedi, Ama babamın Tanrısı benimle birlikte. Var gücümle babanıza hizmet ettiğimi bilirsiniz. Ne yazık ki, babanız beni aldattı, ondan alacağımı on kez değiştirdi. Ama Tanrı bana kötülük etmesine izin vermedi. 3. Tanrı, Yakup u çok bereketlediği için Lavan nın ailesinde sorunlar başladı. 4. Tanrı Yakup a seslendi ve dedesi İbrahim e vaat ettiği Kenan ülkesine dönmeye çağırdı. 31:13 Tanrı Yakup a diyor ki Ben Beytel'in Tanrısı'yım. Hani orada bana anıt dikip meshetmiş, adak adamıştın. Kalk, bu ülkeden git, doğduğun ülkeye dön. 5. Yakup, kendi ailesi ile kaçmaya karar veriyor. Lavan onun peşine düştü ama Tanrı Yakup u korudu. Çünkü onun soyundan Tanrı nın vaat ettiği Kurtarıcı gelecek. 2

76 E. Yakup, Esav dan korktu ve Tanrı dan yardım istedi. (32:1-21) 3-21 Yakup Edom topraklarında, Seir ülkesinde yaşayan ağabeyi Esav'a önceden haberciler gönderdi. Onlara şu buyruğu verdi: Efendim Esav'a şöyle deyin: Kulun Yakup diyor ki, Şimdiye kadar Lavan'ın yanında konuk olarak kaldım. Öküzlere, eşeklere, davarlara, erkek ve kadın kölelere sahip oldum. Efendimi hoşnut etmek için önceden haber gönderiyorum. Haberciler geri dönüp Yakup'a, Ağabeyin Esav'ın yanına gittik dediler, Dört yüz adamla seni karşılamaya geliyor. Yakup çok korktu, sıkıldı. Yanındaki adamları, davarları, sığırları, develeri iki gruba ayırdı. Esav gelir, bir gruba saldırırsa, hiç değilse öteki grup kurtulur diye düşündü. Sonra şöyle dua etti: Ey atam İbrahim'in, babam İshak'ın Tanrısı RAB! Bana, Ülkene, akrabalarının yanına dön, seni başarılı kılacağım diye söz verdin. Bana gösterdiğin bunca iyiliğe, güvene layık değilim. Şeria Irmağı'nı geçtiğimde değneğimden başka bir şeyim yoktu. Şimdi iki orduyla döndüm. Yalvarırım, beni ağabeyim Esav'dan koru. Gelip bana, çocuklarla annelerine saldırmasından korkuyorum. Seni kesinlikle başarılı kılacağım, soyunu denizin kumu gibi sayılamayacak kadar çoğaltacağım diye söz vermiştin bana. Yakup geceyi orada geçirdi. Birlikte getirdiği hayvanlardan ağabeyi Esav'a armağan olarak iki yüz keçi, yirmi teke, iki yüz koyun, yirmi koç, yavrularıyla birlikte otuz dişi deve, kırk inek, on boğa, yirmi dişi, on erkek eşek ayırdı. Bunları ayrı sürüler halinde kölelerine teslim ederek, Önümden gidin, sürüler arasında boşluk bırakın dedi. Birinci köleye buyruk verdi: Ağabeyim Esav'la karşılaştığında, Sahibin kim, nereye gidiyorsun? Önündeki bu hayvanlar kimin? diye sorarsa, Kulun Yakup'un diyeceksin, Efendisi Esav'a armağan olarak gönderiyor. Kendisi de arkamızdan geliyor. İkinci ve üçüncü köleye, sürülerin peşinden giden herkese aynı buyruğu verdi: Esav'la karşılaştığınızda aynı şeyleri söyleyeceksiniz. Kulun Yakup arkamızdan geliyor diyeceksiniz. Önden göndereceğim armağanla onu yatıştırır, sonra kendisini görürüm. Belki beni bağışlar diye düşünüyordu. Böylece armağanı önden gönderip geceyi konakladığı yerde geçirdi. 1. Yakup zor bir durumdaydı ve korkuyordu. Lavan arkasında ve Esav önündedir. 2. Bu ayetlerde ilk defa Yakup un dua ettiğini görüyoruz. Fakat, Esav ı yatıştırmak için kendi planlarını yaptıktan sonra dua ediyor. 3. Yakup, Esav ı yatıştırmak için kendi önünden birçok hediye gönderiyor. Kendisi ise en arkada emniyette kalıyor. F. Yakup RAB le güreşiyor. (32:22-32) Yakup o gece kalktı; iki karısını, iki cariyesini, on bir oğlunu yanına alıp Yabbuk Irmağı'nın sığ yerinden karşıya geçti. Onları geçirdikten sonra sahip olduğu her şeyi de karşıya geçirdi. Böylece Yakup arkada yalnız kaldı. Bir adam gün ağarıncaya kadar onunla güreşti. Yakup'u yenemeyeceğini anlayınca, onun uyluk kemiğinin başına çarptı. Öyle ki, güreşirken Yakup'un uyluk kemiği çıktı. Adam, Bırak beni, gün ağarıyor dedi. Yakup, Beni kutsamadıkça seni bırakmam diye yanıtladı. Adam, Adın ne? diye sordu. Yakup. Adam, Artık sana Yakup değil, İsrail denecek dedi, Çünkü Tanrı'yla, insanlarla güreşip yendin. Yakup, Lütfen adını söyler misin? diye sordu. Ama adam, Neden adımı soruyorsun? dedi. Sonra Yakup'u kutsadı. Yakup, Tanrı'yla yüz yüze görüştüm, ama canım bağışlandı diyerek oraya Peniel adını verdi. Yakup Peniel'den ayrılırken güneş doğdu. Uyluğundan ötürü aksıyordu. Bu nedenle İsrailliler bugün bile uyluk kemiğinin üzerindeki siniri yemezler. Çünkü Yakup'un uyluk kemiğinin başındaki sinire çarpılmıştı. 1. Esav ı karşılaşmaya hazırladı ve Esav ı yatıştırmaya çalışacak. 2. O kadar korktu ki geceleyin kalkıp ailesini önden gönderdi. * Yakup yalnız kaldı ve şimdi Tanrı ile karşı karşı gelmek için tam uygun bir durumdadır. 3. O gece Rab Tanrı Yakup a karşı geliyor ve Yakup un hayatının dönüm noktası oluyor. 4. Şimdiye kadar Yakup RAB bi zor günler için dua edilen yardımsever bir amca olarak tanıyordu. a.) Ama o akşam hayatının en önemli dersini aldı. b.) RAB Tanrı evrenin Her Şeye Egemen Hükümdarıdır. c.) Son derecede kutsal Tanrı hiç kimseye hizmet etmiyor; her şey O na hizmet ediyor. 5. Bu Yakup la güreşen adam sıradan bir melek değildi. Büyük ihtimalle bu insan şekline gelmemiş üçlü birlikteki İkinci Olan Oğul Tanrı dır (İsa). 6. Kutsal Kitap ın yeni çevirisini yapanlar şöyle yazıyor: İsrail : Tanrı'yla güreşir anlamına gelir a.) Fakat Yakup RAB le değil, Tanrı Yakup la güreşiyor ve yeniyor. b.) Yakup, sonra kutsamasını istiyor ama önce Rab Tanrı Yakup u hem fiziksel hem de ruhsal açıdan alçaltmaya geliyor. 7. RAB, Yakup a hayatının en önemli dersini vermeye geldi. a.) Tanrı bizim hayatımıza tamamen egemendir ve Tanrı önünde biz zayıf, aciz ve yetersiziz. b.) Bizim hayatımızın başarı ve başarısızlığı tamamen RAB be bağlıdır. 3

77 c.) Ne kadar güçsüz ve âciz olduğumuzu kavradığımız zaman Tanrı nın gücüne dayanmamızın gerekli olduğunu anlıyoruz ve ancak o zaman O nun gücüyle güçlü olabiliriz. 8. O gece RAB sayesinde Yakup un hayatı çok değişti. a.) Yakup un her zaman kendisini kurtarmak için zeki bir planı vardı ve kendi gücüne dayanırdı. b.) Fakat RAB sadece uyluk kemiğinin başına çarptı ve Yakup un uyluk kemiği çıktı. * Tanrı nın isteği her zaman galip geliyor. Bizim dikkatimizi çekmek için veya bizi doğru yola getirmek için istediği zaman bildiğimiz kurallar dışında olan bir şey yapabilir. * Bir şey başımıza geldiğinde bazen Rab niçin bana? veya Rab, bu doğru mu? * Fakat Rab her zaman doğru ve adil olanı yapar. Bunu kabul etmeliyiz. c.) Yakup anladı ki kendisi bu Kişinin elindeydi çünkü her şey O nun kontrolündeydi. d.) Ondan sonra RAB bi tutmaya başladı, çünkü bu Kişi nin Rab olduğunu anladı. e.) Yakup yenildi ve ilk defa yalvarıyor ve kendisini alçaltıyor. Çünkü bu sefer Tanrı yı tutuyor ve O nun kendisini bereketlemesini istiyor. f.) Bu günden sonra topallıyor ve her adımında kendisinin tamamen RAB be bağlı olduğunu hatırlayacak. *Ama aslında Tanrı ya göre şimdi Yakup daha güçlü, daha sağlam bir kişidir. * Pavlus Yeni Antlaşma da bu prensibi açıklıyor. 2. Korintliler 12:7-10 Aldığım vahiylerin üstünlüğüyle gururlanmayayım diye bana bedende bir diken, beni yumruklamak için Şeytan'ın bir meleği verildi, gururlanmayayım diye. Bundan kurtulmak için Rab'be üç kez yalvardım. Ama O bana, Lütfum sana yeter. Çünkü gücüm, güçsüzlükte tamamlanır dedi. İşte, Mesih'in gücü içimde bulunsun diye güçsüzlüklerimle sevinerek daha çok övüneceğim. Bu nedenle Mesih uğruna güçsüzlükleri, hakaretleri, zorlukları, zulümleri ve darlıkları sevinçle karşılıyorum. Çünkü ne zaman güçsüzsem, o zaman güçlüyüm. 9. Yakup un hayatı İsrail in hayatına benziyor. İsrail halkı büyük bir halk olduklarını düşündüler. Bundan dolayı Tanrı onları alçaltmak zorunda kaldı. Bu dersi öğrenmek için en kısa yol: Uygun zamanda sizi yüceltmesi için, kendinizi Tanrı'nın kudretli eli altında alçaltın. 1.Petrus 5:6 10. Yakup, hayatının sonunda şunu söyleyebildi: 48:15-16 Sonra Yusuf'u kutsayarak şöyle dedi: "Atalarım İbrahim'in, İshak'ın hizmet ettiği, Bugüne dek yaşamım boyunca bana çobanlık eden Tanrı, beni bütün kötülüklerden fidyeyle kurtaran melek bu gençleri kutsasın! Benim adım, atalarım İbrahim'le İshak'ın adı bu gençlerle yaşasın! Yeryüzünde alabildiğine çoğalsınlar. G. Bu ailedeki insanlar pek iyi örnek gibi görünmüyor fakat Tanrı İbraniler kitabının yazarı ile şöyle bir yorum yapıyor: İbraniler 11:16-22 Ama onlar daha iyisini, yani göksel olanı arzu ediyorlardı. Bunun içindir ki, Tanrı onların Tanrısı olarak anılmaktan utanmıyor. Çünkü onlara bir kent hazırladı. İbrahim sınandığı zaman imanla İshak'ı kurban olarak sundu. Vaatleri almış olan İbrahim biricik oğlunu kurban etmek üzereydi. Oysa Tanrı ona, Senin soyun İshak'la sürecek demişti. İbrahim Tanrı'nın ölüleri bile diriltebileceğini düşündü; nitekim İshak'ı simgesel şekilde ölümden geri aldı. İman sayesinde İshak gelecek olaylarla ilgili olarak Yakup'la Esav'ı kutsadı. Yakup ölürken iman sayesinde Yusuf'un iki oğlunu da kutsadı, değneğinin ucuna yaslanarak Tanrı'ya tapındı. Yusuf ölürken iman sayesinde İsrailoğulları'nın Mısır'dan çıkacağını anımsattı ve kemiklerine ilişkin buyruk verdi. 4

78 17. DERS Yaratılış kitabı: Yakup/Esav Tanrı nın Seçimi Yarartılış 25:19-26 İbrahim'in oğlu İshak'ın öyküsü: İshak Aramlı Lavan'ın kızkardeşi, Paddan-Aramlı Betuel'in kızı Rebeka'yla evlendiğinde kırk yaşındaydı. İshak karısı için RAB'be yakardı, çünkü karısı kısırdı. RAB İshak'ın yakarışını yanıtladı, Rebeka hamile kaldı. Çocuklar karnında itişiyordu. Rebeka, Nedir bu başıma gelen? diyerek RAB'be danışmaya gitti. RAB onu şöyle yanıtladı: Rahminde iki ulus var, Senden iki ayrı halk doğacak, Biri öbüründen güçlü olacak, Büyüğü küçüğüne hizmet edecek. Doğum vakti gelince, Rebeka'nın ikiz oğulları oldu. İlk doğan oğlu kıpkırmızı ve tüylüydü; kırmızı bir cüppeyi andırıyordu. Adını Esav koydular. Sonra kardeşi doğdu. Eliyle Esav'ın topuğunu tutuyordu. Bu yüzden İshak ona Yakup adını verdi. Rebeka doğum yaptığında İshak altmış yaşındaydı. A.Tanrı İbrahim i eğittiği gibi, oğlu İshak a da Kendisine güvenmeyi öğretmek istedi. 1. Belki İshak düşünebilirdi ki Neden Rab bu çocuk konusunda hep bizi bekletiyor? (20 sene) 2. Tanrı, Kendi vaadinin gerçekleşmesi için İbrahim ve İshak a sabır ve imanla beklemeyi öğretmeye çalışıyordu. 3. Rab Tanrı etrafımızdaki şartlara bakmamızı istemiyor. Ona güvenmemizi istiyor. B. Tanrı, bu öykü ile Kutsal Kitap ta birçok yerde bulunan önemli bir öğretiyi veriyor: Tanrı nın lütfuna bağlı olan seçimi. 1. Tanrı Yakup u doğmadan önce seçti ve antlaşma yapacağı kişinin o olduğunu önceden belirlemişti. * Tanrı nın Yakup u seçmesi özellikle O nun zengin lütfunu gösteriyor çünkü kesinlikle RAB Yakup u iyi ve sağlam bir karaktere sahip olduğu için seçmedi. * Yakup un hayatı, Tanrı nın lütfuna bağlı olan seçimini açık bir şekilde gösteriyor. * Babası İshak ve dedesi İbrahim için aynı şey geçerlidir. Onlar da sadece Tanrı nın lütfu sayesinde seçildi ve Rab bi izledi. * Aslında Tanrı bu kişilerin karakterlerine bakarak seçti çünkü bizim gibi hepsi kötüydü ve eğer Tanrı onları ve bizi seçmeseydi ümidimiz yok olurdu. 2. Neden Esav değil Yakup seçildi? * Esav doğal olarak ilk doğan idi ve tüm haklar ona ait olmalıydı. Fakat Mesih onun soyundan değil sonraki doğan Yakup un soyundan gelecekti. * Yaratılış kitabı nda sebep verilmiyor ama Yeni Antlaşma da Pavlus eliyle bu konu üzerinde Tanrı Kendi yorumunu veriyor. 3. Tanrı, tamamen egemen bir şekilde yetkilidir ve istediği gibi davranma hakkına sahiptir. * Aynı zamanda Kendi sınırsız bilgeliğinde Kendi sebepleri var. * Romalılar 9:10-23 Ayrıca Rebeka bir erkekten, atamız İshak'tan ikizlere gebe kalmıştı. Çocuklar henüz doğmamış, iyi ya da kötü bir şey yapmamışken, Tanrı Rebeka'ya, Büyüğü küçüğüne kulluk edecek dedi. Öyle ki, Tanrı'nın seçim yapmaktaki amacı yapılan işlere değil, kendi çağrısına dayanarak sürsün. Yazılmış olduğu gibi, Yakup'u sevdim, Esav'dan ise nefret ettim. Öyleyse ne diyelim? Tanrı adaletsizlik mi ediyor? Kesinlikle hayır! Çünkü Musa'ya şöyle diyor: Merhamet ettiğime merhamet edeceğim, Acıdığıma acıyacağım. Demek ki bu, insanın isteğine ya da çabasına değil, Tanrı'nın merhametine bağlıdır. Tanrı Kutsal Yazı'da firavuna şöyle diyor: Gücümü senin aracılığınla göstermek Ve adımı bütün dünyada duyurmak için Seni yükselttim. Demek ki Tanrı dilediğine merhamet eder, dilediğinin yüreğini nasırlaştırır. Şimdi bana, Öyleyse Tanrı insanı neden hâlâ suçlu buluyor? O'nun isteğine kim karşı durabilir? diyeceksin. Ama, ey insan, sen kimsin ki Tanrı'ya karşılık veriyorsun? Kendisine biçim verilen, biçim verene, Beni niçin böyle yaptın' der mi? Ya da çömlekçinin aynı kil yığınından bir kabı onurlu iş için, ötekini bayağı iş için yapmaya hakkı yok mu? Eğer Tanrı gazabını göstermek ve gücünü tanıtmak isterken, gazabına hedef olup mahvolmaya hazırlananlara büyük sabırla katlandıysa, ne diyelim? Yüceltmek üzere önceden hazırlayıp merhamet ettiklerine yüceliğinin zenginliğini göstermek için bunu yaptıysa, ne diyelim? 1

79 4. Hristiyanlar arasında en çok tartışılan öğretilerden birisi seçilmişlik öğretisidir. Fakat bu öğreti bir gerçektir ve oldukça teselli edici pratik bir gerçektir. a.) Bu öğreti kabul etmeyen bazıları şöyle söylüyor: Bir imanlı bu öğretiye inanıyorsa kendi hayatında sorumsuzluğun nedeni, hatta günahın nedeni olabilir. 1.) Yani, birisi seçildiysem ve kesinlikle kurtuluşumu kaybetmeyeceksem istediğim gibi davranabilirim diye düşünebilir. 2.) Bu yanlış çünkü Kutsal Kitap a göre Rab her insanı kendi yaptıklarından sorumlu tutuyor. 3.) Esav seçilmedi ama kendi yaptıklarından sorumluydu ve özürü yoktu. b.) Bir imanlı Tanrı nın lütfundan kaynaklanan seçilmişlik öğretisini anlayıp ona inandığında çok pratik faydaları var. Bu faydalar şunlardır: 1.) Tanrı nın lütufkâr seçimi imanlının gururlanmasını ve övünmesini engelliyor. Efes. 2:8-9 İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrı'nın armağanıdır. Kimsenin övünmemesi için iyi işlerin ödülü değildir. * Kendimizle övünecek bir şey yok ve imanımız bir armağandır. * Bunun sebebi tüm yücelik ve övgüler Tanrı ya ait olmasıdır. * Bir imanlı bu doktrini gerçekten anlayıp ona inandıktan sonra kendisini başkalarından her hangi bir şekilde üstün sayarsa, bu öğretiyi hiç anlamamıştır. 2.) Bu öğreti imanlının hayatında Tanrı ya olan sevgisinin güçlenmesinin nedeni oluyor. 1.Yuhanna 4:19 Bizse seviyoruz, çünkü önce O bizi sevdi. Yuhanna 15:16 Siz beni seçmediniz, ben sizi seçtim. Rom. 5:8 Tanrı ise bizi sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. * Tanrı nın sevgisi şartsız bir sevgidir çünkü biz O nun düşmanıyken bizi sevdi ve seçti. * Bu büyük sevgiden dolayı yüreğimiz çok büyük bir minnettarlıkla doluyor. * Bizim kurtuluşumuz tamamen Tanrı dan kaynaklanıyor! (Kendi hayatımdan tanıklık; bu öğretiyi ilk defa ne zaman anladım ve inanmaya başladım.) 3.) O beni seçtiyse ve kurtuluşum Tanrı ya bağlı ise o zaman çok sağlam bir güvenim var. Filipililer 1:6 Sizde iyi bir işe başlamış olan Tanrı'nın bunu Mesih İsa'nın gününe dek bitireceğine güvenim var. * Ben kazanmadığımı kaybetmem. Tanrı, beni seçti. Tanrı, bana iman verdi. Tanrı, beni tutuyor. Bu kurtuluşu kaybetmem. Romalılar 8:28-39 Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacı uyarınca çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz. Çünkü Tanrı önceden bildiği kişileri Oğlu'nun benzerliğine dönüştürmek üzere önceden belirledi. Öyle ki, Oğul birçok kardeş arasında ilk doğan olsun. Tanrı önceden belirlediği kişileri çağırdı, çağırdıklarını akladı ve akladıklarını yüceltti. Öyleyse buna ne diyelim? Tanrı bizden yanaysa, kim bize karşı olabilir? Öz Oğlu'nu bile esirgemeyip O'nu hepimiz için ölüme teslim eden Tanrı, O'nunla birlikte bize her şeyi bağışlamayacak mı? Tanrı'nın seçtiklerini kim suçlayacak? Onları aklayan Tanrı'dır. Kim suçlu çıkaracak? Ölmüş, üstelik dirilmiş olan Mesih İsa, Tanrı'nın sağındadır ve bizim için aracılık etmektedir. Mesih'in sevgisinden bizi kim ayırabilir? Sıkıntı mı, elem mi, zulüm mü, açlık mı, çıplaklık mı, tehlike mi, kılıç mı? Yazılmış olduğu gibi: Senin uğruna bütün gün öldürülüyoruz, Kasaplık koyun sayılıyoruz. Ama bizi sevenin aracılığıyla bu durumların hepsinde galiplerden üstünüz. Eminim ki, ne ölüm, ne yaşam, ne melekler, ne yönetimler, ne şimdiki ne gelecek zaman, ne güçler, ne yükseklik, ne derinlik, ne de yaratılmış başka bir şey bizi Rabbimiz Mesih İsa'da olan Tanrı sevgisinden ayırmaya yetecektir. 4.) Bu öğreti imanlının hayatında bu büyük müjdeyi başkalarıyla paylaşmaya teşvik ediyor. * Bazı kişiler şöyle düşürür: Madem ki Tanrı bazılarnıı seçti ve bu kişiler kesinlikle kurtulacak. Öyle ise Müjde yaymaya ne gerek var? * Fakat, İsa bize kurtuluş müjdesini yaymayı emretti ve aslında bu sebep yeterlidir. * Ama aynı zamanda seçilmiş insanların bu kurtuluş mesajını duyması ve anlaması için Tanrı araçlar kullanıyor. * Kutsal Kitap, imanlıların Kutsal Kitap ta bulunan müjdeyi paylaşmasının gerektiğini açık bir şekilde gösteriyor. - Bunun en iyi örneği bu öğretiyi savunan kişinin Pavlus un kendisi olmasıdır. * Ayrıca insan doğal halde Tanrı ya ve O nun mesajına karşıdır ve verdiğimiz mesajı kabul edip ona inanması bu kişinin yüreğine bağlı ise ümidimiz yoktur. 2

80 * Fakat ancak Tanrı insanı seçip ve mesaja inanmasını sağlıyorsa kurtuluş mesajını paylaştığımızda ümidimiz ve cesaretimiz var! * Çünkü bu şartla Tanrı nın seçtikleri kesin inanır ve kesin kurtulur! Haleluya! Elçilerin İşleri 13:46-49 Pavlus'la Barnaba ise cesaretle karşılık verdiler: Tanrı'nın sözünü ilk önce size bildirmemiz gerekiyordu. Siz onu reddettiğinize ve kendinizi sonsuz yaşama layık görmediğinize göre, biz şimdi öteki uluslara gidiyoruz. Çünkü Rab bize şöyle buyurmuştur: Yeryüzünün dört bucağına kurtuluş götürmen için Seni uluslara ışık yaptım.' Öteki uluslardan olanlar bunu işitince sevindiler ve Rab'bin sözünü yücelttiler. Sonsuz yaşam için belirlenmiş olanların hepsi iman etti. Böylece Rab'bin sözü bütün yörede yayıldı. 5. Unutmayalım ki Tanrı nın hangi kişileri seçtiğini bilemeyiz. Ancak Rab kişiye yeni yürek verir kişinin bu mesajı duyup ona içtenlikle inanmasından ve sonra bunu yaşamasından anlayabiliriz. * Fakat Tanrı tarafından çağırılan kişilerin hepsinin kesinlikle O na geleceğine inanarak İsa Mesih in sağladığı kurtuluş müjdesini cesaretle paylaşmalıyız. C. Tanrı nın seçimi sadece tek yönlü değil. Bazıları kurtuluş için seçildiyse o zaman demek ki bazıları yargı için seçildi. Çünkü Tanrı diyor ki: Yakup'u sevdim, Esav'dan ise nefret ettim. 1. Bu nefret insanın nefreti gibi değil çünkü bu duygusal bir şey değildir. Bu bir karardır. * Ama kesinlikle burada hoşnutsuzluk ve sevgisizlik var. 2. Hepimiz zaten Cehennem e doğru gidiyoruz. Eğer merhamet Tanrısı olan RAB, bazılarını seçmeseydi hiç kimse kurtuluşa sahip olamazdı zaten. Demek ki bazıları yargılandığında Tanrı adildir. * Tanrı, her zaman doğru ve adil davranıyor. * (Sokak çocukları örneği) 3. Rom. 9:17-18 Tanrı Kutsal Yazı'da firavuna şöyle diyor: Gücümü senin aracılığınla göstermek ve adımı bütün dünyada duyurmak için seni yükselttim. Demek ki Tanrı dilediğine merhamet eder, dilediğinin yüreğini nasırlaştırır. a.) Tanrı, bazılarının yüreklerini nasırlaştırır mı? Kutsal Kitap ta birçok ayet bundan bahsediyor. * Yuhanna 12:37-40 Gözleri önünde bunca doğaüstü belirti gerçekleştirdiği halde O'na iman etmediler. Bütün bunlar Peygamber Yeşaya'nın söylediği şu söz yerine gelsin diye oldu: Rab, verdiğimiz habere kim inandı? Rab'bin gücü kime açıklandı? İşte bu yüzden iman edemiyorlardı. Nitekim Yeşaya başka bir yerde de şöyle demişti: Tanrı onların gözlerini kör etti ve yüreklerini nasırlaştırdı. Öyle ki, gözleri görmesin, Yürekleri anlamasın ve bana dönmesinler. Dönselerdi, onları iyileştirirdim. * İsa dua ederken şöyle dedi: Yuhanna 17:12 Kendileriyle birlikte olduğum sürece, bana verdiğin kendi adınla onları esirgeyip korudum. Kutsal Yazı yerine gelsin diye, mahva giden adamdan başka içlerinden hiçbiri mahvolmadı. * 1.Petrus 2:7-8 İman eden sizler için bu taş değerlidir. Ama imansızlar için, Yapıcıların reddettiği taş Köşenin baş taşı, Sürçme taşı ve tökezleme kayası oldu. İmansızlar Tanrı'nın sözünü dinlemedikleri için sürçerler. Zaten sürçmek üzere belirlenmişlerdir. D. Tanrı nın insanları seçmesinin sebebini araştırmaktansa, bizi seçen Tanrı mızı ve O nun zengin lütfunu yüceltelim ve O na nasıl şükredebiliriz diye çaba gösterelim! * Mezmur 144:3 Ya RAB, insan ne ki, onu gözetesin, İnsan soyu ne ki, onu düşünesin? İnsan bir soluğu andırır, günleri geçici bir gölge gibidir. * Rom. 11:33-36 Tanrı'nın zenginliği ne büyük, bilgeliği ve bilgisi ne derindir! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları ne denli anlaşılmazdır! Rab'bin düşüncesini kim bilebildi? Ya da kim O'nun öğütçüsü olabildi? Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için var oldu. O'na sonsuza dek yücelik olsun! Amin. 3

81 18. DERS Yaratılış kitabı: Yusuf (Yar ) A. Yusuf un hayatının önemi 1. İbrahim Yaratılış kitabının en önemli kişisidir ve onun öyküsü için 14 bölüm yazıldı. * Fakat Yusuf un öyküsü için de 14 bölüm yazıldı, hatta bölümler daha uzundur. 2. Kendisi sevildi ve nefret edildi, tercih edildi ve kötü davranıldı, ayartıldı ve güvenildi, alçaltıldı ve yükseltildi. 110 yaşlarına dek hep Tanrı ya güvendi ve gözlerini hep O na dikti. * Sıkıntı ve zulüm onun yüreğini katılaştırmadı. Ve başarı karakterini mahvetmedi. * Özel hayatı ve toplum içindeki hayatı aynıdır. Karakterinde bütünlük vardı. Sözü özü aynıydır. 3. Yusuf, bizim gibi günahkâr bir insan olduğu halde onun hakkında olumsuz bir şey yazılmadı. * Yeni Antlaşmada onun hakkında sadece dört basit ayet vardır. 4. Eski Antlaşma daki kişiler arasında gelecek Olan İsa Mesih i bir bakımayusuf ta görüyoruz. a. Hiç bir sebep yokken nefret edildi: Yar. 37:4,8; Yuhanna 15:25 b. Alay edildi: Yar. 37:19; Luka 22:63 c. Öldürülmek üzere düzen kuruldu: Yar. 37:20; Yuh. 11:53 d. Giysileri çekilip çıkarıldı: Yar. 37:23; Yuh. 19:23-24 e. Gümüş ile satıldı: Yar. 37:28; Matt. 26:14-16 f. İftiraya uğradı: Yar. 39:14; Matt. 26:61 g. Tutuklanıp iki suçlu adam arasıda tutuldu: Yar. 40:1-3; Matt. 23:32-33 h. Kendi halkı tarafından tanınmadı: Yar. 42:8; Yuh. 1:11 i. Tanrı, ikisinin hayatlarında kötü insanların isteklerini geçersiz kılıp birçok insan için kurtuluş getirdi. 5. Yusuf un hayatından kendi iman hayatımız için bir çok ders çıkarabiliriz. a. Kıskançlığın üstünden gelmeyi öğrenebiliriz. b. Zulme ve sıkıntıya karşı nasıl dayanabileceğimizi öğrenebiliriz. c. Ahlaksızlığa ve ayartılmaya karşı nasıl durmamamız gerektiğini öğrenebiliriz. d. İleriye bakarak gelecek için planlamanın önemini öğrenebiliriz. e. Bize kötülük yapanları nasıl affetmemiz gerektiğini öğrenebiliriz. f. Tanrı nın sözlerine güvenmeyi öğrenebiliriz. g. Bize kötülük yapıldığında Tanrı nın hükümdarlığına nasıl güvenmemiz gerektiğini öğrenebiliriz. 6. Tanrı nın niteliklerinden özellikle birini Yusuf un hayatında çok açık bir şeklide görüyoruz: Tanrı nın ilahi takdiri. a. Bu evrende tesadüf yok. Hiç bir şey rasgele olmuyor. Bağımsız bir molekül yoktur. b. Hayatımızdaki her olay, her küçük ayrıntı Tanrı nın egemen elinde ve her şeyi bizim hayatımızda bizim iyiliğimiz ve Kendi yüceliği için kullanıyor. Romalılar 8:28 Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacı uyarınca çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz. B. Yusuf babası Yakup la olan ilişkisi (37:1-4) 37:2-4 Yusuf on yedi yaşında bir gençti. Babasının karıları Bilha ve Zilpa'dan olan üvey kardeşleriyle birlikte sürü güdüyordu. Kardeşlerinin yaptığı kötülükleri babasına ulaştırırdı. İsrail Yusuf'u öbür oğullarının hepsinden çok severdi. Çünkü Yusuf onun yaşlılığında doğmuştu. Yusuf'a uzun, renkli bir giysi yaptırmıştı. Yusuf'un kardeşleri babalarının onu kendilerinden çok sevdiğini görünce, ondan nefret ettiler. Yusuf'a tatlı söz söylemez oldular. 1. Yakup un Yusuf a olan özel sevgisi haksız mıydı? * Yar.35:22 de Yakup un ilk doğan oğlu Ruben babasının cariyesi Bilha ile yattı ve bu yüzden Yakup ona çok kızdı ve Ruben ilk oğulluk hakkını kaybetti. * Yakup, kendi hakkını kullanarak mirasçısı olarak Yusuf u seçiyor. 2. İşte bu yüzden Yakup, Yusuf a uzun, renkli bir giysi giydirdi. Böylelikle Yusuf babasının mallarını ve ailesini yöneten kişi olacaktı. 3. Yusuf, kardeşleri hakkında babasına kötü rapor getirdiğinde sadece ona verilmiş yetkiyi kullanarak görevini yapıyordu. 4. Yuhanna 4:5 te Yakup un sahip olduğu toprağının tümünü mirasçısı olan oğlu Yusuf a verdiğini okuyoruz. 1

82 5. Sonuçta kardeşlerinin Yusuf tan nefret etmelerinin sebebi Yakup un veya Yusuf un her hangi bir hatasından değil, kendi kötü yüreklerinden kaynaklanıyor. * Kardeşler kötülük yapan kişilerdi ama Yusuf, dürüst, sorumluluğa sahip ve sadık bir kişiydi. * İsa Mesih, diğerlerinden çok farklı ve doğru olduğu için kendisinden nefret edildi. Onun yanında kötü insanlar her zaman rahatsız oluyordu. 6. Yakup un Yusuf u seçmesinde yine Tanrı nın hükümdarlığını görüyoruz. Sonuçta Yakup Yusuf u seçti. Tanrı da gelecekte yapılması gereken özel bir görev için Yusuf u seçti. Kardeşleri bunu beğenmeyebilir ve kabul etmek istemeyebilir. * Hayatımızın her alanında Tanrı nın egemen kararlarını kabul etmemiz çok zor bir şey. Belki de hayatımızda en zor konudur. * Neden böyle oldu? Neden bu benim başıma geldi? Neden bu ülkede doğdum, bu ailede doğdum? * Durumlarımız ve sorunlarımızın bir çoğu kendi günahlarımız ve hatalarımızdan kaynaklanıyor. Başkalarını suçlamadan önce kendimize sormalıyız ki: Bu sorunlar benden mi? Kendi sorumluluğumuzu kabul ediyor muyuz? En kolay yol başkalarına suç atmaktır. * Fakat bazı şeyler bizim elimizde değildi ve başkalarının günahları ve hatalarından kaynaklanıyor. İşte Yusuf un yaşadığı budur ve bu olaylar ve insanlar Tanrı nın elindedir. * Hayatımıza giren her şey Tanrı nın onayı ile oluyor ve Kendi amacına göre gerçekleşiyor. Bunları kabul etmediğimizde Tanrı nın egemen isteğine karşı çıkmış oluyoruz. C. Yusuf un düşleri, kardeşlerinin kıskançlığı ve nefreti (37:5-11) 5 Yusuf bir düş gördü. Bunu kardeşlerine anlatınca, ondan daha çok nefret ettiler. 8 Kardeşleri, Başımıza kral mı olacaksın? Bizi sen mi yöneteceksin? dediler. Düşlerinden, söylediklerinden ötürü ondan büsbütün nefret ettiler Yusuf babasıyla kardeşlerine bu düşü anlatınca, babası onu azarladı: Ne biçim düş bu? dedi, Ben, annen, kardeşlerin gelip önünde yere mi eğileceğiz yani? Kardeşleri Yusuf'u kıskanıyordu, ama bu olay babasının aklına takıldı. 1. Yusuf un kardeşlerinin yüreklerinde kıskançlık vardı ama zamanla kine dönüştü. * Kutsal Kitap a göre kıskançlık ve kin çok tehlikeli ve yıkıcı şeylerdir. Yakup 3:16 nerede kıskançlık, bencillik varsa, orada karışıklık ve her tür kötülük vardır. 2. Yusuf un düşleri sadece tüm evreninin hükümdarı olan Tanrı nın kararını bildiriyor ve kardeşleri bunu kabul etmek istemiyorlar. * Kayin in Habil i kıskanması ve onu öldürmesine benziyor. 3. Kıskançlık kinin nedeni oluyor ve bundan sonra nefret oluşuyor. * Yusuf, yine İsa Mesih e benziyor. İsa, hayatının doğruluğundan ve Babası nın isteğini bildirdiği için nefret edilip öldürüldü. * Bu nefretin kökeni insanın günahkârlığı ve Tanrı nın isteğine karşı olan tutumudur. Yuhanna 15:18-19 Dünya sizden nefret ederse, sizden önce benden nefret etmiş olduğunu bilin. Dünyadan olsaydınız, dünya kendisine ait olanı severdi. Ne var ki, dünyanın değilsiniz; ben sizi dünyadan seçtim. Bunun için dünya sizden nefret ediyor. 4. Kıskançlık Tanrı nın egemen isteğine karşı gelmekten kaynaklanıyor. * Kıskançlık aslında Tanrı nın egemen kararlarına karşı olan öfkeli bir direniştir. * Her hangi bir şey isteyebiliriz ama Rab bunu bize vermeyebilir. Belki başkasına veriyor. Neden? * Bir anlamda Aden Bahçesi ne geri dönüyoruz: Tanrı neden bana bu iyi meyveyi vermiyor? İyi bir Tanrı değil mi yoksa? * Belki daha çok çalışmam gerekiyor, belki kendimi daha çok disiplin etmem gerekiyor. * Belki Tanrı bana bir şey öğretmeye çalışıyor. (Sabır, disiplin, boyun eğmek) * Belki Tanrı nın sebebini hiç öğrenemeyeceğiz. Eyüp kendi acılarının sebebini hiç öğrenemedi. * Her durumda Tanrı, egemendir. O nun isteğine karşı çıktığımızda Tanrı yı Kendi egemen tahtından indirmeye ve kendimize göre adaleti sağlamaya çalışıyoruz. Yani, biz dünyaya daha iyi bir düzen getiririz, eşitlik veririz diye kendimizi Tanrı nın yerine yüceltmeye kalkıyoruz. 2

83 D. Yusuf un kardeşleri onu satıyor. (37:12-36) İsrail Yusuf'a, Kardeşlerin Şekem'de sürü güdüyorlar dedi, Gel seni de onların yanına göndereyim. Yusuf, Hazırım diye yanıtladı. Babası, Git kardeşlerine ve sürüye bak dedi, Her şey yolunda mı, değil mi, bana haber getir. Böylece onu Hevron Vadisi'nden gönderdi. Yusuf Şekem'e vardı Kardeşleri onu uzaktan gördüler. Yusuf yanlarına varmadan, onu öldürmek için düzen kurdular. Birbirlerine, İşte düş hastası geliyor dediler, Hadi onu öldürüp kuyulardan birine atalım. Yabanıl bir hayvan yedi deriz. Bakalım o zaman düşleri ne olacak! Yahuda, kardeşlerine, Kardeşimizi öldürür, suçumuzu gizlersek ne kazanırız? dedi, Gelin onu İsmaililer'e satalım. Böylece canına dokunmamış oluruz. Çünkü o kardeşimizdir, aynı kanı taşıyoruz. Kardeşleri kabul etti Bunun üzerine bir teke keserek Yusuf'un renkli uzun giysisini kanına buladılar. Giysiyi babalarına götürerek, Bunu bulduk dediler, Bak, bakalım, oğlunun mu, değil mi? Yakup giysiyi tanıdı, Evet, bu oğlumun giysisi dedi, Onu yabanıl bir hayvan yemiş olmalı. Yusuf'u parçalamış olsa gerek. Yakup üzüntüden giysilerini yırttı, beline çul sardı, oğlu için uzun süre yas tuttu. 1. Yusuf, Tanrı nın aile reisliği vaadini aldıktan sonra, kardeşleri tarafından kuyuya atıldı ve köle olarak satıldı. * Yusuf, Haksızlık! diye bağırıyor mu? Hayır. * Yusuf her durumda Tanrı nın isteğini kabul edip O na güvendi. * Tanrı ona gençliğinde verdiği düşleri yakında gerçekleştirecek. Mezmur 37: Kötülük edenlere kızıp üzülme, Suç işleyenlere özenme! 2 Çünkü onlar ot gibi hemen solacak, Yeşil bitki gibi kuruyup gidecek. 3 Sen RAB'be güven, iyilik yap, Ülkede otur, sadakatle çalış. 4 RAB'den zevk al, O senin içindeki istekleri yerine getirecektir. 5 Her şeyi RAB'be bırak, O'na güven, O gerekeni yapar. 6 O senin doğruluğunu ışık gibi, Hakkını öğle güneşi gibi Aydınlığa çıkarır. 7 RAB'bin önünde sakin dur, sabırla bekle; Kızıp üzülme işi yolunda olanlara, Kötü amaçlarına kavuşanlara. 8 Kızmaktan kaçın, bırak öfkeyi, Üzülme, yalnız kötülüğe sürükler bu seni. 9 Çünkü kötülerin kökü kazınacak, Ama RAB'be umut bağlayanlar ülkeyi miras alacak. 10 Yakında kötünün sonu gelecek, Yerini arasan da bulunmayacak. 11 Ama alçakgönüllüler ülkeyi miras alacak, Derin bir huzurun zevkini tadacak. 12 Kötü insan doğru insana düzen kurar, Diş gıcırdatır. 13 Ama Rab kötüye güler, Çünkü bilir onun sonunun geldiğini. 14 Kılıç çekti kötüler, yaylarını gerdi, Mazlumu, yoksulu yıkmak, Doğru yolda olanları öldürmek için. 15 Ama kılıçları kendi yüreklerine saplanacak, Yayları kırılacak. 16 Doğrunun azıcık varlığı, Pek çok kötünün servetinden iyidir. 17 Çünkü kötülerin gücü kırılacak, Ama doğrulara RAB destek olacak. 18 RAB yetkinlerin her gününü gözetir, Onların mirası sonsuza dek sürecek. 19 Kötü günde utanmayacaklar, Kıtlıkta karınları doyacak. 20 Ama kötüler yıkıma uğrayacak; RAB'bin düşmanları kır çiçekleri gibi kuruyup gidecek, Duman gibi dağılıp yok olacak. 2. Kıskançlık çok derin bir günah ve tüm Kutsal Kitap ta onun sonuçlarını görüyoruz. a.) Yusuf, İsa gibi kıskançlıktan dolayı satıldı. Markos 15:9-10 Pilatus onlara, Sizin için Yahudiler'in Kralı'nı salıvermemi ister misiniz? dedi. Başkâhinlerin İsa'yı kıskançlıktan ötürü kendisine teslim ettiklerini biliyordu. b.) Elçiler de kıskançlıktan dolayı acı çekti. Elçilerin İşleri 5:17-18 Bunun üzerine, kıskançlıkla dolan başkâhin ve yanındakilerin hepsi, yani Saduki mezhebinden olanlar, elçileri yakalatıp devlet tutukevine attırdılar. 3. Kıskançlık bir imanlının hayatında hiç bir şekilde yer almamalı, çünkü bir çok günahın nedeni olur. (Kıskançlık Nefret Kötülük Cinayet) Titus 3:3-6 bir zamanlar biz de anlayışsız, söz dinlemez, kolay aldanan, türlü arzulara ve zevklere köle olan, kötülük ve kıskançlık içinde yaşayan, nefret edilen ve birbirimizden nefret eden kişilerdik. Ama Kurtarıcımız Tanrı iyiliğini ve insana olan sevgisini açıkça göstererek bizi kurtardı. Bunu doğrulukla yaptığımız işlerden dolayı değil, kendi merhametiyle, yeniden doğuş yıkamasıyla ve Kurtarıcımız İsa Mesih aracılığıyla üzerimize bol bol döktüğü Kutsal Ruh'un yenilemesiyle yaptı. 3

84 4. Biz Hristiyanların yüreklerinde neler olması gerekiyor? 1.Petrus 2:1-3 Bu nedenle her kötülüğü, hileyi, ikiyüzlülüğü, kıskançlığı ve bütün iftiraları üzerinizden sıyırıp atın. Yeni doğmuş bebekler gibi, hilesiz sütü andıran Tanrı sözünü özleyin ki, bununla beslenip büyüyerek kurtuluşa erişesiniz Çünkü Rab'bin iyiliğini tattınız. Rom. 13: karanlığın işlerini üzerimizden atıp ışığın silahlarını kuşanalım. Çılgınca eğlenceye ve sarhoşluğa, fuhşa ve sefahate, çekişmeye ve kıskançlığa kapılmayalım. Gün ışığında olduğu gibi, saygın bir yaşam sürelim. Rab İsa Mesih'i kuşanın. Benliğinizin tutkularına uymayı düşünmeyin. 5. Pavlus a göre yüreğimiz hala kıskançlıkla uğraşıyorsa ve Tanrı nın verdiklerinle yetinmeyi öğrenmediyse, o zaman hala daha bebeğiz! 1.Kor. 3:1-3 Kardeşler, ben sizinle ruhsal kişilerle konuşur gibi konuşamadım. Benliğe uyanlarla, Mesih'te henüz bebeklik çağında olanlarla konuşur gibi konuştum. Size süt verdim, katı yiyecek değil. Çünkü katı yiyeceği henüz yiyemiyordunuz. Şimdi bile yiyemezsiniz. Çünkü hâlâ benliğe uyuyorsunuz. Aranızda kıskançlık ve çekişme olması, benliğe uyduğunuzu, öbür insanlar gibi yaşadığınızı göstermiyor mu? 6. Çok dikkat edelim. Yüreğimizde kıskançlık olmasın. Özdeyişler 14:30 Rahat yürek bedenin hayatıdır. Fakat kıskançlık kemiklerin çürüklüğüdür. [Eski Çeviri] Özdeyişler 27:4 Öfke zalim, hiddet azgındır, Ama kıskançlığa kim dayanabilir? E. Hristiyanlar benliğin tutkularını yerine getirmemeli; Ruh un yönetiminde yaşamalı. Galatyalılar 5:13-23 Kardeşler, siz özgür olmaya çağrıldınız. Ancak özgürlük benlik için fırsat olmasın. Birbirinize sevgiyle hizmet edin. Bütün Kutsal Yasa tek bir sözde özetlenmiştir: Komşunu kendin gibi seveceksin. Ama birbirinizi ısırıp yiyorsanız, dikkat edin, birbirinizi yok etmeyesiniz! Şunu demek istiyorum: Kutsal Ruh'un yönetiminde yaşayın. O zaman benliğin tutkularını asla yerine getirmezsiniz. Çünkü benlik Ruh'a, Ruh da benliğe aykırı olanı arzular. Bunlar birbirine karşıttır; sonuç olarak, istediğinizi yapamıyorsunuz. Ruh'un yönetimindeyseniz, Yasa'ya bağımlı değilsiniz. Benliğin işleri bellidir. Bunlar fuhuş, pislik, sefahat, putperestlik, büyücülük, düşmanlık, çekişme, kıskançlık, öfke, bencil tutkular, ayrılıklar, bölünmeler, çekememezlik, sarhoşluk, çılgın eğlenceler ve benzeri şeylerdir. Sizi daha önce uyardığım gibi yine uyarıyorum, böyle davrananlar Tanrı Egemenliği'ni miras alamayacaklar. Ruh'un ürünüyse sevgi, sevinç, esenlik, sabır, şefkat, iyilik, bağlılık, yumuşak huyluluk ve özdenetimdir. F. 10. Emir nedir? Yasa nın Tekrarı 5:21 Komşunun karısına kötü gözle bakmayacaksın. Komşunun evine, tarlasına, erkek ve kadın kölesine, öküzüne, eşeğine, hiçbir şeyine göz dikmeyeceksin. * Kral Davut, kıskançlıktan dolayı komşunun karısına göz dikti ve sonra günah işledi. Mezmur 51 (Davut un itirafı ve duası) 1 Ey Tanrı, lütfet bana, Sevgin uğruna; Sil isyanlarımı, Sınırsız merhametin uğruna. 2 Tümüyle yıka beni suçumdan, Arıt beni günahımdan. 3 Çünkü biliyorum isyanlarımı, Günahım sürekli karşımda. 4 Sana karşı, yalnız sana karşı günah işledim, Senin gözünde kötü olanı yaptım. Öyle ki, konuşurken haklı, Yargılarken adil olasın. 5 Nitekim suç içinde doğdum ben, Günah içinde annem bana hamile kaldı. 6 Madem sen gönülde sadakat istiyorsun, Bilgelik öğret bana yüreğimin derinliklerinde. 7 Beni mercanköşkotuyla arıt, paklanayım, Yıka beni, kardan beyaz olayım. 8 Neşe, sevinç sesini duyur bana, Bayram etsin ezdiğin kemikler. 9 Bakma günahlarıma, Sil bütün suçlarımı. 10 Ey Tanrı, temiz bir yürek yarat, Yeniden kararlı bir ruh var et içimde. 11 Beni huzurundan atma, Kutsal Ruhun'u benden alma. 12 Geri ver bana sağladığın kurtuluş sevincini, Bana destek ol, istekli bir ruh ver. 13 Başkaldıranlara senin yollarını öğreteyim, Günahkârlar geri dönsün sana. 14 Kurtar beni kan dökme suçundan, Ey Tanrı, beni kurtaran Tanrı, Dilim senin kurtarışını ilahilerle övsün. 15 Ya Rab, aç dudaklarımı, Ağzım senin övgülerini duyursun. 16 Çünkü sen kurbandan hoşlanmazsın, Yoksa sunardım sana, Yakmalık sunudan* hoşnut kalmazsın. 17 Senin kabul ettiğin kurban alçakgönüllü bir ruhtur, Alçakgönüllü ve pişman bir yüreği hor görmezsin, ey Tanrı. 18 Lütfet, Siyon'a iyilik yap, Yeruşalim'in surlarını onar. 19 O zaman doğru sunulan kurbanlar, Yakmalık sunular, tümüyle yakmalık sunular, Seni hoşnut kılar; O zaman sunağında boğalar sunulur. * Mezmur 139:23-24 Ey Tanrı, yokla beni, tanı yüreğimi, Sına beni, öğren kaygılarımı. Bak, seni gücendiren bir yönüm var mı, Öncülük et bana sonsuz yaşam yolunda! 4

85 19. DERS Yaratılış kitabı: Yusuf un hayatı ve Tanrı nın İlahi Takdiri (Yar ) A. Yahuda nın günahları (38.böl.) 1. Tanrı nın adamı Yusuf Mısır daydı ama İnsan ın adamı Yahuda vaat edilmiş toprak olan Kenan daydı ve bu iki kişi çok farklı yaşıyordu. 2. Yahuda ve Tamar arasındaki utanç verici olaya baktığımızda Mesih in soyu Yakup un oğulları arasından birisinden çıkacaksa Rab Yahuda nın soyunu seçmezdi diye düşünebiliriz! * Fakat unutmayalım ki bu kurtarış tamamen Tanrı nın lütfundan kaynaklanıyor. * Egemen Rab, İsa nın soyunu sürdürmek için Yahuda nın günahını ve Tamar ın hilesini bile kullandı. 3. Yahuda, üç günah işledi: a.) Yabancı putperest bir kadınla evlendi. Kadının oğulları o kadar kötüydü ki Tanrı ikisini öldürmeye karar verdi. Yakup un gelini Tamar dul kaldı. b.) Yahuda, verdiği söze sadık kalmadı ve Tamar ın durumunu ihmal etti. c.) Yahuda, kendi evliliğine sadık kalmayıp putperest tapınağın fahişesi zannettiği Tamar ile yattı. 4. Bu günahların kökeni Yahuda nın yanlış evliliğidir. * İmanlı olmayan kişi ile evlenmek Tanrı nın isteğine karşı gelmektir. 2.Korintliler 6:14 İmansızlarla aynı boyunduruğa girmeyin. Çünkü doğrulukla fesadın ne ortaklığı, ışıkla karanlığın ne paydaşlığı olabilir? 5. Yahuda nın günahlarını içeren bu bölümün Yaratılış kitabında bulunmasının sebepleri şunlardır: a.) İbrahim in seçilmiş soyundan gelen ve Tanrı nın doğru yollarını öğrenmesi gereken Yahuda bu kadar kötü günahlar işlediyse bizim de böyle günah işlememiz doğal. Bu dünyada yaşarken Tanrı ya ve O nun sözlerine sımsıkı sarılmamız gerekiyor. b.) Tanrı nın kutsal ve günahsız Oğlu İsa Mesih Yahuda nın soyundan geldiyse biz günahkârlar için de ümit var! İyi ki böyle örnekler Kutsal Kitap ta var! * İyi ki Musa ve Davut un günaha düşüşlerini görebiliyoruz! Ve Petrus un! Mark 2:17 Bunu duyan İsa onlara, Sağlamların değil, hastaların hekime ihtiyacı var dedi. Ben doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya geldim. 6. İsa Mesih Yusuf un değil Yahuda nın soyundan gelecek. a.) Mat. 2:6 'Sen, Yahuda diyarında olan ey Beytlehem, Yahuda önderleri arasında hiç de en önemsizi değilsin!çünkü benim halkım İsrail'i güdecek olan önder senden çıkacaktır. b.) Vahiy 5:4-5 O zaman acı acı ağlamaya başladım. Çünkü tomarı açmaya ve içine bakmaya layık kimse bulunamadı. Bunun üzerine ihtiyarlardan biri bana, "Ağlama!" dedi. "İşte, Yahuda oymağından gelen Aslan, Davud'un kökünden Olan galip geldi. Tomarı ve tomarın yedi mührünü O açacak." c.) Belki bu kararda Tanrı nın yollarını tam olarak anlamayabiliriz. Ancak, Yeşaya 55:8-9 benim düşüncelerim Sizin düşünceleriniz değil, Sizin yollarınız benim yollarım değil diyor RAB. Çünkü gökler nasıl yeryüzünden yüksekse, Yollarım da sizin yollarınızdan, Düşüncelerim düşüncelerinizden yüksektir. d.) Normalde Kutsal Kitap taki soy ağaçlarında kadınlar bulunmuyor fakat Matta 1. bölümde İsa nın soyunda 4 kadın var. Hepsi yabancıydı ve içlerinden üçü çok günahkarkadınlar idi. * Tamar (Bu Kenanlı kız kayınpederiyle günah işliyor.) * Rahav (Bu Kenanlı fahişe RAB Tanrı den korktuğu için Eriha da İsrailli casusları sakladı.) * Rut (Bu Moavlı kadın kayınvalidesi ile İsrail ülkesine dönüyor ve gerçek Tanrı ya inandı.) * Bat-Şeva (Bu Hititli kadın, Davut un zina yaptığı Uriya'nın karısı idi.) * Açık mesaj şudur: Tanrı, günahkâr insanları kurtarıp kullanmak istiyor ve özellikle bu günahlı Yadudi olmayan kadınlar Oğlu nun soyunda bulunmasını istedi. B. Yusuf Mısır da acı çekiyor ve haksızlığa uğruyor. (39.bölüm) 1. Yaratılış 39:1-5 İsmailîler Yusuf'u Mısır'a götürmüştü. Firavun'un görevlisi, muhafız birliği komutanı Mısırlı Potifar onu İsmailîler'den satın almıştı. RAB Yusuf'la birlikteydi ve onu başarılı kılıyordu. Yusuf Mısırlı efendisinin evinde kalıyordu. Efendisi RAB'bin Yusuf'la birlikte olduğunu ve yaptığı her işte onu başarılı kıldığını gördü. Ondan hoşnut kalarak onu özel hizmetine aldı. Evinin ve sahip olduğu her şeyin sorumluluğunu ona verdi. Yusuf'u evinin ve sahip olduğu her şeyin sorumlusu atadığı andan itibaren RAB Yusuf sayesinde Potifar'ın evini kutsadı. Evini, tarlasını, kendisine ait her şeyi bereketli kıldı. * Yusuf, neden başarılı oldu? Yetenekleri sayesinde mi? Hayır, Tanrı onu başarılı kılıyordu. 1

86 2. Yar. 39:8-9 Potifar'ın karısı onu ayartmaya çalışıyor. Ama Yusuf reddetti. "Ben burada olduğum için efendim evdeki hiçbir şeyle ilgilenme gereğini duymuyor" dedi, "Sahip olduğu her şeyin yönetimini bana verdi. Bu evde ben de onun kadar yetkiliyim. Senin dışında hiçbir şeyi benden esirgemedi. Sen onun karısısın. Nasıl böyle bir kötülük yapar, Tanrı'ya karşı günah işlerim?" a.) Yusuf dürüst ve çok doğru bir insandı. Özü, sözü aynıydır. b.) Yusuf, Tanrı nın onun yaptıklarına bakıyor olduğunu biliyordu ve her şeyi Tanrı için yapıyordu. c.) Bu günah insanlara zarar verirdi ama özellikle ve sonuçda Tanrı ya karşı bir davranıştır. Mezmur 51:4 Sana karşı, yalnız sana karşı günah işledim, Senin gözünde kötü olanı yaptım. 3. Yaratılış 39:12 Potifar'ın karısı Yusuf'un giysisini tutarak, "Benimle yat" dedi. Ama Yusuf giysisini onun elinde bırakıp evden dışarı kaçtı. a.) Yusuf, gerçek bir saldırı gelince ne yapması gerektiğini biliyordu. Orada durup karşı koymaya, dayanmaya çalıştı mı? Hayır, günahtan kaçtı! b.) Tanrı nın Sözü ne diyor?...gençlik tutkularından kaç. 2.Tim. 2:22 c.) Günah işlemeye ayartıldığımızda ve her hangi bir deneme başımıza geldiğinde çok önemli bir şey hatırlamalıyız ve yüreğimizde şuna inanmalıyız. 1.Korintliler 10:13 Herkesin karşılaştığı denemelerden başka denemelerle karşılaşmadınız. Tanrı güvenilirdir, gücünüzü aşan biçimde denenmenize izin vermez. Dayanabilmeniz için denemeyle birlikte çıkış yolunu da sağlayacaktır. 4. Yaratılış 39:19-23 Karısının, "Senin kölen bana böyle yaptı" diyerek anlattıklarını duyunca, Yusuf'un efendisinin öfkesi tepesine çıktı. Yusuf'u yakalayıp zindana, kralın tutsaklarının bağlı olduğu yere attı. Ama Yusuf zindandayken RAB onunla birlikteydi. Ona iyilik etti. Zindancıbaşı Yusuf'tan hoşnut kaldı. Bütün tutsakların yönetimini ona verdi. Zindanda olup biten her şeyden Yusuf sorumluydu. Zindancıbaşı Yusuf'un sorumlu olduğu işlerle hiç ilgilenmezdi. Çünkü RAB Yusuf'la birlikteydi ve yaptığı her işte onu başarılı kılıyordu. a.) Yusuf doğruyu yaptığı için acı çekti. * Tanrı, bunu biliyor muydu? Evet, Tanrı hiç bir şeyi kaçırmaz. * Tanrı adil mi? Evet, her zaman adildir! Matta 5:10-12 Ne mutlu doğruluk uğruna zulüm görenlere! Çünkü Göklerin Egemenliği onlarındır. Benim yüzümden insanlar size sövüp zulmettikleri, yalan yere size karşı her türlü kötü sözü söyledikleri zaman ne mutlu size! Sevinin, sevinçle coşun! Çünkü göklerdeki ödülünüz büyüktür. Sizden önce yaşayan peygamberlere de böyle zulmettiler. b.) RAB Yusuf u tamda hapishanedeyken, dertlerinin ortasında bereketledi! * Tanrı nın egemen eli her şeyi yönetiyordu ve yönlendiriyordu. c.) Yusuf u hapishaneye kim koydu? Kim başarılı kılıyor? * Yusuf, hapishanedeyken üzülüp şikayet ediyor mu? Onun umutsuzluğu mu var? Hayır. Neden? Çünkü Tanrı nın her şeye ama her şeye hakim olduğuna inanıyordu ve sadece Tanrı ya güveniyordu. d.) Yapacağımız en büyük şeylerden birisi Tanrı nın Sözünün doğru olduğunu kabul etmek ve Kutsal Kitap ta ne yazarsa ona güvenmek. 5. Yaratılış 40 ta ne oldu? Yusuf tutsakların düşünü yorumluyor ama unutuluyor. Mezmur 105:17-18 Önlerinden bir adam göndermişti, Köle olarak satılan Yusuf'tu bu. Zincir vurup incittiler ayaklarını, Demir halka geçirdiler boynuna a.) Tanrı, hâlâ egemen tahtında oturuyor mu? Evet! b.) Yusuf, Tanrı nın egemen ve iyi eline güvenmek zorunda kaldı. C. Yusuf başarılı oldu: Mısır da onurlandırılıyor. ( böl.) 1. Yusuf, Firavun un düşünü yorumluyor ve tüm yönetim ona veriliyor. * Geçmiş zamanlarda Tanrı düş ve rüyalarla insanlara hitap ederdi, yani Firavun a Mısır ın geleceği hakkında bilgi verirdi. Fakat Tanrı bugün genellikle insanlarla böyle konuşmuyor. * Neden? Tanrı artık genellikle insanlarla Kendi sözüyle konuşuyor, yani Kutsal Kitap ıyla konuşuyor. Bu kitapta bizim bilmemiz gereken her şey var. 2

87 2. Yaratılış 41:38-40 Firavun görevlilerine, "Bu adam gibi Tanrı Ruhu'na sahip birini bulabilir miyiz?" diye sordu. Sonra Yusuf'a, "Madem ki Tanrı sana bütün bunları açıkladı, senden daha akıllı ve bilgili bir adam yoktur" dedi, "Sarayımın yönetimini sana vereceğim. Bütün halkım buyruklarına uyacak. Tahttan ötürü yalnız ben senin üzerinde olacağım. * Yusuf u başarılı kılan kimdi? Peki, Tanrı, bunu çabuk yapıyor muydu? Yusuf, rüya gördüğünde kaç yaşında? 17. Şimdi kaç yaşında? 30! * Yakup 4:10 Rab'bin önünde kendinizi alçaltın, O da sizi yüceltecektir. * 1 Pet. 5:6 Uygun zamanda sizi yüceltmesi için, kendinizi Tanrı'nın kudretli eli altında alçaltın. 3. Tanrı, Kendi planlarının gerçekleşmesi için bütün varlıklara emir verir. * Tanrı, Yusuf un yükselmesi için kralı, düşleri, ve bir çok insanı ve olayı kullanıyordu. * Özdeyişler 21:1 Kralın yüreği RAB bin elindedir, kanaldaki su gibi onu istediği yöne çevirir. D. Yusuf un kardeşleri Mısır a yiyecek almak için geldi ve bir süre sonra Yusuf kardeşlerine kendisinin kim olduğunu gösterdi. (Yar böl.) 1. Yar. 45:1-8 Yusuf adamlarının önünde kendini tutamayıp, "Herkesi çıkarın buradan!" diye bağırdı. Öyle ki, kendini kardeşlerine tanıttığında yanında kimse yoktu. O kadar yüksek sesle ağladı ki, Mısırlılar ağlayışını işitti. Bu haber Firavun'un ev halkına da ulaştı. Yusuf kardeşlerine, "Ben Yusuf'um!" dedi, "Babam yaşıyor mu?" Kardeşleri donup kaldı, yanıt veremediler. Yusuf, "Lütfen bana yaklaşın" dedi. Onlar yaklaşınca Yusuf şöyle devam etti: "Mısır'a sattığınız kardeşiniz Yusuf benim. Beni buraya sattığınız için üzülmeyin. Kendinizi suçlamayın. Tanrı insanlığı korumak için beni önden gönderdi. Çünkü iki yıldır ülkede kıtlık var, beş yıl daha sürecek. Kimse çift süremeyecek, ekin biçemeyecek. Tanrı yeryüzünde soyunuzu korumak ve harika biçimde canınızı kurtarmak için beni önünüzden gönderdi. Beni buraya gönderen siz değilsiniz, Tanrı'dır. Beni Firavun'un baş danışmanı, sarayının efendisi, bütün Mısır ülkesinin yöneticisi yaptı. 2. Yar. 45:14-15 Sonra kardeşi Benyamin'in boynuna sarılıp ağladı. Benyamin de ağlayarak ona sarıldı. Yusuf ağlayarak bütün kardeşlerini öptü. Sonra kardeşleri onunla konuşmaya başladı. * Yusuf, kardeşlerine karşı kin besliyor muydu? Hayır. Neden? Çünkü onları affetti ve öç alacak olanın Tanrı olduğuna ve Tanrı nın tüm olayları düzenlediğine inanıyordu. 3. Yar. 50:15-20 Babalarının ölümünden sonra, Yusuf'un kardeşleri, "Belki Yusuf bize kin besliyordur" dediler, "Ya ona yaptığımız kötülüğe karşılık bizden öç almaya kalkarsa?" Böylece Yusuf'a şu haberi gönderdiler: "Babamız ölmeden önce Yusuf'a şöyle söyleyin diye buyurmuştu: 'Kardeşlerin sana kötülük yaptılar, lütfen onların suçunu, günahını bağışla.' Ne olur şimdi günahımızı bağışla. Biz babanın Tanrısı'nın kullarıyız." Yusuf bu haberi alınca ağladı. Bunun üzerine kardeşleri gidip onun önünde yere kapandılar. "Senin köleniz" dediler. Yusuf, "Korkmayın" dedi, "Ben Tanrı mıyım? Siz bana kötülük düşündünüz, ama Tanrı bugün olduğu gibi birçok halkın yaşamını korumak için o kötülüğü iyiliğe çevirdi. * Yusuf, sadece Tanrı nın insanların günahlarını yargılayabileceğini biliyordu. * Yusuf un hayata bakış açısı bizim için çok büyük bir örnek oluyor. İnsanlar bize kötü davrandığında, haksızlığa uğradığımız zaman neye inanacağız? Nasıl bir karşılık vereceğiz? * Şans değil, kader değil, Şeytan değil; Tanrı nın hayatımızda her şeye hükmettiğini anlamalıyız. * Tanrı nın hayatımızı başarılı ya da başarısız kılabileceğini unutmamalıyız. * Tanrı genç Yusuf a gösterdiği düşleri gerçekleştirdi ve hemen olmadı. Kardeşleri onun önünde gerçekten diz çöktüler! E. Yusuf un hayatında çok önemli bir öğreti veriliyor: Tanrı nın ilahi takdiri * Tanrı nın isteğinin amacının ne olduğunu bilmeyebiliriz ama O nun egemen eline güvenmeliyiz ve her şeyi, her iyi olayı, her kötü olayı, her insanı Kendi yüceliği ve bizim iyiliğimiz için kullandığına inanmalıyız ve unutmamalıyız. *1.Petrus 1:6-7 Bu nedenle şimdi kısa bir süre çeşitli denemeler sonucu acı çekmeniz gerekiyorsa da, sevinçle coşmaktasınız. Böylelikle içtenliği kanıtlanan imanınız, İsa Mesih göründüğünde size övgü, yücelik, onur kazandıracak. İmanınız, ateşle arıtıldığı halde yok olup giden altından daha değerlidir. 3

88 F. İsrail (Yakup) Mısır a taşınıyor. 45:25-28 Yusuf'un kardeşleri Mısır'dan ayrılıp Kenan ülkesine, babaları Yakup'un yanına döndüler. Ona, Yusuf yaşıyor! dediler, Üstelik Mısır'ın yöneticisi olmuş. Babaları donup kaldı, onlara inanmadı. Yusuf'un kendilerine bütün söylediklerini anlattılar. Kendisini Mısır'a götürmek için Yusuf'un gönderdiği arabaları görünce, Yakup'un keyfi yerine geldi. Tamam! dedi, Oğlum Yusuf yaşıyor. Ölmeden önce gidip onu göreceğim. 1. Tanrı her zaman ne olacağını biliyor ve sözünü her durumda tutuyor. * Tanrı yıllar önce İbrahim e torunlarının yabancı bir ülkeye taşınacaklarını söyledi ve şimdi bu vaadi gerçekleşti. 2. Her şeye Egemen Olan Tanrı planını koruyor. A. Yakup un oğulları Kenan daki halkların kızlarıyla evlenmeye başladı ve bu kutsal halkın soyu tehlikeli duruma düşmek üzereydi. B. Tanrı bu durumu değiştirmek istedi. * Tanrı, Kendi halkını korumak için ve bir yer hazırlamak için Yusuf u Mısır a gönderdi. C. Goşen de Mısır daki putperestlikten ve kötülükten uzak bir şekilde büyüyüp büyük bir ulus olabilirlerdi. (Yar. 43:32; 46:33-34) 43:32 Yusuf'a ayrı, kardeşlerine ayrı, Yusuf'la yemek yiyen Mısırlılar'a ayrı hizmet edildi. Çünkü Mısırlılar İbraniler'le birlikte yemek yemez, bunu iğrenç sayarlardı. 46:33-34 Firavun sizi çağırıp da, Ne iş yaparsınız? diye sorarsa, Atalarımız gibi biz de çocukluktan beri hayvancılık yapıyoruz dersiniz. Öyle deyin ki, sizi Goşen bölgesine yerleştirsin. Çünkü Mısırlılar çobanlardan iğrenir. Not: Tanrı nın ilahi takdirini yine görüyoruz. G. Yaratılış kitabı Yakup un oğlu Yahuda yı kutsaması ile bitiyor. A. Yakup, İshak gibi ilk doğanı değil, Yahuda yı kutsuyor. Yar. 49:8-10 Yahuda, kardeşlerin seni övecek, Düşmanlarının ensesinde olacak elin. Kardeşlerin önünde eğilecek. Yahuda bir aslan yavrusudur. Oğlum benim! Avından dönüp yere çömelir, Aslan gibi, dişi bir aslan gibi yatarsın. Kim onu uyandırabilir? Sahibi (ya da Şilo ya) gelene kadar Krallık asası Yahuda'nın elinden çıkmayacak, Yönetim hep onun soyunda kalacak, Uluslar onun sözünü dinleyecek. 4

89 20. DERS Mısır dan Çıkış kitabı: Giriş 1. Yaratılış kitabı süresi: 1-11 bölümler: yıl sürdü bölümler: yıl sürdü. Not: Yaratılış kitabının 50. bölümü ile Mısırdan Çıkış kitabının 1. bölümü arasında aşağı yukarı 300 yıllık bir boşluk var 2. Mısır dan Çıkış kitabının süresi: = Aşağı yukarı 2 yıl sürüyor. A. Şimdi E.A. nın hikayesi çok yavaşlıyor ve yine Tanrı nın vurguladığını biz de vurgulayacağız. B. M.Çıkış kitabı, Yaratılış kitabı gibi değildir çünkü bu kitap çok ayrıntılı ve yoğundur. C. 1:1-2:10 Musa nın büyümesi ile ilgili az bilgi veriliyor çünkü başka bilgi gerekmezdi. (Yaklaşık 80 yıl) D. 3. bölümden 40. bölüme kadar geçen zaman sadece 2 yıl. E. 10 felaket 4-6 ay sürmüştür. Tanrı yavaş yavaş sistemli bir şekilde Mısır ı mahvediyor * Kurbağalar geldikten sonra Musa onların ölmesini sağladı ve o zaman milyonlarca ölü kurbağa vardı! * Tanrı bunları derin derin düşünmelerini istedi. 3. Mısır dan Çıkış kitabının ana hatları: A. Kitabın ana olayı: Tanrı nın halkını Mısır dan çıkarmasıdır. * Bu üç günlük olay Fısıh kurbanından Kızıl Deniz kapanıncaya kadar sürüyor. B. Kitabın ana bölümleri: * : Halk, kanla (Fısıh Bayramı) ve Tanrı nın gücüyle (Kızıl Deniz) kurtarılıyor. * 20. böl. : Tanrı, Yasayı veriyor. C. Kitabın ana kelimesi: Kurtuluş (15:13,16; Yasa nın Tekrarı 7:8) D. Kitabın ana ayetleri: 6:6 ve 19:5-6 6:6 "O nun için İsrailliler'e de ki: 'Ben RAB'bim. Sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaracak, onların kölesi olmaktan kurtaracağım. Onları ağır biçimde yargılayacak ve güçlü elimle sizi özgür kılacağım. 19:5-6 Şimdi sözümü dikkatle dinler, antlaşmama uyarsanız, bütün uluslar içinde öz halkım olursunuz. Çünkü yeryüzünün tümü benimdir. Siz benim için bir kâhinler krallığı, kutsal bir ulus olacaksınız. İsrailliler'e böyle söyleyeceksin." 4. Mısır dan Çıkış kitabının yapısı: = 2 bölüm: A. 1.Kısım (1-18. böl.): RAB İsrail i Mısır köleliğinden kurtarıyor. * Musa nın çağrısı var. Mısır dan çıkarılmasından Sina Dağı na kadar * İsrail Sina Dağı na gidip 1 yıl kaldı ve orada Tanrı Yasa yı verdi. 1-4 böl: Kurtarıcı nın hazırlanması 5-10 böl: Mısır ın yargılanması böl: Mısır dan kurtarılması B. 2.Kısım (19-40 böl.): Antlaşma ile ilgili bilgi * = Tanrı İsrail ile bir Antlaşma yaptı ve Yasa verdi * = Tanrı, İsrail in Toplanma Çadırı veya Tanrı nın Konutu nu yapmasını istedi. C. Başka bir yapı da şöyle olabilir: 1.Kısmı: İsrail Mısır da (1:1 13:16) 2.Kısmı: İsrail Çölde (13:17 18:27) 3.Kısmı: İsrail Sina Dağı nda (19:1 40:38) 5. Mısır dan Çıkış Kitabın Haritası: Goşen: İsrail halkının 400 yıl kaldığı yer Musa nın Mısır dan ayrıldıktan sonra 40 yıl kaldığı yer 1

90 21. DERS Mısır dan Çıkış kitabı: Teoloji 1. Yaratılış kitabı gibi Mısır dan Çıkış kitabının ana amacı tüm Eski Antlaşma nın temel teolojisini vermektir. A. M.Çıkış kitabı E.A. daki bütün kitaplar arasında teolojik açıdan en zengin ve en temel olanıdır. * Bu kitap özellikle Tanrı nın Kendi kişiliği, kurtarışı, yasası ve tapınma ilkeleri hakkındaki bilgilerin temelini atar. Ve O nun gücünün en somut kanıtlarını kaydeder. B. Tanrı Kendisini tanıtmak istiyor. 1.) Unutmayalım ki Tevrat, İsrail Halkına yazıldı. a.) Bu kitap İsrail halkına yazıldı ve halk Mısır dan çıktıktan sonra vaadedilmiş toprağa girmek üzereyken Musa halka bunları anlatıyor. b.) Bunları dinleyen kişiler Mısır dan çıkmış olan insanlar değildir. Bu kişiler bu olaydan sonraki kuşaktı ve o büyük olayları yaşamadılar. 2.) Neden Tanrı Mısır daki olayların ve çıkışın anlatılmasını bu kadar çok istedi? a.) İsrail halkının Tanrı hakkındaki bilgisi çok azdı. Tanrı, Musa yı Mısır a gidip Kendi halkını kurtarmaya çağırdığında Musa Tanrı ya şöyle karşılık verdi: 3:13 İsrailliler'e gidip, Beni size atalarınızın Tanrısı gönderdi dersem, Adı nedir? diye sorabilirler. O zaman ne diyeyim? b.) Musa, bir gün Firavun un sarayına gidip şöyle dedi: 5:1"İsrail'in Tanrısı RAB diyor ki: 'Halkımı bırak gitsin, çölde bana bayram yapsın." * Firavun soruyor: 5:2 "RAB kim oluyor ki, O'nun sözünü dinleyip İsrail halkını salıvereyim?" dedi. "RAB'bi tanımıyorum. İsrailliler'in gitmesine izin vermeyeceğim." 3.) Eski Antlaşma nın temel kavramlarından birisi yine vurgulanıyor: Tanrı nın Yüce Karakteri (Kutsallığı,Hükümdarlığı, Görkemi) 2. RAB Tanrı nın Kendisinin kim olduğunu 3 farklı gruba göstermek istedi. A. 1.Grup: RAB, İsrail halkına Kendisi ni açıklamak istedi. 6:2-8 Tanrı ayrıca Musa'ya, "Ben RAB'bim" dedi, "İbrahim'e, İshak'a ve Yakup'a Her Şeye Gücü Yeten ( El Shaddai : Yar.17:1; 28:3; 35:11) Tanrı olarak göründüm, ama onlara kendimi Yahve adıyla tanıtmadım. Yabancı olarak yaşadıkları Kenan ülkesini kendilerine vermek üzere onlarla antlaşma yaptım. Mısırlılar'ın köleleştirdiği İsrailliler'in iniltilerini duydum ve antlaşmamı hep andım. "Onun için İsrailliler'e de ki: 'Ben RAB'bim. Sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaracak, onların kölesi olmaktan kurtaracağım. Onları ağır biçimde yargılayacak ve güçlü elimle sizi özgür kılacağım. Sizi kendi halkım yapacak ve Tanrınız olacağım. O zaman sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaran Tanrınız RAB'bin ben olduğumu bileceksiniz. Sizi İbrahim'e, İshak'a ve Yakup'a vereceğime ant içtiğim topraklara götüreceğim. Orayı size mülk olarak vereceğim. Ben RAB'bim." 1.) YAHVE ismi YHWH İbranice harflerinden oluşuyor. a.) İbranice Ben Benim sözcüklerini çağırıştırıyor, öyle gibi kulağa geliyor. b.) Kutsal Kitap ın Türkçe çevirisinde RAB olarak çevriliyor. c.) Tanrı tümüyle Kendine yeterli anlamına gelebilir. * Tanrı, Kendi öz halkının ihtiyaçlarına tamamıyla karşılayacaktır. * Yani, Ben Benim ve Ben hep Ben olacağım anlamına geliyor. * Bu Tanrı nın Kendisini halkına tanıtmak için kullandığı özel ve önemli bir ismidir. * Yahudiler, bu ismi o kadar kutsal saydılar ki telaffuz edilemez diye düşündüler ve metinlerde YAHVE yerine İbranice bir kelime olan Adonay ı kullandılar. d.) Sadece Tanrı Kendisini açıklayabilir ve aslında sadece Tanrı nın söylediklerinden ve yaptıklarından O nun isminin anlamını çıkarabiliriz. * Tanrı, ilerde Musa ya bu şekilde Kendisini tanıtıyor: M.Çıkış 34:6-8 Musa'nın önünden geçerek, Ben RAB'bim dedi, RAB, acıyan, lütfeden, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin ve sadık Tanrı. Binlercesine sevgi gösterir, suçlarını, isyanlarını, günahlarını bağışlarım. Hiçbir suçu cezasız bırakmam. Babaların işlediği suçun hesabını oğullarından, torunlarından, üçüncü, dördüncü kuşaklardan sorarım. Musa hemen yere kapanıp tapındı. 1

91 2.) İlk olarak Tanrı bu insanları bir halk, bir ulus yapmaya söz verdi. * Ama Mısır da birçok insan putperestliğe karışmıştı ve Tanrı hakkındaki bilgileri sadece söylentilerle nesilden nesile geçen bilgilere dayanıyordu. 3.) Halk buzağıya benzer bir dökme put yaptığında sadece daha önce gördükleri putperestliğe dönüyordu.mısırdan çıkan halk dünyadaki bir çok ulus gibi tek bir Tanrı ya inanıyorlardı. * Fakat RAB Tanrı nın kim olduğunu tam olarak bilmiyorlardı veya unutmuşlardı. 5.) Tanrı nın isteğini yapmak için İsrail in imanla yaşamayı öğrenmesi gerekiyor ve * İmanla yaşamak için Tanrı yı tanımak gerekiyor. * İman doğru bilgi gerektiriyor. Yanlış bilgi, yanlış inanç yaratır. 6.) RAB Tanrı Mısır dan çıkış olayında kim olduğunu gösterdi ve bu Eski Antlaşma da O nun kimliğinin standardı oldu. * Tanrı Kendisi nin kim olduğunu açıklayınca artık ulu elinin gücüyle her yere erişebilen Tanrı olduğu anlaşılacaktı. * II Krallar 17:36 Yalnızca ulu gücüyle her yere erişen eliyle sizleri Mısır'dan çıkaran RAB'be tapınacaksınız. O'nun önünde eğilip O'na kurban keseceksiniz. * Mısır dan çıkış olayı O nun gücünün ve sevgisinin ölçütü oldu. 7.) Biz imanlılar nasıl İsa ismini duyunca Tanrı nın sevgisini ve lütfunu gösteren ve kurtuluş sağlayan Çarmıh aklımıza geliyorsa, Yahudilerinde Yahve ismini duyunca Tanrı nın sevgisini ve lütfunu gösteren ve kurtuluş sağlayan Çıkış akıllarına geliyor. B. 2.Grup: RAB Mısırlılar a Kendisini açıklamak istedi. 1.) İsrail hariç o zamandaki insanların hepsi politeist (çoktanrıcı) ve her ulusun kendi ilahı vardı. 2.) Savaşa girmeden önce bu ilaha bir kurban sunulur ve savaş alanına bu ilahlarda taşınırdı. Aslında bu insanlara göre dünyadaki savaşlar gökteki ilahlar arasındadır.bu bir yarışma gibidir. 3.) Firavun, bu İsrail in ilahı pek güçlü değil ve kesinlikle bizimkiler onlarınkinden daha güçlü diye düşünüyordu ama RAB diyor ki: 7:5 Mısır'a karşı elimi kaldırdığım ve İsrailliler'i aralarından çıkardığım zaman Mısırlılar benim RAB olduğumu anlayacak." 4.) RAB Tanrı gönderdiği felaketlerle ilahlarının hepsini düşürdü ve yıktı. * Tanrı Kendisinin onların tapındıkları ilahlarından daha üstün olduğunu göstermek amacıyla bu doğa güçlerini onlara karşı bir yargı aracı olarak kullandı. * 12:12 "O gece Mısır'dan geçeceğim. Hem insanların hem de hayvanların bütün ilk doğanlarını öldüreceğim. Mısır'ın bütün ilahlarını yargılayacağım. Ben RAB'bim. 5.) Bu yargılar Mısırlılar tövbe etsinler ve gerçek Tanrı yı kabul etsinler diye bir fırsattı ama çoğu kabul etmedi. Ama bazıları İsrail halkına katıldı. 12:37-38 İsrailliler kadın ve çocukların dışında altı yüz bin kadar erkekle yaya olarak Ramses'ten Sukkot'a doğru yola çıktılar. Daha pek çok kişi de onlarla birlikte gitti. C. 3.Grup: RAB bu olayları duyanlara ve dünyadaki diğer insanların hepsine Kendisi ni açıklamak istedi. 1.) Rab, Firavun a dedi ki Gücümü sana göstermek, adımı bütün dünyaya tanıtmak için seni ayakta tuttum. 9:16 2.) Diğer ulusların bu olaylardan haberi olsun diye olaylar uzun süre devam etti. Kenanlıların (Amorlular) tövbe etmeleri için de son fırsattı. Yaratılış 15:13-16 RAB Avram'a şöyle dedi: Şunu iyi bil ki, senin soyun yabancı bir ülkede, gurbette yaşayacak. Dört yüz yıl kölelik edip baskı görecek. Ama soyuna kölelik yaptıran ulusu cezalandıracağım. Sonra soyun oradan büyük mal varlığıyla çıkacak. Sen de esenlik içinde atalarına kavuşacaksın. İleri yaşta ölüp gömüleceksin. Soyunun dördüncü kuşağı buraya geri dönecek. Çünkü Amorlular'ın yaptığı kötülükler henüz doruğa varmadı. 3.) Ve gerçekten haber aldılar. (40 yıl sonra Yeşu kitabında bunu öğreniyoruz) * Yeşu 2:8-10 Kenan diyarını fethetmeden önce iki casus Şeria Irmağı nı geçip Eliha şehrine gönderilmiş ve Rahav adlı Erihalı bir kadın onlara dedi ki "RAB'bin bu ülkeyi size verdiğini biliyorum" dedi, "Sizden ötürü dehşete kapıldık; ülkede yaşayan herkesin korkudan dizlerinin bağı çözüldü. Çünkü Mısır'dan çıktığınızda RAB'bin Kamış Denizi'ni önünüzde nasıl kuruttuğunu, Şeria Irmağı'nın ötesindeki iki Amor Kralı'na Sihon ve Og'a - neler yaptığınızı, onları nasıl yok ettiğinizi duyduk. 2

92 * Yeşu 4:23,24 ve 5:1 Tanrınız RAB Kızıldeniz'i geçişimiz boyunca önümüzde nasıl kuruttuysa, Şeria Irmağı'nı da geçişiniz boyunca önünüzde kuruttu. Öyle ki, yeryüzünün bütün halkları RAB'bin ne denli güçlü olduğunu anlasın; siz de Tanrınız RAB'den her zaman korkasınız! RAB'bin Şeria Irmağı'nın sularını İsrailliler'in önünde, halkın geçişi boyunca nasıl kuruttuğunu duyan batı yakasındaki Amorlu krallarla Akdeniz kıyısındaki Kenanlı krallar, İsrailliler'den ötürü can derdine düştüler; korkudan dizlerinin bağı çözüldü. 3. Tanrı, özel bir şekilde M.Çıkış kitabında Kendi yüce karakterini açıklıyor. Bu kitapta, Tanrı hakkında bir çok şey vurgulanıyor. Biz bu RAB bi tanıyor muyuz? Nasıl bir Tanrı ya inanıyoruz? Kendi düşüncelerimize güvenmeyelim. A. RAB görünmeyen ama tüm tarih ve olaylara hakim olan Tanrı dır. 1.Bu kitaptaki her olayda O nun egemen elini görüyoruz: * İsrail halkın çoğalmasında: 1:12 Ama Mısırlılar baskı yaptıkça İsrailliler daha da çoğalarak bölgeye yayıldılar. Mısırlılar korkuya kapılarak... * Ebelerin bereketlenmesinde (1:21); Musa nın korunmasında ve Firavun un kızının onu evlat edinmesinde (2:10); ve İsrail halkının Mısır dan çıkış olayında. 2. Dünyadaki tüm hükümetler ve güçler iyi olsun kötü olsun hepsi Tanrı nın elindedir ve Tanrı onları ayakta tutuyor. 3. Tanrı, Kendi yüceliği ve Kendi isteğini yerine getirmek için tüm ulusları, tüm insanları, tüm devletleri, tüm olayları, tüm felaketleri yönetiyor ve kullanıyor. 4. Tanrı nın Kendi planları ve yolları var. Bazen anlamıyoruz ama her zaman O na güvenmeliyiz. B. RAB, kutsal, kutsal, kutsal olan Tanrı dır. 1. RAB bin, kendisini açıkladığı yer kutsal oluyor. 3:4-5 RAB Tanrı Musa'nın yaklaştığını görünce, çalının içinden, Musa, Musa! diye seslendi. Musa, Buyur! diye yanıtladı. Tanrı, Fazla yaklaşma dedi, Çarıklarını çıkar. Çünkü bastığın yer kutsal topraktır. Not: Bu ayette Tevrat ta sıfat olarak ilk defa kutsal sözcüğü kullanılıyor. 2. Kutsal tamamen farklı ve ayrı anlamına geliyor. 3. RAB kutsallığını açıklamak istiyor çünkü bu yeni halk O na ait olacak ve onlar da kutsal olmalı. Levililer 19:2 Kutsal olun, çünkü ben Tanrınız RAB kutsalım. 4. RAB bin kutsallığı Kendi doğasının özüdür ve halkın dünyada bu kutsallığı yansıtması gerekiyor. * Tanrı nın vereceği bu yasaların hepsi ve Buluşma Çadırı nın tümü RAB bin kutsallığını Kendi halkına ve bize açıklıyor. C. RAB, sözünü tutan ve lütufkâr antlaşmasını anımsayan Tanrı dır. 2:23-24 Aradan yıllar geçti, bu arada Mısır Kralı öldü. İsrailliler hâlâ kölelik altında inliyor, feryat ediyorlardı. Sonunda yakarışları Tanrı'ya erişti. Tanrı iniltilerini duydu. İbrahim, İshak ve Yakup'la yaptığı antlaşmayı anımsadı. 1. RAB Tanrı, her zaman sözlerine ve vaat ettiklerine sadık kalıyor. 2. RAB bize lütufkâr kurtuluş getirdiğinde daha önce Eski Antlaşma da bulunan RAB bin yaptığı antlaşmalarını anımsamış oluyordu. (Adem ve Havva ile olan Yaratılış 3:15 te, Nuh ile, İbrahim ile, Musa ve İsrail halkıyla ve Davut ila olan antlaşmalar) 3. RAB, her zaman Kendi halkının onlar için yaptıklarını anımsamasını istedi çünkü onlar için sağlam bir gelecek buna bağlıydı. 13:3 Musa halka, Mısır'dan, köle olduğunuz ülkeden çıktığınız bugünü anımsayın dedi, Çünkü RAB güçlü eliyle sizi oradan çıkardı. 20:8 Şabat Günü'nü kutsal sayarak anımsa. Çölde Sayım 15:37-41 RAB Musa'ya şöyle dedi: İsrail halkına de ki, Kuşaklar boyunca giysinizin dört yanına püskül dikeceksiniz. Her püskülün üzerine lacivert bir kordon koyacaksınız. Öyle ki, püskülleri gördükçe RAB'bin buyruklarını anımsayasınız. Böylelikle RAB'bin buyruklarına uyacak, yüreğinizin, gözünüzün istekleri ardınca gitmeyecek, hainlik etmeyeceksiniz. Ta ki, bütün buyruklarımı anımsayıp tutasınız ve Tanrınız için kutsal olasınız. Tanrınız olmak için sizi Mısır'dan çıkaran Tanrınız RAB benim. Tanrınız RAB benim. 4. İsrail halkının ilerdeki itaat problemi RAB bi ve O nun yaptıklarını unuttuklarından kaynaklanıyor. Hakimler 8:33-34 Gidyon ölünce İsrailliler yine RAB'be vefasızlık ettiler. Baallar'a taptılar. Baal-Berit'i ilah edinerek kendilerini çevrelerindeki düşmanlarının elinden kurtaran Tanrıları RAB'bi unuttular. 3

93 D. RAB, kurtuluş sağlamaya gelen Tanrı dır. 3:7-8 RAB, Halkımın Mısır'da çektiği sıkıntıyı yakından gördüm dedi, Angaryacılar yüzünden ettikleri feryadı duydum. Acılarını biliyorum. Bu yüzden onları Mısırlılar'ın elinden kurtarmak için geldim. O ülkeden çıkarıp geniş ve verimli topraklara, süt ve bal akan ülkeye, Kenan, Hitit*, Amor, Periz, Hiv ve Yevus topraklarına götüreceğim. 1. İsrail halkı RAB bin onları kurtardığını hatırladıkça Tanrı nın karakterini anlamış olur ve aynı lütfu başkalarına gösterir. 22:21 Yabancıya haksızlık ve baskı yapmayacaksınız. Çünkü siz de Mısır'da yabancıydınız. 2. Mısır dan çıkış olayı tüm Eski Antlaşma da Tanrı nın lütufkâr kurtarışını simgeliyor. 14:30 RAB o gün İsrailliler'i Mısırlılar'ın elinden kurtardı. İsrailliler deniz kıyısında Mısırlılar'ın ölülerini gördüler. 3. Mısır dan çıkış olayı İsa Mesih in bizi günahın yargısı ve gücünden kurtarmasına çok açık bir şekilde benziyor. Koloseliler 2:13-15 Sizler suçlarınız ve benliğinizin sünnetsizliği yüzünden ölüyken, Tanrı sizi Mesih'le birlikte yaşama kavuşturdu. Bütün suçlarımızı O bağışladı. Kurallarıyla bize karşı ve aleyhimizde olan yazılı antlaşmayı sildi, onu çarmıha çakarak ortadan kaldırdı. Yönetimlerin ve hükümranlıkların elindeki silahları alıp onları çarmıhta yenerek açıkça gözler önüne serdi. E. RAB, O na karşı gelenlere öfkelenen ve gazabını gönderen Tanrı dır. 20:5-6 Putların önünde eğilmeyecek, onlara tapmayacaksın. Çünkü ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. Benden nefret edenin babasının işlediği suçun hesabını çocuklarından, üçüncü, dördüncü kuşaklardan sorarım. Ama beni seven, buyruklarıma uyan binlerce kuşağa sevgi gösteririm. Not: Tanrı, birisin babasının günahından dolayı yargılamaz ama bu günahın sonuçları üçüncü, dördüncü kuşaklarda bile görülebilir. 1. RAB, O nu seven ve O na inananları kurtarıyor ama O na karşı gelenleri yargılıyor. 2. İsrail halkı Kızıldeniz den geçtiğinde aynı zamanda Mısırlı ordu denizde boğuldu. 3. RAB bin hem Mısırlılar a gönderdiği hem de altın buzağı olayında İsrail halkına gönderdiği felaketler aynı sebepten dolayı ve Kendi karakteri hakkında bir şeyi açıklamaya çalışıyordu. 4. RAB, inatçı, kibirli olana karşıdır ama kendisini alçaltanı seviyor. 5. Halkı itaat ettiğinde hep bereket içindeydi ama RAB bin yasasına karşı geldiğinde hep baskı altındaydı çünkü RAB onları disiplin etmek zorundaydı ve onları eğitiyordu. 6. Kendi kutsallığından kaynaklanan Tanrı nın gazabı bir gerçektir ve karakterinin bir parçasıdır. F. RAB, kanlı kurban aracılığıyla günahları bağışlayan Tanrı dır. 1. Hayat vermeyi simgeleyen kurban kanı, günahı örtüyordu. Levliler 1:1-4 RAB Musa'yı çağırıp Buluşma Çadırı'ndan ona şöyle seslendi: İsrail halkıyla konuş, onlara de ki, İçinizden biri RAB'be sunu olarak bir hayvan sunacağı zaman, sığır ya da davar sunmalı. Eğer yakmalık sunu sığırsa, kusursuz ve erkek olmalı. RAB'bin sunuyu kabul etmesi için onu Buluşma Çadırı'nın giriş bölümünde sunmalı. Elini yakmalık sununun başına koymalı. Sunu kişinin günahlarının bağışlanması için kabul edilecektir. 2. Bu bağışlama sistemi Tanrı nın lütfundan kaynaklanıyor. * Tanrı, Kendi gazabından kurtuluş için yine Kendisi bir yol sağlıyor. G. RAB, sözleri ve eylemleri ile Kendisini açıklayan Tanrı dır. 1. RAB, Musa ile yanan çalından konuştu ve İsrail halkı ile Sina Dağın dan konuştu. 2. RAB, tüm E.A. da Kendisini açıklıyor ve sonunda Kendi Oğlu ile Kendisini tam olarak açıklıyor. İbraniler 1:1-3 Tanrı eski zamanlarda peygamberler aracılığıyla birçok kez çeşitli yollardan atalarımıza seslendi. Bu son çağda da her şeye mirasçı kıldığı ve aracılığıyla evreni yarattığı kendi Oğlu'yla bize seslenmiştir. Oğul, Tanrı yüceliğinin parıltısı, O'nun varlığının öz görünümüdür. Güçlü sözüyle her şeyi devam ettirir. Günahlardan arınmayı sağladıktan sonra, yücelerde ulu Tanrı'nın sağında oturdu. Koloseliler 2:9 Tanrılığın bütün doluluğu bedence Mesih'te bulunuyor. H. RAB, Kendi halkı arasında yaşamak isteyen Tanrı dır. 1. RAB uzakta kalmak istemedi ve halkının uygun bir şekilde O na yaklaşmasını istedi. 33:14 RAB, [Musa ya] Varlığım sana eşlik edecek diye yanıtladı, Seni rahata kavuşturacağım. 2. Zaten Buluşma Çadırı nın amacı RAB bin varlığının İsrail halkıyla olmasıydı. 29:44 Buluşma Çadırı'nı ve sunağı kutsal kılacak, Harun'la oğullarını bana kâhinlik etmeleri için görevlendireceğim. İsrailliler arasında yaşayacak, onların Tanrısı olacağım. Anlayacaklar ki, aralarında yaşamak için onları Mısır'dan çıkaran Tanrıları RAB benim. Tanrıları RAB benim. 4

94 3. Yasanın verilmesi ve antlaşmanın yapılmasının hedefi RAB bin İsrail halkıyla kalmasıydı. 6:7 Tanrı dedi ki: Sizi kendi halkım yapacak ve Tanrınız olacağım. 4. İsa Mesih bu gerçeği tamamladı. Matta 1:23 İşte, kız gebe kalıp bir oğul doğuracak; adını İmmanuel koyacaklar. İmmanuel, Tanrı bizimle demektir. 5. Kutsal Ruh un her imanlının yüreğinde yaşaması ile tamamen gerçekleşti. 1.Kor. 6:19-20 Bedeninizin, Tanrı'dan aldığınız ve içinizdeki Kutsal Ruh'un tapınağı olduğunu bilmiyor musunuz? Kendinize ait değilsiniz. Bir bedel karşılığı satın alındınız; onun için Tanrı'yı bedeninizde yüceltin. 4. Tarih boyunca RAB bin amacı hep aynıdır: * Egemen Tanrı, tüm evrende Kendi kutsal ve görkemli karakterini tanıtarak büyük ismini yüceltmek ve lütfunun zenginliğini ilan etmek için, Kendi Sözü nü bildiriyor ve Kendi halkına kurtuluş ve bereket sağlıyor. A. Tanrı, O nu arayanlar tarafından tanınmak istiyor ve ilişki istiyor. B. İnsanlar, Tanrı nın kim olduğunu anlayınca O ndan korkuyor, O na şükrediyor, O nu yüceltiyor, ve O na inanıp güveniyor. 14:31 RAB'bin Mısırlılar'a gösterdiği büyük gücünü görünce korkan İsrail halkı,rab'be ve kulu Musa'ya güvendi. 6:6-8 [Rab şöyle dedi] Onun için İsrailliler'e de ki, Ben RAB'bim. Sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaracak, onların kölesi olmaktan kurtaracağım. Onları ağır biçimde yargılayacak ve kudretli elimle sizi özgür kılacağım. Sizi kendi halkım yapacak ve Tanrınız olacağım. O zaman sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaran Tanrınız RAB'bin ben olduğumu bileceksiniz. Sizi İbrahim'e, İshak'a ve Yakup'a vereceğime ant içtiğim topraklara götüreceğim. Orayı size mülk olarak vereceğim. Ben RAB'bim. 5

95 22. DERS Mısır dan Çıkış kitabı: Musa nın ve halkın RAB bi tanımaları (1.-6.böl.) 1. M.Çıkış 1:6-11 Zamanla Yusuf, kardeşleri ve o kuşağın hepsi öldü. Ama soyları arttı; üreyip çoğaldılar, gittikçe büyüdüler, ülke onlarla dolup taştı. Sonra Yusuf hakkında bilgisi olmayan yeni bir kral Mısır'da tahta çıktı. Halkına, Bakın, İsrailliler sayıca bizden daha çok dedi, Gelin, onlara karşı aklımızı kullanalım, yoksa daha da çoğalırlar; bir savaş çıkarsa, düşmanlarımıza katılıp bize karşı savaşır, ülkeyi terk ederler. Böylece Mısırlılar İsrailliler'in başına onları ağır işlere koşacak angaryacılar atadılar. İsrailliler firavun için Pitom ve Ramses adında ambarlı kentler yaptılar. A. Yusuf ve onun çağdaşları Mısır da öldüler. B. Kıtlık geçtikten sonra Yusuf ve kardeşleri Mısır da kaldılar ve vaat edilen ülkeye dönmediler. C. İsrail halkı Mısır da çok hızlı çoğaldılar ve zengin olmaya başladılar. D. Yeni Firavun İsrail halkından korktu ve onları köle yaptı. 2. RAB bin, İsrail halkının köleliği içinde bir planı vardı. A. Mısır daki kölelik çok kötü bir deneyimdi ama her şey Tanrı nın elinde olduğu için herşey O nun planına göre gerçekleşti. Efesliler 1:11 Her şeyi kendi isteği doğrultusunda düzenleyen Tanrı'nın amacı uyarınca, önceden belirlenip Mesih'te seçildik. Romalılar 8:28 Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacına göre çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz. B. Önemli ders: İyi olsun kötü olsun her durumda Gücü Herşeye Yeten ve herşeyi Kendi isteğine göre ve Kendi yüceliği için yöneten Tanrı ya ve O nun egemen amacına güvenmeliyiz. 3. İsrail halkının Mısır dan kurtuluşunun her adımında Tanrı nın ilahi takdirini görüyoruz. A. Halkın çoğalmasında 1:12 Ama Mısırlılar baskı yaptıkça İsrailliler daha da çoğalarak bölgeye yayıldılar. Mısırlılar korkuya kapılarak... B. Ebelerin bereketlenmesinde 1:15-16 Mısır Kralı, Şifra ve Pua adındaki İbrani ebelere şöyle dedi: İbrani kadınlarını doğum sandalyesinde doğurturken iyi bakın; çocuk erkekse öldürün, kızsa dokunmayın. 1:21 Ebeler kendisinden korktukları için Tanrı onları ev bark sahibi yaptı. C. Musa nın korunmasında ve Firavun un kızının onu evlat edinmesinde. İbraniler 11:23 Musa doğduğunda annesiyle babası onu imanla üç ay gizlediler. Çünkü çocuğun güzel olduğunu gördüler ve kralın fermanından korkmadılar. 1:22 Bunun üzerine firavun bütün halkına buyruk verdi: Doğan her İbrani erkek çocuk Nil'e atılacak, kızlar sağ bırakılacak. 2:1-10 Levili bir adam kendi oymağından bir kızla evlendi. Kadın gebe kaldı ve bir erkek çocuk doğurdu. Güzel bir çocuk olduğunu görünce, onu üç ay gizledi. Daha fazla gizleyemeyeceğini anlayınca, hasır bir sepet alıp katran ve ziftle sıvadı. İçine çocuğu yerleştirip Nil kıyısındaki sazlığa bıraktı. Çocuğun ablası kardeşine ne olacağını görmek için uzaktan gözlüyordu. O sırada firavunun kızı yıkanmak için ırmağa indi. Hizmetçileri ırmak kıyısında yürüyorlardı. Sazların arasındaki sepeti görünce, firavunun kızı onu getirmesi için hizmetçisini gönderdi. Sepeti açınca ağlayan çocuğu gördü. Ona acıyarak, Bu bir İbrani çocuğu dedi. Çocuğun ablası firavunun kızına, Gidip bir İbrani sütnine çağırayım mı? diye sordu, Senin için bebeği emzirsin. Firavunun kızı, Olur diye yanıtladı. Kız gidip bebeğin annesini çağırdı. Firavunun kızı kadına, Bu bebeği al, benim için emzir, ücretin neyse veririm dedi. Kadın bebeği alıp emzirdi. Çocuk büyüyünce, onu geri getirdi. Firavunun kızı çocuğu evlat edindi. Onu sudan çıkardım diyerek adını Musa koydu. 1.) Musa ismi çıkarmak anlamına geliyor. (Nil Irmağı ndan çıkarıldı.) 2.) Mısırlıların İsrail halkına yaptıkları çok kötü idi ama Tanrı Kendi kurtuluş planı ve Musa nın hayatı için bunları kullandı. 3.) Musa hem Mısır Sarayı nda en iyi eğitimi aldı hem de en yüksek seviyede olan kişilerle bir arada yetiştirildi. 4.) Üstelik Tanrı yı seven bir anne tarafından yetiştirildi. 1

96 4. RAB, seçtiği halkı için bir kurtarıcı gönderiyor. A. Musa, Eski Antlaşma nın en büyük liderlerinden birisidir. (İbrahim, Musa, Davut) B. Aslında genellikle peygamber olarak tanınmıyor ama Musa E.A. nın ilk ve en büyük peygamberi sayılır. (Hoş. 12:13; Yasa.Tekr.34:10) C. Musa, Tanrı nın seçtiği halkın Kurtarıcısı olarak İsa Mesih e benziyor ve E.A. daki en önemli Mesih örneklerinden birisidir. 5. Musa nın halkını kurtarmak için kendi planı ve Mısır dan ayrılması 2:11-15 Musa büyüdükten sonra bir gün soydaşlarının yanına gitti. Yaptıkları ağır işleri seyrederken bir Mısırlı'nın bir İbrani'yi dövdüğünü gördü. Çevresine göz gezdirdi; kimse olmadığını anlayınca, Mısırlı'yı öldürüp kuma gizledi. Ertesi gün gittiğinde, iki İbrani'nin kavga ettiğini gördü. Haksız olana, Niçin kardeşini dövüyorsun? diye sordu. Adam, Kim seni başımıza yönetici ve yargıç atadı? diye yanıtladı, Mısırlı'yı öldürdüğün gibi beni de mi öldürmek istiyorsun? O zaman Musa korkarak, Bu iş ortaya çıkmış! diye düşündü. Firavun olayı duyunca Musa'yı öldürtmek istedi. Ancak Musa ondan kaçıp Midyan yöresine gitti. A. Musa 40 yaşına geldiğinde kendi halkının durumundan dolayı rahatsız oldu. B. Fakat Tanrı ya başvurmadan kendi yoluyla kendi halkını kurtarmak istedi. * Musa iyi niyetliydi ama kendi kafasına göre ve kendi gücüyle her şeyi halletmeye çalıştı. * Tanrı Musa nın yüreğini biliyordu ancak İsrailliler sadece köleler gibi düşünebiliyorlardı. C. İbraniler kitabına göre Musa korku ile değil iman ile Mısır dan ayrıldı. İbra. 11:24-27 Musa büyüyünce iman sayesinde firavunun kızının oğlu olarak tanınmayı reddetti. Bir süre için günahın sefasını sürmektense, Tanrı'nın halkıyla birlikte baskı görmeyi yeğledi. Mesih uğruna aşağılanmayı Mısır hazinelerinden daha büyük zenginlik saydı. Çünkü alacağı ödülü düşünüyordu. Kralın öfkesinden korkmadan imanla Mısır'dan ayrıldı. Görünmez Olan'ı görür gibi dayandı. 6. Tanrı planları için Musa yı kullanacak. Fakat önce RAB bin onu hazırlaması gerekecek. A. Tanrı ya göre Musa sarayda eğitim aldığı halde bambaşka bir eğitime daha ihtiyacı vardı. * Belki bilgisi çoktu ama bu görev için alçaltılması ve RAB bi tanıması gerekiyor. B. RAB Musa yı çöle bıraktı ve ona geleceği için hiç bir ümit vermedi. * Musa, 40 yaşındaydı ve hayatının en olgun dönemindeydi. C. Rab, İbrahim gibi Musa nın da tanıdıklarını ve tecrübelerini Mısır da bırakıp çöle gitmesini istedi. * Şimdi tenha bir yerde sadece koyunları güdüyordu. Çölde yalnızdı. D. 40 yıl geçtikten sonra yanan çalı ile Tanrı dan ilk söz geldi. 3:1-4 Musa kayınbabası Midyanlı Kâhin Yitro'nun sürüsünü güdüyordu. Sürüyü çölün batısına sürdü ve Tanrı Dağı'na, Horev'e vardı. RAB'bin meleği bir çalıdan yükselen alevlerin içinde ona göründü. Musa baktı, çalı yanıyor, ama tükenmiyor. Çok garip diye düşündü, Gidip bir bakayım, çalı neden tükenmiyor! RAB Tanrı Musa'nın yaklaştığını görünce, çalının içinden, Musa, Musa! diye seslendi. Musa, Buyur! diye yanıtladı. 7. Musa nın kimliği A. Musa belki çok yetenekli bir adamdı ama Tanrı bunların hepsini unutmasını istiyor. * Çünkü onun esas problemi belki kendini çok yetenekli görmesiydi! * Tanrı nı n iş leri ve planları için yetenek çok önemli değ ildir. * Tanrı, belki bizim yeteneklerimizi kullanabilir veya kullanmayabilir ama en önemlisi yüreklerimizin durumu ve karakterimizdir. B. Tanrı nın bizi kullanabilmesi için geçmişimiz, diplomalarımız, eğitimimiz, deneyimlerimiz, kilisedeki tecrübemiz çok önemli değildir. C. Eğitim, ruhsal meyve yaratmaz. Musa nın hayatında olduğu gibi eğitim engel bile oldu. D. Tanrı; Musa ya, sadece Kendisine ve O nun Sözü ne dayanması gerektiğini öğretmek istedi. * Tanrı bunu nasıl yaptı? Musa yı 40 yıl çöle bıraktı. * Neden bunu öğrenmeli? Bir gün Firavun önünde büyük mucizeler yapacak ve Kızıldeniz de sadece Tanrı ya güvenmek zorunda kalacaktı. E. RAB Tanrı, O na ve O nun halkına hizmet etmek için hepimizi eğitmek istiyor. * RAB bizi hazırlamak için yüreğimizi ve karakterimizi değiştirmek istiyor. * Her şeyi O na teslim edip O na güvenmeyi öğrenmeliyiz. * Kendi çıkarımızı, kendi yüceliğimizi, kendi durumumuzu düşünmemeyi öğrenmeliyiz. * Durum ne olursa olsun, sevinip RAB be şükretmemiz ve O na tam güvenmemiz gerekiyor. * Ancak o zaman RAB bizi kullanabilir. 2

97 8. Tanrı nın kimliği 3:4-10 Tanrı, Fazla yaklaşma dedi, Çarıklarını çıkar. Çünkü bastığın yer kutsal topraktır. Ben babanın Tanrısı, İbrahim'in Tanrısı, İshak'ın Tanrısı ve Yakup'un Tanrısı'yım. Musa yüzünü kapadı, çünkü Tanrı'ya bakmaya korkuyordu. RAB, Halkımın Mısır'da çektiği sıkıntıyı yakından gördüm dedi, Angaryacılar yüzünden ettikleri feryadı duydum. Acılarını biliyorum. Bu yüzden onları Mısırlılar'ın elinden kurtarmak için geldim. O ülkeden çıkarıp geniş ve verimli topraklara, süt ve bal akan ülkeye, Kenan, Hitit, Amor, Periz, Hiv ve Yevus topraklarına götüreceğim. İsrailliler'in feryadı bana erişti. Mısırlılar'ın onlara yapmakta olduğu baskıyı görüyorum. Şimdi gel, halkım İsrail'i Mısır'dan çıkarmak için seni firavuna göndereyim. A. RAB bin meleği yine de Tanrı nın üçlü birliğinde İkinci Olan Tanrı Oğlu olabilir. B. Musa, ilk defa gerçek kutsallık ile karşı karşı kaldı ve kendi günahkârlığını anlamaya başlıyor. C. Musa belki kendisinin hiç bir şey yapamayacağını anlıyor ama şimdi gözlerini kendisinden alıp Tanrı ya çevirmesi gerekiyor. Çünkü RAB özellikle bunu yapmayı öğrenmesini istiyor. * Bazı insanlar her şeyi bırakıp kendilerinin işe yaramaz olduğunu düşünür ve hiç bir şey yapmayıp orada dururlar. Bu da bir yetersizlik ve aşağılık düşüncesidir ve yanlıştır. * Musa nın kimliği ve gücü önemli değil, ama Tanrı nın kimliği son derece önemlidir! D. Tanrı ve Musa nın konuşmalarındaki en önemli sözcük: Ben a.) 3:11 Musa, Ben kimim ki firavuna gidip İsrailliler'i Mısır'dan çıkarayım? diye karşılık verdi. 3:13 Beni size atalarınızın Tanrısı gönderdi dersem Adı nedir? diye sorabilirler. Ne diyeyim? 4:1 Musa, Ya bana inanmazlarsa? 4:10 Musa RAB'be, Aman, ya Rab! dedi, Ben kulun ne geçmişte, ne de benimle konuşmaya başladığından bu yana iyi bir konuşmacı oldum. Çünkü dili ağır, tutuk biriyim. b.) Tanrı nın karşılığı nedir? 3:12 Tanrı, Kuşkun olmasın, ben seninle olacağım dedi * Bu yetecek! Fakat Musa buna zorla inandı. 3:14 Tanrı, Ben Ben'im dedi, İsrailliler'e de ki, Beni size Ben Ben'im diyen gönderdi. * Tanrı nın ismi YAHVE her şeyi ifade ediyor. RAB her şeyi planlıyor ve gerçekleştirecek. 4:11-12 RAB, Kim ağız verdi insana? dedi, İnsanı sağır, dilsiz, görür ya da görmez yapan kim? Ben değil miyim?şimdi git! Ben konuşmana yardımcı olacağım. Ne söylemen gerektiğini sana öğreteceğim. E. Tanrı nın insana ihtiyacı yok ama Kendi bilgeliğinde Kendi işlerini bizim aracılığımızla yapıyor. F. Tanrı Musa nın bunu öğrenmesini istedi ve Tanrı nın acelesi yok; ne kadar zaman alırsa alsın! G. Tanrı Kendisi ni sana tanıtmak istiyor. Kendisinin size ne kadar güçlü, kutsal, lütufkâr, güvenilir ve her sorun için ne kadar yeterli olduğunu göstermek istiyor. Çünkü Musa nın her şeyden önce birşey anlaması gerekiyor: Yaşam Tanrı yı tanımaktır. 9. Musa RAB be zor inanıyor ama sonunda Mısır a dönüp RAB be itaat ediyor. (4.böl.) A. RAB, Musa ya Kendi Kimliğini anlattıktan ve gücünü gösterdikten sonra onu Mısır a gönderiyor. B. Kardeşi Harun Musa nın peygamberi yani sözcüsü olacak. 7:1-2 RAB, Bak, seni firavuna karşı Tanrı gibi yaptım dedi, Ağabeyin Harun senin peygamberin olacak. Sana buyurduğum her şeyi ağabeyine anlat. O da firavuna İsrailliler'i ülkesinden salıvermesini söylesin. C. Sonunda Musa itaat ediyor ve RAB be güvenmeye başlıyor. 10. Musa ve Harun Firavunun huzurunda (5.böl.) 5:1-9 Sonra Musa'yla Harun firavuna gidip şöyle dediler: İsrail'in Tanrısı RAB diyor ki, Halkımı bırak gitsin, çölde bana bayram yapsın. Firavun, RAB kim oluyor ki, O'nun sözünü dinleyip İsrail halkını salıvereyim? dedi. RAB'bi tanımıyorum. İsrailliler'in gitmesine izin vermeyeceğim. Musa'yla Harun, İbraniler'in Tanrısı bizimle görüştü diye yanıtladılar, İzin ver, Tanrımız RAB'be kurban kesmek için çölde üç gün yol alalım. Yoksa bizi salgın hastalık ya da kılıçla cezalandırabilir. * RAB, Kendisini halkına, Mısırlılar a ve diğer uluslara tanıtmak amacıyla bu olayları yaratıyor. Çünkü Tanrı Kendisini tanıtmazsa kimse O nu doğru şekilde tanıyamaz. 11. İlk günlerde İsrail halkı Musa ve Harun a inandı ama sonra imansızlığa düşüyor. 4:29-31 Musa'yla Harun varıp İsrail'in bütün ileri gelenlerini topladılar. Harun RAB'bin Musa'ya söylemiş olduğu her şeyi onlara anlattı. Musa da halkın önünde belirtileri gerçekleştirdi. Halk inandı; RAB'bin kendileriyle ilgilendiğini, çektikleri sıkıntıyı görmüş olduğunu duyunca, eğilip tapındılar. * İşte mucizeleri görünce inandılar ama yüreklerinde gerçekten inanmıyorlardı. 3

98 5:4-9Mısır Firavunu, Ey Musa ve Harun, niçin halkı işinden alıkoyuyorsunuz? Siz de işinizin başına dönün dedi, Bakın, halkınız Mısırlılar'dan daha kalabalık, oysa siz onların işini engellemeye çalışıyorsunuz. Firavun o gün angaryacılara ve halkın başındaki görevlilere buyruk verdi: Kerpiç yapmak için artık halka saman vermeyeceksiniz. Gitsinler, kendi samanlarını kendileri toplasınlar. Önceki gibi aynı sayıda kerpiç yapmalarını isteyin, kerpiç sayısını azaltmayın. Çünkü tembel insanlardır; bu yüzden, Gidelim, Tanrımız'a kurban keselim diye bağrışıyorlar. İşlerini ağırlaştırın ki, meşgul olsunlar, yalan sözlere kulak asmasınlar. * Ama kurtuluş hemen gelmeyince şikayet etmeye başladılar. 5:20-21 Firavunun yanından ayrılınca, kendilerini bekleyen Musa'yla Harun'a çıkıştılar. RAB yaptığınızı görsün, cezanızı versin! dediler, Bizi firavunla görevlilerinin gözünde rezil ettiniz. Bizi öldürmeleri için ellerine bir kılıç verdiniz. * Belki bu ilk ama halk ileride sürekli olarak yıllarca Musa ya ve RAB be söylenecekler. Musa kime güvenecek? Kimi memnun etmeye çalışacak? Kimden korkacak? Halk kime bakacak? 5:22-23 Musa RAB'be döndü ve, Ya Rab, niçin bu halka kötü davrandın? dedi, Beni bunun için mi gönderdin? Senin adına firavunla konuşmaya gittim gideli firavun bu halka kötü davranıyor. Sen de kendi halkını kurtarmak için hiçbir şey yapmadın. 6:10-11 RAB Musa'ya, Git, Mısır Firavunu'na İsrailliler'i ülkesinden salıvermesini söyle dedi. Ama Musa, İsrailliler beni dinlemedikten sonra, firavun nasıl dinler? diye karşılık verdi, Zaten iyi konuşan biri değilim. RAB Musa ve Harun'la İsrailliler ve Mısır Firavunu hakkında konuştu. İsrailliler'i Mısır'dan çıkarmalarını buyurdu. * Musa RAB tarafından hâlâ eğitiliyor ve RAB be güvenmeyi öğreniyor. Fakat hemen öğrenmiyor. Bunları söyledikten sonra yine Firavun a gitmeye karar verip Tanrı ya itaat ediyor. * Önemli Ders: Siz iyilik yapmaya çalıştığınız zaman insanlardan hiç birşey beklemeyin. Belki aksi davranıp sizi anlamayabilirler, hatta kırabilirler. * İtaat etmemizin amacı her şey yolunda gitsin diye değildir. Musa Tanrı nın isteğini yaptığında İsrail halkı ona kızdı, şikayet etti. * Tanrı nın isteğinde olup olmadığımı öğrenmek istiyorsam insanların tepkilerine ve dünyaya göre başarıya bakmam. Tanrı nın sözlerini bilip yerine getirmem gerekiyor Çünkü bu Tanrı nın isteğidir. 12. Sonuçta RAB Tanrı, söylediklerinin hepsini yerine getirmekle önce Musa ya ve Kendi halkına Kendisinin nasıl bir Tanrı `Ben Ben im` diyen Tanrı olduğunu gösteriyor. 6:1-8 RAB Musa'ya, Firavuna ne yapacağımı şimdi göreceksin dedi, Güçlü elimden ötürü İsrail halkını salıverecek, güçlü elimden ötürü onları ülkesinden kovacak. Tanrı ayrıca Musa'ya, Ben RAB'bim dedi, İbrahim'e, İshak'a ve Yakup'a Her Şeye Gücü Yeten Tanrı olarak göründüm, ama onlara kendimi RAB adıyla tanıtmadım. Yabancı olarak yaşadıkları Kenan ülkesini kendilerine vermek üzere onlarla antlaşma yaptım. Mısırlılar'ın köleleştirdiği İsrailliler'in iniltilerini duydum ve antlaşmamı hep andım. Onun için İsrailliler'e de ki, Ben RAB'bim. Sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaracak, onların kölesi olmaktan kurtaracağım. Onları ağır biçimde yargılayacak ve kudretli elimle sizi özgür kılacağım. Sizi kendi halkım yapacak ve Tanrınız olacağım. O zaman sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaran Tanrınız RAB'bin ben olduğumu bileceksiniz. Sizi İbrahim'e, İshak'a ve Yakup'a vereceğime ant içtiğim topraklara götüreceğim. Orayı size mülk olarak vereceğim. Ben RAB'bim. 13. Musa nın eğitiminden önemli bir ders: A. Genellikle RAB için birşey yapmak istediğimizde ne yapmaya karar verdiğimizi O na söylüyoruz. Ve Tanrı nın bizim projelerimize katılması ve bu planlarımızı bereketlemesi için dua ediyoruz. B. Fakat Tanrı ne yapıyor veya ne yapmak istiyor? diye düşünmüyoruz. Tanrı, bize Kendisi nin ne yapabileceğini ve ne yapmak istediğini göstermek istiyor. C. Kendi projelerimizi bırakalım. Tanrı şu anda ne yapıyor ve ne yapmak istiyor? diye öğrenmek için O nu arayıp dua edelim. D. RAB Kendi uygun gördüğü zamanda bunu bize gösterir ve zaten o anda, Tanrı nın ne yapmakta olduğunu gördüğümüzde O nun işine katılmalıyız. * Bu şekilde biz başarılı olabiliriz ve tüm yücelik O na gidecek. 4

99 23. DERS Mısır dan Çıkış: Felaketler Fısıh Kurbanı Çıkış ( bölümler) 1. RAB, Musa, Harun ve Fivarun aracılığıyla Kendisini Mısır a açıklıyor. 7:1-7 RAB, Bak, seni firavuna karşı Tanrı gibi yaptım dedi, Ağabeyin Harun senin peygamberin olacak. Sana buyurduğum her şeyi ağabeyine anlat. O da firavuna İsrailliler'i ülkesinden salıvermesini söylesin. Ben firavunu inatçı yapacağım ki, belirtilerimi ve şaşılası işlerimi Mısır'da arttırabileyim. Ama firavun sizi dinlemeyecek. O zaman elimi Mısır'ın üzerine koyacağım ve onları ağır biçimde cezalandırarak halkım İsrail'i ordular halinde Mısır'dan çıkaracağım.mısır'a karşı elimi kaldırdığım ve İsrailliler'i aralarından çıkardığım zaman Mısırlılar benim RAB olduğumu anlayacak. Musa'yla Harun RAB'bin buyurduğu gibi yaptılar. Firavunla konuştuklarında Musa seksen, Harun seksen üç yaşındaydı. 8:10 Firavun, Yarın dedi. Musa, Peki, dediğin gibi olsun diye karşılık verdi, Böylece bileceksin ki, Tanrımız RAB gibisi yoktur. 9:13-16 RAB Musa'ya şöyle dedi: Sabah erkenden kalkıp firavunun huzuruna çık, de ki, İbraniler'in Tanrısı RAB şöyle diyor: Halkımı salıver, bana tapsınlar. Yoksa bu kez senin, görevlilerinin, halkının üzerine bütün belalarımı yağdıracağım. Öyle ki, bu dünyada benim gibisi olmadığını öğrenesin. Çünkü elimi kaldırıp seni ve halkını salgın hastalıkla vurmuş olsaydım, yeryüzünden silinmiş olurdun.gücümü sana göstermek, adımı bütün dünyaya tanıtmak için seni ayakta tuttum. * RAB Tanrı, istediği zaman Firavun u ve tüm Mısırlılar ı yok edebilirdi ama onlara merhamet gösteriyor ve Kendi amacı için kullanmak istiyor. 9:29 Musa, Kentten çıkınca, ellerimi RAB'be uzatacağım dedi, Gök gürlemeleri duracak, artık dolu yağmayacak. Böylece dünyanın RAB'be ait olduğunu bileceksin. 10:1-2 RAB Musa'ya, Firavunun yanına git dedi, Belirtilerimi aralarında göstermek için firavunla görevlilerini inatçı yaptım. Mısır'la nasıl alay ettiğimi, aralarında gösterdiğim belirtileri sen de çocuklarına, torunlarına anlat ki, benim RAB olduğumu bilesiniz. * RAB Tanrı, tüm kralları, kişileri, olayları, doğa güçlerini kullanarak Kendisini dünyaya tanıtıyor. 2. Tanrı, gücü ve mucizeleri ile Kendisini tanıtıyor. 7:8-13 RAB Musa'yla Harun'a şöyle dedi: Firavun size, Bir mucize yapın dediğinde, söyle Harun'a, değneğini alıp firavunun önüne atsın. Değnek yılan olacak. Böylece Musa'yla Harun firavunun yanına gittiler ve RAB'bin buyurduğu gibi yaptılar. Harun değneğini firavunla görevlilerinin önüne attı. Değnek yılan oluverdi. Bunun üzerine firavun kendi bilgelerini, büyücülerini çağırdı. Mısırlı büyücüler de büyüleriyle aynı şeyi yaptılar. Her biri değneğini attı, değnekler yılan oldu. Ancak Harun'un değneği onların değneklerini yuttu. Yine de, RAB'bin söylediği gibi firavun inat etti ve Musa'yla Harun'u dinlemedi. 7:21-22 Irmaktaki balıklar öldü, ırmak kokmaya başladı. Mısırlılar ırmağın suyunu içemez oldular. Mısır'ın her yerinde kan vardı. Mısırlı büyücüler de kendi büyüleriyle aynı şeyi yaptılar. RAB'bin söylediği gibi Firavun inat etti ve Musa'yla Harun'u dinlemedi. 8:7 Ancak büyücüler de kendi büyüleriyle aynı şeyi yaptılar ve ülkeye kurbağaları saldılar. 9:11-12 Büyücüler çıbandan ötürü Musa'nın karşısında duramaz oldular. Çünkü bütün Mısırlılar'da olduğu gibi onlarda da çıbanlar çıkmıştı. RAB Firavun'u inatçı yaptı, RAB'bin Musa'ya söylediği gibi, Firavun Musa'yla Harun'u dinlemedi. A. Şeytan ın çok gücü var ve bu gücü dünyadaki insanlar imansızlıkta kalsın diye kullanıyor. * Şeytan mucize yapar ama Tanrı Şeytan dan her zaman daha güçlüdür. * RAB Kendi amacı ve yüceliği için Şeytanı ve onun hizmetçilerini kullanıyor. B. Mucizeler olunca insanlar her zaman Tanrı ya tapınıp inanmıyor. İsa aynı şeyi gördü. 3. RAB Mısır da felaketleri göndermekle Kendisini tanıtıyor. A. RAB Tanrı Kendisini hem Mısırlılar a hem de Kendi halkına göstermek istedi. B. Mısırlılar çok acı çekti ama RAB Kendi halkını korudu, İsrail halkının her şeyi izlemesini istedi! 1.) Tanrı nın gazabının nasıl bir şey olduğunu anlamaları gerekiyor. (Sodom ve Gomora olayı gibi) 2.) İsrail halkı Tanrı nın bereketini aldığında veya gazabını almadığında bir şeyi unutmamalı: Tanrı nın bereketi ve merhameti bu halkın veya bir kişinin daha iyi olduğu için değildir. Bunun sebebi RAB bin egemen lütfudur ve her bereket bu lütfuna dayanıyor. C. Rab felaketleri gönderdiğinde Kendi halkını Mısırlılar dan ayırdı. 8:22-23 Ama o gün halkımın yaşadığı Goşen bölgesinde farklı davranacağım. Orada atsineği olmayacak. Böylece bileceksin ki, bu ülkede RAB benim. Kendi halkımla senin halkın arasına fark koyacağım. 9:3-4 RAB'bin eli kırlardaki hayvanlarınızı -atları, eşekleri, develeri, sığırları, davarları- büyük kırıma uğratarak sizi cezalandıracak. RAB İsrailliler'le Mısırlılar'ın hayvanlarına farklı davranacak. İsrailliler'in hayvanlarından hiçbiri ölmeyecek. 1

100 9:25-26 Dolu Mısır'da insandan hayvana dek kırdaki her şeyi, bütün bitkileri mahvetti, bütün ağaçları kırdı. Yalnız İsrailliler'in yaşadığı Goşen bölgesine dolu düşmedi. 10:22-23 Musa elini göğe doğru uzattı, Mısır üç gün koyu karanlığa gömüldü. Üç gün boyunca kimse kimseyi göremez, yerinden kımıldayamaz oldu. Yalnız İsrailliler'in yaşadığı yerler aydınlıktı. D. Tanrı Mısırlılara tövbe edebilmek için fırsat verdi; bazıları RAB den korkmuş ve O na inanmıştı. 9:18-21 Yarın bu saatlerde Mısır'a tarihinde görülmemiş ağır bir dolu yağdıracağım. Şimdi buyruk ver, hayvanların ve kırda neyin varsa hepsi sığınaklara konsun. Dolu yağınca, eve getirilmeyen, kırda kalan bütün insanlarla hayvanlar ölecek. Firavunun görevlileri arasında RAB'bin uyarısından korkanlar köleleriyle hayvanlarını çabucak evlerine getirdiler. RAB'bin uyarısını önemsemeyenler ise köleleriyle hayvanlarını tarlada bıraktı. E. Son felakette Rab çok korkunç bir şekilde Kendi halkını ayırıyor. 11:5-7 Tahtında oturan firavunun ilk çocuğundan, değirmendeki kadın kölenin ilk çocuğuna kadar, hayvanlar dahil Mısır'daki bütün ilk doğanlar ölecek. Bütün Mısır'da benzeri ne görülmüş, ne de görülecek büyük bir feryat kopacak. İsrailliler'e ya da hayvanlarına bir köpek bile havlamayacak. O zaman RAB'bin İsrailliler'le Mısırlılar'a nasıl farklı davrandığını anlayacaksınız. F. Firavun Tanrı nın Sözü ne karşı inat etti ve yüreğini kapattı. Tanrı, sadece inatçı yüreğini duygusuzlaştırdı, katılaştırdı ve nasırlaştırdı. (Rom. 9:10-23) 1.) Firavun un inatçılığı ilk 6 felakette kendisinden kaynaklanıyor. (7:22; 8:15; 8:32; 9:7) 2.) Son üç felakette RAB Firavun un yüreğini nasırlaştırdı. (10:1,20,27) 4. Bu 10 felaket Mısırlı ilahlara bir karşılıktı. Kan Kurbağa Sivrisinek Atsineği Hayvanların Ölümü Çıban Dolu Çekirge Karanlık İlk Doğan Çocukların Ölümü A. Mısır da Nil Irmağı hayat kaynağıdır ve ona tapınıyorlardı. (İlk felaket suyun kana dönüştürülmesi) B. Mısırlılar, güneşe ilah olarak tapınıyorlardı. Son felaketlerden birisi karanlıktı. C. Genellikle Tanrı bir halkı yargıladığında ohalkın kendi ilahlarını kullanarak yargılar ve Tanrı bu ilahların kendilerine tapınan kişileri yargılamasını sağlar. 12:12 "O gece Mısır'dan geçeceğim. Hem insanların hem de hayvanların bütün ilk doğanlarını öldüreceğim. Mısır'ın bütün ilahlarını yargılayacağım. Ben RAB'bim. D. Tanrı, putlarının değersizliğini ve zayıflığını ve Kendi üstünlüğünü gösteriyor. 8:10 Firavun, Yarın dedi. Musa, Peki, dediğin gibi olsun diye karşılık verdi, Böylece bileceksin ki, Tanrımız RAB gibisi yoktur. 5. İsrail in tarihinde Mısır dan çıkış en önemli olaydır. Ve Fısıh olayının kurulması Mısır dan Çıkış kitabındaki en önemli olaydır. A. Bu Mısır dan çıkış olayı Tanrı nın Eski Antlaşma daki en büyük kurtuluş eylemidir. B. Bu olay Tanrı yı açıklayan en açık gösteri oldu. C. İsrail Ulusu nun doğum günü, kuruluş günü ve yılbaşısı oldu. 12:2 RAB Mısır'da Musa'yla Harun'a, "Bu ay sizin için ilk ay, yılın ilk ayı olacak" dedi. 6. Fısıh akşamında son felaket geldi ve diğer felaketlerden çok farklıydı. M.Çıkış 12:21-30 Musa İsrail'in bütün ileri gelenlerini çağırtarak onlara şöyle dedi: "Hemen gidin, aileleriniz için kendinize davarlar seçip Fısıh kurbanı olarak boğazlayın. Bir demet mercanköşkotu alın, leğendeki kana batırıp kanı kapılarınızın yan ve üst sövelerine sürün. Sabaha kadar kimse evinden çıkmasın. RAB Mısırlılar'ı öldürmek için gelecek, kapılarınızın yan ve üst sövelerindeki kanı görünce üzerinden geçecek, ölüm saçanın evlerinize girip sizi öldürmesine izin vermeyecek. "Sen ve çocukların kalıcı bir kural olarak bu olayı kutlayacaksınız. RAB'bin size söz verdiği topraklara girdiğiniz zaman bu töreye uyacaksınız. Çocuklarınız size, 'Bu törenin anlamı nedir?' diye sorduklarında, 'Bu RAB'bin Fısıh kurbanıdır' diyeceksiniz, 'Çünkü RAB Mısırlılar'ı öldürürken evlerimizin üzerinden geçerek bizi bağışladı.'" İsrailliler eğilip tapındılar. Sonra gidip RAB'bin Musa'yla Harun'a verdiği buyruğu eksiksiz uyguladılar. Gece yarısı RAB tahtında oturan Firavun'un ilk çocuğundan zindandaki tutsağın ilk çocuğuna kadar Mısır'daki bütün insanların ve hayvanların ilk doğanlarını öldürdü. O gece Firavun'la görevlileri ve bütün Mısırlılar uyandı. Büyük feryat koptu. Çünkü ölüsü olmayan ev yoktu. A. Bu diğerlerden farklı çünkü RAB sadece bir felaket göndermiyor, aynı zamanda kurtuluş getiriyor. B. Bu felakette ilk doğanların hepsi öldürüldü ve her Mısırlı ailede ölen vardı. C. İsrail halkı kimden ve nelerden kurtuluyor? 1.) Mısırlılar dan mı? Hayır, o ertesi gün olacak. 2.) Bu felaket Kimden geliyor? TANRI dan geliyor! 3.) Bu bizim kurtuluşumuza benziyor. Çünkü bizim günahımız yüzünden Tanrı nın gazabından kurtarılmamız gerekiyor ve Tanrı nın Kendisi kurtuluş yolunu sağlıyor! 2

101 Rom. 5:8-9 Tanrı bize olan sevgisini şununla kanıtlıyor: biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. Böylece şimdi O'nun kanıyla aklandığımıza göre, O'nun aracılığıyla Tanrı'nın gazabından kurtulacağımız çok daha kesindir. D. Hatırlayalım: Tanrı değişmiyor. İnsanlar kendi kendilerini Tanrı dan kurtaramazlar. Aden Bahçesinde Adem ve Havva nın hazırladığı kıyafetleri reddettiğini hatırlıyor musunuz? Tanrı Kayin in kendi düşüncesine göre hazırlamış olduğu sunuyu kabul etmedi. Tanrı Nuh a kendisinin özel talimatlarına göre bir geminin hazırlanması istedi. Tıpkı onun gibi İsrail Oğulları da şimdi Tanrı nın talimatlarına uymak zorundaydılar. Kıyaslayalım: Tanrı bugünde aynı kişiliğe sahiptir. O binlerce yıla rağmen yine de değişmedi. İnsani fikirlere ve hayallere dayanarak Tanrı ya yaklaşamayız. Sadece Tanrı nın Kendi yoluyla O na yaklaşabiliriz. O nun, bize söylemiş olduğu Yol ile O na gitmezsek bizi kesinlikle reddedecektir. 7. Fısıh Bayramı nda 4 önemli kavram var: A. Kurban: 1.) RAB, halkını Mısırlılar dan ayırmak istedi ve diğer uluslardan farklı olduğunu gösterdi. 11:7 İsrailliler'e ya da hayvanlarına bir köpek bile havlamayacak.' O zaman RAB'bin İsrailliler'le Mısırlılar'a nasıl farklı davrandığını anlayacaksınız. 2.) İsrailliler in kurtuluşu şarta bağlıydı: Kurban kesmeleri gerekiyordu. Kurban kesilmeseydi İsrailliler in ilk doğanları ölürdü. 3.) Fısıh Bayramı nın ana özelliği bu kurbandır. 4.) Kusursuz kuzu öldürülür ve kan doğru bir şekilde sunulur. Kan kapının yan ve üst eşiğine sürülür. 5.) Fısıh sözcüğü pas geçmek anlamına gelir ve RAB, bu kurban kanı sayesinde İsrail halkının oturduğu evleri pas geçiyor ve onlara ölüm getirmiyor. 6.) Burada ilk doğan yerine kurban konuluyor. Yani, kuzu ilk doğanı temsil ediyor. B. Kalıcı bir kural 1.) Her yıl halkın durumu ne olursa olsun bu geceyi çok ciddi bir şekilde anmalılar. 2.) Yeni Antlaşma da bayramları kutlama zorunluluğu yoktur ama Eski Antlaşma da var. C. Anma 1.) Bu gecenin amacı her yıl Tanrı nın onlara olan sevgisini ve lütfunu anmalarıdır. 2.) Bu ilk kurbanın önemini unutmamalılar. 3.) Daha sonraki yıllarda bu bayramda gerçek bir kurban olmayacak, sadece o gün olanlar anılacak. 4.) Çocuklar niye bunu yapıyoruz diye sorduğunda bu bir eğitim fırsatı olurdu. Tanrı nın iyiliği sayesinde Mısır dan kurtulduk diye öğretilmeliydi. 5.) İlk gece halkın yaptıklarını tekrar yapacaklar. (Giysileri, hareketleri, v.s. ) D. Ziyafet: 1.) Bir antlaşma yapıldıktan sonra her zaman bir ziyafet verilirdi. (Yar. 31:46; Çık.18:12; Mat 26:28) 2.) Ziyafetin amacı beraber olmak; beraber vakit geçirmek. 3.) Ziyafet, beraberlik demektir. Yemek çok önemli değil; beraber bir şey paylaşmak önemlidir. 24:9 Sonra Musa, Harun, Nadav, Avihu ve İsrail ileri gelenlerinden yetmiş kişi dağa çıkarak İsrail'in Tanrısı'nı gördüler. Tanrı'nın ayakları altında laciverttaşını andıran bir döşeme vardı. Gök gibi duruydu. Tanrı İsrail soylularına zarar vermedi. Tanrı'yı gördüler, sonra yiyip içtiler. 8. Unutma: Bu 5 kitabı kimler dinliyor? A. Musa, İsrail halkı Mısır dan çıktıktan sonra vaadedilmiş toprağa girmek üzere iken halkının tarihini ve Tanrı nın onları nasıl kurtardığını anlatıyor ve bu olayı asla unutmamaları gerekiyor! B. Ne yazık ki İsrail in tarihinde Fısıh Bayramı çok az kutlandı. 9. Çıkış ve Fısıh Bayramı İsa Mesih i ve O nun yaptıklarını yansıtıyor. A. İsa nın hizmeti çölde başladı ve net bir şekilde bu çıkış olayı gerçekleşiyor: 1.) Hizmetini başlatan olay O nun vaftiziydi ve bu İsa nın Kızıldeniz i geçmesiydi. 2.) Ondan sonra 40 gün çölde kalıyor ve bu halkın çöldeki 40 yılına benziyor. 3.) Bu 40 gün içinde çölde dolaşan İsrailliler i olduğu gibi Şeytan İsa yı da ayartmaya çalıştı. 4.) Ama İsa, İsrailliler in itaat etmediği noktalarda Kendisi tam itaat etti. B. Ama en net paraleli, İsa çarmıhta bizim fısıh kurbanımız oldu! * M.Çık.12:46 Fısıh eti evde yenmeli, evin dışına çıkarılmamalı. Kemikleri kırmayacaksınız. * Mat. 26:19 Öğrenciler, İsa'nın buyruğunu yerine getirerek Fısıh yemeği için hazırlık yaptılar. 3

102 * Yuh. 1:29 İşte dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu! * 1.Kor. 5:7 Çünkü kurban kuzumuz olan Mesih kurban edilmiştir. C. Rab bin Sofrası nı bu Fısıh Bayramı nın yerine kutluyoruz. 1.) Bu şarap ve ekmek asla özdönüşüm değil (gerçek kan ve et), bir özbileşimdir. 2.) Bu törende Ben köleydim ama Tanrı beni kurtardı diye İsa nın sağladığı kurtuluşu ciddi bir şekilde anıyoruz ve hatırlıyoruz. 3.) Bu Rab bin Sofrası bir ziyafettir ve beraberlik ile ilgilidir. İsa nın ölüm ve dirilişi ile bir paylaşımımız oluyor ve diğer imanlı kardeşlerimiz ile bir beraberlik oluyor. 4.) İsa nın bizim için yaptıklarını anma töreni bizi iki kötülükten koruyor: 1. Kibirlenmek, gururlanmaktan: Hiç unutmayalım ki doğruluğumuz değil Tanrı nın merhameti ve lütfu sayesinde kurtulduk. 2. Nankörlükten / Şükretmemekten: Her zaman Tanrı nın lütfu için O na şükretmeliyiz ve minnettar olmalıyız. 5.) Fısıh Bayramı ve Rab bin Sofrası Tanrı nın lütfunu bize hatırlatıyor. * Rab bin Sofrası nı ciddîye almalıyız ve unutmamalıyız! D. İsa, bizim Çıkışımızı veya Kurtuluşumuzu sağladı ve O bizim Kurtarıcımızdır. * Biz bu dünyada yaşarken çölde dolaşıyoruz ve birgün vaadedilmiş toprağa, yani huzur diyarına gireceğiz ve Tanrı nın tam esenliğini bulacağız. (İbr. 3:7 4:13) 10. Kızıldeniz in açılmasıyla RAB, E.A. da en büyük şekilde Kendi gücünü gösteriyor. A. Tanrı, Kendi kurtuluş yolu hakkında açık bir mesaj vermek istiyor: * Bu kurtuluş sizden değil, Ben den geliyor ve Ben kurtarış sağlamazsam ölürsünüz! B. Aden Bahçesi nde, Tufan da ve Mısır dan Çıkış olaylarında bunu göstermeye çalışıyor. C. Zaten Eski Antlaşma nın açık mesajı: Kurtuluş RAB den gelir! D. Rab Tanrı, aynı zamanda Mısırlılar a ve tüm dünyadaki uluslara bir mesaj vermek istiyor: * RAB, Her Şeye Egemen, evrenin hükümdarı olan Tanrı dır! 14:1-2 RAB Musa'ya, İsrailliler'e söyle, dönsünler dedi, Pi- Hahirot yakınlarında, Migdol ile deniz arasında, Baal-Sefon'un karşısında deniz kıyısında konaklasınlar. Firavun şöyle düşünecek: İsrailliler ülkede şaşkın şaşkın dolaşıyorlardır, çöl onları kuşatmıştır. Firavunu inatçı yapacağım. Onların peşine düşecek. Böylece firavunla ordusunu yenerek yücelik kazanacağım. Mısırlılar bilecek ki, ben RAB'bim. İsrailliler söyleneni yaptılar. * Demek ki RAB Kendisi bu olayı düzenledi! 14:13-31 Musa, Korkmayın! dedi, Yerinizde durup bekleyin, RAB bugün sizi nasıl kurtaracak görün. Bugün gördüğünüz Mısırlılar'ı bir daha hiç görmeyeceksiniz. RAB sizin için savaşacak, siz sakin olun yeter. RAB Musa'ya, Niçin bana feryat ediyorsun? dedi, İsrailliler'e söyle, ilerlesinler. Sen değneğini kaldır, elini denizin üzerine uzat. Sular yarılacak ve İsrailliler kuru toprak üzerinde yürüyerek denizi geçecekler. Ben Mısırlılar'ı inatçı yapacağım ki, artlarına düşsünler. Firavunu, bütün ordusunu, savaş arabalarını, atlılarını yenerek yücelik kazanacağım. Firavun, savaş arabaları ve atlılarından ötürü yücelik kazandığım zaman, Mısırlılar bilecek ki, ben RAB'bim. İsrail ordusunun önünde yürüyen Tanrı'nın meleği yerini değiştirip arkaya geçti. Önlerindeki bulut sütunu da yerini değiştirip arkalarına, Mısır ve İsrail ordularının arasına geldi. Gece boyunca bulut bir yanı karartıyor, öbür yanı aydınlatıyordu. Bu yüzden, bütün gece iki taraf birbirine yaklaşamadı. Musa elini denizin üzerine uzattı. RAB bütün gece güçlü doğu rüzgarıyla suları geri itti, denizi karaya çevirdi. Sular ikiye bölündü, İsrailliler kuru toprak üzerinde yürüyerek denizi geçtiler. Sular sağlarında, sollarında onlara duvar oluşturdu. Mısırlılar artlarından geliyordu. Firavunun bütün atları, savaş arabaları, atlıları denizde onları izliyordu. Sabah nöbetinde RAB ateş ve bulut sütunundan Mısır ordusuna baktı ve onları şaşkına çevirdi. Arabalarının tekerleklerini çıkardı; öyle ki, arabalarını zorlukla sürdüler. Mısırlılar, İsrailliler'den kaçalım! dediler, Çünkü RAB onlar için bizimle savaşıyor. RAB Musa'ya, Elini denizin üzerine uzat dedi, Sular Mısırlılar'ın, savaş arabalarının, atlılarının üzerine dönsün. Musa elini denizin üzerine uzattı. Sabaha karşı deniz olağan haline döndü. Mısırlılar sulardan kaçarken RAB onları denizin ortasında silkip attı. Geri dönen sular savaş arabalarını, atlıları, İsrailliler'in peşinden denize dalan firavunun bütün ordusunu yuttu. Onlardan bir kişi bile sağ kalmadı. Ama İsrailliler denizi kuru toprakta yürüyerek geçmişlerdi. Sular sağlarında, sollarında onlara duvar oluşturmuştu. RAB o gün İsrailliler'i Mısırlılar'ın elinden kurtardı. İsrailliler deniz kıyısında Mısırlılar'ın ölülerini gördüler. RAB'bin Mısırlılar'a gösterdiği büyük gücü gören İsrail halkı RAB'den korkup O'na ve kulu Musa'ya güvendi. E. Kızıldeniz in açılıp kurtuluş sağlandıktan sonra Musa ve İsrail halkı en uygun şeyi yapıyor: RAB Tanrı ya şükreden ve O nun yaptıklarını öven bir kuruluş ezgisi söylüyor. (15. bölüm) 4

103 24. DERS Mısır dan Çıkış: RAB bin Sina Dağında Kendisini Açıklaması ( böl.) 1. İsrail in durumu: A. Halkın Kızıldeniz den Sina Çölü ne yolculuk etmesi 3 ay sürdü ve orada 9 ay kaldı. B. RAB bin verdiği bulut ve ateş, İsraillilere gittikleri her yerde yol gösterdi. * Bu ikisi Tanrı nın huzurunun onlarla beraber olduğunun belirtisiydi. M.Çıkış 33:15 Musa, Eğer varlığın bize eşlik etmeyecekse, bizi buradan çıkarma dedi. C. Antlaşma İsrail Ulusu nun Oluşması nın ikinci evresidir: 1.) Kızıldeniz i geçmesiyle Mısır dan kurtulup çıktılar. 2.) Antlaşma / Yasa almasıyla ulus düzenleniyor. Çölde eğitim alıyor. 3.) Şeria Irmağı nı geçmesiyle vaat edilmiş diyara götürülecek. 2. İsrail halkının çölde dolaşmasında RAB bin sağlayışı ile Kendisini tanıtıyor. ( böl.) A. Tanrı, sağladığı kurtuluş ve yaşam yolu hakkında açık bir mesaj veriyor: * Yaşayabilmek için İsrail halkı tamamen RAB be bağlıdır. * Tanrı onlara yiyecek ve suyu sağlamazsa ölecekler. 15:22-27 Musa İsrailliler'i Kızıldeniz'in ötesine çıkardı. Şur Çölü'ne girdiler. Çölde üç gün yol aldılarsa da su bulamadılar. Mara'ya vardılar. Ama Mara'nın suyunu içemediler, çünkü su acıydı. Bu yüzden oraya Mara adı verildi. Halk, Ne içeceğiz? diye Musa'ya yakınmaya başladı. Musa RAB'be yakardı. RAB ona bir ağaç parçası gösterdi. Musa onu suya atınca sular tatlı oldu. Orada RAB onlar için bir kural ve ilke koydu, hepsini sınadı. Ben, Tanrınız RAB'bin sözünü dikkatle dinler, gözümde doğru olanı yapar, buyruklarıma kulak verir, bütün kurallarıma uyarsanız, Mısırlılar'a verdiğim hastalıkların hiçbirini size vermeyeceğim dedi, Çünkü size şifa veren RAB benim. Sonra Elim'e gittiler. Orada on iki su kaynağı, yetmiş hurma ağacı vardı. Su kıyısında konakladılar. * RAB, Kendi halkını eğitmeye devam ediyor ve O na güvenmesi ve itaat etmesini istiyor. B. İsrail halkı kölelikten kurtarılması ve bu iyiliklerini hak etmediği halde merhamet Tanrısı RAB onlara ve tüm dünyaya Kendi lütfunun zenginliğini göstermek istedi. 16:2-12 Çölde hepsi Musa'yla Harun'a yakınmaya başladı. Keşke RAB bizi Mısır'dayken öldürseydi dediler, Hiç değilse orada et kazanlarının başına oturur, doyasıya yerdik. Ama siz bütün topluluğu açlıktan öldürmek için bizi bu çöle getirdiniz. RAB Musa'ya, Size gökten ekmek yağdıracağım dedi, Halk her gün gidip günlük ekmeğini toplayacak. Böylece onları sınayacağım: Benim yasama göre yaşıyorlar mı, yaşamıyorlar mı, göreceğim. Altıncı gün her gün topladıklarının iki katını toplayıp hazırlayacaklar. Musa'yla Harun İsrailliler'e, Bu akşam sizi Mısır'dan RAB'bin çıkardığını bileceksiniz dediler, Sabah da RAB'bin görkemini göreceksiniz. Çünkü RAB kendisine söylendiğinizi duydu. Biz kimiz ki, bize öyleniyorsunuz? Sonra Musa, Akşam size yemek için et, sabah da dilediğiniz kadar ekmek verilince, RAB'bin görkemini göreceksiniz dedi, Çünkü RAB kendisine söylendiğinizi duydu. Biz kimiz ki? Siz bize değil, RAB'be söyleniyorsunuz. Musa Harun'a, Bütün İsrail topluluğuna söyle, RAB'bin huzuruna gelsinler dedi, Çünkü RAB söylendiklerini duydu. Harun İsrail topluluğuna bunları anlatırken, çöle doğru baktılar. RAB'bin görkemi bulutta görünüyordu. RAB Musa'ya şöyle dedi: İsrailliler'in yakınmalarını duydum. Onlara de ki, Akşamüstü et yiyeceksiniz, sabah da ekmekle karnınızı doyuracaksınız. O zaman bileceksiniz ki, Tanrınız RAB benim. C. RAB, halkını yine eğitmek için açık bir ders veriyor: RAB bin iyiliğini anmak ve dinlenmek için özel bir gün O na ayırmalı ve bu Şabat Günü oldu. 16:21-26 Her sabah herkes yiyeceği kadar topluyordu. Güneş ortalığı ısıtınca, yerde kalanlar eriyordu. Altıncı gün kişi başına iki omer, yani iki kat topladılar. Topluluğun önderleri gelip durumu Musa'ya bildirdiler. Musa, RAB'bin buyruğu şudur dedi, Yarın dinlenme günü, RAB için kutsal Şabat Günü'dür. Pişireceğinizi pişirin, haşlayacağınızı haşlayın. Artakalanı bir kenara koyun, sabaha kalsın. Musa'nın buyurduğu gibi artakalanı sabaha bıraktılar. Ne koktu, ne kurtlandı. Musa, Artakalanı bugün yiyin dedi, Çünkü bugün RAB için Şabat Günü'dür. Bugün dışarda ekmek bulamayacaksınız. Altı gün ekmek toplayacaksınız, ama yedinci gün olan Şabat Günü ekmek bulunmayacak. D. İsrail halkı RAB bin iyiliğini ve sağlayışını her zaman hatırmalı ve O na şükretmeli. 16:31-35 İsrailliler o ekmeğe man ( Bu ne? anlamına gelir.) adını verdiler. Kişniş tohumu gibi beyazımsı, tadı ballı yufka gibiydi. Musa, RAB'bin buyruğu şudur dedi, Mısır'dan sizi çıkardığımda, gelecek kuşakların çölde size yedirdiğim ekmeği görmesi için, bir omer saklansın. anlamına gelir. Musa Harun'a, Bir testi al, içine bir omer man doldur dedi, Gelecek kuşaklar için saklanmak üzere onu RAB'bin huzuruna koy. RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi Harun manı saklanmak üzere Antlaşma Levhaları'nın önüne koydu. İsrailliler yerleştikleri Kenan topraklarına varıncaya dek kırk yıl man yediler. 1

104 3. Sina Dağı nda RAB Tanrı, Kendisini seçtiği halkıyla özel bir şekilde yakından tanıştırıyor ve bu halk ile bir antlaşma yapmak istiyor. (19.böl.) 19:1-21 İsrailliler Mısır'dan çıktıktan tam üç ay sonra Sina Çölü'ne vardılar. Refidim'den yola çıkıp Sina Çölü'ne girdiler. Orada, Sina Dağı'nın karşısında konakladılar. Musa Tanrı'nın huzuruna çıktı. RAB dağdan kendisine seslendi: Yakup soyuna, İsrail halkına şöyle diyeceksin: Mısırlılar'a ne yaptığımı, sizi nasıl kartal kanatları üzerinde taşıyarak yanıma getirdiğimi gördünüz. Şimdi sözümü dikkatle dinler, antlaşmama uyarsanız, bütün uluslar içinde öz halkım olursunuz. Çünkü yeryüzünün tümü benimdir. Siz benim için kâhinler krallığı, kutsal ulus olacaksınız. İsrailliler'e böyle söyleyeceksin. Musa gidip halkın ileri gelenlerini çağırdı ve RAB'bin kendisine buyurduğu her şeyi onlara anlattı. Bütün halk bir ağızdan, RAB'bin söylediği her şeyi yapacağız diye yanıtladılar. Musa halkın yanıtını RAB'be iletti. RAB Musa'ya, Sana koyu bir bulut içinde geleceğim dedi, Öyle ki, seninle konuşurken halk işitsin ve her zaman sana güvensin. Musa halkın söylediklerini RAB'be iletti. RAB Musa'ya, Git, bugün ve yarın halkı arındır dedi, Giysilerini yıkasınlar. Üçüncü güne hazır olsunlar. Çünkü üçüncü gün bütün halkın gözü önünde ben, RAB Sina Dağı'na ineceğim. Dağın çevresine sınır çiz ve halka de ki, Sakın dağa çıkmayın, dağın eteğine de yaklaşmayın! Kim dağa dokunursa, kesinlikle öldürülecektir. Ya taşlanacak, ya da okla vurulacak; ona insan eli değmeyecek. İster hayvan olsun ister insan, yaşamasına izin verilmeyecek. Ancak boru uzun uzun çalınınca dağa çıkabilirler. Sonra Musa dağdan halkın yanına inip onları arındırdı. Herkes giysilerini yıkadı. Musa halka, Üçüncü güne hazır olun dedi, Bu süre içinde cinsel ilişkide bulunmayın. Üçüncü günün sabahı gök gürledi, şimşekler çaktı. Dağın üzerinde koyu bir bulut vardı. Derken, çok güçlü bir boru sesi duyuldu. Ordugahta herkes titremeye başladı.musa halkın Tanrı'yla görüşmek üzere ordugahtan çıkmasına öncülük etti. Dağın eteğinde durdular. Sina Dağı'nın her yanından duman tütüyordu. Çünkü RAB dağın üstüne ateş içinde inmişti. Dağdan ocak dumanı gibi duman çıkıyor, bütün dağ şiddetle sarsılıyordu. Boru sesi gitgide yükselince, Musa konuştu ve Tanrı gök gürlemeleriyle onu yanıtladı. RAB Sina Dağı'nın üzerine indi, Musa'yı dağın tepesine çağırdı. Musa tepeye çıktı. RAB, Aşağı inip halkı uyar dedi, Sakın beni görmek için sınırı geçmesinler, yoksa birçoğu ölür. A. RAB, bu kişileri Kendine ait bir ulus yapabilmek için bir antlaşma yapmak istedi. * Sina dağında verilecek Yasa, Tanrı nın isteğinin yazılı açıklamasıdır. * Bu Yasa halkın toplumsal ve bireysel hayatları için verildi. B. Aslında bu yıl Musa dağa çıkıp sadece Yasa nın temellerini alacak; detayları sonra verilecekti çünkü şimdilik İsrail Tanrı nın Yasa sını kabul edip O nun özel halkı olmayı kabul ediyor ve sonuçta halk Tanrı nın Antlaşması na uymayı kabul ediyor. C. İsrail halkı, RAB bin yapmak istediği antlaşmaya şu karşılığı verdi: 19:8 Bütün halk bir ağızdan, RAB'bin söylediği her şeyi yapacağız diye yanıtladılar. * Fakat RAB İsrail halkının kendi yüreklerinde ne olduğunu bilmediklerini biliyordu ve böyle bir antlaşma ne kadar ciddi bir şey olduğunu göstermek istedi. D. Yasa verilmeden önce bu dağda, RAB Kendi kutsallığı ve halkın günahkârlığı göstermek istiyor. * Bu çok önemli çünkü öncelikle Tanrı nın karakterini ve onların karakterlerini bilmeleri gerekiyor. * RAB kutsal bir Tanrı olduğunu, günahlardan nefret eden bir Tanrı ve Kendi Sözünü küçümseyenleri kabul etmeyen bir Tanrı olduğunu anlamasını istedi. E. RAB Tanrı bulut, ateş ve duman içinde dağa indi. * Kendi görkeminin orada olması dağın kutsal bir yer olmasının nedeni oldu. * Halk çok büyük bir dehşete kapıldı! F. Halkın, kendilerini Tanrı yla karşı karşıya gelmeye hazırlaması gerekiyordu ve sadece Musa ve Harun un dağa yaklaşmasına izin verildi. G. Tanrı, bu korkunç olayında Kendi halkına çok önemli bir şey öğretmek istedi: 20:18-20 Halk gök gürlemelerini, boru sesini duyup şimşekleri ve dağın başındaki dumanı görünce korkudan titremeye başladı. Uzakta durarak Musa'ya, Bizimle sen konuş, dinleyelim dediler, Ama Tanrı konuşmasın, yoksa ölürüz. Musa, Korkmayın! diye karşılık verdi, Tanrı sizi denemek için geldi; Tanrı korkusu üzerinizde olsun, günah işlemeyesiniz diye. H. Tanrı tüm E.A. da Kendisini tanıtıyor ve İsrail halkı O nun halkı olacaksa RAB bin karakterini tanıması gerekiyor. * Eski Antlaşma Tanrısı ve Yeni Antlaşması Tanrısı aynıdır. * Tanrı yı doğru şekilde tapınmak istiyorsak ve ilişki sürdürmek istiyorsak, O nu doğru şekilde tanımalıyız. Demek ki tüm Kutsal Kitap ın açıkladığı Tanrı nın tam karakterini anlamalıyız. * RAB Tanrı, Kendisini dünyaya tanıtmak istiyor ve bu tanıtım sadece Yeni Antlaşma değildir. Tanrı, Aden Bahçesi nden itibaren Kendisini ve kurtuluşu dünyaya açıklıyor. 2

105 25. DERS Mısır dan Çıkış: Yasa ( böl.) 1. Tanrı, İsrail halkıyla bir Antlaşma yapıyor. A. Tanrı bu Antlaşma aracılığıyla İsrail Ulusu nu farklı ve özel bir halk yapacak. B. Basitçe Tanrı şöyle diyor: Sözlerimi dinlerseniz sizin Tanrı nız olacağım, yani size bakacağım, bereketleyeceğim, koruyacağım ve sizi bütün uluslar için bir ışık, bir bereket yapacağım. 19:5-6 Şimdi sözümü dikkatle dinler, antlaşmama uyarsanız, bütün uluslar içinde öz halkım olursunuz. Çünkü yeryüzünün tümü benimdir. Siz benim için bir kâhinler krallığı, kutsal bir ulus olacaksınız.. C. İsrail halkı, gerçekten Tanrı nın yasalarını yerine getirebileceklerine inanıyordu. Fakat Tanrı nın istediği itaat tam olmalı ve RAB hiç bir eksiği kabul edemiyor. İsrail in Tanrı nın yasalarının her birini tam olarak yerine getirmesi gerekiyor. * Zaten E.A. da Tanrı bunu göstermeye çalışıyor. İnsan, kendi gücüyle Tanrı yı hoşnut edemez. D. Tanrı nın bu halkın aracılığıyla bütün dünya için bir planı vardı. 1.) Fakat tüm dünyanın vaat edilmiş olan bereketlenmesi bu halkın itaatine bağlı olamazdı. * Bu bereket Tanrı nın edebi lütfu ve merhametinden kaynaklanıyor. * RAB Tanrı, İbrahim ile yaptığı antlaşmasına sadık kalacak. Yaratılış 12:1 Yeryüzündeki bütün halklar Senin aracılığınla kutsanacak. 2.) Fakat İsrail in ülkeye girip bereketlenmesi ve ülkede kalması onların itaatine bağlıdır. 2. Bu Antlaşma Yasa yı içeriyor. ( böl.) A. Önemli: Bu Yasa Tanrı, İbrahim ve torunlarını seçtikten ve İsrail halkını kurtardıktan sonra verildi. 1.) M.Çıkış bölümleri, antlaşma belgesi şeklinde yazıldı. 2.) M.Çıkış 20:2 deki öndeyişte bu Yasa nın yazarı daha önce Kendi lütfu sayesinde bu halkı kurtaran Tanrı olarak tanıtılıyor. 20:1-2 Tanrı şöyle konuştu: "Seni Mısır'dan, köle olduğun ülkeden çıkaran Tanrın Yahve benim. (Not: Bu ayetler on emirden hemen önce geliyor) 3.) Bundan dolayı bu Yasa, RAB Tanrı nın halkıyla olan ilişkisinin başlangıcı değildir; sadece ilişkiyi sürdürmesinin ve korumasının rehberidir ve bu halkın bereketlenmesini devam ettirme aracıdır. 4.) Yasa bu lütufkâr ilişkisinin bir parçasıdır. Bu Yasa RAB bin lütfuna bağlıdır. a.) Yasa geçmişe yani Mısır dan çıkış olayına dayanıyor ve b.) Bu merhametli eylem ise Tanrı nın İbrahim e verdiği vaadine dayanıyordu. c.) Aynı zamanda ileriye bakarak Kenan diyarının fethedilmesini ve vaat edilmiş toprağa yerleşmesini de Tanrı nın lütfu çerçevesinde anlamalıyız. B. Yasa, iki gruba bölünebilir: 1.Grup: On Emir: Bütün Yasa nın temeli ve özeti (20.böl.) * 1-4. Buyruklar Tanrı ile halk arasındaki ilişki ile ilgilidir. * Buyruklar halkın kendi aralarındaki ilişkiler ile ilgilidir. 2. Grup: Diğer yasalar antlaşma kitabı On Emir in detaylı açıklamalarını ve hayatta ki uygulamalarını içeriyor. (M.Çık. 24:7) 3. Tanrı nın Ahlak Yasası nda 10 Buyruk vardır. (20:1-17) 1 Tanrı şöyle konuştu: 2 Seni Mısır'dan, köle olduğun ülkeden çıkaran Tanrın RAB benim. * RAB Tanrı, İsrail halkını kölelikten kurtararak satın aldığı için emir verme hakkı vardır. 3 Benden başka tanrın olmayacak. (1.Emir) * Evlilik benzetmesini burada görüyoruz. İsrail halkı tek bir Tanrı ya sadık ve bağımlı olacak. 4-6 Kendine yukarıda gökyüzünde, aşağıda yeryüzünde ya da yer altındaki sularda yaşayan herhangi bir canlıya benzer put yapmayacaksın. Putların önünde eğilmeyecek, onlara tapmayacaksın. Çünkü ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. Benden nefret edenin babasının işlediği suçun hesabını çocuklarından, üçüncü, dördüncü kuşaklardan sorarım. Ama beni seven, buyruklarıma uyan binlerce kuşağa sevgi gösteririm. (2.Emir) * Kendi düşüncelerimize göre RAB Tanrı yı şekillendirmemeliyiz çünkü her zaman eksik olacak. * Binlerce kuşak, İbranice bir deyim idi. Tabii ki Tanrı dan nefret eden ve günah işleyen kişilerin 1

106 günahlarının kendi sonuçları var ve bu sonraki kuşakları etkiliyor. Ama RAB burada özellikle O nu sevenlere sevgi göstereceğini vurgulamak istiyor. 7 Tanrın RAB'bin adını boş yere ağzına almayacaksın. Çünkü RAB, adını boş yere ağzına alanları cezasız bırakmayacaktır. (3.Emir) * RAB bin ismi kutsaldır ve O nu yüceltecek bir şekilde isminin kullanılması gerekiyor Şabat Günü'nü kutsal sayarak anımsa. Altı gün çalışacak, bütün işlerini yapacaksın. Ama yedinci gün bana, Tanrın RAB'be Şabat Günü olarak adanmıştır. O gün sen, oğlun, kızın, erkek ve kadın kölen, hayvanların, aranızdaki yabancılar dahil, hiçbir iş yapmayacaksınız. Çünkü ben, RAB yeri göğü, denizi ve bütün canlıları altı günde yarattım, yedinci gün dinlendim. Bu yüzden Şabat Günü'nü kutsadım ve kutsal bir gün olarak belirledim. (4.Emir) * Kutsal bir gün, özel, farklı bir gün olmalı. Şabat sözcüğü emekten dinlenmek veya iş kesmek veya mola vermek anlamına geliyor. Ama aynı zamanda bu zamanı RAB be ayırmak anlamıyla geliyor. 12 Annene babana saygı göster. Öyle ki, Tanrın RAB'bin sana vereceği ülkede ömrün uzun olsun.(5.emir) 13 Adam öldürmeyeceksin. (6.Emir) 14 Zina etmeyeceksin. (7.Emir) 15 Çalmayacaksın. (8.Emir) 16 Komşuna karşı yalan yere tanıklık etmeyeceksin. (9.Emir) 17 Komşunun evine, karısına, erkek ve kadın kölesine, öküzüne, eşeğine, hiçbir şeyine göz dikmeyeceksin. (10.Emir) 4. YASA A. Yasa İsrail halkının toplumsal ve kişisel hayatlarını düzenleyerek RAB Tanrı nın yollarında yürümelerine rehber oluyor. B. Yasa RAB bin isteğini belirterek, halkı RAB be karşı günah işlemekten korur. C. Eski Antlaşma daki Yasa nın 3 ana parçası var: 1. Tanrı nın Ahlak Yasası (10 Buyruk) a. Yasa nın temeli ve özetidir. b Buyruklar RAB ile halk arasındaki ilişki ile ilgilidir. c Buyruklar halkın kendi aralarındaki ilişkiler ile ilgilidir. 2. Törensel Yasa * Bu yasalar, RAB be tapınışı korumak için verildi. (Tapınma Çadırı ve kurban sistemi) * On Buyruk un ilk dördü, İsrail halkının kültür hayatına uygulanıyor. 3. Medeni Hukuk * Bu yasalar İsrail in hukuki ve siyasi hayatı ile ilgilidir. * On Buyruk un diğer altısı, İsrail halkının hukuki hayatına uyguluyor. D. On Buyruk a Tanrı nın güzel karakterini yansıtan bir araç olarak ve İsa nın hayatı ve öğretişlerinin hatta tüm Kutsal Kitap ta olan gerçeklerinin ışığında baktığımızda, bu Ahlaksal Yasanın ne kadar yararlı ve daima geçerli bir rehber olduğunu görüyoruz. E. Bu On Buyruk u anlamak ve yorumlamak için iki prensip uygulamalıyız: 1. Prensip: Buyruğun amacı ilk olarak içsel ve ruhsal bir doğruluğu yürekte sağlamaktır. 2. Prensip: Buyrukların ve yasaklamaların, sözlerinden daha kapsamlı anlamları vardır. a.) Örneğin: 6. Buyruk: Adam öldürmeyeceksin. * İsa nın öğretişlerinden biliyoruz ki bu buyruk ilk olarak yürek ile ilgilidir. Matta 5:21-22 Atalarımıza, Adam öldürmeyeceksin. Öldüren yargılanacak' dendiğini duydunuz. Ama ben size diyorum ki, kardeşine öfkelenen herkes yargılanacaktır. Kim kardeşine aşağılayıcı bir söz söylerse, Yüksek Kurul'da* yargılanacaktır. Kim kardeşine ahmak derse, cehennem ateşini hak edecektir. Matta 15:17-20 Ağza giren her şeyin mideye indiğini, oradan da helaya atıldığını bilmiyor musunuz? Ne var ki ağızdan çıkan, yürekten kaynaklanır. İnsanı kirleten de budur. Çünkü kötü düşünceler, cinayet, zina, fuhuş, hırsızlık, yalan yere tanıklık ve iftira hep yürekten kaynaklanır.insanı kirleten bunlardır. Yıkanmamış ellerle yemek yemek insanı kirletmez. 1.Yuhanna 3:15 Kardeşinden nefret eden katildir. b.) Aynı zamanda 2. prensip sadece olumsuz bir yasaklama değildir. Bir şey RAB bi hoşnut etmiyorsa, onun karşıtı RAB bi hoşnut eder. * İnsan Tanrı nın suretinde yaratıldığı için değerlidir ve onu korumalıyız. 2

107 5. Yasa nın değeri A. Bir insan dikkatli şekilde Yasa yı yerine getirirse nasıl birisi olur? 1.) Ferisi gibi mi? Hayır, aslında Tanrı ya benzer bir kişi olur. 2.) İsa tam böyle bir insandı çünkü İsa Yasa yı tam olarak yerine getirdi. 3.) Yasa nın gereklerini tüm içtenliğimizle ve tam olarak yerine getirirsek; İsa ya benzeme ayrıcalığına sahibiz demektir. B. Zaten Yasa Tanrı nın karakterinin açıklanması ve Tanrı yı daha iyi tanımak isteyen Yasa yı incelip anlamak ister. C. Yasa öğreticidir. 1.) Yasa insana Tanrı nın şefkatini öğretiyor. Yasa nın Tekrarı 5:4 "Harman döven öküzün ağzını bağlamayacaksın. Lev. 19:13 İşçinin alacağını sabaha bırakmayacaksın. 2.) Yasa insana Tanrı nın kutsallığını öğretiyor. 3.) Yasa insana Tanrı nın adaletini öğretiyor. Günah cezayı gerektiriyor. 4.) Yasa sayesinde insan Tanrı nın niteliklerini ve erdemlerini anlayabilir. Yasa nın Tekrarı 4:24 Çünkü Tanrınız RAB yakıp yok eden bir ateştir; kıskanç bir Tanrı'dır. D. Yasa koruyucudur. 1.) Yasa insanı tehlikeli günahlardan koruyor. a.) Halkın çoğunluğunu birkaç kişinin günahından koruyor. b.) Bazı günahlar çok bulaşıcıdır: Ahlaksızlık, Cinayet, Zina, Hırsızlık 17:6-7,13 Adam öldüren, iki ya da üç kişinin tanıklığıyla öldürülecek; bir kişinin tanıklığıyla öldürülmeyecek. O kişiyi önce tanıklar, sonra bütün halk taşa tutsun. Aranızdaki kötülüğü içinizden atmalısınız. Bütün halk bunu duyup korkacak, bir daha saygısızlık etmeye kalkışmayacaktır." 2.) Yasa insanı bencillikten koruyor. a.) Yasa sayesinde insanlar başkalarını düşünmek zorunda. 15:1-4 "Her yedi yılın sonunda size borçlu olanları bağışlayacaksınız. Borçları bağışlama işini şöyle yapacaksınız: Her alacaklı, komşusunun borcunu bağışlayacak. Borcun ödenmesi için komşusunu ya da kardeşini zorlamayacak. Çünkü RAB'bin borçları bağışlama yılı duyurulmuştur. Yabancıdan borcunu alabilirsin. Ama İsrailli kardeşinin borcunu bağışlayacaksın. "Aranızda yoksul kimse olmayacak. b.) Yasa ya göre bir kişi tarlasını sadece 1 defa biçebilir ve muhtaç olan insanlar bu tarladan geçerken istediği kadar toplayıp yiyebilirler. c.) Muhtaç bir kimse kalmasın diye meyve ve sebzeler topladıktan sonra el arabasıyla götürülürken dökülenlerin alınmaması gerekiyor. d.) Birisi komşusunun eşeğinin serbest dolaştığını görürse onu alıp evine götürmesi gerekiyor ve komşusu evde değilse bu eşeği beslemesi gerekiyordu. e.) Ev yapıldığında kimse çatıdan düşmesin diye çatıya bir duvar yapılması gerekiyordu. f.) İnsan bir çukur kazarsa kimse içine düşmesin diye onu kapatması gerekiyor. g.) 16:17 Her biriniz Tanrınız RAB'bin sizi kutsadığı oranda armağanlar götürmeli h.) Lev. 14:19 Sağıra lanet etmeyecek, körün önüne engel koymayacaksın. Tanrın'dan korkacaksın. RAB benim. g.) Yasa, insana şefkatli davranmayı ve iyilik yapmayı öğretiyordu. E. Yasa çok ezici değildi. 1.) Yasa nın çoğu kolayca uygulanabilirdi. Sunular yapmak, bayramlar kutlamak, temiz kalmak ve putları yıkmak çok zor şeyler değildi. 2.) Birisi evlendiğinde bir yıl ordudan izinliydi. 3.) Sept gününde halk dinlenmek zorunda. İnsan bu güne yararlı bir mola olarak bakmalı. F. Eğer birisi Yasa nın iyi olmadığına inanıyorsa yerine getirmeyi pek istemez. * Sonuçta kişi Tanrı ya güvenip bu yasanın doğru ve iyi olduğuna inanmalı. 6. Yasa nın 3 ana amacı: A. Bir ayna olmak: Yasa hem Tanrı nın mutlak doğruluğunu hem de insanların günahkârlığını ve eksiklerini gösteren bir aynadır. Tanrı nın lüfuna ne kadar ihtiyacımız olduğunu görüyoruz! Yasa, bizi İsa Mesih e götürdü. 3

108 * Rom. 3:20 Yasa sayesinde günahın bilincine varılır. * Rom. 4:15 Yasa, Tanrı'nın gazabına yol açar. Ama yasanın olmadığı yerde yasaya karşı gelmek de söz konusu değildir. * Rom. 7:7 Öyleyse ne diyelim? Kutsal Yasa günah mı oldu? Kesinlikle hayır! Ama Yasa olmasaydı, günahın ne olduğunu bilemezdim. Yasa, "Göz dikmeyeceksin demeseydi, başkasının malına göz dikmenin ne olduğunu bilemezdim. * Gal. 3:19-24 Öyleyse Yasa'nın amacı neydi? Yasa, suçları ortaya çıkarmak için antlaşmaya eklendi. Vaadi alan ve İbrahim'in soyundan olan Kişi gelene dek yürürlükte kalacaktı. Melekler yoluyla, bir aracı eliyle düzenlendi. Öyleyse Kutsal Yasa, Tanrı'nın vaatlerine aykırı mıdır? Kesinlikle hayır! Çünkü yaşam sağlayabilen bir yasa verilseydi, elbette insanlar yasayla aklanırdı. Oysa İsa Mesih'e olan imana dayanan vaat iman edenlere verilsin diye, Kutsal Yazı bütün dünyayı günahın tutsağı ilan ediyor. Bu iman gelmeden önce, biz Yasa altında hapsedilmiştik, gelecek iman açıklanıncaya dek Yasa'nın tutuklusuyduk. Yani, imanla aklanalım diye Mesih'in gelişine dek Yasa eğitmenimiz oldu. B. Kötülüğü engelleyen medeni hukuk olmalı Yasa, yüreği değiştirmediği halde kanunsuzluğu ve kötülüğü engelleyebilir. Toplulukta düzeni sağlar ve doğru olanları kötü olanlardan korur. * 13:6-7 "Öz kardeşin, oğlun, kızın, sevdiğin karın ya da en yakın dostun seni gizlice ayartmaya çalışır, senin ve atalarının önceden bilmediğiniz, dünyanın bir ucundan öbür ucuna dek uzakta, yakında, çevrenizde yaşayan halkların ilahları için, 'Haydi gidelim, bu ilahlara tapalım' derse, ona uymayacak, onu dinlemeyeceksin. Ona acımayacak, sevecenlik göstermeyecek, onu korumayacaksın. Onu kesinlikle öldüreceksin. Onu önce sen, sonra bütün halk taşa tutsun. Taşlayarak öldürün onu. Çünkü Mısır'dan, köle olduğunuz ülkeden sizi çıkaran Tanrınız RAB'den sizi saptırmaya çalıştı. Böylece bütün İsrail bunu duyup korkacak. Bir daha aranızda buna benzer kötü bir şey yapmayacaklar. * 19:16 "Eğer yalancı bir tanık kötü amaçla birini suçlarsa, aralarında sorun olan iki kişi RAB'bin önünde kâhinlerin ve o dönemde görevli yargıçların önüne çıkarılmalı. Yargıçlar sorunu iyice araştıracaklar. Eğer tanığın kardeşine karşı yalancı tanıklık yaptığı ortaya çıkarsa, kardeşine yapmayı tasarladığını kendisine yapacaksınız. Aranızdaki kötülüğü içinizden atmalısınız. Geri kalanlar olup bitenleri duyup korkacaklar; bir daha aranızda buna benzer kötü bir şey yapmayacaklar. Acımayacaksınız: Cana can, göze göz, dişe diş, ele el, ayağa ayak." * Rom. 13:3-4 İyilik yapanlar değil, kötülük edenler yöneticilerden korkmalıdır. Yönetimden korkmamak ister misin, öyleyse iyi olanı yap, yönetimin övgüsünü kazanırsın. Çünkü yönetim, senin iyiliğin için Tanrı'ya hizmet etmektedir. Ama kötü olanı yaparsan, kork! Yönetim, kılıcı boş yere taşımıyor; kötülük yapanın üzerine Tanrı'nın gazabını salacak olan öç alıcı olarak Tanrı'ya hizmet ediyor. C. Tanrı yı hoşnut etmek isteyenlere bir rehber olmak. Yasa, Tanrı nın çocuklarına Baba larını hoşnut eden iyi şeylerin neler olduğunu gösteriyor. * Efe.2:10 biz Tanrı'nın yapıtıyız, O nun önceden hazırladığı iyi işleri yapmak üzere Mesih İsa'da yaratıldık. Yasa bizi kurtaramadığı halde günah konusunda bize bir rehber olur. Tanrı Sözü, Yasa sayesinde günahın bilincine varılır diyor? Günah ne demek? O nun ne yapmamızı istediğini öğrenmek istiyorsak, O nun yasalarına bakabiliriz. * Tanrınız Yahve'yi bütün yüreğinizle, bütün canınızla, bütün gücünüzle seveceksiniz. Komşunu kendin kadar seveceksin. RAB benim. (Yasa nın Tekrarı 6:5 ve Levililer 19:18) 7. Tanrı nın İsrail halkı için esas amacı neydi? A. Bu halkın diğer uluslara bir ışık olmasını istedi ve onun aracılığıyla RAB kim olduğunu göstermek istedi. Fakat bunun gerçekleşmesi için bu halk Tanrı nın Yasa sına göre yaşamalı. B. İsrail halkı Yasa ya uyarsa; doğrulukta Tanrı yolunda yürüyor ve O nun karakterine benziyor demektir. Diğer uluslar İsrail e baktıklarında RAB bin nasıl olduğunu anlayabilir ve O ndan korkar, O nun ismine saygı duyar ve onların Yaratıcısı olarak O na itaat edecek. * İşte Tanrı nın esas hedefi Kendi halkının O na benzemesidir ve bu yüzden İsrail seçildi! C. Bu antlaşmada aslında Tanrı şöyle diyor: Benim halkım olursanız sizin Tanrınız olacağım. Sizi Benim ismimi yüceltmek için Mısır dan kurtardım ve itaatinizde ve itaatsizliğinizde kim olduğumu dünyaya göstereceğim. Sözümü dinlerseniz bu sizin ve bütün dünyanın yararına olur ama dinlemezseniz sizi cezalandıracağım ve böylece dünyaya nasıl bir Tanrı olduğumu göstereceğim. Sonuçta sizin aracılığınızla kim olduğumu ve benim kurtuluş yolumu dünyaya göstereceğim. 4

109 D. Bu mezmurun yazarı ne istiyor? 67. Mezmur 1 Tanrı bize lütfetsin, bolluk versin, Yüzünün ışığı üzerimize parlasın. Sela 2 Öyle ki, yeryüzünde yolun, Bütün uluslar arasında kurtarıcı gücün bilinsin. 3 Halklar sana şükretsin, ey Tanrı, Bütün halklar sana şükretsin! 4 Uluslar sevinsin, sevinçten çığlık atsın, Çünkü sen halkları adaletle yargılarsın, Yeryüzündeki uluslara yol gösterirsin. Sela Bu yazar tüm insanların RAB Tanrı yı yüceltmesini istiyor. 5 5 Halklar sana şükretsin, ey Tanrı, Bütün halklar sana şükretsin! 6 Toprak ürününü verdi, Tanrı, Tanrımız, bizi bolluğa kavuştursun. 7 Tanrı bize bolluk versin, Dünyanın dört bucağındakiler O'ndan korksun! 8. FAKAT Yasa yı yerine getirebilecek yürekleri yoktu ve Tanrı yeni bir antlaşma yapacak. Yeremya 31:31-34 İsrail halkıyla ve Yahuda halkıyla Yeni bir antlaşma yapacağım günler geliyor diyor RAB, Atalarını Mısır'dan çıkarmak için Ellerinden tuttuğum gün Onlarla yaptığım antlaşmaya benzemeyecek. Onların kocası olmama karşın, Bozdular o antlaşmamı diyor RAB. Ama o günlerden sonra İsrail halkıyla Yapacağım antlaşma şudur diyor RAB, Yasamı içlerine yerleştirecek, Yüreklerine yazacağım. Ben onların Tanrısı olacağım, Onlar da benim halkım olacak. Bundan böyle kimse komşusunu ya da kardeşini, RAB'bi tanıyın diye eğitmeyecek. Çünkü küçük büyük hepsi Tanıyacak beni diyor RAB. Çünkü suçlarını bağışlayacağım, Günahlarını artık anmayacağım. Rom. 8:3 Benliğinden ötürü güçsüz olan Kutsal Yasa'nın yapamadığını Tanrı yaptı. Öz Oğlu'nu günahlı insan benzerliğinde günah sunusu olarak gönderip günahı insan benliğinde yargıladı. Luka 22:19-20 Sonra eline ekmek aldı, şükredip ekmeği böldü ve onlara verdi. Bu sizin uğrunuza feda edilen bedenimdir. Beni anmak için böyle yapın dedi. Aynı şekilde, yemekten sonra kâseyi alıp şöyle dedi: Bu kâse, sizin uğrunuza akıtılan kanımla gerçekleşen yeni antlaşmadır. 9. Pavlus, Rom.6:14 te Kutsal Yasa'nın yönetimi altında değil, Tanrı'nın lütfu altındasınız dediğinde insanlar artık Tanrı nın Ahlak Yasası altında değillerdir demek istemiyor. A. Bir Mesih inanlısı artık On Emir altında olmadığına inanabilir ve sadece Mesih'in Yasası veya sevgi yasası altında olduğunu söyleyebilirsin. Fakat İsa Mesih hangi yasayı veriyor, yani Kendisine olan sevgimizi nasıl göstermemizi istiyor? Markos 12:28-31 O'na, Buyrukların en önemlisi hangisidir? diye sordu. İsa şöyle karşılık verdi: En önemlisi şudur: Dinle, ey İsrail! Tanrımız Rab tek Rab'dir. Tanrın Rab'bi bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün aklınla ve bütün gücünle seveceksin.' İkincisi de şudur: Komşunu kendin gibi seveceksin.' Bunlardan daha büyük buyruk yoktur. NOT: On Buyruk Tanrı mızı ve komşumuzu nasıl sevebileceğimizi bize açıklıyor. B. Tanrı, dünyayı yargıladığında neye göre yargılayacak? Kendi Yasasına göre. C. Tanrı, bizi kurtardığında, bizi hangi ölçülerde yaşayalım diye kurtardı? * Kendisini tüm gücümüz ve aklımızla sevelim ve komşumuzu kendimiz gibi sevelim diye. * Yani, Tanrı O nun Yasası nı yerine getirelim diye bize yeni bir yürek verdi. Artık O nun buyruklarını uygulayabiliriz hem de bunu sevinerek yapabiliriz. Çünkü bizi kutsallaştıran O nun Kutsal Ruhu içimizde yaşıyor. D. Pavlus a göre Tanrı nın Ahlak Yasası özellikle On Buyruk ta açıklanıyor. * Bu gerçeği Yeni Antlaşma da kanıtlıyor: Rom. 7:7; 8:4-6; 12:1-2; 13:9-11; 1.Kor. 7:19; 9:20-21; Efes. 6:2-3; 1.Tim. 1:8-11; 2.Tim. 3:16-17 E. Y.A. kitaplarının yazarları On Emir in her birinden bahsediyor: 1., 2. ve 3. Emir: Rom. 1:21-30; 1.Kor. 6:9; Efes. 5:5; Kol. 3:5; Yakup 2:7,19; Vahiy 21:7 4. Emir: Elç.İş.20:7; 1.Kor. 16:2; Vahiy 1:10 (Yeş.58:13) 5. Emir: Rom. 1:30; Efes. 6:2-3; Kolos.3:20; 1.Tim. 1:9 6. Emir: Rom. 1:29; 13:9; 1.Tim. 1:9-10; Yakup 2:11; 1.Yuh.3:15; Vahiy 21:8 7. Emir: Ro. 2:22; 13:9; 1.Kor. 6:9; Efes. 5:3; 1.Sel.4:3; 1.Tim. 1:10; Yak. 2:11;Vahiy 21:8 8. Emir: Rom. 2:21; 13:9; 1.Kor. 6:10; Efes. 4:28; 1.Tim. 1:10 9. Emir: Rom. 13:9; Efes. 4:25; Kolos. 3:9; 1.Tim. 1:10; Vahiy 21:8 10. Emir: Rom. 1:29; 7:7-8; 13:9; 1.Kor. 6:10; Galat. 5:26; Efes. 5:5; Kolos. 3:5; İbran. 13:5

110 10. Aklanma, lütufla iman yoluyla geliyor ama bereket; kutsallık ve itaat yoluyla geliyor. A. Tanrı nın planı değişmiyor: Tanrı Kendi zamanında ilerde İsrail Ulusu ndan Birisini kullanarak İsa Mesih aracılığıyla dünyaya kurtuluş Yolunu getirecek. * RAB Tanrı, İsrail halkını lütufla kurtardı ama onların bereketlenmesi itaate bağlıdır. * İsrail halkı Tanrı nın özel halkı olmaları ve Tanrı nın bereketini almaları, Tanrı nın isteğini yerine getirmelerine bağlı ve bu isteğinin temeli kutsallık ve kutsallaşmaktır. B. İsrail, Mısırlılar ve diğer uluslar gibi olmamalılar: Kutsal olmalılar. 1.) Kutsal olmak ne demek? * Ayrı, farklı,özel ve pak anlamına gelir. * Tanrı nın istediği gibi olmak ve Tanrı gibi olmak demektir. * Doğru olmak ve Tanrı yolunda yürümek demektir. * Yasaya veya Tanrı nın standartlarına uymak anlamına geliyor. 2.) Eski yaşamlarına ölü olmalılar çünkü artık nasıl yaşamaları gerektiğini Tanrı gösterecek. * Bu yaşamın standartlarının belirlenmesinde Tanrı nın verdiği yasalar onlara rehber oluyor. 11. Kendi yüreğimizi sınamamız gerekiyor. A. Bizim hedefimiz, amacımız, Tanrı nın hedefi ve amacı ile aynı mı? B. Neden biz Tanrı ya iman ediyoruz? Neden başkalarının iman etmelerini istiyoruz? * Sadece onları sevdiğimiz için mi? Sadece onların cehenneme gitmemeleri için mi? C. Neden RAB biz imanlıları seçti? Neden RAB bizi kurtardı? * Biz kutsal olarak Tanrı mıza benzeyelim diye seçildik. * Tanrı nın ismini yüceltmek için kurtarıldık. * Tanrı nın lütfunun zenginliğini sergilemek için seçildik. D. Şu anda insanlar kendilerini yüceltiyorlar ve kendileri için yaşıyorlar ve bu Yaratıcılarına bir hakaret, bir günahtır. * Kuşlar ve balıklar, gezegenler ve yıldızlar yaratılma amacına göre yaşıyor ve davranıyorlar. * Fakat insanlar isyankâr bir şekilde yaratılma amacına göre değil kendi yücelikleri için yaşıyorlar. Bizi zorlayan, Mesih'in sevgisidir. Yargımız şu: Biri herkes için öldü; öyleyse hepsi öldü. Evet, Mesih herkes için öldü. Öyle ki, yaşayanlar artık kendileri için değil, kendileri uğruna ölüp dirilen Mesih için yaşasınlar. 2.Korintliler 5:

111 26. DERS Mısırdan Çıkış kitabı: Tanrı nın Konutu / Buluşma Çadırı ( böl.) 1. Özet: A. Mısırdan Çıkış kitabı 19-24: Antlaşmanın temel şartlarını kabul ediyorlar. B. Mısırdan Çıkış kitabı Levililer kitabının hepsi YASA nın açıklamaları Çölde Sayım kitabının çoğu Yasa nın Tekrarı kitabının hepsi C. Bu antlaşmada iki önemli ayrıcalık var: 1.) Tanrı halkın arasında yaşayacak: a. Bu, halk için en büyük ayrıcalıktır. b. Ama nerede? Tanrı nın Konutu nda (Mısırdan Çıkış 25-40) 2.) Halk Tanrı ya yaklaşıp O na tapınabilir: a. Ama halk nasıl O na yaklaşıp tapınabilir? b. Kutsallıkla (Levililer kitabı) 3.) Diyarı fethetmek için halkın düzenlenmesi gerekiyor (Çölde Sayım kitabı) a. Bu kitapta İsrail imansızlıktan dolayı 40 sene çölde dolaşmak zorunda kaldı. b. Diyara girmeleri ertelendi ve bu kuşağın hepsi öldü ve bu yeni kuşağın düzenlenmesi gerekiyor. (Kitabın son kısmında bulunuyor.) 4.) Çölde 40 yıl dolaştıktan sonra halk yeni kuşaktan oluşuyor ve Musa nın bu yeni İsraillilere Yasa yı tekrar anlatması gerekiyordu (Yasa nın Tekrarı kitabı) a. Yasanın ana ilkelerini içeriyor. b. Bu kitabın mesajlarını kavrayabilirsek Eski Antlaşma nın diğer kitaplarını da daha iyi yorumlayabiliriz. 2. Tanrı insanların arasında nasıl ikâmet edebilir? A. Tanrı nın Konutu aracılığıyla: Mısırdan Çıkış kitabı bölümleri B. Bu Buluşma Çadırı Musa dan Davut devrine kadar Tanrı nın dünyadaki eviydi. C. Aden Bahçesi nden itibaren Tanrı ile İnsan arasında bir boşluk var, ilişki yoktur ve insanlar artık Tanrı nın huzuruna gelemezdi. D. İbrahim in Dönemi ndeki tapınma, aile reisi tarafından sunak yapılırdı. (Yar. 12:8: 13:18) E. Ancak artık şimdi bu aile büyük bir topluluk oldu ve Tanrı ya yaklaşıp tapınmak için başka bir yöntem gerekiyor. 3. Bu Konutun amacı Tanrı nın varlığının aralarında olmasıdır. Aralarında yaşamam için bana kutsal bir yer yapsınlar. 25:8 A. Tanrı her yerde olduğu halde bu çadırda Kendisi nin varlığını belli edecek ve dünyadaki insanlar burada Kendisi ile ilişkiye geçebilecekler; Kendisine yaklaşabilirler. B. Bu basit ama kutsal çadır aracılığıyla Tanrı nın Kendi halkının arasında varlığının olmasının devamlı gözle görülebilir bir göstergesi olacaktı. C. Halka Mısır dan çıkışta yol gösteren bulut sütunu bu Konutun üzerinde durdu ve hep orada kaldı. Halk günah işledikten sonra bu bulut sütunu giderdi. E. Not: Bazen Tanrı nın aramıza gelmesini istiyoruz ama bu istek çok ciddidir. Kutsal olmayan kişi ölür. M.Çıkış 33:20 Ancak, yüzümü görmene izin veremem. Çünkü yüzümü gören yaşayamaz. Yeşeya 2:10 RAB'bin dehşetinden, Yüce görkeminden kaçmak için kayalıklara gidin,yerin altına saklanın F. Kutsal bir Tanrı olduğu için arasında olmak istediği halkın kutsal olmasını istedi. Tanrı bu konuda çok ciddi ve titizdir. M.Çıkış 34:14 Çünkü ben kıskanç bir RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. 4. Bu Konut Eski Antlaşma nın örneklerinden en önemlisidir. A. Eski Antlaşma örneği,yeni Antlaşma daki gerçeğin Eski Antlaşma daki resmi veya somut halidir. B. Bu Konut tamamen bir örnekti ve geçiciydi. Çünkü diyara girdikten sonra daha kalıcı konut yapılacak. C. Bu Konuttaki her parça çok önemlidir ve hepsinin bir anlamı var. * Her parça bizim Tanrı ya yaklaşmamız konusunda önemli bir ders öğretir. 1

112 D. Bugün tam olarak aynı şekilde inşa edilemez çünkü sadece Musa görümde her şeyi gördü ve o her şeyi anlattı. Talimat tam yazılmadı ama her parçanın esas önemini anlamak için yeteri kadar verildi. E. Bu Buluşma Çadırı yapısından ve sisteminden çok ders çıkarabiliriz ama hepsine bakamayız. 1.) Örneğin: Çadır etrafında bir çit var ve bu çitte 60 direk var. Bu 60 direğin üstünde yarım şekel gümüş bağlandı ve toplam olarak 30 şekel gümüş var. Matta 26:14-16 O sırada Onikilerden biri- adı Yahuda İskariyot olanı- başkâhinlere giderek, "O'nu ele verirsem bana ne verirsiniz?" dedi. Otuz gümüş tartıp ona verdiler. Yahuda o andan itibaren İsa'yı ele vermek için fırsat kollamaya başladı. 2.) Bu Konut üzerinde 4 tane çadır vardı (4 katlı). E.A. da günahın sembolü olan keçi tüylerinden yapıldı. Onun üstüne kurban kanını simgeleyen kırmızıya boyanmış deriden bir örtü konulurdu. F. Kutsal Kitap ta bu Buluşma Çadırı ile ilgili toplam 50 bölüm var! * M.Çıkış ta 13 bölüm, Levililer de 18 bölüm, Ç.Sayım da 13 bölüm, Yasa nın Tekr. da 2 bölüm ve İbraniler kitabında 4 bölüm var. 5. Bu Konutun yapısı ve kurulması: A. Buluşma Çadırı için Armağanlar (25:1-9) * Bu ayetlerde bağışlama ile ilgili önemli prensipler bulunuyor. 1. Tanrı ya verilen bağışlar zorla değil gönüllü olmalı. 25:2 İsrailliler'e söyle, bana armağan getirsinler. Gönülden veren herkesin armağanını alın. 2.Kor. 9:7 Herkes yüreğinde niyet ettiği gibi versin; isteksizce ya da zorlanmış gibi değil. Çünkü Tanrı sevinçle vereni sever. 2. RAB bin lütfunu gören insanlar minnettar bir yürek ile RAB be kendilerini karşı borçlu hissederek O na ellerindeki en değerli şeyleri verirdi. 3. Bağış konuta değil, kiliseye değil, Tanrı ya veriliyordu. B. Bu çadır taşınabilir bir tapınma merkeziydi. 1. Portatif, açılır kapanır bir çadırdı fakat ileride yapılacak tapınak sabit ve kalıcı bir bina olacaktı. Not: İsrailliler bu çadırı çölden geçerken ve vaadedilmiş toprağa girdikten sonra epey kullandı. Kenan da Şilo kentinde kurdu ve sonra Davut Yeruşalim e getirecekti. (Yeşu 18:1) 2. Küçüktü (46 m x 23 m.) fakat ilerideki tapınak çok büyük olacaktı. 3. Çadır parça parça kâhinler tarafından taşınırdı. 4. Sadece çit şeklinde bir perde direklere bağlandı. 5. Konutun yönü önemliydi. Putperestliği önlemek için tapınanlar doğan güneşe bakmasınlar diye konut batıya bakacak şekilde kurulurdu. Bu şekilde tapınan kişiler batıya bakacaktı. C. Çadırın tasarısı, İsrail halkı arasında kutsal bir Tanrı nın var olduğunu da gösteriyordu. 1. Konutun yapısının çoğu üstü açık olan bir avludan oluşuyordu. 2. Ortasında kapalı bir çadır vardı. (14m x 5m) a.) Bu bina sadece kâhinler içindi. b.) Bu binanın iki kısmı vardı: Kutsal Yer ve En Kutsal Yer 2

113 3.) O zamandaki kültürlerde bir halk kamp kurduğu alanın ortasında kendi kralın çadırını kurardı. a.) RAB den başka bir kral yoktu ve İsrail in Kralının Kendi çadırı da vardı. b.) Diğer uluslar savaşa çıkarken kendi kralları önden giderdi ve İsrail savaşa gittiğinde Levililer En Kutsal Yer deki Antlaşma Sandığı nı ordunun önünde taşırdı. 4.) İsrail in konaklamasının dış kısmından başlayarak Buluşma Çadırı nın ortasındaki binaya yaklaştıkça alanların kutsallığının derecesi daha yoğunlaşıyor. 5.) Buluşma Çadırı ın kutsal bölgeleri a. Ordugahın dışında diğer uluslar, yani kirli sünnet edilmemiş insanlar duruyor. b. Ordugahın içinde Yasa ve sünnetle temiz ve kutsal kılınmış İsrailliler konaklıyor. Not: Bir İsrailli Yasa ya göre dinsel açıdan kirlendiğinde ordugahın dışına gitmek zorundaydı ve orada bir süre için kalması gerekiyordu. c. Sadece Levililer Tanrı nın Konutu nun etrafında bulunabilirdi. ordugahın dışında DİĞER ULUSLAR KİRLİ ordugahın içinde KUTSAL TEMİZ Levililer Lev. Başkâhin Kâhinler Lev. Levililer İSRAİL OYMAKLARI 6. Tanrı nın Konutu nun içindekiler A. Doğu tarafında tek bir giriş var. 1.) İsa dedi ki: Kapı Ben'im.Bir kimse benim aracılığımla içeri girerse kurtulur. (Yuh. 10:9) 2.) Bu Konutun Avlusuna girildikten sonra ilk görülen şey bir sunak. Çünkü bu sistemin temeli Kurbanlık. B. İçeriye doğru daha kutsal yerlere yaklaştıkça parçalar için kullanılan maddeler daha değerli oluyor. (Örneğin: Tunç Gümüş Altın Saf Altın) C. Yakmalık Sunu Sunağı (Tunç Sunağı) (İbraniler 13:10-16) 1.) Her gün yüzlerce kurban sunuldu. (Orada bir ölüm havası vardı!) 2.) Sıradan İsrailliler buraya kadar yaklaşabilirdi. 3.) Tanrı ya yaklaşmadan önce kurban gerekiyor. D. Yıkanma Kazanı (Tunç Kazan) (1.Yuh. 1:7-9) 1.) Kâhinler burada törensel şekilde yıkandılar. 2.) Yeni Antlaşma da vaftiz günahtan yıkanmayı simgeliyor. E. Kâhinler Kutsal Yer e kadar devam edebildi. 1.) Sağda: Üzerinde Ekmek Sunulan Masa (Yuh. 6:33-35) a. Bu on iki mayasız ekmek her gün değiştirilirdi. b. RAB Tanrı Kendi halkının ihtiyaçlarının sürekli sağlandığını hatırlatıyor. c. İsa Mesih Hayat Ekmeği oldu. (Yuh.6:35) 3

114 2.) Solda: Şamdan (Altın) (2.Kor. 4:6) a. Mum değil kandil kullanıldı 27:20 " kandilin sürekli yanması için saf sızma zeytinyağı getirsinler. b. Samuel Kutsal Yerde bu kandil sönmesin diye orada kalıp uyuyordu. c. İsa Mesih Dünyanın Işığı oldu. (Yuh.8:12) 3.) İleride: Buhur Sunağı (Altın) (Esen. 5:8) a. Oradaki buhur duayı temsil ediyor ve kurbandan sonra dualar sunuluyor. (Vahiy 5:8) Mezmur 141:2 Duam önünde yükselen buhur gibi, El açışım akşam sunusu gibi kabul görsün! b. Bu sunak En Kutsal Yer in perdesinin tam önünde çünkü yanan buhurun, bu En Kutsal Yer in içine girmesi gerekiyordu. F. Perde 1.) Bu perde konutun giriş kapısında kullanılan renklerde yapıldı. 2.) Sadece başkâhin yılda bir kere buradan geçebilirdi. 3.) Bu alanı bölen perde Tanrı nın huzuruna girme yasağını hatırlatıyor. Rom. 3:23 Çünkü herkes günah işledi ve Tanrı'nın yüceliğinden yoksun kaldı. 4.) İsa Mesih in kurbanlığı bu bölümü kaldırdı. Matta 27:50-51 İsa, yüksek sesle bir kez daha bağırdı ve ruhunu teslim etti. O anda tapınaktaki perde* yukarıdan aşağıya yırtılarak ikiye bölündü. Yer sarsıldı, kayalar yarıldı. G. En Kutsal Yer 1.) Sadece başkâhin yılda bir kere Bağışlama Gününde bu kısma girebilir. * Tek bir Başkâhin vardı. Çok özel ve sembolik bir kıyafeti de vardı. 2.) Bu kısımdaki şeyler törensel olarak kirlenmesin diye özel bir şekilde parçalara ayrılıp sökülebilirdi. 3. Antlaşma Sandığı (altın bir kutu) (Rom.3:25) Sandığın içindekiler: 1.) Tanrı nın üzerine eliyle antlaşma koşulları yazdığı iki taş levhası (M.Çıkış 31:18) (Tanrı nın Kendi karakterini yansıtan Ahlak Yasası) 2.) Tanrı nın Kendi halkına sadık sağlayışını simgeleyen bir miktar man. (M.Çıkış 16:32-33) 3.) Tanrı nın seçtiği kâhinin devamlılığının belirtisi olan Harun un filiz veren değneği.(sayım 16) Ç.Sayım 17:4-5 Değnekleri Buluşma Çadırı'nda sizinle buluştuğum Levha Sandığı'nın önüne koy. Seçeceğim kişinin değneği filiz verecek. İsrail halkının sizden sürekli yakınmasına son vereceğim. 4. Bağışlanma Kapağı (Antlaşma Sandığı nın üstünde) a.) Dövme altından iki Keruv (melek) b.) Başkâhin, Bağışlatma Günü nde (yılda bir kere) İsrail in günahlarının bağışlanması için kurbanın kanını bu kapağın üzerine serperdi. c.) Antlaşma Sandığı nın üzeri, Tanrı nın yüce makamının olduğu yerdir. * M.Çıkış 25:22 Seninle orada, Levha Sandığı'nın üstündeki Keruvlar arasında, kapağın üzerinde görüşeceğim ve İsrailliler için sana buyruklar vereceğim. * Lev16:1-2 RAB'bin huzuruna yaklaştıkları için ölen Harun'un iki oğlunun ölümünden sonra RAB Musa'ya şöyle dedi: "Ağabeyin Harun'a de ki: Perdenin arkasındaki En Kutsal Bölüm'e ikide bir girmesin, Antlaşma Sandığı'nın üzerindeki Bağışlanma Kapağı'na yaklaşmasın. Yoksa ölür. Çünkü Ben kapağın üstünde, bulut içinde görünüyorum. 5. Kâhinlik görevi kolay değil ve çok tehlikeli olabilir: a.) Başkâhin Tanrı nın huzuruna hazır olmadan yaklaşıp ölürse içeriye girip almak zorunda kalmasınlar diye başkahinin ayağına bir ip bağladılar. Eğer ölürse bu iple dışarıdan çekilebilir. b.) Görevliler başkâhinin halâ hareket edip etmediğini anlamak için kaftanının kenarına küçük çanlar taktılar 4

115 7. Buluşma Çadırı nın Gerçek Anlamı A. Eski Antlaşma da Tanrı nın ikâmet ettiği yerlerin hepsi semboldü ve geçiciydi. 1. Hepsi İsa Mesih in gelmesine dikkat çekmek amacıyla verildi ve O nun gelişiyle çadırın gerçek anlamı belli oldu, amacı gerçekleştirildi. 2. Tanrı nın Oğlu olan İsa geldiğinde Tanrı nın esas Konutu geldi ve çadırın anlamı kalmadı. Yuh. 1:14 Söz insan olup aramızda yaşadı*. Biz de O'nun yüceliğini, Baba'dan gelen, lütuf ve gerçekle dolu olan biricik Oğul'un yüceliğini gördük. * Aslında aramızda çadır kurdu / ikâmet etti diyor. 3. En sonunda göğü ve yeri temsil eden Buluşma Çadırı ve Tapınak, Vahiy 21. ve 22. bölümlerindeki gökle yeryüzünün birleşmesi olan Yeni Yeruşalim e dikkatimizi çekiyor. B. İbraniler kitabı bu gerçeği çok net bir şekilde bize açıklıyor. İsa Mesih bizim BAŞKAHİNİMİZ ve KURBANIMIZ oldu. İbraniler 9:1-28 İlk antlaşmanın tapınma kuralları ve dünyasal tapınağı vardı. Bir çadır kurulmuştu. Kutsal Yer* denen birinci bölmede kandillik, masa ve adak ekmekleri bulunurdu. İkinci perdenin arkasında En Kutsal Yer denen bir bölme vardı. Altın buhur sunağıyla her yanı altınla kaplanmış Antlaşma Sandığı* buradaydı. Sandığın içinde altından yapılmış man* testisi, Harun'un filizlenmiş değneği ve antlaşma levhaları vardı. Sandığın üstünde Bağışlanma Kapağı'nı gölgeleyen yüce Keruvlar dururdu. Ama şimdi bunların ayrıntılarına giremeyiz. Her şey böyle düzenlendikten sonra kâhinler* her zaman çadırın ilk bölmesine girer, tapınma görevlerini yerine getirirler. Ama iç bölmeye yılda bir kez yalnız başkâhin girebilir. Üstelik kendisi için ve halkın bilmeden işlediği suçlar için sunacağı kurban kanı olmaksızın giremez. Kutsal Ruh bununla çadırın ilk bölmesi durdukça, kutsal yere giden yolun henüz açıkça gösterilmediğini belirtiyor. Bu, şimdiki çağ için bir örnektir; sunulan kurbanlarla sunuların tapınan kişinin vicdanını yetkinleştiremediğini gösteriyor. Bunlar yalnız yiyecek, içecek, çeşitli dinsel yıkanmalarla ilgilidir; yeni düzenin başlangıcına kadar geçerli olan bedensel kurallardır. Ama Mesih, gelecek iyi şeylerin başkâhini olarak ortaya çıktı. İnsan eliyle yapılmamış, yani bu yaratılıştan olmayan daha büyük, daha yetkin çadırdan geçti. Tekelerle danaların kanıyla değil, sonsuz kurtuluşu sağlayarak kendi kanıyla kutsal yere ilk ve son kez girdi. Tekelerle boğaların kanı ve serpilen düve külü murdar olanları kutsal kılıyor, bedensel açıdan temizliyor. Öyleyse sonsuz Ruh aracılığıyla kendini lekesiz olarak Tanrı'ya sunmuş olan Mesih'in kanının, diri Tanrı'ya kulluk edebilmemiz için vicdanımızı ölü işlerden temizleyeceği ne kadar daha kesindir! Bu nedenle, çağrılmış olanların vaat edilen sonsuz mirası almaları için Mesih yeni antlaşmanın aracısı oldu. Kendisi onları ilk antlaşma zamanında işledikleri suçlardan kurtarmak için fidye olarak öldü. Ortada bir vasiyet varsa, vasiyet edenin ölümünün kanıtlanması gerekir. Çünkü vasiyet ancak ölümden sonra geçerli olur. Vasiyet eden yaşadıkça, vasiyetin hiçbir etkinliği yoktur. Bu nedenle ilk antlaşma bile kan akıtılmadan yürürlüğe girmedi. Musa, Kutsal Yasa'nın her buyruğunu bütün halka bildirdikten sonra su, al yapağı, mercanköşkotu ile danaların ve tekelerin kanını alıp hem kitabın hem de bütün halkın üzerine serpti. Tanrı'nın uymanızı 5

116 buyurduğu antlaşmanın kanı budur dedi. Aynı biçimde çadırın ve tapınmada kullanılan bütün eşyaların üzerine kan serpti. Nitekim Kutsal Yasa uyarınca hemen her şey kanla temiz kılınır, kan dökülmeden bağışlama olmaz. Böylelikle aslı göklerde olan örneklerin bu kurbanlarla, ama gökteki asıllarının bunlardan daha iyi kurbanlarla temiz kılınması gerekti. Çünkü Mesih, asıl kutsal yerin örneği olup insan eliyle yapılan kutsal yere değil, ama şimdi bizim için Tanrı'nın önünde görünmek üzere asıl göğe girdi. Başkâhin her yıl kendisinin olmayan kanla En Kutsal Yer'e girer; oysa Mesih kendisini tekrar tekrar sunmak için göğe girmedi. Öyle olsaydı, dünyanın kuruluşundan beri Mesih'in tekrar tekrar acı çekmesi gerekirdi. Oysa Mesih, kendisini bir kez kurban ederek günahı ortadan kaldırmak için çağların sonunda ortaya çıkmıştır. Bir kez ölmek, sonra da yargılanmak nasıl insanların kaderiyse, Mesih de birçoklarının günahlarını yüklenmek için bir kez kurban edildi. İkinci kez, günah yüklenmek için değil, kurtuluş getirmek için kendisini bekleyenlere görünecektir. İbraniler 10:1-25 Kutsal Yasa'da gelecek iyi şeylerin aslı yoktur, sadece gölgesi vardır. Bu nedenle Yasa, her yıl sürekli aynı kurbanları sunarak Tanrı'ya yaklaşanları asla yetkinliğe erdiremez. Erdirebilseydi, kurban sunmaya son verilmez miydi? Çünkü tapınanlar bir kez günahlarından arındıktan sonra artık günahlılık duygusu kalmazdı. Ancak o kurbanlar insanlara yıldan yıla günahlarını anımsatıyor. Çünkü boğalarla tekelerin kanı günahları ortadan kaldıramaz. Bunun için Mesih dünyaya gelirken şöyle diyor: Kurban ve sunu istemedin, Ama bana bir beden hazırladın. Yakmalık sunudan ve günah sunusundan* Hoşnut olmadın. O zaman şöyle dedim: Kutsal Yazı tomarında Benim için yazıldığı gibi, Senin isteğini yapmak üzere, Ey Tanrı, işte geldim.' Mesih ilkin, Kurban, sunu, yakmalık sunu, günah sunusu istemedin ve bunlardan hoşnut olmadın dedi. Oysa bunlar Yasa'nın bir gereği olarak sunulur. Sonra, Senin isteğini yapmak üzere işte geldim dedi. Yani ikinciyi geçerli kılmak için birinciyi ortadan kaldırıyor. Tanrı'nın bu isteği uyarınca, İsa Mesih'in bedeninin ilk ve son kez sunulmasıyla kutsal kılındık. Her kâhin* her gün ayakta durup görevini yapar ve günahları asla ortadan kaldıramayan aynı kurbanları tekrar tekrar sunar. Oysa Mesih günahlar için sonsuza dek geçerli tek bir kurban sunduktan sonra Tanrı'nın sağında oturdu. O zamandan beri düşmanlarının, kendi ayaklarının altına serilmesini bekliyor. Çünkü kutsal kılınanları tek bir sunuyla sonsuza dek yetkinliğe erdirmiştir. Kutsal Ruh da bu konuda bize tanıklık ediyor. Önce diyor ki, Rab, O günlerden sonra Onlarla yapacağım antlaşma şudur: Yasalarımı yüreklerine koyacağım, Zihinlerine yazacağım' diyor. Sonra şunu ekliyor: Onların günahlarını ve suçlarını artık nmayacağım. Bunların bağışlanması durumunda artık günah için sunuya gerek yoktur. Bu nedenle, ey kardeşler, İsa'nın kanı sayesinde perdede, yani kendi bedeninde bize açtığı yeni ve diri yoldan kutsal yere girmeye cesaretimiz vardır. Tanrı'nın evinden sorumlu büyük bir kâhinimiz bulunmaktadır. Öyleyse yüreklerimiz serpmeyle kötü vicdandan arınmış, bedenlerimiz temiz suyla yıkanmış olarak, imanın verdiği tam güvenceyle, yürekten bir içtenlikle Tanrı'ya yaklaşalım. Açıkça benimsediğimiz umuda sımsıkı tutunalım. Çünkü vaat eden Tanrı güvenilirdir. Birbirimizi sevgi ve iyi işler için nasıl gayrete getirebileceğimizi düşünelim. Bazılarının alıştığı gibi, bir araya gelmekten vazgeçmeyelim; o günün yaklaştığını gördükçe birbirimizi daha da çok yüreklendirelim. C. Tanrı nın esas Kurbanı sunuldu ve bir kurban daha gerekmez. 1. Aslında Kurban Bayramımız var ama bir şeyi kurban etmiyoruz. 2. Çünkü bizim kurbanımız Kendisini sundu ve sadece bir kez yetti, ilk ve son defa oldu. 3. Ve bizim kurbanımız Kendisi ölümden dirildi ve bu yüzden Diriliş Bayramımız var! 4. İsa Mesih, perdeyi yırttı ve artık O nun adı aracılığıyla Tanrı yla ilişki olabilir. D. Artık bir konut veya tapınak binası gerekmez. Çünkü artık Tanrı nın Kutsal Konutu her imanlının yüreğidir Korintliler 3:16 Tanrı'nın tapınağı olduğunuzu, Tanrı Ruhu nun sizde yaşadığını bilmez misiniz? Kor. 6:19 Bedeninizin, Tanrı'dan aldığınız ve içinizde olan Kutsal Ruh'un tapınağı olduğunu bilmiyor musunuz? Siz kendinize ait değilsiniz Not: Buradaki tapınak kelimesi kutsal yer demek ve aynı zamanda Tanrı nın Konutu için de kullanılıyor. E. Son olarak, artık kan kurbanı sunmak gerekmez ama Pavlus a göre sunulacak kurbanımız var: Kendimiz, övgülerimiz, hizmetimiz. Rom. 12:1 Kardeşlerim, Tanrı'nın merhameti adına size yalvarırım: Bedenlerinizi diri, kutsal, Tanrı'yı hoşnut eden birer kurban olarak sunun. Ruhsal tapınmanız budur. İbr. 13:15-16 İsa aracılığıyla Tanrı'ya sürekli övgü kurbanları, yani O'nun adını açıkça anan dudakların meyvesini sunalım. İyilik yapmayı, sizde olanı başkalarıyla paylaşmayı unutmayın. Çünkü Tanrı bu tür kurbanlardan hoşnut olur. 6

117 27. DERS Levililer kitabı: Giriş 1. Kitaba genel bir bakış: A. Okumak için zor bir kitap. Çünkü kitabın çoğu yasalar ile ilgilidir. B. Ama içindekiler yararsız değildir; hepsi Tanrı nın Sözü dür. 2.Tim. 3:16-17 Kutsal Yazılar ın tümü Tanrı esinlemesidir ve öğretmek, azarlamak, yola getirmek, doğruluk konusunda eğitmek için yararlıdır. Bunlar sayesinde Tanrı adamı her iyi iş için donatılmış olarak yetkin olur. 2. Kitabın İsrail in hikâyesiyle olan ilişkisi: A. Mısırdan Çıkış kitabının sonunda çıkıştan 1 yıl sonra halk Fısıh bayramı için hazırlık yapıyor. B. İsrail halkı 9 ay Sina da kaldı. 1.) Bu aylar süresince Levililer kitabındaki bilgiler verildi. 2.) Çıkış hikâyesi duruyor; devam etmiyor. (Lev. 25:1-2; 26:46; 27:34) C. Çölde Sayım kitabındaki olaylar, M.Çıkış kitabından bir kaç gün sonra başlıyor. 3. Kitap kime yazıldı?: A. Kâhinler kimdi ve neden seçildi? Ç.Sayım 3:11-13 RAB Musa'ya şöyle dedi: İşte İsrailli kadınların doğurduğu ilk erkek çocukların yerine İsrailliler arasından Levililer'i seçtim. Onlar benim olacaktır. Çünkü bütün ilk doğanlar benimdir. Mısır'da ilk doğanların hepsini yok ettiğim gün, İsrail'de insan olsun hayvan olsun bütün ilk doğanları kendime ayırdım. Onlar benim olacak. Ben RAB'bim. B. Bu kitap özellikle Levi oymağı ile ilgileniyor çünkü bu oymaktan kâhinler geliyor. C. Her Levili, kâhin değildi; belirli aileler kâhinlik yapabilirdi. Ama Tanrı kâhinlik işlerini yapmak için tüm oymağı ayırdı. D. Bu kitabın hemen hemen hepsi kâhinlere rehber olarak yazıldı ama aynı zamanda kâhinlerin halka Tanrı nın yasalarını öğretmeleri gerekiyordu. 10:8,11 RAB Harun'a şöyle dedi: RAB'bin Musa aracılığıyla İsrail halkına bildirdiği bütün kuralları onlara öğretmelisiniz. E. Bununla birlikte her İsrailli bu kitaptan Tanrı nın istediği tapınışı öğrenmeliydi. Yasa nın Tekrarı 31:9-12 Musa bu yasayı yazıp RAB'bin Antlaşma Sandığı'nı taşıyan Levili kâhinlere ve bütün İsrail ileri gelenlerine verdi. Sonra onlara şöyle buyurdu: Her yedi yılın sonunda, borçları bağışlama yılında, Çardak Bayramı'nda, bütün İsrailliler Tanrınız RAB'bin önünde bulunmak üzere seçeceği yere geldiğinde, bu yasayı onlara okuyacaksınız. Halkı -erkekleri, kadınları, çocukları ve kentlerinizde yaşayan yabancıları- toplayın. Öyle ki, herkes duyup öğrensin, Tanrınız RAB'den korksun. Bu yasanın bütün sözlerine uymaya dikkat etsin. 4. Kitap neden yazıldı? A. Eski Antlaşma sisteminde temsilcilik ile tapınma kavramı vardı. 1.) Yeni Antlaşma da İsa Mesih bizim temsilcimiz oldu ve artık bir kâhin gerekmiyor. 2.) Katolik Kilisesinin doktrinleri hala bu temsilcilikle tapınma ilkesine dayanıyor çünkü papazın kişilerin temsilcisi ve Tanrı nın aracısı olduğuna inanıyorlar. İşte 16. yüzyılındaki Reformasyon olayının özündeki tartışma konusu buydu: Her imanlı direkt olarak Tanrı ya yaklaşabilir mi? İlişki kurabilir mi? 3.) E.A. sisteminde birisi tapınmak istediği zaman Buluşma Çadırı na ya da Yeruşalem deki tapınağa gidebilirdi. 4.) Kâhinler tapınmanın doğru şekilde yapılmasından sorumluydu. 5.) Kâhinler temiz veya kirli ve kutsal veya bayağı olanları ayırt etme işini yapıyorlardı. 15:31 "İsrail halkını kirliliğinden arındıracaksın. Öyle ki, aralarında bulunan konutumu kirletip kirlilik içinde ölmesinler." 6.) İleride bir İsrail in ordusu olacaktı ve halkı yabancılardan koruyacaktı ve ayrıca İsrail in kâhinleri, İsrail halkını Tanrı nın gazabından koruyacaktı. 7.) Birisi kurban vermek istediğinde kâhine gidip sorar. Kahin ona ne yapması gerektiğini söyleyecek ve kişi sadece bunu uygulayacak. B. Levililer kitabı ile Yasa nın Tekrarı kitabı arasında bir karşılaştırma yapalım. 1.) Levililer kitabı Levililer için kılavuz veya rehber kitaptı. 2.) Sıradan bir İsraillinin, kâhinlik ve kurban sistemleri hakkında sadece genel bilgisi olurdu. 1

118 3.) Fakat Yasa nın Tekrarı İsrail halkı için bir kılavuz kitaptır. 4.) Yasa nın Tekrarı kitabı peygamberler için kılavuzdur. Çünkü peygamberlere Tanrı nın halkının ne yapması gerektiğini hatırlatıyor. 5. Kitabın anahtarları: A. Anahtar kişi: Harun ilk başkâhin idi. B. Anahtar bölümü ve anahtar olayı 16. bölümdeki Bağışlanma Günü Çünkü o gün, Kâhin Harun sizi pak kılmak için günahlarınızı bağışlatacaktır. RAB'bin huzurunda bütün günahlarınızdan arınacaksınız. C. Anahtar ayetleri: 11:45 Tanrınız olmak için sizi Mısır'dan çıkaran RAB benim. Kutsal olun, çünkü ben kutsalım. 17:11 Çünkü canlılara yaşam veren kandır. Ben onu size sunakta kendinizi günahtan bağışlatmanız için verdim. Kan yaşam karşılığı günah bağışlatır. 20:7-8 Kendinizi kutsayın, kutsal olun. Tanrınız RAB benim. Kurallarıma uyacak, onları yerine getireceksiniz. Sizi kutsal kılan RAB benim. D. Anahtar kelimeleri: Beraberlik Bağışlanma Kutsallık 1.) RAB bin halkı nasıl Tanrı ile yaşayabilir? 2.) Antlaşmada iki önemli ayrıcalık var: a. Tanrı Buluşma Çadırı nda halkın arasında yaşayacak (Mısırdan Çıkış 25-40) b. İsrail halkı kâhinlik ve kurban sistemi aracılığıyla Tanrı ya yaklaşabilecek (Levililer kitabı) 3.) Bu kitaptaki yasalar açık bir prensip veriyor: Tüm hayat her zaman Tanrı nın huzurundadır. * Tanrı hayattaki her şeye karışıyor her şey ile ilgileniyor. Hatta çok özel alanlarda bile! 4.) İsrail, Tanrı nın seçilmiş halkı olduğu için özel ve kutsal bir şekilde yaşaması gerekiyordu. 6. Kitabın yapısı: Levililer kitabının 2 kısmı var: Kutsallığın iki yüzü / iki bakış açısı var. 1. Kısmı: (1-17 böl.) Tanrı ya giden yol KURBAN aracılığıyladır. * Her kişinin hayatındaki günahlar kurban ile arınıyordu / temizleniyordu. * Tanrı ile olan beraberliğin temeli kurbandır. * Bu bölümlerde sunular anlatılıyor. * Kurban kişiyi kutsal kılıyor. 2. Kısmı:(18-27 böl.) Tanrı ile yürüyüş KUTSALLIK aracılığıyladır. * Tanrı ile olan beraberliğin zorunluluğu kutsallık. * Aynı zamanda yaşam tarzı farklı olmalı. Ama sadece diğer uluslardan farklı olarak değil. Tanrı nın isteğine göre bir farklılık olmalı. * Her gün yaşamımın Tanrı yı memnun etmesi gerekiyor. 18:1-5 RAB Musa'ya şöyle dedi: "İsrail halkına de ki: Tanrınız RAB benim. Mısır'da bir süre yaşadınız; onların törelerine göre yaşamayacaksınız. Sizleri Kenan ülkesine götürüyorum. Onlar gibi de yaşamayacaksınız. Onların kurallarına uymayacaksınız. Benim kurallarımı yerine getirecek, ilkelerime göre yaşayacaksınız. Tanrınız RAB benim. Kurallarıma, ilkelerime sarılın. Çünkü onları yerine getiren onlar sayesinde yaşayacaktır. RAB benim. 7.Burada önemli bir prensip var : * Büyük ayrıcalıklar, büyük sorumluluklar gerektirir. * Tanrı; onların Tanrı sı olacak ama onlar O nun ayrılmış, özel halkı olmalı. 2

119 28. DERS Levililer kitabı: Kurban Kavramı 1. Eski Antlaşma nın önemli temel kavramlarından birisi Kurban kavramıdır. A. Levililer deki kurban, tüm Kutsal Kitap ı anlamak için çok önemli bir anahtardır. B. Eski Antlaşma daki tapınma sistemi KURBAN kavramına dayanıyor. Levililer 3:8 Elini sununun başına koyup onu Buluşma Çadırı'nın önünde kesmeli. Bunun anlamı nedir? Tüm Kutsal Kitap ta bu hareket bir kişinin bir şeyle veya başka bir kişiyle özdeşleşmesi anlamına geliyor. C. Bağışlatma Günü nde başkâhin elini keçinin başına koyduğu zaman sembolik olarak kâhin İsrail halkıyla özdeşleşiyor. 2. Bağışlanma gereksinimi: A. Adem (İnsan) günah işlediğinde ruhsal açıdan öldü ve Tanrı ya karşı ölü oldu. B. İnsan bunu değiştirmek ve Tanrı yla arasındaki mesafeyi kaldırmak için bir şey yapamaz. Tanrı yla olan ilişkisi kopuk. Kendisi de çaresizdir. C. Tanrı nın yasasına göre suçlu. Yargılanacak ve cezalandırılacak. D. Tanrı hiç bir günahı gözden kaçırmaz; günahların her birinin bedelinin ödenmesi gerekiyor! Önemsiz bir günah yok! 3. Tanrı nın Günahtan bağışlama yolu: Kurban A. İnsan çaresizdi AMA TANRI (Kutsal Kitap ın en önemli kelimeleri) bir yol sağladı. B. Tanrı nın yolu başkasının yerine geçme ve geçirilme kavramına dayanıyor. C. Bu ilkeye dayanarak KAN KURBANI sunuluyor. Bu düzenin en can alıcı noktası suçlunun yerine kefaret eden kurbanın kanının dökülmesi. D. Tanrı tarafından, halkın günahlarının bedelinin ödenmesi olarak kabul ediliyor E. Tanrı nın cezası onlardan başkasına naklediliyor / geçiriliyor. F. Bağışlatma Günü : Levililer 16. bölüm 16:5-10 İsrail topluluğu günah sunusu olarak Harun'a iki teke, yakmalık sunu olarak bir koç verecek. "Harun boğayı kendisi için günah sunusu olarak sunacak: Böylece kendisinin ve ailesinin günahlarını bağışlatacak. Sonra iki tekeyi alıp RAB'bin huzuruna, Buluşma Çadırı'nın giriş bölümüne götürecek. İkisi üzerine kur'a çekecek. Biri RAB için, biri Azazel için. Harun kur'ada RAB'be düşen tekeyi getirip günah sunusu olarak sunacak. Azazel'e düşen tekeyi ise halkın günahlarını bağışlatmak için canlı olarak RAB'be sunacak. Onu çöle salıp Azazel'e gönderecek. 16:15 "Bundan sonra, halk için günah sunusu olarak tekeyi kesecek. Kanını perdenin arkasına götürecek. Boğanın kanıyla yaptığı gibi tekenin kanını da Bağışlanma Kapağı'nın üzerine ve önüne serpecek. 16:20-22 "Harun En Kutsal Bölüm'ü, Buluşma Çadırı'nı, sunağı arındırdıktan sonra, canlı tekeyi sunacak. İki elini tekenin başına koyacak, İsrail halkının bütün suçlarını, başkaldırılarını, günahlarını açıklayarak bunları tekenin başına aktaracak. Sonra bu iş için atanan bir adamla tekeyi çöle gönderecek. Teke İsrail halkının bütün suçlarını yüklenerek ıssız bir ülkeye taşıyacak. Adam tekeyi çöle salacak. 4. Kanın önemi: Levililer 17:11 Çünkü canlılara yaşam veren kandır. Ben onu size sunakta kendinizi günahtan bağışlatmanız için verdim. Kan yaşam karşılığı günah bağışlatır. A. Bu ayet, teolojik açıdan belki kitabın en önemli ayetlerinden biridir! B. Tanrı diyor ki: bir varlığın yaşamı kanındadır. * Kan hayatın devamını sağlayan yaşam sıvısıdır. Bir yaşamın sona erdiğinin en büyük kanıtı kanının dökülmesidir. C. Bu yüzden hayvanın kanını yemek yasaktı. D. Tanrı nın Konutu nda çok açık bir kavram görüyoruz: ÖLÜM * Nereye baksak hep ölüm vardı çünkü günahın bedeli vardır! 5. Kurbanın yetersizliği: A. E.A. da bile kurban sisteminin yetersiz olduğu biliniyordu. Sadece bir sembol, bir resim idi. B. E.A. nın hiç bir yerinde bir kurbanın günahın bedelini ödeyeceği yazmıyor, sadece günahı örtüyor. Mezmur 32:1 Ne mutlu isyanı bağışlanan, Günahı örtülen insana! * Tanrı bu kurban aracılığıyla günahı saymıyor. C. Kurban edilen bu hayvan neden günahın bedelini gerçekten ödeyemiyor? 1.) Neden bu hayvanın kanı bağışlatmıyor? 1

120 İbr. 10:1-4 Kutsal Yasa da gelecek iyi şeylerin aslı yoktur, sadece gölgesi vardır. Bu nedenle Yasa, her yıl sürekli aynı kurbanları sunarak Tanrı'ya yaklaşanları asla yetkinliğe erdiremez. Erdirebilseydi, kurban sunmaya son verilmez miydi? Çünkü tapınanlar bir kez günahlarından arındıktan sonra artık günahlılık duygusu kalmazdı. Ancak o kurbanlar insanlara yıldan yıla günahlarını anımsatıyor. Çünkü boğalarla tekelerin kanı günahları ortadan kaldıramaz. 2.) İnsanlar ve hayvanlar ahlâksal açıdan farklı ve aynı düzeyde değildir. Bir insan bile başka bir insanın günahının bedelini ödeyemez çünkü her ikisi de günahkâr. 6. RAB bin Sağladığı Bağışlatma Kurbanı: İSA: A. İsa nın kurban oluşunun yeterliliği 1.) İsa insan olduğu için bizimle paralel ve aynı düzeydedir. 2.) İsa günahsız olduğu için layık bir kurbandı. 3.) İsa, Tanrı olduğu için sadece bir defa kurban edilmesi gerekliydi ve yeterliydi. * İbr. 9:11-14 Mesih, gelecek iyi şeylerin başkâhini olarak ortaya çıktı. İnsan eliyle yapılmamış, yani bu yaratılıştan olmayan daha büyük, daha yetkin çadırdan geçti. Tekelerle danaların kanıyla değil, sonsuz kurtuluşu sağlayarak kendi kanıyla kutsal yere ilk ve son kez girdi. Tekelerle boğaların kanı ve serpilen düve külü murdar olanları kutsal kılıyor, bedensel açıdan temizliyor. Öyleyse sonsuz Ruh aracılığıyla kendini lekesiz olarak Tanrı'ya sunmuş olan Mesih'in kanının, diri Tanrı'ya kulluk edebilmemiz için vicdanımızı ölü işlerden temizleyeceği ne kadar daha kesindir! * İbr. 9:23-26 Böylelikle aslı göklerde olan örneklerin bu kurbanlarla, ama gökteki asıllarının bunlardan daha iyi kurbanlarla temiz kılınması gerekti. Çünkü Mesih, asıl kutsal yerin örneği olup insan eliyle yapılan kutsal yere değil, ama şimdi bizim için Tanrı'nın önünde görünmek üzere asıl göğe girdi. Başkâhin her yıl kendisinin olmayan kanla En Kutsal Yer'e girer; oysa Mesih kendisini tekrar tekrar sunmak için göğe girmedi. Öyle olsaydı, dünyanın kuruluşundan beri Mesih'in tekrar tekrar acı çekmesi gerekirdi. Oysa Mesih, kendisini bir kez kurban ederek günahı ortadan kaldırmak için çağların sonunda ortaya çıkmıştır. * İbran. 10:11-14 Her kâhin her gün ayakta durup görevini yapar ve günahları asla ortadan kaldıramayan aynı kurbanları tekrar tekrar sunar. Oysa Mesih günahlar için sonsuza dek geçerli tek bir kurban sunduktan sonra Tanrı'nın sağında oturdu. O zamandan beri düşmanlarının, kendi ayaklarının altına serilmesini bekliyor. Çünkü kutsal kılınanları tek bir sunuyla sonsuza dek yetkinliğe erdirmiştir. B. İsa nın KAN KURBANLIĞINA dayanarak imanla bağışlanıyoruz. Rom. 3:21-26 Ama şimdi Yasa'dan bağımsız olarak Tanrı'nın insanı nasıl aklayacağı açıklandı. Yasa ve peygamberler buna tanıklık ediyor. Tanrı insanları İsa Mesih'e olan imanlarıyla aklar. Bunu, iman eden herkes için yapar. Hiç ayrım yoktur. Çünkü herkes günah işledi ve Tanrı'nın yüceliğinden yoksun kaldı. İnsanlar İsa Mesih'te olan kurtuluşla, Tanrı'nın lütfuyla, karşılıksız olarak aklanırlar. Tanrı Mesih'i, kanıyla günahları bağışlatan ve imanla benimsenen kurban olarak sundu. Böylece adaletini gösterdi. Çünkü sabredip daha önce işlenmiş günahları cezasız bıraktı. Bunu, adil kalmak ve İsa'ya iman edeni aklamak için şimdiki zamanda kendi adaletini göstermek amacıyla yaptı. Efes. 1:7-8 Tüm bir bilgelik ve anlayışla üzerimize yağdırdığı lütfunun zenginliği sayesinde Mesih'in kanı aracılığıyla Mesih'te kurtuluşa, suçlarımızın bağışlanmasına sahibiz. C. Başkası benim yerime geçerek günahlarımın bedelini ödedi! İbr. 9:15 [Mesih] Kendisi, onları ilk antlaşma zamanında işledikleri suçlardan kurtarmak için fidye olarak öldü. Mezmur 130:8 İsrail'i bütün suçlarından O fidyeyle kurtaracaktır D. Sadece günahlarımın bedeli ödendiği için; Tanrı tarafından kabul ediliyorum, bağışlandım, aklandım ve sonsuza kadar yaşayacağım! Tanrı bizim dualarımızı, övgülerimizi, hizmetlerimizi, bağışlarımızı, her hangi bir iyi işi sadece ve sadece İsa nın adında ve İsa nın kurban olarak sunulması sayesinde kabul ediyor. E. Bu bedel ölümdür ve İsa, bizi Tanrı nın gazabından kurtarıyor. Rom. 5:8-9 Tanrı ise bizi sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. Böylece şimdi O'nun kanıyla aklandığımıza göre, O'nun aracılığıyla Tanrı'nın gazabından kurtulacağımız çok daha kesindir. F. İsa nın çarmıhta akıtılan kanı aracılığıyla bağışlatmasının esas amacı neydi? Bizi Tanrı yla barıştırmaktır. 2Kor 5:19 Şöyle ki Tanrı, insanların suçlarını saymayarak dünyayı Mesih'te kendisiyle barıştırdı ve barıştırma sözünü bize emanet etti. Kolos 1:19-20 Çünkü Tanrı bütün doluluğunun O'nda bulunmasını uygun gördü. Mesih in çarmıhta akıtılan kanı aracılığıyla esenliği sağlamış olarak yerdeki ve gökteki olan her şeyi O'nun aracılığıyla kendisiyle barıştırmaya razı oldu. 2

121 G. Hayvanın kurban olarak sunulması sadece günahı örttü AMA İsa nın kurban oluşu günahı ortadan kaldırdı. * Yuh. 1:29 Yahya ertesi gün İsa'nın kendisine doğru geldiğini görünce şöyle dedi: "İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu! H. Önemli NOT: Biz İsa Mesih tarafından bereketlendik çünkü sadece İsa 1. bütün Yasa yı tam olarak yerine getirdi, 2. bizim günahımızın cezasını alarak yerimize öldü. I. Aden Bahçesi nde İnsan Tanrı nın yerine geçti ve sonuç olarak günah dünyaya geldi. Çarmıhta Tanrı İnsanın yerine geçti ve sonuç olarak Kurtuluş dünyaya geldi. 7. Kurtuluş tamamen Tanrı nın Egemen Lütfu sayesindedir. A. Kurtuluş ve barıştırma Yasa da değil, Tanrı nın lütfundaydı. B. Tanrı bizi kurtarmak için harekete geçiyor, çünkü Kendisi böyle istiyor. C. Bu eylem yaratıcılığın tüm gerekliliklerini aşar. D. İsrail için geçerli olan bizim için de geçerlidir, O nun lütfu ne bizim kişiliklerimize ne de yaptıklarımıza karşılıktır. E. Tanrı halkını sever ve kurtarmayı amaçlıyor; bu tamamen Kendi istediği içindir, hiç bir zorunluluğu yoktur. Tüm övgüler Tanrı ya aittir! 8. İman ve anlayış: A. Tanrı bu kurban kavramını ve sistemini kurdu. Biz kavramları anlamalıyız çünkü bunlar kurtuluş yolunun temelidir. B. Tanrı kurtuluş yolunu sağladı ve insan bu Yol a inanarak kurtuluyor. Tanrı nın Sözü ne ve Yoluna güvenip inanmak gerekiyor. Siz bu yola inanıyor musunuz? C. Kurban kavramı hakkında öğrendiğimizi özetleyelim: En yüce ve en kutsal olan Tanrı, her şeyi yarattı ve her şeyi Kendi amacına göre ve Kendi sonsuz yüceliği için yapar. İnsan kendi kararıyla Tanrı nın yasasına karşı günah işledi ve Tanrı nın cezasını kendisi üzerine çekti. Bu günahın bedeli ölümdür ve insanın Tanrı ile olan ilişkisinin bozulmasıdır. İnsan artık Tanrı ya karşı ölü oldu ve O nu aramaz oldu. İnsan bu şekilde çaresiz kaldı ve Tanrı nın sonsuz cezasını hak ederek bu cezayı çekmeyi bekliyor. Ama merhamet ve sevgi ile dolu olan Tanrı, Kendi lütfunun zenginliğini sergilemek amacıyla insanı Kendisi ile barıştırmaya karar verdi ve biricik Oğlu İsa Mesih i dünyaya gönderdi. İsa Mesih, Kendisini kurban olarak sunup çarmıhta Kendi kanını döktü. Bu şekilde Kurtarıcı İsa fidye olarak öldü ve günahın bedelini ödedi. İnsanın Tanrı nın gazabından kurtarılışı ve Tanrı ile barıştırılma yolu sağlandı. İnsanın bu kurtuluş yolunu benimseyip Tanrı ile barıştırılmak için kendi günahkârlığını ve çaresizliğini kabul edip İsa Mesih in kusursuz ve sonsuz kurbanlığına inanması gerekiyor. 3

122 29. DERS Levililer kitabı: Kutsallık 1. Kitabın ana konusu: Tanrı nın Kutsallığı (11:45; 19:2) A. Tanrınız olmak için sizi Mısır'dan çıkaran RAB benim. Kutsal olun, çünkü ben kutsalım. 11:45 "İsrail topluluğuna de ki, Kutsal olun, çünkü ben Tanrınız RAB kutsalım. 19:2 1.) Tanrı nın Konutu nda neden bu yasalar vardı? Esas cevap şudur: Çünkü Tanrı kutsaldır. a.) O nun huzurunda olmak ve O nun huzuruna gelmek isteyenler kutsal olmalı. b.) Kutsal bir Tanrı ile ilişki sürdürmek istiyorsak kutsal bir yaşam sürdürmek zorundayız. 2.) Tanrı kutsaldır demek; yaratılıştan çok farklıdır demektir. O nun farklı bir özü var. a.) Bu öz her şeyden tam üstün ve b.) Ahlaksal olarak tamamen temiz ve paktır. 3.) İsrail halkı için neden bazı şeyler yasaktı? Çünkü onlar kutsal bir Tanrı ya aittiler ve Tanrı onların arasında yaşıyor! B. Tanrı nın Kutsallığı, halkın toplumsal ve kişisel hayatlarında üç alanda uygulanır: 1.) Kurbanlıkta a. Kurban Eski Antlaşma zamanının en önemli törensel etkinliğidir. b. Kurban sistemi, Tanrı nın halkıyla ilişkisinin temeli olan antlaşmaya dayanır. 1. Kurban tapınan kişinin Tanrı sına bir hediyesidir. 2. Kurban olayında Tanrı ile insan arasında bir beraberlik kavramı var. 3. Kurban, ilişkinin bozukluğunu iyileştiriyor ve burada bağışlatma kavramı var. c. Kurban, kutsal olmayanı kutsal kılıyor ve ilişkiyi iyileştirip düzeltir. d. Tanrı kutsaldır ve huzurunda günahı ve kirliliği hoş görmez. e. Kurban, kirlenmiş olanların ordugâhın içine girmesine izin veriyor. 2.) Kâhinlikte a. Kâhinler hep Kutsal Olan ın önünde çalıştığı için kendilerinin de kutsal davranması gerekiyordu. b. Bu kutsallığın vurgusunu Harun'la oğullarının kâhin atanmasında, kendi özel kıyafetlerinde ve kanla serpilmesinde görüyoruz. c. Nadav'la Avihu'nun ölümlerinde Tanrı nın kutsallığının ciddiliğini görüyoruz. (10:3) "RAB demişti ki: 'Bana hizmet edenler kutsallığıma saygı duyacak...'" d. Kâhinlerin halka Yasa yı öğretmesi gerekiyordu. RAB Tanrı Harun a demişti ki: 10:11 RAB'bin Musa aracılığıyla İsrail halkına bildirdiği bütün kuralları onlara öğretmelisiniz." e. Kâhinin görevi; RAB bin kutsallığını ordugâhın içinde korumak amacıyla hem kendi hem de ordugâhın ve hem de halkın kutsallığını korumakdır. 3.) Temizlikte a. Tanrı, İsrail halkının arasındaydı ve ordugâhın temiz olması gerekiyordu. b. İnsanlar ordugâhın dışındaki alanları kullanabilir ve orada yaşamalarını sürdürebilirlerdi. Çünkü günahın sonucunda kirlenmiş olan insanların kutsallıkta yaşayan Tanrı ya yaklaşmamaları Yasa da belirtilmişti. c. Kâhinler, kutsalla bayağı olanı, kirliyle temizi birbirinden ayırt etmeli. (10:10) d. Temizlik ile ilgili bazı kuralların verilme sebebini tam olarak bilmiyoruz. 1. Bazı yorumcular; Tanrı Kendi halkının sağlığı için temizliğin gerekli olduğunu göstermek açısından bu kuralları verdi diye yorumda bulunsalar da bu durumda bazı yasaklanmış yiyeceklerin sağlığa zararlı olmaması bu yorumu geçersiz kılmaktadır. İsa, bunların temiz olduğunu söylediğine göre yasalar sırf sağlık ile ilgili değildi. 2. Bazı yorumculara göre ise, kutsal olmak tam olmak demektir. Kutsallık bütünlük ile ilgidir. Kutsal olan her şeyin kendi sınıfına, kendi grubuna uyması gerekir. Demek ki doğal yaratılış düzenine uyan hayvanlar temiz fakat doğal sınırlara uymayanlar bu doğal dengeyi karıştıran hayvanlar kirli idi. * Örn: Pulsuz ve yüzgeçsiz canlılar kirli (11:10) * Örn: Sınırsız hareket şekli olan hayvanlar kirliydi. (11:41-44) 1

123 2. Tanrı nın Kutsallığı Kurbanlıkta: A. Sunuların amacı günah işlemeyi yasallaştırmak değildi. 1. Bu sunuların temiz bir vicdanla ve yürekle sunulması gerekiyordu. * Örn: Kişinin yüreği doğru halde değilse verdiği sunu boştu. Mezmur 15:16-17 sen kurbandan hoşlanmazsın, Yoksa sunardım sana, Yakmalık sunudan hoşnut kalmazsın. Senin kabul ettiğin kurban alçakgönüllü bir ruhtur, alçakgönüllü ve pişman bir yüreği hor görmezsin, ey Tanrı. Mezmur 51:17 Senin kabul ettiğin kurban alçakgönüllü bir ruhtur, Alçakgönüllü ve pişman bir yüreği hor görmezsin, ey Tanrı. 2. Bu sunular bir kişinin günah işlemeye devam etmesi için değil, kutsal bir Tanrı yla yürümeye devam edebilmesi için sağlandı. 3. Aslında kasıtlı olarak yapılan günahlar için bir sunu sağlanmadı. 1.) Örn: Önceden tasarlanmış cinayet (kasıtsız cinayet değil) idam Çölde Sayım 35:31 "Ölümü hak etmiş katilin canı için bedel almayacaksınız; o kesinlikle öldürülecektir. 2.) Zina idam Büyücülük idam Eşcinsellik idam Tanrı hakkında kötü konuşmak idam 3.) Bu günahlar o kadar ciddi günahlardı ki; bunlar için herhangi bir sunu sunulamazdı. Bu emirlerin yerine getirilmemesinde ölüm cezası uygulanırdı. B. 4 Sunu grubu var: 1. Bağışlanma Günü nde başkâhin kendi günahları için bir boğa kurban ettikten sonra tüm halk için keçi kurban ederdi ama günlük kurbanlar için hangi hayvanın kullanılacağı böyle ayrıntılı değildir. 2. Sunu maddeleri: 1. Boğa veya deve 2. Koyun veya keçi 3. Kumru veya güvercin 4. Tahıl sunu. (Not:Tahıl sonraki hayvan kurbanına dökülür ve böylece o kişinin kurbanında payı olur.) 3. Neden bu gruplar vardı? Çünkü herkesin maddi durumu farklıydı. 1. Kişinin kurban anlayışı Tanrı amacına uygun olmalıdır. Bu kurbanın maddi bedeli ve çokluğundan daha da önemlisi; fedakârlıktır. Adil olma anlayışının ön planda bulunmasıdır. 2. Bu yüzden İsa tapınakta çok kızdı. Çünkü fakirler için zorluk çıkarıyorlardı ama zenginler için bu durumu kolaylaştırıyorlardı. C. Beş (5) farklı sunu var: 1.) Yakmalık Sunu (1.böl.) A. Günahları bağışlatmak ile ilgilidir. Veren kişi elini kurbanın üzerine koyardı. (Özdeşleştirme) B. Aynı zamanda hediye ile ilgilidir. * Kurbanın tamamı yok edildiği için, eksiksiz bir arınmaya ve kutsanmaya dikkat çeker. * Tüm leş yakıldığında kişinin tüm hayatını Rab be vermesi anlamına geliyordu. C. Adama sunusu; hayatını Rab be vermeyi simgeliyor. D. Gönüllü / isteğe bağlı 2.) Tahıl Sunusu (2.böl.; 6:14-23) A. Kansız bir sunudur. B. Hayat ile ilgili değildir. C. Gönüllü / isteğe bağlı bir hediyedir. D. Yalnız sunulmazdı; diğer sunulara ek olarak takdim edilirdi. E. Bir kişinin maddi varlığını vermek ile ilgilidir. İnsanın alın terinin karşılığı olan toprağın ürününden meydana gelir. F. Ama RAB be kendimizi vermezsek, adamazsak varlığımızı istemez. 3.) Esenlik Sunusu (3.böl; 7:11-38) A. Kanlı sunu B. El konuluyor. C. Gönüllü / isteğe bağlı bir sunudur. D. Kurbanın bir kısmı kâhin ve sunuyu veren tarafından yendiği için Antlaşmaya dayanan ilişkide olanları yani Tanrı ve insan arasındaki esenliği kutluyor. E. Herkes bir parça alıyor: RAB (3:3-4), kâhin (7:28), ve tapınan kişiler. F. Kutsal Kitap'ta yemek yemek beraberlik ile ilgilidir. 2

124 4.) Bilinçsiz İşlenen Günah Sunusu (4:1-5:13; 6:24-30) A. Bilinçsiz işlenen günahlar Lev. 5:1-6 ve Çölde Sayım 15:22-31 B. Tanrı ya karşı olan suç ile ilgilidir. C. Tanrı nın önünde suçluluk ile ilgilidir. D. Zorunlu bir sunudur. 5.) Suç Sunusu (5:14-6:7; 7:1-10) A. Etkilenen kişiye karşı olan suç ile ilgilidir. B. Zorunlu bir sunuydu. C. Günahın her zaman sonuçları var. D. Her zaman zararı ödemek gerekiyordu. Çünkü diğer kişilere ait haklar çiğneniyor. E. Tanrı günahı affetmesine rağmen günahların sonuçlarını silmiyor, kaldırmıyor. Galatyalılar 6:7 Aldanmayın, Tanrı alaya alınmaz. İnsan ne ekerse onu biçer. F. Herkes kendi hayvanı ve evinden sorumludur. D. İsa Mesih bizim sunumuz oldu ve aynı zamanda bizim için en büyük örnek oldu Yeşaya 53:4-14 Aslında hastalıklarımızı o üstlendi, Acılarımızı o yüklendi. Bizse Tanrı tarafından cezalandırıldığını, Vurulup ezildiğini sandık. Oysa, bizim isyanlarımız yüzünden onun bedeni deşildi, Bizim suçlarımız yüzünden o eziyet çekti. Esenliğimiz için gerekli olan ceza Ona verildi. Bizler onun yaralarıyla şifa bulduk. Hepimiz koyun gibi yoldan sapmıştık, Her birimiz kendi yoluna döndü. Yine de RAB hepimizin cezasını ona yükledi. O baskı görüp eziyet çektiyse de ağzını açmadı. Kesime götürülen kuzu gibi, kırkıcıların önünde sessizce duran koyun gibi açmadı ağzını. Acımasızca yargılanıp ölüme götürüldü. Halkımın isyanı ve hak ettiği ceza yüzünden yaşayanlar diyarından atıldı. Onun kuşağından bunu düşünen oldu mu? Şiddete başvurmadığı, ağzından hileli söz çıkmadığı halde, Ona kötülerin yanında bir mezar verildi, ama öldüğünde zenginin yanındaydı. Ne var ki, RAB onun ezilmesini uygun gördü, acı çekmesini istedi. Canını suç sunusu olarak sunarsa soyundan gelenleri görecek ve günleri uzayacak. RAB'bin istemi onun aracılığıyla gerçekleşecek.canını feda ettiği için Gördükleriyle hoşnut olacak. RAB'bin doğru kulu, kendisini kabul eden birçoklarını aklayacak. Çünkü onların suçlarını o üstlendi. Bundan dolayı ona ünlüler arasında bir pay vereceğim, ganimeti güçlülerle paylaşacak. Çünkü canını feda etti, başkaldıranlarla bir sayıldı. Pek çoklarının günahını o üzerine aldı, Başkaldıranlar için de yalvardı. Koloseliler 1:14 [İsa Mesih te] kurtuluşa, günahlarımızın bağışına sahibiz. Efesliler 2:14 Mesih'in kendisi barışımızdır. Efesliler 5:2 Mesih bizi nasıl sevdiyse ve bizim için kendisini güzel kokulu bir sunu ve kurban olarak nasıl Tanrı'ya sunduysa, siz de öylece sevgi yolunda yürüyün. Romalılar 12:1 Kardeşlerim, Tanrı'nın merhameti adına size yalvarırım: Bedenlerinizi diri, kutsal, Tanrı'yı hoşnut eden birer kurban olarak sunun. Ruhsal tapınmanız budur. * Bizim verebileceğimiz en güzel sunu kutsal bir yaşamdır! 3. Tanrı nın Kutsallığı, Kâhinlikte ve Törensel Temizlikte: A. Kutsallık kavramının iki parçası var. 1.) İlk olarak bir kişi veya eşya Tanrı ya ayrılıyor a.) Bir kişinin veya eşyanın kutsal olmasının sebebi, Tanrı ya ayrılmış olmasındandır. * Türkçe ye kutsal diye çevrilen İbranice kodeş sözcüğü başka bir kişinin sahiplenmesine adanmış, ayrılmış anlamını taşır. b.) Bir kişiyi veya bir eşyayı ancak Tanrı kutsal kılabilir; bu eşya veya kişi hiç bir zaman kendi kendine kutsal olamaz. c.) Bir çadır ve bazı eşyalar neden kutsal olur? Çünkü Tanrı onları kutsal kıldı. d.) Kutsal olmak özel bir ayrıcalıktır 2.) İkinci parçası, Tanrı tarafından kutsal olma ayrıcalığı verilen kişi aynı zamanda kutsal kalmalı ve devamlı kutsallaşmalı. Peki, bu nasıl olur? Tanrı nın yasalarını yerine getirmekle olur. B. Kâhinlerin önemli görevleri; ayırt etmek, temizlemek ve kutsal kılmaktır. Levililer kitabında bu kutsallık konusunda 4 sözcük kullanılıyor. 10:10 Kutsalla bayağı olanı, kirliyle temizi birbirinden ayırt etmelisiniz. 1.) Temizi kirli olandan ayırt etmeleri gerekiyordu. 3

125 2.) Kutsal olanı bayağı (adi) olandan ayırt etmeleri gerekiyordu. * Bu bayağı şeyler ya temiz ya da kirli olur. Bu yüzden bu kelimeyi bırakıyoruz ve sadece üç kelime üzerinde konuşacağız: 1. KUTSAL veya BAYAĞI ( kutsal olmayan ) 2. TEMİZ 3. KİRLİ 3.) Neden bu kutsallık önemli? 15:31 "İsrail halkını kirliliğinden arındıracaksın. Öyle ki, aralarında bulunan konutumu kirletip kirlilik içinde ölmesinler." (Yani Tanrı orada!) C. Törensel Kutsallık 1. Kutsallık kavramında gözümüze ilk çarpan şeyin aslında törensel yön ile ilgili olduğudur. 2. Bir şey, törensel tapınma açısından kutsaldır veya kutsal değildir. 3. Yeni Antlaşma daki tapınma, törensel değil, sadece ruhsal tapınmadır. * Örneğin: Vaftiz olmak önemli olduğu halde vaftiz töreninin yapılması için ayrıntılı bir şekilde talimat verilmedi. 4. E.A. daki törenlerin talimatları çok ayrıntılı çünkü her şey simgeseldi. 5. BAYAĞI şeyler TEMİZ veya KİRLİ idi. a.) Çoğu şeyler normal şartlar altında temiz idi. b.) TEMİZ = normal ve KİRLİ = anormal / normal olmayan (Örneğin: hastalık) 6. Bir şeyin bir halden başka bir hale geçmesi mümkündü: KUTSAL BAYAĞI veya TEMİZ KİRLİ a.) TEMİZ halden KUTSAL hale geçirmek = KUTSAL KILMAK b.) KUTSAL halden BAYAĞI hale geçirmek = BAYAĞI KILMAK Kutsal olana saygısızlık etmek veya kutsal olana bayağı bir şeymiş gibi davranmak. * Örneğin: Tanrı nın ismini bayağı bir şekilde kullanmak. * Örneğin: Tanrı nın Konutu ndaki çatal normal çatala benziyor ama eğer bu çatal konuttan alınıp evde kullanılırsa bu çatal bayağı olurdu. c.) KİRLİ halden TEMİZ hale geçirmek = TEMİZLEMEK * Temiz kılmak, bir şeyi normal hale getirmek demektir. d.) TEMİZ halden KİRLİ hale geçmek = KİRLETMEK 7. Fakat törensel olarak en ciddi suç, kutsal olanın kirli olana temas etmesidir. 8. Kutsal Kılma ve Temizlenme süreçlerinin ikisi de KURBAN aracılığıyla sağlanıyor Kutsal Bayağı (Temiz/Kirli) : Kurban Kutsal Bayağı (Temiz/Kirli) : Günah veya hastalık / sakatlık / zayıflık Temiz Kirli : Kurban Temiz Kirli : Günah veya hastalık / sakatlık / zayıflık (Örn:Doğum) D. Kutsal olana kutsal şekilde davranmalı. 1. Kutsallığa sahip olmak için RAB bin adına bir kurban verilmeli. 2. Bir eşya veya kişi, kurban aracılığıyla kutsal kılındıktan sonra bu kutsallığını devam ettirilmesi gerekiyordu. 3. Bu kutsallığının devam etmesi için, kutsal olana özel ve kutsal bir şekilde davranılmalı. 4. Halk kutsal olana nasıl davranmalı? Tahmin etmek gerekmez çünkü Tanrı her şeyi anlattı ve ne yapılması gerektiğini gösterdi. 5. İyi niyetli bile olunsa yanlış şekilde davranılabilinir ve Tanrı nın öfkesi uyandıralabilirdi. * Tanrı, sürekli olarak halkına Kendi kutsallığını gösteriyordu. * Halk her gün, her an kutsal bir Tanrı nın huzurunda olduğunun farkında oluyor. 4

126 E. Örnekler: 1. Örnek: 400 sene sonra bu kavramı vurgulayan bir olay oldu. En Kutsal Yer, hiç kimse dokunmadan sökülmeliydi ve hiç kimsenin bakmaması gerekiyordu. İsrail halkı Antlaşma Sandığı nı savaşa götürdü ve Filistinliler tarafından çalındı ama İsrail e geri gönderildi. Halk Antlaşma Sandığı nı hiç görmedikleri veya belki merak ettikleri için bir taşın üzerine koyup bakmak istedi. Yasa yı unuttular! 1.Sam 6:19-20 RAB'bin Antlaşma Sandığı'nın içine baktıkları için, RAB Beyt-Şemeşliler'den bazılarını cezalandırıp yetmiş kişiyi yok etti. Halk RAB'bin başlarına getirdiği bu büyük yıkımdan dolayı yas tuttu. Beyt-Şemeşliler, "Bu kutsal Tanrı'nın, RAB'bin önünde kim durabilir? Bizden sonra kime gidecek?" diyorlardı. Neden? Çünkü kutsal olana kutsal olarak davranmadılar. 2. Örnek: Antlaşma Sandığı bir odaya konuldu ve 60 yıl orada kaldı. Kral Davut tapınak için sandığı Yeruşalim e getirtmek istedi. Adamlar sandığı tekerlekli yük arabasına koyup yanında yürüdüler. 1.Tar. 13:9-11 Kidon'un harman yerine vardıklarında öküzler tökezledi. Bu nedenle Uzza elini uzatıp sandığı tuttu. RAB sandığa elini uzatan Uzza'ya öfkelenerek onu yok etti. Böylece Uzza orada, Tanrı'nın önünde öldü. Davut, RAB'bin Uzza'yı cezalandırmasına öfkelendi. * Bu adamın niyeti iyiydi ama Levili değildi ve bunu yapmamalıydı. * Kutsal sandığı, günahsız çamur ve taşlar kirletmez ama günahkâr insan kirletebilir. M.Çıkış 25:12-15 Dört altın halka döküp dört ayağına tak. İkisi bir yanda, ikisi öbür yanda olacak. Akasya ağacından sırıklar yapıp altınla kapla. Sandığın taşınması için sırıkları yanlardaki halkalara geçir. Sırıklar sandığın halkalarında kalacak, çıkarılmayacak. * Ne yapılması gerektiği net bir şekilde yazıldı ve Tanrı onların kendi düşüncelerine göre bunu yapmalarını istemedi. (M.Çıkış 25:8,40) 1.Tarihler 15:1-2; te görüyoruz ki Davut ders aldı ve sonra doğru şekilde taşıttı. Davut "Tanrı'nın Antlaşma Sandığı'nı yalnız Levililer taşıyacak" dedi, "Çünkü sandığı taşımak ve sonsuza dek kendisine hizmet etmek için RAB Levililer'i seçti.levili kardeşlerinizle birlikte kendinizi arındırın, sonra İsrail'in Tanrısı RAB'bin Antlaşma Sandığı'nı hazırlamış olduğum yere getirin. Çünkü geçen sefer sandığı siz taşımadığınız ve biz de kurala uygun davranmadığımız için Tanrımız RAB bize öfkelendi. RAB'bin sözü uyarınca ve Musa'nın onlara buyurduğu gibi, Tanrı'nın Sandığı'nın sırıklarını omuzları üzerinde taşıdılar. 3. Örnek: Levililer 10:1-3 Harun'un oğulları Nadav'la Avihu Harun'un oğulları Nadav'la Avihu buhurdanlarını alıp içlerine ateş, ateşin üstüne de buhur koydular. RAB'bin buyruklarına aykırı bir ateş sundular. RAB bir ateş gönderdi. Ateş onları yakıp yok etti. RAB'bin huzurunda öldüler. Musa Harun'a şöyle dedi: "RAB demişti ki: 'Bana hizmet edenler kutsallığıma saygı duyacak...'" Harun hiçbir şey söylemedi. * Gerçek ve doğru tapınma Tanrı nın isteğine göre olmalı! * Biz kutsal Tanrı nın önünde yaşarken her günah işlediğimizde ve O nun kutsallığına saygı duymadığımızda ya ateş gönderse bize ne olurdu? Tanrı nın lütfunu umursuyor muyuz? 4. Örnek: Başkâhin Eli nin iki oğlu Tanrı nın Konut unda kötülük yaptı ve Tanrı onları cezalandırdı. 1.Samuel 2:12-17 Eli'nin oğulları değersiz kişilerdi. RAB'bi ve kâhinlerin halkla ilgili kurallarını önemsemiyorlardı. Biri sunduğu kurbanın etini haşlarken, kâhinin hizmetkârı elinde üç dişli büyük bir çatalla gelir, çatalı kap, tencere, tava ya da kazana daldırırdı. Çatalla çıkarılan her şey kâhin için ayırılırdı. Şilo'ya gelen İsrailliler'in hepsine böyle davranırlardı. Üstelik kurbanın yağları yakılmadan önce, kâhinin hizmetkârı gelip kurban sunan adama, Kâhine kızartmalık et ver. Senden haşlanmış et değil, çiğ et alacak derdi. Kurban sunan, Önce hayvanın yağları yakılmalı, sonra dilediğin kadar al diyecek olsa, hizmetkâr, Hayır, şimdi vereceksin, yoksa zorla alırım diye karşılık verirdi. Gençlerin RAB'be karşı işledikleri günah çok büyüktü; çünkü RAB'be sunulan sunuları küçümsüyorlardı Eli artık çok yaşlanmıştı. Oğullarının İsrailliler'e bütün yaptıklarını, Buluşma Çadırı'nın girişinde görevli kadınlarla düşüp kalktıklarını duymuştu. Onlara, Neden böyle şeyler yapıyorsunuz? dedi, Yaptığınız kötülükleri herkesten işitiyorum. Olmaz bu, oğullarım! RAB'bin halkı arasında yayıldığını duyduğum haber iyi değil. İnsan insana karşı günah işlerse, Tanrı onun için aracılık yapar. Ama RAB'be karşı günah işleyeni kim savunacak? Ne var ki, onlar babalarının sözünü dinlemediler. Çünkü RAB onları öldürmek istiyordu. Bu arada giderek büyüyen genç Samuel RAB'bin de halkın da beğenisini kazanmaktaydı. 4. Tanrı nın halkı olan bizler de kutsal olmalıyız! A. Neden imanlı kişi diğer kişilerden farklı? Çünkü yaşamı bayağı değil, kutsal! 1.) Yeni Antlaşma da bize ne isim verildi? Mesih İsa ya iman eden kutsallar Efes. 1:1 2.) 1.Pet. 2:9 Ama siz seçilmiş bir soy, Kral'ın kâhinleri, kutsal bir ulus, Tanrı'nın öz halkısınız. Sizi karanlıktan kendisinin şaşılacak ışığına çağıran Tanrı'nın erdemlerini ilan etmek için seçildiniz. 5

127 3.) Efes. 1:4 O, sevgide kutsal ve kusursuz olmamız için dünyanın kuruluşundan önce bizi Mesih'te seçti. B. Kutsallığımız; kendi karakterimizin kutsal olmasından dolayı değil, kutsal bir Kurban aracılığıyla kutsal kılınıp Tanrı ya ayrıldığımız içindir! 1.) İbr.9:26 kendisini bir kere kurban edip günahı ortadan kaldırmak için çağların sonunda ortaya çıkmıştır 2.) İbr. 7:26 Böyle bir başkâhinimiz, kutsal, suçsuz, lekesiz, günahkârlardan ayrılmış ve göklerden daha yücelere çıkarılmış bir başkâhinimiz olması uygundu. C. İsa Mesih in kutsallığı sayesinde kutsal kılındık ama Tanrı, bizi seçtiğinde hedefi neydi? Bizi Kendi Oğlunun benzeyişine dönüştürmek. Yani, kutsal bir yaşam yaşayalım diye kurtulduk! 1.Selankililer 4:3,7 Tanrı'nın isteği şudur: Kutsal olmanız Tanrı bizi ahlaksızlığa değil, kutsal bir yaşam sürmeye çağırdı. D. Bu tür törensel temizliği ve sembolik yasaları Yeni Antlaşma da artık yerine getirmemiz gerekmiyor olsa da bizi günahın köleliğinden ve karanlığından güçlü eliyle kurtaran merhamet Tanrısı RAB hayatımızın hangi alanında kutsallık, temizlik ve paklık istiyor? * Ayaklarımızın mı? Ellerimizin mi? Hayır. * RAB Tanrı, düşüncelerimizde, yüreklerimizde kutsallık istiyor ve Tanrı nın bu kutsallık konusunda ne kadar ciddi olduğunu anlıyor muyuz? * Biz artık Tanrı nın Konut uyuz ve onu kirletmemizi istemiyor. * Kardeşlerimizin her birisi Tanrı nın kutsal bir konutudur. O kişiye karşı bu şekilde davranıyor muyuz? Erkek yanındaki kızı Tanrı nın kutsal konutu olarak görüyor mu? * Ne tür günahları yüreğinizde saklıyorsunuz? O günahlardan tövbe etmek istemiyor musunuz? * RAB Tanrımız en kutsal Kurban ile bizi satın aldı ve artık bizim de kutsal bir yaşam sürdürmemizi istiyor. Lev. 11:45 Tanrınız olmak için sizi Mısır'dan çıkaran RAB benim. Kutsal olun, çünkü ben kutsalım. Lev. 20:26 Benim için kutsal olacaksınız. Çünkü ben RAB kutsalım. Bana ait olmanız için sizi öbür halklardan ayrı tuttum. 1.Petrus 1:13-19 Bu nedenle zihinlerinizi eyleme hazırlayın, ayık olun. Umudunuzu tümüyle İsa Mesih'in görünmesiyle size sağlanacak olan lütfa bağlayın. Söz dinleyen çocuklar olarak, bilgisiz olduğunuz geçmiş zamandaki tutkularınıza uymayın. Sizi çağıran Tanrı kutsal olduğuna göre, siz de her davranışınızda kutsal olun. Nitekim şöyle yazılmıştır: Kutsal olun, çünkü ben kutsalım. Kimseyi kayırmadan, kişiyi yaptıklarına bakarak yargılayan Tanrı'yı Baba diye çağırdığınıza göre, gurbeti andıran bu dünyadaki zamanınızı Tanrı korkusuyla geçirin. Biliyorsunuz ki, atalarınızdan kalma boş yaşayışınızdan altın ya da gümüş gibi geçici şeylerle değil, kusursuz ve lekesiz kuzuyu andıran Mesih'in değerli kanının fidyesiyle kurtuldunuz. F. İsa Mesih imanlısı mısınız? * O zaman en kutsal Kurban aracılığıyla aklandınız ve kurtulacaksınız! * Hamdolsun! Haleluya! Tüm övgüler O na aittir! İsa Mesih imanlısı mısınız? * O zaman Kurtarıcınız gibi kutsal bir yaşam sürdürelim! * Kurtuluşunuz için İsa Mesih in kutsallığı sizin hesabınıza aktarıldı. * Ama şimdi minnettar bir yürek ile O nu memnun etmek istiyorsunuz. * Tanrı yı temsil eden kişi olarak artık kutsal olmanız gerekiyor. * Kutsal bir yaşam sizi kurtaramaz ama kutsal olmaya çağrıldınız. 6

128 30. DERS Çölde Sayım kitabı: İsrail Halkının Çöldeki İmansızlığı ve Eğitimi 1. Kitaba Giriş: A. Kitabın Kısımları: Bölümler = Fetih için düzenlenme. (Sina Çölü nde) * Mısır dan çıkan grup sayıldı ve grup düzenleniyor. * Başka yasalar da veriliyor. * Ulus, çölün kenarına götürüldü. (Not: Bu olaylar 6 ay sürüyor.) * bölümlerde büyük kriz var. (Kadeş-Barnea) Bölümler = İsyandan dolayı erteleme * Çölde geçen 38 yılın çoğu bu bölümlerde yer alıyor Bölümler = Yeniden düzenlenme (Moav ovalarından) * 38 yıl sonra yeni grup toprağı fethetmek için yeniden düzenleniyor * Bu grup Mısır daki olaylar hakkında çok az şey biliyor. (Örn:2.Dünya Savaşı gibi) B. Basit bir özet: I. Mısır dan çıkan Tanrı halkının ilk kuşağının çölde yürüyüşü [1-25. Böl.] Sonuç: Günah ve Yargı II. Mısır dan çıkan halkın ikinci kuşağının vaadedilmiş toprağa girmeye hazırlanması [ Böl.] Sonuç: İman, Başarı ve Ümit C. Kitabın zamanı: 1.) Olaylar, Mısır dan Çıkış kitabının bittiği yerden başlıyor (1-2 gün sonra) 2.) M.Çıkış 40:17 - Tanrı nın Konutu kuruldu. 3.) Öykü devamlı değil; kitapta bu 38 yılın son 6 ayında geçen olaylar vurgulanıyor. D. Kitabın en önemli karakteri: Yeşu * Çünkü Yeşu; Tanrı ya iman eden sadık kalan bir casustu. * Musa nın önderliği bittiği zaman önderlik Yeşu ya geçti. E. Kitabın süresi: 38 yıl (toplam = 40 yıl çölde kaldılar) bölüm ilk 6 ay ı içeriyor bölüm ondan sonraki 36.5 yılı içeriyor bölüm son yılı içeriyor. F. Bu kitaptaki olayların çoğu sanki İKİ DEFA oluyormuş gibidir. 1. İki defa sayım yapıldı. (1. ve 26. bölümlerde) 2. Halk iki defa düzenlendi. 3. Halk iki defa eğitildi. 4. Halk iki defa vaat edilmiş toprağın kenarına kadar yaklaştı. G. Kitaptaki coğrafya: 1. Yahudiler, bu kitaptan bahsederken Çölde ismini kullanıyor ve bu kitabın içindekilerinin çoğu çölde geçiyor. 2. Sina dan Kadeş-Barnea ya kadar 4-6 yıl sürüyor. 3. Kadeş ten çölde dolaşma yılların sonuna kadar 38 yıl sürüyor. Bu 38 yılda vaat edilen toprağa sadece 2 haftalık bir yolculuk kadar yakındı! 4. Kadeş ten Moav Düzlükleri ne kadar Not: Aynı yere döndüler; artış yok! Kişi sayısı değişmedi! H. Kitabın yazarı: Çoğu Musa tarafından yazıldı. * Ama bazı kısımları büyük ihtimalle Musa dan sonra başkası tarafından yazıldı. 21:14 (Kısa bir şiir) 32:34-42 (Fetih ten sonraki olay) 12:3 (Musa nın alçakgönüllülüğü) I. Bu kitapta İsrail in ulusal kuruluş evresinin sonunu görmeliydik. 1. Ulus Mısır dan çıkarıldı, kurtarıldı M. Çıkış kitabının bölümleri 2. Ulusa Yasa verildi M.Çıkış kitabında 19. dan Levililer 27:34 e kadar. 3. Ulus toprağa götürülecek Bu kitapta olmalıydı ama olmadı J. Çölde Sayım kitabının anahtarları: 1. Anahtar kelime: Dolaşma 2. Anahtar bölümü: 14. böl. = Kadeş-Barnea deki imansızlık ve isyan 1

129 2. İsrail halkı karşı verilen yiyecekten dolayı Musa ya şikayet etmeye başladı. (11.böl.) 11:1-6 Halk çektiği sıkıntılardan ötürü yakınmaya başladı. RAB bunu duyunca öfkelendi, aralarına ateşini göndererek ordugahın kenarlarını yakıp yok etti. Halk Musa'ya yalvardı. Musa RAB'be yakarınca ateş söndü. Bu nedenle oraya Tavera adı verildi. Çünkü RAB'bin gönderdiği ateş onların arasında yanmıştı. Derken, halkın arasındaki yabancılar başka yiyeceklere özlem duymaya başladılar. İsrailliler de yine ağlayarak, Keşke yiyecek biraz et olsaydı! dediler, Mısır'da parasız yediğimiz balıkları, salatalıkları, karpuzları, pırasaları, soğanları, sarmısakları anımsıyoruz. Şimdiyse yemek yeme isteğimizi yitirdik. Bu mandan başka hiçbir şey gördüğümüz yok. 11:10 Musa herkesin, her ailenin çadırının önünde ağladığını duydu. RAB buna çok öfkelendi. Musa da üzüldü. 11:18-23 Halka de ki, Yarın için kendinizi kutsayın, et yiyeceksiniz. Keşke yiyecek biraz et olsaydı, Mısır'da durumumuz iyiydi diye ağladığınızı RAB duydu. Şimdi yemeniz için size et verecek. Yalnız bir gün, iki gün, beş, on ya da yirmi gün değil, bir ay boyunca, burnunuzdan gelinceye dek, tiksinene dek yiyeceksiniz. Çünkü aranızda olan RAB'bi reddettiniz. O'nun önünde, Mısır'dan neden çıktık diyerek ağladınız. Musa, Aralarında bulunduğum halkın 'i yetişkin erkektir diye karşılık verdi, Oysa sen, Bu halka bir ay boyunca yemesi için et vereceğim diyorsun. Bütün davarlar, sığırlar kesilse, onları doyurur mu? Denizdeki bütün balıklar tutulsa, onları doyurur mu? RAB, Elim kısaldı mı? diye yanıtladı, Sana söylediklerimin yerine gelip gelmeyeceğini şimdi göreceksin. 11:31-35 RAB denizden bıldırcın getiren bir rüzgar gönderdi. Rüzgar bıldırcınları ordugahın her yönünden bir günlük yol kadar uzaklığa, yerden iki arşın yüksekliğe indirdi. Halk bütün gün, bütün gece ve ertesi gün durmadan bıldırcın topladı. Kimse on homerden az toplamadı. Bıldırcınları ordugahın çevresine serdiler. Et daha halkın dişleri arasındayken, çiğnemeye vakit kalmadan RAB öfkelendi, onları büyük bir yıkımla cezalandırdı. Bu nedenle oraya Kivrot-Hattaava adı verildi. Başka yiyeceklere özlem duyanları oraya gömdüler. Halk Kivrot- Hattaava'dan Haserot'a göç edip orada kaldı. * Tanrı, halkının istediklerini verdi ama onların nankörlüğü ve verdikleriyle yetinmemelerinden dolayı çok öfkelendi. 1.Korintliler 10:6 Bu olaylar, onlar gibi kötü şeylere özlem duymamamız için bize ders olsun diye oldu. * Tanrı için halkın O nun verdikleriyle yetinmesi çok önemli bir şeydir çünkü bu O na güvenmeleri ve sadakatini gösteriyordu. 3. Miryam ve Harun, Musa yı kıskanıyor ve RAB onları azarlıyor. (12. böl.) 12:1-16 Musa Kûşlu bir kadınla evlenmişti. Bundan dolayı Miryam'la Harun onu yerdiler. RAB yalnız Musa aracılığıyla mı konuştu? dediler, Bizim aracılığımızla da konuşmadı mı? RAB bu yakınmaları duydu. Musa yeryüzünde yaşayan herkesten daha alçakgönüllüydü. RAB ansızın Musa, Harun ve Miryam'a, Üçünüz Buluşma Çadırı'na gelin dedi. Üçü de gittiler. RAB bulut sütununun içinde indi. Çadırın kapısında durup Harun'la Miryam'ı çağırdı. İkisi ilerlerken RAB onlara seslendi: Sözlerime kulak verin: Eğer aranızda bir peygamber varsa, Ben RAB görümde kendimi ona tanıtır, Onunla düşte konuşurum. Ama kulum Musa öyle değildir. O bütün evimde sadıktır. Onunla bilmecelerle değil, Açıkça, yüzyüze konuşurum. O RAB'bin suretini görüyor. Öyleyse kulum Musa'yı yermekten korkmadınız mı? RAB onlara öfkelenip oradan gitti. Bulut çadırın üzerinden ayrıldığında Miryam deri hastalığına yakalanmış, kar gibi bembeyaz olmuştu. Harun Miryam'a baktı, deri hastalığına yakalandığını gördü. Musa'ya, Ey efendim, lütfen akılsızca işlediğimiz günahtan ötürü bizi cezalandırma dedi, Miryam etinin yarısı yenmiş olarak ana rahminden çıkan ölü bir bebeğe benzemesin. Musa RAB'be, Ey Tanrı, lütfen Miryam'ı iyileştir! diye yakardı. RAB, Babası onun yüzüne tükürseydi, yedi gün utanç içinde kalmayacak mıydı? diye karşılık verdi, Onu yedi gün ordugahtan uzaklaştırın, sonra geri getirilsin. Böylece Miryam yedi gün ordugahtan uzaklaştırıldı, o geri getirilene dek halk yola çıkmadı. Bundan sonra halk Haserot'tan ayrılıp Paran Çölü'nde konakladı. * Bu olay tamamen Tanrı nın egemen seçimi ile ilgili. Tanrı, istediği kişiyi kullanabilir ve istediği kişiyi kullanmayabilir, bereketleyebilir veya bereketlemez. Birisinin haksızlık bu diye şikayet etmeye hakkı yok; zaten bu bir hakaret olur. İşte bu yüzden Tanrı çok öfkelendi. * Kimi kıskanıyorsunuz? Aslında Tanrı nın egemen isteğine karşı isyan ediyorsunuz! 4. Halkın Kadeş-Barnea daki imansızlığı ve itaatsizliği (Kitabın ana olayı) (13-14.böl.) A. İmansızlıktan dolayı casuslar gönderildi. 13:1-2 RAB Musa'ya, İsrail halkına vereceğim Kenan ülkesini araştırmak için bazı adamlar gönder dedi, Ataların her oymağından bir önder gönder. 1. Aslında bu hiç gerekmezdi. Yasa nın Tekrarı 1:22-23 O zaman hepiniz bana gelip, Ülkeyi araştırmak için önümüzden adamlar gönderelim dediniz, Hangi yoldan gideceğiz, hangi kentlere uğrayacağız? Bilgi versinler. Bu düşünceyi benimsedim. Her oymaktan birer kişi olmak üzere aranızdan on iki kişi seçtim. 2

130 2. Toprağın iyi veya kötü görünmesi hiç önemli değil ve düşmanlarının şehirlerinin ne kadar büyük olduğunu öğrenmek gerekmez çünkü Tanrı zaten bu toprağı vermişti ve iyi olduğunu daha önce söylemişti. 3. Toprağı fethetmek için plan yapmaları gerekmezdi; Tanrı rehberlik yapıyordu. Bulut sütunu hareket ettiğinde onlar da hareket edecekti. B. İsrail halkı korkarak Tanrı ya güvenmedi ve toprağa girmeyi reddetti. * 14:2 "Keşke Mısır'da ya da bu çölde ölseydik!" dediler. C. Tanrı bu halkı İbrahim e yaptığı gibi eğitmeye çalışıyordu. 1. RAB O na tam güvenmeyi öğrensinler ve O nu daha iyi tanıyabilsinler diye Kendi halkını zor ve çözülmez gibi görünen durumlara koyar. 2. Bunu öğrenen kişi kendi hayatındaki olaylarda Tanrı nın elini görür. O nun gücüne, bilgeliğine ve iyiliğine güvenmeyi öğrenir. Fakat bunu öğrenmeyen kişi hep şüphe ve bunalımda olur. 3. Aslında Tanrı yı tanımalıydı. Bu kuşak neler görmüştü: Musa nın yaptıkları, Mısır ın mahvolması, Kızıldeniz in açılması, Rab bin gün be gün ihtiyaçlarını karşılaması, çölde rehberlik yapan bulut sütunu, Tanrı nın gazabı, vb..!!! D. Tanrı halkının O na güvenip inanması için onların memnuniyetinin, anlamının ve güvenliğinin Kendisi nde bulunduğunu anlamalarını sağlamaya çalışıyor. E. Fakat halk bunu öğrenmiyordu. Onların dikkat merkezi kendi yetenekleri ve ihtiyaçları idi. 13:25-33 Kırk gün dolaştıktan sonra adamlar ülkeyi araştırmaktan döndüler.paran Çölü'ndeki Kadeş'e, Musa'yla Harun'un ve İsrail topluluğunun yanına geldiler. Onlara ve bütün topluluğa gördüklerini anlatıp ülkenin ürünlerini gösterdiler. Musa'ya, Bizi gönderdiğin ülkeye gittik dediler, Gerçekten süt ve bal akıyor orada! İşte ülkenin ürünleri! Ancak orada yaşayan halk güçlü, kentler de surlu ve çok büyük. Orada Anak soyundan gelen insanları bile gördük. Amalekliler Negev'de; Hititler, Yevuslular ve Amorlular dağlık bölgede; Kenanlılar da denizin yanında ve Şeria Irmağı'nın kıyısında yaşıyor. Kalev, Musa'nın önünde halkı susturup, Oraya gidip ülkeyi ele geçirelim. Kesinlikle buna yetecek gücümüz var dedi. Ne var ki, kendisiyle oraya giden adamlar, Bu halka saldıramayız, onlar bizden daha güçlü dediler. Araştırdıkları ülke hakkında İsrailliler arasında kötü haber yayarak, Boydan boya araştırdığımız ülke, içinde yaşayanları yiyip bitiren bir ülkedir dediler, Üstelik orada gördüğümüz herkes uzun boyluydu. Nefiller'i, Nefiller'in soyundan gelen Anaklılar'ı gördük. Onların yanında kendimizi çekirge gibi hissettik, onlara da öyle göründük. F. Aslında bu imansızlık olayı bir sürpriz değildi zaten halk Mısır dan Çıkış zamanından beri sürekli şikayet ediyordu ve iman etmiyordu. G. Fakat her zaman Tanrı ya sadık kalan birileri var: Yeşu ve Kalev RAB be güvendi. (14:1-10) O gece bütün topluluk yüksek sesle bağrışıp ağladı. Bütün İsrail halkı Musa'yla Harun'a karşı söylenmeye başladı. Onlara, Keşke Mısır'da ya da bu çölde ölseydik! dediler, RAB neden bizi bu ülkeye götürüyor? Kılıçtan geçirilelim diye mi? Karılarımız, çocuklarımız tutsak edilecek. Mısır'a dönmek bizim için daha iyi değil mi? Sonra birbirlerine, Kendimize bir önder seçip Mısır'a dönelim dediler. Bunun üzerine Musa'yla Harun İsrail topluluğunun önünde yüzüstü yere kapandılar. Ülkeyi araştıranlardan Nun oğlu Yeşu'yla Yefunne oğlu Kalev giysilerini yırttılar. Sonra bütün İsrail topluluğuna şöyle dediler: "İçinden geçip araştırdığımız ülke çok iyi bir ülkedir. Eğer RAB bizden hoşnut kalırsa, süt ve bal akan o ülkeye bizi götürecek ve orayı bize verecektir. Ancak RAB'be karşı gelmeyin. Orada yaşayan halktan korkmayın. Onları ekmek yer gibi yiyip bitireceğiz. Koruyucuları onları bırakıp gitti. Ama RAB bizimledir. Onlardan korkmayın!" Topluluk onları taşa tutmayı düşünürken, ansızın RAB'bin görkemi Buluşma Çadırı'nda bütün İsrail halkına göründü. H. 14:11-19 de Tanrı, halkı yok etmek istedi ama Musa aracılık yapıyor. RAB Musa'ya şöyle dedi: Ne zamana dek bu halk bana saygısızlık edecek? Onlara gösterdiğim bunca belirtiye karşın, ne zamana dek bana iman etmeyecekler? Onları salgın hastalıkla cezalandıracağım, mirastan yoksun bırakacağım. Ama seni onlardan daha büyük, daha güçlü bir ulus kılacağım. Musa, Mısırlılar bunu duyacak diye karşılık verdi, Çünkü bu halkı gücünle onların arasından sen çıkardın.kenan topraklarında yaşayan halka bunu anlatacaklar. Ya RAB, bu halkın arasında olduğunu, onlarla yüz yüze görüştüğünü, bulutunun onların üzerinde durduğunu, gündüz bulut sütunu, gece ateş sütunu içinde onlara yol gösterdiğini duymuşlar. Eğer bu halkı bir insanmış gibi yok edersen, senin ününü duymuş olan bu uluslar, RAB ant içerek söz verdiği ülkeye bu halkı götüremediği için onları çölde yok etti diyecekler. Şimdi gücünü göster, ya Rab. Demiştin ki, RAB tez öfkelenmez, sevgisi engindir, suçu ve isyanı bağışlar. Ancak suçluyu cezasız bırakmaz; babaların işlediği suçun hesabını üçüncü, dördüncü kuşak çocuklarından sorar. Mısır'dan çıkışlarından bugüne dek bu halkı nasıl bağışladıysan, büyük sevgin uyarınca onların suçunu bağışla. * Musa Tanrı ya diyor ki Bunu yaparsan senin yüceliğin için iyi olmayacak. 3

131 I. Tanrı, halkı silmemeye karar veriyor ama bu halkı eğitmek için bu imansızlığı ve itaatsizliğini cezalandırması gerekiyor. * Bu kitabı anlamak açısından bu ayetler çok önemlidir: 14:21-23 ve 14: :21-23 "Ne var ki, varlığım ve yeryüzünü dolduran yüceliğim adına ant içerim ki, yüceliğimi, Mısır'da ve çölde yaptığım belirtileri görüp de beni on kez sınayan, sözümü dinlemeyen bu kişilerden hiçbiri atalarına ant içerek söz verdiğim ülkeyi görmeyecek. Beni küçümseyenlerden hiçbiri orayı görmeyecek. 14:26-34 RAB Musa'yla Harun'a da, "Bu kötü topluluk ne zamana dek bana söylenecek?" dedi, "Bana söylenen İsrail halkının yakınmalarını duydum. Onlara RAB şöyle diyor de: 'Varlığım adına ant içerim ki, söylediklerinizin aynısını size yapacağım: Cesetleriniz bu çöle serilecek. Bana söylenen, yirmi ve daha yukarı yaşta sayılan herkes çölde ölecek. Sizi yerleştireceğime ant içtiğim ülkeye Yefunne oğlu Kalev'le Nun oğlu Yeşu'dan başkası girmeyecek. Ama tutsak edilecek dediğiniz çocuklarınızı oraya, sizin reddettiğiniz ülkeye götüreceğim; orayı tanıyacaklar. Size gelince, cesetleriniz bu çöle serilecek. Çocuklarınız, hepiniz ölünceye dek kırk yıl çölde çobanlık edecek ve sizin sadakatsizliğiniz yüzünden sıkıntı çekecekler. Ülkeyi araştırdığınız günler kadar - kırk gün, her gün için bir yıldan kırk yıl - suçunuzun cezasını çekeceksiniz. Sizden yüz çevirdiğimi bileceksiniz!' J. Bazen Tanrı bizi eğitmek için istediğimizi verir; Dikkatli olmalıyız! İhtiyaçlarımızı başka şeyden karşılamaya çalışırsak Tanrı belki verir! K. Tanrı nın kararı / planı değişmedi; sadece ertelendi. * İlk gruba gerçek bir fırsat verildi ama kabul etmediler; ikinci grup toprağa girecek. 5. Halkın toprağa girmeye çalışmasının başarısızlığı (14.böl.) * Halk yine Tanrı nın sözlerine uymayarak inanmadı ve üzerine yıkım getirdi. 14:35-45 Ben RAB söyledim; bana karşı toplanan bu kötü topluluğa bunları gerçekten yapacağım. Bu çölde yıkıma uğrayacak, burada ölecekler. Musa'nın ülkeyi araştırmak üzere gönderdiği adamlar geri dönüp ülke hakkında kötü haber yayarak bütün topluluğun RAB'be söylenmesine neden oldular. Ülke hakkında kötü haber yayan bu adamlar RAB'bin önünde ölümcül hastalıktan öldüler. Ülkeyi araştırmak üzere gidenlerden yalnız Nun oğlu Yeşu'yla Yefunne oğlu Kalev sağ kaldı. Musa bu sözleri İsrail halkına bildirince, halk yasa büründü. Sabah erkenden kalkıp dağın tepesine çıktılar. Günah işledik dediler, Ama RAB'bin söz verdiği yere çıkmaya hazırız. Bunun üzerine Musa, Neden RAB'bin buyruğuna karşı geliyorsunuz? dedi, Bunu başaramazsınız. Savaşa gitmeyin, çünkü RAB sizinle olmayacak. Düşmanlarınızın önünde yenilgiye uğrayacaksınız. Amalekliler'le Kenanlılar sizinle orada karşılaşacak ve sizi kılıçtan geçirecekler. Çünkü RAB'bin ardınca gitmekten vazgeçtiniz. RAB de sizinle olmayacak. Öyleyken, kendilerine güvenerek dağlık bölgenin tepesine çıktılar. RAB'bin Antlaşma Sandığı* da Musa da ordugahta kaldı. Dağlık bölgede yaşayan Amalekliler'le Kenanlılar üzerlerine saldırdılar, Horma Kenti'ne dek onları kovalayıp bozguna uğrattılar. * Hiç bir şey öğrenmediler çünkü kendilerine güvenerek Tanrı nın sözüne uymadılar. 6. Levili Korah ın Başkaldırması (16.böl.) A. Halk yine Tanrı nın egemen seçimine karşı çıkıyor ve Tanrı nın öfkesini uyandırıyor. B. Korah, Datan ve Aviram başkaldırıyor ve bu yine kıskançlıktan kaynaklanıyor. 16:1-5 Levi oğlu Kehat oğlu Yishar oğlu Korah, Ruben soyundan Eliavoğulları'ndan Datan, Aviram ve Pelet oğlu On toplulukça seçilen, tanınmış Iki yüz elli İsrailli önderle birlikte Musa'ya başkaldırdı. Hep birlikte Musa'yla Harun'un yanına varıp, Çok ileri gittiniz! dediler, Bütün topluluk, topluluğun her bireyi kutsaldır ve RAB onların arasındadır. Öyleyse neden kendinizi RAB'bin topluluğundan üstün görüyorsunuz? Bunu duyan Musa yüzüstü yere kapandı. Sonra Korah'la yandaşlarına şöyle dedi: Sabah RAB kimin kendisine ait olduğunu, kimin kutsal olduğunu açıklayacak ve o kişiyi huzuruna çağıracak. RAB seçeceği kişiyi huzuruna çağıracak. * Sonunda Tanrı açık bir şekilde egemenliğini ve kutsal öfkesini gösterdi. 16:8-35 Musa Korah'la konuşmasını şöyle sürdürdü: Ey Levililer, beni dinleyin! İsrail'in Tanrısı sizi kendi huzuruna çıkarmak için ayırdı. RAB'bin Konutu'nun hizmetini yapmanız, topluluğun önünde durmanız, onlara hizmet etmeniz için sizi İsrail topluluğunun arasından seçti. Sizi ve bütün Levili kardeşlerinizi huzuruna çıkardı. Bu yetmiyormuş gibi kâhinliği de mi istiyorsunuz? Ey Korah, senin ve yandaşlarının böyle toplanması RAB'be karşı gelmektir. Harun kim ki, ona dil uzatıyorsunuz? Sonra Musa Eliavoğulları Datan'la Aviram'ı çağırttı. Ama onlar, Gelmeyeceğiz dediler, Bizi çölde öldürtmek için süt ve bal akan ülkeden çıkardın. Bu yetmiyormuş gibi başımıza geçmek istiyorsun. Bizi süt ve bal akan ülkeye götürmediğin gibi mülk olarak bize tarlalar, bağlar da vermedin. Bu adamları kör mü sanıyorsun? Hayır, gelmeyeceğiz. Çok öfkelenen Musa RAB'be, Onların sunularını önemseme. Onlardan bir eşek bile almadım, üstelik hiçbirine de haksızlık etmedim dedi. Sonra Korah'a, Yarın sen ve bütün yandaşların -sen de, onlar da- RAB'bin önünde bulunmak için gelin dedi, Harun da gelsin. Herkes kendi buhurdanını alıp içine buhur koysun. İki yüz elli kişi birer buhurdan alıp RAB'bin önüne getirsin. Harun'la sen de buhurdanlarınızı getirin. Böylece herkes buhurdanını 4

132 alıp içine ateş, ateşin üstüne de buhur koydu. Sonra Musa ve Harun'la birlikte Buluşma Çadırı'nın giriş bölümünde durdular. Korah bütün topluluğu Musa'yla Harun'un karşısında Buluşma Çadırı'nın giriş bölümünde toplayınca, RAB'bin görkemi bütün topluluğa göründü. RAB, Musa'yla Harun'a, Bu topluluğun arasından ayrılın da onları bir anda yok edeyim dedi. Musa'yla Harun yüzüstü yere kapanarak, Ey Tanrı, bütün insan ruhlarının Tanrısı! dediler, Bir kişi günah işledi diye bütün topluluğa mı öfkeleneceksin? RAB Musa'ya, Topluluğa söyle, Korah'ın, Datan'ın, Aviram'ın çadırlarından uzaklaşsınlar dedi. Musa Datan'la Aviram'a gitti. İsrail'in ileri gelenleri onu izledi. Topluluğu uyararak, Bu kötü adamların çadırlarından uzak durun! dedi, Onların hiçbir şeyine dokunmayın. Yoksa onların günahları yüzünden canınızdan olursunuz. Bunun üzerine topluluk Korah, Datan ve Aviram'ın çadırlarından uzaklaştı. Datan'la Aviram çıkıp karıları, küçük büyük çocuklarıyla birlikte çadırlarının önünde durdular. Musa şöyle dedi: Bütün bunları yapmam için RAB'bin beni gönderdiğini, kendiliğimden bir şey yapmadığımı şuradan anlayacaksınız: Eğer bu adamlar herkes gibi doğal bir ölümle ölür, herkesin başına gelen bir olayla karşılaşırlarsa, bilin ki beni RAB göndermemiştir. Ama RAB yepyeni bir olay yaratırsa, yer yarılıp onları ve onlara ait olan her şeyi yutarsa, ölüler diyarına diri diri inerlerse, bu adamların RAB'be saygısızlık ettiklerini anlayacaksınız. Musa konuşmasını bitirir bitirmez Korah, Datan ve Aviram'ın altındaki yer yarıldı. Yer yarıldı, onları, ailelerini, Korah'ın adamlarıyla mallarını yuttu. Sahip oldukları her şeyle birlikte diri diri ölüler diyarına indiler. Yer onların üzerine kapandı. Topluluğun arasından yok oldular. Çığlıklarını duyan çevredeki İsrailliler, Yer bizi de yutmasın! diyerek kaçıştılar. RAB'bin gönderdiği ateş buhur sunan Iki yüz elli adamı yakıp yok etti. 7. RAB Tanrı ya karşı İsrail halkının çöldeki söylenmeleri Bulunduğu ayetler İsrail in söylenmesinin sebepleri Tanrı nın tepkisi M.Çık. 14:11 Firavun un ordusunun önünde şikayet etti. İsrail i kurtardı. M.Çık 15:24 Su acı olduğu için şikayet etti. Suyu iyileştirdi. M.Çık. 16:2 Yiyecekleri olmadığı için şikayet etti. Man ekmeği verdi. M.Çık 17:2 Su olmadığı için şikayet etti. Kayadan su çıkardı. Ç.Sayım 11:1 Verilen yiyecekten şikayet etti. Halkı yargıladı. Ç.Sayım 14:2 Musa nın liderliğinden şikayet etti. Halkı yargıladı. Ç.Sayım 16:2 Musa nın liderliğinden şikayet etti. Halkı yargıladı. Ç.Sayım 16:41 Musa ya karşı şikayet etti. Halkı yargıladı. Ç.Sayım 20:2 Su olmadığı için şikayet etti. Su verdi. Ç.Sayım 21:4 Man ekmeği için şikayet etti. Halkı yargıladı. A. Tanrı nın o kadar çok işini görmüş olduğu bu halk nasıl böyle davrandı? Nasıl bu kadar nankör olabilir? Neden Tanrı ya güvenmedi? 1. Tanrı nın önünde her zaman her durumda alçakgönüllü yürümeyi unuttular. a. İsrail halkı Tanrı nın Kim olduğunu ve kendilerinin kim olduğunu unuttular. b. RAB Tanrı nın, her şeye hakim ve tek Hükümdâr olduğunu unuttular. c. Musa nın Tanrı yla olan ilişkisi neden o kadar yakındı? Ç.Sayım 12:3 Musa yeryüzünde yaşayan herkesten daha alçakgönüllüydü. 2. Kendilerini değil Tanrı nın ismini ve karakterini yüceltmeyi unuttular. a. Dikkat merkezi kendileriydi. RAB bin onların hizmetçisi olduğunu zannettiler. b. Bu hayat halkın kendi istekleri değil Tanrı nın istekleri ile ilgilidir. Romalılar 11:36 Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için var oldu. O'na sonsuza dek yücelik olsun! Amin. 3. Her şeyin Tanrı ya ait olduğunu ve sadece O na güvenmeleri gerektiğini unuttular. a. Tanrı ya değil kendi durumlarına bakıp kaygılandılar. Matta 6:25-34 Bu nedenle size şunu söylüyorum: Ne yiyip ne içeceğiz?' diye canınız için, Ne giyeceğiz?' diye bedeniniz için kaygılanmayın. Can yiyecekten, beden de giyecekten daha önemli değil mi? Gökte uçan kuşlara bakın! Ne eker, ne biçer, ne de ambarlarda yiyecek biriktirirler. Göksel Babanız yine de onları doyurur. Siz onlardan çok daha değerli değil misiniz? Hangi biriniz kaygılanmakla ömrünü bir anlık uzatabilir? Giyecek konusunda neden kaygılanıyorsunuz? Kır zambaklarının nasıl büyüdüğüne bakın! Ne çalışırlar, ne de iplik eğirirler. Ama size şunu söyleyeyim, bütün görkemine karşın Süleyman bile bunlardan biri gibi giyinmiş değildi. Bugün var olup yarın ocağa atılacak olan kır otunu böyle giydiren Tanrı'nın sizi de giydireceği çok daha kesin değil mi, ey kıt imanlılar? Öyleyse, Ne yiyeceğiz?' Ne içeceğiz?' ya da Ne giyeceğiz?' diyerek kaygılanmayın. Uluslar hep bu şeylerin peşinden giderler. Oysa göksel Babanız bütün bunlara gereksinmeniz olduğunu bilir. Siz öncelikle O'nun egemenliğinin ve doğruluğunun ardından gidin, o zaman size bütün bunlar da verilecektir. O halde yarın için kaygılanmayın. Yarının kaygısı yarının olsun. Her günün derdi kendine yeter. 5

133 4. Tanrı nın onlara verdikleriyle yetinmeyi unuttular. a. Kendileri için RAB bin sağladıklarını kabul etmediler ve hep şikayet ettiler. b. Tanrı ya göre söylenip şikayet etmek büyük bir günah. * Şikayet Tanrı ya karşı yapılan bir suçlamadır. Çünkü Kendi halkına iyi bakmadığı mesajını veriyorlar. ve O na karşı güvensizlik duyuyorlar. c. Bütün hayatta bulunan Tanrı nın egemen seçimine karşı isyan ettiler. 5. Halk her şey ama her şey için Rab be şükretmeyi unuttu. a. Tanrı zaten bakmaya söz verdi ve Kendi ismi YAHVE her şeye yeterli anlamına geliyordu. b. Tanrı ya göre verdikleri için şükretmeyen kişi kendi imansızlığı ve günahkarlığını gösteriyor. Rom. 1:18-22 Haksızlıkla gerçeğe engel olan insanların bütün tanrısızlığına ve haksızlığına karşı Tanrı'nın gazabı gökten açıkça gösterilmektedir. Çünkü Tanrı'ya ilişkin bilinen ne varsa, gözlerinin önündedir; Tanrı hepsini gözlerinin önüne sermiştir. Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri -sonsuz gücü ve Tanrılığı- dünya yaratılalı beri O'nun yaptıklarıyla anlaşılmakta, açıkça görülmektedir. Bu nedenle özürleri yoktur. Tanrı'yı bildikleri halde O'nu Tanrı olarak yüceltmediler, O'na şükretmediler. Tersine, düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini karanlık bürüdü. Akıllı olduklarını ileri sürerken akılsız olup çıktılar. B. İsrail halkı neyi yapmalıydı ve biz ne yapmalıyız? 1. Zor duruma düştüğümüz zaman ne yapmayı öğrenmeliyiz? a. Zor ve kötü durumlara değil Tanrı ya bakıp O nun büyüklüğünü, O nun yeterliliğini, O nun egemen eline güvenmeliyiz. b. Bunu yapmayı öğrenebilmek için en kolay yol, en basit prensip her durumda ve her şey için dua etmeyi öğrenmeliyiz. 2. Pavlus, Yeni Antlaşma da güzel bir şekilde bu prensibi özetliyor. 1. Selanikliler 5: Her zaman sevinin. Durmadan dua edin. Her durumda şükredin. Çünkü Tanrı'nın Mesih İsa'da sizin için istediği budur. * Bu üçü hayatınız için normal bir standart olmalı. 3. Tanrı nın bize verdikleriyle sevinip yetinmeyi ve hepsi için şükretmeyi öğrenmemiz gerekiyor. Yoksa Tanrı, bizi eğitmek zorunda kalacak. Çünkü bizi seviyor ve içimizde O na güvenen, O na şükreden, O na sürekli dua eden bir yürek yaratmaya istiyor. 8. Çölde Sayım kitabının haritası: Moav Düzlükleri Kadeş-Barnea Sina Dağı 6

134 31. DERS Çölde Sayım kitabı: Yeni Kuşağın Günahları ve Eğitimi 1. Günah ciddi bir hastalık olan kansere benziyor A. Nezle nasıl bir hastalık? İstersen ilaç al, istersen ilaç alma, normalde bir iki hafta sonra geçer. B. Kanser nasıl bir hastalık? İlaç almaz ve tedavi olmazsan ne olacak? Çoğalacak ve seni öldürecek. 1. Kanser nasıl başlıyor? Çok küçük bir hücre ile başlar ama tek hedefi tüm hücreleri öldürmektir. 2. Kanser tedavisi nedir? Kanserli hücreleri çıkartmaya çalışıyorlar veya yok etmeye çalışıyorlar. C. Tanrı, günahı sürekli yok etmeye çalışıyor ve Kendi halkından çıkartmaya çalışıyor bölümdeki kriz yüzünden Tanrı Mısır dan gelen birinci kuşağı reddetti. 14: Onlara RAB şöyle diyor de: 'Varlığım adına ant içerim ki, söylediklerinizin aynısını size yapacağım: Cesetleriniz bu çöle serilecek. Bana söylenen, yirmi ve daha yukarı yaşta sayılan herkes çölde ölecek. A. Yeşu, Kalev ve Musa hariç bu kuşağın hepsi çölde ölecek. * Bu bir günde olmayacak; 38 yıl sürecek! B. Bu süre içinde çok büyük bir değişiklik olmayacak. 1. Halk hiç ilerlemeyecek. Hep aynı yerlerde dolaşacak ve nüfus artmayacak. 2. Ölümden başka bir şey olmayacak. 3. Kadeş-Barnea daki olaydan 38 yıl sonra hikaye kaldığı yerden başlıyor A. Halkın olduğu yer aynı ama kişiler farklı. * Bu halk yine aynı isimle anılıyor, aynı isimle çağrılıyor; fakat farklı yüzlere sahip. B. İkinci kuşak Mısır da, Kızıl Deniz de ve Kadeş Barnea deki olayları hatırlıyor olsa bile; daha genç veya çocuklardı. 4. Birinci kuşak yıllarca yavaş yavaş ölmeyi beklerken RAB Tanrı, bu yeni kuşağa da imanla yürümeyi öğretmeye çalışıyor. A. Tanrı nın yolları değişmiyor: Tanrı onları yine zor durumlara sokacak çünkü bu kişilerin de RAB Tanrı nın gücünü, kutsallığını ve sadakatini öğrenmeleri gerekiyor. B. Ana babaları çok şeyi gördüler ve yaşadılar ama bu yeni kuşak aynı şeyleri göremediler. * Birisi başkasının deneyiminden imanı öğrenemez, kendisi öğrenmesi gerekiyor bölüm A. Çölde her zaman su problemi vardı yeni nesil de şikayet etmeye başladı. Ama her zaman ki gibi Tanrı su sağlıyordu. 20:1-5 İsrail topluluğu birinci ay Zin Çölü'ne vardı, halk Kadeş'te konakladı. Miryam orada öldü ve gömüldü. Ancak topluluk için içecek su yoktu. Halk Musa'yla Harun'a karşı toplandı. Musa'ya, Keşke kardeşlerimiz RAB'bin önünde öldüğünde biz de ölseydik! diye çıkıştılar, RAB'bin topluluğunu neden bu çöle getirdiniz? Biz de hayvanlarımız da ölelim diye mi? Neden bizi bu korkunç yere getirmek için Mısır'dan çıkardınız? Ne tahıl, ne incir, ne üzüm ne de nar var. Üstelik içecek su da yok! B. Tanrı sadık bir şekilde Kendisini göstermek için kayadan su sağlayacak. 20:6-8 Musa'yla Harun topluluktan ayrılıp Buluşma Çadırı'nın giriş bölümüne gittiler, yüzüstü yere kapandılar. RAB'bin görkemi onlara göründü. RAB Musa'ya, Değneği al dedi, Sen ve ağabeyin Harun topluluğu toplayın. Halkın gözü önünde su fışkırması için kayaya buyruk verin. Onlar da hayvanları da içsin diye kayadan onlara su çıkaracaksınız. C. Fakat Musa bile, Tanrı nın kutsallığı ve günaha olan bakışı hakkında öğrenmek zorunda kaldı. 20:9-13 Musa kendisine verilen buyruk uyarınca değneği RAB'bin önünden aldı. Musa'yla Harun topluluğu kayanın önüne topladılar. Musa, Ey siz, başkaldıranlar, beni dinleyin! dedi, Bu kayadan size su çıkaralım mı? Sonra kolunu kaldırıp değneğiyle kayaya iki kez vurdu. Kayadan bol su fışkırdı, topluluk da hayvanları da içti. RAB Musa'yla Harun'a, Madem İsrailliler'in gözü önünde benim kutsallığımı sayarak bana güvenmediniz dedi, Bu topluluğu kendilerine vereceğim ülkeye de götürmeyeceksiniz. Bu sulara Meriva ( Çıkışma ) suları denildi. Çünkü İsrail halkı orada RAB'be çıkışmış, RAB de aralarında kutsallığını göstermişti. 1. Musa Tanrı gibi değildir. Musa özdenetimini ve halka olan merhametini kaybetti. 2. Musa İsa gibi değildir. Musa Tanrı nın sözünü dinlemedi ve liderliğini kaybetti. 3. Tanrı, Musa yı affediyor ama onun günahının bedeli vardı. Yasa.Tekr. 3:25-26 Musa diyor ki: İzin ver de Şeria Irmağı'ndan geçip karşı yakadaki o verimli ülkeyi, o güzel dağlık bölgeyi ve Lübnan'ı göreyim.'"ama RAB sizin yüzünüzden bana öfkelendi, yalvarışıma kulak asmadı. Bana, 'Yeter artık!' dedi, 'Bir daha bu konudan söz etme bana. 1

135 4. Ama unutmayalım ki Kutsal Kitap ta İsa hariç Musa dan daha büyük bir lider yoktur. Musa yeryüzünde yaşayan herkesten daha alçakgönüllüydü. (Ç.Sayım 12:3) 5. Musa bile günahkârdı ve halkın başka bir Lider e ihtiyacı vardı! İ SA 6. Tanrı, yine günahı sürekli yok etmeye çalışıyor ve Kendi halkından çıkartmaya çalışıyor. Ama bu kanser en iyi liderlerde bile var. D. Yeni Antlaşma bu olayları Mesih ışığında açıklıyor. * 1. Korintliler 10:2-4 (ve Yasa nın Tekrarı 8:3 e bakın) Kardeşler, atalarımızın hepsinin bulut altında korunduğunu ve hepsinin denizden geçtiğini bilmenizi istiyorum. Musa'ya bağlanmak üzere hepsi bulutta ve denizde vaftiz edildi. Hepsi aynı ruhsal yiyeceği yedi; hepsi aynı ruhsal içeceği içti. Artlarından gelen ruhsal kayadan içtiler; o kaya Mesih'ti Bölüm A. 21: 4-5 yolda halk sabırsızlandı. Tanrı'dan ve Musa'dan yakınarak, "Çölde ölelim diye mi bizi Mısır'dan çıkardınız?" dediler, "Burada ne ekmek var, ne de su. Ayrıca bu iğrenç yiyecekten de tiksiniyoruz!" 1. Onların bütün ihtiyaçları RAB tarafından sağlanmış olmasına rağmen bu halk Tanrı nın sağlayışını beğenmedi. Anne babaları gibi nankörlük ediyorlar. 2. Zaten RAB Tanrı yiyecekten çok daha önemli bir şeyi öğretmeye çalışıyordu ama halk sadece kendilerini düşünerek O na güvenmiyordu. Yasa nın Tekrarı 8:3 Sizi aç bırakarak sıkıntıya soktu. Sonra sizin de atalarınızın da bilmediği man ile sizi doyurdu. İnsanın yalnız ekmekle yaşamadığını, RAB'bin ağzından çıkan her sözle yaşadığını size öğretmek için yaptı bunu. B. Tanrı bir hastalık göndererek halkı imansızlıktan arındırmak istiyor. 21:6 RAB halkın arasına zehirli yılanlar gönderdi. Yılanlar ısırınca İsrailliler'den birçok kişi öldü. C. Halk itiraf edip kendi günahlarını kabul ediyor. 21:7 "RAB'den ve senden yakınmakla günah işledik. Yalvar da, RAB aramızdan yılanları kaldırsın" dedi. D. Tanrı, Kendi gazabından kurtarış yolunu da sağladı. 21:8-9 RAB Musa'ya, Bir yılan yap ve onu bir direğin üzerine koy. Isırılan herkes ona bakınca yaşayacaktır dedi. Böylece Musa tunç bir yılan yaparak direğin üzerine koydu. Yılan tarafından ısırılan kişiler tunç yılana bakınca yaşadı. ÇARMIH * Bu bir iman sınavıydı çünkü Tanrı nın yoluna inanmayanlar kurtulmayacak. * Hasta kişi tunç yılana bakmazsa ölecek. * Tanrı, yine günahı sürekli yok etmeye çalışıyor ve Kendi halkından çıkartmaya çalışıyor. E. Yeni Antlaşma yine bu olayları Mesih ışığında açıklıyor. İsa Mesih bizim tunç yılanımız oldu. Yuhanna 3:14-15 Musa çölde yılanı nasıl yukarı kaldırdıysa, İnsanoğlu'nun da öylece yukarı kaldırılması gerekir. Öyle ki, O'na iman eden herkes sonsuz yaşama kavuşsun. F. Bu yeni kuşak sanki yavaş yavaş öğreniyor. Bir düşüyor, bir inanıyor. 1. Biraz sonra yine su kalmadı ama her hangi bir yakınma görmüyoruz. * Sadece Tanrı nın su verdiğini okuyoruz. 2. Hatta halkın Mısır dan çıkış olayından sonraki ilk şükran ilahisini söylediğini görüyoruz! 21:16-18 Oradan RAB'bin Musa'ya, Halkı bir araya topla, onlara su vereceğim dediği kuyuya, Beer'e doğru yol aldılar. O zaman İsrailliler şu ezgiyi söylediler: Suların fışkırsın, ey kuyu! Ezgi okuyun ona. O kuyu ki, onu önderlerle Halkın soyluları Asayla, değnekle kazdılar. * İlahi söylemek ve Rab be şükretmek gözlerimizi ve düşüncelerimizi Tanrı ya çevirir. 3. Neden her yemekten önce şükrediyoruz? Mide ve sağlık için değil; yürek için yararlı olduğu için. * Her şeye olduğu gibi; bu yemeğe de sahip olmamın tek sebebi Tanrı nın sonsuz lütfudur.! bölümler A. Balam isimli putperest bir peygamber RAB bin halkını lanetlemeye çağırılıyor. B. İsrail halkının düşmanları RAB bin yaptıklarının haberini aldı ve korkmaya başladı. * Bu yabancı halklar Balam ın İsrail e karşı lanet okumasını istedi ama Rab izin vermedi. * Tanrı, halkının bereketlemesi ile ilgili peygamberlik sözlerini Balam ın iletmesini sağlıyor. C. RAB Tanrı Kendi isteğini yerine getirmek için ve sözünü iletmek için istediği kişiyi, hatta istediği hayvanı bile kullanabilir! D. Eğer RAB kötü Balam ın eşeği aracılığıyla konuştuysa RAB bizi de kullanabilir ve bizim dikkatimizi almak için hayatımızdaki imansız insanları bile kullanabilir! 2

136 8. Tanrı, sadıktır ve sözünü tutarak İsrail halkını vaat ettiği toprağa götürecek. Fakat Çölde Sayım kitabı bu vaadin tamamen Tanrı nın lütfundan kaynaklandığını gösteriyor çünkü İsrail halkının ikinci kuşağı tıpkı ana babaları gibi günah işliyor Bölüm A. Günah her zaman küçük bir şekilde başlıyor ama her zaman büyüyor ve kötüleşiyor. 1.) Bu kuşak ana babaları gibi Tanrı ya güvenmiyor, itaat etmiyor. 2.) Ana babalarının günahları Tanrı ya ve O nun seçtiği kişilere karşı şikayet etmek ve Tanrı nın sağlayışıyla yetinmemek ve şükretmemekti. 3.) Fakat birinci kuşağın çocukları daha kötü günahları işleyecek. B. Kutsal Kitap sık sık çok parlak bir vahiyi ve çok kötü günahı yan yana koyuyor. * Mısır dan Çıkış de Sina Dağı ndaki Yasa verildikten hemen sonra İsrail halkının altın dökme puta tapınma olayı oldu. * Levililer 8-10 de Harun un kâhin atanmasından hemen sonra oğullarının itaatsizliği oldu. * 2. Samuel 7-12 de Tanrı Davut la antlaşma yaptıktan sonra Davut Bat-Şeva ile zina ediyor. * İsa halk tarafından övüldükten sonra yine aynı kişiler O nu çarmıha germek istediler. * Balam aracılığıyla Tanrı nın İsrail in bereketlemesi ile ilgili peygamberlik sözleri verildikten sonra İsrail halkı çok büyük günahlara düşüyor. C. Etrafındaki yabancı halklar İsraili yıkmak amacıyla onları günah işlemeye kışkırtıyor. (31:16) Sonunda İsrail halkı putperestliğe bulaşıyor ve putperest törenlerin ahlaksızlığına da bulaştı. 25:1-3 İsrailliler Şittim'de yaşarken, erkekleri Moavlı kadınlarla zina etmeye başladı. Bu kadınlar kendi ilahlarına kurban sunarken İsrailliler'i de çağırdılar. İsrail halkı yiyeceklerden yedi ve onların ilahlarına taptı. Böylece Baal-Peor'a bağlandılar. RAB bu yüzden onlara öfkelendi. * Baal, Kenanlı verimlilik ilahıdır ve Eski Antlaşma da onun çekici törenleri İsrail halkının sık sık günah işlemesinin nedeni oluyor. D. Bu günahlar için hiç bir sunu verilmedi ve RAB hemen cezalandırmaya karar veriyor. 25:4- Musa'ya, Bu halkın bütün önderlerini gündüz benim önümde öldür dedi, Öyle ki, İsrail halkına öfkem yatışsın. Bunun üzerine Musa İsrail yargıçlarına, Her biriniz kendi adamlarınız arasında Baal- Peor'a bağlanmış olanları öldürün dedi. E. Ondan sonra çok etkileyici bir olayı görüyoruz. Bir adam Tanrı nın öfkesini dindiriyor. 25:6-13 O sırada İsrailli bir adam geldi, Musa'nın ve Buluşma Çadırı'nın girişinde ağlayan İsrail topluluğunun gözü önünde kardeşine Midyanlı bir kadın getirdi. Bunu gören Kâhin Harun oğlu Elazar oğlu Pinehas topluluktan ayrılıp eline bir mızrak aldı. İsrailli'nin ardına düşerek çadıra girdi ve mızrağı ikisine birden sapladı. Mızrak hem İsrailli'nin, hem de Midyanlı kadının karnını delip geçti. Böylece İsrail'i yok eden hastalık dindi. Hastalıktan ölenlerin sayısı kişiydi. RAB Musa'ya şöyle dedi: Kâhin Harun oğlu Elazar oğlu Pinehas İsrail halkına öfkemin dinmesine neden oldu. Çünkü o, aralarında benim adıma büyük kıskançlık duydu. Bu yüzden onları kıskançlıktan büsbütün yok etmedim. Ona de ki, Onunla bir esenlik antlaşması yapacağım. Kendisi ve soyundan gelenler için kalıcı bir kâhinlik antlaşması olacak bu. Çünkü o Tanrısı için kıskançlık duydu ve İsrail halkının günahlarını bağışlattı. 1.) Pinehas İsrail halkı için aracılık yapıyor ve İsrail halkının günahlarını bağışlatıyor. * Bu şekilde İsa Mesih e benziyor. 2.) Normalde günah için bir hayvan kurban ediliyor ama burada günah işleyen insanlar kurban ediliyor ve herhangi bir hayvanın ölmesine gerek kalmadı. * Bizim yaşamamız için bu mızrak İsa ya saplandı ve Tanrı nın öfkesinin dinmesine neden oldu. 3.) Kâhinler Tanrı önünde halkı temsil ediyor ama aynı zamanda Tanrı nın karakterini halk önünde yansıtması gerekiyordu. İşte Pinehas hem Tanrı nın öfkesini ve adaletini gösteriyor hem de Tanrı nın merhametli kurtuluş yolunu gösteriyor. 10. Bu olaylardan Tanrı ve kendimiz hakkında neleri öğreniyoruz? A. Tanrı, bizim düşündüğümüzden çok daha kutsaldır. * Tanrı, merhamet ve lütuf göstermeseydi O nun kutsallığı bizi yok ederdi. B. Biz çok nankör insanlarız. Bize verdiklerine değil bize verilmediklerine bakıyoruz. * Yaratıcımıza şükretmememiz Tanrı ya karşı çok büyük bir hakarettir. * Tanrı bize iyi bir Çoban olacağını söyledi ve O nun sözüne güvenmeliyiz. C. Büyük günahlar küçük günahlarla başlıyor. * Günah kanser gibidir. Başlayınca yok etmezsek büyüyerek ve daha kötü oluyor. * Hoşnutsuzluk ve yetinmemek çok kötü gözükmüyor ama bizi daha kötü sonuçlara götürür. 3

137 * İsrail halkının putperestliği ve ahlaksızlığı aslında sürpriz değildi. Zaten Tanrı ya karşı isyan ediyordu ve yürekleri ayartılmaya hazır bir vaziyetteydi. D. Hayatımızdaki günahları acımasız bir şekilde halletmemiz gerekiyor. * Bu günahların büyümesine izin verdiğimizde kökleniyorlar ve hayatımızı mahvedecekler. * Tanrı, bu günahları yok etmek için istek ve güç verir ama bizim kararlı olmamızı istiyor ve O nun sözlerine itaat etmemizi istiyor. * Pinehas gibi Tanrı nın adına büyük kıskançlık duyuyor muyuz? Yoksa sürekli işlediğimiz günahlara alıştık mı? * Bu Eski Antlaşma parçaları bize Tanrı nın karakteri ve günahın karakteri hakkında ders veriyor ve bu konuları daha iyi anlamamız için açık resimler çiziyor. E. Çölde Sayım kitabı önemli bir soruyu cevaplıyor: RAB, nasıl bir halk istiyor? * RAB, minnettar ve memnun bir halk istiyor. Çünkü O tamamen yeterli bir Tanrı ve Çobandır. * RAB, günahı ciddiye alan ve onu yok etmeye kararlı bir halk istiyor. Çünkü O kutsal ve kıskanç bir Tanrı dır. * Tanrı, Pinehas ı çok ödüllendiriyor çünkü o Tanrısı için kıskançlık duydu. Ve Pinehas bu kanserin ciddiliğini anladı. Ya biz? 11. İsrail halkı tamamen günahkâr, dik başlı, itaatsiz bir halktır. A. Ama Tanrı Kendi zengin lütfunun sınırsızlığını sergilemek için bu ikinci kuşağı yok etmemeye karar veriyor. 14:18 RAB tez öfkelenmez, sevgisi engindir, suçu ve isyanı bağışlar. * Zaten eğer Tanrı her işlenmiş günahı için öfkelenseydi İsrail halkı sağ kalamazdı! B. Ama Tanrı İbrahim la yaptığı antlaşmayı hep anıyor ve bu halkı vaat edilmiş toprağı götürecek! 23:19 Tanrı insan değil ki, Yalan söylesin; İnsan soyundan değil ki, Düşüncesini değiştirsin. O söyler de yapmaz mı? Söz verir de yerine getirmez mi? C. Aynı zamanda İsrail halkının sonunu şimdiden görebiliyoruz. Çünkü yüreklerinde köklü bir değişiklik yapılmazsa RAB be hiç sadık kalmayacak ve eninde sonunda topraktan atılacak ve Tanrı nın gazabından dolayı yok edilecek. D. İşte daha şimdiden, vaat edilmiş toprağa girmeden önce İsrail halkının bir Kurtarıcı ya ihtiyacı olduğunu görüyoruz. E. Çölde Sayım kitabının mesajı tüm Eski Antlaşma nın ana mesajlarından birisidir: Tanrı Kendi antlaşmasına dayanan sadık sevgisi sayesinde Kendisi her zaman halkına iyi bakıyor ve dünyaya kurtarış getirmek için vaadini tutuyor. 1.) Birinci kuşağın itaatsizliği ve imansızlığı halkın ve Mesih in sonu olabilirdi. 2.) AMA TANRI halkının günahları ve isyanına rağmen onları terk etmiyor ve çölde geçindiriyor. 3.) İsrail halkı vaat edilen toprağa sahip olacak ama orada kalması onların itaatine bağlı olacak. Fakat tüm ulusların bereketlenmesinin vaadinin esas gerçekleşmesi İsa Mesih te oldu. Dünyanın günahlarına rağmen Tanrı, kurtuluş sağlayan Oğlu nu gönderdi. Rom. 5:8-11 Tanrı ise bizi olan sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. Böylece şimdi O'nun kanıyla aklandığımıza göre, O'nun aracılığıyla Tanrı'nın gazabından kurtulacağımız çok daha kesindir. Çünkü eğer biz Tanrı'nın düşmanlarıyken Oğlu nun ölümü sayesinde O'nunla barıştıksa, barışmış olarak Oğlu nun yaşamıyla kurtulacağımız çok daha kesindir. Yalnız bu kadar da değil, bizi şimdi Tanrı'yla barıştırmış olan Rabbimiz İsa Mesih aracılığıyla, Tanrı'nın kendisiyle de övünürüz. 12. Birkaç olay daha olduktan sonra vaat edilen toprağa girmek için hazırlık yapılıyor. A. 26. bölümde sayım tekrar yapılıyor. B. 27. bölümde halkın lideri artık Yeşu oldu. C bölümlerde toprağı fethetmek için yasalar verildi. D. 33. bölümde Mısır dan Moav a yolculuk tekrar gözden geçiriliyor. E. Çölde Sayım kitabının sonunda hikaye duruyor ve Yeşu kitabının başlangıcında tekrar başlayacak çünkü şimdi Yasa nın Tekrarı kitabı son hazırlıkları olarak halk antlaşmaya tekrar yemin ediyor ve Musa vaaz şeklinde yasaları tekrar açıklıyor. 4

138 32. DERS Yasa nın Tekrarı: Giriş 1. Yaratılış 1-11 = 2000 yıl = 300 yıl M.Çıkış 1-2 = 80 yıl 3-40 = 2.5 yıl Levililer 1-27 = hikaye duruyor Ç de Say 1-14 = 6 ay = 38 yıl = 1 yıl Y.Tekrarı 1-34 = hikaye duruyor 2. Kitabın zaman ve mekânı: A. İsrail halkı, Moav Düzlükleri nde Eriha karşısında konakladı. B. Bu kitabın mesajları Şeria Irmağı nın geçilmesinden 2 ay önce verildi. C. Yeşu halkın yeni lideri oldu D. Musa Yeşu ya ve halka son önerilerini veriyor. (2.Timoteos ta Pavlus aynısını yaptı) E. Bu yeni kuşak toprağa girecek ama ana babaları çölde öldü. F. Ruh durumu çok ciddi ve ağırbaşlı. 3. Kitap hakkında genel bilgi: A. Yasa nın Tekrarı sadece bir tekrarlama değil; Musa vaaz şeklinde Yasa yı hatırlatıyor ve açıklıyor. B. Yasa nın Tekrar kitabının amacı vaatedilmiş toprağa girmek üzere olan İsrail in RAB Tanrısı ile daha önce yaptığı antlaşmanın yenilenmesini sağlamaktır. C. Genel olarak kitapta yeni bir antlaşma veya yasa yoktur. 1.) M.Çıkış ve Çölde Sayım kitaplarındaki yasalar tekrarlanıyor ve bir yenilenme var. 2.) Sina Dağı nda Yasa ilk kabul edildiğinde bu kişiler henüz çocuktu. 3.) Halk RAB be ve O nun yasalarına bağlı kalacağına söz veriyor. D. Bu kitapta Musa yazmıyor; konuşuyor, vaaz veriyor. * Büyük ihtimalle Musa kendi mesajlarını kaydetmedi ama bu kitaptakilerin çoğu onun sözleridir. 4. Levililer ve Yasa nın Tekrarı A. Levililer: Kâhinlere yazılan Yasa rehberi B. Yasa nın Tekrarı: Halka yazılan Yasa hakkında vaazlar ve açıklamalar C. Yasa nın Tekrarı: Yasaları veren diğer kitaplardan daha çok teşvik edici sözleri veriyor. * Sadece yasaları vermiyor; daha çok Yasa nın temeli olan 10 Emir i açıklıyor. 5. Kitabın anahtarları A. Anahtar olayı: 30. bölümdeki Antlaşmanın yenilenmesi 30:15-16 "İşte bugün önünüze yaşamla iyiliği, ölümle kötülüğü koyuyorum. Bugün size Tanrınız RAB'bi sevmeyi, yollarında yürümeyi, buyruklarına, kurallarına, ilkelerine uymayı buyuruyorum. Öyle ki, yaşayasınız, çoğalasınız ve mülk edinmek için gideceğiniz ülkede Tanrınız RAB tarafından kutsanasınız. B. Anahtar kelimeleri: Anımsayın / Unutma (8:11 unutmamaya dikkat edin ) İtaat edin / Tanrı nın Sözü nü Dinleyin ( çünkü geleceğiniz sadece buna bağlıdır!) C. Anahtar ayetleri: 10:12-13 "Şimdi, ey İsrail halkı, Tanrınız RAB sizden ne istiyor? Yalnız şunu istiyor: Tanrınız RAB'den korkun, O'nun yollarında yürüyün, O'nu sevin; bütün yüreğinizle, bütün canınızla O'na kulluk edin; üzerinize iyilik gelsin diye bugün size bildirdiğim buyruklarına, kurallarına uyun. 30:19-20 "Önünüze yaşamla ölümü, kutsamayla laneti koyduğuma bugün yeri göğü size karşı tanık gösteriyorum. Yaşamı seçin ki, siz de çocuklarınız da yaşayasınız. Tanrınız RAB'bi sevin, sözüne uyup O'na bağlanın. RAB yaşamınızdır; kendilerine vereceğine ilişkin atalarınız İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a söz verdiği ülkede uzun yaşamanızı sağlayacaktır. D. Halkın, Tanrı nın Sözü nü unutmasın diye çocuklarına öğretmeleri gerekiyordu. 4:9-10 "Ancak gördüklerinizi unutmamaya, yaşamınız boyunca aklınızdan çıkarmamaya dikkat edin ve uyanık olun. Bunları çocuklarınıza, torunlarınıza anlatın. Horev'de Tanrınız RAB'bin önünde durduğunuz günü anımsayın. RAB bana şöyle dedi: 'Sözlerimi dinlemesi için halkı topla. Öyle ki, yaşamları boyunca benden korkmayı öğrensinler, çocuklarına da öğretsinler. 6:4-9 "Kulak ver, ey İsrail! Yahve Tanrımız'dır, O tektir. Tanrınız Yahve'yi bütün yüreğinizle, bütün canınızla, 1

139 bütün gücünüzle seveceksiniz. Bugün size verdiğim bu buyrukları aklınızda tutun. Onları çocuklarınıza benimsetin. Evinizde otururken, yolda yürürken, yatarken, kalkarken onlardan söz edin. Bir belirti olarak onları ellerinize bağlayın, alnınıza takın. Evlerinizin kapı sövelerine, kentlerinizin kapılarına yazın." 6. Kitabın yapısı: I. Tanrı nın sizin için yaptıklarını anımsayın: * Ulusun tarihi tekrar gözden geçiriliyor { 1-4 bölümler} * Bu ikinci kuşak ana babalarının hatalarından öğrenmeli. II. Tanrı nın size söylediklerini anımsayın: Yasa / Antlaşmanın tekrarlanması { 5-26 bölümler } A. Tanrı nın Ahlak Yasası [5-11] = 10 Emir ve onların genişletilmeleri B. Törensel Yasa [21:1-16:17] = (Tapınma Çadırı, kurban sistemi, ondalıklar, bayramlar) C. Medeni Hukuk [16:18-26:19] = Halk için kurallar: Suç ve cezaları, savaş kuralları, kişisel ve toplumsal kurallar III. Yaptıklarınızın sonuçlarını anımsayın: Ulusa seçeneklerini hatırlatılıyor { bölümler } IV. Musa nın son günleri: { bölümler } 7. Yasa nın Tekrarı, Yeni Antlaşma da en çok kullanılan E.A. kitaplarından birisidir. A. Yasa nın Tekrarı kitabından 50 den fazla parça alındı. B. Yasa ile ilgili olan Y.A. nın parçalarının hepsi bu kitaptan alındı. C. İsa, Yasa ile ilgili bir şey söylediği zaman bu kitaptan bir parça aktardı. (6:13,16; 8:3; Matt. 4:1-10) 8. Yasa nın Tekrarı nda İsa Mesih: A. Kurtuluş gereksinimini şimdiden görüyoruz: 1.) Musa önceden İsrail halkının Tanrı ya isyan edececeğini biliyordu. 31:27-29 Çünkü sizin başkaldıran, dikbaşlı kişiler olduğunuzu biliyorum. Bugün ben sağken, aranızdayken bile RAB'be karşı geliyorsunuz; ölümümden sonra daha ne kadar çok başkaldıracaksınız. Oymaklarınızın bütün ileri gelenlerini, görevlilerinizi bana getirin. Bu sözleri onlara duyuracağım. Yeri göğü onlara karşı tanık tutacağım. Ölümümden sonra büsbütün yozlaşacağınızı, size buyurduğum yoldan sapacağınızı biliyorum. Son günlerde kötülüklerle karşılaşacaksınız. Çünkü RAB'bin gözünde kötü olanı yapacak ve yaptıklarınızla O'nu öfkelendireceksiniz 2.) Musa (ve Tanrı) İsrail in başaramayacağını biliyordu. Bu halkın yüreklerinde bir değişiklik olmadan RAB bin yasalarını yerine getiremezler. Rom 8:3 İnsan benliğinden ötürü güçsüz olan Kutsal Yasa'nın yapamadığını Tanrı yaptı. Öz Oğlunu günahlı insan benzerliğinde günaha sunusu olarak gönderip günahı insan benliğinde yargıladı. B. İsa, Yahudilerin beklediği büyük peygamberdi. 1.) Tanrı, Musa gibi bir peygamber çıkaracağını söyledi: Yasa nın Tekrarı 18:15-19 Tanrınız RAB size aranızdan, kendi kardeşlerinizden benim gibi bir peygamber çıkaracak. Onu dinleyin. Horev'de toplandığınız gün Tanrınız RAB'den şunu dilemiştiniz: 'Bir daha ne Tanrımız RAB'bin sesini duyalım, ne de o büyük ateşi görelim, yoksa ölürüz.' RAB bana, 'Söyledikleri doğrudur' dedi. 'Onlara kardeşleri arasından senin gibi bir peygamber çıkaracağım. Sözlerimi onun ağzından işiteceksiniz. Kendisine buyurduklarımın tümünü onlara bildirecek. Adıma konuşan peygamberin ilettiği sözleri dinlemeyeni ben cezalandıracağım. [Not: Peygamberler değil, bir peygamber yazıyor] 2.) Yasa nın Tekrarı nın sonu şöyle bitiyor: 34:10 O günden bu yana İsrail'de Musa gibi RAB'bin yüz yüze görüştüğü bir peygamber çıkmadı. 3.) İsa, Musa nın çölde yaptığı gibi ekmek ve etle beslendi. 4.) İsa, diri su ırmakları ndan bahsettiğinde Yahudiler Musa nın mucizelerini hatırladı ve şöyle dediler: "Gerçekten o peygamber budur. Yuhanna 7:40 5.) Petrus ve Stefan, bu peygamberlik sözlerinin İsa da gerçekleştiğini söylediler. Elçilerin İş. 7:37 İstefan diyor ki: İsrailoğullarına, 'Tanrı size kendi kardeşlerinizin arasından benim gibi bir peygamber çıkaracak' diyen Musa odur. C. İsa, sadık İsrail in ta kendisiydi. *Tanrı nın yasalarının hepsini yerine getirdi ve İsrail in görevini yaptı. D. İsa, İsrail in doğru ve gerçek Kralı oldu. Yasa nın Tekrarı 17:14-20 deki krala ilişkin kuralların hepsini yerine getirdi. E. Musa, İsa Mesih örneğidir: * Peygamber (34:10) * Kâhin (M.Çık.32:31-35) * Kral (Halkın Lideri) (33:4-5) 2

140 33. DERS Yasa nın Tekrarı: Antlaşma 1. Antlaşma A. RAB Tanrı, Sina Dağı nda İsrail halkıyla bir antlaşma yaptı ve bu antlaşmayı yenilemek için bu yeni kuşağın antlaşmayı tekrar onaylamasını istiyor. B. Bu antlaşma aslında bir ilişki ile ilgilidir ve bu ilişki RAB Tanrı ile olmalıdır. C. RAB ile olan ilişkisinin temeli O nun lütufkâr eylemleri ve sevgisidir. D. Bu güzel ilişki halkın çok bereketlenmesinin nedeni olur. E. Bu bereket getiren ilişkiyi korumak ve sürdürmek için RAB bir antlaşma yapıyor. F. Bu antlaşmanın şartları Yasa da bulunuyor. G. Tanrı nın karakterini ve kutsallığını yansıtan bu Yasa İsrail in RAB bin özel kutsal halkı olabilmesi ve O nu hoşnut edebilmesi için bir rehberdir. H. Halk bu Yasa yı yerine getirince antlaşmayı koruyor, kendi bereketlenmesini sağlıyor ve Tanrı nın esas hedefine vararak O nun niteliklerini dünyaya tanıtıyor ve yüceltiyor. I. Antlaşmanın İşaretleri 1. Birisinin bu antlaşmaya girmeye başlamasının işareti sünnet edilmesidir. * Bugün birisinin yeni antlaşmaya girmeye başlamasının işareti vaftizdir. 2. Kişinin bu antlaşmaya sadık devam etmesinin işareti törenleri ve bayramları uygulamasıdır. * Bugün kişinin yeni antlaşmaya sadık kalmaya devam etmesinin işareti Rab bin Sofrası na katılmasıdır. 2. Yasa nın Özü. 10:12-22 Şimdi, ey İsrail halkı, Tanrınız RAB sizden ne istiyor? Yalnız şunu istiyor: Tanrınız RAB'den korkun, O'nun yollarında yürüyün, O'nu sevin; bütün yüreğinizle, bütün canınızla O'na kulluk edin; üzerinize iyilik gelsin diye bugün size bildirdiğim buyruklarına, kurallarına uyun. Gökler de, göklerin gökleri de, yeryüzü ve içindeki her şey Tanrınız RAB'bindir. Öyleyken RAB atalarınızı sevdi, onlara bağlandı. Bugün olduğu gibi, onların soyu olan sizleri bütün halkların arasından seçti. Yüreklerinizi RAB'be adayın, bundan böyle dikbaşlı olmayın. Çünkü Tanrınız RAB, tanrıların Tanrısı, rablerin Rabbi'dir. O kimseyi kayırmayan, rüşvet almayan, ulu, güçlü, heybetli Tanrı'dır. Öksüzlerin, dul kadınların hakkını gözetir. Yabancıları sever, onlara yiyecek, giyecek sağlar. Siz de yabancıları seveceksiniz. Çünkü Mısır'da siz de yabancıydınız. Tanrınız RAB'den korkun, O'na kulluk edin. O'na bağlı kalın ve O'nun adıyla ant için. O övgünüzdür. Gözlerinizle gördüğünüz o büyük, heybetli belirtileri sizin için gerçekleştiren Tanrınız'dır. Mısır'a giden atalarınız yetmiş kişiydi. Şimdiyse Tanrınız RAB sizi göklerdeki yıldızlar kadar çoğalttı. 3. İsrail Antlaşma yı yeniliyor. Antlaşmanın Yinelenmesi 29. bölüm 1 RAB'bin İsrailliler'le Horev Dağı'nda yaptığı antlaşmaya ek olarak, Moav'da Musa'ya onlarla yapmayı buyurduğu antlaşmanın sözleri bunlardır. 2 Musa bütün İsrailliler'i bir araya toplayarak şöyle dedi: RAB'bin Mısır'da gözlerinizin önünde firavuna, görevlilerine, ülkesine yaptıklarını gördünüz. 3 Büyük denemeleri, belirtileri, o büyük ve şaşılası işleri gözlerinizle gördünüz. 4 Ne var ki, RAB bugüne dek size kavrayan yürek, gören göz, duyan kulak vermedi. 5 RAB, Sizi kırk yıl çölde dolaştırdım; ne üzerinizdeki giysi eskidi, ne ayağınızdaki çarık. 6 Ekmek yemediniz, şarap ya da başka içki içmediniz. Bütün bunları Tanrınız RAB'bin ben olduğumu anlayasınız diye yaptım diyor. 7 Buraya ulaştığınızda, Heşbon Kralı Sihon ile Başan Kralı Og bizimle savaşa tutuştular. Ama onları bozguna uğrattık. 8 Ülkelerini ele geçirerek mülk olarak Rubenliler'e, Gadlılar'a, Manaşşe oymağının yarısına verdik. 9 El attığınız her işte başarılı olmak için bu antlaşmanın sözlerini yerine getirmeye dikkat edin Bugün hepiniz -önderleriniz, oymak başlarınız, ileri gelenleriniz, görevlileriniz, bütün öbür İsrailli erkekler, çocuklarınız, karılarınız, aranızda yaşayan ve odununuzu kesen, suyunuzu taşıyan yabancılar- Tanrınız RAB'bin önünde duruyorsunuz. 1

141 12 Bugün Tanrınız RAB'bin ant içerek sizinle yaptığı bu antlaşmayı geçerli kılmak için burada duruyorsunuz. 13 Öyle ki, bugün sizi kendi halkı olarak belirlesin ve size söylediği gibi, atalarınız İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a içtiği ant uyarınca Tanrınız olsun Antla yapılan bu antlaşmayı yalnız sizinle, bugün burada bizimle birlikte Tanrımız RAB'bin önünde duranlarla değil, yanımızda olmayanlarla da yapıyorum. 16 Mısır'da nasıl yaşadığımızı, öteki ulusların ortasından geçerek buraya nasıl geldiğimizi kendiniz de biliyorsunuz. 17 Onların arasında iğrenç suretleri, ağaçtan, taştan, altından, gümüşten yapılmış putları gördünüz. 18 Dikkat edin, bugün aranızda bu ulusların ilahlarına tapmak için Tanrımız RAB'den sapan erkek ya da kadın, boy ya da oymak olmasın; aranızda acılık, zehir veren kök olmasın. 19 Bu andın sözlerini duyup da kimse kendi kendini kutlamasın ve, Kendi isteklerim uyarınca yaşasam da güvenlikte olurum diye düşünmesin. Bu herkese yıkım getirir. 20 RAB böyle birini bağışlamak istemez. RAB'bin öfkesi ve kıskançlığı o kişiye karşı alevlenecek. Bu kitapta yazılı bütün lanetler başına yağacak ve RAB onun adını göğün altından silecektir. 21 Bu Yasa Kitabı'nda yazılı antlaşmada yer alan bütün lanetler uyarınca, RAB onu felakete uğraması için İsrail'in bütün oymakları arasından ayıracaktır. 22 Sizden sonraki kuşak, çocuklarınız ve uzak ülkeden gelen yabancılar ülkenizin uğradığı belaları, RAB'bin ülkeye gönderdiği hastalıkları görecekler. 23 Bütün ülke yanacak, tuz ve kükürtle örtülecek; tohum ekilmeyecek, filiz sürmeyecek, ot bitmeyecek. Ülke RAB'bin kızgın öfkesiyle yerle bir ettiği Sodom, Gomora, Adma ve Sevoyim gibi yıkıma uğrayacak. 24 Bütün uluslar, RAB bu ülkeye neden bunu yaptı? diye soracaklar, Bu büyük öfke neden alevlendi? 25 Yanıt şöyle olacak: Atalarının Tanrısı RAB kendilerini Mısır'dan çıkardığında onlarla yaptığı antlaşmayı bıraktılar. 26 Tanımadıkları, RAB'bin kendilerine pay olarak vermediği başka ilahlara yöneldiler; onlara tapıp önlerinde eğildiler. 27 İşte bu yüzden RAB'bin öfkesi bu ülkeye karşı alevlendi; bu kitapta yazılı bütün lanetleri oraya yağdırdı. 28 RAB büyük kızgınlıkla, şiddetli öfkeyle onları ülkelerinden söküp attı; bugün olduğu gibi başka ülkeye sürdü. 29 Gizlilik Tanrımız RAB'be özgüdür. Ama bu yasanın bütün sözlerine uymamız için açığa çıkarılanlar sonsuza dek bize ve çocuklarımıza aittir. İyileşmenin ve Kutsanmanın Koşulları 30. bölüm 15 İşte bugün önünüze yaşamla iyiliği, ölümle kötülüğü koyuyorum. 16 Bugün size Tanrınız RAB'bi sevmeyi, yollarında yürümeyi, buyruklarına, kurallarına, ilkelerine uymayı buyuruyorum. Öyle ki, yaşayasınız, çoğalasınız ve mülk edinmek için gideceğiniz ülkede Tanrınız RAB tarafından kutsanasınız. 17 Eğer yoldan döner, kulak vermezseniz, ayartılır, başka ilahlara eğilip taparsanız, 18 bugün size kesinlikle yok olacağınızı bildiriyorum. Şeria Irmağı'ndan geçip mülk edinmek için gideceğiniz ülkede uzun yaşamayacaksınız. 19 Önünüze yaşamla ölümü, kutsamayla laneti koyduğuma bugün yeri göğü size karşı tanık gösteriyorum. Yaşamı seçin ki, siz de çocuklarınız da yaşayasınız. 20 Tanrınız RAB'bi sevin, sözüne uyup O'na bağlanın. RAB yaşamınızdır; kendilerine vereceğine ilişkin atalarınız İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a söz verdiği ülkede uzun yaşamanızı sağlayacaktır. 4. RAB, güvenilir ve sadıktır. A. RAB sözünü tutacak ama İsrail halkı antlaşmayı bozacak. 2.Timoteos 2:13 Biz sadık kalmasak da, O sadık kalacak. Çünkü kendi özüne aykırı davranamaz. B. Tanrı, bu antlaşmayı hep anımsadı ve ona hep sadık kaldı. Çölde Sayım 23:19 Tanrı insan değil ki, Yalan söylesin; İnsan soyundan değil ki, Düşüncesini değiştirsin. O söyler de yapmaz mı? Söz verir de yerine getirmez mi? C. Tanrı bu antlaşmaya çok kutsal olarak görüyor ve bozulunca ihanet edildiği ve aldatıldığını söylüyor. 2

142 D. Tanrı Kendi vaatlerini hep tutuyor çünkü Kendi karakterine sadık kalması gerekiyor. Yasa nın Tekrarı 32:4 O Kaya'dır, işleri kusursuzdur, Bütün yolları doğrudur. O haksızlık etmeyen güvenilir Tanrı'dır. Doğru ve adildir. E. Yeşu halkı vaadedilmiş toprağa götürdükten sonra şöyle dedi: Yeşu 23:14 İşte her insan gibi ben de bu dünyadan göçüp gitmek üzereyim. Bütün varlığınızla ve yüreğinizle biliyorsunuz ki, Tanrınız RAB'bin size verdiği sözlerden hiçbiri boş çıkmadı; hepsi gerçekleşti, boş çıkan olmadı. F. RAB tamamen sözlerine ve halkına sadık kalıyor. Ağıtlar 3:22-23 RAB'bin sevgisi hiç tükenmez, Merhameti asla son bulmaz; Her sabah tazelenir onlar, Sadakatin büyüktür. Mezmur 36:5 Ya RAB, sevgin göklere, Sadakatin gökyüzüne erişir. Yeşaya 49:15 Ama RAB, Kadın emzikteki çocuğunu unutabilir mi? diyor, Rahminden çıkan çocuktan sevecenliği esirger mi? Kadın unutabilir, Ama ben seni asla unutmam. Özdeyişler 30:5 Tanrı'nın her sözü güvenilirdir, O kendisine sığınan herkese kalkandır. Titus 1:2 Elçiliğim, yalan söylemeyen Tanrı'nın zamanın başlangıcından önce vaat ettiği sonsuz yaşam umuduna dayanmaktadır. 5. RAB Tanrı, nasıl bir halk istedi? A. RAB gerçeği seven ve sözüne sadık kalan ama yalandan nefret eden bir halk istiyor. Özdeyişler 12: 22 RAB yalancı dudaklardan iğrenir, Ama gerçeğe uyanlardan hoşnut kalır. B. Tanrı hep gerçeği söylüyor ve halkının da aynısını yapmasını istiyor. Yasa nın Tekrarı 5:20 Komşuna karşı yalan yere tanıklık etmeyeceksin. Zekeriya 8:16-17 Yapmanız gerekenler şunlardır: Birbirinize gerçeği söyleyin, kent kapılarınızda esenliği sağlayan gerçek adaletle yargılayın, yüreğinizde birbirinize karşı kötülük tasarlamayın, yalan yere ant içmekten tiksinin. Çünkü ben bütün bunlardan nefret ederim. Böyle diyor RAB. Mezmur 15 Ya RAB, çadırına kim konuk olabilir? Kutsal dağında kim oturabilir? Kusursuz yaşam süren, adil davranan, Yürekten gerçeği söyleyen. İftira etmez, Dostuna zarar vermez, Komşusuna kara çalmaz böylesi. Aşağılık insanları hor görür, Ama RAB'den korkanlara saygı duyar. Kendi zararına ant içse bile, dönmez andından. Parasını faize vermez, Suçsuza karşı rüşvet almaz. Böyle yaşayan asla sarsılmayacak. C. İnsanın ruhsal babası Şeytan dır ve imansız insan onun karakterini yansıtıyor. Yuhanna 8:44 Siz babanız İblis'tensiniz ve babanızın arzularını yerine getirmek istiyorsunuz. O başlangıçtan beri katildi. Gerçeğe bağlı kalmadı. Çünkü onda gerçek yoktur. Yalan söylemesi doğaldır. Çünkü o yalancıdır ve yalanın babasıdır. Yahiy 21:8 Ama korkak, imansız, iğrenç, adam öldüren, fuhuş yapan, büyücü, putperest ve bütün yalancılara gelince, onların yeri, kükürtle yanan ateş gölüdür. 6. Biz nasıl bir halk olmalıyız? Koloseliler 3:9-10 Birbirinize yalan söylemeyin. Çünkü eski yaradılışı kötü alışkanlıklarıyla birlikte üzerinizden çıkarıp attınız; eksiksiz bilgiye erişmek için Yaratıcısı'na benzer olmak üzere yenilenen yeni yaradılışı giyindiniz. Efesliler 4:22-25 Önceki yaşayışınıza ait olup aldatıcı tutkularla yozlaşan eski yaradılışı üzerinizden sıyırıp atmayı, düşüncede ve ruhta yenilenmeyi, gerçek doğruluk ve kutsallıkta Tanrı'ya benzer yaratılan yeni yaradılışı giyinmeyi öğrendiniz. Bunun için yalanı üzerinizden sıyırıp atarak her biriniz komşusuna gerçeği söylesin. Çünkü hepimiz aynı bedenin üyeleriyiz. Özdeyişler 13:5 Doğru kişi yalandan nefret eder, Kötünün sözleriyse iğrençtir, yüzkarasıdır. Mezmur 19:14 Ağzımdan çıkan sözler, Yüreğimdeki düşünceler, Kabul görsün senin önünde, Ya RAB, kayam, kurtarıcım benim! İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrı'nın armağanıdır. Kimsenin övünmemesi için iyi işlerin ödülü değildir. Çünkü biz Tanrı'nın yapıtıyız, O'nun önceden hazırladığı iyi işleri yapmak üzere Mesih İsa'da yaratıldık. Efesliler 2:8-10 3

143 34. DERS Yasa nın Tekrarı: Putperestlik 1. Yasa A. Yasanın büyük bir kısmı halkı dışardan gelen kötülükten korumak ile ilgili yasalardır. B. Eski Antlaşma da İsrail halkının sürekli günah işlemesinin nedeni yabancı halklardan gelen veya getirilen putperest inançlarıdır. C. Bu yüzden halk vaadedilmiş toprağa girmeden önce Musa son vaazlarında özellikle putperestlik ile ilgili yasaları vurguluyor. D. On Buyruk un ilk ikisi bu konu üzerine zaten. 5:6-9 Seni Mısır'dan, köle olduğun ülkeden çıkaran Tanrın RAB benim. Benden başka tanrın olmayacak. Kendine yukarıda gökyüzünde, aşağıda yeryüzünde ya da yer altındaki sularda yaşayan herhangi bir canlıya benzer put yapmayacaksın. Putların önünde eğilmeyecek, onlara tapmayacaksın. Çünkü ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. 2. Musa nın uyarıları A. 4:15-19, RAB Horev'de ateşin içinden size seslendiği gün hiçbir suret görmediniz. Bu nedenle kendinize çok dikkat edin. Öyle ki, kendiniz için erkek ya da kadın, yerde yaşayan hayvan ya da gökte uçan kuş, küçük kara hayvanı ya da aşağıda suda yaşayan balık suretinde, heykel biçiminde put yaparak yoldan sapmayasınız. Gözlerinizi göklere kaldırıp güneşi, ayı, yıldızları -gök cisimlerini- görünce sakın aldanmayın; eğilip onlara tapmayın. Tanrınız RAB bunları göğün altındaki halklara pay olarak vermiştir Tanrınız RAB'bin sizinle yaptığı antlaşmayı unutmamaya, kendinize Tanrınız RAB'bin yasakladığı herhangi bir şeyin suretinde put yapmamaya dikkat edin.çünkü Tanrınız RAB yakıp yok eden bir ateştir; kıskanç bir Tanrı'dır. Ülkede uzun zaman oturduktan, çocuk ve torun sahibi olduktan sonra yoldan sapar, kendinize herhangi bir şeyin suretinde put yapar, Tanrınız RAB'bin gözünde kötü olanı yaparak onu öfkelendirirseniz, bugün size karşı yeri göğü tanık gösteririm ki, mülk edinmek için Şeria Irmağı'ndan geçip gideceğiniz ülkede kesinlikle ve çabucak öleceksiniz. Orada uzun süre yaşamayacak, büsbütün yok olacaksınız. B. 6:10-15 "Tanrınız RAB atalarınıza, İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a içtiği ant uyarınca, sizi vereceği ülkeye - inşa etmediğiniz büyük ve güzel kentleri, biriktirmediğiniz iyi eşyalarla dolu evleri, siz emek vermeden kazılmış sarnıçları, dikmediğiniz bağları, zeytinlikleri olan ülkeye - götürecek. Orada yiyip doyacaksınız. O zaman dikkat edin! Sizi Mısır'dan, köle olduğunuz ülkeden çıkaran RAB'bi unutmayın. "Tanrınız RAB'den korkacaksınız; O'na kulluk edecek ve O'nun adıyla ant içeceksiniz. Başka ilahların, çevrenizdeki ulusların taptığı hiçbir ilahın ardınca gitmeyeceksiniz. Çünkü aranızda olan Tanrınız RAB kıskanç bir Tanrı'dır. Öfkelenirse sizi yeryüzünden yok eder. C. 8: Tanrınız RAB'bi unutmamaya dikkat edin. Bugün size bildirdiğim buyruklarını, ilkelerini, kurallarını savsaklamayın. Yiyip doyduğunuzda, güzel evler yapıp yerleştiğinizde, sığırlarınız, davarlarınız çoğaldığında, altınınız, gümüşünüz ve her şeyiniz arttığında, böbürlenmemeye ve sizi Mısır'dan, köle olduğunuz ülkeden çıkaran Tanrınız RAB'bi unutmamaya dikkat edin Bu serveti toplayan kendi yeteneğimiz, güçlü elimizdir diye düşünebilirsiniz. Ancak bu serveti toplama yeteneğini size verenin Tanrınız RAB olduğunu anımsayın. Atalarınıza ant içerek yaptığı antlaşmayı sürdürmek amacıyla bugün de bunu yapıyor. Tanrınız RAB'bi unutur, başka ilahların ardınca giderseniz, onlara tapar, önlerinde yere kapanırsanız, bugün size açıkça belirtirim ki, tamamen yok olacaksınız. Tanrınız RAB önünüzden ulusları yok ettiği gibi, sözüne kulak vermediğiniz için sizi de yok edecek. D. 12:29-32 Tanrınız RAB topraklarını alacağınız ulusları önünüzden yok edecek. Topraklarını miras alıp orada yaşadığınızda ve onları yok ettiğinizde, onların tuzaklarına düşmekten sakının. İlahlarına yönelip, 'Bu uluslar ilahlarına nasıl tapıyorlardı? Biz de aynısını yapalım' demeyin. Tanrınız RAB'be bu biçimde tapınmayacaksınız. Onlar ilahlarına RAB'bin tiksindiği iğrenç şeyler sunuyorlar. Oğullarını, kızlarını bile yakarak ilahlarına kurban ediyorlar. Size bildirdiğim bütün buyruklara iyice uyun. Bunlara hiçbir şey eklemeyin, hiçbir şey çıkarmayın. * Rom. 16:19 İyilik konusunda bilge, kötülük konusunda deneyimsiz olmanızı isterim. E. 13:1-3 "Aranızdan bir peygamber ya da düş gören biri çıkarsa, bir belirtiyi ya da şaşılası bir olayı önceden bildirirse, 'Bilmediğiniz başka ilahlara yönelip tapalım' derse, söz ettiği belirti, şaşılası olay gerçekleşse bile, O 1

144 peygamberi ya da düş göreni dinlememelisiniz. Tanrınız RAB kendisini bütün yüreğinizle, bütün canınızla sevip sevmediğinizi anlamak için sizi sınamaktadır. F. 13:12-16 "Tanrınız RAB'bin yaşamanız için size vereceği kentlerin birinde, içinizden kötü kişiler çıktığını ve, 'Haydi, bilmediğiniz başka ilahlara tapalım' diyerek kentlerinde yaşayan halkı saptırdıklarını duyarsanız, araştıracak, inceleyecek, iyice soruşturacaksınız. Duyduklarınız gerçekse ve bu iğrenç olayın aranızda yapıldığı kanıtlanırsa, o kentte yaşayanları kesinlikle kılıçtan geçireceksiniz. Kenti yok edip orada yaşayan bütün halkı ve hayvanları kılıçtan geçireceksiniz. Yağmalanan malların tümünü toplayıp meydanın ortasına yığın. Kenti ve malları Tanrınız RAB'be tümden yakılan sunu olarak yakın. Kent sonsuza dek yıkıntı halinde bırakılacak. Yeniden onarılmayacak. * Putlar ve putperestlik yapanlar acımasız bir şekilde yok edilmeliler! G. 20:17-18 Tanrınız RAB'bin size buyurduğu gibi, onları -Hitit, Amor, Kenan, Periz, Hiv ve Yevus halklarını- tümüyle yok edeceksiniz. Öyle ki, ilahlarına taparken yaptıkları iğrençliklere uymayı size öğretemesinler, siz de Tanrınız RAB'be karşı günah işlemeyesiniz. H. 29:9-12, El attığınız her işte başarılı olmak için bu antlaşmanın sözlerini yerine getirmeye dikkat edin. Bugün hepiniz -önderleriniz, oymak başlarınız, ileri gelenleriniz, görevlileriniz, bütün öbür İsrailli erkekler, çocuklarınız, karılarınız, aranızda yaşayan ve odununuzu kesen, suyunuzu taşıyan yabancılar- Tanrınız RAB'bin önünde duruyorsunuz. Bugün Tanrınız RAB'bin ant içerek sizinle yaptığı bu antlaşmayı geçerli kılmak için burada duruyorsunuz Mısır'da nasıl yaşadığımızı, öteki ulusların ortasından geçerek buraya nasıl geldiğimizi kendiniz de biliyorsunuz. Onların arasında iğrenç suretleri, ağaçtan, taştan, altından, gümüşten yapılmış putları gördünüz. Dikkat edin, bugün aranızda bu ulusların ilahlarına tapmak için Tanrımız RAB'den sapan erkek ya da kadın, boy ya da oymak olmasın; aranızda acılık, zehir veren kök olmasın. * Musa bu yeni kuşağı, RAB be sadık kalmaları için ant içmeye çağırıyor. Mısır dan Çıkış 34:12-16 Gideceğin ülkedeki insanlarla antlaşma yapmaktan kaçın. Çünkü bu senin için bir tuzak olur. Onların sunaklarını yıkacak, dikili taşlarını parçalayacak, Aşera putlarını keseceksiniz. Başka ilahlara tapmayacaksınız. Çünkü ben kıskanç bir RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. Ülke halkıyla herhangi bir antlaşma yapmayın. Yoksa onlar başka ilahlara gönül verir, kurban keserken sizi de çağırırlar; siz de gider yersiniz. Kızlarını oğullarınıza alırsınız. Kızlar başka ilahlara gönül verirken oğullarınızı da artlarından sürükler. 3. İsrail in Sadakatsizliği A. Bu kadar uyarılara rağmen halk toprağa girdikten hemen sonra putperestliğe bulaştı. B. Tanrı nın onlar için yaptıklarını ve O nun kutsal kıskançlığını unuttular ve çekici ahlaksız putların ardından gittiler. Mezmur 106:32-39 Yine RAB'bi öfkelendirdiler Meriva suları yanında, Musa'nın başına dert açıldı onlar yüzünden; Çünkü onu sinirlendirdiler, O da düşünmeden konuştu. RAB'bin onlara buyurduğu gibi yok etmediler halkları, tersine öteki uluslara karıştılar, onların törelerini öğrendiler. Putlarına taptılar, Bu da onlara tuzak oldu. Oğullarını, kızlarını Cinlere kurban ettiler. Kenan putlarına kurban olsun diye Oğullarının, kızlarının kanını, Suçsuzların kanını döktüler; Ülke onların kanıyla kirlendi. Böylece yaptıklarıyla kirli sayıldılar, vefasız duruma düştüler töreleriyle. C. İsrail halkı RAB be aitti ve bu yüzden putperestliğe karışmaması için çok dikkatli ve tedbirli olması gerekiyordu. 4. Putperestlik A. Putperestlik nedir? 1.) Putperestliği şu şekilde tanımlayabiliriz: Yaratılmış her hangi bir şeye Yaratana layık olan değeri, saygıyı, sevgiyi ve tapınışı vermektir. * Yani putlar İsrail in Tanrı ya gitmesi gereken saygı, sevgi ve sadakatini başkasına vermesidir. * RAB Tanrı Kendisine yönelmesi gereken övgü ve tapınışı başkasıyla paylaşmaz. 2.) Türk Dil Kurumu na ait olan sözlüğe göre putlaştırmak anlamı şudur: Bir şeyi olağanüstü görerek, gereğinden çok değer vermek, put durumuna getirmek. 3.) Kutsal Kitap a göre putperestlik insanın, kendi günahkâr düşüncelerine göre bir tanrı yapması ve kendi bencil isteklerine göre ona tapınmasından kaynaklanıyor. Rom 1:20-23 Dünyanın yaratılışından beri, Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri, yani sonsuz gücü ve Tanrılığı, O'nun yaptıklarıyla anlaşılarak açıkça görülüyor. Bu nedenle özürleri yoktur. Tanrı'yı bildikleri halde O'nu Tanrı olarak yüceltmediler, O'na şükretmediler. 2

145 Ama düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini de karanlık bürüdü. Akıllı olduklarını iddia ederken akılsız olup çıktılar. Ölümsüz Tanrı'nın yüceliği yerine ölümlü insana, kuşlara, dört ayaklılara ve sürüngenlere benzeyen putları yeğlediler. B. Eski Antlaşma zamanında dünyada putperestlik çok yaygındı. 1.) Kenan bölgesinde ve bu coğrafyadaki din anlayışı doğa güçlerini idare eden cinlere ve ilahlara tapmaktı. 2.) Farklı isimler vardı ama sistem aynıydı. 3.) Her halkın kendi özel tanrıları vardı ve bu yüzden bu tanrıların hepsine bakamayız. C. Kenan bölgesindeki putperestlik 1.) En büyük olanlar Baal ve Aştoret * Bu ilah sınıfları genellikle hayattaki başarı, refah, bereket ve verimlilik ile ilgilidir. 2.) Bu tarımsal toplumlar, bu ilahların en önemli ihtiyaçlarını karşıladığına inanıyordu. 3.) Putperestlerin tapınma törenleri genellikle yüksek yerlerde olurdu. 4.) Bu insanlar maddi ve doğal şeylere diri tanrılar olarak inanıyorlardı. (animistik / canlıcılık) 5.) Savaş olunca tanrılar halkın arasında taşınırdı. D. Neden putperestlik çok yaygın ve İsrail halkı için çok cazip idi? 1.) İsrail in tüm ihtiyaçları Tanrı tarafından karşılanıyordu. Bu ölü putlar halka neyi verebilir? * Zaten RAB refah, koruma, sağlık, büyüme, zafer veriyordu ve verecekti! 2.) Çünkü putperestliğin temelleri bencillik ve ticarettir. a.) Bu tanrılara saygı duymak gerekmez. Sadece borcunu ödemek yeter. b.) Çalmak isterseniz çalın. Savaştan sonra tanrılar çalınırdı, çünkü bu bir zafer simgesiydi. c.) Putperest kişi diyor ki: Bu put bana borçlu olsun diye ona hizmet ederim ve ona tapınırım. Ben bu puta hizmet edeyim ve bu put bana hizmet etsin. Ben ona tapınayım, o bana da tapsın. Eğer bu put bana hizmet vermezse, başka bir put bulurum. d.) Aslında İsrail çöldeyken Tanrı yı sınıyordu ve putperestlik ruhunu uyguluyordu. * Yani, bu YAHVE bize hizmet edecek mi? Bize faydalı olacak mı? 3.) Putperestlerin tapınışında genellikle cinsel ahlaksızlıkla dolu törenler vardı. Mısır dan Çıkış taki altın buzağı olayından bahsederken Pavlus şöyle yazıyor: 1.Kor. 10:7-8 Onlardan bazıları gibi puta tapanlar olmayın. Nitekim şöyle yazılmıştır: Halk yiyip içmeye oturdu, sonra kalkıp çılgınca eğlendi. Onlardan bazıları gibi fuhuş yapmayalım. Fuhuş yapanların yirmi üç bini bir günde yok oldu. 4.) Putperestlikte ödenti ödendikten sonra artık kişi özgür ve herhangi bir bağlılık yok. a.) Tüm hayatı bu puta bağlı değil ve onun hayatına karışmıyor. b.) Bu çok çekici bir din ve her kültür kendi ihtiyaçlarına göre putlar buldu. E.Yahve kutsal bir ilişki istiyor. 1.) Kendi düşüncelerimize göre değil, Tanrı nın bize verdiği sözlere göre Tanrı yı anlamalıyız, düşünmeliyiz ve tapınmalıyız. 2.) Tanrı hakkındaki düşüncelerimiz O nun Sözü ne dayalı değilse düşüncelerimiz yanlış olacak ve O na lâyık olmayacak. * Sonuçta putperestliğe karışmış oluruz. 3.) Tanrı ya tapıyorum, çünkü tapınmaya lâyık ve O nun yaratılışı olarak doğru ve uygundur. F. Yahve bizi Kendisiyle evlendiriyor. 1.) O na bağlı kalıyorum çünkü çok özel ilişkimiz var ve bu ilişki özel bir ayrıcılıktır. 2.) Evlilikte ki gibi bu ilişkinin de taze ve kutsal kalması için bazı gereksinimleri var. * Böyle bir ilişkide sevgi çok güzel ve devamlı bir zorunluluktur. 3.) Tanrı, Eski Antlaşma da genellikle evlilik benzetmesini kullanıyor. * RAB be göre İsrail Kendisi ile evlendi ve artık kutsal bir bağ var. 4.) İsrail RAB den uzaklaşınca ve başka ilahlara gittiğinde Rab şöyle diyor: (Yeremya 3:1-3; Hezekiel 16. ve Hoşea 2. bölümlerinde) Sen pek çok oynaşla fahişelik ettin, Yine bana mı dönmek istiyorsun?" "Çıplak tepelere bak da gör. Sevişmediğin yer mi kaldı? Çölde yaşayan bedevi gibi Yol kıyılarında oynaşlarını bekleyip durdun. Fahişeliğinle, kötülüklerinle ülkeyi kirlettin. Bu yüzden yağmurların ardı kesildi, Bahar yağmuru yağmadı. Yüzsüz bir fahişeye benzedin, Utanç duymak istemedin. 8.) İşte Peygamber Yeremya İsrail bölündükten sonra iki krallığı suçlarken şu şekilde yazdı: Yeremya 3:6-14 Kral Yoşiya döneminde RAB bana, Dönek İsrail'in yaptığını gördün mü? dedi, Her yüksek tepenin üzerine, her bol yapraklı ağacın altına gidip fahişelik etti. Bütün bunları yaptıktan sonra 3

146 bana geri döneceğini düşündüm, ama dönmedi. Hain kızkardeşi Yahuda da gördü bunları. Fahişeliği yüzünden dönek İsrail'i boşayıp ona boşanma belgesini verdiğim halde, kızkardeşi hain Yahuda'nın hiç korkmadığını, gidip fahişelik ettiğini gördüm. Hiç umursamadan fahişeliğiyle ülkeyi kirletti; taşla, ağaçla zina etti. Bütün bunlara karşın, hain kızkardeşi Yahuda içtenlikle değil, göstermelik olarak bana döndü. Böyle diyor RAB. RAB bana, Dönek İsrail hain Yahuda'dan daha doğru olduğunu gösterdi dedi, Git, bu sözleri kuzeye duyur. De ki, Ey dönek İsrail, geri dön diyor RAB. Size artık öfkeyle bakmayacağım, Çünkü ben sevecenim diyor RAB. Öfkemi sonsuza dek sürdürmem. Ancak suçunu kabul et: Tanrın RAB'be başkaldırdın, Her bol yapraklı ağacın altında Sevgini yabancı ilahlarla paylaştın, Beni dinlemedin. Böyle diyor RAB. Geri dön, ey dönek halk diyor RAB, Çünkü kocan benim. G. Karşılaştırma Tanrımız a olan inanç Putlara olan inanç Kutsal evlilik ilişkisine benziyor. Ticarete ve Fahişeliğe benziyor. Birbirine saygı, sadakat ve sevgi. Birbirine bencillik ve sadakatsizlik. Tanrı nın Ahlaksal Buyrukları var. Putperest ahlâksız davranışlar var. Kutsal bir ilişki var. Dünyasal bir ilişki var. Tanrı nın yüce karakterine uygun İnsanın günahkâr karakterine uygun bedensel doğruluk ve kutsallık. arzular uyandıran kutlama törenler var. H. Biz putperestliğe bulaşabilir miyiz? Nasıl? 1.) Tanrı ile ilişkimi ticarete dönüştürürsem putperest olurum. * Gerekenleri yaptım, yani aidatı ödedim, şimdi özgürüm. Haydi, sıra Tanrı da, O karşılık versin diye düşünebilirim. * Kiliseye geliyorum, dua ediyorum, Kutsal Kitap ı ara sıra okuyorum. Tanrı neredesin? * Niçin itaat ediyoruz? Niçin kiliseye geliyoruz? Niçin birbirimize sevgi gösteriyoruz? Karşılık mı bekliyoruz? * Tanrı ile olan ilişkiden veya O nun halkıyla olan ilişkisinden neyi bekliyoruz? * RAB den veya halkından beklentilerimiz gerçekleşmeyince alınıp öfkeleniyor muyuz? O zaman belki inancınız ticaret anlaşmasına dönmüş olabilir. 2.) Tanrı ile olan ilişkime karşı davrandığımda günahın ciddiliğini kabul edip tövbe etmezsem, o zaman putperest gibi davranmış oluyorum. * Çünkü Hükümdar a ihanet etmiş oluyorum. * Tanrı, bizimle ticaret yapmak istemiyor. Bizi Kendisiyle evlendirdi ve artık O na sadık bir şekilde bu kutsal ilişkiyi korumak ve geliştirmek gerekiyor. * Tanrı ımıza karşı sürekli günah işliyorsak veya yüreğimizdeki bir günahı halletmiyorsak o zaman belki bizim inancımızın çok kutsal bir evlilik olduğunu unutmuş olabiliriz ve yaptığımız ihaneti itiraf edip tövbe etmemiz gerekiyor. 3.) Tanrı nın verdikleriyle yetinmeyerek başkasını kıskandığımda veya ona verdiğine göz diktiğimde ben putperest olurum. Koloseliler 3:4-6 Yaşamınız olan Mesih göründüğü zaman, siz de O'nunla birlikte yücelmiş olarak görüneceksiniz. Bu nedenle bedenin dünyasal eğilimlerini -fuhşu, pisliği, şehveti, kötü arzuları ve putperestlikle eş olan açgözlülüğü- öldürün. Bunlar yüzünden Tanrı'nın gazabı söz dinlemeyenlerin üzerine geliyor. * Eğer sürekli kendi durumumuz için şikayet ediyorsak veya başkasının durumuna kızıyorsak belki yüreğimizde açgözlülük ve kıskançlık var. İşte putperestlik. 4.) Tanrı ya layık olan saygı, önem ve tapınışı başka bir şeye verdiğimde o şeyi putlaştırmış ve RAB bin hak ettiği saygı ve tapınışı başkasına vermiş olurum. İşte putperestlik. * Hayatımızdaki en önemli şeyler nelerdir? Onlara fazla bağlanıyor muyuz? * İnsanların benim hakkımdaki düşüncelerine fazla önem veriyor muyum? İnsanlardan fazla korkuyor muyum? 1.Samuel 15:20-25 Saul, Ama ben RAB'bin sözüne kulak verdim! diye yanıtladı, RAB'bin beni gönderdiği yere gittim. Amalekliler'i tümüyle yok ettim, Amalek Kralı Agak'ı da buraya getirdim. Ne var ki askerler, Gilgal'da Tanrın RAB'be kurban sunmak üzere yağmalanmış bazı malları, yok edilmeye adanmış en iyi davarlarla sığırları aldılar. Samuel şöyle karşılık verdi: RAB kendi sözünün dinlenmesinden hoşlandığı kadar Yakmalık sunulardan*, kurbanlardan hoşlanır mı? İşte söz dinlemek kurbandan, Sözü önemsemek de koçların yağlarından daha iyidir. Çünkü başkaldırma, falcılık kadar günahtır Ve dikbaşlılık, putperestlik kadar kötüdür. Sen RAB'bin buyruğunu reddettiğin için, RAB de senin kral olmanı reddetti. Bunun üzerine Saul, Günah işledim! Evet, RAB'bin buyruğunu da, senin 4

147 sözlerini de çiğnedim dedi, Halktan korktuğum için onların sözünü dinledim. Ama şimdi yalvarırım, günahımı bağışla ve benimle birlikte dön ki, RAB'be tapınayım. * İnsanların düşünceleri, gururum, hedefim (iyi bir hedef olsa bile), bilgim, konum, evim, iyi bir iş hayatımda kolayca put olabilir. Matta 6:24 Hiç kimse iki efendiye kulluk edemez. Ya birinden nefret edip öbürünü sever, ya da birine bağlanıp öbürünü hor görür. * Bu hayattaki en büyük zevkiniz nedir? Bu hayattaki en büyük korkunuz nedir? * Bu hayattaki en büyük hedefiniz nedir? * Sizi en çok sinirlendiren şey nedir? Sizi en çok mutlu eden şey nedir? 5. Putlarımızı bırakalım; Tanrı dan korkalım ve O na tapınalım! Hezekiel 14:6-7 Egemen RAB şöyle diyor: Geri dönün! Putlarınızdan vazgeçin, iğrenç uygulamalarınızı bırakın! İsrail halkından biri ya da İsrail'de yaşayan bir yabancı benden ayrılır, yüreğini putlara bağlar, diktiği putların kendisini günaha sokmasına olanak verir, sonra da bana danışmak üzere bir peygambere giderse, ben RAB kendim ona karşılık vereceğim. A. Mezmur 96:3-5 Görkemini uluslara, Harikalarını bütün halklara anlatın! Çünkü RAB uludur, yalnız O övgüye değer, İlahlardan çok O'ndan korkulur. Halkların bütün ilahları bir hiçtir, Oysa gökleri yaratan RAB'dir. B. Mezmur Ya RAB, sınayıp tanıdın beni. Oturup kalkışımı bilirsin, Niyetimi uzaktan anlarsın. Gittiğim yolu, yattığım yeri inceden inceye elersin, Bütün yaptıklarımdan haberin var. Daha sözü ağzıma almadan, Söyleyeceğim her şeyi bilirsin, ya RAB. Beni çepeçevre kuşattın, Elini üzerime koydun. Kaldıramam böylesi bir bilgiyi, Başa çıkamam, erişemem İç varlığımı sen yarattın, Annemin rahminde beni sen ördün. Sana övgüler sunarım, Çünkü müthiş ve harika yaratılmışım. Ne harika işlerin var! Bunu çok iyi bilirim. 17 Hakkımdaki düşüncelerin ne değerli, ey Tanrı, Sayıları ne çok! Ey Tanrı, yokla beni, tanı yüreğimi, Sına beni, öğren kaygılarımı. Bak, seni gücendiren bir yönüm var mı, Öncülük et bana sonsuz yaşam yolunda! C. Çünkü Sen kıskanç bir Tanrısın, bizi Kendinle evlendirdin ve sadık bir gelin istiyorsun. Vahiy 19:5-7 Sonra tahttan bir ses yükseldi: Ey Tanrımız'ın bütün kulları! Küçük büyük, O'ndan korkan hepiniz, O'nu övün! Ardından büyük bir kalabalığın, gürül gürül akan suların, güçlü gök gürlemelerinin sesine benzer sesler işittim. Haleluya! diyorlardı. Çünkü Her Şeye Gücü Yeten Rab Tanrımız Egemenlik sürüyor. Sevinelim, coşalım! O'nu yüceltelim! Çünkü Kuzu'nun düğünü başlıyor, Gelini hazırlandı. BAAL 5

148 35. DERS Yasa nın Tekrarı : Lütuf Sevgi İtaat Bereket 1. Eski Antlaşma nın önemli temel kavramlarından birisi de itaat kavramıdır. * İtaat ve onun karakterini özellikle Yasa nın Tekrarı nda görüyoruz. 2. Aslında Yasa nın Tekrarı nın yapısı Hitit kültüründe bir kral veya hükümdar ve onun kulları arasındaki bir antlaşmaya benziyor. I. Önsöz (1:1-5) * Bu kısımda genellikle antlaşmaya katılanlar tanıtılıyor. A. İsrail, özel ve kutsal bir halk olmak için RAB Tanrı tarafından ayırılmıştı. B. Bu antlaşmada önemli olan kişi YAHVE dir ve kitap boyunca O nun karakteri açıklanıyor. 3:14-15 Tanrı, "Ben Ben'im" dedi, "İsrailliler'e de ki: 'Beni size Ben Ben'im diyen gönderdi "İsrailliler'e de ki, 'Beni size atalarınız İbrahim'in, İshak'ın, Yakup'un Tanrısı Yahve gönderdi. Sonsuza dek adım bu olacak. Kuşaklar boyunca böyle anılacağım. 10:14 Gökler de, göklerin gökleri de, yeryüzü ve içindeki her şey Tanrınız RAB'bindir. 10:17 Tanrınız RAB, tanrıların Tanrısı, rablerin Rabbi'dir. 10:24 Çünkü Tanrınız RAB yakıp yok eden bir ateştir; kıskanç bir Tanrı'dır. * YAHVE her şeye egemen olan evrenin hükümdarı. 7:9 Tanrınız RAB'bin Tanrı olduğunu bilin. O güvenilir Tanrı'dır. Kendisini sevenlerin, buyruklarına uyanların bininci kuşağına kadar antlaşmasına bağlı kalır. * YAHVE sadık, güvenilir ve sözünü tutan Tanrı dır. II. Öndeyiş (1:6-3:29) * Bu kısımda katılanların geçmişi ve özellikle hükümdarın cömertliği vurgulanıyor. 1:31-32 çocuğunu taşıyan bir adam gibi sizi nasıl yol boyunca taşıdığını gördünüz. 2:7 Tanrınız RAB el attığınız her işte sizi kutsadı. Bu geniş çölde dolanıp durduğunuz sürece sizi korudu. Tanrınız RAB geçirdiğiniz bu kırk yıl boyunca sizlerleydi ve hiçbir eksiğiniz olmadı. 3:21-22,24 O zaman Yeşu'ya, Tanrın RAB'bin bu iki krala neler yaptığını gözlerinle gördün dedim, RAB gideceğin bütün ülkelere aynısını yapacak. Onlardan korkmayın! Tanrınız RAB sizin için savaşacak.. Ey Egemen RAB, büyüklüğünü ve güçlü elini bana göstermeye başladın. Gökte ve yerde senin yaptığın yüce işleri yapabilecek başka bir tanrı yok! III. Şartlar (4-26. bölümler) * Bu kısım genellikle hükümdar tarafından verilen Yasa ların halk tarafından yerine getirilmesi ile ilgilidir. Özellikle halkın hükümdarına olan bağlılığını vurguluyor. A. Genel şartlar (4:1-11:32) B. Ayrıntılı şartlar (12:1-26:19) 4:1 Şimdi, ey İsrail, size öğrettiğim kurallara, ilkelere kulak verin. Yaşamak, ülkeye girmek ve atalarınızın Tanrısı RAB'bin size vereceği toprakları mülk edinmek için bunlara uyun. Mısır dan Çıkış 19:4-6 Mısırlılar'a ne yaptığımı, sizi nasıl kartal kanatları üzerinde taşıyarak yanıma getirdiğimi gördünüz. Şimdi sözümü dikkatle dinler, antlaşmama uyarsanız, bütün uluslar içinde öz halkım olursunuz. Çünkü yeryüzünün tümü benimdir. Siz benim için kâhinler krallığı, kutsal ulus olacaksınız. İsrailliler'e böyle söyleyeceksin. * Geçmişteki lütufkâr eylemlerinden dolayı Kral halktan bağlılık istiyor. 7:8 RAB size sevgisini göstermek ve atalarınıza ant içerek verdiği sözü yerine getirmek için güçlü eliyle sizi Mısır'dan çıkardı; köle olduğunuz ülkeden, Mısır Firavunu'nun elinden sizi kurtardı. 8:1-7 Bugün size bildirdiğim buyruklara tam tamına uyun ki, yaşayasınız, çoğalasınız ve gidip RAB'bin atalarınıza ant içerek söz verdiği ülkeyi mülk edinesiniz. Tanrınız RAB'bin sizi kırk yıl boyunca çölde dolaştırdığı uzun yolculuğu anımsayın! Buyruklarına uyup uymayacağınızı, amacınızın ne olduğunu öğrenmek için sizi sıkıntılara sokarak sınadı. Sizi aç bırakarak sıkıntıya soktu. Sonra sizin de atalarınızın da bilmediği man ile sizi doyurdu. İnsanın yalnız ekmekle yaşamadığını, RAB'bin ağzından çıkan her sözle yaşadığını size öğretmek için yaptı bunu. Kırk yıl ne giysileriniz eskidi, ne de ayaklarınız şişti. Tanrınız RAB'bin, çocuğunu eğiten bir baba gibi, sizi nasıl eğittiğini anlayın. Onun için, Tanrınız RAB'bin buyruklarına uyun. Yollarında yürüyün, O'ndan korkun. Tanrınız RAB sizi verimli bir ülkeye götürüyor. IV. Cezalar Bereketler ve Antlaşmanın Onaylanması ( bölümler) Cezalar ve bereketler şartların yerine getirilmesine bağlıydı. 28:1 Eğer Tanrınız RAB'bin sözünü iyice dinler ve bugün size ilettiğim bütün buyruklarına uyarsanız, Tanrınız RAB sizi yeryüzündeki bütün uluslardan üstün kılacaktır. 1

149 28:15-20 Ama Tanrınız RAB'bin sözünü dinlemez, bugün size ilettiğim buyrukların, kuralların hepsine uymazsanız, şu lanetler üzerinize gelecek ve size ulaşacak: Kentte de tarlada da lanetli olacaksınız. Sepetiniz ve hamur tekneniz lanetli olacak. Rahminizin meyvesi, toprağınızın ürünü, sığırlarınızın buzağıları, sürülerinizin kuzuları lanetli olacak. İçeri girdiğinizde lanetli olacaksınız; dışarı çıktığınızda da lanetli olacaksınız. RAB'be sırt çevirmekle yaptığınız kötülükler yüzünden el attığınız her işte O sizi lanete uğratacak, şaşkına çevirecek, paylayacak. Sonunda üzerinize yıkım gelecek ve çabucak yok olacaksınız. 30:19-20 Önünüze yaşamla ölümü, kutsamayla laneti koyduğuma bugün yeri göğü size karşı tanık gösteriyorum. Yaşamı seçin ki, siz de çocuklarınız da yaşayasınız. Tanrınız RAB'bi sevin, sözüne uyup O'na bağlanın. RAB yaşamınızdır; kendilerine vereceğine ilişkin atalarınız İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a söz verdiği ülkede uzun yaşamanızı sağlayacaktır. A. Tam itaat tam bereket getirir. İtaatsizlik ceza ve yargı getirir. * Dinlerse tam bereket, dinlemezse tam ceza. Bereket yoksa, itaatte bir problem var. B. Başarı ve başarısızlığın ikisi de itaat etmelerine ya da etmemelerine bağlıydı. C. Yine de bu cezalandırma aracılığıyla Tanrı Kendisinin kim olduğunu gösterecek. D. Bu cezalar gerekli çünkü Bu halk Tanrı Sözü nü dinlemezse diğer uluslar gibi olacaktı. 2. Tanrı bereketlemeye devam etseydi diğer uluslar şöyle düşünecekti; Tanrı sadece Yahudi olduğu için bu İsrailliler i bereketliyor ve diğer ulusları sevmiyor. 3. Tanrı keyfi hareket eden bir Tanrı gibi görünecekti. V. Musa nın Hizmetinin Sonu (31-34) A. Tanıklara başvurma * 31:28 Oymaklarınızın bütün ileri gelenlerini, görevlilerinizi bana getirin. Bu sözleri onlara duyuracağım. Yeri göğü onlara karşı tanık tutacağım. B. Yasanın tüm halka okunması * Antlaşmanın yenilenmesi ve tekrar onaylanması. * Antlaşmanın kopyaları yapıldı ve bir yere konuldu. Not: Bu antlaşmanın yapısı Batı daki ülkelerin anayasalarının ilk örneği ve temeli olabilir.) 3. Tanrı bu halkı seçtiğinde amacı ve hedefi neydi? (RAB BİN YÜCELİĜİ) A. Tanrı Kendisi ni dünyaya açıklayarak insanları Kendisine çekmek istiyor. * İnsanlar bu şekilde Tanrı dan korkar ve O nu yüceltir. * Eninde sonunda her şey RAB bin Yüceliği ile ilgilidir. B. Tanrı, tüm uluslar bu halk aracılığıyla Yahve nin kim olduğunu bilsinler diye İsrail i seçti. * Fakat Tanrı, bu halkı en iyi, en doğru ve en seçkin insanlar olduğu için seçmedi! C. Bu halkın seçilme amacı tüm dünya için bir IŞIK olmaktır. * İsrail Tanrı nın kendileri için olan amacını çok az anladı ve ara sıra anladıysa da hep unutuyordu. D. Tanrı nın amacı sadece İsrail RAB bi tanısın ve diğer uluslar mahvolup silinsin diye değildi. E. Tanrı nın Kurtutluş Yolu nu başkaları ile paylaşmamızın amacı sadece insanların kurtulmaları değil, bu kurtuluşu sağlayan Lütuf ve Sevgi Tanrısı ndan korkmalarıdır, O nun sözlerini yerine getirmeleri ve sonuç olarak O nu yüceltmeleridir. F. Kral Süleyman yıllar sonra yeni bitmiş tapınağı RAB be adadığı zaman şöyle dua etti: 1.Kr. 8:41-43,60 "Halkın İsrail'den olmayan, ama senin yüce adını, gücünü, kudretini duyup uzak ülkelerden gelen yabancılar bu tapınağa gelip dua ederlerse, göklerden, oturduğun yerden kulak ver, yalvarışlarını yanıtla. Öyle ki, dünyanın bütün ulusları, halkın İsrail gibi, senin adını bilsin, senden korksun ve yaptırdığım bu tapınağın sana ait olduğunu öğrensin. Sonunda dünyanın bütün ulusları bilsinler ki, tek Tanrı RAB'dir ve ondan başka Tanrı yoktur. 1.Kr. 10:23-24 Kral Süleyman dünyanın bütün krallarından daha zengin, daha bilgeydi. Tanrı'nın Süleyman'a verdiği bilgeliği dinlemek için bütün dünya onu görmek isterdi. 4. Bu halk aracılığıyla ismini yüceltmek amacıyla insanları Kendisine çekmek ise RAB bunu nasıl yapacaktı? A. Yeni Antlaşma da biz Hristiyanlar Kurtuluş Yolu olan İsa Mesih in mesajını yaymaya çağrılıyoruz. Markos 16:15 "Bütün dünyaya gidin, Müjde'yi bütün yaradılışa duyurun. B. Fakat İsrail e bütün dünyaya gidin buyruğu verilmedi. 1.) İsrail Tanrı ya ait olarak kutsal, çok özel ve farklı bir halk olmaya çağırıldı * Tanrı bu özel halk aracılığıyla ismini yüceltecek. 2.) Yeni Antlaşma da biz, kutsal yaşamı sürdürerek insanlar arasında olmakla etkilemeye çağırıldık. Ama E.A. da İsrail diğer insanlar arasında olarak yaşamaya çağırılmadı. 2

150 C. Tanrı, diğer uluslardan ayrılmış bu halk ile ismini bütün dünyaya tanıtacak. D. Tanrı, Kendi halkını o kadar net, büyük ve göze çarpan bir şekilde bereketleyecekti ki bu ulus dünyanın dikkat merkezi olacaktı. (BEREKET) 28:1 Eğer Tanrınız RAB'bin sözünü iyice dinler ve bugün size ilettiğim bütün buyruklarına uyarsanız, Tanrınız RAB sizi yeryüzündeki bütün uluslardan üstün kılacaktır. E. İsrail diğer uluslara gitmeyecek; diğer uluslar İsrail e gelecekti ve onların Tanrı sının kim olduğunu ve O nun büyüklüğünü, kutsallığını, adaletini, isteğini ne olduğunu anlayacaklardı! 4:5-8 İşte, Tanrım RAB'bin buyruğu uyarınca size kurallar, ilkeler verdim. Öyle ki, mülk edinmek için gideceğiniz ülkede bunlara uyasınız. Onlara sımsıkı bağlanın. Çünkü ne denli bilge ve anlayışlı olduğunuzu uluslara bunlar gösterecek. Bu kuralları duyunca, uluslar, Bu büyük ulus gerçekten bilge ve anlayışlı bir halk! diyecek. Tanrımız RAB her çağırdığımızda bize yakın olur. Tanrısı kendisine böylesine yakın olan başka bir büyük ulus var mı? Bugün size verdiğim bu yasa gibi adil kuralları, ilkeleri olan başka bir büyük ulus var mı? 31:12-13 Halkı - erkekleri, kadınları, çocukları ve kentlerinizde yaşayan yabancıları - toplayın. Öyle ki, herkes duyup öğrensin, Tanrınız RAB'den korksun. Bu Yasa'nın bütün sözlerine uymaya dikkat etsin. Yasa'yı bilmeyen çocuklar da duysunlar, mülk edinmek için Şeria Irmağı'ndan geçip gideceğiniz ülkede yaşadığınız sürece Tanrınız RAB'den korkmayı öğrensinler." 5. Ama bu büyük bereket halkın söz dinlemesine bağlıdır. A. Bu bereketin tek şartı: İTAAT 6:20-25 Gelecekte çocuklarınız size, Tanrımız RAB'bin size verdiği yasaların, kuralların, ilkelerin anlamı nedir? diye sorunca, onlara şöyle diyeceksiniz: Mısır'da firavunun köleleriydik. RAB bizi güçlü eliyle oradan çıkardı. Gözlerimizin önünde Mısır'a, firavuna, ailesine karşı belirtiler, büyük ve korkunç işler yaptı. Atalarımıza ant içerek söz verdiği ülkeye götürmek ve orayı bize vermek için bizi Mısır'dan çıkardı. Sürekli üzerimize iyilik gelmesi ve bugün olduğu gibi sağ kalmamız için Tanrımız RAB bütün bu kurallara uymamızı ve kendisinden korkmamızı buyurdu. Tanrımız RAB'bin önünde, verdiği bu buyruklara uymaya dikkat edersek, bunu bize doğruluk sayacaktır. * Halkın bu toprakta kalması ve bereketlenmesi tamamen Tanrı nın lütfunu unutmamalarına ve O na sadık kalarak itaat etmelerine bağlıdır. 11:18 "Bu sözlerimi aklınızda ve yüreğinizde tutun. Bir belirti olarak ellerinize bağlayın, alnınıza takın. Onları çocuklarınıza öğretin. Evinizde otururken, yolda yürürken, yatarken, kalkarken onlardan söz edin. Evlerinizin kapı sövelerine, kentlerinizin kapılarına yazın. Öyle ki, RAB'bin atalarınıza vermeye söz verdiği topraklar üzerinde sizin de, çocuklarınızın da ömrü uzun olsun ve yeryüzünün üstünde gökler olduğu sürece orada yaşayasınız. B. Tanrı her şeyi bereketleyecek (hayvan, yağmur, sağlık, savaşlar) ve bu genel bir bereket değildi, %100 lük tam bir BEREKET olacaktı! 28:2-14 "Tanrınız RAB'bin sözünü dinlerseniz, şu bereketler üzerinize gelecek ve sizinle olacak:kentte de, tarlada da kutsanacaksınız. "Rahminizin meyvesi kutsanacak. Toprağınızın ürünü, hayvanlarınızın dölü sığırlarınızın buzağıları, sürülerinizin kuzuları - bereketli olacak. "Sepetiniz ve hamur tekneniz bereketli olacak. "İçeri girdiğinizde de, dışarı çıktığınızda da kutsanacaksınız. "RAB size saldıran düşmanlarınızı önünüzde bozguna uğratacak. Onlar size bir yoldan saldıracak, ama önünüzden yedi yoldan kaçacaklar. RAB'bin buyruğuyla ambarlarınız dolu olacak. El attığınız her işte RAB sizi kutsayacak. Tanrınız RAB size vereceği ülkede sizi kutsayacak. "Tanrınız RAB'bin buyruklarına uyar, O'nun yollarında yürürseniz, RAB size içtiği ant uyarınca sizi kendisi için kutsal bir halk olarak koruyacaktır. Yeryüzündeki bütün uluslar RAB be ait olduğunuzu görecek, sizden korkacaklar. RAB atalarınıza ant içerek size söz verdiği ülkede bolluk içinde yaşamanızı sağlayacak: Rahminizin meyvesi kutsanacak; hayvanlarınızın yavruları, toprağınızın ürünü verimli olacak. RAB ülkenize yağmuru zamanında yağdırmak ve bütün emeğinizi verimli kılmak için göklerdeki zengin hazinesini açacak. Birçok ulusa ödünç vereceksiniz; siz ödünç almayacaksınız. RAB sizi kuyruk değil baş yapacak. Eğer bugün size ilettiğim Tanrınız RAB'bin buyruklarını dinler, onlara iyice uyarsanız, altta değil, her zaman üstte olacaksınız. Bugün size ilettiğim buyrukların dışına çıkmayacak, başka ilahların ardınca gitmeyecek, onlara tapmayacaksınız." C. Bereketin amacı: 1. Diğer uluslar İsrail e baktığında halkın bereketini görecekler ve bu bereket Rab bin halkların dikkat merkezi olmasının nedeni olacaktı. 2. Tanrı nın amacı bu halkın Tanrısını tanıtmaktır ve O nun niteliklerini göstermektir. 3. Bu halkın kutsallığı ve karakteri Tanrı nın kutsallığı ve karakterine benzediği için diğer uluslara Tanrı nın kim olduğunu öğretecek. Diğer uluslar İsraillilerin her birine baktığında RAB hakkında bir şey öğrenecek. (KUTSALLIK) 3

151 D. Önemli bir not: Yeni Antlaşma da Rab bin halkının bereketlenmesi maddesel bir bereket değil. 1. İsa Mesih imanlısı itaat ettiğinde hayatına gelen bereketler ruhsal olanlardır: esenlik, sevinç, ümit, sevgi, bağışlanma, temiz vicdan ve Rab bi hoşnut etmekten kaynaklanan mutluluktur. 2. Y.A. daki imanlılar Tanrı nın sözlerini yerine getirince bu hayatta acı çekecek, zulüm görecek ve bu dünyadan nefretten başka hiç bir şey bekleyemez. 3. Y.A. da Tanrı nın halkı bir toprağa sahip olmuyor ama bir gün yukarıdaki ülkeye gidip sadakati için ödüllendirilecek ve RAB ile sonsuz yaşama kavuşacak. 6. İtaatin Motivasyonu A. Bu kitaptaki yasalar önceki kitaplarda da bulunuyor çünkü Musa yasaları tekrar bildiriyor, bazılarını vurguluyor ve daha çok vaiz gibi açıklıyor. B. Genel olarak Yasa ile ilgili yeni bir şey yok ama önemli bir şey vurgulanıyor: Halkın itaatinin motivasyonu Tanrı ya duyulan MİNNETTARLIK ve SEVGİ olmalı. C. 6:1-9 Tanrınız RAB'bin size öğretmek için bana verdiği buyruklar, kurallar, ilkeler bunlardır. Mülk edinmek için gideceğiniz ülkede onlara uyun. Yaşamınız boyunca siz, çocuklarınız ve torunlarınız, size verdiğim bütün kurallara, buyruklara uyarak Tanrınız RAB'den korkun ki, ömrünüz uzun olsun. Kulak ver, ey İsrail! Söz dinleyin ki, üzerinize iyilik gelsin, atalarınızın Tanrısı RAB'bin size verdiği söz uyarınca süt ve bal akan ülkede bol bol çoğalasınız. Dinle, ey İsrail! Tanrımız RAB tek RAB'dir. Tanrınız RAB'bi bütün yüreğinizle, bütün canınızla, bütün gücünüzle seveceksiniz.bugün size verdiğim bu buyrukları aklınızda tutun. Onları çocuklarınıza benimsetin. Evinizde otururken, yolda yürürken, yatarken, kalkarken onlardan söz edin. Bir belirti olarak onları ellerinize bağlayın, alın sargısı olarak takın. Evlerinizin kapı sövelerine, kentlerinizin kapılarına yazın. * İtaatin motavasyonu sevgidir ve bu sevginin kaynağı Tanrı nın lütfudur. * Bu sevginin güçlü kalması RAB bin yaptıklarını unutmamalarına bağlıdır. D. Bütün Yasa nın özeti 10 Buyruk tur. 1.) Yasalar, 10 Buyruk un detaylı açıklanmasıdır. 2.) Yasa nın özeti olan 10 Buyruk un özeti 2 En Büyük Buyruk tur. a.) Tanrınız Yahve'yi bütün yüreğinizle, bütün canınızla, bütün gücünüzle seveceksiniz. 6:5 b.) Komşunu kendin kadar seveceksin. E. Özünde sevginin yer almadığı itaatin diğer bir adı da işkencedir. Oysa sevgiden kaynaklanan itaat ise tam bir ayrıcalık ve eşsiz bir nimettir. F. Bu sevginin motivasyonu gelecek olan bereket değildir. 1.) Halkın sevgisi, Tanrı nın önceden yaptıkları, gösterdiği LÜTFU ve sevgisine bir karşılıktır. 2.) Tanrı her zaman halkının geçmişini anımsamalarını istedi. (Bayramlar ve Özel Günler) 3.) Sonuçta minnettarlıktan dolayı sevmeliler ve Tanrı sını sevdiği için itaat etmeliler. G. Genellikle insan itaat etmeden bereket almak istiyor ama Tanrı bir ilişki istiyor ve O na sadık bir halk arıyor. Tanrı özel halkıyla sevgiye dayanan bir ilişki istiyor. H. Vaadedilen toprağa girdikten sonra İsrail in başarısı Tanrı yla olan ilişkisine bağlı. 7. RAB bin bu halkı sevmesi ve seçmesi İsrail in doğruluğu veya üstünlüğü sayesinde değildi! Tanrı nın egemen MERHAMET i ve LÜTFU sayesinde oldu! A. Yasa nın Tekrarı nda Tanrı nın lütfu ve sevgisinden kaynaklanan egemen seçimi vurgulanıyor. 4:32-37 "Siz doğmadan önceki geçmiş günleri, Tanrı'nın yeryüzünde insanı yarattığı günden bu yana geçen zamanı soruşturun. Göklerin bir ucundan öbür ucuna sorun. Bu kadar önemli bir olay hiç oldu mu, ya da buna benzer bir olay duyuldu mu? Ateşin içinden seslenen Tanrı'nın sesini sizin gibi duyup da sağ kalan başka bir ulus var mı? Hiçbir tanrı Tanrınız RAB'bin Mısır'da gözlerinizin önünde sizin için yaptığı gibi denemelerle, belirtilerle, şaşılası işlerle, savaşla, güçlü elle, kudretle, büyük ve ürkütücü olaylarla gidip başka bir ulustan kendine bir ulus almaya kalkıştı mı? "Bu olaylar Yahve'nin Tanrı olduğunu ve O'ndan başkası olmadığını bilesiniz diye size gösterildi. O sizi yola getirmek için gökten size sesini duyurdu. Yeryüzünde size büyük ateşini gösterdi. Ateşin içinden size sözlerini duyurdu. Atalarınızı sevdiği ve onların soyunu seçtiği için sizi büyük gücüyle Mısır'dan kendisi çıkardı. 7:6-8 "Siz Tanrınız RAB için kutsal bir halksınız. Tanrınız RAB, öz halkı olmanız için, yeryüzündeki bütün halkların arasından sizi seçti. RAB'bin sizi sevmesinin ve seçmesinin nedeni öbür halklardan daha kalabalık olduğunuzdan değil. Siz sayıca öbür halklardan azdınız. RAB size sevgisini göstermek ve atalarınıza ant içerek verdiği sözü yerine getirmek için güçlü eliyle sizi Mısır'dan çıkardı; köle olduğunuz ülkeden, Mısır Firavunu'nun elinden sizi kurtardı. 4

152 9:4-7 Tanrınız RAB bu ulusları önünüzden kovunca, RAB doğruluğumuzdan ötürü bu ülkeyi mülk edinelim diye bizi buraya getirdi diye düşünmeyin. Çünkü RAB, bu ulusları yaptıkları kötülükler yüzünden önünüzden kovuyor. Onların topraklarını mülk edinmeye gitmenizin nedeni doğruluğunuz, erdeminiz değildir. Tanrınız RAB bu ulusları kötülükleri yüzünden ve atalarınız İbrahim'e, İshak'a, Yakup'a ant içerek verdiği sözü yerine getirmek için önünüzden kovacak. Şunu anlayın ki, Tanrınız RAB'bin bu verimli toprakları mülk edinesiniz diye size vermesinin nedeni doğruluğunuz değildir. Çünkü siz dikbaşlı bir halksınız. Tanrınız RAB'bi çölde nasıl kızdırdığınızı anımsayın, hiç unutmayın. Mısır'dan çıktığınız günden buraya varıncaya dek, RAB'be sürekli karşı geldiniz. Not: RAB hem bir halkı ayırmak için (kurtuluş) hem de diğer ulusları yargılamak için savaştı. B. RAB Levililer 25:23 de vaadedilmiş topraktan bahsederken şöyle diyor Tarlanız temelli olarak satılamaz. Çünkü bana aittir. Sizse yabancısınız, konuğumsunuz. 8. Bu Lütuf Sevgi İtaat Bereket ilkesini anladıktan sonra Eski Antlaşma daki olayların hepsini anlamak daha kolaydır. A. Bu büyük bereket halkın kutsal yasalara itaatine bağlıdır. B. Bu itaat Rab bin merhamet ve lütfuna karşı olan minnettarlık ve sevgiden kaynaklanmalı. C. İtaat ve Bereket ilişkisine dayanan bu prensipleri Eski Antlaşma da hiç bir zaman tam olarak gerçekleştiğini göremiyoruz. Çünkü İsrail halkı sürekli doğru yoldan sapıp dönüyor. 9. İsrail in Musa nın açıkladığı bu prensiplerine göre yaşamadığı zaman kötü sonuçlar oldu. A. RAB bin merhameti ve lütfunu unuttuklarında yüreklerinde iki kötü meyve oluştu: 1. Nankörlük 2. Kibir B. Halkın RAB be olan bağlılığı ve itaati, O na olan minnettarlık ve sevgiden kaynaklanmazsa o zaman Tanrı yı hoşnut eden itaat olmuyor. C. İtaatin motivasyonu sevgi değilse kuralcılık, isteksiz boyun eğme ve işkence olurdu. * Sadece cezadan kaçmak isteyen veya kendi çıkarını düşünen kişi, Tanrı nın istediği itaati uygulamaz. D. Kuralcılık, gerçek kutsallık ve Tanrı nın istediği doğruluğu yaratmaz; sadece yüzeysel doğruluk ve gururlu yürekler oluşturur. E. Tanrı nın lütfunu unutan ve minnettar olmayan bir yürek kendisini doğru sayan böbürlenmiş bir Ferisi yaratır. F. Bu kişi kendi çıkarı için ve başkaları üzerine baskı yapmak için yasayı kullanmaya başlar ve sonunda farklı bir inanç ortaya çıkıyor. 10. Bizim itaatimiz nasıl? A. RAB be itaat ediyor muyuz? O nun sözlerine bağlı kalıyor muyuz? B. Neden itaat ediyoruz? İtaat etmiyorsak, neden? C. İtaat problemimiz varsa esas problemimiz RAB be olan sevgimiz ile ilgilidir. D. Senin hayatın RAB bi yüceltiyor mu? * Yüceltmiyorsa RAB için ışık olmuyorsun ve tanıklığın iyi değil. * Bu dünyada ışık olamıyorsun çünkü hayatında ruhsal bereket yok, Ruh un meyveleri yok. * Ruh un meyveleri yok çünkü kutsal ve doğru bir yaşam sürdürmüyorsun. * Hayatında kutsallık ve doğruluk yoksa Tanrı nın sözlerine bağlılık ve itaat yok. * Bunun sebebi RAB be olan sevgin yok veya azaldı. Yüreğinde minnettarlık yok. * Yüreğinde sevgi ve minnettarlık yoksa esas problemin RAB Tanrı nın senin için yaptıklarını unuttun, O nun sana gösterdiği lütfunu anlamıyorsun. 11. İlerde gelecek olan peygamberlerin hepsi Yasa nın Tekrarı kitabındaki ilkeleri hatırlatmaya çalışıyorlardı. Peygamberlerin mesajı: A. Tanrı nın size daha önce gösterdiği lütfunu ve verdiği bereketlerini hatırlayın. B. Karşılık olarak tam minnettar bir yürekle RAB bin sözlerini bütün yüreğinizle yerine getirin. C. Şu andaki durumunuz bereketsiz ise ve baskı altında iseniz, RAB bu durumda olmanızın nedenini bilmenizi istiyor. D. Bu durum rastgele değil, sizin günahlarınız yüzünden oldu ve Tanrı sizi cezalandırıyor. E. Bu baskı ve acılar RAB be ve O nun yasalarına bağlı kalmadığınız için oldu. F. Günahlarınızdan tövbe edin ve RAB be dönün! 5

153 G. İşlediğiniz günahları düzeltin ve gereğini yapın. H. Tanrı nın yollarına dönerseniz Tanrı tekrar bereketini gönderecek. I. Ama bu isyan ve günah devam ederse sizi terbiye etmek için daha çok cezalar gönderecek. J. Yine devam ederseniz RAB Tanrı sizi bu güzel topraktan çıkaracak. Yasa nın Tekr. 28:47-48 de RAB diyor ki: Madem bolluk zamanında Tanrınız RAB'be sevinçle, hoşnutlukla kulluk etmediniz, RAB'bin üzerinize göndereceği düşmanlara kölelik edeceksiniz. Aç, susuz, çıplak kalacaksınız; her şeye gereksinim duyacaksınız. RAB sizi yok edinceye dek boynunuza demir boyunduruk vuracak. Tanrı nın Yüceliği Tanıklık / Işık Barış / Bereket Kutsallık / Doğruluk Bağlılık / İtaat Minnettarlık / Sevgi Rab bin Merhameti / Lütfu 6

154 36. DERS Yeşu kitabı: Giriş 1. Genel bir bakış: A. Konumu ve zamanı: 1.) Kitap Musa nın ölümünden hemen sonra başlıyor. Bu yüzden kitapta gelişen olaylar Yasa nın Tekrarı nın bitmesinden bir kaç gün sonra başlıyor diyebiliriz. 2.) Eski Antlaşma nın yeni bir kısmına giriyoruz. Temel Tarih Kitapları bitti; şimdi Ulusal Tarih kitapları (17 adet) başlıyor. 3.) Yeşu kitabında Ulusun Oluşma Evresi tamamlanıyor. a.) Ulus Mısır dan çıkarıldı = Mısır dan Çıkış kitabı b.) Yasa ulusa verildi = Mısır dan Çıkış kitabından Yasa nın Tekrarı na kadar olan kitaplar. c.) Şimdi ulus vaat edilen Kenan diyarına götürülüyor. d.) Aslında bu ulusun diyara girmesi, Tanrı nın vaat ettiği kurtuluşun ikinci kısmıdır. Çünkü RAB bu ulusu sadece Mısır dan çıkaracağını söylemedi; aynı zamanda İsrail in atalarına söz verdiği toprağı kendilerine vereceğini de söyledi. Bu olay Yeşu kitabında gerçekleşiyor. 4.) Yeşu kitabı yıllık bir süreyi kapsıyor. 5.) İsrail, Kenan diyarını ele geçirmek için 3 sefer yaptı ve 31 yabancı ordu ile savaştı. B. Yeşu kitabının yazarının kim olduğunu bilemiyoruz. 1. Yahudiler, bu kitabın yazarının Yeşu olduğunu söylüyor ama, bazı uzmanlara göre kitabın içindeki deliller bunu desteklemiyor. 2. Bazı yorumcular, Yeşu nun kitabın yazarı olduğunu kanıtlamak için 24:26 ayetini gösteriyor. Yeşu bunları Tanrı'nın Yasa Kitabı'na da geçirdi. 3. bugüne dek ifadesinin tekrarlanması, (4:9; 5:9; 6:25; 7:26; 8:28-29; 9:27; 10:27; 13:13:15:63; 16:10) kitapta gelişen olaylarla, kitabın yazılması arasında geçen bir süre olduğunu gösteriyor. C. Anahtarlar: 1.) Anahtar kelimeleri: Sahip olma / fethetme a.) Bu kitap savaş ve fetih ile ilgilidir. Ama kitabın en önemli ilkesi; Tüm ülkeye sahip olmaktır. Çünkü Tanrı bu ülkeyi zaten onlara vermişti; halkın sadece oraya gidip, ülkeye sahip çıkması gerekiyordu! b.) Topraklara girmelerinin amacı savaş değil, sahip olmak ve orada Tanrı nın isteğini yerine getirmektir. c.) Tanrı İsrail e, zaferin; ordularının gücü ve büyüklüğüne değil, O na güvenmeye ve O nun sözlerine uymaya bağlı olduğunu öğretmek istedi. 21:45 RAB'bin İsrail halkına verdiği sözlerden hiçbiri boş çıkmadı; hepsi yerine geldi. 2.) Anahtar ayetleri: a.) 1:8 Yasa Kitabı nda yazılanları dilinden düşürme. Tümünü özenle yerine getirmek için gece gündüz onu düşün. O zaman başarılı olacak ve amacına ulaşacaksın. b.) 11:23 RAB'bin Musa'ya söylediği gibi, Yeşu bütün ülkeyi ele geçirdi ve İsrail oymakları arasında miras olarak bölüştürdü. Böylece savaş sona erdi, ülke barışa kavuştu. 3.) Anahtar bölümü: 24. bölüm (Antlaşma Yenileniyor) Yeşu: bugün karar verin. Ben ve ev halkım RAB'be kulluk edeceğiz." 4.) Anahtar olayı: Şeria Irmağı ndan geçiş(3.böl.) a.) Ulus toprağa varır varmaz ona sahip oldu. b.) Tanrı nın bu mucizeyi yapması gerekmezdi ama, iki sebep için yaptı: 1. Halka Yeşu nun lider olduğunu göstermek için. 2. Halkın kendi gücüyle değil, RAB bin gücüyle toprağa sahip olduğunu göstermek istedi. 5.) En önemli karakteri: Yeşu a.) Yeşu nun orijinal ismi: Hoşea idi ve bu isim Kurtuluş anlamına gelir. (Ç.Sayım 13:8) Musa, Hoşea ya Yeşu adını verdi. Yeşu, RAB kurtuluştur demektir. (Ç.Say.13:16) Yeşu isminin Grekçesi Iesous (İsa) ve İngilizcisi Jesus dır. 1

155 b.) Resmi ve ruhsal liderlik Yeşu ya geçiyor. 1:1-8 1:5 nasıl Musa ile birlikte oldumsa, seninle de birlikte olacağım. c.) Yeşu ulusu bölgenin kıyısına getirdiğinde, Musa nın daha önce başlattığı görevi bitiriyor. d.) Eski Antlaşma daki önemli dersleri genellikle kötü örneklerden öğreniyoruz ama, Yeşu kitabında ulus genel olarak doğru davranıyor. D. Yapısı: Bölgeye sahip olma 3 farklı aşamada gerçekleşiyor. I. 1-5 bölümleri = Bölgeye girmekle sahip olmaları * Tam sahip olmak için ilk adımı atarak diyara girmeleri gereklidir. II bölümleri = Bölgeyi fethetmekle sahip olmaları. (7 yıl sürdü.) * Vaadedilen bu toprağın iman ile savaşılarak ele geçirilmesi gerekiyor. * 3 Sefer: Kenan ın ortası (6-8. böl) Güney kısmı (9-10. böl) Kuzey kısmı (11-12.böl) III bölümleri = Bölgenin bölüşülmesiyle sahip olmaları (18 yıl sürdü) * Tanrı nın hedefi; Kendi halkının bu bölgeyi bölüşüp orada Tanrı nın yüceliği için, emniyet içinde yaşamasıydı. 2. Yürekli Ol ; Korkma, yılma A. Birinci bölümde Yeşu nun Tanrı tarafından görevlendirilmesi. Bu bölüm Yeşu kitabını anlama anahtarı oluyor ve 6. ayet anahtar ayet oluyor: 1:6 "Güçlü ve yürekli ol. Çünkü bu halkı, atalarına vereceğime ant içtiğim ülkeyi miras almaya sen götüreceksin. B. Tanrı, Yeşu ya toprağın nasıl fethedilmesi gerektiğinden hiç bahsetmedi; sadece size vereceğim dedi. C. AMA Yeşu nun iki şeyi yapması gerektiğini söyledi. 1.) Tanrı nın söylediklerini dikkatlice yerine getirmesi gerekiyor. 2.) Güçlü ve yürekli olması gerekiyor a. Tanrı bunu Yeşu ya demiştir! Üstelik bu adamın savaş tecrübesi vardı ve Kadeş Barnea da isyankâr bir halka imanla dayanabildi! b. İlerde bu çok zor olacak, çünkü İsrail devam etmez ve çekilirse yenilecek. c. Önemli bir not: Bu cesaret kendi özgüvenine ve gücüne değil, Tanrı nın gücüne ve vaatlerine dayanmalı. 1:9 Korkma, yılma. Çünkü Tanrın RAB gideceğin her yerde seninle birlikte olacak. 10:8 Bu arada RAB Yeşu'ya, Onlardan korkma dedi, Onları eline teslim ediyorum. Hiçbiri sana karşı koyamayacak. D. Şeytan korkutmaya ve yıldırmaya çalışacak. RAB, Yeşu'ya, "Korkma, yılma" dedi (1:9 ve 8:1) 1. Tanrı, Musa ya Korkma yılma dedi. Musa, Yeşu ya Korkma, yılma dedi. Tanrı, Yeşu ya Korkma, yılma dedi. Davut, Süleyman a Korkma, yılma dedi. Pavlus, Timoteyus a Korkma, yılma dedi. 2. Korkmak: Yetersiz olduğun bir duruma geldiğin zaman korkarsın. Yılmak: Gözünü korkutmak; sindirmek; hevesin kırılması demektir. 3. Şeytan, vaat edilmiş ve hazırlanmış zaferi benimsemesin diye ne yapmaya çalışacak? A. Şeytan, korkutmaya ve yıldırmaya çalışacak. İşte Tanrı Yeşu yu bundan dolayı uyarıyor! Güçlü ve yürekli ol diyor. B. Şeytan beni öldüremez, AMA KORKUTABİLİR! 4. Korkuya karşı nasıl dayanabiliriz? a.) Tanrı nın egemen eline güvenip, O nun bize dayanma gücü vermesini istemeliyiz. b.) Her durumda şükretmekle, sevinmekle ve dua etmekle dayanabiliriz! 2

156 3. Tanrı her zaman mucize yapmak ister mi? A. Halk bölgeye girer girmez Tanrı nın sağladığı man bitti; bu geçici bir destekti ama, halkın artık topraktan beslenmesi gerekecekti. B. Man yemeği mucize türünden bir şeydi ama şimdi Tanrı, halkının normal yollarla beslenmesini istiyor. C. Bazen Tanrı mucize kullanmak istiyor ama bazen istemiyor. Tanrı nın her zaman doğa üstü şekilde bir şeyler yapmak istediğini düşünmek tehlikelidir. D. Her sorun ve her ihtiyaç için en iyi çözüm, senin özel durumunda dahil Tanrı nın seçtiği çözümdür. 4. Tanrı nın, İsrail in bölgeye sahip olmasını sağlayan planı: 1:3 Musa'ya söylediğim gibi, ayak basacağınız her yeri size veriyorum. A. Bölgeye girer girmez toprak halka aitti ama, sadece bölgeyi fethettikten sonra pratik olarak onlara ait olacaktı. 1.) Devam ettikçe basacakları her yer onların olacaktı. Devam etmeleri gerekiyor. Ne kadar ilerlerse o kadar ele geçirecekler. 2.) Zafer zaten verildi; bu toprak İsrail e aitti. 3.) Onların sorumluluğu kendi gücüyle kazanmak değil, imanla savaşarak Tanrı tarafından verilmiş topraktan yabancıları atmaktı. 11:20 Çünkü onları İsrail'e karşı savaşmaya kararlı yapan RAB'bin kendisiydi. B. Yazık ki İsrailliler toprağın tümünü ele geçirmediler ve bu yüzden Hakimler kitabı oldu. Bölgedeki bütün ulusları çıkarmadılar ve bu işi bitirmeyerek düşman bıraktıkları için bu yabancı uluslar, sonunda İsrail in düşmesine neden oldu. Ç.Sayım 33:51-52, 55 İsrailliler'e de ki, Şeria Irmağı'ndan Kenan ülkesine geçince, ülkede yaşayan bütün halkı kovacaksınız. Oyma ve dökme putlarını yok edecek, tapınma yerlerini yıkacaksınız... Ama ülkede yaşayanları kovmazsanız, orada bıraktığınız halk gözlerinizde kanca, böğürlerinizde diken olacak. Yaşayacağınız ülkede size sıkıntı verecekler. * Bunu yapmadılar ve sonuçta sıkıntı oldu!! C. İsrail Ulusu nun vaat edilen bu toprağa girmesi Tanrı nın lütufkâr vaadine bağlı AMA, orada kalması ve RAB bin bereketini alması ulusun itaatine bağlıydı. D. Zaten daha önce Tanrı, İsrail itaat etmez, oradaki yabancı halkları çıkarmaz ve başka ilâhlara tapınırsa cezalandırılacağını ve sonunda diyardan çıkarılacağını söyledi. 23:11-15 Bunun için Tanrınız RAB'bi sevmeye çok dikkat edin. Çünkü O'na sırt çevirir, sağ kalıp aranızda yaşayan bu uluslarla birlik olur, onlara kız verip onlardan kız alır, onlarla oturup kalkarsanız, iyi bilin ki, Tanrınız RAB bu ulusları artık önünüzden sürmeyecek. Ve sizler Tanrınız RAB'bin size verdiği bu güzel topraklardan yok oluncaya dek bu uluslar sizin için tuzak, kapan, sırtınızda kırbaç, gözlerinizde diken olacaklar. İşte her insan gibi ben de bu dünyadan göçüp gitmek üzereyim. Bütün varlığınızla ve yüreğinizle biliyorsunuz ki, Tanrınız RAB'bin size verdiği sözlerden hiçbiri boş çıkmadı; hepsi gerçekleşti, boş çıkan olmadı. Tanrınız RAB'bin size verdiği sözlerin tümü nasıl gerçekleştiyse, Tanrınız RAB verdiği bu güzel topraklardan sizi yok edene dek sözünü ettiği bütün kötülükleri de öylece başınıza getirecektir. 3

157 37. DERS Yeşu kitabı: İmanla Fetih ve bölgenin bölüştürülmesi 1. Sünnet: Bölgeye girer girmez iki önemli sembolik hareket gerekiyordu: Erkeklerin sünnet edilmesi ve Fısıh Bayramı nı kutlaması. Yeşu 5:2-5 Bu arada RAB, Yeşu'ya şöyle seslendi: "Kendine taştan bıçaklar yap ve İsrailliler'i eskisi gibi sünnet et." Böylece Yeşu taştan yaptığı bıçaklarla İsrailliler'i Givat-Haaralot'ta sünnet etti. Bunu yapmasının nedeni şuydu: İsrailliler Mısır'dan çıktıklarında savaşabilecek yaştaki bütün erkekler, Mısır'dan çıktıktan sonra çölden geçerken ölmüşlerdi. Mısır'dan çıkan erkeklerin hepsi sünnetliydi. Ama Mısır'dan çıktıktan sonra yolda, çölde doğan erkeklerin hiçbiri sünnet olmamıştı. A. Tanrı nın, İsrail in yapmasını istediği ilk şey: Sünnet işareti. Çünkü sünnet, Tanrı nın İbrahim ile yaptığı antlaşmanın işaretiydi (Yar. 17:9-14) ve Fısıh Bayramı na katılabilmek için sünnet gerekiyordu. (M.Çık. 12:48). B. Fısıh Bayramı nda, halk Mısır dan kurtuluşunu kutluyor. C. İbrahim e verilmiş olan vaat ve Mısır dan kurtuluş aynı gün yerine geldi. (Yar.17:8; M.Çıkış 3:8) D. Sünnet: 1.) Antlaşma nın işareti Yar. 17:13 Evinizde doğan ya da satın aldığınız her çocuk kesinlikle sünnet edilecek. Bedeninizdeki bu belirti sonsuza dek sürecek antlaşmamın simgesi olacak. 2.) Fakat Tanrı için bedence sünnetten daha önemli şeyler var: * Yasa nın Tekrarı 10:16 Yüreklerinizi RAB'be adayın, bundan böyle dikbaşlı olmayın. (Özgün metin, "Yüreklerinizi sünnet edin") * Yer. 6:10 İşitsinler diye kiminle konuşayım, Kimi uyarayım? Kulakları tıkalı (Özgün metin "Sünnetsiz", işitemiyorlar.) RAB'bin sözünü aşağılıyor, Ondan hoşlanmıyorlar. * Yer. 9:25-26 "Yalnız bedence sünnetli olanları cezalandıracağım günler geliyor" diyor RAB. Mısır'ı, Yahuda'yı, Edom'u, Ammon'u, Moav'ı, çölde yaşayan ve zülüflerini kesenlerin hepsini cezalandıracağım. Çünkü bütün bu uluslar gerçekte sünnetsiz, bütün İsrail halkı da yürekte sünnetsizdir." E. Not: O çağda sünnet işareti kullanılıyordu fakat RAB ona yeni bir anlam verdi. F. Yeni Antlaşma nın işareti Vaftizdir. * Rom. 2:28-29 ne dıştan Yahudi olan gerçek Yahudi dir, ne de görünüşte, bedensel olan sünnet gerçek sünnettir. Yalnız içten Yahudi olan Yahudi dir. Sünnet de yürekle ilgilidir; yazılı yasanın değil, Ruh'un işidir. İçten Yahudi olan kişi, insanların değil, Tanrı'nın övgüsünü kazanır. * Kolos. 2:11 Ayrıca Mesih'in gerçekleştirdiği sünnet sayesinde günahlı benliğinizden soyunarak elle yapılmayan sünnetle O'nda sünnet edildiniz. 2. Fetihten 3 önemli ders: A. Kılıcını çekmiş adam: 5:13-15 Yeşu Eriha'nın yakınındaydı. Başını kaldırınca önünde, kılıcını çekmiş bir adam gördü. Ona yaklaşarak, "Sen bizden misin, karşı taraftan mı?" diye sordu. Adam, "Hiçbiri" dedi, "Ben RAB'bin ordusunun komutanıyım. Şimdi geldim." O zaman Yeşu yüzüstü yere kapanıp ona tapındı. "Efendimin kuluna buyruğu nedir?" diye sordu. RAB'bin ordusunun komutanı, "Çarığını çıkar" dedi, "Çünkü bastığın yer kutsaldır." Yeşu söyleneni yaptı. 1. DERS= Rab tam egemen bir komutan olarak geliyor! Doğru soru Rab bizden yana mı? diye değil, Biz Rab den yana mıyız? diye sormalıyız. Bu komutan Yeşu nun yetkisinin altında değil; onları kurtarabilir veya yok edebilir. B. Eriha nin fethi: (6.böl) 1.) İsrail Eriha yı nasıl fethetti? Etrafında yürümekle mi? RAB bin sözlerine itaat etmekle kazandı. 2.) Bazen çizilmiş resimlerde Eriha daki kişilerin güldüklerini görüyoruz ama, bu kitapta öyle bir şey görmüyoruz. 2:8-11 Damdaki adamlar yatmadan önce kadın (Rahav) yanlarına çıktı. "RAB'bin bu ülkeyi size verdiğini biliyorum" dedi, "Sizden ötürü dehşete kapıldık; ülkede yaşayan herkesin korkudan dizlerinin bağı çözüldü. Çünkü Mısır'dan çıktığınızda RAB'bin Kamış Denizi'ni önünüzde nasıl kuruttuğunu, Şeria Irmağı'nın ötesindeki iki Amor Kralı'na Sihon ve Og'a - neler yaptığınızı, onları nasıl yok 1

158 ettiğinizi duyduk. Bunları duyduğumuzda korkudan dizlerimizin bağı çözüldü. Sizin korkunuzdan kimsede derman kalmadı. Çünkü Tanrınız RAB hem yukarıda göklerde, hem de aşağıda yeryüzünde Tanrı'dır. 3.) O zaman şehir devletleri vardı ve her şehrin kendi surları vardı. Şehir kuşatıldıktan sonra içindeki insanlar kapıları kapatıp içeride beklerdi. 4.) Küçük bir kale ve bir milyon İsrailli etrafında! Eriha da 100 kişi kişi bile yoktu. 5.) Bu fetih çok zaman alabilirdi. Kenan da 31 önemli kale vardı. Her yıl 1 tane alınsaydı, tam fetih 31 yıl sürerdi AMA Tanrı çok çabuk zafer sağladı. 2.DERS: Tanrı, bazen Kendi gücünü göstermek için hiç beklemediğimiz bir şey yapmak isteyebilir. Kendi sınırlı düşüncelerimize bağlı olmamalıyız. Efesliler 3:20 Tanrı, bizde etkin olan kudretine göre, her dilediğimiz ya da düşündüğümüzden çok daha fazlasını yapabilecek güçtedir. Özdeyişler 3:5 RAB'be güven bütün yüreğinle, Kendi aklına bel bağlama. 3. DERS : Tanrı Kendi isteğini uygulamak için farklı yollar kullanır. a.) Tanrı, Eriha da bu yolu kullandı ama aynı yolu bir daha kullanmadı. b.) Ay kentini aldıkları zaman Tanrı klâsik bir savaş taktiği kullanmalarını istedi. 8:2 Eriha'ya ve kralına ne yaptıysan, Ay Kenti'ne ve kralına da aynısını yap. Ama mal ve hayvanlardan oluşan ganimeti kendinize ayırın. Kentin gerisinde pusu kur. c.) Yeşu kitabında Tanrı nın yolları hakkında bir şey öğreniyoruz. * Bazı savaşlar sadece TANRI tarafından kazanılmış gözüküyor. * Bazı savaşlar daha çok İNSANLAR tarafından kazanılmış gözüküyor. * Bazı savaşlar hem TANRI, hem İNSANLAR tarafından kazanılmış gözüküyor. (Örn: Bir savaşta Tanrı güneşi durdurdu ve halk 36 saat mücadele etti. İsrail Tanrı nın sayesinde galip geldi ama aynı zamanda mücadele etmek zorundaydı) d.) Genellikle Tanrı nın yaptığını gördükten sonra Tanrı hep böyle yapacak diye düşünebiliriz AMA, Tanrı değişik ve farklı yöntemlerle çalışmak istiyor. Neden? Çünkü Tanrı ne yapmamız gerektiğini öğretmek için hep Kendisi ne bağımlı olmamızı istiyor! e.) Tanrı, Kendisi ne güvenmeden ne yapacağını önceden tahmin etmemizi istemiyor. Hep O na bağlı kalmamızı istiyor. Örneğin: Tanrı bazen iyileştiriyor bazen ilaç kullanıyor ve Tanrı bazen de birisinin yüreğine konuşmak için müziği, bazen felsefeyi, bazen Kuran daki çelişkileri, bazen bir imanlının yaşamını, bazen sevgiyi, bazen direkt bir mucizeyi, bazen mucize ile sağladığı parayı ve bazen de işten kazanılan parayı kullanıyor. 3. Rahav: Bazı İsrailli olmayanlar da gerçek Tanrı ya inandı. Matta 1. bölümde İsa Mesih in soyağacındaki 4 kadından üçü Yahudi değil: (Yahudi olan Meryem) 1.) Rahav: Bu Eriha daki fahişe imanı için ve iyi işleri için övülüyor (İbr. 11:30-31;Yakup 2:25) 2.) Tamar: Yakub un oğlu Yahuda nın oğlunun karısı, fahişe olarak bakıldı. 3.) Rut: Yabancı bir dul kadındı. 4. Toprakların bölüştürülmesi A. Durum: Tüm uluslar değil ama en önemli uluslar devrildi. B. Tanrı, Yeşu nun stratejisini değiştirmesini emretti. 1.) Artık halk, bütün ulus için tüm toprağı ele geçirmek için mücadele etmeyecek. 2.) Şimdi 12 oymağın her biri kendi toprağını ele geçirmek için mücadele edecek. C. Kenan diyarı, kura çekilerek 12 parçaya bölüştürülecek ve her oymak kendi parçasından sorumlu olacak. D. Genellikle İsrail in 12 oymağı var ama bazen sadece 11 oymak görüyoruz. Neden? 1.) Levi oymağı sayılmıyor, çünkü Tanrı Levi oymağını Kendisi ne ayırdı. Belirli bir yerde yaşamayacak; görevlendirilenler Buluşma Çadırı nın etrafında yaşayacak ve diğerleri farklı yerlerde yaşayacak. 2.) Yusuf oymağı ikiye bölünüyor: Manaşşe & Efrayim (2) E. İsrail de 42 kent Levililer e verildi ve onlardan 6 sı sığınak kent olarak belirlendi. 2

159 F. 2.5 oymak Şeria Irmağı nın doğusunda kalmak istedi:ruben, Gad, ve Manaşşe nin yarısı. G. Dan oymağı, kendisine verilmiş olan toprağı beğenmedi ve tam kuzeye gidip oraya yerleşti. * Tanrı nın Konutu ndan uzak kaldı ve putperestliğe ilk karışan Dan oymağı oldu. H. Yahuda ve Efrayim: En önemli / En üstün oymaklardı. 1.) Yahuda oymağından kral çıkacak. Efrayim bunu hep kıskanıyor ve bütün Eski Antlaşma da bu iki oymak arasında çatışma ve problem var. 2.) İlerde Krallık Evresi nde ulus ikiye bölündüğü zaman isyan eden kişi Efrayim oymağından çıkıyor. İleride krallık ikiye bölündükten sonra; * Güney Krallığı: Bazen sadece Yahuda deniyor. * Kuzey Krallığı: Bazen sadece Efrayim deniyor. 3.) 10 tane inanmayan casus vardı, ama iki tane sadık kalan vardı: Yeşu, Efrayim oymağından geldi, Kalev ise Yahuda oymağından geldi. 4.) Efrayim bölümündeki Şilo köyü, Yahve tapınma merkezi oldu. (Yeşu 18:1) I. Oymaklar bir müddet mücadele ettiler ama, hiç bir zaman yabancıları bu topraklardan çıkarmadılar. 1.) Çıkarmak yerine bu yabancı halkları köleleştirdiler. (Yeşu 17:12-13; 18:3) 2.) Yahuda oymağı, Filistliler'i çıkarmadı ve tabii ki bu çok büyük problemler yarattı. Filistliler yüzlerce defa İsrail e karşı geldi! (Örn:Golyat) 4. Tanrı nın Lütfu Tanrı nın Kutsallığı: Tüm Kutsal Kitap ta bazı önemli dengeler görüyoruz: A. Yeşu ve Hakimler kitaplarında ulusun toprağı fethetmesi ve sahip olması konusunda Tanrı nın egemen seçimi, lütfu ve vaatleri ile O nun kutsallığı, adaleti ve yasası arasında önemli bir gerilim, hassas bir denge görüyoruz. B. Bir açıdan merhametli RAB şartsız ve lütufkâr bir şekilde vaat veriyor ve O nun halkı başarsa da başarmasa da Kendisi bu sözlerini gerçekleştirecek AMA, C. Bir açıdan Tanrı olarak Kendi kutsal yasalarına tam itaat istiyor ve insanlara seçenek veriyor: İtaat ederse bereket getirir, AMA itaatsizlik varsa yargı getirir. Yeşu 23:1-16 RAB İsrail'i çevresindeki bütün düşmanlarından kurtarıp esenliğe kavuşturdu. Aradan uzun zaman geçmişti. Yeşu kocamış, yaşı hayli ilerlemişti. Bu nedenle ileri gelenleri, boy başlarını, hakim ve görevlileri, bütün İsrail halkını topladı. Onlara, "Kocadım, yaşım hayli ilerledi" dedi, "Tanrınız RAB'bin sizin yararınıza bütün bu uluslara neler yaptığını gördünüz. Çünkü sizin için savaşan Tanrınız RAB'di. İşte Şeria Irmağı'ndan gün batısındaki Akdeniz'e dek yok ettiğim bütün bu uluslarla birlikte, geri kalan ulusların topraklarını da kur'ayla oymaklarınıza miras olarak böldüm. Tanrınız RAB bu ulusları önünüzden püskürtüp sürecektir. Tanrınız RAB'bin size söz verdiği gibi, onların topraklarını mülk edineceksiniz. Musa'nın Yasa Kitabı'nda yazılı olan her şeyi korumak ve yerine getirmek için çok güçlü olun. Yazılanlardan sağa sola sapmayın. Aranızda kalan uluslarla hiçbir ilişkiniz olmasın; ilahlarının adını anmayın; kimseye onların adıyla ant içirmeyin; onlara kulluk edip tapmayın. Bugüne dek yaptığınız gibi, Tanrınız RAB'be sımsıkı bağlı kalın. Çünkü RAB büyük ve güçlü ulusları önünüzden sürdü. Bugüne dek hiçbiri önünüzde tutunamadı. Biriniz bin kişiyi kovalayacak. Çünkü Tanrınız RAB, size söylediği gibi, yerinize savaşacak. Bunun için Tanrınız RAB'bi sevmeye çok dikkat edin. Çünkü O'na sırt çevirir, sağ kalıp aranızda yaşayan bu uluslarla birlik olur, onlara kız verip onlardan kız alır, onlarla oturup kalkarsanız, iyi bilin ki, Tanrınız RAB bu ulusları artık önünüzden sürmeyecek. Ve sizler Tanrınız RAB'bin size verdiği bu güzel topraklardan yok oluncaya dek bu uluslar sizin için tuzak, kapan, sırtınızda kırbaç, gözlerinizde diken olacaklar. "İşte her insan gibi ben de bu dünyadan göçüp gitmek üzereyim. Bütün varlığınızla ve yüreğinizle biliyorsunuz ki, Tanrınız RAB'bin size verdiği sözlerden hiçbiri boş çıkmadı; hepsi gerçekleşti, boş çıkan olmadı. Tanrınız RAB'bin size verdiği sözlerin tümü nasıl gerçekleştiyse, Tanrınız RAB verdiği bu güzel topraklardan sizi yok edene dek sözünü ettiği bütün kötülükleri de öylece başınıza getirecektir. Tanrınız RAB'bin size buyurduğu antlaşmayı bozarsanız, gidip başka ilahlara kulluk eder, taparsanız, RAB'bin öfkesi size karşı alevlenecek; RAB'bin size verdiği bu güzel ülkeden çabucak yok olup gideceksiniz." Yeşu 24:14-15 Yeşu, "Bunun için RAB'den korkun, içtenlik ve bağlılıkla O'na kulluk edin" diye devam etti, "Atalarınızın Fırat Irmağı'nın ötesinde ve Mısır'da kulluk ettikleri ilahları atın, RAB'be kulluk edin. İçinizden RAB'be kulluk etmek gelmiyorsa, atalarınızın Fırat Irmağı'nın ötesinde kulluk ettikleri ilahlara mı, yoksa topraklarında yaşadığınız Amorlular'ın ilahlarına mı kulluk edeceksiniz, bugün karar verin. Ben ve ev halkım RAB'be kulluk edeceğiz." 3

160 Yeşu 24:18-24: Halk O'na kulluk edeceğiz. Çünkü Tanrımız O'dur"dedi. Yeşu, "Ama sizler RAB'be kulluk edemeyeceksiniz" dedi, Çünkü O kutsal bir Tanrı'dır, kıskanç bir Tanrı'dır. Günahlarınızı, suçlarınızı bağışlamayacak. RAB'bi bırakıp yabancı ilahlara kulluk ederseniz, RAB daha önce size iyilik etmişken, bu kez size karşı döner, sizi felakete uğratıp yok eder." Halk, "Hayır! RAB'be kulluk edeceğiz" diye karşılık verdi. O zaman Yeşu halka, "Kulluk etmek üzere RAB'bi seçtiğinize siz kendiniz tanıksınız" dedi. "Evet, biz tanığız" dediler. Yeşu, "Öyleyse şimdi aranızda olan yabancı ilahları atın. Yüreğinizi, İsrail'in Tanrısı RAB'be verin" dedi. Halk, "Tanrımız RAB'be kulluk edip O'nun sözünü dinleyeceğiz" diye karşılık verdi. 5. Yeşu kitabı ve İsa Mesih: A. Yeşu, bir Mesih örneğidir: 1.) RAB kurtuluştur anlamında olan Yeşu isminin Grekçisi Iesous / İsa dır. 2.) Yeşu, RAB bin halkını barışa kavuşturmaya çalıştı ama bunu sadece İsrail in gerçek Savaşçısı İsa Mesih başardı. İbr. 4:8 Eğer Yeşu onları huzura kavuştursaydı, Tanrı daha sonra bir başka günden söz etmezdi. 3.) Zaten Yeşu nun getirmek istediği huzur geçiciydi. Çünkü başkaları tarafından kaldırılabilinirdi. Kuzey ve Güney Krallıkları sürgüne götürüldüğünde öyle de oldu. İsa bambaşka bir miras getiriyor: 1.Pet. 1:3-4 Rabbimiz İsa Mesih'in Tanrısı ve Babasına övgüler olsun. Çünkü O, kendi büyük merhametiyle yeniden doğmamızı sağladı. İsa Mesih'i ölümden diriltmekle bizi yaşayan bir ümide, çürümez, lekesiz ve solmaz bir mirasa kavuşturdu. Bu miras sizin için göklerde saklıdır. Zaman sona ererken açığa çıkarılmaya hazır olan kurtuluşa kavuşasınız diye iman sayesinde Tanrı'nın gücüyle korunuyorsunuz. B. İsa halkı daha iyi bir diyara götürecek. İbr. 11:13-16 Bu kişilerin hepsi, ölünceye dek imandan ayrılmadılar. Vaadedilenlere kavuşamamış, ama bunları uzaktan görüp selamlamış olarak yeryüzünde yabancılar ve konuklar olduklarını açıkça kabul ettiler. Böyle konuşanlar bir vatan aradıklarını gösteriyorlar. Aslında ayrıldıkları ülkeyi düşünselerdi, geri dönmeye fırsatları olurdu. Oysa onlar daha iyisini, yani göksel olanı arzu ediyorlardı. Bundan dolayı Tanrı, onların Tanrısı olarak anılmaktan utanmıyor. Çünkü onlara bir kent hazırlamıştır. C. RAB bin Savaşçısı: Yeşu 4:14 teki RAB'bin ordusunun komutanı insan şekline gelmemiş İsa Mesih ti ve; Esinleme 19:11 Bundan sonra göğün açılmış olduğunu ve orada beyaz bir atın durduğunu gördüm. Ata binmiş olanın adı Sadık ve Gerçek'tir. Adaletle yargılar ve savaşır. Kana daldırılmış bir kaftan giyinmiş olup 'Tanrı'nın Sözü' adıyla anılır. Temiz ve beyaz, ince ketene bürünmüş olan gökteki ordular, beyaz atlara binmiş, O'nun ardından geliyorlardı.ulusları vurmak üzere O'nun ağzından keskin bir kılıç uzanıyor. Kendisi onları demir çomakla güdecek. Gücü her şeye yeten Tanrı'nın ateşli gazabının şarabını üreten cendereyi kendisi sıkacak. Kaftanı ve kalçası üzerinde, 'KRALLARIN KRALI VE RABLERİN RABBİ diye yazılmış bir adı vardı. 6. İsrail halkının her zaman güçlü bir lidere ihtiyacı vardı. Musa ölmeden önce liderliğini Yeşu ya verdi ama, Yeşu ölmeden önce bir lider seçilmedi ve şimdi Hakimler Evresi başlıyor: İsrail'de kral yoktu. Herkes dilediğini yapıyordu. (Hak.17:6) 4

161 38. DERS Hakimler kitabı: Genel Bakış 1. İsrail için Tanrı nın planı neydi? A. Kenan diyarına girip, ona sahip olması. B. Orada Tanrı nın yüceliği için yaşamak. C. Sonuç olarak devamlı bereket içinde yaşamak aracılığıyla Yahve nin ismi bütün dünyada bilinecek ama Üzücü bir gerçek = 2:7-8,10 Yeşu yaşadıkça ve RAB'bin İsrail için yaptığı büyük işleri görmüş olup Yeşu'dan sonra sağ kalan ileri gelenler durdukça halk RAB'be kulluk etti. RAB'bin kulu Nun oğlu Yeşu yüz on yaşında öldü. Bu kuşaktan olanların hepsi ölüp atalarına kavuştuktan sonra, RAB'bi tanımayan ve O'nun İsrail için yaptıklarını bilmeyen başka bir kuşak yetişti. A. Yasayı yerine getirmek yerine, Herkes dilediğini yapıyordu. Hak.17:6 1.) Tanrı yolunda yürümek yerine, günah yolunda yürüdüler. 2.) Bereket almak yerine, baskı altında kaldılar. B. Bu ulusun özelliklerinden biri; milli hükümet olmayacak; devlet yok. 1.) Devlet yerine / kral yerine, Tanrı olacaktı; başka kral yoktu. C. Her kişinin yasayı yerine getirmesi gerekiyor. 1. O zaman İsrail de kral yoktu. 2. İhtiyarlar (şehir kapılarında olan yaşlı adamlar) danışmanlardı ve halkın sorunları çözmek için bir araya gelip karar alırlar. 3. Önemli Not: Kutsal Kitap ın kendi tarihinin gerçek bir kaydının olduğunun kanıtıdır. Çünkü karakterlerinin hem iyi, hem de kötü noktalarını ve günahlarını gösteriyor. Hakimler Evresi böyle bir zamandı. Genellikle o dönemdeki tarihçiler kendi tarihlerinde yaptıkları iyi şeyleri anlatmak istiyordu. 4. Genel bir bakış A. Kitabın zamanı 1. Yeşu kitabı bittiğinde Ulusun Oluşma Evresi de bitiyor. * İsrail ulusu oluştu veya tamamlandı. 2. Hakimler Evresi aşağı yukarı yıl sürüyor. 3. Hakimler Evresi: Yeşu kitabının sonu, Hakimler, Rut, 1 Sam. 1-7 bölümlerinde bulunuyor. 4. Hangi zamanı içeriyor?: Yeşu nun ölümünden Samuel e kadar olan zamanı içeriyor. B. Kim yazdı?: Emin değiliz ama İbrani tarihçilere göre Samuel yazmıştır. * Not: Samuel ve Şimşon bu evrenin sonunda aynı zaman diliminde yaşadılar. C. Yapısı: Üç kısmı var: I. 1-2 : Zamanın Açıklanması = Bu evrede ne olduğu ve neden olduğu anlatılıyor. (Özet gibi) II. 3-16: Zamanın Kaydı = 1-2 bölümlerde yazılanları örneklemek /göstermek amacıyla bir sürü olay veriliyor. A. Güney bölgesi (3:7-31) D. Doğu bölgesi (10:6-12:15) B. Kuzey bölgesi (4:1-5:31) E. Batı bölgesi (13:1-16:31) C. Orta bölge (6:1-10:5) III : Zamanın Örneği (Ondan sonra zamanın ne kadar kötüleştiğini göstermek için iki hikâye veriyor.) [Not: Kitabın üç kısmı tarih sırasına göre sıralanmadı.] D. Anahtarlar: 1.) Anahtar kelimesi = Uzlaşma / ödün verme Rahatlık/kolaylık amacıyla Tanrı nın isteğini duruma uydurmak veya duruma göre değiştirmek. a.) İlk olarak İsrail açık bir şekilde isyan etmedi ama Tanrı nın gücüne güvenmediler ve sözlerine itaat etmediler. 1

162 b.) İsrail pratik amaçları düşündüğü icin fethettiği topraklardaki halkları tamamen yok etmedi ve bu yüzden bölgedeki putperestlik devam etti. c.) Ders: Tanrı nın her emrinin, her sözünün bir amacı ve bir sebebi vardır. Biz o sebebi göremeyebiliriz veya anlamayabiliriz ama Tanrı ya güvenerek ve O na boyun eğerek O nun isteğini tam olarak yerine getirmeliyiz! 2.) Anahtar ayetleri: 2:20-21 RAB bu yüzden İsrail'e öfkelenerek şöyle dedi; "Mademki bu ulus atalarının uymasını buyurduğum antlaşmayı bozdu ve sözümü dinlemedi, ben de Yeşu öldüğünde bu topraklarda bıraktığı ulusların hiçbirini artık önlerinden kovmayacağım. 21:25 O dönemde İsrail'de kral yoktu. Herkes dilediğini yapıyordu. 3.) Anahtar bölümü: 2.bölüm, Bu bölüm tüm kitabın küçük bir özetidir. E. Kitabın ismi: Hakimler Aslında İbranice de hakim hem yargıç, hem de kurtarıcı anlamına geliyor. Önce kurtarıyor, sonra yönetiyor. 1. Halk tövbe ettiğinde, Tanrı bir adamı halkı yargıdan kurtarmak için gönderirdi. 2. Bu askeri lider halkı kurtardıktan sonra yetkili rolüne devam eder ve halkı yönetirdi. 2

163 39. DERS Hakimler kitabı: Günah Devresi 1. Kitabın mesajı: A. Hakimler tarih kitabına değil, peygamberlik kitabına benziyor. Çünkü daha çok belirli bir mesaj vermek amacıyla yazıldı. B. Tarih ile ilgili ayrıntılar verilmiyor, çünkü kitabın amacı tarihi anlatmak değil, bir uyarı vermektir. C. Kitabın amacı: a. Bu evre süresince neler olduğunu anlatmak. b. Ulusun yaptıklarının sonuçlarını göstermek. D. Yazar, bir özetle bu dönemin nasıl geçtiğini göstermeye çalışıyor. 1.) Günah : Halk putlar yüzünden günah işlerdi. (2:11; 3:7,12; 4:1; 6:1; 10:6; 13:1) 2.) Yargı : Tanrı sadık bir baba gibi halkı disiplin ederdi. Bu yargı döneminde bereketi kaldırırdı ve halkının dikkatini çekmek için yabancı bir halkın baskısını kullanırdı. (2:14; 3:8; 4:2; 10:9) 3.) Tövbe : O zaman İsrail kurtuluş için Tanrı ya yakarırdı. (3:9,15; 6:6-7; 10:10) 4.) Kurtuluş : Tanrı halkını kurtarmak için bir kurtarıcı gönderirdi. (2:16; 3:9,15; 10:1,12) Halk kurtulduktan sonra Tanrı putları kaldırmalarını emrederdi ve tekrar bereket gönderirdi. Halk bir süre barış içinde yaşardı. (3:10; 6:34; 11:29; 13:25; 14:6,19) E. Ama bu kuşak öldükten sonra yeni bir kuşak gelir ve bu yeni kuşak Tanrı nın gazabını hatırlamazdı ve aynı dönem yine başlardı ama bu sefer daha da kötü olurdu. Bu Günah-Yargı- Tövbe-Kurtuluş devresi devam ettikçe hem halk, hem de hakimlerin ruhsal durumları gitgide kötüleşiyor. Örn: Şimşon = En yetenekli, en etkileyici hakimdi. Fiziksel gücü vardı ama sağlam bir karakteri ve Tanrı ya bağımlılığı yoktu. 2. İsrail in iki başarısızlığı yüzünden bu üzücü zaman yaşandı. (1-2 Bölümler) A. İlk olarak askeri başarısızlık yüzünden bu halklarla uzlaşmaya gidildi. (1.böl) 1) Tanrı, İsraillilere bu halklarla bir antlaşma yapmamalarını emretti. 2) Tanrı, İsraillilere bölgedeki halkları tamamen yok etmelerini emretti. 3) Bunun çok sert bir emir olduğunu düşünebiliriz ama, tövbe etmek için kendilerine sayısız fırsatlar verilmiş olan bu halklara Tanrı nın adil gazabıdır. Yar. 15:13-16 RAB Avram'a şöyle dedi: "Şunu iyi bil ki, soyun yabancı bir ülkede garipler gibi yaşayacak. Dört yüz yıl kölelik edip baskı görecek. Ama soyuna kölelik yaptıran ulusu ben cezalandıracağım. Sonra soyun oradan büyük mal varlığıyla ayrılacak. Sen de esenlik içinde atalarına kavuşacaksın. İleri yaşta ölüp gömüleceksin. Soyunun dördüncü kuşağı buraya geri dönecek. Çünkü Amorlular'ın yaptığı kötülükler henüz doruğa varmadı." 4) Bu yabancıları yok etmekle kendilerini korumuş olacaklar; bu günahlar virüs gibidir. 5) Neden bu halkları bölgeden kovmadılar? a.) Çünkü Tanrı yla olan ilişkileri doğru değildi ve bu yüzden gerçekten kovamadılar. Yeşu 17:18 ve Hak.1:19 b. Tembellik. Yeter artık, boş ver diye düşünmüş olabilirler. c. Neden öldürelim? Haydi onları köle yapalım. diye pratik bir fikirleri vardı. B. İkinci olarak ruhsal başarısızlık yüzünden bu halklarla uyuşma yaşandı. (2.bölüm) 1.) Bu halkların putlarını kaldırmadılar. 2.) Bu yabancı halklar bu topraklarda yaşamaya devam ettikleri için onların kültürü de devam etti ve bu yüzden putperestlik devam etti. (En ciddi 2 günah: Kibir ve Putperestlik.) 3.) Yasadaki ahlâksızlık ile ilgili kurallar çok, çünkü Kenan daki bu halkların ahlâksızlığı çok gelişmiş bir haldeydi. 4.) Zaman geçtikçe insanların günahları daha da gelişip ve kötüleşir. 1

164 C. RAB bin Yargısı: Bokim de RAB bin meleği bir mesaj verdi. (2:1-12) 1.) Bu halkları kovmadığınız için ben onları kovmayacağım. 2.) 2:3 Onun için şimdi, 'Bu halkları önünüzden kovmayacağım; onlar böğrünüzde diken, ilahları da size tuzak olacak' diyorum." 3.) Yeşu zamanında problem yoktu ama sonra, bu kuşağın çocukları yabancılarla ilişki kurup etkilendi ve sonuçta putperestliğe bulaştı. a.) Bu putlar ve putperestlerin bayramları belki de İsrail e çok heyecanlı ve ilginç geldi. b) Bu hemen olmadı; onlar yavaş yavaş bu kültüre alıştı. Putlar basit şekildeydi ama törenlerinde çok ahlâksızlık vardı ve bu çok çekiciydi. c.) Tabii ki etkilenmeyebilirlerdi AMA çok zor. Böyle bir durumda Tanrı nın isteğini yapmak daha zor. d.) Tanrı nın Sözü nü yerine getirmek istiyorsak yolumuzdaki engelleri kaldırmalıyız; yolumuzu kolaylaştırmalıyız. 3. HAKİMLER Ayetler Baskıcı ulus Baskı Hakim-Kurtarıcı Barış süresi süresi 3:7-11 Mezopotamya 8 yıl Otniyel 40 yıl 3:12-30 Moav 18 Ehud 80 3:31 Filistin --- Şamgar --- 4:1-5:31 Kenan 20 Debora ve Barak 40 6:1-8:32 Midyan 7 Gidyon 40 8:33-10:5 Avimelek 3 Tola ve Yari 45 10:6-12:15 Ammon 18 İftah / İvsan / Eylon /Avdon 6 / 7 / 10 / 8 13:1-16:31 Filistin 40 Şimşon Hakim Gidyon un öyküsü: A. Gidyon, en büyük hakimdi ve onun öyküsü en uzunudur. B. Sadece bu öyküde Rab bin meleği görünüyor ve melek yine üçlü Birliği nin İkinci Olanıdır. 6:22-23 Gidyon, gördüğü kişinin RAB'bin meleği olduğunu anlayınca, Eyvah, Egemen RAB! Meleğinin yüzünü gördüm dedi. RAB ona, Sana esenlik olsun. Korkma, ölmeyeceksin dedi. C. Ve RAB bu öyküde çok önemli bir ders öğretiyor. 6:11-16 RAB'bin meleği gelip Aviezerli Yoaş'ın Ofra Kenti'ndeki sakız ağacının altında oturdu. Yoaş'ın oğlu Gidyon, Midyanlılar'dan kurtarmak için, buğdayı üzüm çiğneme çukurunda dövüyordu. RAB'bin meleği ona görünerek, "Ey cesur ve yiğit adam, RAB seninledir" dedi. Gidyon, "Ey Efendim, eğer RAB bizimleyse bütün bunlar neden başımıza geldi?" diye karşılık verdi, "Atalarımız RAB'bin bizi Mısır'dan çıkardığını söylemediler mi? Bize anlattıkları RAB'bin bütün o harikaları nerede? RAB bizi terk etti, Midyanlılar'ın eline teslim etti." RAB Gidyon'a dönüp, "Kendi gücünle git, İsrail'i Midyanlılar'ın elinden kurtar" dedi, "Seni ben gönderiyorum." Gidyon, "Ey Efendim, ben İsrail'i nasıl kurtarabilirim?" diye karşılık verdi, "Ait olduğum boy Manaşşe oymağının en zayıf boyudur. Ben de ailemin en genç bireyiyim." RAB, "Ben seninle olacağım" dedi, "Midyanlılar'ı tek bir adamı yener gibi bozguna uğratacaksın." 7:2 RAB Gidyon'a şöyle dedi: "Yanında fazla adam var; Midyan'ı onların eline teslim etmem. Yoksa İsrailliler, 'Kendi gücümüzle kurtulduk' diyerek bana karşı övünebilirler. D. Halk Gidyon u kral yapmaya çalıştı. (8:22-23) ve biraz kral gibi yaşadı. E. Gidyon büyük bir hata yaptı: 8:27 Gidyon altından bir efod yaparak onu kendi kenti olan Ofra'ya yerleştirdi. Bütün İsrailliler bu put yüzünden RAB'be vefasızlık ettiler. Böylece efod Gidyon ile ailesi için bir tuzak oldu. F. Gidyon büyük bir kurtuluş getirdi ve büyük bir lider oldu. 8:23 Ama Gidyon, Ben size önderlik etmem, oğlum da etmez diye karşılık verdi, Size RAB önderlik edecek. Ama Hakimler kitabı gösteriyor ki halkın güçlü lideri yoksa ülke çöküyor. Fakat halkın insanlardan daha iyi ve daha doğru bir Lider e ihtiyacı vardı. (Yani İsa Mesih!) 2

165 5. Tanrı nın Kendi halkına hükmetmesi A. Tanrı, İsrail in Kralı ve Hükümdarı olacaktı ama bu nasıl uygulanacaktı? B. Bu kitap Tanrı nın ara sıra ulusun liderliğine ve savaşlarına karışmasına rağmen, merkezi yönetim sistemi olmadan sağlam kutsal bir halk olmayacağını açıkça gösteriyor. C. Musa, ileride İsrail in bir kralı olacağını biliyordu: Yasa nın Tekrarı 17: D. Bu dönemde İsrail bölgeler ve hizipler arasındaki çatışmaların ortasına düşüyor; tam bir anarşi var. Monarşi (Krallık) gerçekten bir değişiklik getirir mi, bu sorunları çözebilir mi? E. İsrail, bu toprağı nasıl tamamen ele geçirecek ve orada kalıcılığı sağlayacak? İsrail de bir hükümdar varsa Kenan daki halkları kovabilir mi? Bu kral ulusun Yahve ye sadık kalmasını sağlayabilir mi? 6. Hakimler kitabında İsa Mesih A. Bizim ancak böyle bir Hükümdar a ihtiyacımız var. Tanrı, düşmanlarımızı ve yüreklerimizi yenen ve kurtuluş getiren bir Kurtarıcı gönderdi. Bu Kral kesin bir şekilde sonsuza kadar bizim mirasımızı sağlamlaştırabildi ve Tanrı nın sağında oturdu. İbran.11:32 12:2 Daha ne diyeyim? Gidyon, Barak, Şimşon, Yeftah, Davut, Samuel ve peygamberlerle ilgili olanları anlatsam, zaman yetmeyecek. İman sayesinde onlar ülkeler fethettiler, adaleti sağladılar, vaadedilenlere kavuştular Onların hepsi, imanları sayesinde Tanrı'nın beğenisini kazandıkları halde, vaadedilene kavuşmadılar.çünkü bizden ayrı olarak yetkinliğe ermesinler diye, Tanrı bizim için daha iyi bir şey hazırlamıştır..işte bizi çevreleyen bu denli büyük bir tanıklar kalabalığı olduğuna göre, biz de her yükten ve bizi kolayca kuşatan günahtan sıyrılarak önümüze konan yarışı sabırla koşalım. Gözümüzü, imanımızın öncüsü ve tamamlayıcısı İsa'ya dikelim. O, kendisini bekleyen sevinç uğruna utancı hiçe sayıp çarmıhtaki ölüme katlandı ve Tanrı'nın tahtının sağında oturdu. B. Bu evrede bazı hakimler peygamberdi, bazıları kâhindi ama hepsi kurtarıcı ve liderdi. İSA MESİH bizim Kurtarıcı mız, Peygamber imiz, Kâhin imiz ve Kral ımızdır. 3

166 40. DERS Rut kitabı: Giriş 1. Genel Bakış A. Zamanı ve mekânı: 1. Bu kitabın konusu Hakimler Evresi nin son kısmında geçiyor. 2. Moav toprakları ve Yahuda nın Beytlehem Kenti (Davut un ve İsa nın kenti). Not: Moavlılar, İbrahim in yeğeni Lut un torunlarıdır. B. Ana konuları: 1. Sadakat: a.) RAB, ulusun sadakatsizliği zamanında bu yabancı kadının sadakati sayesinde ona ödül olarak yeni bir koca (Boaz), bir oğul (Ovet = Davut un dedesi) ve İsa Mesih in soyunda olma ayrıcalığını veriyor. (2:12) b.) Bu öykü bir sevgi öyküsüdür: Bu sevginin içinde karakterin, sadakatin özelliği var: * Rut un Naomi ye olan sadakati. * Boaz ın RAB be olan sadakati. * Boaz ın Rut a olan sadakati. 2. Kurtuluş: Yeni Antlaşma nın bakış açısı ile Rut un öyküsünde Tanrı nın kurtuluşunun bir resmini görüyoruz. 3. Tanrı nın egemen eli: Aynı zamanda Tanrı nın ilahi takdirini görüyoruz. [Rut] bir rastlantı sonucu, kendini Elimelek'in boyundan Boaz'ın tarlasında buldu. 2:3 Yazar, bu sözlerle rastlantıların insanın kendi planından değil, Tanrı nın planından kaynaklandığı anlamını vermek istedi. Bu açıdan Yusuf un ve Ester in hayatlarına benziyor. C. Yapısı: I. Rut un Naomi ye olan Sadakati 1.Böl. II. Boaz ın Rut a olan Sadakati 2-3.Böl III. Boaz tarafından Rut un Kurtarılması 4.Böl D. Yazarı: Kitabın yazarı hakkında kesin bir isim veremiyoruz. İbrani tarihçilerine göre Samuel olduğu söylense dahi, bazı uzmanlara göre, bu kitap bir kadın tarafından yazılmıştır. E. Anahtar ayetleri: 1:16 Rut şöyle karşılık verdi: "Seni bırakıp geri dönmemi isteme! Sen nereye gidersen ben de oraya gideceğim, sen nerede kalırsan ben de orada kalacağım. Senin halkın benim halkım, senin Tanrın benim Tanrım olacak. 2:1-3 Naomi'nin Boaz adında bir akrabası vardı. Kocası Elimelek'in boyundan olan Boaz, ileri gelen, varlıklı bir adamdı Böylece Rut gidip tarlalarda, orakçıların ardında başak devşirmeye başladı. Bir rastlantı sonucu, kendini Elimelek'in boyundan Boaz'ın tarlasında buldu. 3:11 [Boaz diyor ki] şimdi, korkma kızım; her istediğini yapacağım. Tüm kent halkı senin erdemli bir kadın olduğunu biliyor. F. Rut un soyu 1. Moavlılar ın kökeni : Yaratılış 19:30-32,36-38 Lut Soar'da kalmaktan korkuyordu. Bu yüzden iki kızıyla kentten ayrılarak dağa yerleşti, onlarla birlikte bir mağarada yaşamaya başladı. Büyük kızı küçüğüne, Babamız yaşlı dedi, Dünya geleneklerine uygun biçimde burada bizimle yatabilecek bir erkek yok. Gel, babamıza şarap içirelim, soyumuzu yaşatmak için onunla yatalım... Böylece Lut'un iki kızı da öz babalarından hamile kaldılar. Büyük kız bir erkek çocuk doğurdu, ona Moav adını verdi. Moav bugünkü Moavlılar'ın atasıdır. Küçük kızın da bir oğlu oldu, adını Ben-Ammi koydu. O da bugünkü Ammonlular'ın atasıdır. 2. Rut un kocası yoktu ama Rab be güvenerek doğru davranıp atalarından ne kadar farklı bir çözüm buldu.

167 41. DERS Rut kitabı: Kurtarıcı Akraba 1. Rut kitabının değeri / önemi: A. YASA altında olan yaşamı görebiliyoruz. Yasanın bazı kuralları gösteriliyor: 1.) Hasattan sonra ekinleri toplama hakkı: Çiftçi sadece bir defa toplayabilir; ürünün geri kalan kısmı dullar ve öksüz çocuklar için bırakılmalıdır. Yasa nın Tekr. 24:19 "Tarlanızdaki ekini biçtiğinizde, gözden kaçan bir demet olursa, almak için geri dönmeyin. Onu yabancıya, öksüze, dul kadına bırakın. Öyle ki, Tanrınız RAB el attığınız her işte sizi kutsasın. 2.) Şehir kapılarında ihtiyarları hakim rolünde görüyoruz. (Yasa.Tkr. 22:15;22:24; 25:7) B. En kötü zamanlarda bile her zaman doğru yolda yürüyen kişiler var. Tüm E.A. da Tanrı, her zaman O nun yolunda yürüyen artakalan/sağ kalan bir grup insan bırakıyor. 1.) Boaz sadece Yasa yı yerine getirmedi, bundan daha fazlasını yaptı, çünkü bu adam yasanın ruhunu anladı. 2.) Boaz Tanrı nın istediği gerçek bir İsrailli dir. Sadece gerekenleri yapmıyordu. 2:15 Başak devşirmek için kalkınca, Boaz adamlarına, "Demetler arasında da başak devşirsin, ona dokunmayın" diye buyurdu. 16 "Hatta onun için demetlerden başak ayırıp yere bırakın da devşirsin 3.) İlyas dünyada kalan tek doğru kişi olduğunu düşündü. 1.Kr.19:14,18 İlyas,"Her Şeye Egemen RAB Tanrı'ya büyük bir istekle kulluk ettim" diye karşılık verdi, "Ama İsrail halkı senin antlaşmanı reddetti, sunaklarını yıktı ve peygamberlerini kılıçtan geçirdi. Yalnız ben kaldım. Beni de öldürmeye çalışıyorlar." Ama Rab ona dedi ki Ancak İsrail'de Baal'a diz çöküp onu öpmemiş yedi bin kişiyi ben koruyacağım. C. Rut, Davud un büyük büyük annesiydi. Davud un ruhsal mirası çok sağlamdı. Boaz/Rut Obed İşay Davut İsa D. İsrailli olmayan bazıları gerçek Tanrı ya inandı. Matta 1.bölümde gösterilen İsa Mesih in Soy ağacındaki 4 kadından üçü Yahudi değil: (Yahudi olan Meryem) 1.) Rahav: Bu Erihalı fahişe kendi imanı için övülüyor. (İbr. 11:30-31) 2.) Tamar: Yakub un oğlu olan Yahuda nın oğlunun karısına, fahişe olarak bakıldı. 3.) Rut: Moavlı dul bir kadındı. E. Çaresiz birisinin kurtuluşunda Mesih kavramı, Yeni ve Eski Antlaşmanın gerçeğinin/özünün resmi gösteriliyor: Tanrı nın lütfükâr kurtarışı M.Çıkış 6:6 Onun için İsrailliler'e de ki: 'Ben RAB'bim. Sizi Mısırlılar'ın boyunduruğundan çıkaracak, onların kölesi olmaktan kurtaracağım. Yeşaya 41:14 "Ey Yakup soyu, toprak kurdu, Ey İsrail halkı, korkma! Sana yardım edeceğim" diyor RAB, Seni fidyeyle kurtaran İsrail'in Kutsalı. 2. Kitabın anahtar kelimesi: Kurtarıcı akraba ( Yakın akraba 13 defa kullanıldı) A. Eski çağlardaki durum: 1.) Toprak sahipleri zengin insanlardı ve diğer insanlar (köleler gibi) işçilerdi. a. Yaşam süresi 40 seneydi. 2.) Tanrı, İsrail için böyle bir şey istemedi. a. Toprak oymaklara bölündükten sonra ailelere dağıtıldı. b. Toprağa sahip olmak güvenlik demekti. c. Bu toprak sonsuza kadar bu aileye ait olacaktı. d. Demek ki herkesin bir varlığı olacaktı. 3.) Eğer bir problem çıkarsa farklı bir sistem uygulanıyor. a. Örnekleri: 1. Birisi borcunu ödemiyorsa ve toprağını satması gerekiyorsa veya 2. Çaresiz kaldığı için kendisini köle olarak satması gerekiyorsa veya 3. Bir ailenin erkek çocuğu yoksa ve ailenin ismi devam etmeyecekse...ne yapacak? b. O dönemlerde insanlar için miras ve aile isimleri çok önemliydi. 4.) Kurtarıcı akraba sistemi bu problemleri çözüyordu. 1

168 B. Kurtarıcı akrabanın üç sorumluluğu vardı. 1.) Eğer kişi toprağını satmak zorunda kaldırsa, bu kişi o toprağı geriye satın alıncaya kadar parası oluncaya dek, toprağın kurtarıcı akraba tarafından satın alınması gerekiyordu. Sonuçta onun mirasının kurtarıcısı oluyor. * Lev. 25:10 Ellinci yılı kutsal sayacak, bütün ülke halkı için özgürlük ilan edeceksiniz. O yıl sizin için özgürlük yılı olacak. Herkes kendi toprağına, ailesine dönecek. * Lev. 25:25 Kardeşlerinizden biri yoksullaşır, toprağının bir parçasını satmak zorunda kalırsa, en yakın akrabası gelip toprağı geri alabilir. * Demek ki bu 50. özgürlük yılında toprağını kurtaran akrabası bu toprağı geri vermesi gerekiyordu. 2.) İsrail de resmi bir devlet yoktu, polis yoktu ve bir ailede cinayet, kaza veya herhangi bir ölüm olduğu zaman, bu ölüm olayını kurtarıcı akrabasının araştırması ve yasaya göre öcünü alması gerekiyordu. (Ç.Sayım 35:21) 3.) Ölen kişinin çocuğu yoksa erkek kardeşlerinden birisi kurtarıcı akraba olarak ölen akrabasının eşiyle evlenmesi ve ölen kişinin isminde bir aile kurması gerekiyordu. Bu kişi ölen kişinin toprağına sahip olacaktı. Bir kardeş bunu yapmazsa çok ayıp ve utandırıcı bir şeydi. (Rut un ölen kocasının kardeşi yoktu ve bu yüzden Boaz ın bunu yapması şart değildi.) (Yasa nın Tekrarı 25:5-10) C. Kurtarıcı akraba olma şartları: 1.) Bir ailede kurtarıcı akraba nasıl seçiliyordu tam belli değil ama bir sistem vardı. 2.) Kurtarıcı akraba olunabilmesi için şartlar şunlardı: a.) Gerçek bir akrabalık olması gerekiyordu. b.) Kurtarmak için gereken yeteneği ve gücünün olması gerekiyordu. 1.) Eğer akrabasını kurtardığında kendisi de iflas edecekse bunu yapmamalı. Örnek: Denizde boğulan kişiyi kurtarmak istediğinde önce hem kendini hem de onu kurtarabilecek misin diye kendine soracaksın. 2.) Belki ağabey, belki amca, kim yapabilirse. 3.) Bu sistemin çalışması için insanlar merhametli, şefkatli olmalı. 3. Boaz bir kurtarıcı akraba oldu ve bu örnekte İsa Mesihimiz i görüyoruz. A. İsa bizim için bir kurtarıcı akraba oluyor çünkü... 1.) İnsan şekline geldiğinde akrabamız oldu. (Yasa.Tekr. 25:5,7-10; Yuh.1:14; Rom.1:3; Filip.2:5-8; İbr.2:14-15) 2.) Bizi kurtarmak için gereken yeteneği (günahsız) ve gücü (Tanrısallık) vardı. (Rut 2:1; 1.Pet.1:18-19) 3.) Bedelimizi verip bizi geri aldı, bizi rehin olmaktan kurtardı. Bedeli ödeyip yeniden canımızı ele geçirdi ve yeniden sahip oldu. B. Aslında İsa geldiği zaman Yahudiler sadece Eski Antlaşma daki resimler / örneklerden O nun Mesih olduğunu anlayabilirlerdi, bunu kabul edebilirlerdi. C. Eski Antlaşma sistemi bu kurtarıcı ilkesine dayanıyor ve bizi Yeni Antlaşma sistemine hazırlıyor. 2

169 42. DERS 1.Samuel kitabı: Giriş 1. Hakimler Evresi Yeşu kitabının sonu Hakimler Rut 1.Samuel Kitap hakkında genel bir bilgi A. Zamanı 1.) 1.Samuel kitabı Hakimler Evresi ile Krallık Evresi arasında bir köprü oluşturuyor. a.) 1.Sam. 1-7 : Hakimler Evresi bitiyor b.) 1.Sam. 8-31: Krallık Evresi başlıyor 2. Samuel in öyküsü Hakimler kitabındaki Şimşon un öyküsü ile üst üste biniyor. 3. Emin değiliz ama kitaptaki tarih yaklaşık 100 yıl sürüyor. * Samuel in doğumundan, Saul un ölümüne kadar B. Yazarı: Diğer tarih kitapları gibi yazarını tam olarak bilemiyoruz. İbrani tarihçilere göre Samuel yazmıştır. 1.ve2.Krallar gibi belki birkaç kişi tarafından derlenmiştir. (Tabii ki kendi ölümü ile ilgili olan parça (1.Sam.25:1) başkası tarafından yazılmıştır.) C. İçindekiler: Büyük bir kısmı üç adamın yaşam öyküsünü içeriyor: 1.) Samuel: İsrail in son büyük hakimi = 1-8 Böl. (Hakimler Evresi devam ediyor) a. Yeni peygamberler çağındaki ilk önemli peygamberdi. b. Yeni Krallık döneminde kralları mesheden kişiydi. c. Yeni atanmış kralların danışmanıydı. 2.) Saul: İsrail in ilk kralı. = 9-15 Böl. (Krallık Evresi başlıyor) a. Saul, Samuel ile Davut arasında bir geçiştir. b. Büyük bir fırsat verilen ve o fırsatı kaçıran adamdı. c. Gururlanan adam ve çabucak reddedilen kraldı. 3.) Davut: İsrail in ilk büyük kralı = Böl. a. Saul un yerine geçmesi için daha çocukken meshedilmişti. b. 13:14 RAB bin kendi isteklerine uygun birisiydi. c. Aslında bu kitapta daha kral değildi. d. Bu krallık işi için eğitim görüyor. D. Önemi 1.) Samuel, peygamberler okulunun kurucusudur ve bu kuruluş Eski Antlaşma daki peygamberlerin hizmetinin temeli oldu. 2.) Davut un hayatının gençlik dönemini gösteren bu kitap, birçok Mezmurun mesajını anlamamıza yardımcı oluyor. 3. Samuel kitabının anahtarları: A. Anahtar kelimesi: Geçiş Bu kitapta üç önemli geçiş bulunuyor: 1.) Hakimler Evresi nden, Krallık Evresi ne, 2.) Ruhsal düşüşten, ruhsal gelişmeye, 3.) Kahinliğin öneminden, peygamberliğin önemine. B. Anahtar karakteri: Samuel 1.) Samuel kitabın kilit adamıdır. a. Önce peygamber olarak ortaya çıkıyor. b. Sonra hakim olarak hizmet ediyor. c. Ve sonunda, Saul ve Davut u mesheden kişi ve kralın danışmanı oluyor. 2.) Bu geçiş süreci bu önemli adama bağlıydı. a. Halkın ruhsal lideri olarak kâhinlikten peygamberliğe geçti. b. Halkın siyasî lideri olarak halkı hakimlikten krallığa geçirdi. c. Halk ruhsal düşüşten, ruhsal yükselişe geçti. * Bu uyanış Peygamberler Okulu nun kurulması ile oldu. 1

170 d. Bu zamanda peygamber, kral ile olan iletişim için Tanrı nın sözcüsü olarak hizmet ediyor. Kral, Tanrı nın isteği ve bilgisi olmadan doğru bir şekilde halkı yönetemiyordu. C. Anahtar ayetleri: 13:14 Samuel, Saul a dedi ki Ama artık krallığın sürmeyecek. RAB kendi isteklerine uygun birini arayıp onu kendi halkına önder olarak atamaya kararlı. Çünkü sen RAB'bin buyruğunu tutmadın." 15:22-23 Samuel şöyle karşılık verdi: "RAB kendi sözünün dinlenmesinden hoşlandığı kadar yakmalık sunulardan, kurbanlardan hoşlanır mı? İşte söz dinlemek kurbandan, sözü önemsemek de koçların yağlarından daha iyidir. Çünkü başkaldırma, falcılık kadar günahtır ve büyüklenme, putatapıcılık kadar kötüdür. Sen RAB'bin buyruğunu reddettiğin için, RAB de senin kral olmanı reddetti." (Putatapıcılık : Özgün metinde Terafim e danışmak ) D. Anahtar olayı: Saul un krallığa atanma töreni (10.Böl) 4. Eski Antlaşma nın 2 Tarih Grubu A. Büyük ihtimalle 1.-2.Sam. ve 1.-2.Kr. kitapları orijinal E.A. yazılarında Krallar Kitabı denilen tek bir kitap idi. Sonra pratik amaçlar yüzünden bölündü. B. Bir açıdan İsrail in Tarihi ile ilgili 2 tane kitap grubu vardır. 1.Grup: Samuel 1.-2.Krallar 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. C. 1. Grup ta yer alan kitapların yazarı büyük ihtimalle sürgün zamanında kitapları derlemiştir. 1.Grup: Sam 1.-2.Krallar a. Vurguları: * Kuzey ve Güney Krallıkları na bakılıyor. * Taht vurgulanıyor. * Daha çok sivil ve siyasi tarihi veriyor. * Peygamberler vurgulanıyor. * Savaşlar önemseniyor. b. Esas amacı: Saul dan Babil deki sürgüne kadar İsrail in krallık tarihini vererek halkın günahlarının sonuçlarını açık bir şekilde belirtmektir ve YAHVE nin doğruluğunu ortaya çıkarmaktır. c. Ana fikri: Peygamberlik bakış açısından, RAB Tanrı verdiği sözlerinin hepsini tutar ama, onun yasalarına karşı olan günahları da yargılar. 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. a. Vurguları: * Güney Krallığı na bakılıyor. * Tapınak vurgulanıyor. * Daha çok dini tarih veriliyor. * Kâhinler vurgulanıyor. * Savaş önemsenmiyor. b. Esas amacı:tanrı nın vaadini ve doğru tapınmayı hatırlatarak, halkı yüreklendirmek ve sürgünden dönüp tapınağı yeniden kuranlara rehberlik etmek. d. Ana fikri: Kâhinlik bakış açısından, RAB bin seçtiği halk Kendisinin verdiği yasaya göre ve kurduğu tapınma ilkelerine göre yaşarsa bereketlenir ama, itaat etmezse RAB yine yargılar Samuel kitabında İsa Mesih A. Samuel, İsa Mesih in örneğidir çünkü peygamber, kâhin ve hakim idi. B. Davut, Eski Antlaşma daki İsa Mesih in örneklerinin en önemlisi idi. 1. Beytlehem de doğdu ve kral oldu. 2. Mesih ten önce gelen büyük meshedilmiş kral idi. Tanrı nın seçtiği kraldı. 3. Kendisi kaçak olarak tehlikede yaşadığında, Mesih ile ilgili olan Mezmurları yazdı. C. İsa Mesih her zaman Davud un soyundan diye tanımlanıyor: Rom. 1:3 Bedence Davud'un soyundan doğan Rabbimiz İsa Mesih'in, Esen. 22:16 "Ben İsa, inanlılar topluluklarıyla ilgili olan bu tanıklığı sizlere iletsin diye meleğimi gönderdim. Davud'un kökünden ve soyundan olan ben'im, parlak sabah yıldızı ben'im." D. 1.Samuel, meshedilmiş kelimesini ilk kullanan kitaptır. (2:10) ( Mesih ) 2

171 43. DERS 1.Samuel kitabı: Samuel 1. Eski Antlaşma nın en önemli kişileri kimlerdir? İbrahim (12 bölüm) Musa (Çok kitabı var) Davut (64 böl) Samuel 2. Hakimler Evresi nin sonunda iki çatışma vardı. A. Bu iki çatışmanın arasında 20 yıl var. B. Bu iki çatışma Hakimler Evresi nin sonunun dönüm noktaları oluyor. 1.) Afek teki çatışma (4.böl.) a.) İsrail, Filistliler e karşı geldi ve büyük bir yenilgiye uğradı. b.) Antlaşma Sandığı çalındı; İsrail Filistliler in buyruğu altına girdi. 2.) Mispa daki çatışma (7.böl.) a.) İsrail, Tanrı nın gücüyle büyük bir zafer kazandı. b.) İsrail in ruhsal durumu gelişmeye başladı. 3. Bu 20 sene arasında iki anahtar adam var. A. Samuel 1.) Afek teki çatışmadan önce Eli ile Tapınma Çadırı nda vakit geçirdi. 2.) Afek teki çatışma sırasında vaiz olarak topluluğa hizmet etmeye başladı ve bu çatışma ile bir ilişkisi yokmuş gibi gözüküyor. 3.) Halk Afek teki çatışmadan 20 sene sonra ümitsiz bir duruma geldiğinde onu dinlemeye başladı. 4.) Samuel Mispa daki zaferden sonra Krallık Evresi gelinceye kadar hakim / lider olarak hizmet etti. B. Şimşon 1.) Hizmeti 20 yaşındayken başladı ve 20 yıl hakim olarak hizmet etti. 2.) Bir açıdan en yetenekli hakimdi ve Ruhsal armağanı çoktu ama, karakteri iyi değildi. a.) Tanrı yla olan ilişkisi doğru olduğu zaman bereket vardı. b.) Neden Tanrı hemen armağanlarını ve gücünü kaldırmadı? 1.) Bir kişinin armağanı çok ama, Tanrı yla ilişkisi bozuk olabilir. 2.) Genellikle Tanrı hemen ceza göndermiyor. * Belki bu kişi tövbe etsin diye RAB vakit veriyor. (Tanrı nın merhameti) 3.) Tanrı nın adaletini anlamayabiliriz ama, O nun yolları doğrudur ve iyidir. 3.) Şimşon un hayret verici başlangıcına ve yeteneğine bakıldığında hayatının ne kadar büyük bir facia olduğunu ve İsrail in ne kadar bozulduğunu görüyoruz. 4.) Şimşon un hizmetinin başladığı ve bittiği dönemde İsrail halkı aynı durumdaydı: Filistliler in baskısı altında idiler. 4.) Onun ölümü halkın ümitsizliğinin nedeni gibi gözüküyor. C. Samuel ile Şimşon un karşılaştırılması. 1.) RAB ikisinden de özel adak istedi. rahmine düştüğü andan öleceği güne dek Tanrı'nın Adanmışı olacak. Hak. 13:7 2.) İkisi de hakimdi. 3.) İsimler: a. Samuel: Tanrı tarafından duymuş anlamına geliyor. b. Şimşon : Güçlü anlamına geliyor. 4.) Çağrıları: a. Şimşon: Kurtarmaya başlayan İsrail'i Filistliler'in elinden kurtarmaya başlayacak olan odur." Hak.13:5 b. Samuel: Kurtuluş sağlayan RAB de sizi Filistliler'in elinden kurtaracaktır." 1.Sam.7:3 4. E.A. daki dengelerden birisi: Tanrı nın hükümdârlığı ve insanın sorumluluğu A. İsrail Afek te neden yenildi? 1.) Halkta silah çok, heyecanlı, hazır, kararlı ve galip gelme hevesi de vardı AMA doğru yoldan sapmış oldukları için çok büyük bir yenilgi uğradılar! 1

172 2.) Halkın Tanrı ya ihtiyacı var diye, savaşa sadece Antlaşma Sandığı nı götürdüler. 3.) E.A. sisteminde bereket ve zafer var olduğuna göre, bu yenilgi nasıl değerlendirilebilir? Halkın RAB ile olan ilişkisi bozuk ise rehber kitap olan Yasa nın Tekrarı na bakmalıydı. 4.) Putperestlik bulundukça zafer ve kurtuluş olamazdı. Putları yıkmaları gerek. 5.) İtaatsizliğin sonucu her zaman kötüdür. 4:16-22 Adam Eli'ye, "Ben savaş alanından geliyorum" dedi, "Savaş alanından bugün kaçtım." Eli, "Ne oldu, oğlum?" diye sordu. Haber getiren adam şöyle yanıtladı: "İsrailliler Filistliler'in önünden kaçtı. Askerler büyük bir yenilgiye uğradı. İki oğlun, Hofni'yle Pinehas öldü. Tanrı'nın Sandığı da ele geçirildi." Adam Tanrı'nın Sandığı'ndan söz edince, Eli sandalyeden geriye, kapının yanına düştü. Yaşlı ve şişman olduğundan boynu kırılıp öldü. İsrail halkını kırk yıl süreyle yönetmişti. Eli'nin gelini - Pinehas'ın karısı - gebeydi, doğurmak üzereydi. Tanrı'nın Sandığı'nın ele geçirildiğini, kayınbabasıyla kocasının öldüğünü duyunca birden sancıları tuttu, yere çömelip doğurdu. Ölmek üzereyken ona yardım eden kadınlar, "Korkma, bir oğlun oldu" dediler. Ama o aldırmadı, karşılık da vermedi. Tanrı'nın Sandığı ele geçirilmiş, kayınbabasıyla kocası ölmüştü. Bu yüzden, "Yücelik İsrail'den ayrıldı!" diyerek çocuğa İkavot adını verdi. "Yücelik İsrail'den ayrıldı!" dedi, "Çünkü Tanrı'nın Sandığı ele geçirildi." B. Mispa daki zafer nasıl oldu? 1.) Tövbe ve düzeltme: 1.Sam. 7:2-3 Sandık uzun bir süre, yirmi yıl boyunca, Kiryat-Yearim'de kaldı. Bu arada bütün İsrail halkı RAB'bin özlemini çekti. Samuel İsrail halkına şöyle dedi: "Eğer bütün yüreğinizle RAB'be dönmeye niyetliyseniz, yabancı ilahları ve Tanrıça Aştoret'in putlarını aranızdan kaldırın. Kendinizi RAB'be adayıp yalnız O'na kulluk edin. RAB de sizi Filistliler'in elinden kurtaracaktır." 2.) Halk kendisini ümitsiz / çaresiz hissediyordu ve her şeyi göze alabilen kişilerdi. 3.) Ne heyecan ne de cesaret vardı ama ruhsal durum doğruydu. Hevesi kırılmış AMA tövbekârdı ve sonunda RAB büyük bir zafer sağladı! 4.) Gerçek Tövbe: Putları bu halk yapmıştı ve Tanrı halktan bu putları kaldırmalarını istiyor. Tanrı putları yok edebilirdi ama, halkın sevgisini / itaatlerini göstermesini istedi. C. Önemli bir Denge 1.) Burada iki ilke arasında önemli bir denge var. Tanrı tamamen Egemendir ama insan kendi hayatından sorumludur. 2.) Tanrı, halkını ister bozguna uğratabilir veya isterse zafere ulaştırabilir. Ama aynı zamanda, halkı kendi günahları için sorumlu tutuyor ve sanki bu kötü sonuç halkın günahları yüzünden meydana geldi. 3.) Her şeyi yöneten ve her şeyi elinde tutan Tanrı olduğu halde, sadece Tanrı nın Kendisi kendi günahınız yüzünden başarısız oldunuz diyebilir. 4.) Ama hamdolsun ki, insanların günahları ve başarısızlığının üstesinden yine evrendeki her şeye hâkim olan Egemen Tanrımız geliyor. Kendi seçtiği halkı ve seçtiği kralı aracılığıyla Kendi lütufkâr planını gerçekleştiriyor ve her kötü sonucu iyilik ve Kendi yüceliği için kullanıyor. Tanrı nın Hükümdârlığı İnsanın Sorumluluğu 2

173 44. DERS 1.Samuel kitabı: Krallık Evresi ne Geçiş 1. Bu kitapta üç tane önemli geçiş bulunuyor. A. Hakimler Evresi nden, Krallık Evresine * Samuel son hakim ve ilk kral danışmanıydı. B. Ruhsal düşüşten, ruhsal gelişmeye 1.) Ruhsal durum o kadar kötü olmuştu ki, Samuel (kâhin değil, sadece bir çocuk) Buluşma Çadırı ndaki Kutsal Yer de mumlar sönmesin diye nöbet tutuyordu. 2.) Tanrı, halkın ruhsal uyanışında büyük bir şekilde Samuel i kullandı. 3.) Davut un krallığında bu ulus zirveye ulaştı ancak bunu Samuel başlatmıştı. 4.) Kral Davut un ulus için yapabildikleri, Samuel in yapabildikleri sayesinde oldu. C. Kahinliğin öneminden, peygamberliğe 1.) Kahin halkı yönetiyordu. Halkı temiz ve kutsal tutma sorumluluğu vardı. Kahinlik devam etti ama... 2.) Bundan sonra halkın dini liderliği peygamberlere geçti. 3.) Bu sistem Babil deki Sürgüne kadar devam edecek ama, Sağ Kalanlar Dönemi nde liderlik tekrar kâhinlere geçecek. 4.) Şimdi ise İsrail in doğru yürümesi için Rab peygamberleri görevlendirecek. 5.) Samuel hakimdi, Başkâhin Eli ile çalıştığı için kâhinliği biliyordu ve sonunda bu dönem için ilk önemli peygamber oldu. 6.) Samuel peygamberler okulunu kurdu ve bu okul İsrail de öğretim kuruluşu oldu. 2. Peygamberlerin okulu (1 Sam. 10:5-12; 19:19-24; 2.Kr.2:3-7,15-18; 4:38-41; 6:1;9:1) A. Eğitim her şeyi çözemez ama, Tanrı nın Sözü nü bilmeden hiçbir şey olmaz. 1.) Tanrı nın Sözü doğru bir şekilde açıklandığında, insanların doğru bir şekilde yaşamalarının garantisi yok ama, ihtimali çok daha yüksektir! 2.) Not: 16. yüzyılda, Avrupa da Reformasyon zamanında Kutsal Kitap bir halkın diline çevrilmeden, o ülkede inanç reformu / düzeltmesi başlamadı. B. Samuel adamları eğitmek istedi ve bu okulu bitirenler halka gidip Tanrı nın Sözü nü / Tevrat ı öğrettiler. C. Sonra İsrail de her şey de olduğu gibi, bu okul da bozuldu ve bu okulda bile Tanrı yolunda yürüyen kişiler kalmadı. D. Rama, Beyt-El, Gilgal, Giva, ve Eriha kentlerinde okullar vardı. E. Unutma: Orijinal plan, babalar çocuklarına, kâhinler ve şehir kapılarındaki ihtiyarlar halka öğretmeli ama böyle yapmadılar ve bu yüzden başka bir sistem gerekti. 3. Krallık Evresi başlıyor. (8.bölüm) A. Eski Antlaşma nın çoğu bu evrede bulunuyor. B. Krallık Evresi nin başlaması: 1.) Bu evre, Samuel in hakim olarak hizmetinin sonunda başlıyor. 2.) Halk baskı altındaydı: a.) Samuel in çocuklarının karakteri babalarının karakteri gibi değildi. b.) İsrail, Ammon Kralı Nahaş tarafından tehdit ediliyor. 3.) Halk Samuel e gelip kral istedi. 8:1-5 Samuel yaşlanınca oğullarını İsrail'e önder atadı. Beer-Şeva'da görev yapan ilk oğlunun adı Yoel, ikinci oğlunun adıysa Aviya'ydı. Ama oğulları onun yolunda yürümediler. Tersine, haksız kazanca yönelip rüşvet alır, yargıda yan tutarlardı. Bu yüzden İsrail'in bütün ileri gelenleri toplanıp Rama'ya, Samuel'in yanına vardılar. Ona, "Bak, sen yaşlandın" dediler, "Oğulların da senin yolunda yürümüyor. Şimdi, öbür uluslarda olduğu gibi, bizi yönetecek bir kral ata." a.) Halk hep emniyetsiz bir durumda olduğunu düşünüyordu. Aslında Yahve onları hep koruyordu. b.) Yasa nın Tekrarı ndan hatırlıyoruz ki, BU HALKIN BAŞARISI SADECE VE SADECE TANRI İLE OLAN İLİŞKİSİNE BAĞLIDIR. 1

174 c.) Aslında bir kral halka yardımcı olmayabilir ve hatta zarar bile verebilir. * Halk kazandığı zaman yüceliği kim alacak? Kral. * Bir kral Tanrı ya olan tapınmayı yasaklayabilir (ve bu oldu!) C. Samuel in karşılığı neydi? 7:6 Ne var ki, "Bizi yönetecek bir kral ata" demeleri Samuel'in hoşuna gitmedi. Samuel RAB'be yakardı. Samuel üzüldü, çünkü halk kutsal olma çağrısını unuttu ve Samuel bunun için hemen dua etti. D. Tanrı nın karşılığı neydi? 8:7-9 RAB, Samuel'e şu karşılığı verdi: "Halkın sana bütün söylediklerini dinle. Çünkü reddettikleri sen değilsin; kralları olarak beni reddettiler. Onları Mısır'dan çıkardığım günden bu yana bütün yaptıklarının aynısını sana da yapıyorlar: Beni bırakıp başka ilahlara kulluk ettiler. Şimdi onları dinle. Ancak onları açıkça uyar ve kendilerine krallık yapacak kişinin nasıl yöneteceğini söyle." 1.) Şeytan bir şeyle ayartmaya çalıştığında, sadece tek yüzünü gösterir. 2.) Tanrı, halkın istediklerinin gerçek yüzünü göstermek istiyor (RAB bin merhameti) 3.) Halk ne istediğini bilmiyordu. Diğer halklar baskı altındaydı. Vergiler, ordu zorunluluğu, vb.. (Örn: Süleyman ın 300 cariyesi ve 700 karısı vardı ve hepsi siyasi antlaşmalar sonucu alınmıştı; kim bakacak, kim ev yapacak?!) 4.) Ve Tanrı şöyle dedi: 8:17-18 Sürülerinizin de ondalığını alacak. Sizler ise onun köleleri olacaksınız. Bunlar gerçekleştiğinde, seçtiğiniz kral yüzünden feryat edeceksiniz. Ama RAB o gün size karşılık vermeyecek." 5.) Tanrı nın planında bir kral vardı, fakat aslında bu gerekmezdi. Yine de verecekti ama Kendi zamanında ve O nun istediği kişi olacaktı. * Hoşea 13:11 "Bana bir kral ve önderler ver!" demiştin. Öfkelendiğimde bir kral verdim sana, * Musa, Yasa nın Tekrarı 17:14-15 teki kuralları vermişti. 6.) Yine bu iki ilke arasında bir denge görüyoruz. Tanrı nın Hükümdârlığı İnsanın Sorumluluğu a.) Halkın bir kral istemesinin sebebi ne kadar yanlışsa b.) İlk kral hem Tanrı hem de halk tarafından seçildiği halde c.) İlk kral olan Saul, ne kadar kötü olacaksa da d.) Her zaman olduğu gibi, krallıkta dahil her şey Tanrı nın Kendi planına göre gidecek. e.)bunu anlamayabiliriz ama bu ilke tüm Eski ve Yeni Antlaşma da geçerlidir. Tanrı, halkın ne söyleyeceğini ne isteyeceğini önceden biliyor. Halkını eğitiyor, imanla yaşamayı öğretiyor ve bütün kuşaklarda olduğu gibi bize de kendi günahkârlığımızı gösterip ve lütfünun zenginliğini sergilemek için bunu yapıyor. Efes.1:10-12 Zaman dolunca gerçekleştireceği bu tasarıya göre, yerdeki ve gökteki tüm varlıkları Mesih'te birleştirecek. Her şeyi kendi isteğinin emeline uygun düzenleyen Tanrı'nın amacına göre, önceden belirlenip Mesih'te seçildik. Öyle ki, Mesih'e ilk ümit bağlamış olan bizler, O'nun yüceliğinin övülmesi için yaşayalım. f.) Anlamaya çalışmaktansa Tanrı yı yüceltmeli ve O na şükretmeliyiz! Rom. 11:33 Ah! Tanrı'nın zenginlik, bilgelik ve bilgisinin derinliği! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları da ne denli anlaşılmazdır! Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve Onun için var oldu. Sonsuza dek O'na yücelik olsun. Amin. 2

175 45. DERS 1.Samuel kitabı: Saul 1. Saul un geçmişi: 9:21 Saul şu karşılığı verdi: "Ben İsrail oymaklarının en küçüğü olan Benyamin oymağından değil miyim? Ait olduğum boy da Benyamin oymağının bütün boylarının en küçüğü değil mi? Bana neden böyle şeyler söylüyorsun?" A. Diğer oymaklar Benyamin den nefret ediyordu. Çünkü Hakimler kitabının sonunda Benyamin oymağı büyük bir günah işledi ve diğer oymaklar bu oymağı az kalsın yok edeceklerdi. B. Kral ın bu küçük oymaktan gelmesi Yahuda ve Efrayim oymakları için zordu. C. Benyamin oymağının toprağı bu iki oymak arasındaydı. 2. Saul un seçilmesi: A. Meshedildiği zaman görevi için tüm gereksinimler verildi. B. Özel bir görev yapabilmek için Tanrı nın Ruhu ve gücünün verilmesi, Tanrı tarafından görevlendirildiğinin sembolüydü. C. Genel bir meshetme yok; belirli bir iş için. Levili kâhin işini yapmak için meshedilir, peygamber, peygamberlik yapmak için meshedilirdi. 3. Saul un karakteri: A. Seçildiğinde alçakgönüllü gözüküyordu ama sonra gururlandı ve kibir onu düşürdü. B. Alçakgönüllü derken kendisi hakkında alçak / mütevazı düşünceleri vardı ama Kutsal Kitap a göre alçakgönüllülük; başkasının isteğini kabul edebilen, başkasına boyun eğebilen bir yüreğe sahip olmak demektir. * Örneğin: Bazı insanlar çok alçakgönüllü davranıyor ama, başkasının sözünü dinlemek istemiyor, başkasının isteğine uymak istemiyor. C. Saul kral olduğu için, kendisinin Samuel in yetkisi altında olduğunu kabul edemedi. D. [Pavlus diyor ki] Birinin üzerine ellerini koymakta aceleci davranma, başkalarının günahlarına ortak olma. 1.Tim5:22 Neden? Birisi iman ettiği zaman alçakgönüllü gözükebilir ama kendisine çok çabuk ve fazla yetki verildiğinde, buna dayanamaz ve kibirlenebilir. Yasa.Tekr. 17:18 "Kral tahtına oturunca, Levili kâhinlerin koruması altındaki Kutsal Yasa'nın bir örneğini kendisi bir kitaba yazacak. Bu yasa örneğini yanında bulunduracak, yaşamı boyunca her gün onu okuyacak. Öyle ki, Tanrısı RAB'den korkmayı, bu yasanın bütün sözlerine ve kurallarına uymayı öğrensin; kendini kardeşlerinden üstün saymasın, Yasa'nın dışına çıkmasın; kendinin ve soyunun krallığı İsrail'de uzun yıllar sürsün." * Tanrı nın Sözü ne göre iyi bir liderin en büyük niteliği Tanrı ya ve kardeşlerine karşı alçakgönüllü olmasıdır. E. Unutma: Neden RAB bin Musa ile olan ilişkisi çok yakındı ve onu çok kullanabildi? Çünkü Tanrı onu alçalttı ve alçakgönüllü bir yürek verdi. Ç.Sayım 12:3 Musa yeryüzünde yaşayan herkesten daha alçakgönüllüydü. 4. Saul un reddedilmesi A. 11.Bölümde Saul doğru davrandı. İyi bir başlangıç yaptı. * İsrail i çağırdı, büyük bir zafer kazandılar ve Saul tüm yüceliği Tanrı ya verdi. B. Neden reddedildi? 1. Samuel in sözüne uymadı; sonuçta gururlandı ve boyun eğmeyi öğrenmedi 13:13-14 Samuel [Saul a], "Akılsızca davrandın" dedi, "Tanrın RAB'bin sana verdiği buyruğa uymadın; yoksa, RAB İsrail üzerinde senin krallığının sonsuza dek sürmesini sağlayacaktı. Ama artık krallığın sürmeyecek. RAB kendi isteklerine uygun birini arayıp onu kendi halkına önder olarak atamaya kararlı. Çünkü sen RAB'bin buyruğunu tutmadın." 2. RAB be güvenmeyi ve Sözü ne uymayı öğrenmedi. C. Saul un, kral olarak kalabilmesi için Tanrı ona üç sınav verdi ama o bu sınavlardan geçemedi. 1.) Giva daki başarısızlığı (13.Böl) a. 13:3 Yonatan Giva'daki Filist birliğini yendi ve bir saldırı başlattı. b. Ama Samuel, Saul a oraya 7 gün geçtikten sonra gelip bir 1

176 kurban sunmadan savaşa başlamamasını emretti. c. Samuel gelmeden Saul un kendisi kurban sundu. d. Sonuç olarak Saul un ailesi krallık ailesi olarak reddedildi. e. Hatası: Sabırsızlık ve eylemin itaatten daha önemli olduğunu düşündü. 2.) Mikmas taki başarısızlığı (14.Böl) a. Yonatan büyük bir zafer kazandı ve her şey yolundaydı ama... b. Saul un problemi: Kibir 14: 24 Saul, "Ben düşmanlarımdan öç alıncaya kadar, akşama dek kim yemek yerse lanetli olsun!" c. Düşüncesizce ve kibirli bir şekilde davrandı. d. Saul Yonatan ı öldürecekti ama halk onu kurtardı. 3.) Amalekliler ile başarısızlığı (15.Böl) a. Saul bir çok zafer kazandı. b. Tanrı, Saul un Amalekliler in hepsini öldürüp, tüm eşyalarını yok etmesini emretti. c. Bu bir akın değil, Tanrı nın yargısı ama, Saul bunu yapmadığı için normal bir saldırı ve hırsızlık gibi gözüküyordu; etrafındaki halklar böyle anlayacaklardı. d. 15:9 Ne var ki, Saul ile adamları Agag'ı ve en iyi koyunları, sığırları, besili buzağıları, kuzuları - iyi olan ne varsa hepsini - esirgediler. Bunları tümüyle yok etmek istemediler. Ancak değersiz ve zayıf ne varsa hepsini yok ettiler. e. Saul un hatası: Tam itaati yoktu - Kendi kafasına göre ve kendi çıkarına bakarak Tanrı nın isteğini kabul etmedi. Sadece işine geleni yapmak istedi. f. Saul tam itaat etmedi. (Tanrı nın bakışı bizimkinden çok farklı.) 5. Saul kral olarak reddedildi ve hayatı kötüleşti. A. Samuel in terbiyesini kabul etmedi. 1. Samuel Saul u seviyordu. Bütün gece Saul için dua etti. 2. Gerçekten tövbe etmedi, sadece günahlarının sonuçlarını görünce, kral olmasının reddedildiğini anladı ve üzüldü. B. Reddedildiği halde görevinden alınmadı ama, Davut kral olmak için meshedildi. 1. O anda Kutsal Ruh Saul dan ayrıldı. 2. Tanrı dan bağımsız olarak ulusu yönetmek istiyordu ve Tanrı buna izin verdi. 3. Saul öğrendi ki başarılı bir kral olmak sadece Tanrı onunla beraberken gerçekleşebilir. C. Saul a gelen kötü ruh kendi günahları aracılığıyla giren bir cin değildir. Bu kötü ruh Şeytan dan değil RAB bin gönderdiği ceza idi ve Davut un mezmurları Saul u rahatlattı. (1.Sam. 16:14,15,16,23) Bu sıralarda RAB'bin Ruhu Saul'dan ayrılmıştı. RAB'bin gönderdiği kötü bir ruh ona sıkıntı çektiriyordu. Hizmetkârları, Saul'a, "Bak, Tanrı'nın gönderdiği kötü bir ruh sana sıkıntı çektiriyor" dediler, "Efendimiz, biz hizmetkârlarına buyruk ver, iyi lir çalan birini bulalım. Öyle ki, Tanrı'nın gönderdiği kötü ruh üzerine gelince, o lir çalar, sen de rahatlarsın.". O günden sonra, Tanrı'nın gönderdiği kötü ruh ne zaman Saul'un üzerine gelse, Davut liri alıp çalar, Saul rahatlayıp kendine gelirdi. Kötü ruh da ondan uzaklaşırdı. D. Tanrı, ışığı reddeden kişiye karanlık gönderebilir. 1. Saul un hayatı çok kötü bir şekilde bitiyor. 2. Ölmeden önceki akşam Saul u nerede buluyoruz? Büyücü ile görüşüyor. * Tanrı, kendi isteğini yerine getirmek için Yasa tarafından yasaklanmış bu yolu kullanılmasına izin verdi. (Yasa.Tk.18:10-11) * RAB, bu günah yüzünden Saul un hayatını aldı. (1.Tar.10:13-14) 3. Her şey RAB Tanrı nın elindedir, hatta kötü ruhlar, medyumlar, tüm kötü güçler. 2

177 46. DERS 1.Samuel kitabı: Davut un Hayatına Giriş 1. Davut Eski Antlaşma daki kişiler arasında en büyük karakterlerden birisidir. A. E.A. da hayatı hakkında en çok bilgimiz olan kişidir. B. Eski Antlaşma da sadece Davut un hayatı hakkında 64 bölüm var. Davut, Mezmur ların çoğunu yazdı. C. Davut hem çok imanlı, hem de çok insancıl bir adamdı. 2. Davut un ruhsal hayatı çok sağlamdı? Bunu gösteren üç anahtar mezmuru var. A. 1. Mezmur 1 Ne mutlu o insana ki, kötülerin öğüdüyle yürümez, Günahkârların yolunda durmaz, Alaycıların arasında oturmaz. 2 Ancak zevkini RAB'bin Yasası'ndan alır Ve gece gündüz onun üzerinde derin derin düşünür. 1.) Tanrı nın Sözü ne göre yaşamak istedi ve bunu kendine zevk yaptı. 2.) Onun elinde sadece Yasa (Tevrat-5 kitap) vardı. 3.) Hayatın zevkini RAB bin sözlerinden almayı öğrendi. B. 23. Mezmur 1 RAB çobanımdır, Eksiğim olmaz. 2 Beni yemyeşil çayırlarda yatırır, Sakin suların kıyısına götürür. 6 Ömrüm boyunca yalnız iyilik ve sevgi izleyecek beni, Hep RAB'bin evinde oturacağım. 1.) Davut hayatı boyunca Rab bi kendi çobanı olarak gördü. 2.) Davut, bunu mezmura yazdığında aşağı yukarı yaşlarındaydı. 3.) Davut, Rab bi kendisine güvenli bir sığınak yaptı. 4.) Koyunlar çok aptal ve yaşamak için çobana tamamen bağlıdır. C. 27. Mezmur 1 RAB benim ışığım, kurtuluşumdur, Kimseden korkmam. RAB yaşamımın kalesidir, Kimseden yılmam. 4 RAB'den tek dileğim, tek isteğim şu: RAB'bin güzelliğini seyretmek, Tapınağında O'na hayran olmak için Ömrümün bütün günlerini O'nun evinde geçirmek. 8 Ya RAB, içimden bir ses duydum: "Yüzümü ara!" dedin, İşte yüzünü arıyorum. 1.) Dikkat merkezi ve tüm isteği, Rab bin yüzünü aramaktı ve hayatının amacı Tanrı ya tapınmaktı. 2.) İbr.11:6 [Tanrı] kendisini arayanları ödüllendireceğine iman etmelidir. Tanrı neyi arıyor? Kendisini arayan kişiyi arıyor. 3.) Hem iyi günler hem de kötü günler oldu ama, tutarlı şekilde Tanrı nın huzuruna geldi, düşüncelerinin ve duygularının hepsini O na çevirdi. a. Bunların hepsini tutarlı şekilde hayatı boyunca yapmaya çalıştı. c. E.A. da Davut gibisi yoktu; hep RAB be danıştı ve sığındı. 1

178 3. Davut un eğitimi A. Tanrı, Davut u E.A. da diğer liderlere yaptığı gibi önemsiz, tenha bir yere koydu. 1.) Davut un hayatının anahtarı: Bu zor / sıkıcı yerde Tanrı yı aradı ve O na güvendi. 2.) BUGÜNKÜ zor durumlara dayanıp Tanrı ya güvenmeyi öğrenmeliyiz. 3.) Davut saklı yerlerde Tanrı ya güvenmeyi öğrendiği için herkesin önünde ve çok zor bir durumlarda da Tanrı ya güvendi. B. Davut ve Golyat olayı: 1.) Davut: 15 yaşındaydı. 2.) Çok farklı bir kişi gibi gözüküyor ama, aslında diğer kişiler de onun gibi dayanmalıydı. 3.) Çatışmaya ruhsal bakış açısından bakıyordu. Tanrı bizimle beraber ise, ne olursa olsun kazanabiliriz. C. Ondan sonra Davut hemen mi kral oldu? Hayır. 1.) Kral olmak için meshedildikten sonra çobanlık yapmak için geri döndü. 2.) Kısa bir süre kralın sarayında çalışıp başarılı oldu. Ondan sonra... D. Saul ona kızdı, onu saraydan kovdu ve öldürmek için çalışmaya başladı. 1.) Kaçak / haydut gibi yaşamaya başladı ve herkes onu kandırmaya ve yakalamaya çalışıyordu. Ona iftira atılıyordu. 2.) Davut un karşılığı: Alçakgönüllülük / sabırlı davrandı ve RAB be sığındı. Mez. 91:1-2 Yüceler Yücesi'nin barınağında oturan, Her Şeye Gücü Yeten'in gölgesinde barınır. O benim sığınağım, kalemdir" derim RAB için, Tanrım'dır, O'na güvenirim." 3.) Bu zaman 7-10 sene sürdü ve bu 10 sene Davut un olgunluk bakımından zirve zamanıydı. 4.) Tanrı için fiziksel ve zihinsel yetenek önemsizdir. Zamana bizim gibi bakmıyor. E.) Tanrı Kendi vereceği görevi için Davut un ruhsal hayatını geliştiriyordu. 1.) Davut bu sıkıcı, zor günlerde zamanını nasıl kullandı? Ne yaptı? Derin derin düşündü, dua etti ve Rab bi aradı ve sonucunda mezmurları yazdı ve hepimiz Davut un bu zor ve boş zamanından çok faydalanıyoruz. 2.) Tanrı yolunda yürürsem, Tanrı zamanımı faydalı bir şekilde kullanacak. 3.) İleride kral olduğunda, bu 10 sene boyunca öğrendikleri sayesinde, Tanrı yolunda yürüdü. 2

179 47. DERS 2.Samuel kitabı: Giriş 1. Genel Bakış: A. 2.Samuel ve 1.Tarihler kitabı Davut un öyküsünün aynı kısmı ile ilgileniyor. B. Davut, Mezmurlar ın bir çoğunu 2.Samuel de kaydedilen tarihte yazmıştı. C. E.A. nın İbranice metninde 1.Sam / 2.Sam / 1.Krallar / 2.Krallar tek bir kitap olarak bulunuyor ve onların ana fikri: Günahın ciddi sonuçları. (1.Sam. Girişine bakın) D. Kitabın yazarı: Emin değiliz. İbrani tarihçilere göre Samuel yazmıştır. Yine 1./2.Krallar kitapları gibi, belki birkaç kişi tarafından derlenmiştir. (Tabii ki kendi ölümü ile ilgili olan parça (1.Sam.25:1) başkası tarafından yazılmıştır.) E. 11. bölüm kitabın dönüm noktasıdır: Davut un büyük günahından önce bereket içindeydi; ama bu noktadan sonra ne ekersen, onu biçersin atasözünün doğru olduğunu gösteriyor. F. Kitabın yapısı: I. Davut un Zaferleri Bölümler (İtaat Başarı) II. Davut un Sorunları Bölümler (İtaatsizlik Başarısızlık) 2. Davut Eski Antlaşma kişilerinden hayatı ve karakteri hakkında en çok bilgi sahibi olduğumuz kişidir. A. Diğer krallar için Kral Davut, en büyük örnek olarak görülüyor. B. Davut, kral olarak çok ileride gelecek ve gerçek İsrail i kurtaracak meshedilmiş Olan Kurtarıcı Kral ın Eski Antlaşma daki en büyük sembolüydü. C. Davut İsrail in Krallığını üç açıdan sağlamlaştırdı: 1. Davut, İsrail in düşmanlarını yenerek barış sağlayan galip kral idi. 2. Yeruşalim i ulusun başkenti yaptı ve ulusun yönetimini kurdu. 3. Kâhinliği ve tapınağı düzenleyerek, birleşmiş ulusta gerçek tapınma merkezi kurdu. D. Davut un Tanrı ya olan sadık hayatı 200 yıl sonra bile Krallığı etkilemiştir, çünkü Tanrı, Davut un hatırı için sık sık Yahuda ya merhamet gösterdi. 1.Krallar 11:34 Ama buyruklarıma, kurallarıma bağlı kalan, seçtiğim kulum Davut'un hatırı için Süleyman'ın elinden bütün krallığı almayacağım. 3. Anahtarlar A. Anahtar karakteri: Davut (7.5 Hevron da ve 33 yıl Yeruşalim de hüküm sürdü) B. Anahtar ayetleri: 7:12-13 "'Sen ölüp atalarına kavuşunca, senden sonra soyundan birini ortaya çıkarıp krallığını pekiştireceğim. Adıma bir tapınak kuracak olan odur. Ben de onun krallığının tahtını sonsuza dek sürdüreceğim. 22:21 RAB doğruluğumun karşılığını verdi, Beni temiz ellerime göre ödüllendirdi. C. Anahtar olayı: Davut un Antlaşması (7:4-17) 1. Davut a verilen üç vaat İsa Mesih te gerçekleşti. Luka 1:32-33 O büyük olacak, kendisine 'en yüce Olan'ın Oğlu' denecek. Rab Tanrı O'na, atası Davud'un tahtını verecek. O da sonsuza dek Yakub'un soyu üzerinde egemenlik sürecek, ve egemenliğinin sonu gelmeyecektir." 2. İsa Mesih te hepsi gerçekleşti: Yeşaya 9:7; Matta 21:9; 22:45 Yeşaya 9:7 Davut'un tahtı ve ülkesi üzerinde egemenlik sürecek. Egemenliğinin ve esenliğinin büyümesi son bulmayacak. Egemenliğini adaletle, doğrulukla kuracak Ve sonsuza dek sürdürecek. Her Şeye Egemen RAB'bin gayreti bunu sağlayacak. 1

180 48. DERS 2.Samuel kitabı: Davut un Günahı 1. Neden Davut un hayatındaki bu büyük günaha bakıyoruz? A. Bu olay, Kutsal Kitap'ın gerçek bir kayıt olduğunu gösteriyor. * Tanrı bu günah olayını göstermeyebilirdi. B. Deneyim/tecrübe en iyi öğretmendir * Aynı şeyi yaşamayalım diye başkasının hatasından öğrenmeliyiz. C. Genellikle günahın ne kadar ciddi bir şey olduğunu tam anlamıyoruz. * Kutsal Kitap ın günaha bakış açısı bizimkinden farklıdır. D. UNUTMA: Tanrı ya göre Davut kendi isteklerine uygun biri idi. (1.Sam.13:14) DERS: Günah karmaşık bir ağ gibidir. A. Günah yalnız kalmaz. Günah, günahı doğurur. * Davut un günahı tek bir günah değildi, bir dizi günahtı. Hepsine sırayla bakalım. 1. Görevini yerine getirmemek: İlk günahı eylemli değil ihmalkâr bir günah idi. 2.Sam.11:1 İlkbaharda, kralların savaşa gittiği dönemde, Davut kendi subaylarıyla birlikte Yoav'ı ve bütün İsrail ordusunu savaşa gönderdi [ama] Davut Yeruşalim'de kalıyordu. (Neden Davut evde kaldı?) 2. Boş durmak / Tembellik 2.Sam.11:2 Bir akşamüstü Davut yatağından kalktı, sarayın damına çıkıp gezinmeye başladı. 3. Şehvet 4. Açgözlülük 5. Zina 6. Hile 7.Sarhoşluk 8. Cinayet B. Günah gizli kalmaz: Bir günah hayatımdaki başka alanları da etkiler. C. Günahların hiçbiri önemsiz değildir DERS: Günah işleyen kişinin yolları zor ve dolambaçlıdır. A. Kim olursa olsun günahın yolu aynıdır. (Hem Saul için, hem de Davut için zordu.) B. Bir günah başka bir günaha yol açar. Çözüm: Tam bir tövbe ile itiraf ve temizlenme. C. Aldanma!: Günah işleyen kişinin yolu gerçekten çok zor DERS: Ne ekersen onu biçersin. A. Şeytan ın yalanı: Rab seni affeder; çok büyük bir sorun yaratmaz B. Davut kesinlikle affedildi ama sonuçları vardı. Günahın meyveleri vardır ve bir tohum çok meyve üretir. C. Davut un günahı birkaç kötü meyve yarattı. 1.) Aslında Yasa ya göre Davut ölmeliydi ama, onun oğlu öldü. 18:33 Kral sarsıldı. Giriş kapısı üstündeki yukarı odaya çıkıp ağladı. Giderken, "Ah oğlum Avşalom! Ah oğlum, oğlum Avşalom!" diye inliyordu, "Keşke senin yerine ben ölseydim, oğlum! Ah oğlum Avşalom!" 2.) Günahının sonuçları: Amnon un zinası, Avşalom un cinayeti, isyanı ve ölümü D. Bu ilke sadece günah için geçerli değil: Doğruluk ekersen, ruhsal bereket biçersin. 5. Aynı zamanda Davut baba olarak çok iyi bir örnek değildi. 1.Krallar 1:5-6 Hagit'in oğlu Adoniya kral olmayı düşünüyordu. Bu amaçla ortaya çıkıp kendine savaş arabaları, atlılar ve önünde koşacak elli muhafız buldu. Babası Davut hiçbir zaman, "Neden şöyle ya da böyle davranıyorsun?" diye ona karşı çıkmamıştı. 1

181 49. DERS 2.Samuel kitabı: Davut un Antlaşması 1. Davut nelerle hatırlanıyor? A. Mezmurlar B. Büyük bir kral C. Büyük günahı D. Antlaşma E. Davut, Tanrı nın kendi isteklerine uygun biri ydi. 2. Davut, Tanrı nın Tapınağı nı inşa etmeyi rica etti ama, isteği reddedildi. Tanrı, Davut savaşçı olduğu için tapınağı inşa edemez dedi. 1.Tar. 28:3 Ama Tanrı bana, 'Adıma bir tapınak kurmayacaksın' dedi, 'Çünkü sen savaşçı birisin, kan döktün. 3. Davut un karşılığı neydi? A. Tanrı nın isteğini alçakgönüllülükle kabul ediyor.1.tar17:16-19,23 Bunun üzerine Kral Davut gelip RAB'bin önünde oturdu ve şöyle dedi: "Ya RAB Tanrı, ben kimim, ailem nedir ki, beni bu duruma getirdin? Ey Tanrı, sanki bu yetmezmiş gibi, kulunun soyunun geleceği hakkında da söz verdin. Benimle de büyük bir adammışım gibi ilgilendin, ya RAB Tanrı! Kulunu onurlandırdın, ben sana başka ne diyebilirim ki! Çünkü sen kulunu tanıyorsun. Ya RAB, kulunun hatırı için ve isteğin uyarınca bu büyüklüğü gösterdin ve bu büyük vaatleri bildirdin. "Şimdi, ya RAB, kuluna ve onun soyuna ilişkin verdiğin sözü sonsuza dek tut, sözünü yerine getir. B. Tanrı nın antlaşması için şükrediyor. 1.Tar.16:1-36 (güzel bir ezgi yazdı.) C. Tapınağı inşa etmemesine rağmen, mümkün olduğu kadar hazırlıklarını yaptı. D. Davut tapınak için arsayı bedavaya değil parayla satın almak istedi. (fedakârlık gösteriyor) Davut Ornan'a, "RAB'be bir sunak kurmak üzere harman yerini bana sat" dedi, Harman yerini bana tam değerine satacaksın." Ornan, "Senin olsun!" diye karşılık verdi, "Efendim ve kralım uygun gördüğünü yapsın. İşte yakmalık sunular için öküzleri, odun olarak dövenleri, tahıl sunusu olarak buğday veriyorum. Hepsini veriyorum." Ne var ki, Kral Davut, "Olmaz!" dedi, "Tam değerini ödeyip alacağım. Çünkü senin olanı RAB'be vermem. Karşılığını ödemeden yakmalık sunu sunmam." 1.Tar21:22-24 E. 1.Tar.29:9-18 Davut, RAB be dua ediyor. Halk verdiği armağanlar için seviniyordu. Çünkü herkes RAB'be içtenlikle ve gönülden vermişti. Kral Davut da çok sevinçliydi. Davut bütün topluluğun gözü önünde RAB'bi övdü. Şöyle dedi:"ey atamız İsrail'in Tanrısı RAB, Sonsuzluk boyunca sana övgüler olsun! Ya RAB, büyüklük, güç, yücelik, Zafer ve görkem senindir. Gökte ve yerde olan her şey senindir. Krallık senindir, ya RAB! Sen her şeyden yücesin. Zenginlik ve onur senden gelir. Her şeye egemensin. Güç ve yetki senin elindedir. Birini yükseltmek ve güçlendirmek Senin elindedir. Şimdi, ey Tanrımız, sana şükrederiz, Görkemli adını överiz. "Ama ben kimim, halkım kim ki, böyle gönülden armağanlar verebilelim? Her şey sendendir. Biz ancak senin elinden aldıklarımızı sana verdik. Senin önünde garibiz, yabancıyız atalarımız gibi. Yeryüzündeki günlerimiz bir gölge gibidir, kalıcı değildir. Ya RAB Tanrımız, kutsal adına bir tapınak yapmak için sağladığımız bu büyük servet senin elindendir, hepsi senindir. Yüreği sınadığını, doğruluktan hoşlandığını bilirim. Her şeyi içtenlikle, gönülden verdim. Şimdi burada olan halkının sana nasıl istekle bağışlar verdiğini sevinçle gördüm. Ya RAB, atalarımız İbrahim'in, İshak'ın, İsrail'in Tanrısı, bu isteği sonsuza dek halkının yüreğinde ve düşüncesinde tut, onların sana bağlı kalmalarını sağla. Oğlum Süleyman'a bütün buyruklarına, uyarılarına, kurallarına uymak, hazırlığını yaptığım tapınağı kurmak için istekli bir yürek ver." Sonra Davut bütün topluluğa, "Tanrınız RAB'bi övün!" dedi. Böylece hepsi atalarının Tanrısı RAB'bi övdü; Tanrı'nın ve kralın önünde başlarını eğip yere kapandı. 4. Tanrı, Davut la bir antlaşma yaptı, ona bir vaat verdi: A. RAB hep Davut la beraberdi. Her nereye gittiysen seninleydim. 7:9 B. senden sonra soyundan birini ortaya çıkarıp krallığını pekiştireceğim. 7:12 C. Oğlu tapınağı inşa edecek. Adıma bir tapınak kuracak olan odur. 7:13 D. Soyun ve krallığın sonsuza dek önümde duracak; tahtın sonsuza dek sürecektir. 7:16 E. 1.ve 2.Samuel kitaplarının önemli bir konusu meshetme kavramıdır. İbranice de Mesih kelimesi meshedilmiş olan anlamına geliyor. Bu Mesih, Davut un soyundan gelecek ve Matta 1:1 İbrahim oğlu, Davut oğlu İsa Mesih'in soyuyla ilgili kayıt şöyledir diyor. F. Ama ne kadar büyük bir kral ve örnek idiyse de, yine de Davut günahkâr bir insan olarak RAB bin halkını huzura kavuşturamayacak. Başka bir Çoban ı beklemeleri gerekiyor. Hezekiel 34:23 Başlarına, onları güdecek tek çoban olarak kulum Davut'u koyacağım. Yuh. 10:11 [İsa diyor ki] Ben iyi çobanım. İyi çoban koyunları uğruna canını verir. 1

182 50. DERS 1.& 2. Krallar: Giriş 1. Kitabın Anahtarları: A. Anahtar kelimesi: Çöküş / Yıkılış B. Anahtar olayı: Kuzey Krallığı nın çöküşü (2.Krallar 17) C. Anahtar ayetleri: * 1.Kr. 9:4-5 Sana gelince, baban Davut'un yaptığı gibi, bütün yüreğinle ve doğrulukla yollarımı izler, buyurduğum her şeyi yapar, kurallarıma ve ilkelerime uyarsan, baban Davut'a, 'İsrail tahtından senin soyunun ardı arkası kesilmeyecektir' diye verdiğim sözü tutup krallığını sonsuza dek pekiştireceğim. * 1.Kr. 11:11 "Seninle yaptığım antlaşmaya ve kurallarıma bilerek uymadığın için krallığı elinden alacağım ve görevlilerinden birine vereceğim" dedi, * 2. Kr. 17:22-23 İsrailliler Yarovam'ın işlediği bütün günahlara katıldılar ve bunlardan ayrılmadılar. Sonunda RAB kulları peygamberler aracılığıyla uyarmış olduğu gibi, onları huzurundan kovdu. İsrailliler kendi topraklarından Asur'a sürüldüler. Hâlâ orada yaşıyorlar. * 2.Kr. 23:27 ve "İsrail'i nasıl huzurumdan attımsa, Yahuda'yı da öyle atacağım" dedi, "Seçtiğim bu kenti, Yeruşalim'i ve 'Orada bulunacağım' dediğim tapınağı kendimden uzaklaştıracağım." D. Anahtar bölümleri: 1.) 1. Krallar 12 = Krallığı nın bölünmesi 2.) 2. Krallar 17 = Kuzey Krallığı nın çöküşü. Bu bölümde çöküşün sebepleri anlatılıyor ve bu iki kitap bir zirve noktasına varıyor. 3.) 2. Krallar 25 = Güney Krallığı nın yıkılması E. Anahtar adamı: Süleyman * Diğer Anahtar Karakterler: Yarovam, Rehavam, Ahav, İzebel, İlyas, Asa Elişa, Yehu, 2.Yarovam, Hizkiya, Yoşiya 2. Eski Antlaşma nın 2 Tarih Kitapları Grubu A. Büyük ihtimalle 1.-2.Sam. ve 1.-2.Kr. kitapları orijinal E.A. yazılarında Krallar Kitabı denilen tek bir kitaptı. Sonra pratik amaçlar yüzünden bölündü. B. Bir açıdan İsrail in Tarihi ile ilgili 2 tane kitap grubu vardır: 1.Grup: Samuel 1.-2.Krallar 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. C. 1. Grubun yazarı bu kitapları büyük ihtimalle sürgün zamanında derlemiştir 1.Grup: Sam 1.-2.Krallar a. Vurguları: * Kuzey ve Güney Krallıkları na bakılıyor. * Taht vurgulanıyor. * Daha çok sivil ve siyasi tarihi veriyor. * Peygamberler vurgulanıyor. * Savaşlar önemseniyor. b. Esas amacı: Saul dan Babil deki sürgüne kadar, İsrail in krallık tarihini vererek; halkın günahlarının sonuçlarını açık bir şekilde belirtmekte ve YAHVE nin doğruluğunu orataya çıkartmaktadır. c. Ana fikri: Peygamberlik bakış açısından, RAB Tanrı verdiği sözlerinin hepsini tutar ama, O nun yasalarına karşı olan günahları da yargılayacak. 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. a. Vurguları: * Güney Krallığı na bakılıyor. * Tapınak vurgulanıyor. * Daha çok dini tarih veriliyor. * Kâhinler vurgulanıyor. * Savaş önemsenmiyor. b. Esas amacı:tanrı nın vaadini ve doğru tapınmayı hatırlatarak, halkı yüreklendirmek ve sürgünden dönüp tapınağı yeniden kuranlara rehberlik etmek. d. Ana fikri: Kâhinlik bakış açısından, RAB bin seçtiği halk, Kendisinin verdiği yasaya göre ve kurduğu tapınma ilkelerine göre yaşarsa bereketlenir, ama itaat etmezse RAB yine yargılar. 1

183 3. Kitapların yapısı: I. Süleyman ve onun görkemi 1.Krallar 1-10 II. Krallığın bölünmesi 1.Krallar III. İsrail in (Kuzey Krallığı) fırsatı 1.Krallar 17 2.Kral. 10 IV. İsrail in çöküşü 2.Krallar V. Yahuda nın (Güney Krallığı) fırsatı 2.Krallar VI. Yahuda nın çöküşü 2.Krallar ve 2.Krallar kitaplarına genel bir bakış: A. İbrani metinde 1.& 2. Samuel ile 1.& 2. Krallar tek bir kitaptır. 1.) 1.& 2.Kr. kitaplarının her ikisine birlikte bakarsak, bu kitapların mesajını daha iyi görebiliriz. 2.) 1. & 2. Kr. ın mesajı, 1. & 2. Samuel in mesajı ile aynıdır: Günahın sonuçları var. 3.) 1.& 2. Krallar kitaplarında Kuzey Krallığı vurgulanıyor. 4.) 1.& 2. Tarihler kitaplarında Yahuda (Güney Krallığı) vurgulanıyor. B. Bu kitaplar bir bakıma peygamberlerin kitaplarına benziyor, çünkü halkı tövbe etmeye çağırıyorlar. Aynı bakış açılarına sahipler. 1.) Klasik tarih kitabı değiller, çünkü bazı dönemler çabuk geçiyor. Bu kitapların esas amacı tarih vermek değil, bir mesaj vermektir. 2.) Örneğin: Kral Omri nin dönemi siyasi açıdan çok önemli ama ruhsal açıdan çok kötü olduğu için başarıları ve yaptıları sadece sekiz ayetle anlatılıyor. C. Bu iki kitap Peygamberlerin kitaplarına zaman ve mekân veriyor. D. Bu kitapların yazılış amaçları: 1.) Rab bin Sözü nü yerine getirmemenin çok ciddi bir şey olduğunu göstermektir. 2.) Tanrı nın vaat ettiği gibi, itaat etmeyenlerin yargılanması gerektiğini göstermektir. 3.) Krallıkların başarısızlıklarındaki en önemli etkenin Tanrı nın değil, kendi liderlerinin yetersizliği olduğunu açık bir şekilde göstermektir. 4.) Halkın sürgün edilmesi, Tanrı nın güçsüzlüğü yüzünden değildir; aslında RAB tüm uluslara ve olaylara egemen olduğunu, hatta halkını yargılamak için kötü imparatorlukların bile Kendi hizmetinde olduğunu gösteriyor. E. Yazar: 1.) 1. & 2. Krallar kitapları başka belgelerden derlenmiş gibi gözüküyor. 2.) Büyük ihtimalle tek bir kişi yazmadı ama belki tek bir kişi topladı. 3.) Yazar bu kitabı sürgünden önce derledi ama, son kısmı sürgün zamanında bitirildi. F. Bu kitapların tarihi; Davut un oğlu Süleyman ın tahta geçmesinden, (971 İ.Ö.; 1.Kr.1:1-2:12) Babil deki sürgün zamanında Yehoyakin in hapishaneden çıkışına dek (M.Ö ; 2.Kr.25:27-30) geçen zamanı içeriyor. 1.) 1.Krallar: Yaklaşık 130 yıllık tarihi kapsıyor. 2.) 2.Krallar: Yaklaşık yıllık tarihi kapsıyor & 2. Krallar kitapların ana fikri: Kaçırılmış fırsatlar A. Süleyman putperestlik yüzünden fırsatı kaçırdı ve krallık bölündü. B. RAB, Kuzey Krallığı na merhamet göstererek peygamberler gönderdiği zaman fırsatlarını kaçırdılar ve sonunda yaptıklarının sonuçlarına katlandılar: Tutsaklık C. Yahuda, İsrail in çöküşünü gördü ama, Tanrı nın verdiği bu fırsatı kaçırdı ve yaptıklarının sonuçlarına katlandı: Tutsaklık & 2. Krallar kitaplarından önemli dersler: A. İnsanlar, Tanrı nın yardımına bağlı olmazlarsa kendilerini yönetemiyor. B. Kralların RAB bin idarecileri olarak çok büyük sorumlulukları vardı, çünkü ulusun durumu genellikle kralların YAHVE ye olan sadakatine bağlıydı. C. Krallar, genellikle halk için büyük örneklerdi. Mesela krallar peygamberleri dinlemediği zaman, halk da peygamberleri dinlemezdi. D. Yasayı yerine getirmek büyük bereket, ama itaatsizlik büyük yargı getirirdi. E. Sonuçta RAB Her Şeye Hakimdir ve Kendi halkının bereketi veya cezası için istediği şeyleri; insanları ve ulusları kullandı. 2

184 7. Başlangıçlar ve sonuçlar: 1. Krallar 2. Krallar Kral Davut ile başlıyor Babil Kralı Nebukadnessar ile bitiyor Süleyman ın görkemi ile başlıyor Yehoyakin in rezil olması ile bitiyor Tapınağın yapılması ve adanması İtaat sayesinde bereketle başlıyor İtaatsizlik yüzünden yargı ile bitiyor Doğru yoldan dönmenin başlangıcı Doğru yoldan dönmenin sonuçları Birleşik Krallık bölündü İki krallık yıkıldı Tapınağın kutsallığının bozulması ve yıkılması 8. Krallıklar ve Peygamberlere nasıl bakacağız? A. Önce 1.& 2.Krallar kitaplarına bakarak, Kuzey ve Güney Krallıkları nın tarihlerini inceleyeceğiz. B. Sonra tarih sırasına göre İsrail e (Kuzey Krallığı na) ve Yahuda ya (Güney Krallığı na) yazılmış peygamberlerin kitaplarına bakacağız. B-3 Çizelge: Eski Antlaşma nın 39 Kitabı tarih çizgisine göre KİŞİSEL: 5 Kitap (Şiirsel) Eyüp (?) Mez. Özde. Vaiz Ezgiler ULUSAL: 17 Kitap (Tarih) Levililer Yasa nın Tekrarı Rut I Tarihler II Tarihler Ester Yarat. M. Çıkış Çölde Sayım Yeşu Hakim. I Sam II Sam I Kral. II Kral Ezra Neh. ULUSAL: 17 Kitap (Peygamberlik) İsrail e Yunus Amos Hoşea Hez. Dan. Hagay Zek. Malaki Yahuda ya Mika Yeşaya Sefanya Habak. Yeremya Ağıtlar Yoel Asur a: Nahum Edom a: Ovadya 3

185 51. DERS 1. Krallar kitabı: Süleyman ve Ulusun Bölünmesi 1. Süleyman 4 farklı şey yüzünden hatırlanıyor: A. Bilgelik isteyen kral B. Görkemli hükümdarlık süren kral C. Tapınak inşa eden kral D. Ulusun bölünmesine yol açan kral 2. Süleyman ın devrinin olumlu noktaları: A. Tanrı Süleyman'a gelip "Ne istiyorsun? diye sordu ve Süleyman ne istedi? Bilgelik; ama nasıl bir bilgelik? Halkı yönetmek için adil bilgelik istedi. * 1.Kr.3:9 Bu yüzden bana öyle sezgi dolu bir yürek ver ki, iyi ile kötüyü ayırt edip halkını yönetebileyim. Başka türlü senin bu büyük halkını kim yönetebilir!" * 1.Kr. 4:29 Tanrı, Süleyman'a bilgelik, derin bir sezgi, kıyılardaki kum kadar anlayış verdi. B. Mezmurlar kitabı insanın Tanrı nın huzurunda yürümesiyle ilgilidir. Özdeyişler ve Vaiz kitapları ise, insanın, insan huzurunda yürümesi ile ilgidir. C. Davut un zaferleri sayesinde Süleyman hem askeri hem de ekonomik açıdan güvenli bir durumdaydı. D. Süleyman bilgeliğini kullanarak hüküm sürdü. Bilgelik = Doğru bilgiyi hayata pratik bir şekilde uygulamak (Örn: 1.Kr.3:16-) E. Süleyman ın RAB bin tapınağını inşa etmesi sayesinde bütün ulus gelişip büyüdü. 1. İnşaatı 7 sene sürdü. * Bütün ince işler elle yapılıyordu. Her şey çok dikkatli bir şekilde yapıldı. * Bütün gürültülü işler inşaat yerinden uzakta yapılıyordu. 2. Tapınağın adanma töreni ve Süleyman ın duası Süleyman ın ruhsal hayatının zirvesiydi. (2.Tarihler kitabını işlediğimizde ona bakacağız.) 3. Soru: Bu kadar bilgeliğe sahip olan kişi nasıl Tanrı dan uzaklaştı? Cevap: Onun çöküşü yavaş yavaş, adım adım oldu ve babası Davut kadar Tanrı nın Sözü ne bağımlı kalmadı. A. Bu Şeytan ın klasik stratejisi. 1. Genellikle biz büyük saldırılardan korkuyoruz ve onlara hazırız sanıyoruz ama, Şeytan küçük zaferleri kazanmaya çalışır. 2. Şeytan ın taktikleri oldukça sinsi ve hemen göze çarpmayan taktiklerdir. B. Şeytan yavaş ve sessiz bir şekilde bizi düşürmek istiyor. Çöküşten sonra, Tanrı dan nasıl bu kadar uzaklaştığımızı anlamıyoruz ve çöküşün önceki küçük günahlarımızla olan ilişkisini göremiyoruz. 4. Süleyman ın çöküşü A. I. Krallar 1-9 arasındaki bölümlerde Süleyman, RAB bi sevdi ve başarılı oldu. B. Fakat 9. bölümden itibaren Süleyman ın aşırılığını görüyoruz. (1.Kr.9:14-28 Süleyman ın büyük projeleri) C. Yasa nın Tekrarı 17: ) İsrail in Kralı için 5 Şart vardı. "Tanrınız RAB'bin size vereceği ülkeye girip orayı mülk edinerek yerleştiğinizde ve 'Çevremizdeki ulusların tümü gibi biz de başımıza bir kral atayalım' dediğinizde, atayacağınız kral Tanrınız RAB'bin seçtiği kişi olmalıdır. (1)Atayacağınız kral kendi kardeşlerinizden biri olmalı. İsrailli kardeşlerinizden olmayan birini, bir yabancıyı kral seçmeyeceksiniz. (2)Kral çok sayıda at edinmemeli, daha çok at satın almak için halkı Mısır'a göndermemeli. Çünkü RAB size, 'Bir daha o yoldan dönmeyeceksiniz' dedi. (3)Atayacağınız kral yüreğinin RAB'den sapmaması için çok kadın edinmemeli, (4)büyük ölçüde altın, gümüş biriktirmemeli. (5) "Kral tahtına oturunca, Levili kâhinlerin koruması altındaki Kutsal Yasa'nın bir örneğini kendisi bir kitaba yazacak. Bu yasa örneğini yanında bulunduracak, yaşamı boyunca her gün onu okuyacak. 1

186 2.) Bu kuralların yerine getirilmesi neden bu kadar önemli? Tanrı, neden bu kuralların yerine getirilmesini Kral dan istiyor? Yasa nın Tekrarı 17:19b-20 Öyle ki, Tanrısı RAB'den korkmayı, bu yasanın bütün sözlerine ve kurallarına uymayı öğrensin; kendini kardeşlerinden üstün saymasın, Yasa'nın dışına çıkmasın; kendinin ve soyunun krallığı İsrail'de uzun yıllar sürsün." D. Süleyman bu 5 kuraldan 4 ünü yerine getirmedi. E. Atları satın almanın ne sakıncası var? diye sorabiliriz. Cevap: Mısırlılarla hiç bir ilişkileri olmamalı! 1. Bazı ayetlere baktığımız zaman aynı tip soruları sorabiliriz. 2. Niye çok sayıda at edinmemeli? a. Atlar, o çağın en güçlü savaş silahları olan iki tekerlekli savaş arabalarını çekiyordu. b. Atlar, Mısır dan geliyordu ve atlar orada eğitim alıyordu. c. Aralarında alış veriş olması için güvenli bir anlaşma / ittifak gerekiyordu. Mısırlılar silah satmadan önce İsrail in bu silahları kendilerine karşı kullanmayacağından emin olmak istediler. d. O zamanlarda anlaşma için evlilikle kadın almak gerekiyordu. * Zamanla Süleyman ın 700 karısı ve 300 cariyesi oldu! 3. Başka ulusları etkilemek istediği için altın ve gümüş biriktirdi. (Saba Kraliçesi 1.Kr.10) 4. Bu yüzden büyük ve ağır vergiler toplaması gerekiyordu: a. Sarayı ve kralın çevresini geçindirmek için b. Atlar için ahırlar inşa etmek için c. Orduya adam sağlamak için 5. Süleyman tensel zevklere düşkün oldu ve onların tanrılarına tapındı. 1.Kr. 11:4-5 Süleyman yaşlandıkça, karıları onu başka ilahların ardınca yürümek üzere saptırdılar. Böylece Süleyman bütün yüreğini Tanrısı RAB'be adayan babası Davut gibi yaşamadı. Saydalılar'ın tanrıçası Aştoret'e ve Ammonlular'ın iğrenç ilahı Molek'e taptı. Böylece RAB'bin gözünde kötü olanı yaptı, RAB'bin yolunda yürüyen babası Davut gibi tam anlamıyla RAB'bi izlemedi. Yeruşalim'in doğusundaki tepede Moavlılar'ın iğrenç ilahı Kemoş'a ve Ammonlular'ın iğrenç ilahı Molek'e tapmak için bir yer yaptırdı. 5. Ulusun ikiye bölünmesinin nedenleri: 1. Ruhsal nedeni: Süleyman ın putperestliğinin yargılanması 2. Sosyal nedeni: Süleyman ın sarayının aşırı derecede olan baskısı 3. Siyasal nedeni: Yahuda ve Efrayim oymakları arasında hep problem vardı. 4. AMA esas nedeni: RAB Tanrı halkını cezalandırmak ve Kendi sözlerini gerçekleştirmek için ulusun bölünmesini sağladı. 6. Önemli Dersler: A. Tanrı nın Sözü nü olduğu gibi kabul etmeliyiz. B. Tanrı nın birşeyi yapmamamız için uyarmasını küçümsememeliyiz. C. Tanrı nın yolunu reddetmek tutsak olmaya yol açar. D. Süleyman ne yapmalıydı? Babasının tavsiyesini dinlemeliydi. Davut ata değil, katıra biniyordu ve böyle yazdı: Bazıları savaş arabalarına, Bazıları atlarına güvenir, Bizse Tanrımız RAB'be güveniriz. Mezmur 20:7 2

187 52. DERS Bölünmüş Krallık 1. İki krallık: Yahuda ve İsrail 1. Yahuda (Güney Krallığı) a. Başkenti: Yeruşalim (Benyamin ile Yahuda'nın sınırında) b. En önemli kişi: Davut (Davut, diğer kralların standartıydı) c. Oymakları: (1) Yahuda (2) Benyamin (3) Levi 2. İsrail (Kuzey Krallığı / Efrayim) a. Başkenti: Samiriye (Kral Omri den sonra) b. En önemli kişi: Yarovam (Yarovam, diğer kralların standardıydı. Yanlış tapınma sistemleri kurdu, tapınaklar yaptı ve diğer krallar bunları kaldırmaya cesaret edemedi.) c. Oymakları: (1) Kalan 10 oymak (2) Efrayim: Baş oymak 2. Karşılaştırma A. Kralların sayısı 1. Yahuda: 19 kral / 1 kraliçe 2. İsrail: 19 kral / 1 muhalif kral B. Hanedanların sayısı 1. Yahuda: 1 (Davut) 2. İsrail: 9-10 a. Yarovam f. Şallum b. Baaşa g. Menahem c. Zimri h. Pekah d. Omri (Tivni) i. Hoşea e. Yehu j. Tivni hariç, her hanedan şiddetli bir devrilme ile bitti. C. Krallıkların süreleri 1. Yahuda: 344 yıl a. İsrail Krallığı ndan 136 yıl daha uzun b. Her bir kral için 17.2 yıl 2. İsrail: 208 yıl a. Her bir hanedan için 23 yıl b. Her bir kral için 11 yıl D. Kralların karakterleri 1. Yahuda a. 8 iyi b. 12 kötü 2. İsrail a. 20 kötü b. Sadece Yehu yu belki iyi sayabiliriz. 1

188 E. Ruhsal Deneyimleri 1. Yahuda a. Birçok kral; krallığı Tanrı yolunda yönetti. b. Bir dizi ruhsal yenileme vardı. (1) Asa (2) Yehoşafat (3) Yoaş (4) Hizkiya (5) Yoşiya 2. İsrail a. Sadece Yehu ruhsal yenilenme gibi bir düzenleme yapmaya çalıştı. b. Ahav ın hüküm sürdüğü zamanda genel bir uyanış vardı (İlyas) 3. Krallıkların ikisi de Tanrı dan uzaklaştı. Karşılaştırma: a. Yahuda yavaş yavaş ve ara sıra bir kaç düzeltme yaptı. b. İsrail devamlı aşağıya düştü. 3. Özet: A. Yahuda 1. Onlarda tapınak olduğu için, gerçek tapınma fırsatları vardı. 2. İyi krallar olduğu için bazen Tanrı yolunda yürüdüler. 3. Tek bir hanedan ve düzenli bir hükümet olduğu için, daha fazla barış ve refah içinde yaşadılar. 4. Bunlara rağmen sonunda Yahuda kararlı bir şekilde Tanrı dan uzaklaştı ve Babilliler tarafından tutsak edildi. (İ.Ö.586) B. İsrail 1. Yarovam ın günahları yüzünden tapınma doğru şekilde yapılmadı. 2. Her şeyi düzeltmek isteyen kral yoktu, Tanrı bereket vermedi. 3. Siyasi ve ekonomik durumları hep dengesiz ve her şey güvensizdi. 4. Bunlara rağmen Tanrı, Kendisi ne dönmeleri için onlara birçok peygamber gönderdi. Bunlar ihmal edildi ve sonunda Asurlular tarafından tutsak edildiler. (İ.Ö.722) 2

189 53. DERS 1.ve 2. Krallar: Yarovam ve Rehavam ile krallığın bölünmesi (1.Kr.12-14) 1. Yarovam: Süleyman nın görevlisi Rehavam: Süleyman ın oğlu 2. Rab Yarovam a nasıl bir vaat verdi? 1.Krallar 11:26-39 Efrayim oymağından Nevat oğlu Seredalı Yarovam Kral Süleyman'a karşı ayaklandı. Yarovam Süleyman'ın görevlilerindendi. Annesi Serua adlı dul bir kadındı. Yarovam'ın krala karşı ayaklanmasının öyküsü şöyleydi: Süleyman Millo'yu yaptırıp babası Davut Kenti'ndeki surların gediğini kapatmıştı. Yarovam çok yetenekli biriydi. Süleyman bu genç adamın ne denli çalışkan olduğunu görünce, Yusuf soyunun bütün ağır işlerinin sorumluluğunu ona verdi. Bir gün Yarovam Yeruşalim'in dışına çıktı. Yolda Şilolu Peygamber Ahiya ile karşılaştı. Ahiya yeni giysisini giymişti. İkisi kent dışında yalnızdılar. Ahiya üzerindeki giysiyi yırtıp on iki parçaya ayırdı ve Yarovam'a, "On parçayı kendine al" dedi, "Çünkü İsrail'in Tanrısı RAB diyor ki: 'Ben, Süleyman'ın elinden krallığı alıp on oymağı sana vereceğim. Ama kulum Davut'un ve İsrail oymaklarının yaşadığı kentler arasından seçtiğim Yeruşalim Kenti'nin hatırı için bir oymağı onda bırakacağım. Çünkü Süleyman bana sırt çevirip Saydalılar'ın tanrıçası Aştoret'e, Moavlılar'ın ilahı Kemoş'a ve Ammonlular'ın ilahı Molek'e taptı. Kurallarıma, ilkelerime uyup gözümde doğru olanı yapan babası Davut gibi yollarımı izlemedi. Ama buyruklarıma, kurallarıma bağlı kalan, seçtiğim kulum Davut'un hatırı için Süleyman'ın elinden bütün krallığı almayacağım. Yaşamı boyunca onu önder yapacağım. Ancak krallığı oğlunun elinden alıp on oymağı sana vereceğim. Orada bulunmak üzere seçtiğim Yeruşalim Kenti'nde kulum Davut'un soyu yok olmasın diye, Süleyman'ın oğluna bir oymak bırakacağım. Sana gelince, seni İsrail Kralı yapacağım. İsrail'i dilediğin gibi yöneteceksin. Kulum Davut gibi isteklerimi yerine getirir, kurallarıma ve buyruklarıma uyar, gözümde doğru olanı yapar, yollarımı izlersen, seninle birlikte olacağım. Davut'a yaptığım gibi senin için de güçlü bir hanedan kurup İsrail'i sana vereceğim. Süleyman'ın günahından ötürü Davut soyunun gururunu kıracağım, ancak sonsuza dek değil.'" 3. İsrail Ulusu nasıl ikiye bölündü? 1.Krallar 12:1-17 Rehavam Şekem'e gitti. Çünkü bütün İsrailliler kendisini kral ilan etmek için orada toplanmışlardı. Kral Süleyman'dan kaçıp Mısır'a yerleşen Nevat oğlu Yarovam bunu duyunca Mısır'da kalmaya karar verdi. İsrail topluluğu Yarovam'ı çağırttı. Birlikte gidip Rehavam'a şöyle dediler: "Baban üzerimize ağır bir boyunduruk koydu. Ama babanın üzerimize yüklediği ağır yükü ve boyunduruğu hafifletirsen sana kul köle oluruz." Rehavam, "Şimdi gidin, üç gün sonra yine gelin" yanıtını verince halk yanından ayrıldı. Kral Rehavam, babası Süleyman'a sağlığında danışmanlık yapan ihtiyarlara, "Bu halka nasıl yanıt vermemi öğütlersiniz?" diye sordu. İhtiyarlar, "Bugün bu halka hizmet eder, olumlu yanıt verirsen, sana her zaman kul köle olurlar" diye karşılık verdiler. Ne var ki, Rehavam ihtiyarların öğüdünü reddederek birlikte büyüdüğü genç görevlilerine danıştı: "Siz ne yapmamı öğütlersiniz? 'Babanın üzerimize koyduğu boyunduruğu hafiflet' diyen bu halka nasıl bir yanıt verelim?" Birlikte büyüdüğü gençler ona şu karşılığı verdiler: "Sana 'Babanın üzerimize koyduğu boyunduruğu hafiflet' diyen halka de ki: 'Benim küçük parmağım babamın belinden daha kalındır. Babam size ağır bir boyunduruk yüklediyse, ben boyunduruğunuzu daha da ağırlaştıracağım. Babam sizi kırbaçla yola getirdiyse, ben sizi akreplerle yola getireceğim.'" Yarovam'la bütün halk, kralın, "Üç gün sonra yine gelin" sözü üzerine, üçüncü gün Rehavam'ın yanına geldiler. İhtiyarların öğüdünü reddeden Kral Rehavam, gençlerin öğüdüne uyarak halka sert bir yanıt verdi: "Babamın size yüklediği boyunduruğu ben daha da ağırlaştıracağım. Babam sizi kırbaçla yola getirdiyse, ben sizi akreplerle yola getireceğim." Kral halkı dinlemedi. Çünkü Şilolu Ahiya aracılığıyla Nevat oğlu Yarovam'a verdiği sözü yerine getirmek için RAB bu olayı düzenlemişti. Kralın kendilerini dinlemediğini görünce, bütün İsrailliler, "Yişay oğlu, Davut'la ne ilgimiz, Ne de payımız var!" diye bağırdılar, "Ey İsrail halkı, haydi evimize dönelim! Davut'un soyu başının çaresine baksın." Böylece herkes evine döndü. Rehavam da yalnızca Yahuda kentlerinde yaşayan İsrailliler'e krallık yapmaya başladı. 1

190 4. Yarovam ın büyük günahı. 1.Krallar 12:26-31 Yarovam, "Şimdi krallık yine Davut soyunun eline geçebilir" diye düşündü, "Eğer bu halk Yeruşalim'e gidip RAB'bin Tapınağı'nda kurbanlar sunarsa, yürekleri efendileri, Yahuda Kralı Rehavam'a döner. Beni öldürüp yeniden Rehavam'a bağlanırlar." Kral, danışmanlarına danıştıktan sonra, iki altın buzağı yaptırıp halkına, "Tapınmak için artık Yeruşalim'e gitmenize gerek yok" dedi, "Ey İsrail halkı, işte sizi Mısır'dan çıkaran ilahlarınız!" Altın buzağılardan birini Beyt-El, ötekini Dan Kenti'ne yerleştirdi. Bu günahtı. Böylece halk buzağıya tapmak için Dan'a kadar gitmeye başladı. Yarovam ayrıca tapınma yerlerinde tapınaklar yaptırdı. Levililer'in dışında her türlü insanlardan kâhinler atadı. 5. Rab bin karşılığı neydi? 1.Krallar 14:5-10 RAB, Ahiya'ya şöyle dedi: "Şimdi Yarovam'ın karısı gelecek. Hastalanan oğlunun durumunu senden soracak. Onu söylediğin gibi yanıtlayacaksın. O geldiğinde kendini sana başka biriymiş gibi gösterecek." Ahiya, kapıdan içeri giren kadının ayak seslerini duyunca, "Gel, Yarovam'ın karısı!" dedi, "Neden başka kılığa giriyorsun? Sana kötü haberlerim var. Git Yarovam'a de ki, İsrail'in Tanrısı RAB, 'Ben seni halkın arasından seçip kendi halkıma, İsrailliler'e önder yaptım' diyor, 'Krallığı Davut'un soyundan alıp sana verdim. Ama sen buyruklarıma uyan, gözümde yalnız doğru olanı yapan ve bütün yüreğiyle yollarımı izleyen kulum Davut'a benzemedin. Senden önce yaşayanların hepsinden çok kötülük yaptın. Beni reddettin; kendine başka ilahlar buldun, dökme putlar yaparak beni öfkelendirdin. "'Bundan dolayı Yarovam'ın ailesini sıkıntılara sokup İsrail'de onun soyundan gelen genç yaşlı bütün erkekleri öldüreceğim. Yarovam'ın ailesini gübre yakarcasına kökünden kurutacağım. 6. Yarovam ın günahı yüzünden ne oldu? 1.Krallar 15:25-26 Yahuda Kralı Asa'nın krallığının ikinci yılında Yarovam oğlu Nadav İsrail Kralı oldu ve İsrail'de iki yıl krallık yaptı. O da RAB'in gözünde kötü olanı yaptı. Babasının yolunu izledi ve babasının İsrail'i sürüklediği günahlara katıldı. 1.Krallar 16:18-19 Zimri, kentin alındığını görünce, sarayın kalesine girip sarayı ateşe verdi ve orada öldü. Çünkü o RAB'bin gözünde kötü olanı yapmış, Yarovam'ın yolunu izlemiş, onun işlediği ve İsrail'i sürüklediği günahlara katılmıştı. 1.Krallar 16:25-26 RAB'bin gözünde kötü olanı yapan Omri, kendisinden önceki bütün krallardan daha çok kötülük yaptı. Nevat oğlu Yarovam'ın bütün yollarını izledi ve onun İsrail'i sürüklediği günahlara katılıp değersiz putlara taparak İsrail'in Tanrısı RAB'bi öfkelendirdi. * Not: Bu ayetler diğer kralların da Yarovam ın İsrail'i sürüklediği günahlara katıldığını gösteriyor. 1.Krallar 15:29-30,34; 16:2-3,7,19,26,31; 21:22;22:52 2.Krallar 3:3; 9:9; 10:29,31; 13:2,6,11,13,15; 14:16,24; 15:9,24,28; 17:21 2

191 54. DERS Peygamberler: Giriş 1. Peygamberliğin tanımlanması: A. Peygamberlik dediğimizde sadece kehanette bulunmak / önceden söylemek aklımıza gelebilir ama, bu yanlış bir tanımlamadır. B. Basit tanımlamalar = 1. Başkasının yerine konuşmak / sözcü M.Çıkış 7:1 RAB, "Bak, seni Firavun'a karşı Tanrı gibi yaptım" dedi, "Ağabeyin Harun senin peygamberin olacak. 2. Başkasının mesajını ileten kişi; elçi gibi Yeremya 1:9 Sonra RAB elini uzatıp ağzıma dokundu, "İşte sözlerimi ağzına koydum" dedi. C. Eski Antlaşma da bir açıdan Tanrı nın Sözü nü ileten herhangi bir kişi peygamber sayılır, fakat bu kişilerin esas görevleri peygamberlik yapmak değildi. Örneğin; Yeşu, Davut ve İsrail in yetmiş önderi peygamberlik etti; fakat bu kişilerin esas görevi peygamber olmak değildi. D. Genel olarak tüm Eski Antlaşma peygamberlik sözleri sayılır, fakat biz peygamber sözcüğünü kullandığımız zaman, Tanrı nın sözlerini iletmek üzere görevlendirilmiş olan özel kişilerden söz ediyoruz. E. Her peygamberin peygamberlik sözleri, kitap şeklinde kaydedilmedi. Örneğin: Davut un zamanında yaşayan Natan, Şemaya, Ahiya, İlyas, Elişa, ve Oded. Bunlara Sözlü Peygamberler diyoruz ve onların mesajları özel bir şekilde o zamandaki durum ve halk için verildi ve ilerdeki kuşaklar için diğer peygamberlerin mesajları kadar kalıcı önem taşımıyor. F. Peygamberden söz edilen kelimeler: 1. Sam. 9:8-10 Saul in Hizmetkârı, "Bak, bende çeyrek şekel gümüş var" diye karşılık verdi,"gideceğimiz yolu bize göstermesi için bunu Tanrı adamına vereceğim."(eskiden İsrail'de biri Tanrı'ya bir şey sormak istediğinde, "Haydi, biliciye gidelim" derdi. Çünkü bugün peygamber denilene o zaman bilici denirdi.) G. Eski Antlaşma ya göre bir tanımlama: Yasa nın Tekrarı 18:9-22 "Tanrınız RAB'bin size vereceği ülkeye girdiğinizde, oradaki ulusların iğrenç törelerini öğrenip uygulamayın. Aranızda oğlunu ya da kızını ateşte kurban eden, falcı, büyücü, muskacı, medyum, ruh çağıran ya da ölülerin ruhlarına danışan kimse olmasın. Çünkü RAB bunları yapanlardan tiksinir. Tanrınız RAB, bu iğrenç töreleri yüzünden bu ulusları önünüzden kovacaktır. Tanrınız RAB'bin önünde yetkin olun." "Ülkelerini alacağınız uluslar büyücülerin, falcıların öğüdüne kulak verirler. Ama Tanrınız RAB buna izin vermiyor. Tanrınız RAB size aranızdan, kendi kardeşlerinizden benim gibi bir peygamber çıkaracak. Onu dinleyin. Horev'de toplandığınız gün Tanrınız RAB'den şunu dilemiştiniz: 'Bir daha ne Tanrımız RAB'bin sesini duyalım, ne de o büyük ateşi görelim, yoksa ölürüz.' RAB bana, 'Söyledikleri doğrudur' dedi. 'Onlara kardeşleri arasından senin gibi bir peygamber çıkaracağım. Sözlerimi onun ağzından işiteceksiniz. Kendisine buyurduklarımın tümünü onlara bildirecek. Adıma konuşan peygamberin ilettiği sözleri dinlemeyeni Ben cezalandıracağım. Ancak, kendisine buyurmadığım bir sözü Benim adıma söylemeye kalkışan ya da başka ilahlar adına konuşan peygamber öldürülecektir.' "'Bir sözün RAB'den olup olmadığını nasıl bilebiliriz?' diye düşünebilirsiniz. Eğer bir peygamber RAB'bin adına konuşur ve konuştuğu söz yerine gelmez ya da gerçekleşmezse, o söz RAB'den değildir. Peygamber saygısızca konuşmuştur. Ondan korkmayın." * Çok ciddi bir uyarı: Falcılık ve büyücülükten uzak durun: E.A. zamanında insanlar sadece gelecekte ne olacağını değil; şu anda nasıl yaşamaları gerektiğini öğrenmek için de bu tip falcılara giderdi. 1

192 2. Peygamberin görevi: A. Eski Antlaşma da Rab bin halkının özel olarak 3 önemli görevlisi var. 1. KAHİN (Tanrı nın önünde olan halkın temsilcisi) Not: Ulusun ilk zamanlarında halkın esas ruhsal yöneticisi kâhindi. 2. KRAL (Tanrı nın halkı için en büyük ruhsal, siyasi ve askeri önderi) Kral, Tanrı nın halkına O nun sözlerine göre hükmetmesi gerekiyor. 3. PEYGAMBER (Halkın önünde olan Tanrı nın temsilcisi / sözcüsü) 2.Pet.1:20-21 Öncelikle şunu bilin ki, Kutsal Yazılarda bulunan hiçbir peygamberlik sözü kimsenin özel yorumu değildir. Çünkü hiçbir peygamberlik sözü insanın isteğinden kaynaklanmadı. İnsanlar Kutsal Ruh'ça yöneltilerek Tanrı'nın sözlerini ilettiler. B. Peygamberlerin mesajlarının genellikle kehanette bulunmakla bir ilgisi yok. Daha çok BUGÜN nasıl davranmaları gerektiğini anlatıyor ama, halk bunu yapmazsa ileride ne olacağını söylüyor. Peygamber; 1.) Halkın sadece Tanrı nın gücüne ve sözüne güvenmesini teşvik etti, 2.) Halka emniyet ve bereketlerinin sadece kendilerinin Rab be ve O nun antlaşmasına sadık kalmasına bağlı olduğunu hatırlattı, 3.) Halk sadık kalmazsa Rab bin gazabı gelecek ve bu yargı geldikten sonra Rab bin halka tekrar teselli edici günler getireceğini söyledi, 4.) Ve önceden söyledikleri gerçekleşince Tanrı nın mesajının güvenilirliğini kesinleşti. C. Eski Antlaşma daki peygamberlerin mesajının temeli Yasa nın Tekrarı kitabıdır, çünkü bu kitap Tanrı nın halka söyledikleridir. * Yasa.Tek.29:29 Gizlilik Tanrımız RAB'be özgüdür. Ama bu yasanın bütün sözlerine uymamız için açığa çıkarılanlar sonsuza dek bize ve çocuklarımıza aittir. 2

193 55. DERS İsrail Ulusu nun tarihinde peygamberler: 1. Peygamber Tanrı nın sözcüsüdür. A. Peygamberin ağzında Tanrı nın sözleri var. Rab diyor ki... söyleme hakkı var. Unutma: Esas görevi Rab bin kendisine verdiği sözü iletmektir. B. Sözleri kendi sözleri değil, Tanrı nındır. Sahte peygamberler için şöyle yazıldı: RAB'bin ağzından çıkanları değil, Kendi hayal ettikleri görümleri anlatıyorlar. Yer.23:16 Not: RAB, Kendi Sözü nü korumak için sözcüsünü korudu ve savundu. Sahte ve doğru yoldan sapan peygamberleri çok sert cezalandırdı. C. Sözlerin arkasındaki yetki kendisinden değil, Tanrı dandır. 2. E.A. Peygamberlerinin kitapları iki edebi gruba bölündü: A. Uzun Peygamberler ve Kısa Peygamberler B. Bu sıfatlar kitapların kalınlığı / süresi ile ilgilidir C. Uzun Peygamberler kitapları: Yeşaya Yeremya Ağıtlar Hezekiel Daniel D. Kısa Peygamberler kitapları: Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya Malaki 3. AMA Peygamberlerin kendileri İKİ BÜYÜK GRUBA bölünür: 1.Grup: Sözlü Peygamberler ( Kitap yazmayan peygamberler ) [Musa dan İlyas ve Elişa ya kadar: Samuel, Natan, Gad, Ahiya, İlyas, Elişa, ] a.) Bu peygamberler, Birleşik Krallık zamanında bulunuyor ve onların mesajları özellikle o zamanki durum ve sadece İsrail Ulusu için verildi. b.) Bu peygamberlik döneminin esas peygamberi Musa dır. (Yasa nın Tekrarı 18:15-22; 34:10-12; Ç.Sayım 12:6-8; Hoşea 12:13) Musa ilk ve en büyük peygamber (ama genellikle Peygamber Musa demiyoruz.) 1.) Sina dağında halk ne dedi? M.Çıkış 20:19 Musa'ya, "Bizimle sen konuş, dinleyelim" dediler, "Ama Tanrı konuşmasın, yoksa ölürüz." 2.) Musa, Yasa yı alarak Tanrı nın mesajını getirdi. 3.) Yasa nın Tekrarı ını yazdı ve diğer peygamberlerin mesajlarının temelini kurdu. c.) Musa dan sonra gelen peygamberlerin hepsi Sina Dağı nda yapılan Antlaşma nın çerçevesinde hizmet ediyor ve bu antlaşmaya göre Rab bin halkına bekçilik edenler oluyor. d.) Peygamberler, halka kendi günahlarını göstermek üzere Yasa yı açıklıyor / hatırlatıyor ve itaat etmeye çağırıyor. e.) Samuel, Musa dan sonraki en büyük peygamberdi. f.) Birleşik Krallık zamanında peygamberler; öğretmen ve danışman rolündeydi. 1.) Bu devirde genellikle krallar peygamberleri dinledi. * Kral Saul un danışmanı: Samuel * Kral Davut un danışmanı: Natan 2.) Peygamberler, krallık hayatının içindeydi. g.) Bu peygamberler söylediklerinden değil, yaptıklarından hatırlanıyor h.) Musa özel bir konumda olduğu için aslında İlyas, Eski Antlaşma daki peygamberlik sıfatının özünü oluşturuyor ve kendisinde peygamberliğin tüm özelliklerini ve orjinalliklerini görebiliyoruz.. 2.) Vaftizci Yahya geldiği zaman İlyas ın gücüyle geldiğini söyledi. 3.) Yeni Antlaşma da İsa'nın görünümü değiştiği zaman İlyas oradaydı. Bütün Eski Antlaşma daki peygamberleri temsil ediyordu. 1

194 2.Grup: Yazılı Peygamberler a.) Bu Peygamberler Bölünmüş Krallık zamanında bulunuyor ve onların mesajları hem krallıkların durumları hem de halk için yakında gelecek olan yargıyı içeriyor ama onların mesajlarındaki asıl içerik, özellikle ileriye bakarak RAB bin yeni düzeni, Yeni Antlaşma, yeni yaratılış, ve son yargı hakkındadır. b.) Bunların mesajları gelecek olan kuşaklar için daha fazla önem taşıdığı için kalıcı bir şekilde kaydedilmesi gerekiyor. c.) Bölünmüş Krallık devrinde peygamberlerin konumu farklıydı. 1.) Peygamberler saray hayatının dışındaydı. 2.) Peygamberlere ne krallar ne de halk saygı gösterdi. 3.) Peygamberlerin mesajları çok nadiren kabul edildi. 4.) Onlar çok yalnızdı ve tek başına halkı tövbe etmeye çağırıyorlardı. 5.) Çoğu peygamberler bu devirde yaşadı. A. Babil deki Sürgünden Önceki Peygamberler Yeşaya Yeremya Ağıtlar Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya * Bu peygamberlerin mesajları üç ana konuyu içeriyor: a. Halkın, Tanrı nın Kutsal Yasası na karşı günahları (Yasa nın Tekrarı) b. Yakında Tanrı dan gelecek olan yerel ve evrensel yargı c. Yakında Tanrı dan gelecek olan yerel ve evrensel kurtuluş B. Babil deki Sürgün zamanında ve Sürgünden Sonraki Peygamberler Hezekiel Daniel Hagay Zekeriya Malaki a.) Bu peygamberler daha çok Tanrı nın son ve evrensel kurtarışını ve yargılamasını vurguluyor. b.) Bu dönemdeki peygamberler dünyanın son günleri ile ilgili olayları önceden söylemek için yeni ve değişik betimleme ve simgecilik sözlerini kullanmaya başlıyor. Bu sözlere apokaliptik sözler diyoruz. (Grekçesi: apokalupsis) c.) Sürgünden Önceki Peygamberler Süleyman ın krallığının başarısızlığını yorumlayıp gelecek olan onarımdan bahsederek halkı ümitlendirirken Sürgünden Sonraki Peygamberler, Babil den dönen azınlığa bu onarımın, bu krallığın yeniden kurulmasının beklendiği kadar görkemli olmayacağını göstermek zorunda kaldılar. Ve sebebi aynı, yine günahtı ve ilerde Tanrı araya girip aracılık yaparak son ve kesin çözüm sağlayacak (İsa Mesih). 4. Yeni Antlaşma nın başlangıcında a.) Vaftizci Yahya peygamber olarak geldi. Luka 1:17 Babaların yüreklerini çocuklarına, söz dinlemeyenleri de doğru kişilerin anlayışına döndürmek ve Rab için hazırlanmış bir halkı yetiştirmek üzere, İlyas'ın ruhu ve gücüyle Rab'bin önünden gidecektir." b.) İsa peygamberdi ama, peygamberlerin peygamberi idi. Çünkü hem Tanrı nın Sözcüsü hem de Tanrı nın Kendisi idi. Bütün peygamberlerin aracılık görevini tamamladı, çünkü aracılarının Aracısı oldu. * Luka 13:33 İsa şöyle dedi: Yine de bugün, yarın ve öbür gün yoluma devam etmem gerek. Çünkü bir peygamberin Kudüs'ün dışında ölmesi düşünülemez. * El.İş.3:22 Petrus, İsa hakkında konuşarak şöyle dedi: Musa şöyle demişti: 'Tanrınız olan Rab size, kendi kardeşlerinizin arasından benim gibi bir peygamber çıkaracak. O'nun size söyleyeceği her sözü dinleyin. 2

195 56. DERS Peygamberlerin Mesajı 1. Genel bilgi: A. Peygamberlerin kitaplarına baktığımızda çok çeşitli mesajlar ve durumlar görüyoruz. Soru: Birçok mesaj mı var, yoksa tek bir mesaj mı var? B. Bazı Kısa Peygamberler in kitaplarında tek bir mesaj bulunuyor. Bazı Uzun Peygamberler in kitaplarında birçok mesaj var. C. ÖNEMLİ: Bir peygamberin mesajı; ilk olarak belirli bir zamanda, belirli bir ihtiyaç için, belirli bir halka verildi. 1. Bu yüzden her bir peygambere baktığımızda, mesajı alan halkın zamanı, durumu ve ihtiyacına da bakacağız. 2. Demek ki bu peygamberlerin mesajlarından belki kendimiz için belki de İsrail in geleceği hakkında ne kadar çok ders alırsak alalım, eninde sonunda bu mesajlar belirli bir zamanda, belirli bir halka yazıldı. D. Genellikle peygamberin uyarı mesajı halkın bir problemi olduğu / doğru yoldan saptığı için veriliyor. Çünkü bereket yoksa demek ki itaat problemi var. E. Bir yorum ilkesi * Uzun Peygamberler kitapları: Genellikle ana fikri, peygamberin görevlendirildiği ayetlerde bulunuyor. * Kısa Peygamberler kitapları: Genellikle ana fikri, kitabın verdiği ilk örnek veya resimde bulunuyor. 2. Bütün peygamberler (hem Sözlü hem de Yazılı peygamberler ) genellikle halka Yasa nın Tekrarı nın mesajını açıklayıp, hatırlatıyor. A. Bunu derken peygamberler sadece vaizlerdi demek istemiyoruz; söylemek istediğimiz, Tanrı tutarlı, değişmez bir Tanrı dır. B. Yasa. Tekr. nın Özeti (Tanrı nın Lütfu Onu Sevmeli İtaat Etmeli Bereket Işık ) C. Önemli NOT: Biliyoruz ki bu halk ışık olsa da olmasa da Tanrı nın İbrahim e söylediğini yerine getirip tüm dünyaya ışık getirecek. Çünkü tüm dünyayı bereketleyecek Olan İsa, bu halkın soyundan gelecek. Demek ki, sonuç olarak dünyanın bereketlenmesi bu halkın itaatine bağlı değil, RAB bin lütfu ve O nun egemen iradesine bağlıdır. Sadece bu halkın bereketlenmesi kendi itaatine bağlıdır. 3. Peygamberlerin kitaplarındaki genel mesajların karakteri / özellikleri nelerdir? A. Üç ANA KONU var: 1. Halkın, Tanrı nın Kutsal Yasası na karşı günahları (Yasa nın Tekrarı) a.) Tanrı nın karakterini yansıtan Yasa yı yerine getirmedikleri için İsrail Tanrı ya ait bir halk olduğunu göstermiyor. b.) Rab, Kendi lütfu sayesinde onları Mısır dan kurtardı ve onların Tanrı nın lütfuna karşılık olarak bu özel çağrıya yaraşır bir biçimde yaşamaları gerekiyor. 2. Tanrı nın Yargılaması a.) Tövbe edip itaat ederlerse, yargı gelmeyebilir fakat zaman ilerledikçe peygamberler, yakında ve kesin olarak gelecek yargıdan bahsediyor, çünkü kendi kendini yıkan bu halkın yüreği değiştirilmezse ümit yoktur. b.) Bu yargı mesajının iki vurgusu var: 1.) Tanrı nın hem yakında gelecek olan sınırlı bir yargısından, hem de ilerde gelecek ve bütün ulusları kapsayacak evrensel bir yargısından bahsediyor. 2.) Peygamberlerin sözlerinde bu iki vurguyu birbirinden ayıramıyoruz. Çünkü Peygamberlerin kendileri bile, İsrail e ve dünyaya gelen yargıları birbirinden ayıramıyordu. 1

196 3. Tanrı nın Kurtuluş Planı a.) Yargı ile ilgili peygamberlik sözleri gibi kurtuluş sözleri de, RAB bin sağlayacağı kurtuluşa iki açıdan bakıyor: 1.) Tanrı, İsrail in sadık kalanlarını onaracak ve diyara geri getirecek. 2.) Tanrı, Mesih aracılığıyla gerçek İsrail in kurtuluşunu tamamlayacak ve evreni eski yüce haline getirecek. b.) Yazılı Peygamberler zaman geçtikçe gelecek olan Mesih in gelişinden, O nun reddedilmesinden, gücünden, görkeminden ve evrensel hükmünden bahsediyor. B. Genel olarak peygamberlerin mesajları bu noktaları içeriyor: 1. Geçmiş yaşam neydi? = BEREKET a. Özel çağrı aldılar ve itaat ettikçe devamlı bereket olurdu. 2. Şimdiki yaşam nedir? = ACI a. RAB, halkı uyarmak için ceza verir. b. Halkın bu acıların Tanrı dan olduğunu kabul etmesi gerekiyor. 3. Şimdiki problem nedir? = GÜNAH a. Tanrı her zaman belirli günahları göstermek istiyor. b. Her zamanki gibi Tanrı yı sevmeyi ihmal etmekten kaynaklanıyor. 4. Şimdiki ihtiyaç nedir? = TÖVBE a. Sadece gözyaşı değil. b. Duyuyoruz ki: Tövbe etmek, fikir değiştirmektir ama, bu eksiktir. c. E.A. da tövbe etmek Dönmek Yolu değiştirmek Geri dönmek (Eylem gerekiyor) 5. Gelecek yaşam ne olacak? a. Tövbe ise = BERABERLİK yeniden gelir ve bereket geri gelir b. Ret ise = daha fazla CEZA c. Bu mesaj verildikten sonra karar gerekli. 6. Devamlı ret ise; vaat edilmiş topraktan KOVULACAKLAR. a. Bu en kötü ihtimal 7. Bu kovulma bir son değil, çünkü Tanrı İbrahim e ve onunla yaptığı antlaşmaya sadık kalacak ve ulus için SON BİR ONARIM daha olacak. a. Eski Antlaşma da: İsrail halkı toprağa geri götürüldü FAKAT Peygamberlerin bahsettiği görkem ile değildi, çünkü Tanrı nın kurtuluş planı gelişiyor ve yeni bir antlaşma yapmakla yeni aşamaya giriyor. b. Yeni Antlaşma da Tanrı bir kurtarıcı (Mesih) getirecek, halkın yüreğinde yepyeni bir şey yapacak c. Rab bin Günü Sonunda Tanrı dünyadaki her şeyi düzeltecek. 2

197 57. DERS 1./2. Krallar: Ahav ve İlyas (1.Kr. 16:29-22:40) 1. Kuzey Krallığı nın durumı gitgide kötüleşiyor ve RAB farklı bir şekilde davranmaya karar veriyor. Krallara peygamberler gönderiyor. 2. Kral Ahav: 1.Kral.16:29-30 Yahuda Kralı Asa'nın krallığının otuz sekizinci yılında Omri oğlu Ahav İsrail Kralı oldu ve Samiriye'de yirmi iki yıl krallık yaptı. RAB'bin gözünde kötü olanı yapan Omri oğlu Ahav, kendisinden önceki bütün krallardan daha çok kötülük yaptı. Nevat oğlu Yarovam'ın günahlarını izlemek yetmezmiş gibi, bir de Sayda Kralı Etbaal'ın kızı İzebel 'le evlendi. Gidip Baal'a hizmet ederek ona taptı. Baal için Samiriye'de yaptırdığı tapınağın içine bir sunak kurdu. Ayrıca Tanrıça Aşera'yı simgeleyen bir de sütun yaptırdı. Ahav İsrail'in Tanrısı RAB'bi kendisinden önceki bütün İsrail krallarından daha çok öfkelendirdi. A. Ahav başarma / elde etme tutkusuyla dolu bir kraldı. 1. İsrail i ekonomik açıdan geliştirmeyi çok istedi. 2. Fakat bunu yapabilmek için Fenikeliler (Saydalılar) ile bir antlaşma yaptı ve bu İsrail in tarihi için çok önemli bir noktaydı. 3. Bunu başarabildi ama başarının bedeli, Fenikeli İzebel ile evliliği oldu. B. Ahav pek dindar bir adam değildi ama eşi İzebel çok dindar bir kadındı. 1. İzebel, Eski Antlaşma nın en kötü karakterlerinden biri idi. 2. İzebel, İsraillilerin Fenikeli Baal putlarına tapınmalarını istedi. Bunu zorla bile olsa yaptırdı. 18:13 Sarayının sorumlusu Ovadya İlyas a diyor ki: Efendim, İzebel RAB'bin peygamberlerini öldürdüğünde yaptıklarımı duymadın mı? RAB'bin peygamberlerinden yüzünü ellişer ellişer iki mağaraya saklayıp onların yiyecek, içecek gereksinimlerini karşıladım. 3. Hatta İzebel, Baal putperestliği İsrail in devlet dini yapmaya çalıştı. C. Ahav ın vicdanı İzebel kadar kötü davranmasına izin vermedi ama başarma tutkusuyla o kadar doluydu ki; İzebel i engellemedi ve halkta krala karşı gelmedi. 3. Şimdi RAB, antlaşmasını anarak bu kötü durumda araya girmeye karar verdi. A. RAB halkı geri çağırmak istiyor ve bir peygamber aracılığıyla bunu yapıyor. B. Halkın ekonomik durumu çok iyiydi ve dinlemeye hazır değildiler. C. RAB bu halkı dinleyebilecek bir duruma getirecek. D. RAB, Peygamber İlyas ı tenha bir yerden çağırdı. (İlk önemli peygamber sayılır) 17:1 Gilat'ın Tişbe Kenti'nden olan İlyas, Ahav'a şöyle dedi: "Hizmet ettiğim İsrail'in Tanrısı yaşayan RAB'bin adıyla derim ki, ben söylemedikçe önümüzdeki yıllarda ne yağmur yağacak, ne de çiy düşecek." E. Mesajı verdikten sonra Peygamber İlyas aniden gözden kayboldu. 17:2 O zaman RAB, İlyas'a şöyle seslendi: "Buradan ayrıl, doğuya git. Şeria Irmağı'nın doğusundaki Kerit Vadisi'nde gizlen. F. 3.5 yıl yağmur yağmadı. 1.) Baal havayı idare eden puttu ve onun sembolü güneşti. 2.) Tanrı, halkı tapındıkları put aracılığıyla yargıladı. Çoğu zaman RAB, halkı cezalandırmak için onların güvendikleri şeyi araç olarak kullanıyor. 4. İsrail e ne oldu? A. Güneş toprağı yaktı ve herşeyi mahvetti. B. Tanrı halkın Kendisi ne geri dönmesi için bunların hepsini kullanıyordu. * Bu yargı aslında İsrail Krallığı nın iyiliği içindi. Bu bir fırsattı. 1

198 5. İlyas 3.5 yıl sonra dönüyor. A. Şimdi bütün halk onun kontrolünün altında. * Bu İlyas ı yüceltmek için değil, RAB bin sözünü dinleyebilmeleri için. B. Herkes Karmel Dağı na çağırıldı. * E.A. da İsrail halkı için en büyük olaylardan birisiydi. 1.Kr.18:17-19 İlyas'ı görünce, "Ey İsrail'i sıkıntıya sokan adam, sen misin?" diye sordu. İlyas, "İsrail'i sıkıntıya sokan ben değilim, seninle babanın ailesi İsrail'i sıkıntıya soktunuz" diye karşılık verdi, "RAB'bin buyruklarını terk edip Baallar'ın ardınca gittiniz. Şimdi haber sal: Bütün İsrail halkı, İzebel 'in sofrasında yiyip içen Baal'ın dört yüz elli peygamberi ve Tanrıça Aşera'nın dört yüz peygamberi Karmel Dağı'na gelip önümde toplansın." C. Halk, Baal peygamberleri ve İlyas oradaydı. Basit ama anlamlı bir meydan okuma idi :21 İlyas halka doğru ilerleyip, "Daha ne zamana kadar böyle iki taraf arasında dalgalanacaksınız?" dedi, Dikkat edin: Halk sadece yağmur istiyor ama İlyas yağmurdan hiç bahsetmiyor çünkü esas konu bu değildi. Tanrı, halkın dikkatini çekmek istiyor. * İsrail tarihinde halk RAB be yakardığı zaman genellikle bir şey arıyor ama RAB bambaşka bir şeyin görülmesini istiyor. 3. Karar verin! Eğer RAB Tanrı'ysa, onu izleyin; yok, eğer Baal Tanrı'ysa, onun ardınca gidin." D. Tanrı, ne kadar büyük bir karşılık verdi! 1. Halk RAB be döndü. 18: Akşam sunusunun sunulacağı saatte, Peygamber İlyas sunağa yaklaşıp şöyle dua etti: "Ey İbrahim'in, İshak'ın ve İsrail'in Tanrısı olan RAB! Bugün bilinsin ki, sen İsrail'in Tanrısı'sın, ben de senin kulunum ve bütün bunları senin buyruklarınla yaptım. Ya RAB, bana yanıt ver! Yanıt ver ki, bu halk senin Tanrı olduğunu anlasın. Onların yine sana dönmelerini sağla." O anda gökten RAB'bin ateşi düştü. Düşen ateş yakmalık sunuyu, odunları, taşları ve toprağı yakıp hendekteki suyu kuruttu. Halk olanları görünce yüzüstü yere kapandı. "RAB Tanrı'dır, RAB Tanrı'dır!" dediler. 2. Halkın Rab Tanrı dır ikrarı yeterli değil; şimdi bu halkın günahlarını düzeltmeleri gerekiyordu. 18:40 İlyas, "Baal'ın peygamberlerini yakalayın, hiçbirini kaçırmayın" diye onlara buyruk verdi. Peygamberler yakalandı, İlyas onları Kişon Vadisi'ne götürüp orada öldürdü. 3. Tanrı şimdi bereketi tekrar gönderebilir. a.) İlyas dua etmeye gittikten sonra yağmur geldi. b.) RAB zaten hep bunu yapmak istedi. 6. Yeni Antlaşma da Vaftizci Yahya, Peygamber İlyas a benzetiliyor. * 2.Kr.1:7-8 Mat.3:4 * 1.Kr.19:2,10,14 Mat.14:3-12 * 2.Kr.2:9-14 Mat.3:13-17 * Mal.4:6 Luka 1:17 7. Luka 9:28-36 da İsa nın görünümü değişiyor. Eski Antlaşma nın tümü İsa da tamamlandı. Luka 24:25-27,44 Musa (Yasa) İlyas (Peygamberlik) İsa Mesih 'Musa'nın Yasasında, peygamberlerin yazılarında ve Mezmurlarda benimle ilgili yazılmış olanların tümünün gerçekleşmesi gerektir' Matta 24:44 2

199 58. DERS 1./2. Krallar: Karmel Dağı ndan, Yehu nun başarısızlığına 1. Halkın çoğu Rab be döndüğü halde ulus olarak dönmediler. Neden? A. Ahav etkilenmedi ve Yarovam ın günahı için hiçbir şey yapmadı. * Ahav her şeyi düzeltebilirdi. Baalları ve İzebel i bile kovabilirdi çünkü eşi putperestti ve Tanrı nın Yasası na göre kralın böyle bir hakkı vardı. B. İzebel etkilenmedi ve İsrail in Baallara tapınmalarının sebebi buydu. C. Sonuçta bu sadece halka özgü bir uyanıştı. Yetkililer değişmedi. 2. İzebel hemen Baal tapınmasını diriltti ve geri getirtti. A. Halk ona karşı gelmeye cesaret etmediği için İzebel bunu başardı. B. İlyas yine bir insandı ve o kadar korktu ki büyük ihtimalle sinir krizi geçirdi. * İzebel çok acımasız bir kadındı. 3. Yehu A. Kral Yehu nun İsrail in (Kuzey Krallığı nın) kralları arasında bir özelliği vardı: 1.) Kuzey Krallığı nda sadece iki kral meshedildi: Yarovam ve Yehu 2.) RAB, Elişa nın Yehu yu özel bir göreve ataması için meshetmesini istedi. B. Yehu Omri soyunu tamamen öldürdü. 2.Kr. 10:11 Sonra Yizreel'de Ahav'ın öteki akrabalarının hepsini, bütün yüksek görevlilerini, yakın arkadaşlarını ve kâhinlerini öldürdü. Sağ kalan olmadı * Ahav ın ailesinde putperestlik çok güçlü. C. Yehu Baal ın peygamberlerini ve tapınaklarını yok etti. (Kullandığı metotlar belki bize göre iyi değildi ama RAB yorum vermiyor.) D. Bu olay İsrail in tarihinde belirli bir nokta oluyor çünkü İsrail bundan sonra Baal tapınmasına bir daha karışmayacak. 2.Kr.10:28 Böylece Yehu İsrail'de Baal'a tapmaya son verdi. E. AMA Yarovam ın yanlış Yahve tapınma sistemini kaldırmadı. 1.) Tanrı nın yasasını yürekten izlemedi. 2.) Tanrı nın isteği konusunda seçici olamayız! F. Bunun son fırsat olduğunun bir belirtisi yoktu ama bu ulus olarak Kuzey Krallığı na Tanrı nın verdiği son fırsattı. * Eski Antlaşma da böyle sınırlar var ve sadece kitabın tüm tarihini bildiğimiz için bu son fırsatların ne zaman verildiğini biliyoruz. 4. İlyas, halkın dışında yaşayıp yasa, yargı ve tövbe konularını vurgulamakla Yahya ya benziyor. Fakat Elişa halk arasında yaşayıp lütuf, yaşam ve ümit konularını vurgulamakla daha çok İsa ya benziyor. 5. Eski Antlaşma daki mucizeler A. Eski Antlaşma tarihinde 3 mucize devrini görüyoruz. 1. Devir: Mısır dan çıkış zamanında (Musa) 2. Devir: Sözlü Peygamberler zamanında (İlyas ve Elişa -- 1.Kr.17-2.Kr.9) 3. Devir: Babil sürgünü zamanında (Daniel ve arkadaşları) B. Ortak noktaları nedir? Halk için özel bir başlangıç veya geçiş zamanlarıdır. C. Neden bu 3 farklı zamanda Tanrı nın özel bir şekilde çalışmaya karar verdiğini bilemeyiz. Zaten bu mucizelerin olması o zamanki insanların isteklerine bağlı değildi. D. Tanrı tüm tarihte her zaman aynı şekilde çalışmıyor, aynı şekilde halka konuşmuyor. Bu kendi isteğine ve planına bağlıdır. Bazen biz Tanrı nın o zaman nasıl çalıştıysa bugün de aynı şekilde çalışmasını istiyoruz ve dua ediyoruz ama bu Tanrı nın Kendi isteği ve planına bağlıdır ve bunu kabul etmeliyiz.

200 59. DERS Yunus 1. Genel bilgi: A. Kime yazıldı? İsrail e (Kuzey Krallığı na) 1.) Yunus tipik bir peygamber değil çünkü kitabı vaaz şeklinde değildir. Peygamberlik sözleri, mesaj veren bir hikâyedir. 2.) Peygamber Yunus, Asur un başkenti Ninova da çok kısa bir vaaz verdi ama bu kitabın esas mesajı İsrail e verildi. (Kuzey Krallığı na) B. Devir: 2.Yarovam 1.) 2.Kr.14:25 de Yunus 2.Yarovam ile ilgili peygamberlik ediyor. 2.) İ.Ö. 765 ve 759 da iki veba salgını geldi ve İ.Ö.763 te bir güneş tutulması da oldu ve bunlar belki Ninova halkını Yunus un mesajı için hazırlamıştı. C. Yapısı: I. Görevlendirme ve itaatsizlik 1-2. Böl. II. Yeniden görevlendirme ve itaat 3. Böl. III. İsrail için bir ders 4. Böl. D. Ninova = Asur İmparatorluğu nun başkentiydi. Tarşiş = Belki İspanya dır ama kesinlikle Ninova kentinin tam zıt tarafıydı. E. Anahtarlar 1.) Anahtar ayetleri: 2:1,8-9 Yunus balığın karnından Tanrısı RAB'be şöyle dua etti: Değersiz putlara tapanlar, Nankörlük etmiş olurlar. Ama şükranla kurban sunacağım sana, Adağımı yerine getireceğim. Kurtuluş senden gelir, ya RAB!" RAB balığa buyruk verdi ve balık Yunus'u karaya kustu. 3:10-4:2 Tanrı Ninovalılar'ın yaptıklarını, kötü yoldan döndüklerini görünce, onlara acıdı, yapacağını söylediği kötülükten vazgeçti. Yunus buna çok gücenip öfkelendi. RAB'be şöyle dua etti: "Ah, ya RAB, ben daha ülkemdeyken böyle olacağını söylemedim mi? Bu yüzden Tarşiş'e kaçmaya kalkıştım. Biliyordum, sen lütfeden, acıyan, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin, yapacağı kötülükten vazgeçen bir Tanrısın. 2.) Anahtar bölümü: 3 Tarihteki en büyük ruhsal uyanış olabilir. 3:5 Ninova halkı Tanrı'ya inandı. Oruç ilan ederek büyüğünden küçüğüne hepsi çula sarındı. 2. Peygamber Yunus ve davranışları A. Yunus un davranışları çok kötü gözüküyor. 1. Yunus RAB den mesaj alıyor ve tam zıt tarafa kaçıyor. 2. Ayrıca tövbe etmektense ölmeyi tercih ediyor. B. Tekrar görevlendirildikten sonra Ninova ya gitti ve çok kısa bir vaaz verdi. Yunus RAB'bin sözü uyarınca kalkıp Ninova'ya gitti. Ninova öyle büyük bir kentti ki, ancak üç günde dolaşılabilirdi. Yunus kente girip dolaşmaya başladı. Bir gün geçince, "Kırk gün sonra Ninova yıkılacak!" diye ilan etti. Ninova halkı Tanrı'ya inandı. Oruç ilan ederek büyüğünden küçüğüne hepsi çula sarındı. 3: Esas soru: Yunus neden kaçtı? A. Korktuğu için değil. 1. Yunus Yarovam a karşı geldi! (2.Kr. 14:24-25) 1

201 2. Fırtına süresince gemide uyuyordu ve uyanıp durumu anlayınca Beni denize atın dedi. B. Yunus kendisi cevap veriyor. 4:2 [Yunus] RAB'be şöyle dua etti: "Ah, ya RAB, ben daha ülkemdeyken böyle olacağını söylemedim mi? Bu yüzden Tarşiş'e kaçmaya kalkıştım. Biliyordum, sen lütfeden, acıyan, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin, yapacağı kötülükten vazgeçen bir Tanrısın. 1.) Yunus biliyordu ki eğer Ninovalılar Tanrı nın Sözü nü duymazsa tövbe etmez. 2.) Yunus biliyordu ki Tanrı nın Ninova ya tövbe çağrısı; hem O nun yargısının yakın olduğunun hem de O nun merhametinin olası olduğunun göstergesiydi. * Çünkü Tanrı tövbe etmeye çağırmak için yargıdan bahseder. 3.) Yunus, özellikle Ninovalılar tövbe edip kurtulmasın diye RAB bin huzurundan kaçtı. a. Yunus Ninovalılar'ın kurtulmasını değil, mahvolmasını istedi. b. Yunus Rab bin merhameti haksız gözüküyor diye O na kızdı. 4. Neden Rab Yunus a sabretti? A. Unutma: Bu kitap İsrailliler e yazıldı ve Yunus tüm İsrailliler i temsil ediyor. B. Neden Yunus Asurlular dan o kadar nefret ediyordu? 1.) Tarihçilere göre Asurlular diğerlerinden daha acımasız insanlardı. 2.) Kendi imparatorluklarını idare etmek için çok baskı yaptılar ve bu yüzden herkes onlardan nefret etti. C. Yunus sadece bir milliyetçi değildi, çünkü ona göre bu kötü halk diğerlerinden daha çok yargılanmayı hak etti. D. Zaten tüm İsrail Ulusu nu temsil eden Yunus un düşüncesi, kendi halkının düşüncesiydi ve RAB halkına Kendisi hakkında bir şey öğretmek istiyordu. 5. Sonunda ne oldu? A. RAB, Kendi halkına bir mesaj vermek üzere Yunus u kurtardı. B. Yunus vaaz verdi, Ninovalılar dinleyip tövbe ettiler ve RAB merhamet gösterdi. C. Yunus Tanrı nın yollarını anlayamadı hatta O na kızdı. 1.) Bu Yunus a zor geldi ve halk tövbe ettikten sonra çok rahatsız oldu. 2.) Tanrı nın şefkatini kavrayamadı ve kabul etmedi. Not: Bizi kıran, bize karşı günah işleyen, bize kötü davranan kişileri affetmek veya onların affedilmesini istemek kolay olmayabilir. 3.) Ne kadar kısa bir vaaz, ama ne kadar büyük bir etkisi oldu! 3: Yunus kitabından önemli dersler: A. İsrail halkı için: 1.) İsrail, var olmasının sebebini hatırlaması gerekiyor = Dünyanın dört bucağındakiler O'ndan korksun! diye (Mezmur 67:7) 2.) İsrail in problemleri ve acıları Asur yüzünden değil RAB ile olan antlaşmasını terk etmesi yüzündendi. 3.) Yurtseverlik bir imanlının hayatında Tanrı nın isteğine engel olabilir. B. Kitabın ana fikri: Tanrı nın sadece İsrail e değil diğer uluslara olan merhameti / lütfu Yunus 4:10-11 RAB, "Keneotu bir gecede çıktı ve bir gecede yok oldu" dedi, "Sen emek vermediğin, büyütmediğin bir keneotuna acıyorsun da,ben Ninova'ya, o koca kente acımayayım mı? O kentte sağını solundan ayırt edemeyen yüz yirmi bini aşkın insan, çok sayıda hayvan var." C. Rab bin merhameti bütün insanlar ve tövbe eden herhangi birisi içindir. 1.) Mezmur 145:8 RAB lütufkar ve sevecendir, Tez öfkelenmez, sevgisi engindir. 2.) 2.Petrus 3:9 Bazılarının gecikmiş saydığı gibi Rab, vaadini yerine getirmekte gecikmez; ama size karşı sabrediyor. Çünkü hiç kimsenin mahvolmasını istemiyor, herkesin tövbeye gelmesini istiyor. 3.) Hez 33:11 Onlara de ki: 'Varlığım hakkı için diyor Rab Yahve, ben kötü kişinin ölümünden sevinç duymam, ancak kötü kişinin kötü yollarından dönüp yaşamasından sevinç duyarım. D. Kitapta bir karşılaştırma var: 1.) Tanrı nın gazaplı fırtınasından korkan imansızların yanında Yunus uyuyor. 2.) Ruhsal şeylere duyarlı imansız denizciler ve inatçı İsrailli peygamber. 2

202 E. RAB Tanrı tamamen egemendir. 1.) Tanrı tüm yaratılışa, uluslara, havaya hakimdir. 2.) RAB den kaçmak imkânsızdır. Egemen RAB Yunus a öğretmek, onu yola getirmek istiyor ve geri getirmek için büyük bir balık, bir keneotu, bir bitki kurdu ve yakıcı bir doğu rüzgarı kullandı. 3.) RAB, birisinin dikkatini çekmek için her şeyi yapar ve istediği herşeyi kullanabilir. F. Tanrı nın yolları Yunus un adalet kavrayışından çok farklı ve o bunu kabul edemedi. 1.) İnsanlar genellikle Tanrı nın adaletini anlamıyor. a. Vaftizci Yahya: Matta 11:2-3 Tutukevinde bulunan Yahya, Mesih'in yaptığı işleri duyunca, O'na gönderdiği öğrencileri aracılığıyla şunu sordu: "Gelecek Olan sen misin, yoksa başkasını mı bekleyelim?" b. Bağcı Benzetmesinde: Matta 20:14-16 Hakkını al, git! Sana verdiğimi bu sonuncuya da vermek istiyorum. Kendi paramla istediğimi yapmaya hakkım yok mu? Yoksa elim açık diye kıskanıyor musun?' "İşte böylece sonuncular birinci, birinciler de sonuncu olacak." c. Peygamber Habakkuk aynı şeyi yaşadı. 2.) Unutmayalım ki biz Tanrı yı tam anlamayabiliriz ve anlamadığımız zaman dikkatli olmalıyız. Tanrı Tanrıdır ve biz insanız! O zaman ne demeliyiz? Rom. 11:33-36 Ah! Tanrı'nın zenginlik, bilgelik ve bilgisinin derinliği! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları da ne denli anlaşılmazdır! "Rab'bin düşüncesini kim bildi? Ya da kim O'nun öğütçüsü oldu?" "Kim O'na bir şey verdi ki, kendisine geri ödensin?" Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için var oldu. Sonsuza dek O'na yücelik olsun. Amin. Yasa nın Tekrarı. 29:29 "Gizlilik Tanrımız RAB'be özgüdür. Ama bu yasanın bütün sözlerine uymamız için açığa çıkarılanlar sonsuza dek bize ve çocuklarımıza aittir." 7. Yunus kitabında İsa Mesih A. Yeni Antlaşma da İsa Kendi hizmetini Yunus un hizmetine benzetti. Matta 12:38 Bu arada bazı din bilginleri ve Ferisiler söz alarak şöyle dediler: "Öğretmenimiz, senden doğaüstü bir belirti görmek istiyoruz." İsa onlara şu karşılığı verdi: "Kötü ve vefasız kuşak bir belirti istiyor! Ama ona Yunus peygamberin belirtisinden başka bir belirti gösterilmeyecek. Yunus, nasıl üç gün üç gece o koca balığın karnında kaldıysa, İnsanoğlu da üç gün üç gece yerin bağrında kalacak. Ninova halkı, yargı günü bu kuşakla birlikte kalkıp bu kuşağı yargılayacak. Çünkü Ninovalılar, Yunus'un çağrısı üzerine tövbe ettiler. Ve işte Yunus'tan daha büyüğü buradadır. B. İsa Mesih, Yunus tan daha büyüktür çünkü Peygamber Yunus, sadece bir şehri kurtarmak için istemeyerek vaaz verdi AMA, İsa birçok insanı kurtarmak için istiyerek Kendi canını verdi. 3

203 60. DERS Amos 1. Genel bilgi A. Kime yazıldı?: İsrail (Kuzey Krallığı) B. Devir: 2.Yarovam Amos tarih kitaplarında adı geçmediği halde büyük ihtimalle en uzun hüküm süren 2.Yarovam ın devrinde peygamberlik etmiştir. C. Ana fikri: RAB bin yakında gelecek olan yargısını bildirerek halkı tehdit ediyor. Yargılanma vakti gelmiştir. D. Yapısı: I. Diğer Uluslara yöneltilen sekiz peygamberlik 1-2 böl. II. İsrail e yöneltilen üç yargı mesajı 3-6 böl. III. Beş açıklayıcı görüm 7-9 böl. E. Anahtarlar 1. Anahtar kelimesi: İsrail kesinlikle yargılanacak cezalandırılacak 2. Anahtar ayetleri: 3:1-2 Ey İsrailoğulları, kulak verin RAB'bin size, Mısır'dan çıkardığı halka söylediği şu sözlere: "Yeryüzündeki bütün halklar arasından yalnız sizi tanıdım, Bu yüzden suçlarınızı karşılıksız bırakmayacağım." 2. Halkın Durumu: 2.Yarovam ın başarılı devri A. 2.Yarovam 1. Yunus, Mika, ve Amos Peygamberler bu kral hakkında yazıyor. 2. Yehu nun son torunu 3. 1.Yarovam, Ahav ve 2.Yarovam en yetenekli krallardı. B. 2.Yarovam, Kuzey Krallığı nı (İsrail i) en yüksek noktaya getiren kraldı. 1. Ekonomik açıdan en başarılı zamandı. 2. İsrail in en yakın düşmanları Suriyeliler idi ve Asur İmparatorluğu Suriyelileri düşürdü. Ama bunu yaptıktan sonra Asurlular kendi topraklarına döndüler ve bir iç savaş başladı. 3. Demek ki şimdi İsrail, krallığını geliştirmek için serbest kaldı. * İsrail zaten her zaman Güney Krallığı olan Yahuda dan çok daha güçlüydü Yarovam ın hüküm sürdüğü devirde Asurlular'ın bölgeden geçici olarak geri çekilmesi Kuzey Krallığı nın kısa ama huzurlu ve başarılı bir dönem geçirmesine neden oldu. (Not: Böyle bir durumda peygamberlik etmek çok zor.) 5. Bu refah, açgözlülük yarattı ve bu yüzden adaletsizlik de çoğaldı. 6. Halk 1.Yarovam ın yanlış YAHVE tapınma sistemi ile yeniden ilgilenmeye başladı. a. Yehu Baal tapınma sistemini yok ettikten sonra putperestliği kaldırıldı. b. Halk bu yeni gelen refahın Tanrı dan olduğunu düşündü ve yanlış yoldan dönmedi. c. Gerçek ruhsal durumları iyi değildi. d. Artık tapınağa ve törenlere gitmek moda oldu ama doğru değildi. 7. İleride Asurlular eskisinden daha güçlü olarak dönecek ve Kuzey Krallığı nı mahvedecek. 8. RAB Amos u yakında gelecek yargıyı bildirmeye gönderiyor çünkü. Gerçek şu ki, Rab Yahve kulu peygamberlere Sırrını açmadıkça bir şey yapmaz. 3:7 3. Peygamber Amos A. Amos un çektiği zorluklar 1. Kendisi yabancıydı, çünkü Güney Krallığı ndan gelen bir çiftçiydi. 2. Eğitim görmemiş bir peygamberdi ama, kutsal yazıları iyi biliyordu. 3. Tüm halk iyimser düşünürken o sert bir mesaj vermek zorundaydı. B. Amos = yük taşıyan anlamına geliyor ve Amos bu zor yargı mesajını taşıyor. 4. Amos un net ve sert mesajı A. Başlangıcından sonuna kadar tehdit edici, acımasız bir hava devam ediyor. B. Kısa Peygamberler kitaplarında ana fikir genellikle kitabın verdiği ilk örnek veya resimde bulunuyor. 1

204 a. Amos un verdiği ilk resim: RAB Siyon dan kükrüyor (1:2) b. Aslan hamle yapmadan hemen önce kükrüyor. (Bu sesi duyunca hemen hareket etmen gerekiyor. Aslan 4 saniyede 100 metre koşar.) c. Aslan kükrer de kim korkmaz (3:8) C. Amos un peygamberlik sözleri, İsrail hakkında yakında gelecek olan yargıyı içeren uyarıcı resimleri ve etkili örnekleri kapsıyor. I. Diğer Uluslara yöneltilen sekiz peygamberlik (1-2 bölümler) a. 1-2 bölümlerde günah üstüne günah işlediler ifadesi sekiz defa kullanıldı. b. Amos, İsrail in suçlarını bildirmeden önce sekiz ulusa sekiz peygamberlik suçlaması veriyor. c. Diğer ulusların suçlarını verirken İsrail in etrafını çeviriyor. Surlular Aramlılar İSRAİL (Kuzey Krallığı) Ammonlular Filistliler YAHUDA Moavlılar Edomlular d. İsrailliler, düşmanlarının suçlanmasını duyduklarında kesinlikle onaylıyorlar hatta seviniyorlar ama kendi günahlarını duyduklarında onlar için bu bir şok olabilirdi. Zaten Amos un esas amacı İsrail in suçlarını vurgulamaktır. II. İsrail e yöneltilen üç yargı mesajı (3-6 bölümler) a. Başan inekleri... kulak verin şu sözlere: (4:1) Not: Peygamberlerin sözleri bazen çok açık ve çarpıcı oluyor. * En iyi otlaklar Başan daydı ve Başan inekleri semizlikleriyle ünlü ve etleri en iyisiydi. * Yani, bu inekler için her şey çok iyi görünüyor ama yakında kesilecekler! b. 4:6-12 Yine de bana dönmediniz ifadesi 5 defa kullanılıyor. * Bu yüzden Tanrını karşılamaya hazırlan, ey İsrail! c. 5:1 Ey İsrail halkı, kulak ver, Üzerine yakacağım ağıtın sözlerine III. Beş açıklayıcı görüm (7-9 bölümler) a. Sonunda Amos, her şeyin yolunda olduğunu düşünen İsrail in yakında gelecek yargısı ile ilgi olan bir dizi görüm kaydediyor. 1.7:1-3 Çekirge görümü: (Peygamberin duası sayesinde felaket önlendi.) 2. 7:4-6 Ateş görümü: (Başka bir felaket dua sayesinde önlendi.) 3. 7:7-8 Çekül görümü: Başka bir görümde şunu gösterdi bana: Baktım, Rab çekül kullanılarak örülmüş dümdüz bir duvarın yanında duruyor; elinde bir çekül var. RAB, "Ne görüyorsun, Amos?" diye sordu. Ben de, "Bir çekül" dedim. Bunun üzerine Rab, "İşte, halkım İsrail'in ortasına da bir çekül koyacağım" dedi, "Bir daha onları esirgemeyeceğim. (Anlamı: Herkes bilecek ki RAB bin standardı her zaman doğrudur.) 4. 8:1-2 Bir sepet olgun meyve görümü * Anlamı:Güzel ve tam olgun ama çabuk çürüyor. İsrail de böyledir. 5. 9:1 Tanrı sunağın yanında görümü * RAB Sütun başlıklarına vur, Eşikler sarsılsın dedi. b. Dikkat et: Amos ilerdeki lütuf ve bağışlamadan çok az bahsediyor. Amos un görevi YAHVE nin yargısından kurtulmak için İsrail in hemen harekete geçmesi gerektiğini vurgulamaktır. c. 8:11 "İşte günler geliyor, Ülkeye kıtlık göndereceğim" diyor Rab Yahve, Ekmek ya da su kıtlığı değil, RAB'bin sözlerine susamışlık göndereceğim. * Günahlar çok olunca Yasa nın Tekrarı nda yazıldığı gibi, Tanrı yüzünü çevirdi Hakimler zamanındaki gibi: O günlerde RAB'bin sözü seyrek geliyordu 1.Sam.3:1 2

205 5. Amos İsrail in günahını iki noktada meydana çıkarıyor: 1. Toplumsal adaletsizlik 2. Boş geleneksel tapınma ve putperestlik Not: Neden RAB bin cezalandırması gerekiyor? 3:2 Ey İsrailoğulları, kulak verin RAB'bin size, Mısır'dan çıkardığı halka söylediği şu sözlere:"yeryüzündeki bütün halklar arasından yalnız sizi tanıdım, Bu yüzden suçlarınızı karşılıksız bırakmayacağım." 6. O zaman halkın ne yapması gerekiyor? A. Tehlikeli bir duruma geldiklerini fark etmeleri gerekiyor. * Amos özellikle bunu vurguluyor çünkü tövbeye muhtaç olduklarını fark etmezlerse peygamberliği boşa gidecek ve öyle de oluyor. B. Onların tehlikeli durumunun sebebini bilmeleri gerekiyor. * Tapınma yüzeyseldi ve içten gelen itaat yoktu. C. Nelerden tövbe etmeleri gerekiyor. 1. 5:6 Beyt-El'e gitmeyin, Gilgal'a girmeyin, Beer-Şeva'ya geçmeyin, Çünkü Gilgal halkı kesinlikle sürgün edilecek, Beyt-El bir hiç olacak." RAB'be yönelin, yaşarsınız (Çünkü bu yerlerde putperest merkezler vardı) 2. Boş törenlerden vazgeçip, içtenlikle RAB be tapınmaya ve açgözlü davranmayarak ülkedeki tüm insanlara, tüm sınıflara karşı gerçek bir adalete dönmeye çağırılıyorlar. 3. Rab halkın çölde putperestliklerine katlandığını hatırlatıyor. 5:25-26 Ey İsrail halkı, çölde kırk yıl bana Kurbanlar, sunular mı sundunuz? Gerçekte kralınızın Sakkut'u, putunuz Kayvan'ı, Kendiniz için yaptığınız ilahın yıldızını taşıdınız. Not: Mesih imanlısı ilk şehit İstefan bu yakıcı sözleri İsrail in Yüksek Kurulu nda aktardığında (El.İş. 7:42-43), o kadar kızdılar ki, onu taşlayarak öldürdüler 4. Genellikle İsrailliler Rab bin Günü nü ümitle bekliyordu ama tövbe etmeyen İsrail için bu gün onların yargılanması anlamına geliyor. 5:18 "Vay başına, RAB'bin gününü özlemle bekleyenlerin! Niçin özlüyorsunuz RAB'bin gününü? O gün aydınlık değil, karanlık olacak. 5. Önemli ayetler: 5: Kötülüğe değil, İyiliğe yönelin ki yaşayasınız; Böylece dediğiniz gibi, RAB, Her Şeye Egemen Tanrı sizinle olur. 15 Kötülükten nefret edin, İyiliği sevin, Mahkemede adaleti koruyun. Belki RAB, Her Şeye Egemen Tanrı, Yusuf'un kalan soyuna lütfeder. (Efrayim) 16 Bu yüzden RAB, Her Şeye Egemen Rab Tanrı şöyle diyor: "Bütün meydanlarda çığlık kopacak, Sokaklarda inim inim inleyecekler; Irgatları yas tutmaya, Ağıtçıları feryat etmeye çağıracaklar. 17 Bütün bağlarda çığlık kopacak, Çünkü ben aranızdan geçeceğim." RAB böyle diyor. 18 "Vay başına, RAB'bin gününü özlemle bekleyenlerin! Niçin özlüyorsunuz RAB'bin gününü? O gün aydınlık değil, karanlık olacak. 19 Nasıl ki, biri aslanın önünden kaçar da karşısına ayı çıkar, Evine döner, elini duvara dayar da elini yılan sokar. 20 RAB'bin günü aydınlık değil, karanlık olmayacak mı? Hem de zifiri karanlık, Bir parıltı bile yok. 21 RAB şöyle diyor: "İğreniyor, tiksiniyorum bayramlarınızdan, Hoşlanmıyorum dinsel toplantılarınızdan, 22 Yakmalık ve tahıl sunularınızı Bana sunsanız bile kabul etmeyeceğim, Besili hayvanlarınızdan sunacağınız Esenlik sunularına dönüp bakmayacağım. 23 Uzak tutun benden ezgilerinizin gürültüsünü, Çenklerinizin sesini dinlemeyeceğim. 24 Bunun yerine adalet su gibi, Doğruluk ırmak gibi sürekli aksın. 3

206 7. Kurtuluş sözleri ve İsa Mesih A. 9:11-12 "O gün Davut'un yıkık çardağını yeniden kuracağım, Gediklerini kapayacak, Yıkık yerlerini onaracağım, Onu eskisi gibi yapacağım, Öyle ki, Edomlular'ın artakalanını, Bana ait olan bütün ulusları sahiplensinler." Bunu yapacak olan RAB böyle diyor. B. Yeni Antlaşma da Yakup bu peygamberlik sözlerini kullanarak, tüm uluslardan oluşan kilisenin kuruluşunu destekliyor. El.İş. 15:12-17 Bunun üzerine bütün topluluk sustu ve Barnaba'yla Pavlus'u dinlemeye başladı. Barnaba'yla Pavlus, Tanrı'nın kendileri aracılığıyla diğer uluslar arasında yapmış olduğu mucizeler ve harikaları tek tek anlattılar. Onlar konuşmalarını bitirince Yakup: "Kardeşler, beni dinleyin" dedi. "Simun, Tanrı'nın diğer uluslardan kendine ait olacak bir halk çıkarmak amacıyla onlara ilk kez nasıl yaklaştığını anlatmıştır. Peygamberlerin sözleri de bunu doğrulamaktadır. Yazılmış olduğu gibi: 'Bundan sonra ben geri dönüp, Davud'un yıkılmış çadırını yeniden kuracağım. Onun yıkıntılarını yeniden kurup onu tekrar ayağa kaldıracağım. Öyle ki, geriye kalan insanlar, adımı taşıyan tüm uluslar Rab'bi arasınlar. Bunları ta başlangıçtan bildiren Rab, işte böyle diyor.' C. Amos kitabının son ayetleri RAB bin son onarımından bahsediyor ve bu ayetler kesinlikle İsrail Ulusu nun onarımından daha fazlasından söz ediyor. 1.) Anlatılan durumda o kadar bolluk ve verimlilik var ki, aslında Aden Bahçesi ne benziyor. 2.) Tabii ki bu kurtuluşun son zirvesi Davut un oğlu olan İsa Mesih te gerçekleşecektir ve bu yüzden Rab Kendilerine verdiğim topraktan bir daha sökülmeyecekler" diyebilir. 4

207 61. DERS Hoşea 1. Genel bilgi A. Kime yazıldı?: İsrail (Kuzey Krallığı) B. Devir: Kuzey Krallığı nın çöküşü C. Zaman: 1. Hoşea, 2.Yarovam ın devrinde peygamberliğe başladı ve Kuzey Krallığı nın çöküşüne kadar peygamberlik etti. 2. En uzun hizmet eden peygamberlerden birisi. Bu yüzden Hoşea kitabı onun hayatında öğrettiklerinin en önemli noktalarının özeti sayılır. 3. Hoşea Kuzey Krallığı ndandı. Güney Krallığı ndaki Yeşaya ve Mika ile çağdaşlar. D. İki ana fikir: 1. YAHVE nin antlaşmaya dayanan sadık sevgisi 2. İsrail in antlaşmaya sadakatsizliği E. Yapı: I. Hoşea nın sadakatsiz karısı 1-3. bölümler II. RAB bin sadakatsiz halkı bölümler 2. Peygamber Hoşea ve Peygamber Yeremya nın bir karşılaştırılması: A. Zamanları: 1. Hoşea İsrail de Kuzey Krallığı nın çöküşünden önceki son peygamber. 2. Yeremya Yahuda da G. Krallığı nın çöküşünden önceki son peygamber. B. Ruh durumları: 1. Hoşea incinmiş yürekli bir peygamber 2. Yeremya ağlayan bir peygamber C. Yaşam öyküleri: 1. Peygamberlerin hayat hikayeleri hakkında çok bilgi veriliyor. 2. Hoşea adı Kurtuluş demektir. İbranice Yeşu ve Grekçe İesous Yahve kurtuluştur anlamına gelir. D. Acıları: İkisi de Rab bin yüreğini anlamak için çok acı çekti: 1. Hoşea, kendi karısına olan sevgisine rağmen reddedildi. 2. Yeremya, kendi halkına olan sevgisine rağmen reddedildi. 3. Hoşea nın mesajının özeti A. Hoşea nın mesajı; reddedilmiş bir sevgi ile ilgili. Ve bu sevgi sadık, antlaşmaya dayanan bir sevgidir. E.A. da sadakat, bağlılık, merhamet, sevgi çok önemlidir. B. Hoşea, İsrail in toplumsal adaletsizliği ve açgözlülüğünü değil putperestliğini ve YAHVE ye sadık kalmamasını kınıyor. C. Hoşea nın bakış açısından İsrail, sadece Tanrı nın yasasına karşı gelmiyor ve antlaşmanın sağlayabileceği bereketlere boş vermiyor; aslında Tanrı nın onlara olan sevgisini reddediyor. D. Hoşea, Tanrı nın İsrail i kesinlikle yargılayacağını söylüyor ama, aynı zamanda YAHVE yaptığı antlaşmadan dönmeyecek. 4. Hoşea nın hazırlanması (1-3 bölümler) A. Kendi karısının sadakatsizliği ile Hoşea nın hazırlığını gösteriyor. B. Bütün Kısa Peygamberlerin kitaplarındaki gibi başlangıçtaki ayetler, kitabı anlama anahtarı oluyor. C. Bu bölümlerde bir İsrailli nin anlayamayacağı bir hikaye anlatılıyor. * O zamandaki kültürde bir kadının evlilik dışında başka bir hayatı yoktu. * Yasa yerine getirmeyen kadınların fahişelikten başka yapacak meslekleri yoktu. D. Hoşea nın evliliği 1. Tanrı, dedi ki; Kötü bir kadınla evlen. 1:2 a. Bazı yorumculara göre Tanrı günah işlemesini söylemez. b. Bazı yorumculara göre Hoşea Tanrı nın önceden söylediklerini hatırlıyor ve Hoşea Gomer le evlendiğinde fahişe değildi. 1

208 (İsrail YAHVE ile antlaşma yaptığında kötü bir ulus değildi.) 2. Karısı erkek çocuk doğurdu. İsmi Yizreel Tanrı ekecek veya dağıtacak anlamına gelir. 3. Karısı kız çocuk doğurdu. İsmi Lo-Ruhama merhamete ermeyecek anlamına gelir. 4. Karısı bir erkek çocuk daha doğurdu. İsmi Lo-Ammi halkım değil anlamına gelir. 5. Gomer, Hoşea yı terk edip tekrar fahişeliğe dönüyor. * O kültüre göre Gomer istediği her şeye sahipti ve sadece geçici olarak bu antlaşmadan bir bağımsızlık kazandı. İsrail de aynısını yaptı! 6. Gomer sonunda köle oldu ve Hoşea, Gomer i bir kadın köle için en düşük fiyat ile satın alıyor. 7. Bu hikaye yıllarca sürdü. E. Tanrı nın bunları yapmasındaki amacı; Hoşea yı, Kendi yüreğini ve antlaşmaya dayanan sevgisini anlaması için hazırlamaktı. 1. Hoşea, Gomer i geri dönmeye çağırdı çünkü ona bağlanmıştı ve söz vermişti. 2. Tanrı boşanmaktan nefret ediyor, çünkü boşanma ile evliliğin sevgi ile bağlılık kavramı reddediliyor. 3. Tanrı nın bize olan sevgisi bağımlı ve sadık bir sevgidir. * RAB sevilecek bir şey olduğum için beni sevmedi. 5. Hoşea nın deneyimlerinin İsrail de uygulanması (4-14 bölümler) A. Kitabın amacı; sadece İsrail in günahını sergilemek değil, Kendi halkının reddetmesi yüzünden Tanrı nın yüreğindeki acıyı resmeden yaralı yürekten bir feryat, bir çağrıdır. B. 2. kısmını (4-14 böl.) anlamak kolay değil; bu bölümlerde Hoşea, halkın sadakatsizliği yüzünden RAB bin incinmiş yüreğini göstermeye çalışıyor. C. Bu kitabın tarzı; incinmiş yürekli bir sevgilinin mektubu gibidir. 6. Hoşea kitabının ana fikri: YAHVE nin antlaşmaya dayanan ve sonu olmayan sevgisi ve İsrail in değişken sevgisi ve antlaşmaya sadakatsizliği. A. RAB bin bu mesajı Kuzey Krallığı na son seslenişidir: Amos kitabındaki gibi aslanın kükremesiyle değil, sevgilinin incinmiş yüreğiyle sesleniyor. B. RAB bin yüreğinin incinmesinin sebebi halkıyla yaptığı antlaşmasına uymamalarıdır. Antlaşmaya uymadılar, Orada bana ihanet ettiler. 6:7 Yasama karşı çıktılar. 8:1 RAB bin vaat ettiği bereketi alamayacaklar. Sina Dağında yapılan antlaşma hatırlanıyor. 6:10 Yiyecekler, ama doymayacaklar, Zina edecekler, ama çoğalmayacaklar. Çünkü RAB'bi dinlemekten vazgeçtiler. C. Hoşea, diğer peygamberlerden farklı olarak RAB bin sevgisi hakkında çok şey öğretiyor. 1. "Çocukluğunda sevdim İsrail'i, Oğlumu Mısır'dan çağırdım. Peygamberler İsrail'i çağırdıkça, İsrail uzaklaştı onlardan. Kurban kestiler Baallar'a, Buhur yaktılar oyma putlara. Efrayim'e yürümeyi ben öğrettim, Kollarıma aldım onları. Ama kendilerine şifa verenin ben olduğumu anlamadılar. 11: Hoşea nın sadakatsiz karısıyla yaşadıkları, RAB bin sadık ve değişmeyen sevgisini gösteriyor. 3. Bu kitapta RAB bi tanıma önemli bir konudur. Bu ilişki sadece yüzeysel bilgiye dayanmıyor. Bu ilişki daha çok samimilik, sadık sevgi, bağlılık ve boyun eğme ile ilgilidir. * Daha çok Tanrı nın kurduğu en kutsal ve güzel ilişki olan evliliğe benziyor. 2:20 Sadakatle seninle evleneceğim, RAB'bi tanıyacaksın. 6:6 Çünkü ben kurban değil, bağlılıktan hoşlanırım, Yakmalık sunulardan çok beni tanımanızı isterim. 5:4 Yaptıkları işler Tanrıları'na dönmeye izin vermiyor, Çünkü zina ruhu var içlerinde, RAB'bi tanımıyorlar. 4. Hoşea kitabında tövbe kavramı da önemli bir konudur. 2:7 Oynaşlarının ardına düşecek, Ama onlara erişemeyecek, Onları arayacak, Ama bulamayacak. O zaman, 'İlk kocama döneyim' diyecek, 'Çünkü o zamanki halim şimdikinden iyiydi!' 2

209 D. Antlaşmaya dayanan sevgi ile şartlara dayanan sevginin karşılaştırması: 1. Şartlara dayanan sevgi: 2. Antlaşmaya dayanan sevgi: a. Duygulara bağlı b. Duygular değişince, sevgi biter. c. Ortak noktalara bağlı d. Şartlı / şarta bağlı e. İster istemez Tanrı nın sevgisini bu alıştığımız duygusal sevgiye benzetiyoruz. a. Sevgi; söz vererek bağlanmadır; bağlılık b. Kutsal Kitap taki sevgi bir duygu değil, bir karardır. c. Kararın karşılığı: Sadakat d. Böyle sevmek öbür kişinin kim olduğuna veya ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamayacağına bağlı değil. e. Yeni Antlaşma da: Sevgi, bir zorunluluk. E. RAB bin sevgisi ve merhameti 1.) Rab bin sevgisi O nun için yapabileceklerimize bağlı değildir çünkü İsrail den değil bizden değil, Kendi sonsuz merhametinden kaynaklanıyor. 2.) Rab bin sevgisi lütufkâr antlaşmaya dayanan ve değişmeyen sadık sevgidir. a. Bu sevgi Tanrı nın biz günahkârlara olan hak edilemeyen lütfudur. b. Hoş. 2:19-20 Seni sonsuza dek kendime eş alacağım, Doğruluk, adalet, sevgi, merhamet temelinde Seninle evleneceğim. Sadakatle seninle evleneceğim, RAB'bi tanıyacaksın. 7. RAB bin amacı hep aynıdır: A. Cezaların amacı nedir? Rüzgar eken kasırga biçer 8:7 Onlar suçlarını kabul edinceye, Yüzümü arayıncaya dek orada kalacağım. Sıkıntıya düşünce gayretle beni arayacaklar." 5:15 B. O zaman halkın ne yapması gerekiyor? 6:1-3,6; 10:12; 14:1-3 "Gelin, RAB'be dönelim. Bizi O parçaladı, O iyileştirecek. Bizi O yaraladı, Yaramızı O saracak. İki gün sonra bizi diriltecek, Üçüncü gün ayağa kaldıracak, Huzurunda yaşayalım diye. RAB'bi tanıyalım, RAB'bi tanımaya gayret edelim. O tan gibi şaşmadan doğacak, Yağmur gibi, toprağı sulayan Bahar yağmurları gibi bize gelecektir.. Çünkü ben kurban değil, bağlılıktan hoşlanırım, Yakmalık sunulardan çok beni tanımanızı isterim. Doğruluk ekin kendiniz için, Sevgi meyveleri biçin. Nadasa bıraktığınız toprağı işleyin; Çünkü RAB'be yönelme zamanıdır, Gelip üzerinize doğruluk yağdırıncaya dek. Tanrın RAB'be dön, ey İsrail, Çünkü suçlarından ötürü tökezledin. Dualarla gidin, RAB'be dönün, O'na, "Bağışla bütün suçlarımızı" deyin, "Lütfet, kabul et bizi, Öyle ki, dudaklarımızın kurbanını sunalım. Asur kurtaramaz bizi, Savaş atlarına binmeyeceğiz. Artık ellerimizle yaptığımıza 'Tanrımız' demeyeceğiz, Çünkü öksüz sende merhamet bulur." C. Neden RAB bin sevgisini unuttular? 13:4-6 "Ama seni Mısır'dan çıkaran Tanrın RAB benim, Benden başka tanrı tanımayacaksın, Çünkü başka kurtarıcı yoktur. Ben sana çölde, Kurak topraklarda göz kulak oldum. Otlaklara sahip olunca doydular, Doyunca gurura kapıldılar; Bu yüzden unuttular beni. 8. Hoşea kitabında İsa Mesih: A. İsrail ve İsa, Kenan ı terk edip Mısır a sığındı. Hoş.11:1 "Çocukluğunda sevdim İsrail'i, Oğlumu Mısır'dan çağırdım. Mat. 2:15 Hirodes'in ölümüne dek orada kaldı. Bu, Rab'bin peygamber aracılığıyla bildirdiği şu söz yerine gelsin diye oldu: "Oğlumu Mısır'dan geri çağırdım." B. Hoşea nın, Gomer i kölelikten kurtarması RAB bin bizi kurtarmasına benziyor. C. Tanrı ve Halk arasındaki Antlaşma, karı-koca ilişkisine benziyor ve Yeni Antlaşma da Mesih ve Kilisesi arasındaki ilişkisi de aynı ilişkiye benzetiliyor. (Efes.5:22-33) Esin. 19:7 Sevinelim ve coşalım! Çünkü Kuzu'nun düğünü başlıyor, O'nun gelini hazırlandı. 9. Hoşea kitabı; Yeni Antlaşma da kullanıldı. * 1:10 Ro.9:25-27; 2.Kor.6:18 * 2:23 Ro.9:25-26; 1.Pet.2:10 * 6:6 Mat.9:13; 12:7 * 10:8 Luka 23:30; Esin.6:16 * 11:1 Mat.2:14-15 * 13:14 1.Kor.15:55 * 14:2 İbr.13:15 3

210 62. DERS Kuzey Krallığı nın (İsrail in) düşüşü: 1. İsrail in son günleri karma karışık / düzensizdi. A. Asur a nasıl karşılık vereceği konusunda kararsızdı. Teslim mi olalım, yoksa savaşalım mı? B. Kral Hoşea nın devrinde oldu. (Peygamber Hoşea değil) C. Asur, Samiriye ile 3 yıl savaştı. İ.Ö.722 Kuzey Krallığı sona erdi ve Asur a sürüldüler. 2. Düşüşün sebepleri 2. Krallar 17 A.) Rab bin yolunda yürümediler. (1-7a) Yahuda Kralı Ahaz'ın krallığının on ikinci yılında Ela oğlu Hoşea Samiriye'de İsrail Kralı oldu ve dokuz yıl krallık yaptı. RAB'bin gözünde kötü olanı yaptı, ama kendisinden önceki İsrail kralları kadar değil. Asur Kralı Şalmaneser Hoşea'ya savaş açtı. Hoşea teslim olup haraç ödemeye başladı. Ancak Asur Kralı Hoşea'nın hainlik yaptığını öğrendi. Çünkü Hoşea Mısır Firavunu So'nun desteğini sağlamak için ona ulaklar göndermiş, üstelik her yıl ödemesi gereken haraçları da Asur Kralı'na ödememişti. Bunun üzerine Asur Kralı onu yakalayıp cezaevine kapadı. Asur Kralı İsrail topraklarına saldırdı. Samiriye'yi kuşattı. Kuşatma üç yıl sürdü. Hoşea'nın krallığının dokuzuncu yılında Asur Kralı Samiriye'yi ele geçirdi. İsrail halkını Asur'a sürdü. Onları Halah'a, Habur Irmağı kıyısındaki Gozan'a ve Med kentlerine yerleştirdi. Bütün bunlar kendilerini Mısır Firavunu'nun boyunduruğundan kurtarıp Mısır'dan çıkaran Tanrıları RAB'be karşı günah işledikleri için İsrailliler'in başına geldi. B.) Putperestlik (7b-12) Çünkü başka ilahlara tapmışlar, RAB'bin İsrail halkının önünden kovmuş olduğu ulusların törelerine ve İsrail krallarının koyduğu kurallara göre yaşamışlardı. Tanrıları RAB'bin onaylamadığı bu işleri gizlilik içinde yapmışlar, gözetleme kulelerinden surlu kentlere kadar her yerde tapınma yerleri kurmuşlardı. Her yüksek tepenin üzerine, sık yapraklı her ağacın altına dikili taşlar, Tanrıça Aşera'yı simgeleyen sütunlar diktiler. RAB'bin onların önünden kovmuş olduğu ulusların yaptığı gibi, bütün tapınma yerlerinde buhur yaktılar. Yaptıkları kötülüklerle RAB'bi öfkelendirdiler. RAB'bin, "Bunu yapmayacaksınız" demiş olmasına karşın putlara taptılar. Neden putperestlik vardı? Halk, Kenan bölgesindeki halkları çıkarmadı ve bu daha sonraki İsrail kralları Yarovam ın günahını düzeltmediler. C.) Kibir = Peygamber aracılığıyla gelen Rab bin mesajını kabul etmedi. (13-23) RAB İsrail ve Yahuda halkını bütün peygamberler ve biliciler (1.Sam.9:9) aracılığıyla uyarmış, onlara, "Bu kötü yollarınızdan dönün" demişti, "Atalarınıza buyurduğum ve kullarım peygamberler aracılığıyla size gönderdiğim kutsal yasanın tümüne uyarak buyruklarımı, kurallarımı yerine getirin." Ama dinlemediler, Tanrıları RAB'be güvenmeyen ataları gibi inat ettiler. Tanrı'nın kurallarını, uyarılarını ve atalarıyla yaptığı antlaşmayı hiçe sayarak değersiz putların ardınca gittiler, böylece kendi değerlerini de yitirdiler. Çevrelerindeki uluslar gibi yaşamamaları için RAB kendilerine buyruk verdiği halde, ulusların törelerine göre yaşadılar. Tanrıları RAB'bin bütün buyruklarını terkettiler. Tapınmak için kendilerine iki dökme buzağı ve Tanrıça Aşera'yı simgeleyen bir sütun yaptırdılar. Gök cisimlerine taptılar. Baal'a kulluk ettiler. Oğullarını, kızlarını ateşte kurban ettiler. Falcılık, büyücülük yaptılar. RAB'bin gözünde kötü olanı yaptılar, kendilerini kötülüğe adayarak O'nu öfkelendirdiler. RAB İsrailliler'e çok kızdı, Yahuda oymağı dışında hepsini huzurundan kovdu. Yahudalılar bile Tanrıları RAB'bin buyruklarına uymadılar. İsrailliler'in benimsediği törelere göre yaşadılar. Bundan dolayı RAB İsrail soyundan olan herkesi reddetti. Çapulcuların eline teslim ederek onları cezalandırdı. Hepsini huzurundan kovdu. RAB İsrail'i Davut soyunun elinden aldıktan sonra, İsrailliler Nevat oğlu Yarovam'ı kral yaptılar. Yarovam İsrailliler'i RAB'bin yolundan saptırarak büyük günaha sürükledi. İsrailliler Yarovam'ın işlediği bütün günahlara katıldılar ve bunlardan ayrılmadılar. Sonunda RAB kulları peygamberler aracılığıyla uyarmış olduğu gibi, onları huzurundan kovdu. İsrailliler kendi topraklarından Asur'a sürüldüler. Hâlâ orada yaşıyorlar. 3. Sonuçta Tanrı nın Sözü ne inanmadılar ve onu yerine getirmediler. Ama unutma, RAB Kendi sadık sevgisine dayanan antlaşmaya bağlı kalacak ve İsrail in yapacakları bunu değiştiremez!

211 Krallık ikiye bölündü (İ.Ö 930) İ.Ö.722 Kuzey Krallığı Asur a sürüldü

212

213 63. DERS Mika 1. Genel bilgi A. Kime yazıldı?: Yahuda ya ( ve İsrail e )1:1 B. Devir: Kuzey Krallığı nın çöküşü (Amos tan yıl sonra) 1. Mika ve Yeşaya, Güney Krallığı'nda aynı zamanda peygamberlik ettiler. Yahuda kralları Yotam, Ahaz ve Hizkiya zamanında 1:1 2. Mika, Kuzey deki Peygamber Hoşea ile aynı zamanda yaşadı. C. İki ana fikir: 1. YAHVE, yargıladığında doğrudur. 2. YAHVE, yeniden düzenlediğinde sadıktır. D. Mika, mikayah veya mikayel ibranice Kim YAHVE gibidir? anlamına geliyor ve yine Mika şöyle yazıyor: Senin gibi suçları silen, kendi halkından geriye kalanların isyanlarını bağışlayan başka tanrı var mı? Sonsuza dek öfkeli kalmazsın, Çünkü sadık olmaktan hoşlanırsın. 2. Amos ve Mika ile bir karşılaştırma A. Peygamberlerin geçmişleri 1. Mika, Amos gibi kırsal bir yerden geldi. 2. Kırsal yerden oldukları için köy hayatından çok örnek kullanıyorlar B. Mesajın zamanı 1. Mika, Amos tan sene sonra peygamberlik etmeye başladı. 2. Amos, 2.Yarovam ın başarılı ve yükseliş zamanında geldi. Neden? Asurlular, Suriye yi mahvetti ve artık güçlü bir düşmanları kalmadı. 3. Fakat Mika karamsar ve korku dolu bir zamanda geldi. * Neden? Şimdi bölgede herkes Asurluların gücünün tehdidi yüzünden korkuyor ve şaşırıyordu. İsrail in çöküşüne yakın. 4. Asurluların tehdidine rağmen Mika nın kınadığı günahlar, bir kuşak önce Peygamber Amos un kınadığı günahlarla aynıdır: Açgözlülük, Sarhoşluk ve Zevklerine düşkünlük. C. Mesajın kapsamı: Amos: İsrail / Mika: Yahuda 1. Mika eşsiz bir peygamberlik kitabıdır çünkü peygamberler arasında sadece Mika nın mesajını krallıkların ikisine yöneltiyor. 1:1 Yahuda kralları Yotam, Ahaz ve Hizkiya zamanında RAB Moreşetli Mika'ya, Samiriye ve Yeruşalim'le ilgili olarak bir görümde şunu bildirdi: 2. Fakat Mika nın mesajı özellikle Güney Krallığı na yöneltiliyor. D. Mesajların ruh durumu / havası 1. Amos halkın dikkatini çekmek için mesajıyla gürlüyor, kükrüyor. a. Halkın durumu çok rahattı ve peygamber için, vaaz vermek zordu. b. Daha duygusal şekilde mesaj veriyor. c. Amos: Gürleme / kükreme kitabı 2. Halk korku içinde olduğu için Mika nın böyle olması gerekmezdi. a. RAB halkını dava ediyor. Kitabın havası hukuksaldır. b. Sadece bu muhakemeye bilgi / kanıt getiriyor ve yargılıyor. c. Kitabın tarzı; cesur, ani ve nezaketsiz ama uygulama şekli nettir. d. Mika: Muhakeme etme kitabı E. Mesajın gelecek hakkındaki vurgusu; 1. Amos, geleceğe az önem veriyor; daha çok halkın o gün yapması gerekenleri vurguluyor. 2. Zaten yabancı bir halk Yahuda ya saldırmak üzere ve Kuzey Krallığı yıkılmak üzere. Güney Krallığı nın ilerdeki büyük yargısı yaklaşıyor ve bu kesin olduğu için Mika daha çok gelecekteki yeni düzenlemeden bahsediyor ve bu yüzden Mesih ile ilgili parçalar çoktur. 1

214 3. Mika nın mesajı A. Kısa Peygamberlerin her birinin kitaplarındaki mesajı anlamak için başlangıcındaki ayetlere bakmalıyız. 1:2 Ey halklar, hepiniz duyun; Ey dünya ve bütün içindekiler, dinleyin. Rab Yahve kendi kutsal tapınağından size karşı tanıklık edecek. 1. Dinleyenler hemen bu tarzın resmi ya da hukuksal olduğunu, duruşmada ve mahkemede kullanıldığını anlıyordu. 2. İbranice de Dinleyin Kulak verin hukuksal çağrılardır. 3. Mika, bir mahkemedeymiş gibi halkı dava ediyor. * Rab önce Savcı oluyor ve sonra Yargıç oluyor. 4. O zamanlarda resmi bir yargıç yoktu. Kişiler şehir kapılarına gider, ihtiyarlar vakayı dinler, şahit ve delil getirilir. Sanık hesap verir ve ihtiyarlar karar verirdi. B. Kitabın yapısı: * Not: Kitabın üç kısmı bu tür hukuksal sözlerle başlıyor (1:2; 3:1; 6:1) ama ümit edici ve teselli verici sözlerle bitiyor (2:12-13; 5:7-15; 7:18-20). I. Rab Başkentleri Suçluyor: Yeruşalim ve Samiriye 1-2 böl. A. Fakirlere baskı yapanlar ve putperestler yargılanacak B. İsrail'in artakalanını elbette toplayacağım. Kralları olan RAB önlerinden gidecek. 2:12-13 II. Rab Önderleri Suçluyor: Peygamberler, Kâhinler ve Prensler 3-5 böl. Önderleri rüşvetle yönetir, Kâhinleri ücretle öğretir, Peygamberleri para için falcılık eder. Sonra da, RAB bizimle birlikte değil mi? Başımıza bir şey gelmez diyerek RAB'be dayanmaya kalkışırlar. 3:11 A. Bu kötü yöneticiler sürgüne gidecek. B. İsrail in artakalanı Babil den kurtarılacak ve Rab diyor ki İsrail'i benim adıma yönetecek olan geldiğinde halkıma esenlik getirecek. 5:2,5 III. Rab Halkı Suçluyor. 6-7 böl. A. Dinsel tören yapanlar bu soruya cevap versin: Ey halkım yanıtla. 6:3 RAB'bin önüne ne ile çıkayım, Yüce Tanrı'ya nasıl tapınayım? O'nun önüne yakmalık sunuyla mı, Bir yaşında danayla mı çıkayım? Binlerce koç sunsam, Zeytinyağından on binlerce dere akıtsam, RAB hoşnut kalır mı? Suçuma karşılık ilk oğlumu, İşlediğim günah için bedenimin ürününü versem olur mu? 6:6-7 * Halk ne karşılık vermeli? 6:8 Ey insanlar, RAB iyi olanı size bildirdi. Adil davranmanızdan, merhameti sevmenizden Ve alçakgönüllülükle yolunda yürümenizden başka Tanrınız RAB sizden ne istedi? B. İsrail in artakalanları bereketlenecek. Peygamber Rab be diyor ki; Senin gibi suçları silen, kendi halkından geriye kalanların isyanlarını bağışlayan başka tanrı var mı? Sonsuza dek öfkeli kalmazsın, Çünkü sadık olmaktan hoşlanırsın. Bize yine acıyacaksın, Çiğneyeceksin suçlarımızı ayak altında. Bütün günahlarımızı denizin dibine atacaksın. 7:18-19 C. Her yargı mesajından sonra, ileride olacak onarım ve bereket mesajı geliyor. 1. Bu onarım mesajı halkın yapacağı iyiliklere değil YAHVE nin yaptığı antlaşmaya dayanan ilişkiden kaynaklanıyor (Yar.17:2). 2. RAB her zaman Kendi halkının sadık bir sağ kalanlar topluluğunu koruyacak (Mika 2:12; 4:7; 5:3,7,8) ve Yahuda daki Beytlehem den yönetecek Olan ı çıkartacak ve O bu dünyanın kurtarıcısı olacaktır. (Mika 5:1-5) 3. Onarım Rab bin egemen lütfu ve merhametli bağışlamasına bağlıdır. (7:18-19) 2

215 D. Halk tövbe etse bile, Güney Krallığı yargılandıktan sonra neler olacağını vurguluyor. 1. Mika nın kitabı, çağdaşı olan Yeşaya nın kitabına benziyor. Çünkü Mika da Yeşaya gibi, peygamber kitaplarında sıkça adı geçen Mesih ten bahseder. 2. Yeni Antlaşma için Mika kitabı çok önemlidir. Çünkü Mesih hakkında olan ayetlerin yüzde oranına baktığımızda en yüksek oran bu kitaba ait. 3. Örn: 5:2-5a (Matta 2:5-6 e bakın) Ama sen, ey Beytlehem Efrata, Yahuda boyları arasında önemsiz olduğun halde, İsrail'i benim adıma yönetecek olan senden çıkacak. Onun kökü öncesizliğe, zamanın başlangıcına dayanır. Bu yüzden onu doğuracak olan kadın doğurana dek RAB İsrailliler'i düşmanlarına teslim edecek. Sonra öbür soydaşları İsrailliler'e katılacak. O gelince, halkını RAB'den aldığı güçle Tanrısı RAB'bin görkemli adına yönetecek. Halk güvenlik içinde yaşayacak. Çünkü bütün dünya onun büyüklüğünü kabul edecek. Halkına esenlik getirecek. E.ç. 4. Mesih hakkında başka parçalar: 2:12-13; 4:1-8; 5: Yeşaya ve Mika kitaplarının içinde Mesih hakkında paralel parçalar da var. E. Kitabın son kısmı (6-7): 1. Mika küçük bir ağıtla Rab bin halkını tövbe etmeye çağırıyor. ( ağıt, küçük bir resim belki bir drama.) 2. Ağıtta RAB, Kendi halkını mahkemede günahları için hesap vermeye ve RAB bin adaletini anlamaya çağırıyor. 3. RAB, tövbe etsinler diye halkı dava ediyor. (6.böl) 6:1-3 RAB'bin söylediğine kulak verin: Kalkın, davanızı dağların önünde dile getirin. Tepeler duysun sesinizi. Ey dağlar ve yeryüzünün sarsılmaz temelleri, RAB'bin suçlamasını dinleyin. Çünkü RAB halkından davacı, İsrail'den şikâyetçi. Ey halkım, sana ne yaptım? diyor RAB, Sana nasıl yük oldum, yanıtla. * Boşanma davasına benziyor değil mi! 4. Bu ayetlerdeki tasvir bugünkü durumada benzemiyor mu?! 7:1-6 Vay halime benim! Yazın meyve toplandıktan Ve bağ bozumundan artakalan yiyecek alındıktan sonra tek bir salkım bulamayan adam gibiyim. Canım turfanda inciri nasıl da çekiyor! Ülkede Tanrı'ya sadık kul kalmadı. İnsanlar arasında dürüst kimse yok. Herkes kan dökmek için pusuda. Kardeş kardeşe tuzak kuruyor. Kötülük yapmakta elleri ne de becerikli! Önderler armağan istiyor, yargıçlar rüşvet alıyor. Güçlüler her istediklerini zorla yaptırıyor, Düzen üstüne düzen kuruyorlar. En iyileri çalı çırpıdan değersiz, En dürüstleri dikenli çitten beterdir. Ama peygamberlerinin uyardığı gibi, Cezalandırılacakları gün geldi çattı. Şaşkınlık içindeler şimdi. İnanmayın komşunuza, Dostunuza güvenmeyin. Koynunuzda yatan karınızın yanında bile Sıkı tutun ağzınızı. Çünkü oğul babasına saygısızlık ediyor, Kız annesine, gelin kaynanasına karşı geliyor. İnsanın düşmanı kendi ev halkıdır. Karşılığımız ne olmalı? 7:7-9 Ama ben umutla RAB'be bakıyor, Kurtarıcım olan Tanrı'yı bekliyorum. Duyacak beni Tanrım. Halime sevinme, ey düşmanım! Düşsem de kalkarım. Karanlıkta kalsam bile RAB bana ışık olur. RAB'be karşı günah işlediğim için, O'nun öfkesine dayanmalıyım. Sonunda davamı savunup hakkımı alacak, Beni ışığa çıkaracak, adaletini göreceğim. 5. Ve Rab bizden ne istiyor? Ey insanlar, RAB iyi olanı size bildirdi. Adil davranmanızdan, merhameti sevmenizden Ve alçakgönüllülükle yolunda yürümenizden başka Tanrınız RAB sizden ne istedi? 6:8 E.ç. 3

216 4. Mika nın mesajının sonucu A. Yeşaya ve Mika nın peygamberlik sözleri sayesinde Kral Hizkiya tövbe etti ve Yeruşalim ve halkı mahvolmaktan kurtuldu. B. Yeremya, 100 yıl sonra bu gerçeği kaydediyor. Yeremya bu hikayeyi halka ve liderlerine hatırlatınca, kendisini öldürmekten vazgeçtiler. Yeremya kitabı 26. bölüm 26:4-8 Onlara de ki: 'RAB şöyle diyor: Size verdiğim Yasa uyarınca yürümez, beni dinlemez, size defalarca gönderdiğim kullarım peygamberlerin sözlerine kulak vermezseniz, ki kulak vermiyorsunuz, bu tapınağa Şilo'dakine yaptığımın aynısını yapar, bu kenti bütün dünya ulusları arasında lanetlik ederim.'" Kâhinler, peygamberler ve bütün halk Yeremya'nın RAB'bin Tapınağı'nda söylediği bu sözleri duydular. Yeremya Tanrı'nın halka iletmesini buyurduğu sözleri bitirince, kâhinlerle peygamberler ve halk onu yakalayıp, "Ölmen gerek!" dediler, 26:12-13 Bunun üzerine Yeremya önderlerle halka, "Bu tapınağa ve kente karşı işittiğiniz peygamberlik sözlerini iletmem için beni RAB gönderdi" dedi, "Şimdi yollarınızı, davranışlarınızı düzeltin, Tanrınız RAB'bin sözüne kulak verin. O zaman RAB başınıza getireceğini söylediği felaketten vazgeçecek. 26:16-19 Bunun üzerine önderlerle halk, kâhinlerle peygamberlere, "Bu adam ölüm cezasına çarptırılmamalı" dediler, "Çünkü bizimle Tanrımız RAB'bin adıyla konuştu." Halkın ileri gelenlerinden birkaçı öne çıkıp orada toplanmış halka, "Moreşetli Mika Yahuda Kralı Hizkiya döneminde peygamberlik etti" dediler, "Yahuda halkına dedi ki: Her Şeye Egemen RAB şöyle diyor, "'Siyon tarla gibi sürülecek, Yeruşalim taş yığınına dönecek, Tapınağın kurulduğu dağ ormanlık bir tepe olacak.' "Yahuda Kralı Hizkiya ya da Yahuda halkından biri onu öldürdü mü? Bunun yerine Hizkiya RAB'den korkarak O'nun lütfunu diledi. RAB de onlara bildirdiği felaketten vazgeçti. Bizse, üzerimize büyük bir yıkım getirmek üzereyiz." C. Mika önceki diğer peygamberler gibi değil, çünkü Mika nın mesajı duyuldu ve tek bir kişi sayesinde büyük yargı gelmedi! 4

217 64. DERS Yeşaya: Giriş 1. Genel bilgi A. Kime yazıldı? Yahuda (Güney Krallığı na) B. Devir: İsrail in (Kuzey Krallığı nın) çöküşü C. Ana fikir: Kurtuluş sadece RAB de bulunuyor! Yeşaya isminin anlamı: Kurtuluş Rab de D. Yapı: I. Yargı ile ilgili peygamberlik sözleri 1-39 Böl. (İnsanın kurtuluşa ihtiyacı var) * Yeşaya, o dönemdeki halkı RAB bin kurtuluşunu alçakgönüllü bir yürekle aramaya çağırıyor. * Sürgünden önceki olaylar hakkında yazıyor. * Böl. (Hizkiya): Bu iki bölüm arasında tarihsel bir aradır. II. Teselli ile ilgili peygamberlik sözleri Böl. (RAB bin sağladığı kurtuluş) * Yeşaya, hem Babil de tutsak olacakların kurtuluşunu, hem de Tanrı nın Oğlu ile sağlanacak olan son kurtuluş hakkında yazıyor. * Sürgünden 150 yıl sonraki olaylar hakkında yazıyor. * Mesih in gelişinden 550 yıl önce O nunla ilgili bir şiir yazıyor E. Yeşaya ve Mika, aynı zamanda yaşadı ve kitaplarında paralel parçalar var. F. Yeşaya, Yeni Ant. da en çok alıntı yapılan Eski Ant. Peygamberlik kitabıdır. 1. Yeşaya nın yazıları, İsa nın işlerini en iyi açıklayan E.A. peygamber kitabıdır. 2. Yeşaya Mesih düşüncesini diğerleri arasında en çok anlayan peygamberdi. 3. Tüm E.A. kitaplarından sadece Mezmurlar Yeşaya dan daha çok Y.A. ya aktarılmıştır. G. Edebi açıdan peygamberler arasında, görkemli ve çok yönlü şekilde ifade etme ve mükemmel betimleme kullanma konusunda Peygamber Yeşaya eşsizdir. Onun kitabında en şefkatli yalvarmalar (1:18), en canlı betimlemeler (3.böl.), insanın yüreğine en derinden dokunan benzetmeler (5.böl.), en derin ve büyük görümler (6.böl.), en şaşırtıcı peygamberlik sözleri (7.böl.), en coşkun övgü ilahileri (12.böl.), gelecek acıları önceden bildiren en çarpıcı ve net peygamberlik sözleri (13.böl.), en sevindiren teselliler (40.böl.), Mesih in gelişi, acı çekmesi ve takip eden yüceliğini anlatan en eksiksiz betimleme sözleri (53.böl.) bulunuyor! H. Anahtarlar: 1. Anahtar kelime: Kurtuluş (Bu kitapta 26, diğer peyg. kitaplarında 7 defa kullanıldı) 2. Anahtar ayetler: 9:6-7 ve 53:6 9:6-7 Çünkü bize bir çocuk doğacak, Bize bir oğul verilecek. Yönetim onun omuzlarında olacak. Onun adı Harika Öğütçü, Güçlü Tanrı, Ebedi Baba, Esenlik Önderi olacak. Davut'un tahtı ve ülkesi üzerinde egemenlik sürecek. Egemenliğinin ve esenliğinin büyümesi son bulmayacak. Egemenliğini adaletle, doğrulukla kuracak Ve sonsuza dek sürdürecek. Her Şeye Egemen RAB'bin gayreti bunu sağlayacak. 53:6 Hepimiz koyun gibi yoldan sapmıştık, Her birimiz kendi yoluna döndü. Yine de RAB hepimizin cezasını ona yükledi. 3. Anahtar bölümü: 53 böl. * 22.Mezmur ile birlikte bu bölümde Mesih in kurtarışı hakkında en olağanüstü, kesin ve açık peygamberlik sözleri bulunuyor. 1

218 2. Yeşaya kitabı ve Kutsal Kitap ın bir karşılaştırması A. Bölümler 1. Kutsal Kitap = 66 kitap 2. Yeşaya kitabı = 66 bölüm B. İki katlı kısımlar 1. Kutsal Kitap = Eski Antlaşma ve Yeni Antlaşma 2. Yeşaya = Yargı peygamberlik sözleri ve Esenlik peygamberlik sözleri C. Benzer kısımlar 1. Kutsal Kitap a. Eski Antlaşma = 39 kitap(yasa) b. Yeni Antlaşma = 27 kitap (lütuf) 2. Yeşaya a. Yargı = 39 bölüm b. Esenlik = 27 bölüm D. Konular 1. Kutsal Kitap = Tanrı nın sağladığı kurtuluş 2. Yeşaya kitabı = Kurtuluş Rab de E. Benzer vurgular 1. Kutsal Kitap a. Eski Ant. = Esas olarak insanın kurtuluşa olan ihtiyacı hakkında b. Yeni Ant.= Esas olarak Kurtarıcı hakkında 2. Yeşaya a. Yargı ile ilgili peygamberlik sözleri = Esas olarak halkın kurtuluşa olan ihtiyacı hakkında b. Esenlik ile ilgili peygamberlik sözleri = Mesih le ilgili bir şiir 3. Peygamber Yeşaya A. Yahudi tarihine göre Yeşaya kraliyet ailesinden biriydi. * Yeşaya nın babasının ismi Amos (peygamber olan değil) ve bu 15 defa yazılıyor. Babası Kral Amasya nın kardeşiydi ve Yeşaya Kral Uzziya nın kuzeniydi. B. En azından edebi yetenekleri, çiftçi olmayıp iyi eğitimli, şehirde yetişen bir kişi olduğunu gösteriyor. * Yeşaya kitabı Eski Antlaşma nın en iyi İbrani edebiyatına sahip kitabıdır. C. Kral Hizkiya ya çok yakındı ve onun kişisel tarihçisiydi. * Davut için Natan nasıl danışmandıysa, Yeşaya da Kral Hizkiya için böyle bir danışmandı. D. Yeşaya yılları arasında peygamberlik etti. (4 kral gördü) * Uzziya nın ölümünden Sanherib in ölümüne kadar (İ.Ö.681) E. Yahudi tarihine göre Manaşşe devrinde ikiye kesilerek şehit edildi. F. Yeşaya hayatı boyunca üç kriz gördü ve bunlardan biri hakkında daha peygamberlik etti. 1. Suriye-Efrayim ve Yahuda Kralı Ahaz arasındaki savaş (İ.Ö.734) * Asur a karşı gelmek için İsrail ve Suriye bir anlaşma yaptı. * Güney Krallığı nın kralı Ahaz bu anlaşmaya girmek istemedi ve İsrail ile Suriye, Ahaz ı devirmek ve başka bir kralı tahta çıkarmak için Yahuda ile savaştı. * Yeşaya bu krizden dolayı peygamberlik etti. 2. İsrail in çöküşü (İ.Ö.722) 3. Asur Kralı Sanherib in Yahuda ya karşı saldırısı (İ.Ö.701) * Yeşaya halka büyük bir uyanış getirdi. * Ve sonra ulusun RAB be dönüşüne ve Asur a vergi vermeyi durdurmasına önderlik etti. * Sanherib İ.Ö.701 de tekrar saldırdı ve halk Kral Hizkiya nın itirazına rağmen Mısır dan yardım istedi. * Sonunda Rab Yeruşalim i kurtardı. 4. Babil tutsaklığı * Kendisi görmedi ama bunun hakkında peygamberlik etti. (İ.Ö.586) 2

219 4. Yeşaya bu olayları nasıl görüyor? A. Peygamber bir açıdan ne yazdığını anlıyordu ve bir açıdan anlamıyordu. 1.Pet.1:10-12 Size bağışlanacak lütuftan söz etmiş olan peygamberler, bu kurtuluşla ilgili dikkatli incelemeler ve araştırmalar yaptılar. İçlerinde olan Mesih'in Ruhu, Mesih'in çekeceği elemlere ve bu elemlerin ardından gelecek yüceliklere tanıklık ettiğinde, Ruh'un hangi zamanı ya da nasıl bir dönemi belirttiğini araştırdılar. Şimdi size de bildirilen gerçeklerle kendilerine değil, size hizmet ettikleri onlara açıkça gösterildi. Bu gerçekler, gökten gönderilmiş olan Kutsal Ruh'un gücüyle size Müjde'yi iletenler tarafından bildirildi. Melekler de bu gerçekleri araştırmaya büyük özlem duyarlar. B. Yeşaya bazen kendi günündeki olaylar hakkında yazıyor ve bazen de çok ilerideki olaylar hakkında yazıyor ve bu yüzden okuyup anlamak pek kolay değil. * Not: Peygamberler arasında sadece Daniel zaman noktaları veriyor. C. Peygamberler İsa Mesih in hem ilk gelişi ve hem de ikinci gelişi hakkında yazıyor. D. Dağlar Örneği: Peygamber bir dağın üstünde oturuyor. Dağların zirvelerini gördüğü halde görmediği şeyler çok! İleriye baktığında dağların arasındaki derinliği algılamak çok zor. Olayların ayrılığı ve sırası belirsiz, bulutlu. E. Örnekler: 1. 7:3-16 da Babil den kurtuluş ve Mesih in kurtarışı olaylarının her ikisinden de bahsediyor; bir olaydan diğer olaya atlıyor. Bu arada RAB Yeşaya'ya şöyle seslendi: "Ahaz'ı karşılamak için oğlun Şear-Yaşuv'la birlikte Yukarı Havuz'un su yolunun sonuna, Çırpıcı Tarlası'na giden yola çık. Ona de ki: 'Dikkatli ve sakin ol, korkma! Şu tüten iki yanık odun parçasının -Aram Kralı Resin'le Remalya'nın oğlunun- öfkesinden korkma. Aram, Efrayim ve Remalya'nın oğlu sizin için kötü şeyler tasarlıyor. Diyorlar ki: Haydi, Yahuda'ya saldıralım, halkı korkutup ülkeyi ele geçirelim, Taveal'ın oğlunu kral ilan edelim. "'Buna karşılık Rab Yahve diyor ki, bu tasarı asla gerçekleşmeyecek. Çünkü Şam sadece Aram'ın başkenti, Resin de sadece Şam'ın başıdır. Efrayim'e gelince, altmış beş yıl içinde paramparça edilip halk olmaktan çıkacak. Samiriye sadece Efrayim'in başkenti, Remalya'nın oğlu da sadece Samiriye'nin başıdır. Bana güvenmezseniz, güvenlikte olamazsınız.'" RAB Ahaz'a yine seslendi: "Tanrın RAB'den bir işaret iste; ölüler diyarı kadar derin, gökler kadar yüksek olsun." Ama Ahaz, "Hayır, istemem, RAB'bi sınamam" dedi. Bunun üzerine Yeşaya, "Dinleyin, ey Davut'un torunları!" dedi, "İnsanların sabrını taşırmanız yetmezmiş gibi şimdi de Tanrım'ın sabrını mı taşırıyorsunuz? Bundan ötürü Rab'bin kendisi size bir belirti verecek: İşte, erden kız gebe kalıp bir erkek çocuk doğuracak ve adını İmmanuel koyacak. Çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçecek yaşa gelince tereyağı ve bal yiyecek. Ama çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçecek yaşa gelmeden, seni dehşete düşüren o iki kralın toprakları ıssız kalacak. Not: Herhalde bu peygamberliğin bir kısmı Yeşaya nın oğlu Maher-Şalal-Haş- Baz da gerçekleşti ama, bu peygamberlik sözleri İsa Mesih te tamamen gerçekleşti. 2. Peygamberlik sözlerinin bazısı gerçekleşti ama bazısı daha gerçekleşmedi. İsa, Luka 4:18-20 de sinagogda Peygamber Yeşaya nın sözlerini aktararak Rab Yahve'nin Ruhu üzerimde.rab'bin lütuf yılını ilan etmek.beni O meshetti fakat İsa Tanrımız'ın öç alacağı günü ilan etmek kısmını okumadı çünkü bu sözlerin gerçekleşmesi İsa nın ikinci gelişinde olacak. F. Yeni Antlaşma da kullanılan Eski Antlaşma parçalarının orijinal yerine baktığımızda bazen şaşkına dönüyoruz. Çünkü ikisi arasında bir alaka görmüyoruz ama unutmamalıyız ki Kutsal Kitap kendi kendisini yorumluyor ve açıklıyor. Üstelik unutmamalıyız ki Tanrı nın TEK bir PLANI vardı; Eski Antlaşma ve Yeni Antlaşma, Tanrı nın KURTULUŞUNU açıklayan BİR kitabı oluşturuyor ve E.A., bizi Y.A. ya hazırlıyor. 3

220 65. DERS Yeşaya: Peygamberin görevlendirilmesi (6.böl) 1. Bu görüm Yeşaya nın hayatında ve mesajında o kadar silinmez ve kalıcı bir etkiydi ki, o görümde gördükleri bundan sonraki her şeyi yönetiyor. 2. görkemli RAB'bi gördüm; tahtta oturuyordu, giysisinin etekleri tapınağı dolduruyordu. (6:1) a. Taht yetki yeridir ve RAB bin tahtı eşsiz bir tahttır. b. Yeşaya, Tanrı yı taht üzerinde oturan Her Şeye Egemen KRAL olarak gördü ve bu yüzden Yeşaya bu olaydan sonra diğer krallar ve tahtlardan etkilenmiyor. Asur krizinden dolayı bu görüm oldukça önemli idi. c. Aslında Yeşaya, RAB bin yüce mutlak hükümdarlığından çok etkilendi. 3. Her Şeye Egemen RAB Kutsal, kutsal, kutsaldır. (6:3) a. Kutsallık Tanrı nın her şeyden farklılığı, ayrılığı, ve paklığı anlamına gelir. b. Bu özellikle Tanrı nın ahlaksal paklığı, mükemmelliği ile ilgilidir. 4. Yeşaya hiç layık olmadığı için çok utanıyor ve tamamiyle kutsal bir Tanrı önünde olduğu için korkuyor! Vay başıma! Mahvoldum" (6:5) 5. Tanrı hem onun Yargıcı, hem de Kurtarıcısı dır. a. RAB be yakardığında Rab ona yaklaştı. Seraflar'dan biri bana doğru uçtu (6:6) b. Tanrı, günahlı kişiyi alçakgönüllü bir imanla Kendisine gelince kurtarır. * Rab diyor ki suçun silindi, günahın bağışlandı (6:7) * 53:6 Hepimiz koyun gibi yoldan sapmıştık, Her birimiz kendi yoluna döndü. Yine de RAB hepimizin cezasını ona yükledi. 6. Yeşaya, RAB bin özelliklerinden üçünü vurguluyor: a. Rab, tahtta tüm diğer güçlerden üstün olan Egemen Kraldır. b. Rab, pak Olan, İsrail in Kutsal Olanıdır. (Rab için İsrail'in Kutsalı hitabını 25 defa kullandı) c. Rab, O na sığınanlar için Kurtarıcı Tanrı dır. 7. Her imanlı, Rab be gelip kurtarıldığında tıpkı Yeşaya nın hissettiği ve yaşadığı şeyleri hissediyor ve yaşıyor. 8. Rab tarafından görevlendirildi. Kimi göndereyim? a. Rab diyor ki, İşitmeyen ve anlamayan bir halka git ve çağır. (Yargı olacak) b. Yeşaya soruyor Ne vakte kadar? (6:11) * "Kentler viraneye dönüp kimsesiz kalıncaya, Evler ıpıssız oluncaya, Toprak büsbütün kıraçlaşıncaya kadar. (Yani, Babil tutsaklığına kadar.) 9. Yeşaya ya göre insanlar iki grupta bulunuyor: a. İmanı olanlar (İmanlılar) ve Kibiri olanlar (Kibirliler) [İmanı olmayanlar değil] b. Doğru olan kişinin iyi işleri için değil, çünkü; Bütün doğru işlerimiz kirli âdet bezi gibi. (64:6) * Doğru olanın özel niteliği alçakgönüllülük ile Tanrı ya olan bağımlılığıdır. * Doğru olmayan kişinin kötü işleri değil, yüreğinin kibri daha kötü. 10. Rab, Yeşaya ya peygamberliğinin etkisiz olacağını bildirdi. a. Yeşaya, Rab bin sadakatini ve merhametini göstermek için gönderiliyor. b. Yahuda nın yargılanması bitinceye kadar peygamberlik etmesi gerekiyor. c. Aslında Yeşaya öldükten çok sonra bu yargı yerine gelecek ama, kitabının son kısmında tutsaklıkta olanlara vaaz veriyor. d. Her zamanki gibi eninde sonunda Rab be sadık kalan yargıdan kurtulacak!

221 66. DERS Yeşaya: Rab bin Günü ve Diğer Uluslara Mesaj ( böl.) 1. Uzun Peygamberlerin kitaplarını yazanların hepsi yabancı uluslara da yazıyor. A. Tanrı, sadece İsrail ile ilgilenmiyor. İsrail, bütün halklar YAHVE yi tanısınlar diye, Tanrı yı özel bir şekilde tanımaya çağrıldı. B. Tanrı, bunu sadece İsrail için yapmıyor; bütün tarihi bu yöne doğru sürdürüyor. * Rab imansız ulusların her birisinin rotasını takip ediyor. * Rab bu ulusların rotalarını idare ediyor. 2. Bütün peygamberlerin kitaplarında bu konu ile ilgili olan kısımlara bakmayacağız; sadece Yeşaya nın kitabındakilere bakacağız, çünkü yabancı ülkelere karşı olan mesajların ana unsurları ve önemli noktaları burada bulunuyor: A. Tanrı nın, imansızları bile idare etmesi. B. Tanrı nın tüm insanlardan hesap sorması. C. Aynı ruhun tüm insanları yönetmesi. (Günah) D. Dünyada son bir yargılanma gününün olması (Rab bin Günü) 3. Yeşaya nın bu uluslara olan mesajı A. Yeşaya 11 ulusa yazıyor: Bunlar Babil, Asurlular, Filistliler, Moav, Aramlılar, Kûş, Mısır, Edom, Arabistan, Yeruşalim (Yahuda), Şevna B. Kibirli Babil 1. İsrail in o dönemdeki düşmanları: a. Kuvvetlenen Asur b. Sonuna yaklaşan Mısır c. Yeşaya, 200 yıl sonraki BABİL İmparatorluğu hakkında bile peygamberlik ediyor! 2. Babil, Tanrı ya karşı gelen dünyanın sembolüdür. (Esinleme kitabında aynı) Babil, insanların kendi yücelikleri için kurduğu bir birliktir. 3. Her ülkede Tanrı ya karşı ve O na aldırmayan kibirli olanlar vardır. 4. Babil çok büyük, başarılı, verimli, güçlü bir şehirdi. 13. bölüm 5. Babil in kibirli kralı = Şeytanı simgeliyor. (14:1-15) C. Kibirli Yeruşalim 1. İnsanların problemi kibirdir ve Yeruşalim in problemi de kibir idi. 2. Kibirlilerin sonu kesin yargıdır, çünkü bütün insanlar sadece insandır. 3. Rab bin Günü nden kurtulmak için tek bir yol var: Rab be güven! D. RAB bin günü 1. Tanrı, ulusları yargılayacak. 24:5-6,19-22 Dünyada yaşayanlar onu kirletti. Çünkü Tanrı'nın yasalarını çiğnediler, Kurallarını ayaklar altına aldılar, Ebedi antlaşmayı bozdular. Bu yüzden lanet dünyayı yiyip bitirdi, Orada yaşayanlar suçlarının cezasını çekiyorlar. Yaşayanlar bu nedenle yanıyor, pek azı kurtulacak. / Yeryüzü büsbütün çatlayıp yarılacak, Sarsıldıkça sarsılacak. Dünya sarhoş gibi yalpalayacak, Bir kulübe gibi sallanacak, Başkaldırılarının ağırlığı altında çökecek Ve bir daha kalkamayacak. O gün RAB yukarıda, gökteki güçleri Ve aşağıda, yeryüzündeki kralları cezalandıracak. 2. O günde hem yargı, hem de kurtuluş 25:6-9 Her Şeye Egemen RAB bu dağda Bütün uluslara yağlı yemeklerin Ve dinlendirilmiş seçkin şarapların sunulduğu Zengin bir şölen verecek. Bütün halkların üzerindeki örtüyü, Bütün ulusların üzerine örülmüş olan örtüyü Bu dağda kaldıracak. Ölümü sonsuza dek yutacak. Rab Yahve bütün yüzlerden gözyaşlarını silecek. Halkının utancını bütün yeryüzünden kaldıracak. Çünkü RAB böyle diyor. O gün diyecekler ki, "İşte Tanrımız budur; O'na umut bağlamıştık, bizi kurtardı, RAB O'dur, O'na umut bağlamıştık, O'nun kurtarışıyla sevinip coşalım."

222 67. DERS Yeşaya: Kral Hizkiya (36-39 Böl. ve 2.Kr.18:13-20:21) 1. Hizkiya gayretli ve enerjik bir liderdi. 2.Kr.18:1-7 İsrail Kralı Ela oğlu Hoşea'nın krallığının üçüncü yılında Ahaz oğlu Hizkiya Yahuda Kralı oldu. Hizkiya yirmi beş yaşında kral oldu ve Yeruşalim'de yirmi dokuz yıl krallık yaptı. Annesi Zekeriya'nın kızı Aviya'ydı. Atası Davut gibi, o da RAB'bin gözünde doğru olanı yaptı. Alışılagelen tapınma yerlerini kaldırdı, dikili taşları parçalayıp Tanrıça Aşera'yı simgeleyen sütunları kesti. Musa'nın yapmış olduğu Nehuştan adındaki tunç yılanı da parçaladı. Çünkü İsrailliler o güne kadar ona buhur yakıyorlardı. Hizkiya İsrail'in Tanrısı RAB'be güvendi. Kendisinden önceki ve sonraki Yahuda kralları arasında onun gibisi yoktu. RAB'be çok bağlıydı, O'nun yolundan ayrılmadı, RAB'bin Musa'ya vermiş olduğu buyrukları yerine getirdi. RAB onunla birlikteydi. Yaptığı her işte başarılı oldu. Asur Kralı'na karşı ayaklandı ve ona kulluk etmedi. A. Hizkiya kral olduktan sonra Yahuda yı putlardan temizledi, tapınağı tekrar açtı ve Asur a vergi ödemeyi bıraktı. B. Kral Hizkiya Kral Davut tan sonra Yahuda nın en iyi kralıydı. 2. AMA Asur hesaplaşmaya geldi! (2.Kr.18:9-13) Hizkiya'nın krallığının dördüncü yılında - İsrail Kralı Ela oğlu Hoşea'nın krallığının yedinci yılı - Asur Kralı Şalmaneser Samiriye'ye yürüyerek kenti kuşattı. Kuşatma üç yıl sürdü. Sonunda Samiriye'yi ele geçirdiler. Hizkiya'nın krallığının altıncı yılı, İsrail Kralı Hoşea'nın krallığının dokuzuncu yılında Samiriye alındı. Asur Kralı İsrailliler'i Asur'a sürerek Halah'a, Habur Irmağı kıyısındaki Gozan'a ve Med kentlerine yerleştirdi. Çünkü Tanrıları RAB'bin sözünü dinlememişler, O'nun antlaşmasını ve RAB'bin kulu Musa'nın buyruklarını çiğnemişlerdi. Ne kulak asmışlar, ne de buyrukları yerine getirmişlerdi. Hizkiya'nın krallığının on dördüncü yılında Asur Kralı Sanherib, Yahuda'nın bütün surlu kentlerine saldırarak onları ele geçirdi. A. Halk panik yaşadı ve Mısır dan yardım istedi. B. RAB bin mesajı açık: Yeş. 30:1-3, RAB, "Vay haline bu dikbaşlı soyun!" diyor,"benim değil, kendi tasarılarını yerine getirip Ruhuma aykırı antlaşmalar yaparak Günah üstüne günah işliyorlar. Bana danışmadan Firavun'un koruması altına girmek, Mısır'ın gölgesine sığınmak için oraya gidiyorlar. Ne var ki, Firavun'un koruması onlar için utanç, Mısır'ın gölgesine sığınmaları onlar için rezillik olacak. * Halk dedi ki: 30:11 Yoldan çekilin, yolu açın, Bizi İsrail'in Kutsalı'yla yüzleştirmekten vazgeçin. * RAB diyor ki: (12-18) Bu nedenle İsrail'in Kutsalı diyor ki: "Madem bu bildiriyi reddettiniz, Baskıya ve hileye güvenip dayandınız, Bu suçunuz yüksek bir surda Sırt veren çatlağa benziyor. Böyle bir sur birdenbire yıkılıverir. O, toprak çömlek gibi parçalanacak. Parçalanması öyle şiddetli olacak ki, Ocaktan ateş almaya ya da sarnıçtan su çıkarmaya Yetecek büyüklükte bir parça kalmayacak." Rab Yahve, İsrail'in Kutsalı şöyle diyor: "Bana dönüp huzur bulun, kurtulursunuz. Kaygılanmayın, bana güvenin, güçlü olursunuz. Ama bunu yapmak istemiyorsunuz. 'Hayır, atlara binip kaçarız' diyorsunuz, Bu yüzden kaçmak zorunda kalacaksınız. 'Hızlı atlara bineriz' diyorsunuz, Bu yüzden sizi kovalayanlar da hızlı olacak. Bir kişinin tehdidiyle bin kişi kaçacak, Beş kişinin tehdidiyle hepiniz kaçacaksınız; Dağ başında bir gönder, Tepede bir sancak gibi kalana dek kaçacaksınız. "Yine de RAB size lütfetmeyi özlemle bekliyor, Size merhamet göstermek için harekete geçiyor. Çünkü RAB adil Tanrı'dır. Ne mutlu O'nu özlemle bekleyenlere!" * Unutma: Rab bin azarlaması HER ZAMAN tövbeye bir çağrıdır. 1

223 C. Rab bin verdiği karşılığa dikkat edin: Yeş. 31:1-3 Vay haline yardım bulmak için Mısır'a inenlerin! Atlara, çok sayıdaki savaş arabalarına, Kalabalık atlılara güveniyorlar, Ama İsrail'in Kutsalı'na güvenmiyor, RAB'be yönelmiyorlar. Oysa bilge olan RAB'dir. Felaket getirebilir ve sözünü geri almaz. Kötülük yapan soya, Suç işleyenlerin yardımına karşı çıkar. Mısırlılar Tanrı değil, insandır, Atları da ruh değil, et ve kemiktir. RAB'bin eli kalkınca yardım eden tökezler, Yardım gören düşer, hep birlikte yok olurlar. 3. Kral Hizkiya nın kurtarılması [M.Ö. 701] A. Asurlular, Yahuda ya saldırdı ve şehirlerin bir çoğunu yıktılar. B. Sonunda Hizkiya ve halk, Yeruşalim surlarının arkasına sığındılar. C. Hizkiya tek başına dua etti: Yeş. 37:14-20 Hizkiya mektubu ulakların elinden alıp okuduktan sonra RAB'bin Tapınağı'na çıktı. RAB'bin önünde mektubu yere yayarak şöyle dua etti: "Ey Keruvlar arasında taht kuran İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB, bütün dünya krallıklarının tek Tanrısı sensin. Yeri, göğü sen yarattın. Ya RAB, kulak ver de işit, gözlerini aç da gör, ya RAB; Sanherib'in söylediklerini, yaşayan Tanrı'yı nasıl aşağıladığını duy. Ya RAB, gerçek şu ki, Asur kralları bütün ulusları ve ülkelerini viraneye çevirdiler. İlahlarını yakıp yok ettiler. Çünkü onlar tanrı değil, insan eliyle biçimlendirilmiş tahta ve taşlardı. Ya RAB Tanrımız, şimdi bizi Sanherib'in elinden kurtar ki, bütün dünya krallıkları senin tek RAB olduğunu anlasın." D. Hizkiya, esas savaşın Asur ve Rab arasında olduğuna inanarak dua etti: 37:21-22 Bunun üzerine Amos oğlu Yeşaya, Hizkiya'ya şu haberi gönderdi: "İsrail'in Tanrısı RAB şöyle diyor: 'Asur Kralı Sanherib'le ilgili bana yalvardığın için diyorum ki: E. Yeş. 37:31-35 Bu kısmın güzel bir özeti Yahudalılar'ın kurtulup sağ kalanları Yine aşağıya doğru kök salacak, Yukarıya doğru meyve verecek. Çünkü sağ kalanlar Yeruşalim'den, Kurtulanlar Siyon Dağı'ndan çıkacak. Her Şeye Egemen RAB'bin gayretiyle olacak bu. "Bundan dolayı RAB Asur Kralı'na ilişkin şöyle diyor:... 'Kendim için ve kulum Davut'un hatırı için Bu kenti savunup kurtaracağım' diyor." F. NOT: Bu hikâye çok güzel bir noktada bitiyor ama İsrail başlangıçta RAB bi dinleseydi çok daha iyi olurdu: GURURUN SONUCU! 4. Kitaptaki son bölüm olan 39. bölüm Asur değil, Babil üzerinde odaklanıyor. A. Hizkiya, Babil kralının temsilcilerini kabul ediyor ve akılsızca onlara Yeruşalim in bütün hazinelerini gösteriyor. B. Yeşaya, kralı gururundan ötürü azarlıyor: Yeş. 39:5-6 "Her Şeye Egemen RAB'bin sözüne kulak ver. RAB diyor ki: 'Gün gelecek, sarayındaki her şey, atalarının bugüne kadar bütün biriktirdikleri Babil'e taşınacak. Hiçbir şey kalmayacak. C. İşte Yahuda, Asurlular dan RAB bin eliyle kurtarıldı (36-37.böl; 2.Kr.18-19) AMA Babil den kurtarılmayacak ve sürgün edilecekler (38-39.böl.; 2.Kr.20) ve Yeşaya kitabının ikinci ana kısmını hazırlıyor. 2

224 68. DERS Yeşaya: Kurtuluş ( Bölümler) 1. Teselli ile ilgili peygamberlik sözleri: 9 böl. x 3 = 27 bölüm * Yeşaya, Mesih ile ilgili bir şiirle; YAHVE nin hem Babil Tutsaklığında olanların kurtuluşunu hem de Kendi Oğlu ile ilgili son kurtuluşu yazıyor. * Sürgünden 150 sene sonraki olaylar hakkında yazıyor. A. Karşılaştırılamayan gerçek; Tanrı kurtuluş getirecek {40-48 böl.} 1. Yahuda neden Babil e sürülecek? Kibir ve Putperestlik 46:12 "Ey dikbaşlılar, doğruluktan uzak olanlar, Dinleyin beni! 45:20 "Ey sizler, uluslardan kaçıp kurtulanlar, Toplanıp gelin, birlikte yaklaşın! Tahtadan oyma putlar taşıyan, Kurtaramayan ilahlara yakaranlar bilgisizdir. 2. Bu 9 bölümde Tanrı nın kim olduğu ve insanın kim olduğu tanımlanıyor. * Bu kurtuluşun ümidi RAB bin Her Şeye Hakimiyeti ve Yüceliğidir. * Bu 216 ayetin 115 i Tanrı nın görkemini ve gücünü betimliyor. B. Tanrı nın acı çeken Hizmetkârı kurtuluş getirecek {49-57 böl.} C. Kurtuluş Rab dendir. {58-66 böl.} Rab aracılık edecek birini arıyor. 59:16 Aracılık edecek birinin olmadığına şaştı. Kendi gücüyle kurtuluş sağladı, 2. Yeşaya kitabında İsa Mesih: Gelecek olan Mesih ile ilgili önceden bildirilen ayetler * 7:14 Bundan ötürü Rab'bin kendisi size bir belirti verecek: İşte, kız gebe kalıp bir oğul doğuracak; adını İmmanuel koyacak. * Matta 1:22-23 Bütün bunlar, Rab'bin peygamber aracılığıyla bildirdiği şu söz yerine gelsin diye oldu: İşte, kız gebe kalıp bir oğul doğuracak; adını İmmanuel koyacaklar. İmmanuel, Tanrı bizimle demektir. * 9:1-2 Bununla birlikte sıkıntı çekmiş olan ülke karanlıkta kalmayacak. Geçmişte Zevulun ve Naftali bölgelerini alçaltan Tanrı, gelecekte Şeria Irmağı'nın ötesinde, Deniz Yolu'nda, ulusların yaşadığı Celile'yi onurlandıracak. Karanlıkta yürüyen halk Büyük bir ışık görecek; Ölümün gölgelediği diyarda Yaşayanların üzerine ışık parlayacak. * Matta 4:12-16 İsa,Yahya'nın tutuklandığını duyunca Celile'ye döndü. Nasıra'dan ayrılarak Zevulun ve Naftali yöresinde, Celile Gölü kıyısında bulunan Kefarnahum'a yerleşti. Bu, Peygamber Yeşaya aracılığıyla bildirilen şu söz yerine gelsin diye oldu: Zevulun ve Naftali bölgeleri, Şeria Irmağı'nın ötesinde, Deniz Yolu'nda, Ulusların yaşadığı Celile! Karanlıkta yaşayan halk, Büyük bir ışık gördü. Ölümün gölgelediği diyarda Yaşayanlara ışık doğdu. * 9:6 Çünkü bize bir çocuk doğacak, Bize bir oğul verilecek. Yönetim onun omuzlarında olacak. Onun adı Harika Öğütçü, Güçlü Tanrı, Ebedi Baba, Esenlik Önderi olacak. * Luka 2:10-11 Melek onlara, Korkmayın! dedi. Size, bütün halkı çok sevindirecek bir haber müjdeliyorum: Bugün size, Davut'un kentinde bir Kurtarıcı doğdu. Bu, Rab olan Mesih'tir. * Efesliler 2:14-16 Çünkü Mesih'in kendisi barışımızdır. Kutsal Yasa'yı, buyrukları ve kurallarıyla birlikte etkisiz kılarak iki topluluğu birleştirdi, aradaki engel duvarını, yani düşmanlığı kendi bedeninde yıktı. Amacı bu iki topluluktan kendisinde yeni bir insan yaratarak esenliği sağlamak, düşmanlığı çarmıhta öldürmek ve çarmıh aracılığıyla bir bedende iki topluluğu Tanrı'yla barıştırmaktı. * 11:1-2 İşay'ın kütüğünden yeni bir filiz çıkacak, Kökünden bir fidan meyve verecek. RAB'bin Ruhu, bilgelik ve anlayış ruhu, Öğüt ve güç ruhu, bilgi ve RAB korkusu ruhu Onun üzerinde olacak. * Luka 3: ;32 Bütün halk vaftiz olduktan sonra İsa da vaftiz oldu. Dua ederken gök açıldı ve Kutsal Ruh, bedensel görünümde, güvercin gibi O'nun üzerine indi. Gökten, Sen benim sevgili Oğlum'sun, senden hoşnudum diyen bir ses duyuldu. İsa görevine başladığı zaman otuz yaşlarındaydı. Yusuf'un oğlu olduğu sanılıyordu. Yusuf da Eli oğlu, İşay oğlu, Ovet oğlu, Boaz oğlu, Salmon oğlu, Nahşon oğlu,.. * Elç.İş. 13:22-23 Tanrı, onu tahttan indirdikten sonra onlara kral olarak Davut'u başa geçirdi. Onunla ilgili şu tanıklıkta bulundu: İşay oğlu Davut'u gönlüme uygun bir adam olarak gördüm, o her istediğimi yapar.' Tanrı, verdiği sözü tutarak bu adamın soyundan İsrail'e bir Kurtarıcı, İsa'yı gönderdi. 1

225 * 28:16 Bu yüzden Egemen RAB diyor ki, İşte Siyon'a sağlam temel olarak bir taş, denenmiş bir taş, değerli bir köşe taşı yerleştiriyorum. Ona güvenen yenilmeyecek. * 1.Petrus 2:4-6 İnsanlarca reddedilmiş, ama Tanrı'ya göre seçkin ve değerli olan diri taşa, Rab'be gelin. O sizi diri taşlar olarak ruhsal bir tapınağın yapımında kullansın. Böylelikle, İsa Mesih aracılığıyla Tanrı'nın beğenisini kazanan ruhsal kurbanlar sunmak üzere kutsal bir kâhinler* topluluğu olursunuz. Çünkü Kutsal Yazı'da şöyle deniyor: İşte, Siyon'a bir taş, Seçkin, değerli bir köşe taşı koyuyorum. O'na iman eden hiç utandırılmayacak. * 40:3-5 Şöyle haykırıyor bir ses: Çölde RAB'bin yolunu hazırlayın, Bozkırda Tanrımız için düz bir yol açın. Her vadi yükseltilecek, Her dağ, her tepe alçaltılacak. Böylelikle engebeler düzleştirilecek, Sarp yerler ovaya dönüştürülecek. O zaman RAB'bin yüceliği görünecek, Bütün insanlar hep birlikte onu görecek. Bunu söyleyen RAB'dir. * Matta 3:1-6 O günlerde Vaftizci Yahya Yahudiye Çölü'nde ortaya çıktı. Şu çağrıyı yapıyordu: Tövbe edin! Göklerin Egemenliği yaklaşmıştır. Nitekim Peygamber Yeşaya aracılığıyla sözü edilen kişi Yahya'dır. Yeşaya şöyle demişti: Çölde haykıran, Rab'bin yolunu hazırlayın, Geçeceği patikaları düzleyin' diye sesleniyor. * 40:1-4 İşte kendisine destek olduğum, Gönlümün hoşnut olduğu seçtiğim kulum! Ruhum'u onun üzerine koydum. Adaleti uluslara ulaştıracak. Bağırıp çağırmayacak, Sokakta sesini yükseltmeyecek. Ezilmiş kamışı kırmayacak, Tüten fitili söndürmeyecek. Adaleti sadakatle ulaştıracak. Yeryüzünde adaleti sağlayana dek Umudunu, cesaretini yitirmeyecek. Kıyı halkları onun yasasına umut bağlayacak. * Matta 12:15-21 İsa bunu bildiği için oradan ayrıldı. Birçok kişi ardından gitti. İsa hepsini iyileştirdi. Kim olduğunu açıklamamaları için onları uyardı. Bu, Peygamber Yeşaya aracılığıyla bildirilen şu söz yerine gelsin diye oldu: İşte Kulum, O'nu ben seçtim. Gönlümün hoşnut olduğu sevgili Kulum O'dur. Ruhum'u O'nun üzerine koyacağım, O da adaleti uluslara bildirecek. Çekişip bağırmayacak, Sokaklarda kimse O'nun sesini duymayacak. Ezilmiş kamışı kırmayacak, Tüten fitili söndürmeyecek, Ve sonunda adaleti zafere ulaştıracak. Uluslar da O'nun adına umut bağlayacak. * 42:6 Ben, RAB, seni doğrulukla çağırdım, Elinden tutacak, Seni koruyacağım. Seni halka antlaşma, Uluslara ışık yapacağım. * Luka 2:29-32 Ey Rabbim, verdiğin sözü tuttun; Artık ben, kulun huzur içinde ölebilirim. Çünkü senin sağladığın, Bütün halkların gözü önünde hazırladığın kurtuluşu, Ulusları aydınlatıp Halkın İsrail'e yücelik kazandıracak ışığı Gözlerimle gördüm. * 49:3-6 Bana, Kulumsun, ey İsrail, Görkemimi senin aracılığınla göstereceğim dedi. Ama ben, Boşuna emek verdim dedim, Gücümü boş yere, bir hiç için tükettim. RAB yine de hakkımı savunur, Tanrım yaptıklarımın karşılığını verir. Kulu olmam için, Yakup soyunu kendisine geri getirmem, İsrail'i önünde toplamam için Rahimde beni biçimlendiren RAB şimdi şöyle diyor: -O'nun gözünde onurluyum, Tanrım bana güç kaynağı oldu.- Yakup'un oymaklarını canlandırmak, Sağ kalan İsrailliler'i geri getirmek için Kulum olman yeterli değil. Seni uluslara ışık yapacağım. Öyle ki, kurtarışım yeryüzünün dört bucağına ulaşsın. * Yuhanna 8:12 İsa yine halka seslenip şöyle dedi: Ben dünyanın ışığıyım. Benim ardımdan gelen, asla karanlıkta yürümez, yaşam ışığına sahip olur. * 50:6 Bana vuranlara sırtımı açtım, Yanaklarımı uzattım sakalımı yolanlara. Aşağılamalardan, tükürükten yüzümü gizlemedim. * Matta 26:67-68 Bunun üzerine İsa'nın yüzüne tükürüp O'nu yumrukladılar. Bazıları da O'nu tokatlayıp, Ey Mesih, peygamberliğini göster bakalım, sana vuran kim? dediler. * 53:3 İnsanlarca hor görüldü, Yapayalnız bırakıldı. Acılar adamıydı, hastalığı yakından tanıdı. İnsanların yüz çevirdiği biri gibi hor görüldü, Ona değer vermedik. * Luka 23:18 Ama onlar hep bir ağızdan, Yok et bu adamı, bize Barabba'yı salıver! diye bağırdılar. * Yuh.1:11 Kendi yurduna geldi, ama kendi halkı O'nu kabul etmedi. * Yuh.7:5 Kardeşleri bile O'na iman etmiyorlardı. 2

226 * 53:4-5 Aslında hastalıklarımızı o üstlendi, Acılarımızı o yüklendi. Bizse Tanrı tarafından cezalandırıldığını, Vurulup ezildiğini sandık. Oysa, bizim isyanlarımız yüzünden onun bedeni deşildi, Bizim suçlarımız yüzünden o eziyet çekti. Esenliğimiz için gerekli olan ceza Ona verildi. Bizler onun yaralarıyla şifa bulduk. * Rom. 5:6,8 Evet, biz daha çaresizken Mesih belirlenen zamanda tanrısızlar için öldü. Tanrı ise bizi sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. * 53:7 O baskı görüp eziyet çektiyse de Ağzını açmadı. Kesime götürülen kuzu gibi, Kırkıcıların önünde sessizce duran koyun gibi açmadı ağzını. * Matta 27:12-14 Başkâhinlerle ileri gelenler O'nu suçlayınca hiç karşılık vermedi. Pilatus O'na, Senin aleyhinde yaptıkları bunca tanıklığı duymuyor musun? dedi. İsa tek konuda bile ona yanıt vermedi. * Yuh.1:29 Yahya ertesi gün İsa'nın kendisine doğru geldiğini görünce şöyle dedi: İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu! * 53:9 Şiddete başvurmadığı, Ağzından hileli söz çıkmadığı halde, Ona kötülerin yanında bir mezar verildi, Ama öldüğünde zenginin yanındaydı. * Matta 27:57-60 Akşama doğru Yusuf adında zengin bir Aramatyalı geldi. O da İsa'nın bir öğrencisiydi. Pilatus'a gidip İsa'nın cesedini istedi. Pilatus da cesedin ona verilmesini buyurdu. Yusuf cesedi aldı, temiz keten beze sardı, kayaya oydurduğu kendi yeni mezarına yatırdı. Mezarın girişine büyük bir taş yuvarlayıp oradan ayrıldı. * 53:12 Bundan dolayı ona ünlüler arasında bir pay vereceğim, Ganimeti güçlülerle paylaşacak. Çünkü canını feda etti, başkaldıranlarla bir sayıldı. Pek çoklarının günahını o üzerine aldı, Başkaldıranlar için de yalvardı. * Mark.15:27-28 İsa'yla birlikte, biri sağında öbürü solunda olmak üzere iki haydudu da çarmıha gerdiler :13-53:12 Mesih in kurtuluş işini 5 açıdan gösteriyor: a.) 52:13-15 Mesih in içten isteğiyle kurbanlığı (Yakmalık Sunu) b.) 53:1-3 Mesih in kusursuz karakteri (Tahıl Sunusu) c.) 53:4-6 Mesih in bizi Tanrı ile barıştırması (Esenlik Sunusu) d.) 53:7-9 Mesih in halkın günahının bedelini ödemesi (Suç Sunusu) e.) 53:10-12 Mesih in günahın etkisinin kaldırılması için ölmesi (Bilinçsiz İşlenen Günah Sunusu) 4. Başka önemli ayetler a. Bağ Ezgisi (5:1-7) b. 8:12-14 İnsandan değil, Tanrı dan kork c. Tanrı kibirli olanı yargılıyor: 10:12-13; 13:11,19-22(Babil); 22:8-11; 23:8-9; 26:5-6 d. 14:26-27 Tanrı Her Şeye Hakimdir. e. 27:1 Şeytan ın sonu f Değerli Köşe Taşı (Tökez taşı) g. 29:13 Ağızlarıyla beni yüceltiyor ama yürekleri benden uzak. (Mt.15:8-9) h. 40:15 RAB için uluslar kovada bir damla su 40:17 RAB'bin önünde bütün uluslar bir hiç gibidir 40:22 Yeryüzünde yaşayanlarsa çekirge gibidir." i. 40:26 Gökteki yıldızların hepsi adlarıyla çağırılıyor. j. 52:7-9 Klasik peygamberlik : Hem İsrail in kurtuluşu hem de İsa nın kurtarışı k. 56:3-7 Tanrı sadece İsraillileri düşünmüyordu. l. 58 Oruç 5. Yeşaya nın, kendi peygamberlik sözlerinde sık sık kullandığı RAB bin Hizmetkârı kavramında Tanrı nın yavaş yavaş, adım adım açıklanan kurtuluş planını görüyoruz. Yeşaya bu hizmetkâr sözcüğünü kullandığında sadece tüm İsrail Ulusu için değil, zaman geçtikçe daha çok İsrail içinde bulunan Rab be sadık olan gerçek İsrail / kalıntı anlamıyla kullanıyor. Yeşaya nın düşünceleri orada kalmıyor. Çünkü bu sadık kalanlar bile Tanrı nın isteğini tam yapamıyor ve kurtuluşu dünyaya getiremiyor. Peygamber hem insani bir özlemle, hem de ilahi rehberliğiyle ileriye bakıp bir ulus değil, bir kalıntı değil, Rab bin kurtarışını getirecek olan Kişi yi görüyor ve bu Hizmetkâr Rab bin tüm uluslardan seçtiği kişilerden oluşan halkın Kurtarıcısı ve Kralı dır! 3

227 69. DERS Kral Manaşşe den, Kral Yoşiya ya (İ.Ö ) 1. Güney Krallığı (Yahuda) 2 farklı dönem ile sona erdi: A. Manaşşe den, Yoşiya ya kadar 1.) Bu dönemde Asurlular hâlâ hakimdir. 2.) Efrahim çöküyor ve bu çöküş sonu oluyor. B. Yehoahaz dan, Sidkiya ya kadar 1.) Bu dönemde Babil İmparatorluğu doğuyor. 2.) Yahuda da kaos var ve sonunda krallık düşüyor. 2. Kral Hizkiya nın oğlu Manaşşe 12 yaşındayken kral oldu. A. Manaşşe nin ismi = Unutmak anlamına geliyor. 1.) Manaşşe, Rab bin, babası Hizkiya ya gösterdiği sadakati unuttu. * Babası bu kadar iyi davrandıktan sonra Manaşşe nasıl bu kadar kötü davranabilir? * Hizkiya nın babası ve oğlu, Yahuda nın en kötü kralları arasında. 2.) Manaşşe, Rab bin antlaşmasını unuttu. 3.) Etrafındaki ulusların kötü kültürlerini uyguladı. a. Babasının yok ettiği dini sistemi tekrar kurdu. b. YAHVE nin tapınağına baal ve aştoret putlarını koydu. c. Çocuklarını Molek putuna kurban etti. d. Büyücülük sistemini de kurdu. 4.) Bu şeylere karşı gelen kişileri öldürttü. * İbrani tarihine göre, Yeşaya bu dönemde bedeni ikiye ayrılarak öldürüldü. B. Manaşşe nin günahlarının sonuçları 1.) Rab bu devirde hiç seslenmedi; sessizlik vardı. * Bu devirde sadece Peygamber Nahum peygamberlik etti ama Nahum un mesajı Asur a yöneltildi. 2.) Manaşşe ulusunu günah işlemeye sürükledi. * 2.Kr.21:9 Ama halk kulak asmadı. Manaşşe onları öylesine yoldan çıkardı ki, RAB'bin İsrail halkının önünde yok ettiği uluslardan daha çok kötülük yaptılar. 3.) Yarovam dan dolayı İsrail e ne olduysa Manaşşe den dolayı Yahuda ya aynısı oldu. * Manaşşe nin günahı yüzünden sanki Rab bin sabrı taşmıştır. 4.) Manaşşe nin işlediği günahlar, Rab bin bölgeden çıkardığı halkların günahlarından daha kötüydü. (Büyücülük ve ahlaksızlık) 5.) Ulusun yargılanmasına neden oldu. * Halk onu sadece kabul etmedi; aynı zamanda çok sevdi. 6.) Yargısını elleriyle hazırladı. Asurlular onu yakalayıp tutsak etti. C. Manaşşe nin tövbe etmesi 1.) Tutsaklıkta kendisini alçalttı. 2.Tar. 33:9-13! 2.) Merhamet Tanrısı Rab, onu duydu ve yeniden tahta getirdi. 3.) Ulusa döndükten sonra yaptıklarını düzeltmeye çalıştı. D. Manaşşe nin tövbesinin sonucu: Ulusta resmi olarak putperestlik kaldırıldı ama, halk aynı günahlara devam etti. * Not: Birisi nin tövbe etmesi başkalarını etkilemeyebilir. * Manaşşe nin günahlarının sonuçları vardır. (Ektiklerini biçti.) 3. Kral Amon A. Babasının reformcu uygulamalarını ters çevirmeye çalıştı. B. Halk bu kadar hızlı değişim istemedi ve hemen krallıktan indirildi ve suikasta uğradı. 4. Kral Yoşiya A. 8 yaşındayken kral oldu. Onun 30 yıllık devri, Yahuda nın en iyi dönemlerinden birisidir. B. Dıştan gelen sorunları yoktu. 1

228 a. Asur çökmeye başladı ve Babil sadece Yoşiya nın devrinin sonunda dünya gücü oldu. b. Diğer uluslar fethetmek için değil, sadece sağ kalmak için uğraşıyor. C. Din reformları 1. Yoşiya, daha16 yaşındayken Rab bi aradı ve 20 yaşındayken ulusu arındırmaya başladı. 3. Kuzey Krallığı nın toprağına kadar putları kaldırdı. * Orada kim vardı? Samiriyeliler (Yahudi karışımı) yaşında tapınağı onarırken Yasa Kitabı nı (Tevrat) tapınakta buldu ve çok etkilendi. (Not: Belki 50 yıldır yasa uygulanmamıştı.) 2.Krallar 22:1-20 Yoşiya sekiz yaşında kral oldu ve Yeruşalim'de otuz bir yıl krallık yaptı. Annesi Boskatlı Adaya'nın kızı Yedida'ydı. Yoşiya RAB'bin gözünde doğru olanı yaptı. Sağa sola sapmadan atası Davut'un bütün yollarını izledi. Kral Yoşiya, krallığının on sekizinci yılında Meşullam oğlu Asalya oğlu Yazman Şafan'ı RAB'bin Tapınağı'na gönderirken ona şöyle dedi: Başkâhin Hilkiya'nın yanına çık. Kapı nöbetçilerinin halktan toplayıp RAB'bin Tapınağı'na getirdikleri paraları saysın. RAB'bin Tapınağı'ndaki işlerin başında bulunan denetçilere versin. Onlar da paraları RAB'bin Tapınağı'ndaki çatlakları onaranlara, marangozlara, yapıcılara, duvarcılara ödesinler. Tapınağın onarımı için gerekli keresteyi, yontma taşı da bu parayla alsınlar. Onlara verilen paranın hesabı sorulmasın, çünkü dürüstçe çalışıyorlar. Başkâhin Hilkiya Yazman Şafan'a, RAB'bin Tapınağı'nda Yasa Kitabı'nı buldum diyerek kitabı ona verdi. Şafan kitabı okudu. Sonra krala giderek, Görevlilerin tapınaktaki paraları alıp RAB'bin Tapınağı'ndaki işlerin başında bulunan adamlara verdiler diye durumu bildirdi. Ardından, Kâhin Hilkiya bana bir kitap verdi diyerek kitabı krala okudu. Kral Kutsal Yasa'daki sözleri duyunca giysilerini yırttı. Kâhin Hilkiya'ya, Şafan oğlu Ahikam'a, Mikaya oğlu Akbor'a, Yazman Şafan'a ve kendi özel görevlisi Asaya'ya şöyle buyurdu: Gidin, bulunan bu kitabın sözleri hakkında benim için de, bütün Yahuda halkı için de RAB'be danışın. RAB'bin bize karşı alevlenen öfkesi büyüktür. Çünkü atalarımız bu kitabın sözlerine kulak asmadılar, bizler için yazılan bu sözlere uymadılar. Kâhin Hilkiya, Ahikam, Akbor, Şafan ve Asaya varıp tapınaktaki giysilerin nöbetçisi Harhas oğlu Tikva oğlu Şallum'un karısı Peygamber Hulda'ya danıştılar. Hulda Yeruşalim'de, İkinci Mahalle'de oturuyordu. Hulda onlara şöyle dedi: İsrail'in Tanrısı RAB, Sizi bana gönderen adama şunları söyleyin diyor: Yahuda Kralı'nın okuduğu kitapta yazılı olduğu gibi, buraya da, burada yaşayan halkın başına da felaket getireceğim. Beni terk ettikleri, elleriyle yaptıkları başka ilahlara buhur yakıp beni kızdırdıkları için buraya karşı öfkem alevlenecek ve sönmeyecek. RAB'be danışmak için sizi gönderen Yahuda Kralı'na şöyle deyin: İsrail'in Tanrısı RAB duyduğun sözlere ilişkin diyor ki: Madem yıkılıp lanetle anılacak olan burası ve burada yaşayanlarla ilgili sözlerimi duyunca yüreğin yumuşadı, önümde kendini alçalttın, giysilerini yırtıp huzurumda ağladın, ben de yalvarışını işittim. Seni atalarına kavuşturacağım, esenlik içinde mezarına gömüleceksin. Buraya getireceğim büyük felaketi görmeyeceksin. Hilkiya ile yanındakiler bu sözleri krala ilettiler. *Demek ki bu adam sayesinde halkın bir kuşağının daha tövbe etme fırsatı olacak. Hezekiel ve Daniel bu devirde büyüyecek. En azından 12 yıl! * Hezekiel 22:30 "İçlerinde duvarı örecek, gedikte durup önümde ülkeyi savunacak, onu yerle bir etmemi engelleyecek bir adam aradım, ama hiç kimseyi bulmadım. 5. Yoşiya dikkatli bir şekilde Sept gününü yeniden kurdu. D. Kendisi tam adanmış bir kişiydi ama, halk ardından gelmedi. 1. Yanındaki kişiler etkilenmedi, sadece Yoşiya. 2. Halk içtenlikle reformları yapmadı. Büyük ihtimalle sadece aşırı günahları terk ettiler. 5. SONUÇ: Tanrı yargılayacak 2.Kr.21:11-15 ve 23: "Yahuda Kralı Manaşşe bu iğrenç işleri yaptığı, kendisinden önceki Amorlular'dan daha çok kötülük ettiği, putlar dikerek Yahudalılar'ı günaha sürüklediği için İsrail'in Tanrısı RAB, 'Yeruşalim'in ve Yahuda'nın başına öyle bir felaket getireceğim ki, duyanların hepsi şaşkına dönecek' diyor, 'Samiriye'yi ve Ahav'ın soyunu nasıl cezalandırdımsa, Yeruşalim'i cezalandırırken de aynı ölçü ipini, aynı şakulü kullanacağım. Bir adam tabağını nasıl temizler, silip yüzüstü kapatırsa, Yeruşalim'i de öyle silip süpüreceğim. Sağ kalanları terkedeceğim ve düşmanlarının eline teslim edeceğim. Yeruşalim halkı yağmalanıp ganimet olarak götürülecek. Çünkü gözümde kötü olanı yaptılar. Atalarının Mısır'dan çıktığı günden bugüne kadar beni öfkelendirdiler.' " Oysa Manaşşe işlediği suçlarla RAB'bi öyle öfkelendirmişti ki, RAB Yahuda'ya karşı alevlenen öfkesinden vazgeçmedi ve "İsrail'i nasıl huzurumdan attımsa, Yahuda'yı da öyle atacağım" dedi, "Seçtiğim bu kenti, Yeruşalim'i ve 'Orada bulunacağım' dediğim tapınağı kendimden uzaklaştıracağım." 2

229 70. DERS Yahuda nın (Güney Krallığı nın) düşüşü 1. Bu tarihin önemli noktaları: A. Dünya büyük ölçüde değişiyor. B. Dönemin krallar: 1. YOŞİYA NIN OĞ ULLARI: 1.??? 3.Yehoyakim 2.Yehoahaz 5.Sidkiya 4.Yehoyakin 2. Yahuda nın düşüşünün başlıca olayları A. Babilliler ve Medler, Asur İmparatorluğunu yok ettiler (İ.Ö ) * Asur daki halk bir isyankara katıldı ve bu Nebukadnessar ın babasıydı. B. Asurlular, Harran a kaçtılar ve İ.Ö.610 da büyük bir yenilgiye uğradılar. C. Firavun Neko dünya gücü olmak üzereyken Babillilere yenilmiş olan Asurlular a yardım etmek için kuzeye doğru yöneldi. (İ.Ö.609) D. Yoşiya ona karşı çıktı ve öldürüldü. E. Mısır Kralı Neko, Harran a doğru gidip Babillilere karşı savaştı ama yenildi ve tekrar hazırlanmak üzere geriye döndü. (İ.Ö.609) * Mısır a dönerken Yehoyakim i kral yaptı, Yeruşalim vasal bir (köle gibi) devlet oldu. (4 yıl) F. Mısır Kralı Neko ve Asurlular, tekrar Babilliler e karşı geldiler 1.) Karkamış Savaşı (605?) Tarihteki en önemli savaşlardan birisiydi. 2.) Artık Nebukadnessar orduyu idare ediyordu. Neko ve ordusu yenildi. 3.) Nebukadnessar dönerken Yeruşalim den geçti ve birkaç esiri Babil e götürdü ve bu kişiler arasında Daniel, Şadrak, Meşak ve Aved-Nego da vardı. Kral Nebukadnessar en iyi, sağlam, akıllı kişileri sarayda görevli olarak eğitmek için topladı. 4.) Not: Bir açıdan Ulusun 70 senelik Babil Sürgünü şimdiden başlıyor. 5.) Nebukadnessar ın birinci gelişi: İ.Ö.605? G. Yehoyakim Babil e vergi vermemek için isyan etti. 1.) Yeremya, bir mektup gönderdiğinde Yehoyakim okumadı bile 2.) Yehoyakim belki suikasta uğradı ve Yehoyakin kral oldu. 3.) Kısa bir süre sonra Nebukadnessar, Yeruşalim e saldırdı. a. Kral en önemli kişileri Babil e götürdü. (10,000 kişi, Hezekiel dahil) b. Nebukadnessar dünya birliği kurmak amacıyla etnik grupları karıştırmak istedi: (Amacı çeşitli ırk ve ulustan insanları kaynaştırmaktı ama sonunda olmadı.) 4.) Nebukadnessar, Sidkiya yı kral yaptı. 5.) Nebukadnessar ın ikinci gelişi: İ.Ö.597 H. Sidkiya da isyan etti. 1.) Yeruşalim de kim kaldı? Eğitim görmemiş insanlar kaldı. 2.) Halk çok kararsızdı. Yeremya yı bazen dinledi bazen dinlemedi. 3.) Bazı Mısırlılar yardım etmeye geldi. 4.) Bu sefer Babilliler intikam hırsıyla geri geldiler ve Yeruşalim i tamamen yıktılar. (586) 5.) Nebukadnessar ın üçüncü gelişi: İ.Ö yıllık tutsaklığa iki farklı bakış açısı: A. Yeruşalim, 70 yıllık Babil İmparatorluğu nun Egemenliğinin altında İ.Ö da Yeruşalim yıkılmadan önce, 606 da Neb. Yeruşalim e geldi ve birçok kişiyi alıp götürdü. Ayrıca Yahuda yı vergiye bağladı da Babil, Persliler tarafından yıkıldı. 3. Tanrı, 70 yıllık tutsaklık olacak demedi, Babilliler 70 yıl Yeruşalim e hakim olacak dedi. 1 B. İkinci bir 70 yıllık devir de var: İ.Ö Yeruşalem yıkıldı yıllık tapınağı olmayan ve terk edilmiş olan Yeruşalim şehri. 2. İ.Ö.516 de tapınağın tekrar inşa edilmesi bitti.

230 Karkamış ta Mısır Kralı Neko ve Asurlular, tekrar Babilliler e karşı geldiler (İ.Ö.605) Yahuda (Güney Krallığı) Babil e sürüldü. 2

231 71. DERS Nahum 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Ninova ya (Asurlular) B. Dönem: Güney Krallığı nın kötü kralı Kral Manaşşe nin devrinde (İ.Ö ) * Bu devirde Asurlular güç açısından zirvedeydi. Yahuda Asur a vergi vermek zorundaydı ve bu yüzden bağımsız değildi. * Nahum un peygamberliği belki İ.Ö arasında olmuştur. Asur un başkenti Ninova İ.Ö.612 de Yahuda Kralı Yoşiya nın devrinin sonununa doğru Babilliler tarafından düşürülüyor. C. Ana fikri: Ninova nın yargılanması Her Şeye Egemen RAB, Sana karşıyım diyor 2:13 D. Yapısı: I. Yargıyı bildirme 1 bölüm II. Yargıyı tanımlama 2. bölüm III. Yargıyı savunma 3. bölüm E. Bu kitabın mesajı; 100 yıl önce ki Yunus kitabının mesajı ile uyum içinde birbirini tamamlıyor. O zaman RAB merhamet gösterdi ama şimdi, onlar bu uyanışı unutmuşlardı. Kime çok verilmişse, ondan çok istenecek. Luka 12:48 * Yunus: RAB, lütfeden, acıyan, tez öfkelenmeyen, sevgisi engin bir Tanrı dır. (Yun.4:2) * Nahum: Tanrı, suçlunun suçunu asla yanına koymaz (Nah. 1:3) F. Nahum un mesajı, Yeşaya, Hoşea ve Sefanya kitaplarındaki Asurlular ın yargılanması ile ilgili olan parçalarla karşılaştırılabilir. G. Yahuda nın düşmanlarını vurgulayan 3 peygamber var: Nahum,Ovadya, Habakkuk H. Nahum [ teselli ], Nehemya [ YAHVE nin tesellisi ] isminin kısaltmasıdır. Büyük düşmanı olan Asurluların başkentinin yıkılması Yahuda için bir teselli idi. (1:15;2:2) Not: Bu kitapta Yahuda ya kınama yok. I. Ninova şehrinin surlarının yüksekliği 30 metreydi ve surların etrafında genişliği 45 metre ve derinliği 20 metre olan bir kale hendeği vardı. Yani Nahum bu peygamberlik sözlerini verdiğinde insanlar gülüp inanmadı. Not: Nahum dedi ki; RAB selle (1:8;2:6) ve ateşle (1:10;2:13;3:13,15)Ninova yı yok edecek ve öyle de oldu. Babilliler surların yıkıldığı yerden girip şehri mahvetti ve 1842 yılına kadar kimse olayın olduğu bu yeri bulamamıştı. (3:5-7) 2. Kitabın ana konusu A. Tanrı, Asurlular ı yargılamakla kesin adaletini gösteriyor. B. Bu mesaj, Tanrı nın karakteri hakkında iki noktayı vurguluyor: 1. Her Şeye Egemen Tanrı, yeryüzündeki tüm halkların hareketlerini gözetliyor ve hiçbirisini kaçırmıyor. 2. Her Şeye Egemen RAB istediği zaman istediği ulusu yargılayabilir. C. 1:2 ve 1:7 ayetler Tanrı nın karakterinin iki yüzünü gösteriyor. Adil gazabı ve şefkati. 1:2 RAB kıskanç, öç alıcı bir Tanrı'dır. Öç alır ve gazapla doludur. Karşıtlarından öç alır, Düşmanlarına karşı öfkesi süreklidir. 1:7 RAB iyidir, Sığınaktır sıkıntı anında. Korur kendisine sığınanları. 3. İsa Mesih: Eski Ant. da sık sık halkını kurtaran Savaşçı olarak tasvir edilen Tanrı; Yeni Ant. da düşmanımız Şeytan ı ve onun güçlerini yenen Savaşçımız İsa Mesih i simgeliyor. * Kol.2:14-15 Kurallarıyla bize karşı ve aleyhimizde olan yazılı antlaşmayı sildi, onu çarmıha mıhlayıp ortadan kaldırdı. Yönetimlerin ve hükümranlıkların elindeki silahları alıp onları çarmıhta yenerek açıkça gözler önüne serdi. ve İsa İblis'i, etkisiz hale getirmek üzere geldi. İbr.2:14 * 1.Yuh. 3:8 Tanrı'nın Oğlu, İblis'in yaptıklarına son vermek için ortaya çıktı. * Vahiy 19:19-21 Canavarı [İblis], dünya krallarını ve onların ordularını, ata binmiş Olan'la O'nun [İsa Mesih in] ordusuna karşı savaşmak üzere bir araya toplanmış gördüm. Canavar ve sahte peygamber yakalandı, her ikisi de kükürtle yanan ateş gölüne diri diri atıldı. Geriye kalanlar, ata binmiş Olan'ın ağzından uzanan kılıçla öldürüldü. Bütün kuşlar, bunların etiyle doydu.

232 72. DERS Sefanya 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Yahuda ya (Güney Krallığı na) B. Dönemi: Yahuda nın gerileme zamanında Güney Krallığı nın kralı Yoşiya nın devrinin ortalarına doğru, Kralın İ.Ö.622 deki reformlardan hemen önceydi ve büyük olasılıkla bu reformlar Sefanya nın peygamberliği sayesinde olmuştur. C. Yapısı: I. İçeriye bak! Yahuda ya Yargı geliyor! 1:1-2:3 II. Etrafına bak! Bütün uluslara Yargı geliyor! 2:4-3:8 III. İleriye bak! Gazaptan sonra Kurtuluş geliyor! 3:8-3:20 D. Yoel ve Sefanya kitapları, özellikle RAB bin Günü ile ilgilidir. E. Anahtar ayetleri: 1:14-15 RAB'bin büyük günü yaklaştı, Yaklaştı ve çabucak geliyor. Dinleyin, RAB'bin gününde En yiğit asker bile acı acı feryat edecek. Öfke günü o gün! Acı ve sıkıntı, Yıkım ve felaket, Karanlık, Bulutlu, koyu karanlık bir gün olacak. 2:3 Ey RAB'bin ilkelerini yerine getirenler, Ülkedeki bütün alçakgönüllüler, RAB'be yönelin. Doğruluğu ve alçakgönüllülüğü amaç edinin. Belki RAB'bin öfke gününde kurtulabilirsiniz. (ibranice örtülürsünüz) 3:12-13 Orada sadece benim adıma sığınan uysal ve alçakgönüllüleri bırakacağım. İsrailliler'den artakalanlar haksızlık etmeyecek, Yalan söylemeyecek, Kimseyi aldatmayacak, Tok karına yatacaklar ve onları korkutan olmayacak. 2. Peygamber Sefanya A. Güney de Peygamber Yeremya ve Habakkuk ile aynı zamanda yaşadı. B. Güney Krallığının nın en iyi kralı Hizkiya nın soyundandı ve iyi Kral Yoşiya nın akrabasıydı. C. İsmi = Tsefan-yah, YAHVE saklar / örter demektir. 3. Peygamberin mesajı A. Bu mesaj, Kral Manaşşe nin günahlarından ve halkın YAHVE nin yolunda yürümemesinden ötürü ulusun yargılanması kesinleştikten sonra geldi. B. RAB bin Günü nde Tanrı nın korkunç gazabı, Kendisi ne karşı olan Yeruşalim deki halk, prensler, hakimler, peygamberler ve kâhinlerin günahlarına ( Yahuda ve Yeruşalim'de yaşayanların hepsini cezalandıracağım 2:4) ve diğer ulusların günahlarına yöneltilecek. ( Ulusları toplamaya, Gazabımı, kızgın öfkemi Üzerlerine dökmeye karar verdim. 3:8) C. Bu mesaj, Rab bin hem Babil i hem de gelecekte tüm dünyayı yargılamasından söz ediyor. D. Ana fikri: RAB bin Günü geliyor ama Rab o korkunç günde O nun adına sığınan ve günahtan arınmış İsrailliler den artakalanları Kendi öfkesinden saklayacak. (3:12-13) E. Kitap evrensel bir yargı ile başlıyor (1:2,3) ve Rab bin kurtuluşunun tüm uluslara (3:9) ve İsrail den artakalanlara (3:12,13) gelmesi ile bitiyor. (3:19,20) F. Kitabın son ayetlerinde Rab şöyle diyor: sizi yeniden bayındır kılacak, Dünyanın bütün halkları arasında yüceltip onurlandıracağım. (Rab bin İsrail için amacı neydi?) (3:20) * Yasa nın Tekr. 26:18-19 Bugün RAB, size verdiği söz uyarınca, öz halkı olduğunuzu açıkladı. Bütün buyruklarına uyacaksınız. Sizi övgüde, ünde, onurda yarattığı bütün uluslardan üstün kılacağını, verdiği söz uyarınca Tanrınız RAB için kutsal bir halk olacağınızı açıkladı." * Yer. 13:11 Kuşak insanın beline nasıl yapışırsa, ben de İsrail ve Yahuda halklarını kendime öyle yapıştırdım' diyor RAB, 'Öyle ki, bana ün, övgü, onur getirecek bir halk olsunlar. Ama dinlemediler.'" * Yer. 33:9 Dünyadaki bütün ulusların önünde bu kent benim için sevinç, övgü ve onur kaynağı olacak. Bu uluslar Yeruşalim halkına yaptığım iyilikleri, sağladığım gönenci duyunca, korkuya kapılıp titreyecekler.' * Petrus Mesih in bedeni olan kiliseden bahsederken, Ama siz seçilmiş bir soy, Kral'ın kâhinleri, kutsal bir ulus, Tanrı'nın öz halkısınız. Sizi karanlıktan kendisinin şaşılacak ışığına çağıran Tanrı'nın erdemlerini ilan etmek için seçildiniz. (1.Pet.2:9) ve Pavlus Titus 2:14 te aynı şeyi söylüyor. G. İsa Mesih: Sef.1:3 (Matt.13:41) ve Sef.1:15 (Mat. 24:29) Mesih in ikinci gelişi ile ilgidir ve Sef. 3:9-20 deki vaatler İsa Mesih te gerçekleşti.

233 73. DERS Habakkuk 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı?: Yahuda ya B. Devir: Yahuda nın (Güney Krallığı nın) çöküşü C. Zaman: (İ.Ö ) 1. Kitabın zamanı hakkında hiç bir tarih verilmedi. Fakat büyük ihtimalle Habakkuk, Kral Yoşiya nın devrinin sonunda veya Kral Yehoyakim in devrinde peygamberlik etmiştir. a. Habakkuk, RAB be yakındığında RAB Babilliler i güçlendiriyordu. b. Not: Kildaniler, Babilliler anlamına geliyor. 2. Kral Yoşiya nın devrinin ortasındaki reformlar ulustaki günahları durdurmadı, sadece Kral Manaşşe nin getirdiği günahları biraz frenledi. 3. Habakkuk, Kral Manaşşe nin kötü ve isyankâr davranış biçimi yüzünden Tanrı nın Yahuda yı yargılamasının kesinleştiği zaman vaaz veriyordu. D. Ana fikir: Gerçek iman, Tanrı nın adaletine, yollarına ve vaatlerine güvenir. Kitaptaki önemli konu: Tanrı nın Adaleti kesin ve güvenilir E.A. da insanlar için bu konu çok büyük bir sorun oluyor. a. İbrahim: Sodom ve Gomorra nın yargılanması doğru mu? b. Yunus: Ninova nın yargılanmaması doğru mu? c. Eyüp: Doğru kişilerin acı çekmesi doğru mu? E. Anahtar ayet: Doğru kişi imanıyla yaşayacaktır 2:4 (Y.A. da kullanıldı: Rom.1:17; Gal 3:11; İbr. 10:38) F. Yapısı: I. Peygamberin soruları ve Tanrı nın yanıtları 1-2. böl. II. Peygamberin duası 3. böl. G. Habaqquq = sıkıca sarılan anlamına geliyor. (Hab.3:16-19 te RAB be sıkıca sarılıyor.) 2. Peygamberin diyaloğu A. Aslında Habakkuk un kitabının içeriği, klasik peygamberlik sözleri değil, kendisinin Tanrı nın adaletini zorlukla anlamasının anlatımıdır. B. Habakkuk ile Tanrı arasında bir diyalog var. C. RAB, ikiyüzlülükten nefret eder ama, dürüstlüğü sever ve ona yanıt verir. (Örn: Şüpheci Tomas) * Bu dürüstlük açık konuşmak demek ama saygısızlık yoktur. * Peygamberin yakınması bilgisizlikten kaynaklanıyor. (imansızlıktan değil) 3. Habakkuk kitabı aslında 2 soru ile ilgileniyor. A. Birinci SORU: 1:1-4 e bakalım Peygamber Habakkuk'a bir görümde verilen bildiridir. Ya RAB, ne zamana dek seni yardıma çağıracağım, Beni duymuyor musun? Zorbalık var diye haykırıyorum sana, Ama kurtarmıyorsun! Bunca kötülüğü bana neden gösteriyorsun, Nasıl hoş görürsün bunca haksızlığı? Nereye baksam şiddet ve zorbalık var. Kavgaların, çekişmelerin sonu gelmiyor. Bu yüzden yasa işlemez oldu, Bir türlü yerini bulmuyor hak. Kötüler doğruları kıskaca almış Ve böylece adalet saptırılıyor. SORU: Adil Tanrı, Kendi halkının günahlarını nasıl gözden kaçırır? Yani, çok kötülük var diye dua ediyorum! Neden hiçbir şey yapmıyorsun?! * Tanrı bizim düşündüğümüzden daha sabırlı. B. Tanrı nın CEVABI: Gözden kaçırmıyorum; ben bir şey yapıyorum. 1:5-11 e bakalım. Bakın öbür uluslara, Gördüklerinize büsbütün şaşacaksınız. Sizin zamanınızda öyle işler yapacağım ki, Anlatsalar inanmayacaksınız. Başkalarına ait toprakları ele geçirmek için Dünyanın dört yanına yürüyen o acımasız ve saldırgan ulusu, Kildaniler'i [Babilliler i] güçlendireceğim. Dehşetli ve korkunçturlar, Gururlu ve başlarına buyrukturlar. Parstan çeviktir atları, Aç kurttan daha azgın. Atlıları yeri deşerek geliyor uzaklardan, Avına saldıran kartal gibi uçuyorlar, Yağmalamak için geliyor hepsi. Orduları çöl rüzgarı gibi ilerliyor Ve kum gibi tutsak topluyorlar. Küçümsüyorlar kralları, Yöneticilerle alay ediyorlar. Dudak büküyorlar bütün surlu kentlere, Önlerine toprak yığıp onları ele geçiriyorlar. Rüzgar gibi geçip gidiyorlar. Bu suçlu adamların ilahları kendi güçleridir. 1

234 1.) Tanrı nın yanıtı, Kendisi durumu düzeltmek için gelmiyor; Babillileri, Yahuda yı yargılamak için yükseltiyor.. 2.) Tanrı görünmeyen, beklenmeyen ve tahmin edilmeyen şekilde çalışabilir. 3.) Rab her zaman Kendi planını uyguluyor. Genellikle biz göremiyoruz ve anlamıyoruz. C. İkinci SORU: Adil Tanrı Kendi halkını çok günahlı bir halkla nasıl yargılar? 1:12-13 Ya RAB, kutsal Tanrım, Öncesizlikten beri var olan sen değil misin? Sen ölmeyeceksin. Ya RAB, bizi yargılamak için Kildaniler'i mi seçtin? Ey sığınağımız, onlara mı verdin cezalandırma yetkisini? Kötüye bakamayacak kadar saftır gözlerin. Haksızlığı hoş göremezsin. Öyleyse nasıl hoş görürsün Bu hain adamları? Doğrular kötülere yem olurken Neden susuyorsun? D. Tanrı nın İkinci CEVABI: 1. kısmı: Doğru duydun. Ben onları Yahuda yı yargılamak için kullanacağım. 2:1-3 Nöbet yerinde, gözcü kulesinde durayım, Bakayım RAB bana ne diyecek, Yakınmalarıma ne yanıt verecek göreyim. Şöyle yanıtladı RAB: Göreceklerini taş levhalara oyarak yaz. Öyle ki, herkes bir çırpıda okusun. Bu olayların zamanı gelmedi henüz. Sonun belirtileridir bunlar ve yalan değildir. Gecikiyormuş gibi görünse de bekle olacakları, Gecikmeyecek, er geç gerçekleşecektir. 2. kısmı: Doğru kişi, imanla yaşayacaktır. 2:4 Bakın şu övüngen Kildaniler'e, niyetleri iyi değildir. Ama doğru kişi imanıyla yaşayacaktır. 1.) Göreceli adaleti bırak! (Yani, bu kişi kötü ama, diğer kişi kadar kötü değil gibi düşünceler) 2.) Tanrı iyi, adil ve kutsaldır. Kesinlikle tüm günahları yargılayacak. E. Tanrı, kibirli Babillileri ileride yargılayacağım ama şimdilik kullanacağım diyor. (2:6-20) (Tanrı önünde herkes suçludur ve O nun kurtuluşuna sığınmayanlar yargılanır.) 4. Bu kitap, Habakkuk un duası ile bitiyor. 3:1-19 A. 3:2 Ya RAB, şimdiye dek yaptıklarını duydum ve ürperdim. Günümüzde de aynı şeyleri yap, ya RAB, Herkes bilsin neler yapabildiğini. Öfkeliyken merhametini anımsa! Yani, tamam, gördüm! Anlayamıyorum ama isteğin olsun, sadece merhametini göster! B. 3:16 da Habakkuk, Rab bin verdiği görüm ve bildiriden çok etkilendi! (Yeş. 6. böl. gibi) Sesini duyunca yüreğim hopladı, Seğirdi dudaklarım, Kemiklerim eridi sanki, Çözüldü dizlerimin bağı. C. 3:16b-19 Gerçek iman Ama bize saldıran halkın felakete uğrayacağı günü Sabırla bekleyeceğim. Tomurcuklanmasa incir ağaçları, Asmalar üzüm vermese, Boşa gitse de zeytine verilen emek, Tarlalar ürün vermese de, Boşalsa da davar ağılları, Sığır kalmasa da ahırlarda, Ben yine RAB'le sevineceğim, Kurtuluşumun Tanrısı'yla sevinçten coşacağım. Rab Yahve gücümdür benim. Ayaklarıma geyik ayağının çevikliğini verir. Aşırtır beni yükseklerden. * Habakkuk, İMANLA yaşamayı öğreniyordu! D. Bu dua 18. ve 68. Mezmurlara benziyor. Mezmur 18:30-33 Tanrı'nın yolu kusursuzdur, RAB'bin sözü arıdır. O kendisine sığınan herkesin kalkanıdır. Var mı RAB'den başka Tanrı? Tanrımız'dan başka kaya var mı? Tanrı beni güçle donatır, Yolumu kusursuz kılar. Ayaklar verdi bana, geyiklerinki gibi, Doruklarda tutar beni. 5. Doğru kişi imanla yaşayacaktır. Gerçek iman, Tanrı nın adaletini ve yollarını olduğu gibi kabul eder ve O na güvenir. Gerçek iman, ümit edilen şeylere güvenmektir, görünmeyen şeylerin varlığından emin olmaktır. İbr.11:1 Gerçek iman, ne olursa olsun iyi günde kötü günde her şeyi ve her şeyi Rab de bulmaktır. Gerçek iman, Tanrı nın sözleri ve vaatlerine inanır ve güvenir! Vahiy 19:11-16 Bundan sonra göğün açılmış olduğunu ve orada beyaz bir atın durduğunu gördüm. Ata binmiş olanın adı Sadık ve Gerçek'tir. Adaletle yargılar ve savaşır. Gözleri alev alev yanan ateşe benzer. Başında çok sayıda taç vardır ve üzerinde kendisinden başka kimsenin bilmediği bir ad yazılmıştır.kana daldırılmış bir kaftan giyinmiş olup 'Tanrı'nın Sözü' adıyla anılır. Temiz ve beyaz, ince ketene bürünmüş olan gökteki ordular, beyaz atlara binmiş, O'nun ardından geliyorlardı. Ulusları vurmak üzere O'nun ağzından keskin bir kılıç uzanıyor. Kendisi onları demir çomakla güdecek. Gücü her şeye yeten Tanrı'nın ateşli gazabının şarabını üreten cendereyi kendisi sıkacak. Kaftanı ve kalçası üzerinde, 'KRALLARIN KRALI VE RABLERİN RABBİ diye yazılmış bir adı vardı. 2

235 74. DERS Yeremya - Giriş 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı?: Yahuda ya B. Devir: Yahuda nın (Güney Krallığı nın) çöküşü ve son günleri C. Zaman: (İ.Ö ) 1. Yeremya, hem Yahuda daki Habakkuk ve Sefanya, hem de Babil de sürgünde bulunan Hezekiel ve Daniel peygamberler ile aynı zamanda peygamberlik ediyordu. 2. Kitapdaki tarihsel bilgi 1.&2.Kr. ve 1.&2.Tar. kitaplarının Güney Krallığı nın son sıkıntılı günleri hakkındaki bilgi eksiklerini dolduruyor 3. Yeremya, Yahuda nın son iyi kralı olan Yoşiya nın 14. yılından, Yahuda nın çöküşünden sonraki tarihi kapsıyor. Sonuçta 40 yıl peygamberlik etmiştir. a.) Yeremya, belki Yoşiya nın tapınakta Yasa Kitabı nı bulduktan 5 yıl sonra başlıyor. Halk bu reformları gördü ama bu yolda devam etmedi. b.) Çöküşten sonra tam olarak ne zamana kadar peygamberlik ettiği belli değil. Son günlerinde Yeremya kaçırılıp Mısır a götürüldü ama ondan sonra ne olduğunu bilmiyoruz. 4. Yeremya nın peygamberliği beş farklı kral ve çok çeşitli şartlar altındaydı. a.) Yoşiya ya (1-6.böl) b.) Yehoahaz ya (22:10-12), c.) Yehoyakim ya (7-20; 25-26; 35-36; 45-46:12; böl.) d.) Yehoyakin ya (22-23.böl) e.) Sidkiya ya (21; 24; 27-34; böl) 5. Onun peygamberliği süresince Yahuda da üç büyük kriz vardı. a.) Asur İmparatorluğu nun çöküşü (İ.Ö ) b.) Mısır kralı Neko nun yenilmesi ve Babil İmp. nun yükselmesi (İ.Ö ) c.) Babilliler tarafından Yeruşalem in yıkılması (İ.Ö.586) 6. Yeremya nın peygamberliğinin üç evresi vardı: a.) İ.Ö Asur ve Mısır ın tehdidi altında peygamberlik etti. b.) İ.Ö Babil tarafından tehdit edilip saldırılırken, Tanrı nın Yahuda yı yargılamasını açıklayarak peygamberlik etti. c.) İ.Ö Yahuda yıkıldıktan sonra, Yeruşalim de Rab bin hizmetinde bulundu. D. Yapısı: * Yeremya kitabının düzeni biraz karışık olduğu için birkaç tane veriyorum. * Yeremya nın peygamberlik sözleri tarih sırasına göre değil, konulara göre. I. Yeruşalem in yıkılmasından önceki peygamberlik sözleri böl. II. Yeruşalem in yıkılmasından sonraki peygamberlik sözleri böl. veya I. Peygamberin Çağrılması 1. bol. II. Yahuda nın Yargılanması böl. III. Kurtuluş sadece Sürgünden sonra gelecek böl. IV. Yahuda ve Diğer Ulusların Babil in baskısı altında olması şartı böl. V. Kurtuluş Vaatleri böl. VI. Yeruşalim in Son Günleri böl. VII. Yeruşalim in Yıkılmasından Sonrası böl. VIII. Diğer Ulusların Yargılanması böl. * Mısır, Filistliler, Moav, Ammon, Edom, Şam, Arabia, Elam, Babil IX. Yeruşalim in Düşüşü 52. böl. 1

236 E. Ana bölümü: 31 İsa, Mat. 26:26-29 da Yer.31:33-34 daki Yeni Antlaşmayı kurdu. F. Anahtar ayetleri 7:23-24 ve 8: :23-24 Onlara şunu buyurdum: Sözümü dinlerseniz, ben sizin Tanrınız, siz de benim halkım olursunuz. İyilik bulmanız için her konuda size buyurduğum yolda yürüyün. Ne var ki, dinlemediler, kulak asmadılar; kendi isteklerinin, kötü yüreklerinin inadı doğrultusunda yürüdüler. İleri değil, geri gittiler. 8:11-12 Esenlik yokken, Esenlik, esenlik, diyerek Halkımın yarasını Sözde iyileştirdiler. Yaptıkları iğrençliklerden utandılar mı? Hayır, ne utanması? Kızarıp bozarmanın ne olduğunu bile bilmiyorlar. Bu yüzden onlar da düşenlerin arasında yer alacak, Cezalandırıldıklarında sendeleyip düşecekler' diyor RAB. G. Yeremya çok betimleme kullanıyor: 13: 1-14 ;14: 1-19 ;16: 1-9 ;18: 1-8 ;19: 1-13 ;24: 1-10 ;27: 1-11 ;32: 6-15 ;43: 8-13 H. Yeremya kitabı peygamber kitaplarından en uzun olanıdır ve Kısa Peygamberler kitaplarının toplamından daha uzundur. I. Yeremya, Yeruşalem in düşüşü olayını kaydediyor: 52.bölüm * Bu çok önemli bir olaydı ve 4 farklı yerde kaydediliyor: 2.Kr.25;2.Tar. 36; Yer.39; Yer Peygamber Yeremya A. Yeruşalem yakınında bulunan Anatot Kenti'ndeki kâhinlerden Hilkiya nın oğlu idi ve mesajları yüzünden kendi köyünde tehdit edildi. B. Birçok parça, bu zor mesajı sadık bir şekilde veren Yeremya nın özel acılarından söz ediyor ve bu yüzden Ağlayan Peygamber olarak biliniyor. 20:2; 37:11-16; 18:18; 12:6; 38 C. Yeremya ismi o zaman çok yaygındı. Bu isim YAHVE atar / kurar (temel atar gibi) veya YAHVE yüceltir anlamına gelebilir. 3. Yeremya kitabında üç ANA FİKİR vurgulanıyor: A. Aldanma. Yahuda nın yargılanması çok yakın ve kesindir. (17:9) B. RAB bin tutsaklıktan kurtarması ve yeniden diriltmesi de kesindir. C. RAB bin yeni bir antlaşma yapması da kesindir. 4. Yeremya kitabının 40 farklı yerinden birçok ayet Yeni Antlaşma da kullanıldı. Çoğu Vahiy kitabında olan bu ayetler Babil ile ilgili parçalardır. (Örn:50:8 Esin.18:4; 50:32 Esin.18:8) * 31:15 Mat.2:17-18 * 7:11 Mat.21:13; Mark 11:17; Luka 19:4 * 31:33 Rom.11:27 * 31:31-34 İbran.8: Yeremya kitabında İsa Mesih ve O nun halkı: a.) İsa, Yeş. 53:3 deki Acılar adamı dır ve Yeremya ağlayan peygamber dir. * Çağrıları, hizmetleri, yaşadıkları birbirine benziyor. 11:19 Kesime götürülen uysal bir kuzu gibiydim. * Y.A. da halk İsa yı Yeremya ya benzetiyor (Mat.16:13-14) b.) 23:1-6 "Otlağımın koyunlarını yok edip dağıtan çobanların vay başına!" diyor RAB. Halkımı güden çobanlar için İsrail'in Tanrısı RAB şöyle diyor: "Sürümü dağıtıp sürdünüz, onlarla ilgilenmediniz. Şimdi ben sizinle ilgileneceğim, yaptığınız kötülük yüzünden sizi cezalandıracağım." RAB böyle diyor."sürmüş olduğum bütün ülkelerden sürümün sağ kalanlarını toplayıp otlaklarına geri getireceğim; orada verimli olup çoğalacaklar. Onları güdecek çobanlar koyacağım başlarına. Bundan böyle korkmayacak, yılgınlığa düşmeyecekler. Bir tanesi bile eksilmeyecek" diyor RAB. "İşte Davut için doğru bir dal çıkaracağım günler geliyor" diyor RAB. "Bu kral bilgece egemenlik sürecek, Ülkede adil ve doğru olanı yapacak. Onun döneminde Yahuda kurtulacak, İsrail güvenlik içinde yaşayacak. O, Yahve Doğruluğumuz adıyla anılacak. * Bu iyi Çoban, bu doğru Dal yeni bir antlaşma yapacak (31:31-34) ve İbrahim, Musa, halk, ve Davut ile yapılan antlaşmaları gerçekleştirecektir. c.) 33:15-17"'O günlerde, o zamanda, Davut için doğru bir dal yetiştireceğim; Ülkede adil ve doğru olanı yapacak. O günlerde Yahuda kurtulacak, Yeruşalim güvenlik içinde yaşayacak. O, Yahve Doğruluğumuz adıyla anılacak.' RAB şöyle diyor: 'İsrail tahtı üzerinde oturan Davut soyunun ardı arkası kesilmeyecek. d.) 33:20-22 "RAB diyor ki: 'Eğer belirlenmiş zamanlarda gece ve gündüz olması için gece ve gündüzle yaptığım antlaşma bozulabilirse, tahtında oturan oğulları krallık yapsın diye kulum Davut'la ve bana hizmet eden Levili kâhinlerle yaptığım antlaşma da ancak o zaman bozulabilir. Kulum Davut'un soyunu ve bana hizmet eden Levililer'i sayılamaz gök cisimleri kadar, ölçülemez deniz kumu kadar çoğaltacağım.'" 2

237 75. DERS Yeremya Görevlendirilmesi 1: Uzun Peygamberlerin kitaplarının mesajlarını anlamak için peygamberlerin nasıl görevlendirildiklerini bilmek çok önemlidir. A. Yeremya kitabı çok karışık olduğu için bu özellikle doğrudur. B. Bu görevlendirilmede iki önemli nokta var: 1.) Görevlendirmenin biçimi 2.) Verilen görümler 2. Yeremya nın görevlendirilmesi A. Yeşaya nın görevlendirilmesinden çok farklı. Neden? 1. Genellikle Tanrı, her peygambere özel bir mesaj ve buna bağlı özel bir hizmet veriyor. RAB her kişinin ihtiyacına göre veriyor. 2. Tanrı her kişiyi farklı bir yolla karşılıyor ve onunla farklı bir şekilde çalışıyor. B. Yeremya ya hiçbir seçenek verilmediğine dikkat edin. 1. Burada, Yeşaya daki gibi Kimi göndereyim? sorusu yok. 2. Yeremya ya imkansız bir hizmet veriliyor ve zaten bunu kendisi istemedi! 3. Onun görevi kendi yetenekleri ve kişiliğine göre değildi. * Yeremya çok duygulu bir kişiydi. * Tanrı daha sert bir insanı seçebilirdi. 4. Yeremya doğmadan önce ayrıldı. 1:5 Ana rahminde sana biçim vermeden önce tanıdım seni. Doğmadan önce seni ayırdım, * Biz inanmadan önce Rab, bizim hayatımızda çalışıyordu. C. Rab, ona cesaret vermek istediğinde Musa ve bütün hizmetçilerine söylediğinin aynısını ona da söyledi. 1:8 Onlardan korkma, çünkü seni kurtarmak için ben seninleyim." D. Rab "İşte sözlerimi ağzına koydum" dedi, "Bak, ulusların ve ülkelerin kökünden sökülmesi, yıkılıp yok olması, yerle bir edilmesi, kurulup dikilmesi için bugün sana yetki verdim." 1:10 1. Aslında bu biraz komik, çünkü Yeremya nın en başarısız peygamber olduğu söylenebilir. a. Yeremya, aslında bir duvara vaaz vermeye çağrılıyormuş gibiydi. b. Kendi hizmetinde çok az meyve vardı. c. Mesajı senelerce hep reddedildi; tek başına bırakıldı. terk edildi. (ona Hain! dediler.) d. Halka hep Mısır a gitme! dedi; sonunda halk onu Mısır a götürdü! 2. Demek ki Tanrı nın bakış açısı bizimkinden farklı. a. Büyük kralları ve imparatorlukları boş ver; Tanrı ya göre bu adam O nun sözcüsüdür onun başarısı Rab den gelecek. E. Yeremya, peygamberlik sözleri söylemekten dolayı acı çekiyordu. 20:7-9 Beni kandırdın, ya RAB, Ben de kandım. Bana üstün geldin, beni yendin. Bütün gün alay konusu oluyorum, Herkes benimle eğleniyor. Çünkü konuştukça feryat ediyor, Şiddet diye, yıkım diye haykırıyorum. RAB'bin sözü yüzünden bütün gün yeriliyor, Gülünç duruma düşüyorum. "Bir daha onu anmayacak, O'nun adına konuşmayacağım" desem, Sözü kemiklerimin içine hapsedilmiş, Yüreğimde yanan bir ateş sanki. Onu içimde tutmaktan yoruldum, Yapamıyorum artık. 3. Kitabın ana konularından birisi olan kesin yargı, bu görevlendirmede geçiyor. 1:11-16 RAB, "Yeremya, ne görüyorsun?" diye seslendi. "Bir badem dalı görüyorum" diye yanıtladım. RAB, "Doğru gördün" dedi, "Çünkü sözümü yerine getirmek için gözlemekteyim." RAB yine, "Ne görüyorsun?" diye seslendi. "Kuzeyden bu yöne bakan, kaynayan bir kazan görüyorum" diye yanıtladım. RAB şöyle dedi: Ülkede yaşayanların tümü üzerine Kuzeyden felaket salıverilecek. Çünkü kuzey krallıklarının bütün halklarını çağırıyorum" diyor RAB. Kralları gelip Yeruşalim surlarında, Bütün Yahuda kentlerinin karşısında, Yeruşalim'in kapı girişlerinde Tahtlarını kuracaklar. Yaptıkları kötülükten ötürü Halkımın cezasını bildireceğim: Beni bıraktılar, Başka ilahlara buhur yakıp Elleriyle yaptıklarına tapındılar.

238 76. DERS Yeremya Yargının kesinliği 1. 1.bölüm: Yeremya nın iki önemli görümü A. Badem dalı 1:11-12 RAB, "Yeremya, ne görüyorsun?" diye seslendi. "Bir badem* dalı görüyorum" diye yanıtladım. RAB, "Doğru gördün" dedi, "Çünkü sözümü yerine getirmek için gözlemekteyim*." * İbranice "Badem" ve "Gözlemekteyim" sözcükleri birbirlerini çağrıştırıyor. * Badem dalı = ilkbahar kesinlikle gelecek ve benim yargım da gelecek anlamına geliyor. B. Kaynayan kazan 1:13-14 RAB yine, "Ne görüyorsun?" diye seslendi. "Kuzeyden bu yöne bakan, kaynayan* bir kazan görüyorum" diye yanıtladım. RAB şöyle dedi: "Ülkede yaşayanların tümü üzerine Kuzeyden felaket salıverilecek*. * İbranice "Kaynayan" ve "Salıverilecek" sözcükleri birbirlerini çağrıştırıyor * Kaynayan yağ Yahuda ya dökülecek; korkunç yargı kuzeyden gelecek! 2. 2:1-3 Yeremya, Hoşea gibi halkın sadakatsizliğini vurguluyor. (ruhsal zina) RAB bana dedi ki: "Git, şunları Yeruşalim halkına duyur. RAB diyor ki: "'Gençliğindeki bağlılığını, Gelinliğindeki sevgini, Çölde, ekilmemiş toprakta Beni nasıl izlediğini anımsıyorum. İsrail RAB'be özgü bir halk, Hasadının ilk ürünüydü. Onu yeren herkes suçlu sayılır, Başına felaket gelirdi'". 3. 2:10-13 Rab iki günah için Yahuda yı suçluyor: "Gidin de Kittim kıyılarına bakın! Kedar ülkesine adam gönderip iyice inceleyin, Hiç böyle bir şey oldu mu, olmadı mı görün. Hiçbir ulus ilahlarını değiştirdi mi? (Ki onlar zaten tanrı değildirler.) Ama benim halkım görkemini İşe yaramaz putlara değişti. Ey gökler, şaşın buna, Tir tir titreyin, şaşakalın" diyor RAB. "Çünkü halkım iki kötülük yaptı: (1) Beni, diri suların pınarını bıraktı, (2) Kendilerine sarnıçlar, Su tutmayan çatlak sarnıçlar kazdı. Neden bunu yaptılar? 2:20 "Boyunduruğunu çok önce kırdın, Bağlarını kopardın. 'Kulluk etmeyeceğim' dedin. 4. 6:16-19 Yeremya, yepyeni bir mesaj değil, Musa nın verdiği mesajı hatırlatıyor. Aynı YAHVE Tanrı, aynı yollarından bahsediyor. 16 RAB diyor ki: "Yol kavşaklarında durup bakın, Eski yolları sorun, İyi yol nerede, öğrenin, O yolda yürüyün, Canlarınız rahata kavuşur. Ama onlar, 'O yolda yürümeyiz' dediler. 17 Size bekçiler atayıp, 'Boru sesini dinleyin' dedim, Ama onlar, 'Dinlemeyiz' dediler. 18 Bundan ötürü, ey uluslar, Başlarına neler geleceğini işitin! Sen de anla, ey topluluk! 19 Dinle, ey yeryüzü! Bu halkın üzerine felaket, Kendi kurduğu düzenin sonucunu getirmek üzereyim. Çünkü sözlerime kulak asmadılar, Kutsal Yasam'ı reddettiler. 1

239 5. 7:1-11 Aldanmayın! Tapınağa güvenmeyin! RAB Yeremya'ya şöyle seslendi: "RAB'bin Tapınağı'nın kapısında durup şu sözü duyur. De ki: "'RAB'bin sözünü dinleyin, ey RAB'be tapınmak için bu kapılardan giren Yahuda halkı! İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB diyor ki: Yaşantınızı ve uygulamalarınızı düzeltin. O zaman burada kalmanızı sağlarım. "RAB'bin Tapınağı, RAB'bin Tapınağı, RAB'bin Tapınağı buradadır!" gibi aldatıcı sözlere güvenmeyin. Eğer yaşantınızı ve uygulamalarınızı gerçekten düzeltir, birbirinize karşı adil davranır, yabancıya, öksüze, dula haksızlık etmez, burada suçsuz kanı akıtmaz, sizi yıkıma götüren başka ilahların ardınca gitmezseniz, burada, sonsuza dek atalarınıza vermiş olduğum ülkede kalmanızı sağlarım. Ne var ki, sizler işe yaramaz aldatıcı sözlere güveniyorsunuz. 'Çalmak, adam öldürmek, zina etmek, yalan yere ant içmek, Baal'a buhur yakmak, tanımadığınız başka ilahların ardınca gitmek, bütün bu iğrençlikleri yapmak için mi bana ait olan tapınağa gelip önümde duruyor, güvenlikteyiz diyorsunuz?bana ait olan bu tapınak sizin için bir haydut ini mi oldu? Ama ben görüyorum neler yaptığınızı!' 6. 15:1-6 Size ne Musa ne Samuel, hiçkimse yardım edemez: "Musa'yla Samuel önümde durup yalvarsalar bile, bu halka acımayacağım; kov onları önümden, gitsinler! Sen beni reddettin"diyor RAB, "Gerisin geri gidiyorsun. Ben de elimi sana karşı kaldıracak, Seni yok edeceğim; Merhamet ede ede yoruldum :15-18 Yeremya nın acısı Sözlerini bulur bulmaz yuttum, Bana neşe, yüreğime sevinç oldu. Çünkü seninim ben, Ey Her Şeye Egemen RAB Tanrı! Eğlenenlerin arasında oturmadım, Onlarla sevinip coşmadım. Elin üzerimde olduğu için Tek başıma oturdum, Çünkü beni öfkeyle doldurmuştun :5-10 Kendi yüreğimize güvenmeyelim! RAB be ve O nun sözlerine güvenelim. RAB diyor ki:"insana güvenen, İnsanın gücüne dayanan, Yüreği RAB'den uzaklaşan kişi lanetlidir. Böylesi bozkırdaki çalı gibidir, İyilik geldiği zaman görmeyecek; Kurak çöle, Kimsenin yaşamadığı tuzlaya yerleşecek. "Ne mutlu RAB'be güvenen insana, Güveni yalnız RAB olana! Böylesi su kıyılarına dikilmiş ağaca benzer, Köklerini akarsulara salar. Sıcak gelince korkmaz, Yaprakları hep yeşildir. Kuraklık yılında kaygılanmaz, Meyve vermekten geri durmaz." Yürek her şeyden daha aldatıcıdır, iyileşmez, Onu kim anlayabilir? "Ben RAB, herkesi davranışlarına, Yaptıklarının sonucuna göre ödüllendirmek için Yüreği yoklar, düşünceyi denerim." * Rab her zaman adildir :8-10 Önce ümit vardı ama şimdi yargılanma kesinleşti: "Bunun yanı sıra halka şunları da söyle: 'RAB diyor ki: İşte yaşama giden yolu da ölüme giden yolu da önünüze koyuyorum. Bu kentte kalan kılıçtan, kıtlıktan, salgından ölecek; dışarı çıkıp kenti kuşatan Kildaniler'e teslim olansa yaşayacak, hiç değilse canını kurtarmış olacak. Bu kente iyilik değil, kötülük etmeye karar verdim, diyor RAB. Bu kenti Babil Kralı ele geçirip ateşe verecek.' 10. 3:12 Fakat yargıdan sonra RAB merhamet gösterecek çünkü esas amacı yargı değil. 3:12 "Git, bu sözleri kuzeye duyur. De ki: "'Ey dönek İsrail, geri dön' diyor RAB. 'Size artık öfkeyle bakmayacağım, Çünkü ben sevecenim' diyor RAB. 'Öfkemi sonsuza dek sürdürmem. 2

240 77. DERS Yeremya Ümit verici peygamberlik sözleri 1. Yeremya kitabında iki mesaj var: A. Babilliler tarafından Yahuda nın yargılanması kesindir. * Tanrı, Kendi isteği için Kral Nebukadnessar ı yükseltti. B. RAB bin tutsaklıktan kurtarması ve yeniden diriltmesi de kesindir böl 2. Tanrı halkı Babil den kurtaracak ve vaadedilen toprağa geri getirecek. A. Bu yargı sizi mahvetmek için değil; cezalandırmak içindir ve bunu imanla kabul edin! 12:15 RAB Hepsini söküp attıktan sonra Yahuda'ya yine acıyacak, her birini kendi mirasına, kendi ülkesine geri getireceğim. B. İmanla yaşayan kişi bu 70 yılı kabul etmeli, çünkü bu Tanrı nın isteğidir. 27:12-13 Yahuda Kralı Sidkiya'ya bütün bu sözleri ilettim.:"boyunlarınızı Babil Kralı'nın boyunduruğu altına koyun. Ona ve halkına kulluk edin ki sağ kalasınız. RAB'bin Babil Kralı'na kulluk etmeyen her ulus için dediği gibi, niçin sen ve halkın kılıç, kıtlık, salgın hastalık yüzünden ölesiniz? C. Bazı sahte peygamberler gelip halka başka bir mesaj veriyordu. * Bunlar birkaç yıl sonra buradan gidiyoruz diyorlardı. (Hananya - 28:10-17) D. Sonunda halk, bu tutsaklığın gerçekten ne zaman biteceğini öğrenmek için Babil den Yeremya ya bir mektup yazdı ve Yeremya şöyle bir cevap verdi: * Bu tutsaklık Tanrı nın yargısıdır; kabul edin. 70 sene buradasınız. Yani, yerleşin! 29:4-13 İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB Yeruşalim'den Babil'e sürdüğü herkese şöyle diyor: "Evler yapıp içinde oturun, bahçe dikip ürünlerini yiyin. Evlenin, oğullarınız, kızlarınız olsun; oğullarınızı, kızlarınızı evlendirin. Onların da oğulları, kızları olsun. Orada çoğalın, azalmayın. Sizi sürmüş olduğum kentin esenliği için uğraşın. O kent için RAB'be dua edin. Çünkü esenliğiniz onunkine bağlıdır." Evet, İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB diyor ki: "Aranızdaki peygamberlerle falcılara aldanmayın. Düş görmeye özendirdiğiniz kişilere kulak asmayın. Çünkü onlar adımı kullanarak size yalan peygamberlik ediyorlar. Onları ben göndermedim." RAB böyle diyor. RAB diyor ki: "Babil'de yetmiş yılınız dolunca sizinle ilgilenecek, buraya sizi geri getirmek için verdiğim iyi sözü tutacağım. Çünkü sizin için düşündüğüm tasarıları biliyorum" diyor RAB. "Kötü tasarılar değil, size umutlu bir gelecek sağlayan esenlik tasarıları bunlar. O zaman beni çağıracak, gelip bana yakaracaksınız. Ben de sizi işiteceğim. Beni arayacaksınız, bütün yüreğinizle arayınca beni bulacaksınız. Kendimi size buldurtacağım" diyor RAB. "Sizi eski halinize kavuşturacağım. Sizi sürdüğüm bütün yerlerden ve uluslardan toplayacağım" diyor RAB. "Ve sizi sürgün ettiğim yerden geri getireceğim." E. Rab, Yeremya nın bir tarla satın almasını istiyor ve bunun halka bir mesaj olmasını istiyor: Bu toprak şu an başkasının elinde olsa bile, bir gün yine sizin olacaktır. (32:6-15) "Hepsinin gözü önünde Baruk'a şu buyrukları verdim: 'İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB diyor ki Bu satış belgesini -mühürlenmiş, açık olanını- al, uzun süre durmak üzere bir çömleğe koy.çünkü İsrail'in Tanrısı, Her Şeye Egemen RAB söz veriyor, bu ülkede yine evler, tarlalar, bağlar satın alınacak' diyor. (13-15) 3. FAKAT ileride Rab yeni bir şey yapacak. A. Bu yeni antlaşma çok farklı olacak. 31:31-34 "İsrail ve Yahuda halkıyla Yeni bir antlaşma yapacağım günler geliyor" diyor RAB, "Atalarını Mısır'dan çıkarmak için Ellerinden tuttuğum gün Onlarla yaptığım antlaşmaya benzemeyecek. Onların kocası olmama karşın, Bozdular o antlaşmamı" diyor RAB. "Ama o günlerden sonra İsrail halkıyla Yapacağım antlaşma şudur" diyor RAB, "Yasamı içlerine yerleştirecek, Yüreklerine yazacağım. Onların Tanrısı ben olacağım, Onlar da benim halkım olacak. Bundan böyle kimse komşusunu ya da kardeşini, 'RAB'bi tanıyın' diye eğitmeyecek. Çünkü küçük büyük hepsi Tanıyacak beni" diyor RAB. "Çünkü suçlarını bağışlayacak, Günahlarını artık anmayacağım." B. Eski Antl. (M.Çıkış 19-24) Mısır dan kurtarıldıktan sonra geldiği gibi, bu yeni antlaşma da günahlardan kurtarıldıktan sonra gelecek (34.ayet). 1

241 C. Eski antlaşmada Yasa itaati gerektiriyordu ama, bu itaati sağlayacak bir güç verilmemişti. Yasa nın Tekr. 5:29 Rab dedi Keşke benden korksalardı ve bütün buyruklarıma uymak için her zaman yürekten istekli olsalardı! O zaman kendilerine ve çocuklarına sürekli iyilik gelirdi. Yasa nın Tekr. 29:2-4 Musa bütün İsrailliler'i bir araya toplayarak şöyle dedi: "RAB'bin Mısır'da gözlerinizin önünde Firavun'a, görevlilerine, ülkesine yaptıklarını gördünüz. Büyük denemeleri, belirtileri, o büyük ve şaşılası işleri gözlerinizle gördünüz. Ne var ki, RAB bugüne dek size kavramak için kavrayış, görmek için göz, duymak için kulak vermedi. D. Bu yeni antlaşma farklı olacak. Yeni bir yürek verilecek ve kalıcı bir antlaşma olacak. Yer. 32:38-40 Onlar benim halkım olacak, ben de onların Tanrısı olacağım. Tek bir yürek, tek bir yaşam tarzı vereceğim onlara; gerek kendilerinin gerekse çocuklarının iyiliği için benden hep korksunlar. Onlarla kalıcı bir antlaşma yapacağım: Onlara iyilik etmekten vazgeçmeyecek, benden hiç ayrılmasınlar diye yüreklerine Tanrı korkusu salacağım. E. Fakat bu yeni antl. eskisi gibi olmayacak, çünkü bu antlaşmanın bozulmamasını sağlayan Birisi var ve bu Kişi daha iyi ve sağlam bir antlaşma yaptı! * İbraniler 8:1-6 Söylediklerimizin en önemli noktası şudur: göklerde, yüce Olan'ın tahtının sağında oturan, kutsal yerde, insanın değil, Rab'bin kurduğu asıl tapınma çadırında görev yapan böyle bir başkâhinimiz vardır. Her başkâhin adaklar ve kurbanlar sunmak için atanır. Bu nedenle bizim başkâhinimizin de sunacak bir şeyi olması gerekir. Eğer kendisi yeryüzünde olsaydı, Kutsal Yasa uyarınca adakları sunanlar bulunduğu için, kendisi kâhin olmazdı. Onlar göktekilerin örneği ve gölgesi olan bir tapınakta hizmet ediyorlar. Nitekim Musa, tapınma çadırını kurmak üzereyken Tanrı tarafından şöyle uyarıldı: "Her şeyi, dağda sana gösterilen örneğe uygun olarak yapmaya dikkat et." Şimdiyse, İsa daha iyi vaatler üzerine kurulmuş daha iyi bir antlaşmanın aracısı olduğu kadar, daha üstün bir göreve de sahip olmuştur. * İbraniler 9:12-15 Erkeçlerin ve buzağıların kanıyla değil, sonsuz kurtuluşu sağlayarak kendi kanıyla kutsal yere ilk ve son kez girdi. Dinsel açıdan kirli olanların bedensel temizliği için üzerlerine serpilen düvenin külleri ve erkeçlerle boğaların kanı onları kutsal kılıyor. Öyleyse sonsuz Ruh aracılığıyla kendini lekesiz olarak Tanrı'ya sunmuş olan Mesih'in kanının, diri Tanrı'ya kulluk edebilmeniz için vicdanınızı ölü işlerden temizleyeceği ne kadar daha kesindir! Bu nedenle, çağrılmış olanların vaadedilen sonsuz mirası almaları için Mesih, yeni bir antlaşmanın aracısı olmuştur. Kendisi, onları birinci antlaşma zamanında işledikleri suçlardan kurtarmak için fidye olarak öldü. * İbraniler 10:1-4 Gelecekteki iyi şeylerin Kutsal Yasa'da asıl örneği yoktur, sadece gölgesi vardır. Bu nedenle Yasa, her yıl sürekli olarak sundukları aynı kurbanlarla Tanrı'ya yaklaşanları asla yetkinliğe erdiremez. Eğer erdirebilseydi, kurban sunmaya son verilmez miydi? Çünkü tapınanlar bir kez günahlarından temiz kılındıktan sonra kendilerinde artık günah bilinci kalmazdı. Ama o kurbanlar insanlara yıldan yıla günahlarını anımsatıyor. Çünkü boğaların ve erkeçlerin kanı günahları ortadan kaldıramaz. * İbraniler 10:10-18 Tanrı'nın bu isteği uyarınca İsa Mesih'in bedeninin ilk ve son kez sunulmasıyla kutsal kılındık. Her kâhin, günden güne ayakta durup görevini yaparak günahları asla kaldıramayan aynı kurbanları tekrar tekrar sunar. Ama Mesih, günahlar için sonsuza dek geçerli olan tek bir kurban sunduktan sonra Tanrı'nın sağında oturdu. O zamandan beri düşmanlarının, kendisinin ayakları altına serilmesini bekliyor. Çünkü kutsal kılınanları tek bir sunuyla sonsuza dek yetkinliğe erdirmiştir. Kutsal Ruh da bu konuda bize tanıklık ediyor. Önce diyor ki, "Rab, 'O günlerden sonra onlarla yapacağım antlaşma şudur: yasalarımı onların yüreklerine koyacağım, bunları zihinlerine yazacağım' diyor." Sonra şunu ekliyor: "Onların günahlarını ve suçlarını artık anmayacağım." Bunların bağışlanması durumunda artık günah için sunuya gerek yoktur. * İbraniler 13:20-21 Esenlik veren Tanrı, koyunların büyük Çobanını, Rabbimiz İsa'yı sonsuz antlaşmanın kanıyla ölümden diriltti. Tanrı, kendisini hoşnut eden şeyi İsa Mesih aracılığıyla bizde gerçekleştirerek kendi isteğini yerine getirebilmeniz için sizi her iyilikle donatsın. Mesih'e sonsuzlara dek yücelik olsun. Amin. F. Rab, bu Yeni Antlaşma yı kiminle yapacak? Oğlu İsa Mesih e inananların hepsiyle! "Siz seçilmiş bir soy, Kral'ın kâhinleri, kutsal bir ulus, Tanrı'nın öz halkısınız. Sizi karanlıktan kendisinin şaşılacak ışığına çağıran Tanrı'nın erdemlerini ilan etmek için seçildiniz. 2.Pet.2:9 2

242 78. DERS Ağıtlar 1. Genel Bilgi A. Kim yazdı?: Yeremya B. İ.Ö. 588 den 586 ya kadar Babilliler, Yeruşalim i tamamen yıktı. Not: Davut 400 yıl önce bu şehri kurmuştu ve İsa Mesih 6 yüzyıl sonra gelecek C. Bu şehir ve O nun tapınağı ulusunun sembolüydü. D. Anahtar kelime: Ağıtlar E. Kitabın yapısı: 5 ağıt 1.Ağıt: Yeruşalim in yıkılması 2.Ağıt: YAHVE nin öfkesi 3.Ağıt: Merhamet için dua 4.Ağıt: Yeruşalim in kuşatılması 5.Ağıt: Yeniden düzelme duası F. Yeremya, şehrin yıkılışını gördü ve Ağıtlar kitabını Yeruşalim in yıkıntılarına bakarak yazdı. Not: Şehrin büyük duvarları tamamen yıkıldı. 2. Peygamber Yeremya A. İsrailliler e göre Yeremya, Babilliler in tarafını tutuyordu. Çünkü halka sürekli Yeruşalim i terk etmelerini söylüyordu. B. Yeremya biliyordu ki halk şehirden ayrılırsa öldürülmeyecek. C. Yeruşalim yıkıldıktan sonra Babilliler, Yeremya yı ödüllendirmek amacıyla kendisini Yeruşalim de bıraktı. D. Şehirde birkaç yüz kişi kaldı ve sonra zorla Yeremya Mısır a götürüldü. E. Yeremya, Yeruşalim e bakarak ağlarken, İsa Mesih e benziyor. Matta. 23:37-38 İsa dedi ki "Ey Kudüs! Peygamberleri öldüren, kendisine gönderilenleri taşlayan Kudüs! Bir tavuk, civcivlerini kanatları altına nasıl toplarsa, ben de kaç kez senin çocuklarını öylece toplamak istedim, ama siz istemediniz. İşte, eviniz ıssız bırakılacak! 3. Yeremya nın kendisini halk ile özdeşleştirmesi A. Ağıtlar kitabında birinci şahıs kullanılıyor. Tüm halkın adına konuşuyor. B. Halkın günahlarından bahsederken sanki kendi günahlarıymış gibi yazıyor. C. Yeremya, Babilliler in tarafını tutmuyordu. RAB bin mesajını vermekle görevlendirilmişti ve vermek zorundaydı. (Musa gibi; kendisini halk ile özdeşleştirdi.) D. Yeremya, hem RAB halkını reddettiği için, hem de halkın sözdinlemezliği için ağladı. E. Yeremya Bu halk hak ettiğini aldı! diye bir kitap yazabilirdi. 4. Kitabın ana konuları: A. Halkın antlaşmayı bozması: Bu yargı sadece Tanrı nın halkına kızması değildir; Rab, halk dinlemezse bunu yapacağını zaten daha önce söylemişti. Yasa nın Tekr.. 28:15,49-50 "Ama Tanrınız RAB'bin sözünü dinlemez, bugün size ilettiğim buyrukların, kuralların hepsine uymazsanız, "RAB uzaktan, dünyanın öbür ucundan bir ulusu - dilini bilmediğiniz bir ulusu - birden çullanan bir kartal gibi başınıza getirecek. Yaşlılara saygı, küçüklere sevgi beslemeyen acımasız bir ulusu. B. İlahi Savaşçı geliyor: Halkın günahları yüzünden olan bu yargı Babilliler den değil, ilahi bir savaşçı olan Tanrı nın Kendisinden geliyor. Ağıtlar 2:4-5 Düşman gibi yayını gerdi, Hasım gibi sağ elini kaldırdı, Göz zevkini okşayan herkesi öldürdü, Gazabını Siyon kızının çadırı üstüne ateş gibi döktü. Rab adeta bir düşman olup İsrail'i yuttu, Bütün saraylarını yutup surlu kentlerini yıktı, Yahuda kızının feryadını, figanını arşa çıkardı. C. Rab bin merhameti: Bu kitapta çok az teselli edici sözler olduğu halde kitabın yazarının ümidi vardır ve Tanrı nın merhametine güveniyor. Ağıtlar 3:32 Dert verse de, Büyük sevgisinden ötürü yine merhamet eder 1

243 5. 3.Bölüm A. 3:1-14 RAB'bin gazap değneği altında acı çeken adam benim. Beni güttü, Işıkta değil karanlıkta yürüttü. Evet, dönüp dönüp bütün gün bana elini kaldırıyor. Etimi, derimi yıprattı, kemiklerimi kırdı. Beni kuşattı, Acı ve zahmetle sardı çevremi. Çoktan ölmüş ölüler gibi Beni karanlıkta yaşattı. Çevreme duvar çekti, dışarı çıkamıyorum, Zincirimi ağırlaştırdı. Feryat edip yardım isteyince de Duama set çekiyor. Yontma taşlarla yollarımı kesti, Dolaştırdı yollarımı. Benim için O pusuya yatmış bir ayı, Gizlenmiş bir aslandır. Yollarımı saptırdı, paraladı, Mahvetti beni. Yayını gerdi, okunu savurmak için Beni nişangah olarak dikti. Oklarını böbreklerime sapladı. Halkımın önünde gülünç düştüm, Gün boyu alay konusu oldum türkülerine. * İsrailliler çok kibirli idi. Babilliler onları çok utandırdı ve kibirlerini kırdı. * Bu sözler, Yeş. 53:3 deki Acılar adamını aklımıza getiriyor. B. 3:19-24 Acımı, başıboşluğumu, Pelinotuyla ödü anımsa! Hâlâ onları düşünmekte Ve sıkılmaktayım. Ama şunu anımsadıkça umutlanıyorum: RAB'bin sevgisi hiç tükenmez, Merhameti asla son bulmaz; Her sabah tazelenir onlar, Sadakatin büyüktür. "Benim payıma düşen RAB'dir" diyor canım, "Bu yüzden O'na umut bağlıyorum." * Bu sözleri tam olarak anlamak için Yeruşalim in durumunu gözlerimizin önüne getirmeliyiz. * Ne kadar kötü bir durumdaysan, ne kadar düştüysen de gidecek tek yerin var: RAB * Halkın kendi günahlarının kesin sonuçları var; ama sadece RAB herşeyi düzeltebilir. C. 3:25-29 RAB kendisini bekleyenler, O'nu arayan canlar için iyidir. RAB'bin kurtarışını sessizce beklemek iyidir. İnsan için boyunduruğu gençken taşımak iyidir. RAB insana boyunduruk takınca, İnsan tek başına oturup susmalı; Umudunu kesmeden yere kapanmalı, * RAB be dönmek istediğimiz zaman O nun kurtarma yollarını kabul etmeliyiz. Kendi yolumuzu seçemeyiz. Tanrı nın Kendi zamanı ve yolu vardır. D. 3:31-36 Çünkü Rab kimseyi sonsuza dek geri çevirmez. Dert verse de, Büyük sevgisinden ötürü yine merhamet eder; Çünkü isteyerek acı çektirmez, İnsanları üzmez. Ülkedeki bütün tutsakları ayak altında ezmeyi, Yüceler Yücesi'nin huzurunda insan hakkını saptırmayı, Davasında insana haksızlık etmeyi Rab doğru görmez. * Bir baba kendi çocuğunu terbiye ettiğinde; bunu zevkle yapmadığı gibi, RAB de isteyerek acı çektirmez. Ama gerekli ve faydalı olduğuna inandığı için yapar. * Acı çektirdiğinde bile emin olabiliriz ki, RAB iyidir ve geçerli bir sebebi var. RAB iyi bir baba ve çocuklarını seviyor. E. 3:39-40 İnsan, yaşayan insan Niçin günahlarının cezasından yakınır? Davranışlarımızı sınayıp gözden geçirelim, Yine RAB'be dönelim. * Yeremya diyor ki; günahlarımızın cezası var ve bunu kabul etmeliyiz, çünkü zaten bu cezada Rab bin amacı yok etmek değil, tövbe etmemizdir. Rab be dönersek O yaralarımızı iyileştirir. 6. Kitaba konular açısından bakarsak, şu şekilde açıklayabiliriz: ZİRVE 3. böl: Rab bin Merhameti 1.böl:Yer.Şehri 2.böl: YAHVE nin öfkesi 4.böl: Bütün halkın günahları 5.böl:Dua Dışarıdan İçeriye Yukarıya Kapsamlı İleriye bakış bakış bakış bakış bakış Not: Kitabın ortasında Rab bin merhameti zirve noktasına varıyor ama yazar tekrar yakınmaya dönüyor ve kitap Rab be ağıt şeklinde dua etmekle bitiyor. Niçin bizi hep unutuyorsun, Neden bizi uzun süre terk ediyorsun? Bizi kendine döndür, ya RAB, döneriz, Eski günlerimizi geri ver. 5:

244 79. DERS Ovadya 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Edom ülkesine B. Dönemi: Tam emin olamayız ama büyük ihtimalle Nebukadnessar tarafından Yeruşalim in düşmesinden sonra olabilir. (İ.Ö.586-5) C. Peygamber Ovadya, Yeremya dan önce ya da sonra peygamberlik yapmış olabilir. Yeremya ve Ovadya daki Edom ile ilgili parçalar birbirine benziyor: Ovad.1 Yer.49:7-16 Ovad.8 Yer.49:7 Ovad :14-16 Ovad.5 Yer.49:9 Ovad.6 Yer.49:10a D. Yapısı: I. Edom un yargılanması ayetler II. RAB bin Günü ayetler E. Ovadya E.A. daki kitapların en küçüğü ( toplam 21 ayet) ama, çok sert bir mesajı var. F. Ovadya ismi RAB bin hizmetçisi anlamına geliyor. G. Edom Ülkesi 1.) Edom, E.A. da Seir ülkesi olarak tanınıyor: (Yar.32:3; 36:20-21,30; Ç.Sayım 24:18) 2.) Edom, Yakup un ikiz kardeşi Esav ın soyundan gelen ulustur: Yar. 36:1,9 3.) Edom İsrail tarihinde: Ç.Say 20:14-21; Hak.11:17-18; Ç.Say.24.18; 1.Sam.14.47; 2.Sam.8:13-14; 1.Kral.9:26-28; 11:14-22; 2.Tar. 20; 2.Kr.8:20-22; 2.Tar.25:11-12; 2.Kr.14:7; 2.Tar.25:11-12; 2.Tar.28:17; Yerem.27 4.) Peygamberler, diğer uluslardan daha çok Edom ülkesinden bahsediyor: Yeş.21:34;34:5-15; Yer.9; 25; 49; Hez. 25;35-36; Yoel 3; Amos 1; Mal.1 2. Kitabın mesajı: A. Edom kesinlikle yargılanacak (kaçış yok!) Yüreğindeki gurur seni aldattı. (3.) seni ne felaketler bekliyor (5) B. Ovadya, Eski Antlaşma ya sık sık konu olan RAB bin Günü nü vurguluyor. Edom, bütün ulusları temsil ediyor. 3. Kitabın amacı: Her Şeye Egemen RAB, doğru adaletini yerine getirecektir. A. Edom u mutlaka cezalandıracak ve Yahuda nın Tanrı nın adil ve sadık bir Tanrı olduğunu anlaması gerekiyor. B. Dünyadaki kötü güçler ne kadar başarılı gözükse bile, tüm uluslar ve olaylar tamamen RAB Tanrı mızın elinde ve hepsine Kendi isteğine göre hükmediyor. 4. Kitabın ana konuları A. Peygamberlerin kitaplarında diğer uluslara yazılan parçalarla bu kitabın üç ana ortak noktası var: 1.) RAB Tanrı nın evrensel hükümdarlığı vurgulanıyor. * İsrail in Tanrısı sadece tek bir ulusun tanrısı değildir. Tüm ulusların Rab bidir. 2.) İbrahim le yapılan antlaşma vurgulanıyor. Seni kutsayanları kutsayacağım. Seni lanetleyeni lanetleyeceğim. Yar.12:3 Yakup ile Esav, İsrail ile Edom arasındaki mücadelenin sonu şudur: Ey Edom, ne yaptıysan sana da aynısı yapılacak. Yaptıkların kendi başına gelecek. Ovad.10 3.) Bu peygamberler, Tanrısal Savaşcı nın habercileridir. Nasıl ki önceki peygamberler, bir savaşın sonucunu İsraillilere ve kralına bildirdiyse, bu peygamberler de Tanrı nın halkının düşmanlarının sonunu bildiriyor. 1

245 B. Edom iki günah için suçlanıyor. 1.) Fethedilemez bir ulus olduğunu iddia eden Edom, küstahça bir KİBİR den dolayı yargılanıyor. 3 "Kaya kovuklarında oturan, Evini yükseklerde kuran sen! Yüreğindeki gurur seni aldattı. İçinden, 'Beni kim yere indirebilir?' diyorsun. 4 Kartal gibi yükselsen de, Yuvanı yıldızlar arasında kursan da, Seni oradan indireceğim." RAB böyle diyor. 1.Kor.10:12 ayakta durduğunu sanan sakınsın, düşmesin! Yakup 4:6 "Tanrı kibirlilere karşıdır, ama alçakgönüllülere lütfeder." 2.) Kardeşinin kötü gününde yaptığı ZORBALIK için de yargılanıyor. 10 "Yakup'un soyundan gelen kardeşlerine Yaptığın zorbalıktan ötürü utanca boğulacak Ve sonsuza dek yok olacaksın. 11 Çünkü yabancılar onların malını mülkünü yağmaladıkları gün Uzakta durup seyrettin. Öbür uluslar kapılarından içeri girip Yeruşalim için kur'a çektiklerinde Sen de onlardan biri gibi davrandın. 12 Yahudalı kardeşlerinin o kötü gününden Zevk almamalıydın. Başlarına gelen yıkıma sevinmemeli, Sıkıntılı günlerinde onlarla alay etmemeliydin. 13 Halkım felakete uğradığı gün Kente girmemeliydin, O gün halkımın uğradığı kötülükten zevk almamalı, Malını mülkünü ele geçirmeye kalkmamalıydın. 14 Kaçmaya çalışanları öldürmek için Yol ağzında durmamalı, O sıkıntılı günde kurtulanları Düşmana teslim etmemeliydin. Şehrin içine girmek zordu çünkü girişi çok dar ve gizliydi. (Bu resim Edom un olduğu yerde bugünkü Ürdün deki Petra şehrinin girişini gösteriyor.) a. İsrail çölde dolaştığı zaman (Ç.Sayım 20:14-21) ve işgal e uğradığında (İ.Ö.586 te) b. Bu felaketin nedeni Edom değildi ama sevindiler ve kalanları sömürdüler, bu İsrail in perişanlığını çoğalttı. C. Sadece Edom değil, tüm ulusların yargılanacağı gün geliyor! O gün RAB bin Günü dür. (15 & 16. ayet) "RAB'bin bütün ulusları yargılayacağı gün yaklaştı. Ey Edom, ne yaptıysan sana da aynısı yapılacak. Yaptıkların kendi başına gelecek. Ey Yahudalılar, kutsal dağımda nasıl içtiyseniz, Bütün uluslar da öyle içecekler. İçip içip yok olacaklar, Hiç var olmamış gibi. 1.) RAB bin Günü gelecek ve o günde egemenlik RAB'bin olacak. (21) * Kötü uluslar ve insanlar yargılanacak ve; * Doğru olanlar kurtarılacaktır. 2.) Yaklaştı derken yakında olmasından korkulan kastediliyor. Çünkü İsa nın söylediği gibi Mat 24:42 "Bunun için uyanık kalın. Çünkü Rabbinizin geleceği günü bilemezsiniz. 5. Ovadya kitabında İsa Mesih A. Yakup ile Esav arasındaki mücadeleyi Yeni Antlaşma da da görüyoruz. Matta 2:16 daki Kral Hirodes Esav soyundan ve Edom ülkesinden geldi ve ilk gerçek İsrailli olan İsa Mesih i öldürmeye çalıştı. B. Yeşaya 63:1-6 daki Savaşçı kimdir? Ovadya nın yazdığı gibi ulusları yenen İsa Mesih tir! Edom'dan, Bosra'dan Al giysiler içinde bu gelen kim? Göz kamaştırıcı giysiler içinde, Büyük güçle yürüyen kim? "O benim! Adaletle konuşan, Kurtarmaya gücü olan." Giysilerin neden kırmızı? Üstün başın neden çukurda üzüm çiğneyen biri gibi kızıla bulanmış? "Çukurda üzümü tek başıma çiğnedim, Yanımda halklardan kimse yoktu. Öfkeyle çiğnedim onları, Gazapla ayaklarımın altına aldım. Kanları giysilerime sıçradı, bütün elbisemi kirletti. Çünkü öç alma günü yüreğimdeydi, Halkımı fidyeyle kurtaracağım yıl gelmişti. Baktım, yardım edecek kimse yoktu, Destek verecek kimsenin olmayışına şaştım; Gücüm kurtuluş sağladı, Gazabım bana destek oldu. Öfkeyle halkları çiğnedim, Onları gazapla sarhoş ettim, Yere akıttım kanlarını." 2

246 80. DERS Yoel 1. Genel bilgi A. Kime yazıldı?: Yahuda ya (Güney Krallığı na) B. Devir: Sürgünden sonra mı? 9.Yüzyılda mı? 6. Yüzyılda mı? 1. Bir kraldan bahsetmediği için tam olarak ne zaman yaşadığı tartışılan bir konudur. 2. Kitabın yazılış tarihini bilemiyoruz ama mesajını anlamak için tarih çok önemli değildir. C. Yoel = YAHVE Tanrı dır ; Bu kitapta YAHVE tamamen egemendir. D. Anahtar kelimesi: RAB bin Günü E. Ana fikri: Bu RAB bin Yargı Günü O'na sığınmayanlar için yargı; O na sığınanlar için büyük kurtuluş ve bereket. F. Anahtar ayetleri: 2: RAB ordusunun başında gürlüyor. Sayısızdır O'nun orduları Ve buyruğuna uyan güçlüdür. RAB'bin o büyük günü ne korkunçtur! O güne kim dayanabilir? 12 RAB diyor ki, Şimdi oruç tutarak, ağlayıp yas tutarak Bütün yüreğinizle bana dönün. 2. Yoel kitabının önemi: Yeni Antlaşma da İsa ve öğrencileri bu kitabı biliyordu ve kitaptan parçalar kullandılar: A. İsa, ikinci gelişinden bahsederek Yoel 2:10,31; 3:15 ayetlerini kullandı. B. Markos (Markos 13:24), Luka (Lu. 21:25) ve Yuhanna (Esin. 6:9; 9:2) çekirge felaketiyle gelen Rab bin Günü nden bahsediyor. C. Petrus, Pentikost gününde Kutsal Ruh un gelmesini açıklamak için Yoel 2:28-32 u aktararak, Kutsal Ruh un gelmesiyle bu ayetlerin gerçekleştiğini söylüyor. (El.İş.2:16-21) Petrus, 32.ayetin ilk yarısını aktardı, çünkü öbür yarısı RAB bin son yargı günü ile ilgili. D. Pavlus, Rom.10:13 de Yahudi ve Grek ayrımı olmadığını göstermek amacıyla RAB'be yakaran herkes kurtulacak (Yoel 2:32) ayetini kullandı. 3. Yapı: I. Dehşet: Çekirge Felaketi! 1:1 2:11 A. Yakında olmuş bir Çekirge Saldırısı 1:1-20 B. Geleceği Tehdit eden Çekirge Saldırısı 2:1-11 II. Çağrı: Son dakikada Ümit! 2:12-27 A. Çağrı: Tövbe edin, Bana dönün! B. Vaat: Geri getireceğim; yenileyeceğim 2:18-27 III. Son Günler 2:28 3:21 A. Halkın Ruhsal Yenilenmesi 2:28-32 B. Uluslar Yargılanacak ve RAB bin Halkı bereketlenecek 3: Kitabın mesajı I. Dehşet: Yoel in peygamberliği, RAB bin gönderdiği bir çekirge felaketi ile Yahuda nın yargılanmasından sonra geliyor. 1:1 2:11 * İlk ayetleri çok üzgün çünkü çekirge felaketi her şeyi mahvetti. * Ondan sonra Yoel, bir çekirge felaketi daha gelecek diye uyarıyor. Siyon'da boru çalın, Kutsal dağımda boru sesiyle halkı uyarın. (2:1) 1

247 II. Çağrı: Çekirge felaketinden sonra, Yoel halkı tövbe etmeye çağırıyor. Halk tövbe etmezse, bir çekirge saldırısı daha gelecek! Tövbe ederse yenilenecek! 2:12-27 * Bu tövbenin gerçek olması gerekiyor, çünkü bütün yürekle olmalı. (2:12) * Bu çağrı RAB bin merhameti ve iyiliğine dayanan bir çağrıdır çünkü Rab yargı ile uyardığında her zaman amacı tövbe etmeleridir. 2:13-16 Giysilerinizi değil, Yüreklerinizi paralayın Ve Tanrınız RAB'be dönün. Çünkü RAB lütufkâr ve merhametlidir; Tez öfkelenmez, sevgisi engindir. Cezalandırmaktan vazgeçebilir. Kim bilir, belki size acır da kararından döner. Ardında bereket bırakır. O zaman O'na tahıl ve şarap sunuları sunarsınız. "Siyon'da boru çalın, Oruç için gün belirleyin, özel bir toplantı yapın. Halkı toplayın, topluluğu kutsal kılın, Yaşlıları bir araya getirin. Çocukları, hatta emzikte olanları toplayın. Güvey odasından, gelin gerdeğinden çıkıp gelsin. * RAB, halk tövbe ederse çekirge felaketi ile mahvettiklerini geri vermeye söz veriyor. Size kaybettirdiği yılları geri vereceğim (2:25) III. Son Günler 2:28 3:21 5. RAB bin Günü A. Yoel kitabı, Rab bin Günü nden 5 defa bahsediyor ve farklı açılardan bakıyor. 1. Yerel ve sınırlı anlamla kullanılıyor: Gelecek çekirge felaketi (1:15; 2:1,11) 2. Son ve kesin anlamıyla kullanılıyor: Son günler (2:31) 3. Çift anlamla kullanılıyor: Hem o zaman hem de gelecek zaman: 3:14 B. Yoel, Peygamber Ovadya gibi RAB bin Günü nü vurguluyor. * Kutsal Kitap ta Rab bin Günü den söz eden diğer ayetler. (75 defa) E.A.: Yeşaya 2:12; 17-20; 3:7-18; 4:1-2; 13:6-9; 58:13; Yeremya 46:10; Hez. 13:5; 30:3; Amos 5:18,20; Ovadya 1:15; Sefanya 1:7,14; Malaki 4:5; Y.A.: Mark. 13:24; Luka 21:25; El.İş. 2:20; 1.Kor. 5:5; 1.Sel.5:2; 2.Sel.2:2; 2.Pet.3:10; Esin. 6:9; 9:2 C. Bu kavram dünya tarihini peygambere özgü bir anlama anahtarıdır. D. E.A. da RAB bin Günü nün iki parçası var: 1. Doğru yürümeyenlerin yargılanması (İsrail veya Diğer Uluslar) 2. Doğru yürüyenlerin kurtarılması (İsa ya sığınan herkes) E. Eski Antlaşma da tamamen egemen bir Tanrı görüyoruz ama, bazen açık bir şekilde dünyaya karışıp olayları, halkları, her şeyi idare ediyor. Bu RAB bin Günü dür ve özellikle bu dünyanın yargılanması sırasında olacak olanlar bahseder. F. O günde RAB, doğru olanları doğru olmayanlardan ayırt edecek. Biz imanlılar olarak o günü bekliyoruz ama, hazır olalım! 1.Yuh.2:28 3:3 Evet yavrularım, şimdi Mesih'te yaşayın ki, kendisi göründüğünde cesaretimiz olsun ve geldiğinde bizler O'nun önünde utanç içinde kalmayalım. 2.Pet.3:10-12 Ne var ki, Rab'bin günü hırsız gibi gelecek. O gün gökler büyük bir gürültüyle ortadan kalkacak, maddesel öğeler yanarak yok olacak, yer ve yeryüzünde yapılmış olan her şey yanıp bitecek. `Her şey böylece yok olacağına göre, Tanrı'nın gününü bekleyip o günün gelişini çabuklaştırarak kutsal yaşayışta ve Tanrı yolunu izlemekte ne gibi kişiler olmanız gerekir? 2

248 81. DERS Hezekiel Giriş 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı?: Babil Sürgünü ndeki Yahudilere B. Devir: Yahuda nın (Güney Krallığı nın) çöküşü C. Kitabın İki Ana fikri: 1.) Tanrı nın görkemi / yüceliği "RAB'bin görkemine kendi yerinde övgüler olsun!" 3:12 (20 defa kullanıldı) 2.) Benim RAB olduğumu anlayacaklar (66 defa kullanıldı.) a. RAB bin Yahuda yı yargılamasıyla, O nun RAB olduğunu anlayacaklar. b. RAB bin ulusları yargılamasıyla, O nun RAB olduğunu anlayacaklar. c. RAB bin İsrail i yeniden diriltmesiyle, O nun RAB olduğunu anlayacaklar. D. Zaman 1. Kâhinlik yapan Hezekiel, İ.Ö.597 de Yahuda daki önemli kişilerle birlikte, Babil kralı Nebukadnessar tarafından sürgün edildi. (2.Kr.24:14) a. Hezekiel, beş yıl sonra (İ.Ö.592) sürgün edilenler arasında peygamberlik etmeye başladı ve bu hizmet 571 e kadar sürdü. b. Hezekiel in peygamberliği, Yeruşalim düştükten 15 yıl ve kendisi sürgün edildikten 27 yıl sonra bitti. * Aşağı yukarı 22 yıl peygamberlik etti. 2. Hezekiel in peygamberlik zamanı, Yeremya nın peygamberlik zamanının sonu ve Daniel in peygamberlik zamanının başlangıcı, üst üste biniyor. (Hezekiel, Babil e vardığında orada peygamberlik eden Daniel i tanıyordu ve Hezekiel birkaç defa Peygamber Daniel den bahsediyor: 14:14,20; 28:3) 3. Hezekiel ve Daniel hemen hemen aynı yaştaydılar ve Daniel sürgün edildiğinde Hez. aşağı yukarı 16 yaşındaydı. Yeruşalim de peygamberlik eden Yeremya dan 20 yıl yaş daha küçüktüler. E. Yapısı: I. Tanrı nın Yahuda yı ve Yeruşalim i yargılaması bölümler II. Tanrı nın diğer ulusları yargılaması bölümler III. Tanrı nın İsrail i onarması bölümler F. Bu kitaptan kitabın 65 farklıdeğişik parçası bir şekilde Yeni Antlaşma ya aktarıldı ve bunlardan 45 i Vahiy kitabında bulunuyor. G. Hezekiel kitabında, diğer peygamberlik kitaplarından daha çok sembolizm kullanıyor. * Hezekiel bir çok benzetme, atasözü, masal, drama, ibret, ağıt ve sahne donatımı kullanıyor. * Bu peygamber kendi mesajı için çok çeşitli edebi tarzlar kullanıyor. * Bu kitaptaki temaları Vahiy kitabında bulunuyor. H. Hez. bir çok görüm gördü, bunların arasında çok önemli üç görümü var. * 1. bölüm * bölümler * bölümler * Bu üç görüm de RAB bin görkemini farklı açıdan açıklıyor. Not: Hezekiel, tam olarak neler gördüğünü bilmediği için sen de bu görümleri anlamakta zorluk çekeceksin. 1

249 2. Peygamber Hezekiel: A. Hezekiel, Tanrı güçlendirir demektir. (3:8-9) B. Çok şiddetli ve etkili deneyimleri yaşadı ve onun davranış tarzına baktığımızda kendisinin psikolojik problemleri olduğunu düşünebiliriz. Ama peygamberliğinin mesajı ve kendi halkıyla özdeşleşmesi için Rab bu şeyleri yaptı ve yaptırdı. a. Uzun süre uzanıp hareket etmemesi (4:4-7) b. Dili tutulmuş bir halde oluyor ve sonra açılıyor. (3:24-27; 24:25-27; 33:22) c. Karısı öldüğünde ağlamaması (24:15-27) d. Görümlerinde kendisinin bir yerden başka bir yere götürülmesi (8:1-4) e. Olağanüstü hikâyeleri ve görümleri de var. (1-3; 8-11; 15-18; 21; 23-24; 37-48) f. Garip hareketleri (4:12; 5:1-4; 12:3-5) 3. Peygamber Hezekiel ile Peygamber Yeremya nın karşılaştırılması: A. Hezekiel, Yeremya gibi peygamberlik eden bir aileden geldi. B. İkisi peygamber olmaya çağırılan kâhinlerdi. C. Görevlendirilmeleri birbirine benziyor: a. Seçenekleri yok. Seni İsrail halkına bekçi atadım * Bekçi gibi Hezekiel bir bekçi gibi gözetmek zorundaydı. b. İkisine de görev veriliyor ve bunun için bir görüm aldılar. D. Bu peygamberlerin ikisi de Tanrı nın Yahuda yı yargılamasını açıklama işini yapmak zorundaydı. E. Yeremya, Yeruşalim deydi; Hezekiel Babil deki sürgünler arasındaydı. F. Peygamber Hezekiel, Peygamber Yeremya ile aynı zamanda yaşadı ve sekiz yıl önce sürgün edilen Peygamber Daniel ile peygamberlik etti. G. İkisi, Rab bin yargısının Yeruşalim e karşı geleceğini söylemek zorundaydı. İkisi, Babil dekilere Rab bin kurtuluşunun çok yakın olmayacağını söylemek zorundaydı ama ancak Yeruşalim in yıkılmasının haberini aldıkları zamanda inanıp kabul ettiler. Bundan sonra ikisi de Rab bin kurtuluşu hakkında peygamberlik etmeye başladılar. 4. Hezekiel kitabında İsa Mesih: A. 17:22-24 Mesih B. 21:26-27 Kral C. 34:11-31 İyi Çoban D. 48:35 Tapınak E F. Ve diğer kitaplar gibi başka yerlerde görebiliyoruz. 2

250 82. DERS Hezekiel Görevlendirilmesi 1. Rab bin görkemli görünümü (1.böl.) A. Kuzeyden gelen bir fırtına ile başlıyor. B. Fırtına içinde RAB bin görkemi bulunuyor! a. Keruvlar (melekler) var. b. Tekerleklerin gözleri var: Tanrı her şeyi görüyor. (1:18-20) c. Kubbenin üstünde taht var: Tanrı nın hükümdarlığı (1:26) C. Vahiy kitabındakilere benziyor. D. Hez., Yeremya nın mesajını ve yargının geleceğini biliyordu. Neden şaştı? Bu Hezekiel kitabının özelliği: Rab, Yeruşalim de değil, oradaki tapınağında da değil, oradan ayrıldı! Rab, kuzeyden gelen fırtına içindedir! Rab, Babilliler ii kullanarak yargılamaya geliyor! 2. Bekçi olmaya çağrılıyor ve kitabının son kısmında bu çağrı tekrarlanıyor. A. Çünkü verdiği mesajın iki belirli parçası vardı: 1.) Yeruşalim in düşüşünden önce halka, RAB bin tapınağı varken bile yargı geliyor! 2.) Yeruşalim in düşüşünden sonra RAB, ilerde İsrail e verilmiş vaatlerinin hepsini yerine getirecektir. B. Bu iki kısımda tapınış çok önem taşıyor. Kendisi kâhindi ve buna çok önem veriyor. 1.Kısımda: Yanlış tapınış (1-32 böl) 2.Kısımda: Doğru tapınışın yeniden kurulması (33-48 böl) C. Hezekiel Görevlendiriliyor: (2-3.böl.) 1.) Tanrı, Hezekiel e ayağa kalk diye emrediyor 2.) Tanrı, peygamber olmasını emrediyor. Not: Peygamberlik sözlerini duyacak kişiler dikbaşlı ve inatçı oldukları halde, peygamber Rab bin mesajını vermek zorundaydı. 3.) 3:16-17 Yedi gün sonra RAB bana şöyle seslendi: "İnsanoğlu, seni İsrail halkına bekçi atadım. Benden bir söz duyar duymaz onları benim yerime uyaracaksın. (16-17) 4.) Hezekiel in kitabının birinci kısmında iki amacı vardı: 1.) Yeruşalim in yıkılacağını bildirerek uyarmak. 2.) Yeruşalim in yıkılmasının sebeplerini vermek. 5.) Hezekiel, başarılı bir vaiz olmayabilir ama YAHVE sadık ve adil bir Tanrı olduğundan onu gönderenin RAB olduğunu anlayacaklar. Rab diyor ki: 2:4-5 Bu halk dikbaşlı ve inatçıdır. Seni onlara gönderiyorum. Onlara, 'Rab Yahve şöyle diyor' diyeceksin. Bu asi halk seni ister dinlesin, ister dinlemesin, yine de aralarında bir peygamber olduğunu bilecektir. D. Tekrar Görevlendiriliyor 33:1-20 "İnsanoğlu, seni İsrail halkına bekçi atadım. Benden bir söz duyar duymaz onları benim yerime uyaracaksın. 1.) Hemen sonra Yeruşalim düşecek. Diğer peygamberlerin kitapları gibi Hezekiel, halka Tanrı nın nasıl yeniden onaracağını açıklayacak. 2.) Yeruşalim in düşüşünün haberi geliyor. Halk tapınakta saklanıyor ve Kral Nebukadnessar gelince RAB Tanrı nın kralı yok edeceğini düşündüler AMA haber geldi: Yeruşalim alındı! Tapınak yıkıldı! 3.) Bundan sonra Hezekiel, ümit verici bir mesaj vermeye başlıyor. * Ama RAB bin lütfuna karşılık ne olmalı? Tövbe

251 83. DERS Hezekiel Kitabın Ana Konuları 1. Tanrı nın kutsallığı ve üstün yüceliği (1; 6 8 ;8; 9 8 ; ;12 16 ; ) A. Hezekiel, özellikle RAB bin üstün yüceliği ile ilgileniyor. B. Rab, görkemli Tanrı dır; ama Rab Hezekiel e insanoğlu diyor. (90 defa kullandı) (Not: İsa bu ismi Kendisi için kullandığında, Daniel 7:13 teki İnsanoğlu olarak kullanıyor.) C. 3:23 RAB'bin görkemi tıpkı Kevar Irmağı kıyısında gördüğüm gibi orada durmaktaydı. Yüzüstü yere yığıldım. 2. Tanrı nın merhameti ve lütfu (11:20; 48:35; 14:11; 36:23,27,28) * Rab,Rab bin yargılaması O nun disipliniydi (terbiye), çünkü esas amacı bereketlemektir. 6:8-10 "'Birkaç kişiyi ölümden kurtaracağım. Ülkelere, uluslar arasına dağılan bazılarınız kılıçtan kurtulacak. Kurtulanlar tutsak alındıkları uluslarda beni anımsayacaklar. Benden dönen sadakatsiz yüreklerinden, putları ardınca şehvete sürükleyen gözlerinden derin acı duydum. Yaptıkları kötülükler ve iğrenç uygulamalar yüzünden kendilerinden tiksinecekler. Benim RAB olduğumu, başlarına bu felaketi getireceğimi boşuna söylemediğimi anlayacaklar. 11:16-20 'Rab Yahve şöyle diyor: Onları uzaktaki uluslar arasına gönderdim, ülkeler arasına dağıttım. Öyleyken gittikleri ülkelerde kısa süre için onlara barınak oldum.' "De ki: 'Rab Yahve şöyle diyor: Sizi uluslar arasından toplayacak, dağılmış olduğunuz ülkelerden geri getirecek, İsrail ülkesini yeniden size vereceğim.' "Ülkeye dönecek, tiksindirici, iğrenç putları oradan söküp atacaklar. Onlara tek bir yürek vereceğim, içlerine yeni bir ruh koyacağım. İçlerindeki taş yüreği çıkarıp onlara etten bir yürek vereceğim. O zaman kurallarımı izleyecek, ilkelerime uymaya özen gösterecekler. Onlar halkım olacak, ben de onların Tanrısı olacağım. 36:23 Uluslar arasında kirlenen, onlar arasında kirlettiğiniz büyük adımın kutsallığını göstereceğim. Onların gözü önünde kutsallığımı sizin aracılığınızla kanıtladığımda, uluslar benim RAB olduğumu anlayacaklar. Rab Yahve böyle diyor. 36:27-28 Ruhumu içinize koyacağım; kurallarımı izlemenizi, buyruklarıma uyup onları uygulamanızı sağlayacağım. Atalarınıza verdiğim ülkede yaşayacak, benim halkım olacaksınız, ben de sizin Tanrınız olacağım. 3. Tanrı nın hükümdarlığı ( bölümler) A. RAB, sadece İsrailliler le ilgilenmiyor. RAB, Yeruşalim de tapınakta oturmuyor; tüm dünyayı yönetiyor. B. Rab diğer ulusları da yargıladığında, Kendi gücünü ve adaletini gösteriyor. C. Yahuda nın etrafındaki düşmanları, şimdi Yahuda nın yıkılmasını zevkle seyrediyor ama hepsi yakında Babilliler tarafından yıkılacaklar. * Ammon, Moav, Edom, Filistliler, Sur ve Sayda Kentleri (25-28.böl) * Kitapta Sur Kenti hakkında çok ayet var. (Birçok uzmana göre Sur kralı Şeytan dır.) * Mısır, devam edecek ama Orada güçsüz bir krallık oluşturacaklar. 29:14 1

252 4. Kişisel sorumluluk (18:1-31; 33:1-20) A. İsrail in sürgün edilmesi bir açıdan RAB be ve Yasa sına karşı olan kuşakların birikmiş günahları yüzünden geldi.oldu. B. Halkın suçunun bu ortak boyutu var ama Peygamber Hezekiel, diğer peygamberlerden daha çok itaat ve günahın bireysel sonuçlarını vurguluyor. C. Sürgündekiler kendi günahları için yargılandıyargılanır ve kendi doğruluğu için bereketlenir. 18:19-23 "Ama siz, 'Oğul neden babasının işlediği suçlardan sorumlu tutulmasın?' dersiniz. Bu oğul adil ve doğru olanı yapmış, bütün kurallarımı dikkatle izlemiştir. Böyle biri kesinlikle yaşayacaktır. Ölecek olan günah işleyen kişidir. Oğul babasının suçundan sorumlu tutulamaz, baba da oğlunun suçundan sorumlu tutulamaz. Doğru kişi doğruluğunun, kötü kişi kötülüğünün karşılığını alacaktır. "Kötü kişi işlediği bütün günahlardan döner, buyruklarıma uyar, adil ve doğru olanı yaparsa, kesinlikle yaşayacak, ölmeyecektir. İşlediği günahlardan hiçbiri ona karşı anılmayacaktır. Doğruluğu sayesinde yaşayacaktır. Ben kötü kişinin ölümünden sevinç duymam, ancak kötü kişinin kötü yollarından dönüp yaşamasından sevinç duyarım. Rab Yahve böyle diyor. 18:30-32 "Bu yüzden, ey İsrail halkı, sizleri, her birinizi yolunuza göre yargılayacağım. Rab Yahve böyle diyor. Dönün! Yaptığınız kötülükten dönün! Günahın sizi yıkıma sürüklemesine izin vermeyin. Yaptığınız bütün kötülükleri atın üzerinizden. Yeni bir yürek, yeni bir ruh edinin. Neden öleceksin, ey İsrail halkı? Çünkü ben kimsenin ölümünden sevinç duymam. Rab Yahve böyle diyor. Öyleyse günahınızdan dönün de yaşayın!" D. 33:10-11 "İnsanoğlu, İsrail halkına de ki: 'Siz şöyle diyorsunuz: İsyanlarımızla günahlarımız bizi çökertiyor, onlardan ötürü eriyip yok oluyoruz. Durum böyleyken nasıl yaşayabiliriz?' Onlara de ki 'Varlığım hakkı için diyor Rab Yahve, ben kötü kişinin ölümünden sevinç duymam, ancak kötü kişinin kötü yollarından dönüp yaşamasından sevinç duyarım. Dönün! Kötü yollarınızdan dönün! Niçin ölesiniz, ey İsrail halkı!' 5. Tanrı nın İsrail e ve diğer uluslara yaptıklarının esas amacı, tövbe etmeleri içindir. 21

253 84. DERS Hezekiel Yeruşalim in ve diğer ulusların yargılanması 1. İlk görüm: RAB bin yüceliğinin görümü (1.böl) A. İsrailliler bu düşünceyi çok zor kabul edebildi. Bu nasıl olabilir? B. Hezekiel in görevi: 1.) Yahuda ya yargının geleceğini söylemek. 2.) Yahuda ya bu gelecek yargıyı açıklamak, hem de nedenlerini vermek. 3.) Yanlış ümitleri kırıp onların yerine doğru/gerçek ümitler vermek. 2. İkinci görüm (Aslında bu bir dizi görüm) (8-11.bölümler) A. Görümde Hezekiel e Yeruşalim deki tapınma gösteriliyor. 8.bölüm 1. 8:3 kapısının giriş bölümüne götürdü. Tanrı'nın kıskançlığını uyandıran kıskançlık putu orada dikiliydi. 2. 8:10-12 Tapınağın gizli odalarındaki ileri gelenlerinden yetmiş kişi a. Bunların hepsi halkın güvendiği tapınakta oluyor. Not: Halk sadece ve sadece tapınak aralarında olduğu için kesinlikle kendilerine bir şey olmayacağını düşünüyordu. b. İşte halk tapındığı zaman, Tanrı nın gördükleri bunlardır. Çünkü halkın yüreği kirli şeylerle dolu. 3. 8: 14 Tammuz [Babilliler in verimlilik tanrısı] için ağlayan kadınları a. Bahar dinsel töreni (Paskalya) ahlaksızlıkla dolu bir törendir. b. Kadınlar, töreni bu tanrının dönmesi için ağlayarak başlatırdı. 4. 8:16 Sırtlarını RAB'bin Tapınağı'na, yüzlerini doğuya dönmüş, güneşe tapıyorlardı 5. Sonuçta herkesin, kâhinlerin bile, yürekleri Tanrı dan uzaktı. B. Yeruşalim cezalandırılıyor. (9.bölüm ) 1. 9:2 belinde yazı takımı olan bir adam 9:4 Orada yapılan iğrenç şeylerden ötürü dövünüp ağlayanların alınlarına işaret koy" 2. 9:1 Cezalandıracak olanlar 9:5 "Kent boyunca onu izleyin ve kimseye acımadan, kimseyi esirgemeden öldürün" C. 14:14 şu üç adam - Nuh, Daniel, Eyüp - orada olsalar bile, doğruluklarıyla ancak kendi canlarını kurtarabilirler. Rab Yahve böyle diyor. D. RAB bin halkın arasında olduğunu gösteren ve En Kutsal Yer deki antlaşma sandığının üstünde duran görkem bulutu tapınaktan ayrılıyor. ( bölümler) 10:18-19 RAB'bin görkemi tapınağın eşiğinden ayrılıp Keruvlar'ın üzerinde durdu. Ben bakarken Keruvlar kanatlarını açıp yerden yükseldi, tekerlekler de onlarla yükseldi. RAB'bin Tapınağı'nın Doğu Kapısı'nın girişinde durdular. İsrail Tanrısı'nın görkemi onların üzerindeydi. 11:22-23 Keruvlar kanatlarını açtı, tekerlekler yanlarında duruyordu. İsrail Tanrısı'nın görkemi onların üzerindeydi. RAB'bin görkemi kentin ortasından yükselip kentin doğusundaki dağa kondu. E. Kitabın sonundaki görümlerde bu görkem dönüyor. 43:1-7 İsrail Tanrısı'nın görkeminin doğudan geldiğini gördüm. Sesi gürül gürül akan suların sesi gibiydi. Görkeminden yeryüzü aydınlıkla doldu. Gördüğüm görüm, Tanrı kenti yok etmeye geldiğinde ve Kevar Irmağı kıyısında gördüğüm görümlere benziyordu. Yüzüstü yere düştüm. RAB'bin görkemi doğuya bakan kapıdan tapınağa girdi. Ruh beni ayağa kaldırıp iç avluya götürdü. RAB'bin görkemi tapınağı doldurdu. Adam orada yanımda dururken, tapınaktan birinin bana seslendiğini duydum. Bana şöyle dedi: "İnsanoğlu, tahtımın yeri, ayaklarımın basacağı, İsrail halkıyla sonsuza dek yaşayacağım yer burasıdır. Bundan böyle İsrail halkı da kralları da fahişelikleriyle ve krallarının cesetleriyle bir daha kutsal adımı kirletmeyecek. 1

254 3. Yahuda ve Yeruşalim in günahları ( bölümler) A. Bu kısımda, Hezekiel birçok benzetme, sahne donatımı ve sembolizm kullanıyor. B. RAB, Nebukadnessar Yeruşalim e son defa saldırdığında Yahuda ya bir belirti olarak Hezekiel in karısının canını aldı. (24: 15-27) RAB bana şöyle seslendi: "İnsanoğlu, en çok sevdiğin kişiyi bir vuruşta senin elinden alacağım. Yas tutmayacak, ağlamayacak, gözyaşı dökmeyeceksin. İçin için inle; ölüler için yas tutmayacaksın. Sarığın başında, çarığın ayaklarında kalsın; yüzünün alt kısmını örtme, yas tutanların yiyeceğini yeme." Sabah halka seslendim, akşam karım öldü. Ertesi sabah bana söyleneni yaptım. Halk bana, "Bu yaptıklarının bizimle ilgisi ne? Bize açıklamayacak mısın?" diye sordu. Bunun üzerine, "RAB bana şöyle seslendi" dedim, "İsrail halkına de ki, 'Rab Yahve şöyle diyor: Övündüğünüz güç kaynağınız, gözünüzde değerli olan, yüreğinizin üzerine titrediği tapınağımın kirletilmesine izin vereceğim. Geride bıraktığınız oğullarınızla kızlarınız kılıçtan geçirilecek. Ben ne yaptıysam, siz de aynısını yapacaksınız. Yüzünüzün alt kısmını örtmeyeceksiniz, yas tutanların yiyeceğini yemeyeceksiniz. Sarıklarınız başlarınızda, çarıklarınız ayaklarınızda olacak. Yas tutmayacak, ağlamayacaksınız. Ancak günahlarınızın içinde eriyip yok olacaksınız, kendi aranızda inleyip duracaksınız. Hezekiel sizin için bir belirti olacak; o ne yaptıysa, siz de aynısını yapacaksınız. Bunlar olunca, benim RAB olduğumu anlayacaksınız.' C. Yani nasıl Rab, Hezekiel e önceden haber verdi ve bu bir sürpriz olmayacaktı. RAB, kaç yıldır şehrin yıkılmasından söz ediyordu ki! 4. Rab, bölümlerde İsrail in düşmanlarına neler yapacağını önceden söylüyor ve tabii ki hepsi gerçekleşince O zaman benim RAB olduğumu anlayacaklar. 2

255 85. DERS Hezekiel Halkın Görkemli Geleceği ( bölümler) 1. Hezekiel kitabının iki ana fikri: Tanrı nın Yüceliği ve RAB bin tanınması A. Tanrı nasıl / ne zaman yüceltiliyor? 1. İnsanlar O nu tanıdıkları zaman, O na yaraşır biçimde davrandıklarında. 2. Bir insan O nun kim oluğunu fark ettiğinde ve O na Tanrı olarak şükrettiğinde. B. Benim RAB olduğumu anlayacaklar 1. RAB bin Yahuda yı yargılamasıyla kim olduğunu anlayacaklar. 2. RAB bin etrafındaki ulusları yargılamasıyla kim olduğunu anlayacaklar 3. RAB bin halkını yeniden diriltmesiyle kim olduğunu anlayacaklar. 2. Hezekiel de bir dizi ümit veren mesaj iletiyor. A. Yeruşalim in yıkılış haberi sürgünde olanlara geliyor. 33:21 Sürgünlüğümüzün on ikinci yılı, onuncu ayın beşinci günü Yeruşalim'den kaçıp kurtulan biri yanıma gelip, "Kent düştü!" dedi. Not: Buradan itibaren ileriye bakarak Tanrı nın yeni şehri ve yeni halkı hakkındaki ümit verici sözler veren kısım başlıyor. B. RAB, İsrail in çobanlarına karşıdır. 34:1-2 RAB bana şöyle seslendi: "İnsanoğlu, İsrail'in çobanlarına karşı peygamberlik et ve onlara, bu çobanlara şöyle de: 'Rab Yahve diyor ki: Vay kendi kendini güden İsrail çobanlarına! Çobanların sürüyü gütmesi gerekmez mi? 34:15 Ben kendim koyunlarımı güdeceğim, onları kendim yatıracağım. 34:23 Başlarına, onları güdecek tek çoban olarak kulum Davut'u koyacağım. Onları o güdecek, çobanları o olacak. 34:25 Onlarla bir barış antlaşması yapacağım, ülkedeki yırtıcı hayvanları yok edeceğim. 34:30 O zaman ben Tanrıları RAB'bin onlarla birlikte olduğumu ve İsrail soyunun da benim halkım olduğunu anlayacaklar. Yuh. 10:14-15 İsa dedi ki: Ben iyi çobanım. Benimkileri tanırım. Baba beni tanıdığı, ben de Baba'yı tanıdığım gibi, benimkiler de beni tanır. Ben koyunlarımın uğruna canımı veririm. C. 36:25-28 Bu sözler, Yeremya kitabındaki yeni antlaşmaya çok benziyor. Üzerinize temiz su dökeceğim, arınacaksınız. Sizi bütün kirliliklerinizden ve putlarınızdan arındıracağım. Size yeni bir yürek verecek, içinize yeni bir ruh koyacağım. İçinizdeki taştan yüreği çıkaracak, size etten bir yürek vereceğim. Ruhumu içinize koyacağım; kurallarımı izlemenizi,buyruklarıma uyup onları uygulamanızı sağlayacağım. Atalarınıza verdiğim ülkede yaşayacak, benim halkım olacaksınız, ben de sizin Tanrınız olacağım. O zaman benim RAB olduğumu anlayacaklar." 36:38 D. 38.& 39.böl: Gog ve Magog halklarının kim olduğu çok tartışılan bir konudur ama kesin bir şey var: Rab, tüm ulusları yargılayacak ve Kendi halkını kurtaracak. F. Restore edilmiş tapınak ve yeni şehir hakkındaki son görümü (40-48.böl) 1. Sürgünden Yeruşalim e dönenlerin inşa ettiği yeni tapınak kesinlikle bölümdeki Hezekiel in tarif ettiği tapınağı tapınak kadar büyük ve görkemli değildi ve 47. bölümde geçen coğrafi değişiklerin de olmadığı kesindir. 2. Büyük ihtimalle buradaki değişikler ve tapınak semboliktir ve Rab bu görüm ile ilerde Kendi halkını nasıl bereketleyeceğini ve Kendi görkeminin ne kadar büyük bir şekilde Kendi halkının arasında olacağını açıklamaya çalışıyor. NOT: Zaten tapınağın amacı, Tanrı nın halkının arasında var olduğunu göstermesidir. (Esin.21:22) 3. Bu yeni Yeruşalim in ismi: Yahve-Şamma = Rab orada (48:35) ve Rab bin tüm E.A. daki hedefi nedir? Rab diyor ki, Ben de sonsuza dek aralarında yaşayayım. 43:9 4. Ve Yuhanna İsa hakkında ne dedi? 1:14 Söz insan olup aramızda yaşadı. Biz de O'nun yüceliğini, Baba'dan gelen, lütuf ve gerçekle dolu olan biricik Oğul'un yüceliğini gördük. 1

256 86. DERS Daniel Giriş 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Babil e sürgün edilen Yahudilere. B. Hangi dönemde? Babil deki sürgün döneminde. C. Ana fikri: Dünya tarihine egemen olan Tanrı nın hükümdarlığı. Yüce Olan insan krallıkları üzerinde egemenlik sürüyor (4:17,23,32 ; 5:21) D. Kitabın yapısı I. Daniel in Öyküsü [6 tarihi hikâye] 1-6 Konu: Bir insan diğer uluslar arasında nasıl yaşamalı? II. Daniel in Görümleri [4 görüm ] 7-12 Konu: Dünya tarihi nasıl değişecek ve Tanrı nın halkının deneyimleri neler olacak? E. Anahtar ayetleri: 2:20-22 [Daniel] şöyle dedi: "Tanrı'nın adına öncesizlikten sonsuzluğa dek övgüler olsun! Bilgelik ve güç O'na özgüdür. O'dur zamanları ve mevsimleri değiştiren. Kralları tahttan indirir, tahta çıkarır. Bilgelere bilgelik, Anlayışlılara bilgi verir. Derin ve gizli şeyleri ortaya çıkarır, Karanlıkta neler olduğunu bilir, Çevresi ışıkla kuşatılmıştır. 2:44 "Bu krallar döneminde göklerin Tanrısı hiç yıkılmayacak, başka halkın eline geçmeyecek bir krallık kuracak. Bu krallık önceki krallıkları ezip yok edecek, kendisiyse sonsuza dek sürecek. 2. Peygamber Daniel A. Çocukluğu Kral Yoşiya ( ) devrinde geçti B. İ.Ö.606 Kral Nebukadnessar Yeruşalim den yetenekli gençleri Babil e götürdü C. Büyük ihtimalle Daniel Babil e götürüldüğü zaman aşağı yukarı 16 yaşındaydı. D. Babil de Nebukadnessar nin saray okulunda eğitim gördü. Gönüllü değil köle olarak okula gitti. E. Daniel daha gençken Babil de hemen yükseldi ve İ.Ö.532 ye kadar 4 Babil kralı ve 2 Pers kralının dönemlerinde önemli bir konumda görev yaptı. F. Son peygamberlik sözlerini verdiği zaman 90 yaşında olmalıydı. G. Kendi hayatı boyunca Mezopotamya da 3 büyük imparatorluk (Asur 612 e kadar, Babil 535 e kadar ve Pers) ve Mısır İmparatorluğu nu görmüştür. H. Daniel, Kral Nebukadnessar altında Başbakanlık görevini yaptı ve Kutsal Kitap ta onun hakkında olumsuz bir şey yazılmıyor. Bu açıdan Yusuf un hayatına benziyor. Rab tüm ayrıntıları vermiyor, seçici davranıyor. Çünkü bu kitabın amacı zor şartlar altında olan birisi nasıl doğru yolda yürüyebilir. Bu konuda Daniel in hayatı bir örnektir. Bu yapısıyla Tarihler kitaplarına benziyor I. Yeremya ve Habakkuk un vaazlarını duymuştur. J. Hezekiel hemen hemen aynı yaştaydı. K. Daniel ismi, Tanrı benim Hâkimimdir anlamına geliyor. 1

257 3. Kitabın Önsözü: A. Babil, bu dünya sisteminin sembolüdür: İnsanların kendi yararları için oluşturdukları birlik. B. Daniel kitabı Vahiy kitabına benziyor, çünkü aynı tür sembolizm kullanılıyor. C. Bu dönemde diğer uluslar gelişiyor ve dünyaya egemen oluyorlar. 1) Tanrı, bütün dünyayı yönetiyor ama bu dönemde sanki ulusların kendilerini geliştirmelerine ve kendi bencil isteklerini gerçekleştirmelerine izin veriyor. 2) Bu dönemde tüm Grek felsefeleri ve dinleri oluşuyor. İ.Ö.500 yılında zirveye ulaştı: Socrates ( ), Sophocles, Euripides, Aristophanes, Pericles. 3) Çin de Konfiçyus ( ) ve Hindistan da Buda ( ) D. Bazı yorumculara göre Daniel in gelecek hakkında peygamberlik sözleri birinci yüzyıldan önce tamamlandı ama, sözlerin bazıları kesinlikle daha tamamlanmamıştır. E. Apokaliptik tarzında yazılar, klâsik peygamberlik sözlerinden farklıdır. Bu tür yazının kendine has özellikleri var: 1.) Sadece yakında gelecek olaylara değil, tarihin son günlerindeki olaylara bakıyor. 2.) Tanrı, bu tarz vahiy verirken bir aracıyla gönderiyor. 3.) Diğer peygamberler gibi değil, çünkü Rab, peygamberin duyduklarını halka aktarmasını istemiyor; son gelinceye dek bu sözleri sakla, kitabı mühürle diyor. 4.) Çok garip betimlemeler kullanılıyor. 4. Kitabın farklı kısımlarında ana fikre farklı açılardan bakılıyor. A. Yeruşalim ve tapınağın hali haraptır, İsrail halkı sürgünde ve kötü insanlar iktidara hakim olduğu halde, RAB Tanrı üstündür ve gücü Olandır! B. Ne olursa olsun, durum önemli değil, RAB bin halkı O na sadık kalmalı. C. Gerçek bir İsrailli bu dönemde diğer uluslar arasında nasıl yaşamalı? 1) Daniel hem Babil in başbakanlığını, hem de Tanrı nın yüceliği için çalışmayı nasıl başardı? 2) Tanrı yolunda yürüyen bir kişi böyle bir durumda hangi ilkelere göre yaşamalı? 3) Daniel in hayatı manastır hayatının ilkelerini tümüyle yıkıyor. D. Bu karmakarışık dönemde Kim hakim oluyor? Kim her şeyi yönetiyor? Her Şeye Egemen YAHVE, insan krallıkları üzerinde egemenlik sürerken her şeyi yönetiyor ve insanlar kendi isteklerini yerine getirdiğinde, aslında Tanrı nın isteğini yerine getirmiş oluyor. E. Bu dönemde RAB, istediği zaman İsrailliler i cezalandırır ve istediği zaman kurtarır. Her Şeye Egemen Olan RAB dir. 5. Daniel kitabında İsa Mesih: A. Dünyadaki krallıkları ezen taş (2:34-35, 44) B. Kendisine Egemenlik, yücelik ve krallık verilen İnsanoğlu (7:13-14) C. Dan. 9:25-26 deki Mesih D. 10:5-9 Daniel in görümde gördüğü adam büyük ihtimalle İsa Mesih ti.(esin.1:12-16) E. İsa Mesih çarmıhta günahın gücünü yendi ama, bu kitapta anlatılan ikinci gelişindeki son zaferi, günahı ve düşmanlarını tamamen yok etmesi ile tamamlanacak. 2

258 87. DERS Daniel Tanrı Daniel in hayatına hakimdir. 1. Bu dönemde insan, diğer uluslar arasında nasıl yaşamalı? A. İsrail in orijinal çağrısı, kendi toprağında Tanrı nın yüceliği için diğer uluslardan apayrı kutsal bir hayat yaşamaktı. Bu ülkede halk dünyaya YAHVE yi tanıtacaktı ama, şimdi durum farklı. B. Şimdi bu dönemde RAB, bu ulusların aralarından Kendisi ne yine bir halk çağıracak. C. Bu şartlar altında yaşamak, Tanrı nın yüceliği için kutsal bir hayat sürdürmek isteyen insan için oldukça zor bir durum sayılır. D. Biz Daniel ve arkadaşlarının hayatlarından daha kolay örnek alabiliyoruz, çünkü biz İsrail in önceki şartları gibi değil, şimdiki şartlar altında yaşıyoruz: YAHVE nin halkı arasında değil, Tanrı yolunda yürümeyen ve yürümek istemeyen insanlar arasında yaşamak zorundayız. 2. Daniel in yaşamından örnek alıyoruz: Kendisini kirletme konusu (1.Bölüm) A. Daniel kralın hizmetçisi olmak için bu okula götürüldü. * Bu büyük bir onurdu, ama Daniel yine de bir köleydi. B. Bu okula geldiğinde bazı şeyleri yememeye karar verdi. (Nasıl bir yemekti belli değil) 1:8 Daniel dinsel açıdan kendini kirletmemesi için kralın onlara ayırdığı yemeklerden yemeyi de şaraptan içmeyi de istemedi. Bu yoldan kendini kirletmemesi için saray görevlilerinin yöneticisine ricada bulundu. 1) Yasa da alkol yasak değildi. Büyük ihtimalle bu yemek putlara sunulmuştu. 2) Babil de bir kişi krala karşı gelir gelmez öldürülürdü. Daniel in hayat ilkesi: Tanrı yı yüceltmek, yaşamaktan daha önemlidir. 3) Daniel kararlıydı. Daniel kimden etkilendi? Yoşiya nın reformları mı, Yeremya nın sözleri mi, Hezekiel ile olan arkadaşlığı mı? 4) Ne oldu? 1:9-21 1:15-16 On gün sonra dört genç kralın yemeklerini yiyen öbür gençlerin hepsinden daha sağlıklı, daha iyi beslenmiş görünüyordu. Böylece gözetici o günden sonra kralın gençler için ayırdığı yemekle şarabı kaldırdı ve onlara sebze vermeyi sürdürdü. Not: Görevlilerin yöneticisi kendi hayatını riske attı. 5) RAB, bu dört kişiyi ödüllendirmeye ve onurlandırmaya karar verdi. 3. Daniel in yaşamından örnek alıyoruz: Düş yorumlaması (2.Bölüm) A. Nebukadnessar kendi büyücülerinden şüpheleniyordu. B. RAB, Daniel e bu yeteneği vermeseydi öbürleri gibi ölürdü. C. Daniel, yine sadece Tanrı yı yüceltmek istedi. Kendisini yüceltmiyor. 2:28 Ama gökte gizleri açıklayan bir Tanrı var Daniel in hayat ilkesi: Tanrı yı yüceltmek, yaşamaktan daha önemlidir. 4. Daniel in arkadaşlarından örnek alıyoruz: Heykel ve fırın olayı (3.Bölüm) A. Kral Nebukadnessar bir heykel veya put yaptırdı. (Büyük olasılıkla kendisinin heykeliydi) B. Bu bir sadakat sınavı olacaktı. Bu kişilerin hayat ilkesi: Tanrı yı yüceltmek, yaşamaktan daha önemlidir. C. Ne dediler? 3:16-17 Şadrak, Meşak, Aved-Nego, "Bu konuda kendimizi savunma gereğini duymuyoruz" diye karşılık verdiler, "Kızgın fırına atılsak bile, ey kral, kendisine kulluk ettiğimiz Tanrı bizi kızgın fırından kurtarabilir; senin elinden de bizi kurtaracaktır. Ama bizi kurtarmasa bile bil ki, ey kral, ilahlarına kulluk etmeyiz, diktiğin altın heykele tapınmayız." 1

259 D. Dördüncü Kişi: Tanrı Oğlu görünümü 3:25 Kral, Ben dört kişi görüyorum dedi, Ateşin içinde yürüyorlar, bağlarından çözülmüş, hiçbir zarara uğramamışlar. Dördüncünün görünümü de bir ilahi varlığa benziyor. 5. Daniel in yaşamından örnek alıyoruz: Aslan çukuru olayı A. Daniel şimdi 90 yaşlarında ve sarayda hâlâ yüksek konumda. * Not: Daniel 15 yaşındayken karar verdi ve 75 yıl sonra aynı ilkeye göre yaşıyor. B. Bazı kötü insanlar Daniel in devlet yönetiminden çıkarılmasını istedi. 6:6-10 Bunun üzerine bakanlarla satraplar hep birlikte krala gidip, "Ey Kral Darius, çok yaşa!" dediler, "Ülkenin bütün bakanları, kaymakamları, satrapları, danışmanları, valileri olarak kralın zorlu bir yasa çıkarması üzerinde anlaştık. Ey kral, kim otuz gün içinde senden başka bir insana ya da ilaha dua ederse, aslan çukuruna atılsın. Şimdi, ey kral, yasağı koy; Medler'le Persler'in değişmez yasası uyarınca yazıyı imzala ki değiştirilemesin." Böylece Kral Darius yasağı içeren yasayı imzaladı. Daniel yasanın imzalandığını öğrenince evine gitti. Üst odasının Yeruşalim yönüne bakan pencereleri açıktı. Daha önce yaptığı gibi her gün üç kez diz çöküp dua etti, Tanrısı'na övgüler sundu. C. Bu hikâyede esas konu Yasa değil, sadakat ve adanma ile ilgiliydi. * Daniel her gün bu şekilde dua etmek zorunda değildi. Sadece 75 yıldır RAB be olan sevgisine dayanarak dua etmeye alıştığı için öyle dua etmeye karar vermişti. Not: Daniel Yeruşalim e doğru dua etmek zorunda değildi. D. Daniel, Kral Darius u çok etkiledi ve Daniel i kurtarmak için çok uğraştı. 6:18-20 Kral geceyi yemek yemeden, eğlenmeden geçirdi; uykusu kaçtı. Şafak sökerken kalkıp acele aslan çukuruna gitti. Çukura yaklaşınca üzgün bir sesle, "Ey yaşayan Tanrı'nın kulu Daniel, kendisine sürekli kulluk ettiğin Tanrın seni aslanlardan kurtarabildi mi?" diye haykırdı. E. RAB, Daniel e ne diyor: Ey Daniel, sen ki çok sevilen birisin! 10:11 6. Daniel Babil deki bu çok zor şartlar altında böyle bir hayatı nasıl yaşayabildi? A. Rab, Daniel e öyle bir iman ve güç verdi ki, krallar ve halk Her Şeye Egemen Tanrı nın tüm dünyaya, egemenliklere, doğaya hakim olduğunu anlasınlar! B. Daniel in tek amacı, Tanrı yı yüceltmek ve memnun etmektir, çünkü onun Tanrı sı bu dünyadan değil, altından değil; başı ve sonu olmayan ve "Gökler tahtım, Yer ayaklarımın taburesidir diyen diri Tanrı dır! (Yeş.66:1) 2

260 88. DERS Daniel Tanrı, dünya tarihine hakimdir. 1. Büyük heykel düşü İnsanların bakış açısından dünya tarihi (2.böl) A. Bu büyük heykel, insanların görkemini temsil ediyor. B. Dünya ulusları 2:31-35 "Ey kral, düşünde önünde duran büyük bir heykel gördün. Çok büyük ve olağanüstü parlaktı, görünüşü ürkütücüydü. Başı saf altından, göğsüyle kolları gümüşten, karnıyla kalçaları tunçtan, bacakları demirden, ayaklarının bir kesimi demirden, bir kesimi kildendi. Sen bakıyordun ki, bir taş insan eli değmeden kesilip heykelin demirden, kilden ayaklarına çarparak onları paramparça etti. Demir, kil, tunç, gümüş, altın aynı anda parçalandı; yazın harman yerindeki saman çöpleri gibi oldular. Derken bir rüzgar çıktı, hiç iz bırakmadan hepsini alıp götürdü. Heykele çarpan taşsa büyük bir dağ oldu, bütün dünyayı doldurdu. C. Düşün verildiği sırada metallerin değerleri gitgide düşüyor. (Altın çürümez ve paslanmaz) D. Düşün verildiği sırada metalların güçleri gitgide yükseliyor. E. Heykel tamamen mahvediliyor ve Tanrı nın Egemenliği onun yerine geçiyor. * Mesajı Bu çağın görkemi sadece bu çağ içindir ve bu dünyanın kültürleri, krallıkları ve büyük insanları unutulacak. 2. Dört yaratık görümü: Tanrı nın bakış açısından dünya tarihi (7.böl) A. Tanrı ya göre bu tarih görkemli değil, korkunç ve yok edicidir. B. Deniz tüm insanları temsil ediyor. Karanlıkta sona ermeyen huzursuzluk (dalgalar) C. 4 yaratık 7: Birinci yaratık bir aslana benziyor: Babil İmparatorluluğu 2. İkicisi bir ayıya benziyordu: Med-Pers İmparatorluğu 3. Dört kafalı ve döcrt kanadı olan yaratık, parsa benziyordu: Grek İmparatorluğu 4. Demir dişleri ve on boynuzu olan bir yaratık: Roma İmparatorluğu D. Birincisinden sonuna kadar gitgidesonuncusuna doğru gittikçe daha korkunç oluyor. E. Kutsal Yazılar aı na göre bugünkü her şeyin kaynağı Roma İmparatorluğu dur. 3. Bu görümlerden dersler A. İnsan gelişip ilerlemektense kötüleşip bozuluyor. B. Egemen Tanrı tüm tarihi yönlendiriyor. ve ssonunda Tanrı hepsini yok edip, onun yerine Kendi egemenliğini kuracak. 4. Nebukadnessar ın alçaltılması (4:28-37) ve torununun alçaltılması (5:22-31) Bunların hepsi Kral Nebukadnessar'ın başına geldi. On iki ay sonra kral Babil Sarayı'nın damında geziniyordu. Kral, "İşte onurum ve yüceliğim için üstün gücümle krallığımın başkenti olarak kurduğum büyük Babil!" dedi. Daha sözünü bitirmeden gökten bir ses duyuldu: "Ey Kral Nebukadnessar, krallık senden alındı. İnsanlar arasından kovulacak, yabanıl hayvanlarla yaşayacaksın. Öküz gibi otla besleneceksin. Yüce Olan'ın insan krallıkları üzerinde egemenlik sürdüğünü ve krallığı dilediği kişiye verdiğini anlayıncaya dek yedi vakit geçecek." Nebukadnessar'a ilişkin bu söz hemen yerine geldi. İnsanlar arasından kovuldu. Öküz gibi otla beslendi. Bedeni göğün çiyiyle ıslandı. Saçı kartal tüyü, tırnakları kuş pençesi gibi uzadı. Belirlenen sürenin sonunda ben Nebukadnessar gözlerimi göğe kaldırdım ve kendime geldim. Yüce Olan'ı övdüm. Sonsuza dek Diri Olan'ı onurlandırıp yücelttim: O'nun egemenliği sonsuza dek duracak, Krallığı kuşaklar boyu sürecek. Dünyada yaşayanlar bir hiç sayılır. O gökteki güçlere de dünyada yaşayanlara da Dilediğini yapar. O'nun elini durduracak, O'na, "Ne yapıyorsun?" diyecek kimse yoktur. O anda aklım başıma geldi. Krallığımın yüceliği için onurum ve görkemim bana geri verildi. Danışmanlarımla soylu adamlarım beni aradılar. Krallığıma kavuştum, bana daha büyük yücelik verildi. Ben Nebukadnessar göklerin Kralı'na şükrederim. O'nu över, yüceltirim. Çünkü bütün yaptıkları gerçek, yolları doğrudur; kendini beğenmişleri alçaltmaya gücü yeter. 5:22-31 "Ama ey sen, onun torunu Belşassar, bunların hepsini bildiğin halde alçakgönüllülüğü benimsemedin. Bunun yerine göğün Rab'bine karşı kendini yükselttin. O'nun tapınağından aldıkları kapları sana getirdiler. Sen, karıların, cariyelerin, soylu adamların onlarla şarap içtiniz. Görmeyen, duymayan, anlamayan altından, gümüşten, tunçtan, demirden, ağaçtan, taştan ilahları övdün. Soluğunu elinde tutan, bütün yollarını gözeten Tanrı'yı ise yüceltmedin. Bu yüzden Tanrı o yazıyı yazan eli gönderdi. Tanrı senin krallığının günlerini saydı ve ona son verdi Krallığın ikiye bölünerek Medler'le Persler'e verildi." Kildan Kralı Belşassar o gece öldürüldü. Altmış iki yaşında olan Medli Darius krallığı eline geçirdi.

261 89. DERS Daniel Tanrı nın Kendi halkına hakimdir. 1. Bu kısımda Rab, halkının zor günler geçireceğini ama, Kendisi nin egemen olduğunu ve sözlerini tutacağını söylüyor. 2. Birinci Görüm: Koç ve Teke (8. ve 11. bölümler) A. Med-Pers ve Grek İmparatorlukları ile ilgilidir. Not: Med-Pers İmparatorluğu nun, Babil İmparatorluğu ndan pek farkı yoktu; sadece liderler değişti. Devlet sistemi aynıydı ve çoğu görevliler aynı konumda kaldı. B. Persler yılları arasında hükmediyorduhüküm sürüyordu. 8:3-4 bakınca kanal kıyısında duran bir koç gördüm; iki uzun boynuzu vardı. Boynuzlardan daha geç çıkanı öbüründen daha uzundu. Not: Persler, Medlerden daha güçlü çıktı. Koçun batıya, kuzeye, güneye doğru boynuz attığını gördüm. Hiçbir hayvan ona karşı koyamıyor, kimse onun elinden kurtaramıyordu. Koç dilediği gibi davrandı ve gitgide güçlendi. C. Teke: İ.Ö. 350 de İskender, Makedonya nın kralı oldu. D. 330 da Büyük İskender Greklere hükmediyordu. 1.) Orta Doğu yu çabukçaçok çabuk işgal etti. 8:5-7 Ben bu olayı düşünürken, batıdan ansızın gözleri arasında çarpıcı bir boynuzu olan bir teke geldi. Yere basmadan bütün dünyayı aştı. Güç ve öfkeyle, kanalın yanında durduğunu gördüğüm iki boynuzlu koça doğru koştu. Öfkeyle saldırdığını, koça vurup boynuzlarını kırdığını gördüm. Koçun tekeye karşı duracak gücü yoktu; teke koçu yere vurup çiğnedi. Koçu onun elinden kurtaracak kimse yoktu. 2.) İskender gençken öldü ve kendi ölümü için hazırlık yapmadı. 8:8 Teke çok güçlendi, ama en güçlü olduğu sırada büyük boynuzu kırıldı. Kırılan boynuzun yerine, göğün dört rüzgarına doğru çarpıcı dört boynuz çıktı. * Onun krallığı 4 general arasında bölündü ve bizim için 2 tanesi önemli: Ptolemy - Mısır (Kleopatra onun soyundan) Selucius - Suriye (Başkenti, Şam daydı) 3.) Birbirleriyle savaştılar. Selucius ve Ptolemy arasında uzun ve büyük bir mücadele vardı. Sonuçta İ.S.167 Selucius un soyundan gelen 4. Antiyus Epifanes, Yahudiler i yok etmek istedi. Yeruşalim i fethetti ve sunak üzerinde domuz kurban ederek tapınağa saygısızlık etti. (8:9-14,23-25 ve 11:29-39) 8:9-12 Bu boynuzların birinden başka bir küçük boynuz çıktı; güneye, doğuya ve Güzel Ülke'ye doğru yayılarak çok güçlendi. Göklerin ordusuna erişinceye dek büyüdü. Gökteki ordudan ve yıldızlardan bazılarını yeryüzüne düşürdü, ayakları altına alıp çiğnedi. Kendisini gök ordusunun önderine kadar yükseltti. Tanrı'ya sunulan günlük sunu kaldırıldı, tapınak terk edildi. Başkaldırı yüzünden günlük sunuya karşı çıkıldı. Gerçek ayak altında çiğnendi. Küçük boynuz yaptığı her şeyde başarılı oldu. 1. Bu olaydan hemen sonra Maccabean İsyanı çıktı ve Yahudiler galip geldi ama 2 yıl sonra Romalılar gelip onları yendi. 2. Bu Antiyus, Esinleme 13. ve 17. deki Mesih Karşıtı örneği oldu. Neden? Hainliği ve tapınağa ettiği saygısızlıktan saygısızlık ettiğinden dolayı. 3. İkinci Görüm : 70 Hafta (9:24-27) A. Daniel, Yeremya nın kitabını okurken 70 yılın bitmek üzere olduğunu fark etti.(iö 538) B. Tanrı söz verdiklerini yerine getireceğini söyledi ama, Daniel yine dua etti. (9:3-19) C. 9:24-27 Melek Cebrail geldi ve Tanrı nın planlarını ve peygamberlik sözlerini yerine getirinceye kadar 70 hafta geçeceğini söyledi. D. Bu zaman devresi olan haftalar ifadesinin sembolik mı değil miolup olmadığı hâlâ tartışılan bir konudur. 1

262 4. Daniel in dualarından kendi dua hayatımız için hangi dersleri çıkarabiliriz? 9:1-19: Medli Ahaşveroş oğlu Darius Kildan Kralı oldu. Krallığının birinci yılında ben Daniel, RAB'bin Peygamber Yeremya'ya bildirdiği sayının - Yeruşalim'in ıssız kalacağı yılların sayısının - yetmiş olduğunu Kutsal Yazılar'dan anladım. Bunun üzerine yüzümü Rab Tanrı'ya çevirdim. Duayla, yakarışla, oruçla O'na yalvardım; çul kuşanıp külde oturdum. RAB Tanrım'a dua edip günahlarımızı açıkça kabul ettim. Şöyle dedim: "Ya Rab, kendisini sevenlerle, buyruklarına uyanlarla yaptığı antlaşmaya bağlı kalan, sürekli sevgi gösteren yüce ve görkemli Tanrı! Buyruklarından, ilkelerinden ayrılıp günah, suç işledik, kötülük yaptık, başkaldırdık. Senin adına krallarımıza, önderlerimize, atalarımıza, ülkedeki bütün halka seslenen kulların peygamberleri dinlemedik. "Sen adaletlisin, ya Rab! Sadakatsizliğimiz yüzünden bizi uzak yakın ülkelere sürdün. Oralarda yaşayan biz Yahudiler, Yeruşalim halkı, İsrailliler bugün utanç içindeyiz. Evet, ya RAB, bizler, krallarımız, önderlerimiz, atalarımız sana karşı işlediğimiz günah yüzünden utanç içindeyiz. Sana karşı geldiğimiz halde, sen acıyan, bağışlayan Tanrımız Rab'sin. Tanrımız RAB'bin sözüne kulak vermedik, kulları peygamberler aracılığıyla bize verdiği yasalara uymadık. Bütün İsrail halkı yasanı çiğnedi, sırtını sana dönüp seni dinlemek istemedi. "Bu yüzden Tanrı kulu Musa'nın Yasası'nda yazılan lanet başımıza yağdı, içilen ant yerine geldi. Çünkü sana karşı günah işledik. Üzerimize büyük yıkım getirerek bizim ve bizi yöneten önderlerimiz için söylediğin sözleri yerine getirdin. Yeruşalim'in başına gelen, göğün altındaki başka hiçbir kentin başına gelmemiştir. Musa'nın Yasası'nda yazıldığı gibi, bütün bu yıkımlar başımıza geldi. Buna karşın, ey Tanrımız RAB, suçumuzdan dönüp senin gerçeklerine yönelerek lütfunu dilemedik. RAB üzerimize yıkım göndermekten caymadı. Çünkü Tanrımız RAB yaptığı her şeyde adildir. Bizse O'nun sözüne kulak vermedik. "Ey Tanrımız Rab, sen halkını Mısır'dan güçlü elinle çıkardın ve bugün olduğu gibi ün kazandın. Bizse günah işledik, kötülük yaptık. Ya Rab, doğru işlerin uyarınca kentin Yeruşalim'den, Kutsal Dağı'ndan öfkeni, kızgınlığını kaldırmanı dilerim. Günahlarımız ve atalarımızın suçları yüzünden Yeruşalim de halkın da çevremizdekilerin tümüne alay konusu oldu. "Şimdi, ey Tanrımız, kulunun duasını, yakarışını işit. Adın uğruna, ya Rab, yüzünü viran tapınağına çevir. Ey Tanrım, kulak ver ve işit! Gözlerini aç, senin olan viran kenti gör. Doğruluğumuzdan değil, senin büyük merhametinden ötürü dilekte bulunuyoruz. Ya Rab, dinle! Ya Rab, bağışla! İşit ve davran, ya Rab! Ey Tanrım, adının hatırı için gecikme! Çünkü kent ve halk senindir." 10:1-14: Pers Kralı Koreş'in krallığının üçüncü yılında Belteşassar diye çağrılan Daniel'e bir giz açıklandı. Büyük bir savaşla ilgili olan bu giz gerçekti. Daniel görümde kendisine açıklanan gizi anladı. O sırada ben Daniel üç haftadır yas tutuyordum. Üç hafta dolana dek ağzıma ne güzel bir yiyecek ya da et koydum, ne şarap içtim, ne de yağ süründüm. Birinci ayın yirmi dördüncü günü, Büyük Irmak'ın, yani Dicle'nin kıyısındayken, gözlerimi kaldırıp bakınca keten giysi giyinmiş, beline Ufaz altınından kemer kuşanmış bir adam gördüm. Bedeni sarı yakut gibiydi. Yüzü şimşek gibi parlıyordu. Gözleri alevli meşalelere benziyordu. Kollarıyla bacakları cilalı tunç gibi parlıyor, sesi büyük bir kalabalığın çıkardığı gürültüyü andırıyordu. Görümü yalnız ben Daniel gördüm. Yanımdakiler görmediler, ama dehşete düşerek gizlenmek için kaçtılar. Böylece ben yalnız kaldım. Bu büyük görümü seyrederken gücüm tükendi, benzim büsbütün soldu, kendimi toparlayamadım. Sonra adamın sesini duyunca yüzüstü yere düşüp derin bir uykuya daldım. Derken bir el dokundu, titredim; beni dizlerimle ellerimin üzerine kaldırdı. Bana, "Ey Daniel, sen ki çok sevilen birisin!" dedi, "Ayağa kalk ve söyleyeceklerime iyi kulak ver. Çünkü sana gönderildim." O bunları söyler söylemez titreyerek ayağa kalktım. "Korkma, ey Daniel!" diye devam etti, "Anlayışa erişmeye ve kendini Tanrın'ın önünde alçaltmaya karar verdiğin gün duan işitildi. İşte bu yüzden geldim. Pers krallığının önderi yirmi bir gün bana karşı durdu. Sonra baş önderlerden Mikael bana yardıma geldi, çünkü orada, Pers krallarının yanında alıkonulmuştum. Son dönemde halkının başına neler geleceğini sana açıklamak için geldim şimdi, çünkü bu görüm gelecekle ilgilidir." Dikkat et: A. Daniel gökteki güçlere değil, TANRI ya dua ediyordu. B. Bu görüm ne ruhsal dünya ne de dua teknikleri ile ilgilidir. Fazla bilgi verilmedi. C. Daniel in gördüğü adam kimdi? Tanrı nın Oğlu idi. O bizim Aracımız dır (1.Tim.2:5) D. Bu görümün amacı neydi? Esas amacı şunu göstermek ve vurgulamak: Şeytan ve onun melekleri ne kadar güçlü olsa ve ne kadar başarılı gözükse de Daniel ve biz dua ederken emin olabiliriz ki, İsa Mesih tüm güçlere ve yönetimlere hakimdir ve eninde sonunda zafer kazanacak, çünkü Tanrı'nın Oğlu, İblis'in yaptıklarına son vermek için ortaya çıktı. 1.Yuh. 3:8 Ruhsal ve fiziksel dünyada neler var, neler oluyor bizim ilgilenmemiz gereken bu değildir. Bizim işimiz sadece Her Şeye Gücü Yeten Tanrı ya dua etmek ve güvenmektir. RAB, Kendi bilgeliğine ve amacına göre ve Kendi uygun gördüğü zamanda her şeyi halledecek. Hamdolsun! 2

263 90. DERS Sağ Kalanlar Dönemi ne Giriş 1. İsrail in tarihinde üç önemli dönem var: 1. Dönem: Aile Dönemi: * 70 kişi (torunlar) Kenan diyarında yolculuk ediyor/dolaşıyorlar (toprağa sahip değiller) * Yaratılış (39 bölüm) 2. Dönem: Ulus Dönemi: * 1 milyondan fazla insan (torunlar); Kenan onların denetimindedir. * Eski Antlaşma daki kitapların çoğu bu dönem ile ilgili. 3. Dönem: Sağ Kalanlar Dönemi: * İsrailliler in çoğu Babil de kaldı * 50 bin kişi Yeruşalim e döndü; Pers denetiminde; toprak İsrailliler e ait değildi ve onların denetiminde değildi, ama orada kalıp oturmalarına izin verildi. * İsrail şimdi Med-Pers İmparatorluğu nda sadece bir il veya eyaletti. * Kendi kralları veya valileri yoktu. * Ezra Nehemya Ester Hagay Zekeriya Malaki (Tarih Kitapları serisinin son kitapları) (Peygamberlik Kitapları serisinin son kitapları) 2. İ.Ö.536 da Kral Koreş yandaşı olan isyankârlarla birlikte Babil İmparatorluğu nun liderlerini devirdi ve Med-Pers İmparatorluğu nu kurdu. 3. Kral Koreş bu büyük imparatorluğun yönetim sistemini değiştirdi. A. Asurlular, boyundurukları altındaki halkları korkutarak yönetti. B. Babilliler birlik sağlamak için halkları dağıtıp karıştırdı ama etnik gruplar kaynaşmadı. C. Persler daha sağlam bir yönetim sistemi kurmak için imparatorluktaki her halka kendi toprağını ve kültürünü geri vermeye karar verdi. Not: Bu mantıklı bir plan ve aslında bu Tanrı nın Kendi halkı için olan planıydı. (Efes. 1:11) D. Pers kralı Koreş, Kenan diyarına dönmek isteyen her Yahudi nin gitmesine izin verdi. (İÖ 536) * Koreş Yeruşalim in ve tapınağın yeniden inşa edilmesine ilişkin bir ferman çıkardı ve masrafları da vermeye karar verdi. 4. NOT: RAB, sözünü tuttu: Yeremya 29:14 Kendimi size buldurtacağım" diyor RAB. "Sizi eski halinize kavuşturacağım. Sizi sürdüğüm bütün yerlerden ve uluslardan toplayacağım" diyor RAB. "Ve sizi sürgün ettiğim yerden geri getireceğim." 5. Unutma: İsrailliler, 3 farklı zamanda ve grupla Babil e götürüldü: ( ) A- Kral Nebukadnessar ın birinci gelişi İ.Ö. 606 İ.Ö.606 Kral Nebukadnessar Yeruşalim den yetenekli gençleri Babil e götürdü. Karkamış Savaşı nda Neko ve ordusu yenildi Nebukadnessar dönerken Yeruşalim den geçti ve birkaç esiri Babil e götürdü ve bu kişiler arasında Daniel, Şadrak, Meşak ve Aved-Nego da vardı. B- Nebukadnessar ın ikinci gelişi İ.Ö. 597 Kral Yehoyakim Babil e vergi vermemek için isyan etti. Kısa bir süre sonra Nebukadnessar, Yeruşalim e saldırdı. Kral en önemli kişileri Babil e götürdü. (10,000 kişi, Hezekiel dahil) Nebukadnessar, Sidkiya yı kral yaptı. C- Yeruşalim in Yıkılışı, Babillilerin Üçüncü gelişi İ.Ö. 586 Sidkiya da isyan etti.yeruşalim de sadece eğitim görmemiş insanlar kaldı. Bu sefer Babilliler intikam hırsıyla geri geldiler ve Yeruşalim i tamamen yıktılar. 1

264 6. Kalan İbraniler 3 farklı zamanda ve grupla İsrail Toprağı na Döndü. 1. Dönüş: Zerubbabil liderliği altında. Ezra kitabının birinci kısmı Pers Kralı Koreş ferman çıkardıktan sonra toprağa dönen ilk grupla ilgilidir. (Ezra 1-6) (İ.Ö.536) [Not: Peygamber Yeşaya, 200 yıl önce tapınağın yeniden inşa edileceğini ve yapılmasını sağlayacak kişinin Kral Koreş in olacağını söyledi. Yeş.44:28-45:4] A. 2-3 milyon kişiden sadece 50,000 i döndü ve çoğu bu birinci dönüşte geldi. B. Tapınağın tekrar inşa edilmesi için 20 yıl sürdü. Aslında başladıktan sonra işi bıraktılar ve 16 yıl bu proje bitmemiş halde kaldı. C. İ.Ö. 520 de RAB, Peygamber Zekeriya ve Peygamber Hagay ı, tapınağın işine devam edip bitirmeleri için halkı yüreklendirmek amacıyla gönderdi. D. Bu iki peygamber aynı zamanda ve aynı kişilere geldi. E. Peygamberler geldikten sonra 4 yıl içinde tapınağın inşası bitti. (İ.Ö.516) F. Yeşu adlı bir adam başkâhindi. G. Peygamber Hagay ın mesajı: İnşa et ; iş başına H. Peygamber Zekeriya halka RAB bin ileride ne yapacağını söylüyor. Dönüşler arasında bir boşluk var: (Ester 1-10) (İ.Ö ) İbraniler in çoğu toprağa dönmemeye karar verdi. A. Sürgün edildikten sonra İbraniler bu bölgeye yerleşti, zenginleşti, güzel bir hayat kurdu ve dönmek istemediler. B. Ester, Pers kraliçesi oldu. (MÖ 483) C. Pers kralı Ahaşveroş (Kserkses) idi. D. Ester kitabı Ezra kitabının birinci ve ikinci kısımları arasındaki zaman diliminde geçiyor. 2. Dönüş: Ezra, bir grup daha getiriyor. (Ezra 7-10) (İ.Ö.458) A. Tapınak yapıldıktan sonra (516) 58 yıllık bir boşluk var ve ne olduğunu bilmiyoruz ama Yeruşalim şehri hâlâ yıkıntı halindeydi. B. Tapınağın yeniden inşaasına rağmen, İ.Ö.458 de Ezra dönünceye kadar halkın ruhsal hayatı sağlıklı hale dönmedi. Yuhanna 2:19-21 C. Kâhin Ezra, lider olarak İ.Ö.458 de bir grup getirdi ve ruhsal açıdan halkı geliştirip onarmaya geldi. Unutma: 70 yıldır tapınak yoktu ve belki İbraniler in çoğu Yasa yı bilmiyorlardı. Doğru eğitime ihtiyaçlarcı vardı. D. Büyük ihtimalle Ezra, 1&2 Tarihler kitaplarını derlemiştir. * Ezra kâhindi ve bu kitaplarda hep doğru tapınışı gösteriyor. E. Ezra, halka Tanrı Sözü nün eğitim merkezi olan havranın / sinagogun kurulmasına yardımcı oldu. 3. Dönüş: Nehemya lider olarak üçüncü grubup getirdi. (Neh.1-13) (İ.Ö. 445) A. Nehemya, sarayda kralın sakisiydi. Saki her zaman kralın yanında bulunuyor, bu yüzden güvenilir birisi olmalı. Bu görevli, kralıin işlerini duyup öğrenir. * Nehemya, Yeruşalim in durumunun kötü olduğunu ve Yeruşalim in duvarlarının hâlâa tekrar inşa edilmediğini öğrendi. B. Duvarları olmadığı için koruma sistemi yoktu ve Nehemya halkın şehrin surlarının yeniden inşa edilmesini idare etmeye gitti. C. Peygamberlik sözlerinde Tanrı halkını kendi toprağına geri götürmeye söz verdi. A. Halk kendi Mesih inin gelmesini bekliyordu. B. Peygamber Malaki, Nehemya nın işini desteklemeye geldi. C. Malaki, halkı Mesih in gelmesi için hazırlamaya çalıştı. Malaki 2:4-6, 3:1-4 2

265 7. ÖZET: 1. Dönüş Zaman: İ.Ö.536 (Yaklaşık kişi) Kitap: Ezra 1-6 ( = 20 yıl) Lider: Zerubbabil Peygamberler: Peygamber Zekeriya ve Peygamber Hagay NiçinNeden: Tapınakğı yeniden inşa etmek. Önemli olay: Tapınağın inşasının bitmesi. (İ.Ö.516) Dönüşler arası Zaman: İ.Ö Kitap: Ester ( ) Karakter: Kraliçe Ester Nedeniçin: İbraniler in çoğu toprağa dönmek istemedi Önemli olay: Kraliçe Ester in Yahudiler iı kurtarması 2. Dönüş Zaman: İ.Ö.458 (Yaklaşık 2000 kişi) Kitap: Ezra 7-10 ( = 1 yıl) Lider: Kâhin Ezra Peygamber: Yok (Kâhin Ezra, halkı yönetiyordu) Nedeniçin: Halkın ruhsal hayatını sağlıklı hale getirmek Önemli olay: Öğretim merkezi olan havranın kurulması 3. Dönüş Zaman: İ.Ö.445 Kitap: Nehemya 1-13 ( ) Lider: Vali Nehemya Peygamber: Malaki Nedeniçin: Şehrin surlarının yeniden inşa edilmesi Önemli olay: 52 gün içinde surların inşasının bitmesi 3

266 91. DERS 1. Tarihler 1. Genel Bilgi: A. Anahtar karakteri: Davut ve Anahtar kelimesi: Tapınaktaki tapınma B. Anahtar olayı: Davut la yapılan antlaşma 17. Bölüm C. Yapı: I. İsrail in Soyağacı (1-9) (Adem den Saul a kadar; Levi ve Yahuda soyları vurgulanıyor) II. Davut ve Krallığı (10-29) (Saul un ve Kuzey Krallığı nın tarihi verilmiyor) D. 1.Tarihler hemen hemen 2. Samuel deki tarihin aynısını kapsıyor. E. Bu kitaplar Babil deki sürgünden sonra çeşitli kaynaklardan derlendi. (İ.Ö ) F. 1. & 2. Tarihler kitaplarını derleyen kişi büyük ihtimalle Ezra dır & 2.Tarihler A. Ezra, 1.& 2. Tarihler kitaplarını sağlam ve gerçek ruhsal bir temel oluşturmak amacıyla sürgünden dönen halka rehber bir kitap olsun diye hazırladı. B. 1.& 2. Tarihler kitaplarında tapınak, kâhinlik, yasa ve tapınma konularına önem veriliyor çünkü sürgünden dönen bu grubun yeniden kurulması geçmişte olan sadık ve itaatkar ataları gibi, Rab bin seçtiği ilkelere göre tapınmalarına bağlıdır. C. 1/2.Tar. orijinal metinde tek bir kitaptı ve İbrani Kutsal Kitap ının son kitabıdır. D. Tarihler kitabı Adem le başlıyor ve tapınağın yeniden inşa edilmesine kadar (İ.Ö.536) sürüyor ve E.A. nın en fazla tarih veren kitabıdır. * İsrail in 2 tarih kitabı grubu var: 1.Grup: Sam 1.-2.Krallar a. Vurguları: * Kuzey ve Güney Krallıkları na bakılıyor. * Taht vurgulanıyor. * Daha çok sivil ve siyasi tarihi veriyor. * Peygamberler vurgulanıyor. * Savaşlar önemseniyor. b. Esas amacı: Saul dan Babil deki sürgüne kadar İsrail in krallık tarihini vererek halkın günahlarının sonuçlarını açık bir şekilde belirtmektir ve YAHVE nin doğruluğunu ortaya koymaktır. c. Ana fikri: Peygamberlik bakış açısından RAB Tanrı verdiği sözlerinin hepsini tutacak ama, onun yasalarına karşı işlenen günahları yargılayacak. 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. a. Vurguları: * Güney Krallığı na bakılıyor. * Tapınak vurgulanıyor. * Daha çok dini tarih veriliyor. * Kâhinler vurgulanıyor. * Savaş önemsenmiyor. b. Esas amacı:tanrı nın vaadini ve doğru tapınmayı hatırlatarak, halkı yüreklendirmek ve sürgünden dönüp tapınağı yeniden kuranlara rehberlik etmek. c. Ana fikri: Kâhinlik bakış açısından RAB bin seçtiği halk buyurduğu tapınma ilkelerine ve Kendisinin verdiği yasaya göre itaat etmezse RAB yine yargılayacak Tarihler kitabının önemli konuları A. Kitabın girişindeki uzun soyağacının önemi; tüm İsrail in devamlılığı ve seçilmişliği vurgulanıyor. B. Kitaptaki ana karakteri olan Davut un geçmişinden bahsedildiği için onun mezmurlarını daha iyi anlayabiliriz. C. 1. Tarihler, İsrail in ruhsal lideri olan Davut un hanedanlığının tarihiyle ilgilidir. Çünkü Davut ulus için en ideal ruhsal liderdi ve halkın geleceği için örnekti. D. Kral Davut kendi ruhsal liderliğini şu üç nokta ile sağladı: 1. Antlaşma Sandığı nı Yeruşalim e getirmekle orasını tapınma merkezi yaptı. 2. Tanrı nın seçtiği yer olan Yeruşalim de tapınağın inşa edilmesi için hazırlıklar yaptı. 3. Daha güzel, daha etkili tapınma için Rab bin kâhinlerinin ilahiler ve ezgiler söylemesini sağladı. Neh.12:45-46 Çünkü onlar Tanrıları'nın hizmetini ve paklama görevini yerine getiriyorlardı. Ezgicilerle kapı nöbetçileri de Davut'la oğlu Süleyman'ın buyruğuna uygun olarak sorumluluklarını yerine getirdiler. Çünkü eskiden, Davut'un ve Asaf'ın yaşadığı yıllarda, ezgicileri yönetenler vardı. Tanrı'ya övgü ve şükür ezgileri söylenirdi. E. Davut ve Süleyman ın günahları ve kötü noktalarından bahsetmiyor, çünkü kitabın amacı ümit vermek ve Davut un soyundan Kurtarıcı geleceğini söylemektir.

267 92. DERS 2. Tarihler: Giriş 1. Genel bilgi: A. Anahtar adamı: Süleyman B. Anahtar kelimesi: Tapınaktaki tapınma C. Anahtar olayı: Süleyman ın tapınağı adama duası ve Rab bin yanıtı (7.böl) D. Yapı: I. Tapınağın inşa edilmesi ve görkemi 1-9 Böl. (Süleyman yönetiminde Birleşik Krallık) II. Tapınağın ve içindeki tapınmanın tarihi Böl (Yahuda nın krallarının yönetiminde Güney Krallığı) E. Zaman: 1. 2.Tarihler kitabı, Krallar daki devri kapsıyor Tarihler, ikinci tarihi kitap dizisinin ikinci kitabı: 1. Tarihler 2. Tarihler Ezra Nehemya F. Bu kitabı derleyen kişi büyük ihtimalle Ezra dır. 2. Kitabın vurgusu: A. Kitabın vurgusu: RAB önemli kişilere değil, daha çok Kendi ilkelerine göre O na tapınanlara yaklaşır ve yalnız onları bereketleyecek. B. Kitabın ana fikri; Tanrı ya, doğru yaklaşmak ile ilgili olduğu için Tanrı nın Yasası na göre Yeruşalim deki tapınmayı vurguluyor. * Bu yüzden Kuzey Krallığı nda Yarovam ın kurduğu yanlış tapınma sisteminden bahsedilmiyor. C. 2.Tarihler kitabında bir kral kendi büyüklüğünden ve gücünden dolayı değil, halkı RAB be sadık kalarak yönettiği için önemli sayılıyor. 1. RAB be, O nun istediği kurallara uygun yaklaşan krallar; tapınağın tapınmasını yeniden canlandıran ve reform getiren krallardı. Örneğin: a. Asa (gençken) b. Yehoşafat (bütün halk kendisini alçalttığında) c. Yeşaya (Ümitsiz, çaresiz, vahim bir durumdayken) d. Manaşşe (Tövbe ettiğinde) e. Yoşiya (Yargının yakında geleceğini bildiği halde reform yaptı.) D. Kitabı anlamak için anahtar ayetler: Süleyman ın tapınağı adama duasına RAB bin yanıtı. 1.) Süleyman bütün İsrail i Yeruşalim e çağırıyor ve RAB be dua edip tapınağı O na adıyor. (2.Tar. 6:26-27; 7:1-3). 6:26-27 "Halkın sana karşı günah işlediği için gökler kapanıp yağmur yağmazsa*, sıkıntıya düşen halkın buraya yönelip dua eder**, adını anar ve günahlarından dönerse, göklerden kulak ver; kullarının, halkın İsrail'in günahlarını bağışla. Onlara doğru yolda yürümeyi öğret, halkına miras olarak verdiğin ülkene yağmurlarını gönder. * Not: Yasa nın Tekrarı nda Rab yargılamak için bunu yapacağına söz verdi. ** Not: Bu aslında Rab bin adında dua etmek demektir. 7:1-3 Süleyman duasını bitirince, gökten ateş yağdı; yakmalık sunularla kurbanları yiyip bitirdi. RAB'bin görkemi tapınağı doldurdu. RAB'bin Tapınağı O'nun görkemiyle dolunca kâhinler tapınağa giremediler. Gökten yağan ateşi ve tapınağın üzerindeki RAB'bin görkemini gören İsrailliler avluda yüzüstü yere kapandılar; RAB'be tapınarak O'nu övdüler: "RAB iyidir; Sevgisi sonsuza dek kalıcıdır." 1

268 2.) Rab bin yanıtı: (2.Tar. 7:11-16) Süleyman RAB'bin Tapınağı'nı, sarayı ve RAB'bin Tapınağı'yla kendi sarayında yapmayı istediği bütün işleri başarıyla bitirince, RAB geceleyin ona görünerek şöyle dedi: "Duanı duydum. Burayı kendime kurban sunulan tapınak olarak seçtim. "Yağmur yağmasın diye göğü kapadığımda, toprağın ürününü yiyip bitirmesi için çekirgelere buyruk verdiğimde ya da halkımın arasına salgın hastalık gönderdiğimde, adımla çağrılan halkım alçakgönüllülüğü takınır, bana yönelip dua eder, kötü yollarından dönerse, gökten onları duyacağım, günahlarını bağışlayıp ülkelerini sağlığa kavuşturacağım. (11-14) A. Alçakgönüllülüğü takının * RAB bin kim olduğunu ve kendinin kim olduğunu hatırla. B. Bana yönel ( Yüzümü ara ; Rab ile beraberliğe dön.) * Mez. 27:8 Ya RAB, içimden bir ses duydum: "Yüzümü ara!" dedin, İşte yüzünü arıyorum. * Örn: Çocuk hep anne babasının yüzünü arar ve çizer C. Dua et (Tekrar Rab be bağlılığa dön, Rab be bağlı ol.) D. Kötü yollarından dön (Bu olmadan gerçek tövbe olmaz) Diğerleri yapıldıktan sonra bu mümkün olur, çünkü yürek değişmezse gerçek tövbe olamaz. Dersler: * RAB bin gerçek çocuğuysan, dönemeyecek kadar uzağa gidemezsin. * Alçakgönüllülüğü takın, Rab be yönelip dua et ve kötü yollarından dön. Ve seni duyar, günahlarını bağışlar ve ruhunu sağlığa kavuşturur. Rab diyor ki Gözlerim burada edilen duaya açık, kulaklarım işitici olacak. Adım sürekli orada bulunsun diye bu tapınağı seçip kutsal kıldım. Gözlerim onun üstünde, yüreğim her zaman orada olacaktır. (15-16) A. NEDEN? Tapınak KURBAN YERİ dir; dualar sadece ve sadece bu kurban sunulduğu için kabul ediliyor. B. Gözleri ve kulakları binaya değil, Rab bin seçtiği aracı olan kurbana. * Yahuda bu noktada yanıldı, çünkü binanın önemli olduğunu düşündüler ama, binanın önemi kurban yeri olmasından kaynaklanıyordu Tarihler kitaplarının mesajları: A. RAB be yaklaşmak isteyen herkes O nun seçtiği yolları kullanmak zorundadır. Tanrı temsilcilik, kan ve günah ilkelerine dayanan kurban sistemi üzerine kurulan tapınağında kendisine tapınılmasını istedi. Sürgünden dönen halk kendi tarihini kendi çağrı ve varlığını anlamak istiyorsa ve bu ulusu devam ettirmek istiyorsa, Tanrı nın kurduğu tapınağı doğru şekilde yeniden kurması gerekiyor ve Tanrı nın verdiği yasaya göre tapınması gerekiyor. Not: Bu ilkeler, İsa Mesih te olan bizler için de bugün hâlâ geçerlidir. B. İsrail Ulusu nun tarihi bize hem doğru yolda yürüyenleri hem de doğru yoldan sapanları gösteriyor, fakat bu halk her ne kadar kendilerini bu günahkâr dünyadan ve kendi günahkâr yüreklerinden kurtarmaya çalıştıysa da başaramadı ve bu Tarihler kitaplarında soyu gösterilen Mesih in gelmesine ne kadar ihtiyaç olduğunu da gösteriyor!! 2

269 93. DERS 2. Tarihler: Önemli dersler 1. KRAL ASA dan dersler A. 14: 1-15 Aviya ölüp atalarına kavuşunca, Davut Kenti'nde gömüldü, yerine oğlu Asa kral oldu. Ülke Asa'nın yönetimi altında on yıl barış içinde yaşadı. Asa Tanrısı RAB'bin gözünde iyi ve doğru olanı yaptı. Yabancı ilahların sunaklarını, puta tapılan yerleri kaldırdı. Dikili taşları parçaladı, Tanrıça Aşera'yı simgeleyen sütunları devirdi. Yahudalılar'dan atalarının Tanrısı RAB'be yönelmelerini, O'nun Yasası'na ve buyruklarına uymalarını istedi. Yahuda'nın bütün kentlerinden puta tapılan yerlerle buhur sunaklarını kaldırdı. Ülke onun yönetimi altında barış içinde yaşadı. Ülke barış içinde olduğu için Asa Yahuda'daki bazı kentleri surlarla çevirdi. O yıllarda kimse ona karşı savaş açmadı. Çünkü RAB ona esenlik vermişti. Asa Yahudalılar'a, "Bu kentleri onaralım" dedi, "Onları surlarla kuşatıp kulelerle, kapılarla, sürgülerle güçlendirelim. Ülke hâlâ bizim elimizde, çünkü Tanrımız RAB'be yöneldik, O da bizi her yandan esenlikle kuşattı." Böylece yapım işlerini başarıyla bitirdiler. Asa'nın Yahudalılar'la Benyaminliler'den oluşan bir ordusu vardı. Yahudalılar büyük kalkan ve mızraklarla donanmış üç yüz bin kişiydi. Benyaminliler ise küçük kalkan ve yay taşıyan iki yüz seksen bin kişiydi. Bunların hepsi yiğit savaşçılardı. Kûşlu Zerah binlerce asker ve üç yüz savaş arabasıyla Mareşa'ya ilerledi. Asa ona karşı durmak için yola çıktı. İki ordu Mareşa yakınlarında Sefata Vadisi'nde savaş düzeni aldı. Asa, Tanrısı RAB'be, "Ya RAB, güçlünün karşısında güçsüze yardım edebilecek senden başka kimse yoktur" diye yakardı, "Ey Tanrımız RAB, bize yardım et, çünkü sana güveniyoruz. Senin adınla bu kalabalığa karşı çıktık. Ya RAB, sen bizim Tanrımız'sın. İnsanlar sana karşı zafer kazanmasın." RAB Kûşlular'ı Asa'yla Yahudalılar'ın önünde bozguna uğrattı. Kûşlular kaçmaya başladı. Asa ordusuyla onları Gerar'a kadar kovaladı. Kûşlular'dan kurtulan olmadı. RAB'bin ve ordusunun önünde kırıldılar. Yahudalılar çok miktarda mal yağmalayıp götürdüler. Gerar'ın çevresindeki bütün köyleri yerle bir ettiler. Çünkü RAB'bin dehşeti onları sarmıştı. Bu köylerde çok mal olduğundan onları yağmaladılar. Çobanların çadırlarına da saldırdılar. Çok sayıda davar ve deveyi alıp Yeruşalim'e döndüler. B. 15: 1-19 Tanrı'nın Ruhu Odet oğlu Azarya'nın üzerine indi. Azarya, Kral Asa'ya gidip şöyle dedi: "Ey Asa, ey Yahuda ve Benyamin halkı, beni dinleyin! RAB'le birlikte olduğunuz sürece, O da sizinle olacaktır. O'nu ararsanız bulursunuz. Ama O'nu bırakırsanız, O da sizi bırakır. İsrail halkı uzun süre gerçek Tanrı'dan, eğitici kâhinlerden ve Yasa'dan uzak yaşadı. Ama sıkıntıya düştüklerinde İsrail'in Tanrısı RAB'be döndüler, O'nu arayıp buldular. O günlerde yolcuların güvenliği yoktu. Çünkü çevre ülkelerde yaşayanların tümü büyük kargaşa içindeydi. Ulus ulusu, kent kenti ezmeye çalışıyordu. Çünkü Tanrı onları çeşitli sıkıntılarla tedirgin ediyordu. Ama siz güçlü olun, cesaretinizi yitirmeyin. Yaptıklarınızın karşılığını alacaksınız." Asa bu sözleri, Peygamber Odet'in oğlu Azarya'nın peygamberliğini duyunca, cesaret buldu. Yahuda ve Benyamin topraklarından, Efrayim'in dağlık bölgesinde ele geçirdiği kentlerden iğrenç putları kaldırdı. RAB'bin Tapınağı'nın eyvanının önündeki RAB'bin sunağını onardı. Efrayim'den, Manaşşe'den, Şimon'dan gelen birçok İsrailli, Tanrısı RAB'bin Asa'yla birlikte olduğunu görünce onun tarafına geçti. Asa bu gelenlerle Yahuda ve Benyamin halkını bir araya topladı. Asa'nın krallığının on beşinci yılının üçüncü ayında Yeruşalim'de toplandılar. Yağmalamış oldukları hayvanlardan yedi yüz sığırla yedi bin davarı o gün RAB'be kurban ettiler. Bütün yürekleriyle, bütün canlarıyla atalarının Tanrısı RAB'be yönelmek için antlaşma yaptılar. Büyük küçük, kadın erkek, kim İsrail'in Tanrısı RAB'be yönelmezse öldürülecekti. Yüksek sesle bağırarak, borazan ve boru çalarak RAB'bin önünde ant içtiler. Yahudalılar bütün yürekleriyle içtikleri ant için sevindiler. RAB'bi istekle arayıp buldular. O da onları her yandan esenlikle kuşattı. Kral Asa annesi Maaka'nın kraliçeliğini elinden aldı. Çünkü o Tanrıça Aşera için iğrenç bir put yaptırmıştı. Asa bu iğrenç putu kesip parçaladıktan sonra Kidron Vadisi'nde yaktı. Ancak İsrail'den puta tapılan yerleri kaldırmadı. Ama yaşamı boyunca yüreğini RAB'be adadı. Babasının ve kendisinin adadığı altını, gümüşü ve eşyaları Tanrı'nın Tapınağı'na getirdi. Asa'nın krallığının otuz beşinci yılına kadar savaş olmadı. Not: 14:1 den 15:10 e kadar sadece Kral Asa bu şeyleri yapıyor ama, 15:11-15 de artık bütün halk yapıyor, hem de sevinçle. C. Ama 20 yıl geçti ve Kral Asa yavaş yavaş RAB den uzaklaştı. D. Büyük günaha düşmüyor ama dua etmeyi unuttu; yüreği soğudu. Artık sadece pratik şeylerle ilgileniyor! 1

270 E. 16:1-9 (9!) Yahuda Kralı Asa'nın krallığının otuz altıncı yılında İsrail Kralı Baaşa Yahuda'ya saldırmaya hazırlanıyordu. Asa'nın topraklarına giriş çıkışı engellemek amacıyla, Rama Kenti'ni güçlendirmeye başladı. Bunun üzerine Asa, RAB'bin Tapınağı'nın ve sarayın hazinelerindeki altın ve gümüşü çıkararak şu haberle birlikte Şam'da oturan Aram Kralı Ben-Hadat'a gönderdi: "Babamla baban arasında olduğu gibi seninle benim aramızda da bir antlaşma olsun. Sana gönderdiğim bu altınlara, gümüşlere karşılık, sen de İsrail Kralı Baaşa ile yaptığın antlaşmayı boz, topraklarımdan askerlerini çeksin." Kral Asa'nın önerisini kabul eden Ben-Hadat, ordu komutanlarını İsrail kentlerinin üzerine gönderdi. İyon'u, Dan'ı, Avel-Mayim'i, Naftali'nin bütün ambarlı kentlerini ele geçirdiler. Baaşa bunu duyunca Rama'nın yapımını durdurup işe son verdi. Kral Asa bütün Yahudalılar'ı çağırttı; Baaşa'nın Rama'nın yapımında kullandığı taşlarla keresteleri alıp götürdüler. Asa bunlarla Geva ve Mispa kentlerini onardı. O sırada Bilici Hanani Yahuda Kralı Asa'ya gelip şöyle dedi: "Tanrın RAB'be güveneceğine Aram Kralı'na güvendin. Bu yüzden Aram Kralı'nın ordusu elinden kurtuldu. Kûşlular'la Luvlular, çok sayıda savaş arabaları, atlılarıyla büyük bir ordu değil miydiler? Ama sen RAB'be güvendin, O da onları eline teslim etti. RAB'bin gözleri bütün yürekleriyle kendisine bağlı olanlara güç vermek için her yeri görür. Akılsızca davrandın. Bundan böyle hep savaş içinde olacaksın." 2. KRAL YEHOŞAFAT dan dersler A. 2.Tar.20:1-24 Bundan sonra Moavlılar, Ammonlular ve Meunlular'ın bir kısmı Yehoşafat'la savaşmak için yola çıktılar. Birkaç kişi Yehoşafat'a gidip, "Gölün öbür yakasından, Edom'dan sana saldırmak için büyük bir ordu geliyor. Şu anda Haseson-Tamar'da" dediler. (Öbür adı Eyn-Gedi'dir.) Korkuya kapılan Yehoşafat RAB'be danışmaya karar verdi ve bütün Yahuda'da oruç ilan etti.rab'be yönelmek için Yahuda'nın bütün kentlerinden gelen halk toplanıp RAB'den yardım diledi. Yehoşafat RAB'bin Tapınağı'nda, yeni avlunun önünde, Yahuda ve Yeruşalim topluluğunun arasına gidip durdu. "Ey atalarımızın Tanrısı RAB, sen göklerde oturan Tanrı değil misin?" dedi, "Ulusların bütün krallıklarını yöneten sensin. Güç, kudret senin elinde. Kimse sana karşı duramaz. Ey Tanrımız, bu ülkede yaşayanları halkın İsrail'in önünden kovan ve ülkeyi sonsuza dek dostun İbrahim'in soyuna veren sen değil misin? Onlar orada yaşadılar, adına bir tapınak kurdular ve, 'Başımıza bela, savaş, yargı, salgın hastalık, kıtlık gelirse, adının bulunduğu bu tapınağın ve senin önünde duracağız' dediler, 'Sıkıntıya düştüğümüzde sana yakaracağız, sen de duyup bizi kurtaracaksın.' "İşte Ammonlular, Moavlılar ve Seir dağlık bölgesinde yaşayanlar! Mısır'dan çıktıktan sonra İsrailliler'in onların ülkesine girmelerine izin vermedin. Bu yüzden atalarımız başka yöne döndü, onları yok etmedi. Ama bak, bunun karşılığını bize nasıl ödüyorlar! Bize miras olarak vermiş olduğun mülkünden bizi kovmaya geliyorlar. Ey Tanrımız, onları yargılamayacak mısın? Çünkü bize saldıran bu büyük orduya karşı koyacak gücümüz yok. Ne yapacağımızı bilemiyoruz. Gözümüz sende." Bütün Yahudalılar, çoluk çocuklarıyla birlikte RAB'bin önünde duruyordu. RAB'bin Ruhu topluluğun ortasında duran Asaf soyundan Mattanya oğlu Yeiel oğlu Benaya oğlu Zekarya oğlu Levili Yahaziel'in üzerine indi. Yahaziel şöyle dedi: "Ey Kral Yehoşafat, ey Yahuda halkı ve Yeruşalim'de oturanlar, dinleyin! RAB size şöyle diyor: 'Bu büyük ordudan korkmayın, yılmayın! Çünkü savaş sizin değil, Tanrı'nındır. Yarın onlarla savaşmaya çıkın. Onları vadinin sonunda, Yeruel kırlarında, Zis Yokuşu'nu çıkarlarken bulacaksınız. Bu kez savaşmak zorunda kalmayacaksınız. Yerinizde durup bekleyin, RAB'bin size sağlayacağı kurtuluşu görün, ey Yahuda ve Yeruşalim halkı! Korkmayın, yılmayın. Yarın onlara karşı savaşa çıkın. RAB sizinle olacak!'" Yehoşafat yüzüstü yere kapandı. Yahuda halkıyla Yeruşalim'de oturanlar da RAB'bin önünde yere kapanıp O'na tapındılar. Sonra Kehatlılar'dan ve Korahlılar'dan bazı Levililer ayağa kalkıp İsrail'in Tanrısı RAB'bi yüksek sesle övdüler.ertesi sabah erkenden kalkıp Tekoa kırlarına doğru yola çıktılar. Yola koyulduklarında Yehoşafat durup şöyle dedi: "Beni dinleyin, ey Yahuda halkı ve Yeruşalim'de oturanlar! Tanrınız RAB'be güvenin, güvenlikte olursunuz. O'nun peygamberlerine güvenin, başarılı olursunuz." Yehoşafat halka danıştıktan sonra RAB'be ezgi okumak, O'nun kutsallığının görkemini övmek için adamlar atadı. Bunlar ordunun önünde yürüyerek şöyle diyorlardı: "RAB'be şükredin, Çünkü sevgisi sonsuza dek kalıcıdır!" Onlar ezgi okuyup övgüler sunmaya başladığında, RAB Yahuda'ya saldıran Ammonlular'a, Moavlılar'a ve Seir dağlık bölgesinde yaşayanlara pusu kurmuştu. Hepsi bozguna uğratıldı. Ammonlular'la Moavlılar, Seir dağlık bölgesinde yaşayan halkı büsbütün yok etmek için onlara saldırdılar. Seirliler'i yok ettikten sonra da birbirlerini öldürmeye başladılar. Yahudalılar kırdaki gözetleme kulesine varınca, o büyük orduya baktılar ama sadece yere serilmiş cesetler gördüler. Tek kişi kurtulmamıştı. 2

271 3. Önemli Dersler: A. 2.Tar.25:6-8 Çok önemli bir ayet: Tanrı nın yardım etmeye de, bozguna uğratmaya da gücü vardır. B. 2.Tar.26:14-21a Kral Uzziya bütün ordu için kalkan, mızrak, miğfer, zırh, yay, sapan taşı sağladı. Yeruşalim'de becerikli adamlarca tasarlanmış gereçler yaptırdı. Okları, büyük taşları fırlatmak için bu gereçleri kulelere ve köşelere yerleştirdi. Uzziya'nın ünü uzaklara kadar yayıldı; çünkü gördüğü olağanüstü yardım sayesinde büyük güce kavuşmuştu. Ne var ki, güçlenince kendisini yıkıma sürükleyecek bir gurura kapıldı. Tanrısı RAB'be bağlı kalmadı. Buhur sunağı üzerinde buhur yakmak için RAB'bin Tapınağı'na girdi. Kâhin Azarya ile RAB'bin yürekli seksen kâhini de ardısıra tapınağa girdiler. Kral Uzziya'ya karşı durarak, "Ey Uzziya, RAB'be buhur yakmaya hakkın yok!" dediler, "Ancak Harun soyundan kutsanmış kâhinler buhur yakabilir. Kutsal Yer'den çık! Çünkü sen RAB'be bağlı kalmadın; RAB Tanrı da seni onurlandırmayacak!" Buhur yakmak için elinde buhurdan tutan Uzziya kâhinlere öfkelendi. Öfkelenir öfkelenmez de kâhinlerin önünde, RAB'bin Tapınağı'ndaki buhur sunağının yanında duran Uzziya'nın alnında deri hastalığı belirdi. Başkâhin Azarya ile öbür kâhinler ona bakınca alnında deri hastalığı belirdiğini gördüler. Onu çabucak oradan çıkardılar. Uzziya da çıkmaya istekliydi, çünkü RAB onu cezalandırmıştı. Kral Uzziya ölünceye kadar deri hastalığından kurtulamadı. C. 2.Tar.28:22-23 Kral Ahaz ruhsal seçenekler içinde kendisine hizmet eden bir Tanrı aradı. İşte Ahaz denen bu kral, sıkıntılı günlerinde RAB'be ihanetini artırdı. Daha önce kendisini bozguna uğratan Şam ilahlarına kurbanlar sundu. "Madem ilahları Aram krallarına yardım etti, onlara kurban sunayım da bana da yardım etsinler" diye düşünüyordu. Ne var ki, bu ilahlar onun da, bütün İsrail halkının da yıkımına neden oldu. D. 2.Tar.29:27-30 Davut, halkın tapınmasını zenginleştirmek için mezmur yazdı. E. 2.Tar.30:1,6-12 Kral Hizkiya nın halka çağrısı (30:1) Hizkiya, bütün İsrail ve Yahuda halkına haber göndererek, Efrayim ve Manaşşe halkına da mektup yazarak, İsrail'in Tanrısı RAB için Fısıh Bayramı'nı kutlamak amacıyla Yeruşalim'deki RAB'bin Tapınağı'na gelmelerini bildirdi.(30:6-12) Kralın buyruğu uyarınca ulaklar, kral ve önderlerinden aldıkları mektuplarla bütün İsrail ve Yahuda'yı koşa koşa dolaşarak şu duyuruyu yaptılar: "Ey İsrail halkı! İbrahim'in, İshak'ın ve İsrail'in Tanrısı RAB'be dönün. Öyle ki, O da sağ kalanlarınıza, Asur krallarının elinden kurtulanlarınıza dönsün. Atalarının Tanrısı RAB'be bağlı kalmayan atalarınıza, kardeşlerinize benzemeyin; gördüğünüz gibi RAB onları dehşet verici bir duruma düşürdü. Atalarınız gibi inatçı olmayın, RAB'be boyun eğin. O'nun sonsuza dek kutsal kıldığı Kutsal Yer'e gelin. Kızgın öfkesinin sizden uzaklaşması için Tanrınız RAB'be kulluk edin. RAB'be dönerseniz, kardeşlerinizi, oğullarınızı tutsak edenler onlara acıyıp bu ülkeye dönmelerine izin vereceklerdir. Çünkü Tanrınız RAB lütfeden, acıyan bir Tanrı'dır. O'na dönerseniz, O da yüzünü sizden çevirmeyecektir." Ulaklar Efrayim ve Manaşşe bölgelerinde Zevulun'a dek kent kent dolaştılar. Ne var ki, halk gülerek onlarla alay etti. Ama Aşer, Manaşşe ve Zevulun halkından bazıları alçakgönüllü bir tutum takınarak Yeruşalim'e gitti. Birlik ruhu vermek için Tanrı'nın eli Yahuda'nın üzerindeydi. Öyle ki, Tanrı kral ve önderlerin RAB'bin sözü uyarınca verdikleri buyruğa halkın uymasını sağladı. F. 2.Tar. 30:18-20 Yüreğin hazırlanması, törensel hazırlıktan daha önemlidir. Çok sayıda insan, Efrayim, Manaşşe, İssakar ve Zevulun'dan gelen halkın birçoğu kendisini dinsel açıdan arındırmamıştı; öyleyken yazılana ters düşerek Fısıh kurbanını yediler. Hizkiya onlar için şöyle dua etti: "Kutsal Yer'in kuralları uyarınca arınmamış bile olsa, RAB Tanrı'ya, atalarının Tanrısı'na yönelmeye yürekten kararlı olan herkesi iyi olan RAB bağışlasın." RAB Hizkiya'nın yakarışını duydu ve halkı bağışladı. 3

272 94. DERS Ezra :1-6 Böl. 1. Genel Bilgi A. Ana karakteri: Zerubbabil (Davut un soyundan: 1.Tar.3:19) B. Ana kelimesi: Tapınak C. Ana olayı: Tapınağın yeniden inşa edilmesi (6. böl) * Daniel dua etti. Kral Koreş duyurdu. Halkın bazılarıbir kısmı ilk olarak tapınağı yeniden kurmak içinya dönmeye karar verdiler. D. 1-6.böl. kısmındakibölümlerinin ana ayeti: 1:3 Aranızda O'nun halkından kim varsa Tanrısı onunla olsun. Yahuda'daki Yeruşalim Kenti'ne gidip İsrail'in Tanrısı RAB'bin Yeruşalim'deki Tanrı'nın Tapınağı'nı yeniden yapsınlar. E. Yapısı: I. Zerubbabil in liderliğinde birinci dönüş: 1-6. Böl. Tapınağının yeniden inşa edilmeye etmek için döndüler. * Bu kısım, Peygamber Hagay ve Peygamber Zekeriya nın peygamberlik ettikleri tarihi durumu gösteriyor. * Zerubbabil (bölge valisi) ve Yeşu (başkâhin), Peygamber Hagay ve Zekeriya nın desteği ve teşviki ile 516 da tapınağı bitirdiler. II. Ezra nın liderliğinde ikinci dönüş: Böl * Halkın ruhsal açıdan yeniden canlandırılması (İ.Ö.458) * Nehemya kitabındaki olayların ayrıntılarıyla ilgilidir. F. Ezra kitabı ikinci tarih kitabı dizisinde. İsrail in 2 Tarih Kitap Grubu var: 1.Grup: Sam 1.-2.Krallar a. Vurguları: * Kuzey ve Güney Krallığı na bakılıyor * Taht vurgulanıyor * Sivil ve siyasi tarihi veriyor * Peygamberler vurgulanıyor * Savaşlar önemseniyor b. Esas amaçları: Saul dan Sürgün e kadar İsrail in krallık tarihini vererek, halka günahların sonuçlarını açık bir şekilde göstermektir ve YAHVE in doğruluğunu ortaya koymaktır. c. Ana fikri: Peygamber bakış açısından RAB Tanrı verdiği sözlerinin hepsini tutacak ama, onun yasalarına karşı olan günahları yargılayacak. 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. a. Vurguları: * Güney Krallığı na bakılıyor * Tapınak vurgulanıyor * Dini tarih veriliyor * Kâhinler vurgulanıyor * Savaş önemsenmiyor b. Esas amaçları:tanrı nın vaatlerini hatırlatarak halkı yüreklendirmek ve ümitlendirmektir. Sürgünden dönenleri teselli etmek ve yeniden kuranlara rehberlik etmek. d. Ana fikri: Kâhin bakış açısından RAB bin seçtiği halk Kendisinin verdiği yasaya göre ve kurduğu tapınma ilkelerine göre yaşarsa bereketlenecek ama, itaat etmezse RAB yine yargılayacak. 2. Kâhin Ezra A. Büyük ihtimalle Ezra, elimizdeki Eski Antlaşma kitaplarını derleyen kişidir. B. Ezra, Samuel gibi halkın ruhsal hayatını canlandırıp sağlam bir hale getirebilmek için gerekli pratik uygulamaları biliyordu. C. E.A. daki diğer karakterleri kadar bilinmediği halde Ezra, İsrail in tarihinde çok önemli bir kişiydi. D. Ezra, Nehemya nın zamanında büyük bir ruhsal liderdi. 1

273 3. Önemli noktaları Zerubbabil in liderliğinde birinci dönüş 1-6. Böl. Tapınağının yeniden inşa etmek için döndüler (İ.Ö.536) A. İlk dönüşte sadece İbrani vardı. B. Bu zor bir yolculuktu: 1450 kilometre C. Bunların çoğu Yahuda, Benyamin ve Levi oymaklarından olan kişilerdi ama, diğer on oymaktan gelenler de vardı. D. Yeruşalim de sadece yıkıntılar vardı ama, ilk olarak yeniden tapınmanın kurulması gerekiyor. (Tanrı için tapınma; hizmet, iş, tanıklık ve her şeyden daha önemlidir.) E. İbraniler, Yeruşalim e varır varmaz tapınağın temelindeki yıkıntıları kaldırıp bir sunak kurdular. F. Kral Koreş izin veriyor ve bu onarım için masrafları karşılanıyor. G. Bu yeni tapınağı eski görkemli tapınak ile karşılaştırdıklarında cesaretleri kırıldığı için halk çalışmaktan vazgeçmeye başladılar. * Cesareti kırma işi; Şeytan ın büyük silahıdır: Sen beceremezsin! Uğraşmaya değmez! 3:12 Eski tapınağı görmüş birçok yaşlı kâhin, Levililer ve boy başları tapınağın temelinin atıldığını görünce hıçkıra hıçkıra ağladılar. H. İbraniler in düşmanları tapınağın yapımına karşıydılar ve cesaretlerini kırmaya çalıştılar. * Yıldırma işi Şeytan ın büyük silahlarından biridir: Vazgeç! Bu işi bırak! diyor. I. Düşmanları, İbraniler i suçlayarak onlar hakkında yalanlarla dolu bir mektup yazdılar. Ellerinde Kral Koreş ten kararname olduğu halde korktular ve işten vazgeçtiler. * Korkutma işi de Şeytan ın silahıdır: Sen kimsin? Bunu yapmaya hakkın var mı? Bunu yapamazsın; yanlış bir şey yapıyorsun! J. İşleri durdu ve bir boşluk oluştuvardı: İ.Ö K. Devam etseydiler bir şey olmazdı. Ancak RAB, halk tekrar inşa etmeye başladıktan sonra kurtarmaya geldi. 2

274 95. DERS Hagay 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Babil den Yeruşalim e dönenlere B. Zamanı: Sağ Kalanlar Dönemi * Ezra kitabının birinci kısmı Pers Kralı Koreş in ferman çıkardıktan sonra Yeruşalim e dönen ilk grupla ilgilidir. * Onların lideri Zerubbabil (Ezra 1-6) İ.Ö Tapınağı tekrar inşa etmesi 20 yıl sürdü. Fakat iyi bir başlangıçtan sonra kendi evleri ve diğer şehrin diğer gereklikleriyle gereksinimleriyle uğraşmaktan işi bıraktılar ve 16 yıl tapınak bitmemiş halde kaldı. 2. İ.Ö.520 de halka iki peygamber, Zekeriya ve Hagay, Zerubbabil in liderliğinin altındaki tapınağının işine devam edip bitirmelerine yardım etmeye gönderildi. 3. Bu iki peygamber aynı zamanda ve aynı kişilere geldi (Kral Darius un devrinde). 4. Peygamber Hagay, Peygamber Zekeriya dan önce geldi ama peygamberlikleri üst üste biniyor. (Hepsi 6 ay içinde oluyor) 5. Peygamberler geldikten sonra Darius, Koreş in kararnamesini yeniledi ve halk 4 yıl içinde tapınağın inşasını bitirdi. ( ) C. Ana karakteri: Zerubbabil D. Ana fikri: İnşa etmek için yüreklendirme, çünkü bu Tanrı nın isteğidir. E. Yapısı: I. Yeniden inşa etmeye başlama çağrısı 1. Bölüm II. İşçileri yüreklendirme 2. Bölüm 2. Aslında Hagay kitabının 4 basit mesajı var. 1. Mesajı: Tapınağın inşasını devam etmeye çağrı (1.böl) A. Bu durumda tövbe demek, inşa etmeye tekrar başlamak demektir. (1:1-11) Kral Darius'un krallığının ikinci yılında, altıncı ayın birinci günü RAB Peygamber Hagay aracılığıyla Şealtiel'in torunu Yahuda Valisi Zerubbabil ve Yehosadak oğlu Başkâhin Yeşu'ya seslendi: "Her Şeye Egemen RAB diyor ki: 'Bu halk, RAB'bin Tapınağı'nı yeniden kurmak için vakit daha gelmedi diyor.'" Sonra RAB Peygamber Hagay aracılığıyla şöyle seslendi: "Bu tapınak yıkık durumdayken, sizin ağaç kaplamalı evlerinizde oturmanızın sırası mı?"her Şeye Egemen RAB diyor ki: "Şimdi tuttuğunuz yolları iyi düşünün! Çok ektiniz ama az biçtiniz; yiyorsunuz ama doyamıyorsunuz, içiyorsunuz ama neşelenemiyorsunuz; giyiniyorsunuz ama ısınamıyorsunuz; ücretinizi alıyorsunuz ama paranızı sanki delik keseye koyuyorsunuz." * Kendinize bakıyorsunuz ama hiç ilerleyemiyorsunuz çünkü RAB bin sizi bereketlemesi için önemli bir önceliğiniz var: Tanrı nın Tapınağının yeniden yapılması * Tanrı nın isteğinin dışındalar AMA RAB onları bırakmadı. - İyi ki RAB bizi bırakmıyor ve yollarımızı Kendisi ne çeviriyor. B. Tövbe etmeye çağrısı var ve halk onu dinledi. (1:12-15) 1:12 Şealtiel'in torunu Zerubbabil, Yehosadak oğlu Başkâhin Yeşu ve sürgünden dönen halkın tümü Tanrıları RAB'bin sözüne, O'nun tarafından gönderilen Peygamber Hagay'ın sözlerine kulak verdiler. Halk RAB'den korktu. 2. Mesaj: Tanrı nın tapınağı eskisinden daha harika olacak ve bereketleri de (2:1-9) (Yeni tapınak, eski tapınaktan daha görkemli olacak.) A. Bu olumlu karşılıktan sonra Hagay ın sözleri cesaret verici olmaya başlıyor. Neden? Çünkü Tanrı nın sözünü dinliyorlar. 2:1-9 Yedinci ayın yirmi birinci günü RAB Peygamber Hagay aracılığıyla şöyle seslendi: "Şealtiel'in torunu Yahuda Valisi Zerubbabil'e, Yehosadak oğlu Başkâhin Yeşu'ya ve sürgünden dönen halka de ki:'aranızda bu tapınağı önceki görkemiyle gören kaldı mı? Şimdi size nasıl görünüyor? Bir hiç olarak görünmüyor mu? Şimdi sen, ey Zerubbabil, yüreklen!' RAB böyle diyor. 1

275 'Ey Yehosadak oğlu Başkâhin Yeşu, yüreklen! Ey ülke halkı, yüreklen!' RAB böyle diyor. 'İşi sürdürün. Çünkü ben sizinle birlikteyim.' Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB. 'Mısır'dan çıktığınızda, size bu konuda söz verdim. Ruhum aranızdadır. Korkmayın!' "Her Şeye Egemen RAB diyor ki: 'Kısa zamanda bir kez daha yeri, göğü, denizi, karayı sarsacağım. Bütün ulusları sarsacağım, değerli eşyalarını buraya getirecekler. Ben de bu tapınağı görkemle dolduracağım.' Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB. 'Gümüş de, altın da benim' diyor Her Şeye Egemen RAB. 'Yeni tapınağın görkemi, öncekinden daha büyük olacak. Buraya esenlik vereceğim.' Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB." B. Önemli ders: Eski Antlaşma da Tanrı nın bir tapınağı kabul etmesinin belirtisi, genellikle Kendi görkeminin üzerine gelmesidir. Hezekiel, RAB bin görkeminin şehre tekrar geleceğini söylediği halde (Hez. 43), bu görkemli belirtinin ikinci tapınağın üzerine geldiğini hiç görmüyoruz. Ne zaman onu görüyoruz? İsa, dünyaya geldiğinde! Oğul, Tanrı'nın yüceliğinin parıltısı ve O'nun varlığının öz görünümüdür. İbr.1:3 Söz insan olup aramızda yaşadı. Biz de O'nun yüceliğini.gördük. Yuh. 1:14 3. Mesajı: Bugünden başlayarak RAB İsrail üzerine bereket yağdıracak. (2:10-19) "'Bugüne dek olanları iyice düşünün; RAB'bin Tapınağı'nda taş üstüne taş konulmadan önce, yirmi ölçeklik bir tahıl yığınına gelen biri, yalnızca on ölçek bulurdu; şarap teknesinden elli ölçek çıkarmaya varan biri, yalnızca yirmi ölçek bulurdu. Ellerinizin bütün emeğini samyeliyle, küfle, doluyla cezalandırdım. Yine de bana dönmediniz.' RAB böyle diyor. 'Bugünden, dokuzuncu ayın yirmi dördüncü gününden, RAB'bin Tapınağı'nın temelinin atıldığı günden başlayarak olacakları iyice düşünün. Ambarda hiç tohum kaldı mı? Asma, incir, nar, zeytin ağaçları bugüne dek ürün verdi mi? "'Bugünden başlayarak üzerinize bereket yağdıracağım.'" 4. Mesaj: Tanrı nın Kendi halkı için zaferi (2:20-23) Ayın yirmi dördüncü günü RAB Hagay'a ikinci kez seslendi: "Yahuda Valisi Zerubbabil'e de ki, ben yeri, göğü sarsmak üzereyim. Kralların tahtlarını devireceğim, yabancı ulusların gücünü yok edeceğim. Savaş arabalarıyla sürücülerini de devireceğim; atlarla binicileri düşecek, hepsi kardeşinin kılıcıyla öldürülecek. Her Şeye Egemen RAB 'O gün seni alacağım, ey Şealtiel'in torunu kulum Zerubbabil' diyor, 'Ve seni mühür yüzüğü gibi yapacağım. Çünkü ben seni seçtim.' Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB." A. İsa, Zerubbabil in soyundan geldi (Mt.1:12) B. İsa, Tanrı nın kutsal Kulu duır. (El.İş.4:27). Elçiler şöyle dua etti: "Gerçekten de Hirodes ile Pontiyus Pilatus, bu kentte İsrail halkı ve diğer uluslarla bir olup senin meshettiğin kutsal kulun İsa'ya karşı toplandılar. Senin kendi gücün ve isteğinle önceden kararlaştırdığın her şeyi gerçekleştirdiler. C. İsa Mesih, Tanrı nın Kralı / Hükümdarı dır. (Yeş. 9:6) * Mühür yüzüğü: Yetki ve güç sembolüdür) * Zebur 2:6 Ve, [RAB] "Ben kralımı Kutsal dağım Siyon'a oturttum" diyor. * Efes. 1:22 [Tanrı] Her şeyi O'nun (İsa nın) ayakları altına sererek O'na bağlı kıldı. O'nu, bütün varlıkların üzerinde baş olmak üzere inanlılar topluluğuna verdi. D. Bu yeni durumda Yahuda da olan İbranîler biraz bağımsız olduğu halde tüm halk, Tanrı nın yabancı ulusların egemenliklerini devireceği ve İsrail Ulusu nu yeniden kuracağı günü bekliyordu ama Zerubbabil, Rab bin seçtiği kralı olmayacak; o sadece gözlerimizi ileride gelecek Olan Krala çeviriyor. * Yeş. 9:6 Çünkü bize bir çocuk doğacak, Bize bir oğul verilecek. Yönetim onun omuzlarında olacak. Onun adı Harika Öğütçü, Güçlü Tanrı, Ebedi Baba, Esenlik Önderi olacak. * Yeremya 23:5 "İşte Davut için doğru bir dal Çıkaracağım günler geliyor" diyor RAB. "Bu kral bilgece egemenlik sürecek, Ülkede adil ve doğru olanı yapacak. 2

276 96. DERS Zekeriya 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Babil den Yeruşalim e dönenlere ( ulustan kalanlar) B. Zaman: Sağ Kalanların Dönemi (Ezra 1-6) * Ezra kitabının birinci kısmı, Pers Kralı Koreş ferman çıkardıktan sonra Filistin e dönen ilk grupla ilgilidir. Onların lideri Zerubbabil adlı bir adamdı. (İ.Ö ) 1. Tapınağı tekrar inşa etmek için 20 yıl sürdü. Fakat iyi bir başlangıçtan sonra işi bıraktılar ve 16 yıl tapınak bitmemiş halde kaldı de Peygamberler, Zekeriya ve Hagay, Zerubbabil in liderliğinde halkı tapınağı inşa etmeye devam edip bitirmelerine teşvik etmek için gönderildi. 3. Bu iki peygamber aynı zamanda ve aynı kişilere geldi (Kral Darius un devrinde). 4. Hagay, Zekeriya dan önce geldi ama peygamberlikleri üst üste biniyor. * Hepsi 6 ay içinde oluyor: a. Hagay: 2.Darius/6.ay/1.gün Tuttuğunuz yolları iyi düşünün! b. İnşaat tekrar başlıyor: 2.D/6/24 Tapınağın inşası yeniden başlıyor. c. Hagay: 2.D/7/21 Yeni tapınağın görkemi, öncekinden daha büyük olacak. d. Zekeriya: 2.D/8/? Bana dönün, ben de size dönerim e. Hagay: 2.D/9/24 Bugünden başlayarak üzerinize bereket yağdıracağım. f. Hagay: 2.D/9/24 Zerubbabil mühür yüzüğü gibi g. Zekeriya: 2.D/11/24 Gece vaktindeki görümler h. Zekeriya: 4.D/9/4 Yeruşalim'e sevecenlikle döneceğim 5. Peygamberler geldikten sonra Darius, Koreş in kararnamesini yeniledi ve halk 4 yıl içinde tapınağın inşasını bitirdi. ( ) C. Ana fikri: RAB bin halkı bereketlensin ve teselli bulsun 1:13 RAB benimle konuşan meleğe tatlı, avutucu sözlerle yanıt verdi. Not: Rab bin isteğini yapmaya başladığı başladıkları için bu kitaptaki mesajlarda çok azpek bir azarlama yok. D. Yapısı: I. İnşa ederken yüreklendirme 1-8. Bölümler II. İnşa ettikten sonra yüreklendirme 9-14 Bölümler E. Esinleme kitabındaki sözlerde, (kimin???), Hezekiel kitabından sonra en çok Zekeriya kitabının etkisini görüyoruz. 2. Kitabın mesajları I. Tapınağı inşa eden halkın çeşitli sebeplerdenten dolayı cesareti kırıldı ve 16 yıl tapınağın inşasında çalışmadılar. Bu görümler ve sözler Zerubbabil i, Başkâhkin Yeşu yu ve halkı yüreklendirmek amacıyla gönderildi. (1-8 Bölümler) A. İlk ayetlerde RAB Halkını Kendisine Dönmeye Çağırıyor 1:1-6 Her Şeye Egemen RAB, bana dönün, ben de size dönerim diyor. (1:3) B. Tapınağın inşasını teşvik eden 8 görüm: Bu görümlerde şimdiki durum gelecek durum ile birleştiriyor ve o kadar birbirine karıştırılıyor ki, birbirinden ayırmak imkânsızdır. Bu yüzden Zekeriya, nın hangi devirden söz ettiği belli değil. (Örneğin: 2:5,11 deki vaatler) 1. Görüm: Atlı (1:7-17) bütün dünya esenlik ve güvenlik içinde! ama Rab bin halkı öyle değildi! 1:12 RAB'bin meleği, Ey Her Şeye Egemen RAB, yetmiş yıldır öfkelendiğin Yeruşalim'den ve Yahuda kentlerinden sevecenliğini ne zamana dek esirgeyeceksin? dedi. 1:14-17 Benimle konuşan melek, Şunu duyur! dedi, Her Şeye Egemen RAB, Yeruşalim ve Siyon için büyük kıskançlık duyuyorum. Tasasız uluslara ise çok öfkeliyim; çünkü ben biraz öfkelenmiştim, onlarsa kötülüğe kötülük kattılar. Ben RAB, Siyon'u yine avutacağım, Yeruşalim'i yine seçeceğim diyor. 1

277 2. Görüm: Dört Boynuzla Dört Usta (1:18-21) Halkınaı acı veren uluslara yıkıma geliyor. Şu boynuzlar Yahuda halkını öyle dağıttı ki, kimse başını kaldıramadı dedi, Bu ustalar da Yahuda halkını dağıtmak için boynuz kaldıran ulusları yıldırıp boynuzlarını yere çalmaya geldiler. (1:21) 3. Görüm: Ölçü İpi (2.böl) RAB, Ben kendim onun çevresinde ateşten sur ve içindeki görkem olacağım diyor. (2:5) Her Şeye Egemen RAB Size dokunan gözbebeğime dokunmuş olur diyor. (2:8) 4. Görüm: Başkâhin Yeşu (3.böl) Her Şeye Egemen RAB, Dal adındaki kulumu ortaya çıkarıyorum. Bir günde bu ülkenin günahını kaldıracağım, diyor. (3:8-9) 5. Görüm: Şamdan ve Zeytin Ağaçları (4.böl) RAB Güçle kuvvetle değil, ancak benim Ruhum'la başaracaksın diyor. Sen kim oluyorsun, ey ulu dağ? Zerubbabil'in önünde bir düzlük olacaksın! O tapınağın son taşını çıkarırken, halk da, Ne güzel, ne güzel! diye bağıracak. (4:6-7) Kim inşa edecek? Zerubbabil ve halk mı? Ruh mu? İkisi de! Küçük işleri yapma gününü kim küçümsüyor? (4:10) Rab bin isteğini yapabilmek Ruh a bağlıdır. 6. Görüm: Uçan Tomar 5:1-4) Hırsızlık eden herkes sökülüp atılacak ve yalan yere ant içenler kovulacak. (5:3) 7. Görüm: Ölçü Kabındaki Kadın (5:5-11) Melek, İşte bu kötülüktür! diyerek kadını gerisin geri ölçü kabına itip kurşun kapağı yerine koydu 8. Görüm: Dört Savaş Arabası (6:1-8) Rab öcünü alacak. Bunlar bütün dünyanın Rab'bine hizmet ettikleri yerden çıkan göğün dört ruhudur. (6:5) C. Sürgün döneminde Yeruşalim in yıkılmasını anmak için dört farklı zamanda oruç tuttular. Şimdi halk, bu oruçlar devam etsin mi diye kâhinlere soruyor. Zekeriya bu soruyu cevaplarken halkın ikiyüzlü oruçlarından ve sahte tapınmasından söz etti (7-8 Böl.) 1. Zek. 7:4-10 Her Şeye Egemen RAB bana dedi ki: Bütün ülke halkına ve kâhinlere sor: Yetmiş yıldır beşinci ve yedinci aylarda oruç tutup dövündüğünüzde gerçekten benim için mi oruç tuttunuz? Yiyip içerken kendiniz için yiyip içmiyor muydunuz? Yeruşalim'le çevresindeki kentler gönenç içinde yaşarken, Negev ve Şefela insanlarla doluyken, RAB'bin önceki peygamberler aracılığıyla açıkladığı sözler bunlar değil mi? RAB Zekeriya'ya yine seslendi: Her Şeye Egemen RAB diyor ki: Gerçek adaletle yargılayın; birbirinize sevgi ve sevecenlik gösterin. Dul kadına, öksüze, yabancıya, yoksula baskı yapmayın. Yüreğinizde birbirinize karşı kötülük tasarlamayın. 1.Sam.15:22 Söz dinlemek kurbandan, sözü önemsemek de koçların yağlarından daha iyidir. 2. Sürgün zamanındaki oruçlar yerine bayram olsun! 8:19 Her Şeye Egemen RAB diyor ki: Dördüncü, beşinci, yedinci ve onuncu ayların oruçları Yahuda halkı için sevinç, coşku dolu mutlu bayramlar olacak. Bu nedenle gerçeği ve esenliği sevin. 3. Bir gün diğer uluslar Yahudiler gibi Rab be tapınacaklar. II. İsrail in gelecek nesilleri ile ilgili peygamberlik sözleri (9-14) A. Zekeriya bu sözleri verdiği zaman büyük ihtimalle yaşlıydı. B. Bu kısımda Mesih ile ilgili önemli peygamberlik sözleri var. Bu açıdan Yeşaya kitabının son kısmına benziyor. * Yeşaya ve Zekeriya, hem o zamandaki halka, hem de gelecek nesillere mesaj veriyor. * Tanrı nın tüm tarihi nasıl sona erdireceği ile ilgilidir. C. Bu kısım, Mesih ile ilgili uzun bir şiirdir. * Tanrı, tüm dünya tarihini Oğlu üzerine çeviriyor. Her şey Mesih te tamamlanıyor. 2

278 D. 14:16-20 deki Çardak Bayramı nın kutlanması,vahiy 21:1-3 teki Mesih in Egemenliği nde yeni Yeruşalim in göklerden inmesiyle tamamen gerçekleşecek. Bundan sonra yeni bir gökle yeni bir yeryüzü gördüm. Çünkü önceki gök ve önceki yeryüzü ortadan kalkmıştı. Deniz de yoktu artık. Kutsal kentin, yeni Kudüs'ün kendi güveyi için hazırlanmış süslü bir gelin gibi, gökten, Tanrı'nın yanından indiğini gördüm. Tahttan yükselen gür bir sesin şöyle dediğini işittim: "İşte, Tanrı'nın konutu insanların arasındadır. Tanrı da onların arasında yaşayacak. Onlar kendisinin halkı olacaklar, Tanrı'nın kendisi de onların arasında bulunacak. İşte bu zamanda RAB bin esas kurtuluşu tamamlanacak! 3. Zekeriya kitabında İsa Mesih: A. İsa, aramızda yaşadı (Yuh. 1:14) 2:10 RAB, Ey Siyon halkı, sevinçle bağır! Çünkü aranızda yaşamaya geliyorum diyor. B. İsa Mesih, kâhinin ve kralın görevini harmanladı. (6:9-15) Her Şeye Egemen RAB şöyle diyor de: İşte Dal diye adlandırılan adam! Bulunduğu yerde filizlenecek ve RAB'bin Tapınağı'nı kuracak. Evet, RAB'bin Tapınağı'nı kuracak olan O'dur. Görkemle kuşanacak, tahtında oturup egemenlik sürecek. Tahtında oturan kâhin olacak. İkisi arasında tam bir uyum olacak. (6:12-13) C. Yahudilerin etrafındaki yabancı insanlar baskı yapıyor ve cesaretlerini kırıyorlardı ama, vaadedilen Kral geliyor! 9:9 (Mat.21:5) Ey Siyon kızı, sevinçle coş! Sevinç çığlıkları at, ey Yeruşalim kızı! İşte kralın! O adil kurtarıcı ve alçakgönüllüdür. Eşeğin sırtına, Eşeğin yavrusunun sırtına binmiş sana geliyor! D. Yaralanmış ama Gerçek Çoban geliyor! 10:3 ve 11:7 10:3 RAB şöyle diyor: Öfkem çobanlara karşı alevlendi, Önderleri cezalandıracağım. Her Şeye Egemen RAB kendi sürüsünü, Yahuda halkını kayıracak. Görkemli savaş atı gibi yapacak onları. 11:7 Bunun üzerine kesime ayrılmış sürünün özellikle sıkıntı çekenlerini güttüm. 13:7 Uyan, ey kılıç! Çobanıma, yakınıma karşı harekete geç Diyor RAB. Çobanı vur. E. İhanet edilmiş ve deşilmiş Çoban. (Matta 26:27:3-10; Yuh. 19:34,37) 11:12-13 Onlara, Uygun görürseniz ücretimi ödeyin, yoksa boş verin dedim. Onlar da ücret olarak bana otuz gümüş verdiler. RAB bana, Çömlekçiye at dedi. Böylece bana biçtikleri parlak değer olan otuz gümüşü alıp RAB'bin Tapınağı'ndaki çömlekçiye attım. 12:10 Davut soyuyla Yeruşalim'de oturanların üzerine lütuf ve yakarış ruhunu dökeceğim. Bana, deştiklerine bakacaklar; biricik oğlu için yas tutan biri gibi yas tutacak, ilk oğlu için acı çeken biri gibi acı çekecekler. F. Bu Kral tüm uluslara hâkim olacak. 12:8-9 Ben RAB o gün Yeruşalim'de oturanları koruyacağım. Böylece aralarındaki en güçsüz kişi Davut gibi, Davut soyu da Tanrı gibi, kendilerine öncülük eden RAB'bin meleği gibi olacak. O gün Yeruşalim'e saldıran bütün ulusları yok etmeye başlayacağım. 14:9 RAB bütün dünyanın kralı olacak. O gün yalnız RAB, yalnız O'nun adı kalacak. G. Luka 24:13-14, Aynı gün öğrencilerden ikisi, Yeruşalim den altmış ok atımı uzaklıkta bulunan ve Emayus denilen bir köye gitmekteydiler. Bütün bu olup bitenleri kendi aralarında konuşuyorlardı. İsa onlara, "Sizi akılsızlar! Peygamberlerin tüm söylediklerine inanmakta ağır davranan kişiler! Mesih'in bu acıları çekmesi ve yüceliğine kavuşması gerekli değil miydi?" dedi. Sonra Musa'nın ve tüm peygamberlerin yazılarından başlayarak, Kutsal Yazıların hepsinde kendisiyle ilgili olanları onlara açıkladı. 3

279 97. DERS Ester 1. Genel Bilgi A. Ana karakteri: Ester B. Zamanı: Kalıntı Kalanlar 3 grup halinde Yeruşalim e döndü ve 1.ve 2. dönüşler arasında bir boşluk var. 1. Sürgün edildikten sonra halk oraya yerleşti ve çoğu toprağa geri dönmemeye karar verdi. 2. Pers kralı Ahaşveroş / Kserkses döneminde Ester, Pers kraliçesi oldu. (İ.Ö.483) 3. Ester kitabı, Ezra kitabının birinci (1-6) ve ikinci (7-10) kısımları arasındadır. ( ) C. Ana fikri: Tanrı nın ilahi takdiri Kol. 1:17 Her şeyden önce var olan O'dur ve her şey varlığını O'nda sürdürmektedir. Özdeyişler 21:1 Kralın yüreği RAB'bin elindedir, Kanaldaki su gibi onu istediği yöne çevirir. Dan. 2:21 O'dur zamanları ve mevsimleri değiştiren. Kralları tahttan indirir, tahta çıkarır. El.İş 4:28 Senin kendi gücün ve isteğinle önceden kararlaştırdığın her şeyi gerçekleştirdiler. D. Ana olayı: İsrail halkının kalıntısının kurtarılması (Ve Mesih in soyunun korunması!) E. Yapısı: I. Tanrı nın halkı ciddi bir tehlikede 1-4 Bölümler II. Tanrı, Kendi halkının kurtuluşunu sağlıyor 8-13 Bölümler F. Yazarı: Aslında tam bilmiyoruz ama Persli bir Yahudi olduğunu tahmin ediyoruz ve yazar Mordekay ın yazılarını, Medler ve Persler Tarihi kitabını (2:23; 10:2) kullanmıştır. Büyük ihtimalle Mordekay dan biraz daha genç birisiydi. 2. Ester kitabının önemli noktaları A. Ester kitabı, Kutsal Kitap taki kitaplar arasında Tanrı dan direkt olarak söz etmeyen tek kitaptır. Ama okurken Tanrı nın parmağını hemen hemen her yerde görüyoruz. B. Aslında kitaptaki olaylar mucize sayılmayabilir ama hepsine beraber bakıldığında kesinlikle mucizevi bir şeydir. Kitap taki tesadüfler in aynı zamana rastlaması imkânsızdır! C. Ester kitabında İyi Çoban ımızı görüyoruz ve O sürüsünü çoban gibi güdecek (Yeş 41:11) D. Tanrı nın ilahi takdiri 4:12-16 Ester'in bu sözleri kendisine iletilince, Mordekay ona şu yanıtı götürmelerini istedi: "Sarayda yaşadığın için bütün Yahudiler içinde kurtulacak tek kişinin sen olacağını sanma. Şu anda susarsan, Yahudiler'e yardım ve kurtuluş başka yerden gelecektir; ama sen ve babanın ev halkı yok olacaksınız. Kim bilir, belki de böyle bir gün için kraliçe oldun." Bunun üzerine Ester Mordekay'a şu yanıtı gönderdi: "Git, Sus'taki bütün Yahudiler'i topla; benim için oruç tutun; üç gün, üç gece hiçbir şey yemeyin, içmeyin. Hizmetçilerimle ben de sizin gibi oruç tutacağız. Ardından, kurala aykırı olduğu halde kralın huzuruna çıkacağım; ölürsem ölürüm." E. Ester ve Mordekay ellerinden geleni yaptı ama Her Şeye Egemen RAB her şeyi idare edip halletti. Ancak hikaye bittikten sonra Tanrı nın elini görebiliyoruz. * Hem Rab be güvendiler hem de kendilerini sorumlu hissettiler. Rab, Her Şeye Egemendir ama, bizden itaat istiyor ve hesap soruyor. (Örneğin: El.İş. 2:23; 3:18-19) F. Biz de Tanrı nın eline güvenmeliyiz ve her şeyin O nun elinde olduğuna inanarak, O na şükretmeliyiz. Zaten kitabın mesajı budur. G. Purim günleri her yıl anımsanacak: pur = kur a çekmek demektir. (3:7) 9:24-26 Çünkü bütün Yahudiler'in düşmanı Agaglı Hammedata oğlu Haman onları yok etmek için entrikalar çevirmişti. Onları ezip yok etmek için pur, yani kur'a çekmişti. Ama kral durumu öğrenince, Haman'ın Yahudiler'e karşı çevirdiği entrikalar geri tepti; kral, Haman'ın ve oğullarının darağacına asılmaları için yazılı buyruklar verdi. Pur sözcüğünden ötürü bu günlere Purim adı verildi. H. Bu hikâyede Yahudi halkının devamlılığı tehlikede ama aynı zamanda Messih in soyu dae tehlikede ve Tanrı tarihteki tüm olayları Kendi Oğlu nun gelişine yöneltiyor! Rab be övgüler olsun, çünkü insanın saldırılarına rağmen Kendi kurtuluş planını hep korudu!

280 98. DERS Ezra: 7-10 böl 1. Genel Bilgi A. Ana karakteri: Ezra B. Ana kelimesi: Ruhsal uyanış C bölümlerin ana ayeti: 7:10 Ezra kendini RAB'bin Yasası'nı inceleyip uygulamaya ve İsrail'de kuralları, ilkeleri öğretmeye adamıştı. D. Yapısı: I. Zerubbabil in liderliğinde birinci dönüş: 1-6. Böl. Tapınağının yeniden inşa edilmesi için döndüler. * Bu kısım Peygamber Hagay ve Peygamber Zekeriya nın peygamberlik ettikleri tarihi durumu gösteriyor. * Zerubbabil (bölge valisi) ve Yeşu (başkâhin), Peygamber Hagay ve Zekeriya nın desteği ve teşviki ile İ.Ö. 516 da tapınağı bitirdiler. II. Ezra nın liderliğinde ikinci dönüş: Böl * Halkın ruhsal açıdan yeniden canlandırılması * Nehemya kitabındaki olayların aynılarıyla ilgilidir. E. Zaman: Babil den bölgeye dönenlerin 2. Dönüşü zamanında (İ.Ö.458) (Kalan İbranililer 3 grup halinde Yeruşalim e döndü) A.) 1. Dönüş: Zerubbabil liderliği altında. (Ezra 1-6) (İ.Ö ) * Peygamber Zekeriya ve Peygamber Hagay B.) Dönüşler arasında : Pers kraliçesi Ester. (Ester 1-10) (İ.Ö ) İbranililerin çoğu toprağa dönmemeye karar verdi. C.) 2. Dönüş: 58 yıl sonra Ezra, bir grup daha getirdi. (Ezra 7-10) (İ.Ö.458) 1) Tapınak yapıldıktan sonra (516) bir boşluk var ve ne olduğunu bilmiyoruz ama, Yeruşalim şehri hâlâ yıkıntı halinde. 2) Tapınak yeniden yapılmasına rağmen İ.Ö.458 da Ezra dönünceye kadar halkın ruhsal hayatı sağlıklı hale dönmedi. 3) Ezra, bu dönüşte sadece 1700 kişi getirdi. D.) 3. Dönüş: Nehemya lider olarak üçüncü grubu toprağa getirdi. (Neh.1-13)(445) 2. Ezra nın önemi A. Ezra ruhsal liderdi: Sağ kalanların gerçek tapınmasını sağladı. * Bu tapınış, Nehemya nın zamanındaki ruhsal uyanış için bir temel oldu. B. Ezra kâhindi 1) Peygamberlik zamanı bitmek üzere ve bu zamandan başlayarak kâhin tekrar halkın ruhsal lideri oluyor. 2) Ezra kâhinlik görevini tekrar sağladı. * Ruhsal rehberlik için ve bütün yetki tek bir kişide olmasın diye 70 kişilik kurulu kurdu: Büyük Sinagog ( Yeni Antlaşma daki Yüksek Kurul oluşturuldu.) 1

281 C. Ezra bilgindi. 1) Ezra, bilginler grubunu kurdu. * Babilliler Aramice konuşuyordu ve Babil e giden İbraniler bu dili öğrendi. Bu yeni kuşak İbranice bilmiyordu. * Bu bilginler, hem Aramice hem İbranice biliyorlardı. * Bilginler, İbranice bilmeyenler için Yasa yı aramiceye çevirirdi. 2) Ezra, bilgin ve yazıcı olarak Yasa yı inceleyip öğreten kişiydi. * Bilgin, vaize benziyordu. 7:10 Ezra kendini RAB'bin Yasası'nı inceleyip uygulamaya ve İsrail'de kuralları, ilkeleri öğretmeye adamıştı. 3) Ezra, 1.ve 2.Tarihler, Ezra ve Nehemya kitaplarını derlemiştir. Amacı halkı yüreklendirmek ve RAB bin bereketleyeceği doğru tapınışı göstermektir. 4) Ezra, Eski Antlaşma daki kitapları derleyen kişiydi. 5) Ezra, halk için Tanrı Sözü nü eğitim merkezi olan havrayı / sinagogu kurdu. * Sinagog tapınma için değil, eğitim içindi ve orada bilginler ders verirdi. * Yasa da sinagog ile ilgili bir şey yok ve aslında bu kuruma gerek yoktu, çünkü Yasa ya göre babalar kendi çocuklarına öğretecekti. * İsa, her hafta sinagoga gitti ve bu çok faydalı bir şeydi. 3. Ezra ve Nehemya kitaplarının genel olarak önemli noktaları A. Orijinal İbranice metinde Ezra ve Nehemya tek bir kitaptı. B. İkisinde de önemli bir geçiş noktası var: Sözlü yetkiden yazılı yetkiye. 1.) Bu iki kitapta yazılı belgeler çok önemli bir rol oynuyor. * Mektuplar, işleri durduruyor ve yeniden başlatıyor. (Ezra 4:23; 6:6-7) * Bir mektup, Ezra ya kendi reformlarını yapmak için yetki verdi. (Ezra 7:25-26) * Tanrı nın yazılı sözleri halkın yaptıklarını çok etkiledi. (Ez. 3:2:10:3; Neh. 8:1; 9:13) 2.) Tanrı, kitapların her ikisinde de Kendi planlarını gerçekleştirmek için yazılı dökümanlar kullandı. C. Ezra, kendisi bilgindi ve halkın geleceğinin Tanrı nın yazılı Sözü nü bilmeye bağlı olduğunu biliyordu. * Bu özellikle önemliydi, çünkü bu dönem Eski Antlaşma nın son peygamberlerinin son zamanındaydı ve Malaki den sonra 400 yıllık sessiz bir zaman olacak. * Bu sessizlik, Vaftizci Yahya nın peygamberlik sözleri ile bitecekti. D. Ezra ve Nehemya kitaplarının kapsamlı amacı, Tanrı nın Kendi gücü ile Kendi kurtuluş planını tamamlamaya devam etmek için, Kendi bilgeliğinde sorumluluğa sahip olan insanları nasıl kullandığını göstermektir. * Pers Kralı Koreş'in krallığının birinci yılında RAB, Yeremya aracılığıyla bildirdiği sözünü yerine getirmek amacıyla, Pers Kralı Koreş'i harekete geçirdi. Koreş yönetimi altındaki bütün halklara şu yazılı bildiriyi duyurdu. Ez. 1:1 * Böylece Yahuda ve Benyamin oymaklarının boy başları, kâhinler, Levililer ve ruhları Tanrı tarafından harekete geçirilen herkes, RAB'bin Yeruşalim'deki Tapınağı'nı yeniden yapmak için gidiş hazırlıklarına girişti. Ez. 1:5 * Ezra, birinci ayın birinci günü Babil'den ayrılmıştı. Tanrısı'nın koruyucu eli sayesinde beşinci ayın birinci günü Yeruşalim'e vardı. 7:9 * Atalarımızın Tanrısı RAB'be övgüler olsun! Kralın yüreğine Yeruşalim'deki tapınağını onurlandırma isteğini koydu. 7:27 2

282 99. DERS Nehemya 1. Genel Bilgi A. Ana karakteri: Nehemya (Yeruşalim in valisi oldu) B. Ana kelimesi: Yeruşalim in surları C. Zaman: MÖ 445 te Nehemya lider olarak Babil deki halktan kalanları ın kalıntının 1.dönüşten 94 yıl sonra üçüncü bir grup olarak toprağa geri getirdi. D. Yapısı: I. Şehrin surlarının inşa edilmesi 1-7 Bölümler II. Halkın ruhsal hayatının yenilenmesi 8-13 Bölümler E. Yazarı: Büyük ihtimalle Nehemya kendisi yazdı. F. Anahtar ayeti: 6:15-16 Surların onarımı elli iki günde, yirmi beş Eylül'de bitti. Bütün düşmanlarımız bunu duydu, çevremizdeki ulusları korku sardı. Böylece düşmanlarımız özgüvenlerini büsbütün yitirdiler. Çünkü bu işi Tanrımız'ın yardımıyla başardığımızı anladılar. 2. İsrail in 2 Tarih Kitap Grubu var: 1.Grup: Sam 1.-2.Krallar a. Vurguları: * Kuzey ve Güney Krallığı na bakılıyor * Taht vurgulanıyor * Sivil ve siyasi tarihi veriyor * Peygamberler vurgulanıyor * Savaşlar önemseniyor b. Esas amaçları: Saul dan Sürgün e kadar İsrail in krallık tarihini vererek, halka günahların Sonuçlarını açık bir şekilde göstermektir ve YAHVE in doğruluğunu ortaya koymaktır. c. Ana fikri: Peygamber bakış açısından RAB Tanrı verdiği sözlerinin hepsini tutacak ama, onun yasalarına karşı olan günahları yargılayacak. 2.Grup: Tarihler Ezra Neh. a. Vurguları: * Güney Krallığı na bakılıyor * Tapınak vurgulanıyor * Dini tarih veriliyor * Kâhinler vurgulanıyor * Savaş önemsenmiyor b. Esas amaçları:tanrı nın vaatlerini hatırlatarak halkı yüreklendirmek ve ümitlendirmektir. Sürgünden dönenleri teselli etmek ve yeniden kuranlara rehberlik etmek. d. Ana fikri: Kâhin bakış açısından RAB bin seçtiği halk Kendisinin verdiği yasaya göre ve kurduğu tapınma ilkelerine göre yaşarsa bereketlenecek ama, itaat etmezse RAB yine yargılayacak. 3. Kalan İbraniler in 3 grupta Toprağa Dönüşü A. 1. Dönüş: Zerubbabil liderliği altında. (Ezra 1-6) (M.Ö. ( ) * Peygamber Zekeriya ve Peygamber Hagay B. Dönüşler arasında bir boşluk var: (M.Ö ) (Ester 1-10) * Ester, Pers kraliçesi oldu. (MÖ 483) C. 2. Dönüş: Ezra, bir grup daha getiriyor. (Ezra 7-10) (M.Ö. 458) D. 3. Dönüş: Nehemya lider olarak Babil deki halkın kalıntısını 1.dönüşten 94 yıl sonra üçüncü bir grup olarak toprağa geri getirdi. (Neh.1-13) (MÖ 445) * Nehemya, Ezra Yeruşalim e geldikten 13 sene sonra geldi. 4. Ezra ve Nehemya beraber hizmet ettiler. A. Görevleri 1) Ezra nın görevi = ruhsal açıdan halkı yüreklendirmek 2) Nehemya nın görevi = duvarları yeniden inşa ettirmek. B. Nehemya nın görevi, halkın askeri lideri olan Yeşu nun görevine benziyordu. * Halkın imanlarını harekete geçirmek gerekiyor. * Nehemya kitabı Tanrı yı her günün normal işlerine sokuyor. C. İkiside önemli kişiydikişilerdi! 1

283 5. Nehemya A. Nehemya, sarayda kralın sakisiydi. * Saki sadık ve güvenilir birisi olmalı, çünkü saki her zaman kralın yanında bulunuyor. * Bu kişi kralın işlerini duyup öğrenir ve Nehemya Yeruşalim in durumunun kötü olduğunu öğrendi. B. Nehemya = YAHVE nin teselli etmesi anlamına geliyor. 6. Tanrı, nasıl bir lider seçti? Nehemya nın nitelikleri: A. Şefkatli / merhametli bir lider. * Halk ile özdeşleşen bir lider. B. Dua eden bir lider * Halkın durumunu öğrenince ilk yaptığı şey dua etmek. * Nehemya, dört ay oruç tutup dua etti. Zor duruma düştüğü zaman tek bir cümle söyleyerek dua ederdi. C. Hep başkalarını düşünen bir lider. * Kralın önüne geldiğinde dua zamanı o kadar yoğundu ki, yüzü üzgünlüğünü gösterdi. D. İmanla yaşayan bir lider. * Her ihtiyaç ve problem için RAB bi aradı. E. Cesur bir lider. * Düşmanlarından ve arkadaşlarından bile korkmuyordu. * Aynı zamanda herkese kendisinin ne yapacağını bildirmedi, çünkü tuzak kurulmasına fırsat vermek istemedi. F. Kararlı bir lider. * Belirli ve net bir hedefi var. * Tüm malzemelerini ve zamanlarını bu hedefe ulaşmak için kullandı. G. Özü sözü aynı olan lider. * Öğrettiklerini kendisi de uyguluyor. * Halktan beklediklerini kendisi de yapıyordu. 7. Surların inşa edilmesi A. İtaat etmek için beraber çalışmayı öğrendiler. B. Ruhsal işbirliği vardı. C. Halkın düşmanları hep rahatsız edip saldırdı. Rahatlık yoktu. D. Düşmanları alay edip tehdit ediyor. * Belki gerçek bir tehdit değildi ama cesaretleri kırılıyordu. E. İman ve hareket (4:7-9) Sanballat, Toviya, Araplar, Ammonlular ve Aşdotlular Yeruşalim surlarındaki onarımın ilerlediğini, gediklerin kapanmaya başladığını duyunca çok öfkelendiler. Hepsi bir araya gelerek Yeruşalim'e karşı savaşmak ve kentte karışıklık çıkarmak için düzen kurdular. Ama biz Tanrımız'a dua ettik ve gece gündüz onları gözetlesinler diye nöbetçiler diktik. Not: Bazen Tanrı nın Kendisi problemimi hallediyor, bazen benim bir şey yapmamı istiyor. F. Artık her işçi hem çalışıyordu, hem savaşmaya hazırdı ama hedeflerini unutmadılar. G. Düşmanları, Nehemya ya iftira edip ona tuzak kuruyor. (6:1-9) 8. Surları yapıldıktan sonra (52 gün içinde) gerçek ruhsal uyanış oldu. A. Bu uyanış aslında surların yapılması sayesindeydi. B. Ama kitabın son kısmında halk ruhsal açıdan gitgide zayıflamaya başlıyor ve bu yüzden Malaki Halkı yeniden uyarmak için gönderilmek zorundaydı. 9. Nehemya kitabındaki pratik dersler: a) 1-7.bölümlerinde Liderlik ile ilgili ilkeler b) 8-10.bölümlerinde Ruhsal hayat ile ilgili ilkeler c) bölümlerinde Ahlaki ve sosyal ilkeler 2

284 10. Ezra ve Nehemya kitaplarının genel olarak önemli noktaları A. Orijinal İbrani metinde Ezra ve Nehemya tek bir kitaptı. B. İkisinde önemli bir geçiş noktası var: Sözlü yetkiden yazılı yetkiye. 1.) Bu iki kitapta yazılı belgeler çok önemli bir rol oynuyor. Mektuplar, işleri durduruyor ve yeniden başlatıyor. (Ezra 4:23; 6:6-7) Bir mektup, Ezra ya kendi reformlarını yapmak için yetki verdi. (Ezra 7:25-26) Tanrı nın yazılı sözleri halkın yaptıklarını çok etkiledi. (Ez. 3:2:10:3; Neh. 8:1; 9:13) 2.) Tanrı, kitapların her ikisinde de Kendi planlarını gerçekleştirmek için yazılı dökümanlar kullandı. C. Ezra, bir bilgindi ve halkın geleceğinin Tanrı nın yazılı Sözü nü bilmeye bağlı olduğunu biliyordu. * Bu özellikle önemliydi, çünkü bu dönem Eski Antlaşma nın son peygamberlerin son zamanındaydı ve Malaki den sonra 400 yıllık sessiz bir zaman olacaktı. * Bu sessizlik, Vaftizci Yahya nın peygamberlik sözleri ile bitecek. D. Ezra ve Nehemya kitaplarının kapsamlı amacı, Tanrı Kendi ilahi takdiri ile Kendi kurtuluş planını tamamlamak için Kendi bilgeliğinde sorumluluğa sahip olan insanları kullanmaya karar vermiştir. * Pers Kralı Koreş'in krallığının birinci yılında RAB, Yeremya aracılığıyla bildirdiği sözünü yerine getirmek amacıyla, Pers Kralı Koreş'i harekete geçirdi. Koreş yönetimi altındaki bütün halklara şu yazılı bildiriyi duyurdu. Ez. 1:1 * Böylece Yahuda ve Benyamin oymaklarının boy başları, kâhinler, Levililer ve ruhları Tanrı tarafından harekete geçirilen herkes, RAB'bin Yeruşalim'deki Tapınağı'nı yeniden yapmak için gidiş hazırlıklarına girişti. Ez. 1:5 * Ezra, birinci ayın birinci günü Babil'den ayrılmıştı. Tanrısı'nın koruyucu eli sayesinde beşinci ayın birinci günü Yeruşalim'e vardı. Ez. 7:9 * Atalarımızın Tanrısı RAB'be övgüler olsun! Kralın yüreğine Yeruşalim'deki tapınağını onurlandırma isteğini koydu. Ez. 7: İsa Mesih: A. Malaki kitabı, Eski Antlaşma nın son kitabı olduğu halde, Nehemya kitabı, E.A. nın tarihine son veriyor ve 400 yıllık bir boşluktan sonra vaadedilmiş Mesih gelecek. B. Nehemya kitabının sonunda Nehemya çeşitli problemleri çözmek zorunda kalıyor. Bu problemlerden birisi, halk yabancı kadınlarla evleniyorlardı ve Nehemya şöyle diyor: 13:26-27 "Kral Süleyman bu yabancı kadınlar yüzünden günaha girmedi mi? Onca ulusun kralları arasında Süleyman gibisi yoktu. Tanrı onu öyle sevdi ki, bütün İsrail'e kral yaptı. Ama yabancı kadınlar onu bile günaha sürükledi. Şimdi de siz yabancı kadınlarla evlenerek Tanrımız'a ihanet ediyorsunuz. Yaptığınız bu büyük kötülüğe göz mü yumalım?" Yani, İsrail in günahlarının sonu yok ve yürekleri pek değişmedi. Rab bin istediği halk olması için Rab bin Kendisinin yüreklerini değiştirmesi gerekecek. C. Ezra ve Nehemya, sadık kalanların Rab bin tapınağına ve halkına içten bağlılığını gösteriyor. Bu sadakat İsa Mesih te ve kilisede tamamlanıyor. 1.Kor.3:8-11,16-17 Ekenle sulayanın değeri birdir. Her biri kendi emeğinin karşılığını alacaktır. Biz Tanrı'nın emektaşlarıyız. Sizler de Tanrı'nın tarlası, Tanrı'nın binasısınız. Tanrı'nın bana lütfettiği görev uyarınca bilge bir mimar gibi temel koydum, başkaları da bu temelin üzerine bina ediyor. Herkes nasıl bina ettiğine dikkat etsin. Çünkü hiç kimse konulan temelden, yani İsa Mesih'ten başka bir temel koyamaz. Tanrı'nın tapınağı olduğunuzu, Tanrı Ruhunun sizde yaşadığını bilmez misiniz? Eğer bir kimse Tanrı'nın tapınağını yıkarsa, Tanrı da onu yıkacak. Çünkü Tanrı'nın tapınağı kutsaldır ve o tapınak sizsiniz. Efes.2:19-21 Buna göre artık yabancı ve garip değil, kutsallarla birlikte yurttaş ve Tanrı'nın ev halkısınız. Mesih İsa'nın kendisi köşe taşı olarak, elçilerle peygamberlerden oluşan temel üzerine bina edildiniz. Bütün yapı, Rab'be ait kutsal bir tapınak olmak üzere O'nda kenetlenip yükseliyor. 3

285 100. DERS Malaki 1. Genel Bilgi A. Kime yazıldı? Babil den Yeruşalim e dönenlere (Kalanlar) B. Zaman: Kalanların Dönemi nde (İ.Ö ) 1. Kalan İbraniler in 3 grup halinde Toprağa Dönüşü A. 1. Dönüş: Zerubbabil. (M.Ö ) Zekeriya ve Hagay B. 2. Dönüş: Ezra. (İ.Ö ) C. 3. Dönüş: Nehemya (İ.Ö ) 2. Malaki, şehrin surları yapıldıktan sonra geldi. 3. Malaki, iki farklı zamanda peygamberlik etmiş olabilir: a) Nehemya zamanındaki uyanışın zamanında VEYA, b) Nehemya, 432 de Persia ya döndü (Neh.13:6) ve 425 te Kenan a geri geldi ve belki Malaki, Nehemya yokken peygamberlik etmiştir. C. Kitabın konumu 1. Eski Antlaşma nın son peygamberi ve bugünkü bölümler düzenine göre son kitabı 2. İlyas ın dönüşü ile ilgili olan son ayetleri Yahya Vaftizci Yahya'nın in gelişi ve Yeni Antlaşma ile doğal bir köprü oluyor. D. Ana fikri: İsrail den artakalanların geri kalanlar iyi yoldan, RAB bin yolundan saptıktan sonra tövbe edip dönmeye çağrılıyor. E. Yapısı: I. Tanrı nın sevgisinin ışığında Yahuda nın günahı 1-2. Böl. II. Tanrı nın gelişinin ışığında Yahuda nın günahı 3-4 Böl. F. Mal aki, Benim Habercim veya YAHVE nin ulağı anlamına geliyor. Kendisi için bu uygun bir isimdi çünkü birkaç yerde Peygamber Malaki, RAB bin antlaşma ulağı nın gelişinden bahsediyor. (2:7; 3:1) 2. Malaki nin geldiğinde durum nasıldı? A. Bu peygamberlik sözleri, Peygamber Hagay geldikten 100 yıl sonra geliyor ve o zamanki durum ile şimdi ki durum çok farklıydı. B. Peygamberler demişti ki: Sürgünden sonra RAB, halkı toprağa tekrar götürüp onaracak. Yani, peygamberlerin bahsettiği görkemli egemenliğini kuracak. Ama olmuyor! Hâlâ yabancı bir ulusun baskısı altındaydılar. C. Ezra ve Nehemya nın hizmetleri sayesinde gerçek ruhsal bir uyanış oldu. (Neh.8-10) Bundan dolayı halk vaadedilen Mesih in yakın zamanda geleceğini ümit ediyordu. D. Ancak 400 yıl sonra Mesih gelecek ve halk O gelmedikçe hayal kırıklığına uğradılar ve "RAB be hizmet etmeye değmez diye ruhsal açıdan doğru yoldan sapmaya başladılar. E. Ondan sonra Tanrı, halkı O nun ahlâksal ve ruhsal standartlarına dönmeye ve Rab bin sözünü tutacağını hatırlamaya çağırmak için Malaki yi gönderdi. 3. Kitabın önemli noktaları A. Tanrı nın sevgisinin ışığında Yahuda nın günahı 1:2 RAB, "Sizi sevdim" diyor. "Oysa siz, 'Bizi nasıl sevdin?' diye soruyorsunuz." Not: Bunu sorduklarına göre çok sapıtmışlardı. 1. Yanlış sunular 1:6-9 Her Şeye Egemen RAB, adını küçümseyen siz kâhinlere, Oğul babasına, kul efendisine saygı gösterir diyor, Eğer ben babaysam, hani bana saygınız? Eğer efendiysem, hani benden korkunuz? Oysa siz, Adını nasıl küçümsedik? diye soruyorsunuz. Hem sunağıma murdar yiyecek getiriyor, hem de, Yiyeceği nasıl murdar ettik? diye soruyorsunuz. Kör hayvan kurban etmek kötü değil mi? Topal ya da hasta hayvan kurban etmek kötü değil mi? Böyle bir hayvanı kendi valine sun bakalım! Senden hoşnut kalır mı, ya da seni kabul eder mi? Böyle diyor Her 1

286 Şeye Egemen RAB. Şimdi bize lütfetmesi için Tanrı'ya yalvarın. Siz böyle sunular sunarken hiç sizi kabul eder mi? Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB. Not: Halkın, Yasa nın uygulanması konusunda bu kadar kötü bir şekilde sapabilmesi hemen olmadı. Yavaş yavaş, gün be gün, biraz buradan biraz şuradan oldu. Günah öyledir. 2. Neden RAB dualarını duymuyor? Boşanma 2:13-16 Yaptığınız başka bir şey var: RAB'bin sunağını gözyaşı seline boğuyorsunuz. Ağlayıp sızlanıyorsunuz. Çünkü RAB artık getirdiğiniz sunulara ilgi göstermiyor, onları elinizden beğeniyle kabul etmiyor. "Neden?" diye soruyorsunuz. Çünkü RAB seninle gençken evlendiğin karın arasında tanıktır. O yoldaşın ve evlilik antlaşmasıyla karın olduğu halde ona ihanet ettin. Tanrı sizi tek beden ve ruh yapmadı mı? Neden tek? Çünkü O kendisine özgü bir soy arıyordu. Onun için kendinize dikkat edin, hiçbiriniz gençken evlendiği karısına ihanet etmesin. İsrail'in Tanrısı RAB, "Ben boşanmadan nefret ederim" diyor, "Giysisinin üstüne bir de zorbalığı kuşanan kişiden de nefret ederim." Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB. Bunun için kendinize dikkat edin ve ihanet etmeyin. 3. Ondalıkları unuttular 3:8 B. Tanrı nın gelişinin ışığında Yahuda nın günahı 3:1-2 [Not: Bu ayetler, Mesih in birinci ve ikinci gelişinden bahsediyor.] "İşte ulağımı gönderiyorum. Önümde yolu hazırlayacak. Aradığınız Rab ansızın tapınağına gelecek; görmeyi özlediğiniz antlaşma ulağı gelecek" diyor Her Şeye Egemen RAB. [1.Gelişi] Ama onun geleceği güne kim dayanabilir? O belirince kim durabilir? Çünkü o maden arıtıcının ateşi, çamaşırcının kül suyu gibi olacak; gümüş eritip arıtan gibi davranacak: Levililer'i arındırıp altın, gümüş temizler gibi temizleyecek. Böylece RAB'be doğrulukla sunular sunacaklar. [2.Gelişi] 1. 3:1 deki ulak Vaftizci Yahya dır. (Mat.11:10) 2. Bu güne dayanabilmek için RAB bin standartlarına dönmeye çağırılıyorlar. 3. Bugün O nun ikinci gelişini bekliyoruz ama biz de arınmalıyız! Bu nasıl olur? Kutsal Ruh un yüreğimizde Tanrı nın Sözü nü çalıştırması ile olur. 4. Ne yapmalılar? 3:7 Bana dönün, ben de size dönerim" diyor Her Şeye Egemen RAB. 5. Teselli sözleri 3:16-18 Bunun üzerine RAB'den korkanlar birbirleriyle konuştular. RAB dediklerine kulak verip duydu. RAB'den korkup adını sayanlar için O'nun önünde bir anma kitabı yazıldı. Her Şeye Egemen RAB, "Öz halkımı ortaya çıkardığım gün, benim olacaklar" diyor, "Bir baba kendisine hizmet eden oğlunu nasıl esirgerse ben de onları öyle esirgeyeceğim. O zaman siz doğru kişiyle kötü kişi, Tanrı'ya kulluk edenle etmeyen arasındaki ayrımı yine göreceksiniz." 6. RAB bin Günü ve Vaftizci Yahya Vaftiz 4:1-6 (Matta 11:7-15) Her Şeye Egemen RAB diyor ki: "İşte o gün geliyor, fırın gibi yanıyor. Bütün kendini beğenmişlerle kötülük yapanlar saman olacak, o gün hepsi yanacak. Onlarda ne kök, ne dal bırakılacak. Ama siz, adıma saygı gösterenler için ışınlarıyla şifa getiren doğruluk güneşi doğacak. Ve çıkıp ahırdan salınmış buzağılar gibi sıçrayacaksınız. Kötüleri ezeceksiniz. Çünkü bunları yaptığım gün, ayağınızın altında kül olacaklar." Böyle diyor Her Şeye Egemen RAB. Kulum Musa'nın yasasını, bütün İsrail'e iletmesi için Horev Dağı'nda ona verdiğim kuralları, ilkeleri anımsayın. "RAB'bin büyük ve korkunç günü gelmeden önce size Peygamber İlyas'yı göndereceğim. O babaların yüreklerini çocuklarına, çocukların yüreklerini babalarına döndürecek. Öyle ki, gelip ülkeyi lanetleyerek yok etmeyeyim." Not: Bu kitap Tanrı nın sevgisi ile başlıyor ama gazabı ile bitiyor. 4. Son notlar: A. Malaki kitabının 55 ayetinin 47 sindeında, Tanrı Kendisi konuşuyor. B. Malaki, diğer peygamberler gibi ümit verici sözlerle bitirmiyor; yargı sözleriyle kitabını bitiriyor ama Eski Antlaşma için bu uygun bir sondur, çünkü insanın günahkâr halini ve Tanrı nın Mesih in kurbanlığına dayalı olan gerekli çözümünü vurguluyor. C. Malaki kitabıyla Eski Antlaşma kapanıyor ve 400 yıl Tanrı sessiz kalıyor. Cebrail in, kâhin Zekeriya ya bir oğlu olacak olacağını ve bu oğul oğlunun Peygamber Malaki nin vaadini yerine getireceğini bildirdiğinde bu sessizlik bitti! (Mal. 3:1-3; 4:4-6; Luka 1:13-16) 2

287 101. DERS Eski Antlaşma daki Kişisel (Şiirsel / Bilgelik) Kitaplarına Giriş 1. 5 Kişisel Kitap Kitapların Edebi Bölümleri Pentateuch = Tevrat Yasa (İsrail in Temelleri) (Musa) 5 Babil deki Sürgünden Önce 9 Babil deki Sürgünden Sonra 3 ULUSAL 17 Kitap (Tarih) Yaratılış Mısırdan Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasa. Tekr. Yeşu Hakimler Rut I Samuel II Samuel I Krallar II Krallar I Tarihler II Tarihler Ezra Nehemya Ester KİŞİSEL 5 Kitap (Şiirsel) Eyüp Mezmurlar Özdeyişler Vaiz Ezgiler Ezg. ULUSAL 17 Kitap (Peygamberler) Yeşaya Yeremya Ağıtlar Hezekiel Daniel Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya Malaki Uzun Peygamberler (Bütün peygamberlerin öğretilerinin temelleri) 5 Kısa Peygamberler Babil deki Sürgünden Önce 9 (Belirli bir zaman içinde verilen bir mesaj; bir halk içindi) Babil deki Sürgünden Sonra 3 2. E.A. nın 34 kitabı direkt olarak İsrail Ulusu ile ilgilidir ama 5 şiirsel kitap bu tarihin dışında kalıyor ve biraz bağımsız veya kişisel kitaplar sayılır ama doğru bir şekilde anlayabilmek için yine İsrail in geçmiş tarihini bilmek gerekiyor. 3. İsrail halkının tarihini bahsetmiyor. Onun yerine bu kişisel kitaplar birkaç önemli konuyu araştırıyor: Acı, Tanrı, Bilgelik, Yaşam ve Sevgi 4. Eski Antlaşma da 2 tarz vardır: Düzyazı & Şiir A. Aslında İbranice Kutsal Kitap ın üçte biri şiir şeklinde yazılmıştır. B. Ama bu 5 i özellikle şiirseldir ve Şiirsel veya Bilgelik Kitapları olarak biliniyor. 5. İbranice Şiirler A. Bu Şiirsel 5 Kitap 3 farklı İbrani şiir çeşidini gösteriyor: 1) Lirik şiir: Lir müzik aleti ile eşlik ediliyordu. (Mezmurlar) 2) Didaktik şiir: Hayat ile ilgili olan ilkeler öğretiyor. (Özdeyişler, Vaiz) 3) Dramatik şiir: Şiir şeklinde bir diyalog. (Eyüp, Ezgiler Ezgisi) B. Paralelizm: İbranice şiirler, kafiye ve vezin ile oluşmuyor. Bu şiirlerde kelime sesleri değil, satırdaki paralel fikirler kafiyeli oluyor. C. Birinci satırdaki konu veya fikir, ikinci veya ondan sonraki satırda paralel şeklinde bir şekilde tekrarlanıyor, geliştiriliyor veya karşılaştırılıyor. D. 5 çeşit paralelizm kullanılıyor: 1) Eşanlamlı paralelizm: İkinci satırdaki fikir, benzeyen kelimeler ve fikirler kullanarakmak aracılığıyla birinci satırdaki fikri kuvvetlendiriyor. (Eyüp 38:7;Mez. 3:1;25:4;49:1; Özd.11:7,25) 2) Karşılaştırmalı paralelizm: İkinci satırdaki fikir, birinci satırdaki fikirri ile karşılaştırılıyor. (Mez.1:6; 18:27; 37:9; Özdey.10:1; 14:34) 3) Sentetik paralelizm: İkinci satırdaki fikir, birinci satırdaki fikri tamamlıyor veya geliştiriyor. (Mez.2:6; 19:7; 23:1,5; 95:3; Özdey. 4:23) 4) Doruk paralelizm: İkinci ve diğer satırlar, fikir açısından bir doruk noktasına varmak amacığıyla son kelime hariç birinci satırı tekrarlıyor ve tekrarlıyor. (Mez.29:1;103:1; Özd. 31:4) 5) Simgesel paralelizm: Bir satırdaki fikir, başka bir satırdaki fikri mecazi sözcükler kullanarakk aydınlatıyor (Mez. 42:1; Özdey. 11:22; 25:25) 6. Eski Antlaşma nın bölümleri insanlar tarafından oluşturuldu.

288 102. DERS Vaiz 1. Genel Bilgi A. Yazar kim? Kral Süleyman B. Zamanı: Süleyman ın devrinde (İ.Ö. 935) C. Kitabın zorluğu: 1. Kitabın çelişkili gözüken parçaları: Bu kitapta bazı ayetler Kutsal Kitap taki diğer parçalara aykırı ve çelişiyormuş gibi gözüküyor ama bu kitabın yazarının amacını ve mesajını anladığımız zaman ne demek istediğini anlayabiliyoruz. 2. Kitap, Tanrı nın bilgeliği ve düşünceleri hakkında değil sadece insani bilgelik ve düşüncmeler hakkında bilgi veriyor. * İçindeki düşüncelerin bazıları doğru, bazıları biraz doğru, bazıları ise tamamen yanlıştır. * Kutsal Kitap t nda Şeytan ın ve insanların bazı yanlış düşüncelerini içeriyor ama bu şeyleri öğretmiyor; sadece yanlış öğretileri göstermek amacıyla koyuldu. 3. Yazar, Tanrı yı değil göklerin altında yapılan her şeyi araştırıyor. 4. Neden Tanrı bu kitabın Kutsal Kitap ta olmasını istedi? a. İnsanlar aynı araştırmayı boşu boşuna yapmasın diye. * Bu yazar HER ŞEYİ denedi ve hiçbir şey onu tatmin etmedi. b. Bazı insanlar bu dünyadaki şeylerin hayata anlam verebileceğini düşünüyor ama yanıldıklarını anlamaları için Vaiz nin sözlerine kulak vermeleri gerekiyor. D. Vaiz: Derlemek / toplamak anlamına geliyor ve İbranice Vaiz sözcüğü Antlaşma halkını toplayan anlamına gelir. E. Anahtarlar: 1. Anahtar kelimesi: Bomboş / Anlamsız 2. Anahtar ayetleri: 2:24 ve 12:13-14 Her şey duyuldu, sonuç şu: Tanrı ya saygı göster, buyruklarını yerine getir, çünkü her insanın görevi budur. Tanrı her işi, her gizli şeyi yargılayacaktır. İster iyi ister kötü olsun. 2. Kitabın önemli noktaları A. Yazarın amacı 1:12-13 Ben Vaiz, Yeruşalim'de İsrail Kralıyken kendimi göklerin altında yapılan her şeyi bilgece araştırıp incelemeye adadım. Tanrı'nın uğraşsınlar diye insanlara verdiği çetin bir zahmettir bu. * Bilgelik = Bildiği bilgiyi hayata doğru şekilde uygulamak demektir. B. Süleyman kendisini, tek başına, Tanrı nın bilgeliğine danışmadan tek başına, bu dünyadaki hayatın sebebini ve bu dünyadaki hayatın en iyi şekilde nasıl yaşanması gerektiğini araştırıp öğrenmeye adadı. C. Süleyman, öğreniyor ki belli net cevapların, sonuçların, ve yolların olmadığını öğreniyor. yok. Bu hayatı doğru şekilde yaşamayı öğrenmek için göklerin altında ki şeyleri araştırmakla olmaz. * Kendisi dünyadaki her düşünceyi, felsefeyi, yolu deniyor. * Bu kitap Tanrı nın bakış açısından bakmıyor, insanın bakış açısından bakıyor. D. Sonunda Süleyman karar veriyor ki her şeyin boş, tatmin etmeyenedici değil ve anlamsız olduğuna karar veriyor. 1:14 Güneşin altında yapılan bütün işleri gördüm; hepsi boştur, rüzgarı kovalamaya kalkışmaktır! * Kitapta bu boş kelimesi 38 defa kullanıldı. E. Sonuç olarak bu dünya Tanrı nın Sözü olmadan tamamen anlamsız. "Her şey boş" diyor Vaiz, "Bomboş!" 12:8 * Tanrı nın esinlemesi yoksa bu dünyada anlam yok, memnuniyet yok, adalet yok. 1

289 F. Süleyman, kitabının son bölümünde kendi araştırmalarının sonucunu veriyor: 12:1-13 Her şey duyuldu, sonuç şu: Tanrı'ya saygı göster, buyruklarını yerine getir, Çünkü insanın bütün görevi budur. G. Gerçek bilgelik bu hayattan değil, inanmadan önceki deneyimlerden değil, sadece ve sadece Tanrı dandır. RAB korkusudur bilginin temeli. (Özdeyiş.1:7) H. Kral Süleyman ne zaman bu kitabı yazdı? Hayatının son itirafları mıi? Kendi günahlarından tövbe edip başkalarını uyarmak için mi yazdı? 1.) Acaba Kocamış akılsız kral ve ondan sonra gelen krallığa yükselen yoksul ama bilge bir genç dean söz ederken yakında ölecek olan kendisinden ve gelecekte krallığı gasbedecek olan Yarovam dan mı bahsediyordu? (4:13-16) 2.) Vaiz, Kimi kadını ölümden acı buldum. O kadın ki, kendisi tuzak, yüreği kapan, elleri zincirdir diye yazdığında kendi karıları ve cariyelerini mi düşünüyordu? (7:26) 3. Vaiz kitabında İsa Mesih A. Rom. 8:18-22 Yargım şu ki, bu anın elemleri, gözümüzün önüne serilecek olan yücelikle karşılaştırılmaya değmez. Yaradılış, Tanrı çocuklarının ortaya çıkmasını büyük özlemle bekliyor. Çünkü yaradılış amaçsızlığa teslim edilmiştir. Bu da yaradılışın isteğiyle değil, onu amaçsızlığa teslim eden Tanrı'nın isteğiyle oldu. Çünkü yaradılışın, yozlaşmaya olan köleliğinden kurtarılıp Tanrı çocuklarının yüce özgürlüğüne kavuşturulması ümidi vardı. Şimdiye dek bütün yaradılışın birlikte inleyip doğum ağrısı çektiğini biliriz. Grekçe amaçsızlık sözcüğü, Vaiz nin İbranice bomboş sözcüğünün karşılığıdır. B. Tanrı İnsanların yüreğine sonsuzluk kavramını koydu (3:11) ve insan sadece İsa Mesih aracılığıyla gerçek mutluluk, bilgelik ve memnuniyet bulacak. Yuh. 10:9-10 Kapı ben'im. Bir kimse benim aracılığımla içeri girerse kurtulur. Girer, çıkar ve otlak bulur. Hırsız ancak çalıp öldürmek ve yok etmek için gelir. Bense insanlar yaşama, bol yaşama sahip olsunlar diye geldim. Yuh. 4:13-14 İsa şöyle cevap verdi: "Bu sudan her içen yine susayacak. Oysa benim vereceğim sudan içen sonsuza dek susamaz. Benim vereceğim su, içende sonsuz yaşam için fışkıran bir su kaynağı olacak." Efes.1:9-12 Tanrı, Mesih'te edindiği iyi amaç uyarınca bize kendi isteğinin sırrını açıkladı. Zaman dolunca gerçekleştireceği bu tasarıya göre, yerdeki ve gökteki tüm varlıkları Mesih'te birleştirecek. Her şeyi kendi isteğinin emeline uygun düzenleyen Tanrı'nın amacına göre, önceden belirlenip Mesih'te seçildik. Öyle ki, Mesih'e ilk ümit bağlamış olan bizler, O'nun yüceliğinin övülmesi için yaşayalım. C. Teolog Agustin şöyle bir söz söyledi: Ey RAB, bizi Kendin için yarattın ve yüreklerimiz Sen de her şeyi Sen de bulmadıkça huzura kavuşamayacaklardır. 4. Bir genel karşılaştırma: A. Süleyman, Ezgiler Ezgisi kitabını gençliğindeken, Özdeyişler kitabını orta yaşlarındaında ve Vaiz kitabını yaşlılığında iken yazmıştır. B. Aslında tarih sırasına göre kitapların sırası şöyledir: Eyüp Mezmurlar Özdeyişler Vaiz Ama biz şu şekilde bakacağız: Vaiz Özdeyişler Mezmurlar Eyüp C. Vaiz kitabı diyor ki insan en azından bilmeli ki bu dünyadaki şeyler bomboştur ve sadece tek bir şey yapmalıdır: Tanrı dan korkmalı, O na boyun eğip buyruklarını yerine getirmeli. D. Ondan sonra ruhsal açıdan yükselerek Özdeyişler kitabında Tanrı korkusu ilkesine dayanarak bir insan bu dünyada nasıl yaşamalı? sorusuna yanıt arıyor. E. Sonunda ruhsal açıdan daha da yükselen Davut, Mezmurlar kitabında bbir insan Tanrı nın önünde nasıl yaşamalı? sorusuna yanıt arıyor. F. Son olarak Eyüp kitabında belki hayatın en zor sorularının cevaplarına bakacağız. Bu kitabın mesajını anlayabilmek için bizde en olgun iman ve en alçakgönüllü yürek gerekiyor. 2

290 103. DERS Özdeyişler 1. Genel Bilgi A. Yazar kim? Kral Süleyman (1:1; 10:1; 25:1; 1.Kral.4:29-32) * Not: Süleyman yeryüzündeki en bilge adamdı. (1.Kr.3:5-9; 4:29-34) B. Zamanı: Süleyman ın devrinde (İ.Ö.950) C. Kitabın ana fikri: Bu kitap herhangi bir atasözleriyle ile dolu herhangi bir kitaptan çok farklıdır. Kitabın temeli ve ana fikri: RAB korkusudur bilginin temeli. 1:7 D. Yapısı #1 I. Süleyman ın özdeyişleri bölümler A. Bilgeliğin önemi 1-9. böl. B. Doğru yaşamak böl. II. Agur un özdeyişleri 30. bölüm III. Lemuel in özdeyişleri 31. bölüm Yapısı #2 I. Bilgeye övgüler 1-9. bölümler II. Karşılaştırmalar ve gözlemler bölümler III. Öğütler ve uyarılar bölümler IV. Benzerlikler ve karşılaştırmalar bölümler V. Tarifler bölümler E. Özdeyişler şiir kitabı olduğu için paralelizm tekniği kullanılıyor ve ayetleri yorumlayabilmek için satırlardaki paralel fikirlere bakmak gerekiyor. F. Özdeyişler kitabının ayetlerini yorumlamak kolay değil ve dikkatli olmalıyız. 1.) Her özdeyişi hem kitabın bütün öğretilerine hem de tüm Kutsal Kitap ın ilkelerine bakarak yorumlayıp hayata uygulamalıyız. 2.) Bu özdeyişler Tanrı nın kesinlikle gerçekleştireceğicek vaatler değil, zamanla edinilmiş hayattan genel dersler ve incelemelerdir. *14:26 RAB'den korkan tam güvenliktedir, RAB onun çocuklarına da sığınak olacaktır. Yusuf un, Davut un ve Eyüp ün hayatlarından anlıyoruz ki bu sözler her zaman geçerli değil ama Kutsal Kitap ın Tanrı nın adaletine ve O nun son yargısına ilişkin öğretilerine göre bu ayet doğru. * 22:6 Çocuğu tutması gereken yola göre yetiştir, Yaşlandığında o yoldan ayrılmaz. Bu bir vaat değil, genel bir gözlemdir ve yazar iyi bir öğüt veriyor. 2. Giriş 1:1-7 (Anahtar ayetleri) Davut oğlu İsrail Kralı Süleyman'ın özdeyişleri: Bu özdeyişler, bilgeliğe ve terbiyeye ulaşmak, akıllıca sözleri anlamak, Başarıya götüren terbiyeyi edinip doğru, haklı ve adil olanı yapmak, Saf kişiyi ihtiyatlı, genç adamı bilgili ve sağgörülü kılmak içindir. Özdeyişlerle benzetmeleri, bilgelerin sözleriyle bilmecelerini anlamak için Bilge kişi dinlesin ve kavrayışını artırsın, akıllı kişi yaşam hüneri kazansın. RAB korkusudur bilginin temeli. Ahmaklarsa bilgeliği ve terbiyeyi küçümser. 1

291 3. Kitabın önemli dersleri A. Süleyman a göre 3 tip kişi var: 1. Bilge kişi: Terbiye ve eğitim almış ve bunları yaşamına geçirmiş kişi Akılsız kişi: Terbiye ve eğitimi kabul etmemiş ve bunları yaşamına geçirmemiş kişi Saf kişi: Pek bir şey bilmeyen fakat öğrenmeye ve terbiyeye hazır durumda olan kişiler. 2. Akılsız ve saf kişiler arasındaki fark sadece zaman süresi. * Saf kişi eğitim almazsakabul etmezse ve saflığı devam ederse akılsız kişi olur. Çünkü Sözü ne göre insan günahkâr olarak doğuyor ve akılsızlık yapmaya eğilimi var. 3. Akılsız ve saf kişilerin en büyük farkı bilgileri değil, eğitimi kabul edip etmemeleridir. a. Akılsız kişi eğitimi asla kabul etmeyecek ama saf kişi belki kabul edebilir. b. Bilge kişi olmak istiyorsan yanlış yaptığında terbiyeyi kabul etmelisin. c. Disiplini 3 farklı şekilde kabul edebilirsin: 1.) Disiplini ciddiye almayabilirsin. Aldırış etmeyebilirsin. Boş verebilirsin. Ben kendimi tanıyorum ve bu kişi beni tanımıyor. En iyi yolu sadece ben bulurum. Ahmaklarsa bilgeliği ve terbiyeyi küçümser. 1:7 2.) Disiplini aldığında gururun kırılabilir, alınabilirsin ve kızabilirsin. Ben yanlış mı yaptım? İnanmıyoruOlamazm!! Ben haklıyım. O yanlış yaptı. 3.) Disiplini alçakgönüllü ve uysal bir yürekle kabul edebilirsin. * Özdey. 3:11 Oğlum, RAB'bin uyarılarını hafife alma, O'nun azarlamasından usanma. * 1.Pet. 5:5 Hepiniz birbirinize karşı alçakgönüllülüğü takının. Çünkü, "Tanrı kibirlilere karşıdır, ama alçakgönüllülere lütfeder." 4. Saf kişi değişmek istiyorsa eğitim almalı, düzeltilmeyi ve azarlanmayı kabul etmeli. Akılsızlık çocuğun özyapısındadır, Değnekle terbiye edilirse akılsızlıktan uzaklaşır. 22:15 5. Süleyman, bu kitabı akılsız kişilere değil, eğitimi kabul edebilen saf kişilere yazdı. B. Kitabın 9. bölümünde iki kadını görüyoruz,ve isimleri ==> Bilgelik ve Akılsızlık. Okuyucu hayat yolunda yürüyen bir delikanlı ve yürürken dikkatini çekmeyealmaya çalışan iki sesi duyuyor. Yolcu hangisini dinleyecek? 9:13-18 Akılsız kadın yaygaracı ve saftır, hiçbir şey bilmez. Evinin kapısında, kentin en yüksek yerinde bir iskemleye oturur; yoldan geçenleri, kendi yollarından gidenleri çağırmak için, "kim safsa buraya gelsin" der. Sağduyudan yoksun olanlara da, "çalıntı su tatlı, gizlice yenen yemek lezzetlidir" der. Ne var ki, evine girenler ölüme gittiklerini, ona konuk olanlar mezarın dibine indiklerini bilmezler. C. Vaiz kendisinin tek başına nasıl yaşaması gerektiğini öğrenmeye çalıştı. Tek başına kendi çabalarınla gerçek bilgeliği öğrenebilirsin. Ama sonuçta bilge olmak istiyorsan başka birisindenkimseden öğrenmelisin, eğitim almalısın. Tartışmakla çok şey öğrenebiliriz ama Tanrı nın Sözü ne göre bilge olacaksak terbiye ve eğitim almalıyız. D. Sen Ddoğru yolda yürümeyi öğrenmek istiyorsan kendine ve kendi düşüncelerine her zaman güvenmeyip terbiye ve eğitimi Tanrı dan ve başkalarından almaya hazır olmalısın. Alçakgönüllü kişi öğret bana deriyor. Özdey. 3:5-8 RAB'be güven bütün yüreğinle, Kendi aklına bel bağlama. Yaptığın her işte RAB'bi an, O senin yolunu düze çıkarır. Kendini bilge biri olarak görme, RAB'den kork, kötülükten uzak dur. Böylece bedenin sağlık Ve ferahlık bulur. E. Eğitim ve terbiye hoş bir şey olmayabilir ama uzun vadede en iyi yoldur. F. Bilgelik için alçakgönüllü, öğrenebilir, dinleyebilir bir tavır almak çok önemli! 3:5-6 RAB'be güven bütün yüreğinle, Kendi aklına bel bağlama. Yaptığın her işte RAB'bi an, O senin yolunu düze çıkarır. 4. Özdeyişler kitabında İsa Mesih A. İsa da bilgeliğin ve bilginin tüm hazineleri saklı Kolos. 2:3 B. İsa, bizim için Tanrısal bilgelik, doğruluk, kutsallık ve kurtuluş oldu. 1.Kor.1:30 2

292 104. DERS Ezgiler Ezgisi 1. Genel Bilgi A. Yazar: Kral Süleyman B. Zamanı: Süleyman ın yazdığı 1005 ezgiden en güzeli olan bu ezgi, büyük ihtimalle 40 yıllık devirde yazıldı. (İ.Ö.965) Not: Bu kitap Süleyman ın ahlaksızlığa düşmesindenkten önce yazılmıştır. 1.Kr.11:4 Süleyman yaşlandıkça, karıları onu başka ilahların ardınca yürümek üzere saptırdılar. C. Yapısı 1) Her yorumcu bu kitabı farklı şekilde bölüyor. 2) Drama gibi düzenlendi ve 3 ana oyuncu var: * Gelin (Şulamlı kız) * Damat (Süleyman) * Koro (Yeruşalim kızları) D. Anahtar kelimesi: Aşk / Sevgi E. Anahtar ayetleri: * 7:10 Ben sevgilime aitim, O da bana tutkun. * 8:7 Sevgiyi engin sular söndüremez, Irmaklar süpürüp götüremez. İnsan varını yoğunu sevgi uğruna verse bile, Yine de hor görülür! F. Kitabın tarzı: Süleyman çok betimleme ve mecaz kullanıyor. 2. Kitabın mesajı: A. Yorumcular mesajının konusuna farklı bakış açılarından bakıyorlar. B. Diğer Eski Antlaşma daki kitaplar gibi bu kitabı Yeni Antlaşma nın ışığında yorumlamalıyız. C. En azından yorumcuların çoğu bu noktaları kabul ediyor: 1.) Kitapta birlik var. Kitap sadece birbirine bağlı olmayan sevgi ve aşk ile ilgili bir kaç lirik şiir değildir. (2:7; 3:5; 8:4) 2.) Kitap, gelin ve damat arasındaki gerçek saf ve sonsuz aşk/sevgi ile ilgilidir. Hangi yorumu kabul edersek edelim yine bu temel fikri kabul etmeliyiz. 3.) Bu sevginin üç niteliği var: 8:6-7 a.) fedakâr bir sevgi b.) arzulu bir sevgi c.) bağımlı bir sevgi 4.) Bu şiir mantık ile değil duygular ile ilgilidir. 5.) E.A. da İsrail YAHVE nin gelini olarak tanınıyor. (Yer. 2:2; Hez. 16:8-14; Hoş.2:16-20) Yeş 54:5-6 Çünkü kocan, seni Yaratan'dır. O'nun adı Her Şeye Egemen Yahve'dir, İsrail'in Kutsalı'dır seni fidyeyle kurtaran. O'na bütün dünyanın Tanrısı denir." Tanrın diyor ki: "RAB seni terk edilmiş, ruhu kederli bir kadın, genç yaşta evlenip sonra dışlanmış bir kadın olarak çağırıyor. 6.) Y.A. da kilise Mesih in gelini olarak tanınıyor. (2.Kor.11:2; Efes.5:23-25; Esin. 21:9) Yahiy 19:7-9 Sevinelim ve coşalım! O'nu yüceltelim! Çünkü Kuzu'nun düğünü başlıyor, O'nun gelini hazırlandı. Giymesi için ona temiz ve parlak, ince ketenden giysiler verildi." İnce keten, kutsalların adil işlerini simgeliyor. Melek bana, "Şunu yaz" dedi. "Ne mutlu Kuzu'nun düğün şölenine çağrılmış olanlara!" Ve bana yine dedi ki, "Bunlar gerçek sözlerdir, Tanrı'nın sözleridir." 7.) Gelin ve damat arasında ki bu sevgi hem YAHVE ve İsrail arasındaki sevgi hem de İsa Mesih (damat) ve O nun Kilisesi (Şulamlı kız) arasındaki sevgiyi simgeliyor. 8.) Tanrı, Kendi halkıyla evliliğe benzeyen bir antlaşma yaptı ve bu antlaşma özel ve tam bir sadakat gerektiriyor. 9.) Bu kitabın mesajlarından birisi de aşk ve sevginin Tanrı nın kurduğu bir evlilik içinde olduğu zaman çok hoş ve güzel bir şey olduğudur.dir. (Yar.1: 27 ;2: ; Öz.5: ) ve bu evlilik antlaşması çok ciddi ve kutsal bir şeydir.

293 105. DERS Mezmurlar 1. Genel Bilgi A. Kitabın ismi: Mezmurlar olarak bilinen kitap İsrailliler in ilahi kitabıdır. Kitabın özgün dili İbranice dir. Mezmur sözcüğü İbranice Mizmor sözcüğünden türemiştir ve İlahi anlamına gelir. Kitabın İbranicesi Övgüler adını taşır. B. Zaman: Çoğu Davut un egemenliği zamanında yazıldı. (İ.Ö ) C. Yazar 1.) 150 bölümden 74 ü Kral Davut tarafından yazıldı. 2.) 50 mezmurda yazarın ismi yok ama büyük ihtimalle onları da Davut yazdı. 3.) Davut un bir besteci olduğunu biliyoruz: 1.Sam.16:14-23; 2.Sam.1:17-27; 2.Sam.22; 2.Sam.23:1: 1.Tar.6:31; 15:16; 16:7; Mez.18; Amos 6:5) 4.) Başka yazarların isimleri bulunuyor: a.) Musa (90. Mez.) d.) Asafoğulları (50, Mez.) b.) Süleyman (72.&127.Mez.) e.) Ezrahlı Etan (89.Mez.). c.) Korahoğulları (42-49; 84; 85; 87 ve 88. Mez.) D. Kitabın edebi tarzı: Şiir kitabı. * İbrani şiirin en belirgin özelliği paralelizmdir. Paralelizm birinci satırdaki konuyu ikinci ya da üçüncü satırda de da farklı biçimlerde tekrarlamaktır. İkinci ve üçüncü satırda aynı konuyu karşıt biçimde geliştirir ya da doruğa ulaştırır. E. Bazen mezmurdan önce, zaman ve mekânı veren açıklayıcı bir not var. E.A. nın diğer parçaları gibi Mezmurlar ı doğru şekilde yorumlamak ve kendi hayatımıza uygulamak için RAB bin eski antlaşma sistemini ve İsrail halkının çağrısını hatırlamalıyız. F. Ana fikri: Yüce Tanrı ile yeryüzündeki insan arasındaki ilişki. Aslında ana konusu yok çünkü tüm Eski Antlaşma nın konularını içeriyor! Martin Luther, Mezmurlar, küçük bir Kutsal Kitaptır ve tüm E.A. nın özetidir dedi. G. Önemi:Yeşaya, en çok aktarılan peygamber ama Mezmurlar E.A. dan Y.A. ya en çok aktarılan kitaptır ve toplam aktarmaların %40 ı Mezmurlar dandıir. H. Anahtar kelimesi: Övgüler / Tapınma I. Anahtar bölümü: 100. böl. Övgüler ve tapınma ikisi birleştiriliyor. J. Anahtar ayetleri: 19:14 Ağzımdan çıkan sözler, Yüreğimdeki düşünceler, Kabul görsün senin önünde, Ya RAB, kayam, kurtarıcım benim! 145:21 RAB'be övgüler sunsun ağzım! Bütün canlılar O'nun kutsal adına, Sonsuza dek övgüler dizsin. 2. Mezmurlar ın amacı A. Davut, Tanrı nın önünde yürümek isteyen kişi için doğru yolları göstermek istedi. B. Davut, her zaman başka kişileri eğitmek istedi. 51:10 Ey Tanrı, temiz bir yürek yarat, Yeniden kararlı bir ruh var et içimde. 51:13 Başkaldıranlara senin yollarını öğreteyim, Günahkârlar geri dönsün sana. C. Tapınakta ezgiler / ilahiler kullanılsın diye yazıldı. 3. Davut un yüreği A. Davut, aklını ve yüreğini açıyor, isteklerini ve üzüntülerini ifade etmeye çalışıyor. B. Davut, sadece kitabın yarısını yazdığı halde, onun yüreğindeki düşünceleri kitabın temelidir. C. Davut, dualarında ve ezgilerinde hiç bir şey saklamayıp, dürüst bir şekilde yazıyor AMA ne olursa olsun Tanrı ya güveniyor ve inanıyor. D. Davut un, kendi yüreğinde bazen çatışmalar ve bunalımlar var AMA yüreğinin yanlış durumda olduğunu kabul ederek ruhunu ve tavrını düzeltmeye çalışıyor. Bunu Tanrı yı övmekle, O na şükretmekle ve O nu yüceltmekle yüreğinin tavrını düzeltiyor. 1

294 E. Davut un isteği neydi? 27:4 ve 42:1 27:4 RAB'den tek dileğim, tek isteğim şu: RAB'bin güzelliğini seyretmek, Tapınağında O'na hayran olmak için Ömrümün bütün günlerini O'nun evinde geçirmek. 42:1 Geyik akarsuları nasıl özlerse, Canım da seni öyle özler, ey Tanrı! 4. Kitabın yapısı Not: Neden bu şekilde gruplara bölündüğünü tam olarak bilmiyoruz. I Mezmurlar IV Mezmurlar II Mezmurlar V Mezmurlar III Mezmurlar 5. Kitabın konuları A. 5 grupta 3 çeşit mezmur bulunuyor: 1. Günah veya ıstıraptan kurtarılmak için haykırmalar (Ağıt Mezmurları) [69. Mezmur] 2. Tanrı nın kurtuluşunu anımsatan ezgiler (İlahi Mezmurlar) [98. Mezmur] 3. Övgüler ve minnettarlık ile dolu ilahiler (Şükür Mezmurları) [30. Mezmur] B. Bazı mezmurlar, yazar veya RAB tarafından gruplara bölündü ,23.,24. Mezmurlar: İyi Çoban Mesih ile ilgili Mezmurlar: En Yüce Kral RAB bin görkemi ile ilgili Mez.: Hac İlahileri : Fısıh, Hasat, Çardak bayramlarını kutlamak için Yeruşalim e giderken söylenen ezgiler ; ; ; 135,136; Mezmurlar: Övgüler / Haleluya Mezmurları. Bunlar Rab bi yüceltmek için sebepler veriyor. C. RAB bin özel antlaşma halkına ilişkin, 5 ana konu var ve hepsi Mezmurlar da ana konudur. 1. Sion: Yeruşalim de RAB bin huzurunun belirtisi olan tapınağın bulunduğu tepe (48.Mez) 2. Tarih: Geçmişte Tanrı nın Kendi halkı için yaptıkları (78,105,106, 136. Mez.) 3. Yasa: RAB bin verdiği buyrukları, öğütleri, yasaları, kuralları (1. ve 119. Mez.) 4. Krallık: RAB Yüce Kraldır İsrail ve tüm evren O nun hizmetindedir. (2.Mez) 5. Savaş: RAB, Kendi itaatli halkını korur ama itaatsiz halkına karşı gelir. (91.Mez.) D. Bazı mezmurlar aynı amaç için yazıldığından gruplaştırabiliriz. a. Mesih mezmurları b. Peygamberlik mezmurları c. İtiraf ve pişmanlık mezmurları d. Övgü ve tapınma mezmurları e. Tanrı nın yardımını, korumasını, kurtarmasını isteyen dualar f. Bağışlanmak için yalvarışlar g. Tanrı nın bereketleri için şükranlar h. Hac ilahileri 6. Mezmurlar kitabında İsa Mesih A. Birçok mezmur, özellikle İsa Mesih in hayatı ve hizmetinden bahsediyor. 1) İsa Mesih Kraldır: 2, 18, 20, 21, 24, 47, 110, 132. bölümler 2) İsa Mesih RAB bin Kulu dur: 17, 22, 23, 40, 41, 69, 109. bölümler 3) İsa Mesih İnsanoğlu dur: 8,16,40. bölümler 4) İsa Mesih Tanrı nın Oğlu dur: 19,102,118. bölümler 2

295 B. Mezmurlar da İsa Mesih ile ilgili birçok şeyi önceden bildiren sözler var: Birkaç örnek: * 2:7 RAB'bin bildirisini ilan edeceğim: Bana, Sen benim oğlumsun dedi, Bugün ben sana baba oldum. * Matta3:17 Göklerden gelen bir ses, Sevgili Oğlum budur, O'ndan hoşnudum dedi. * 8:6 Ellerinin yapıtları üzerine onu egemen kıldın, Her şeyi ayaklarının altına serdin; * İbran.2:8 Her şeyi ayakları altına sererek Ona bağımlı kıldın. * 22:1,7-8 Tanrım, Tanrım, beni neden terk ettin? Niçin bana yardım etmekten, Haykırışıma kulak vermekten uzak duruyorsun?...beni gören herkes alay ediyor, Sırıtıp baş sallayarak diyorlar ki, Sırtını RAB'be dayadı, kurtarsın bakalım onu, Madem onu seviyor, yardım etsin! * Matta 27:46 Saat üçe doğru İsa yüksek sesle, Eli, Eli, lema şevaktani? yani, Tanrım, Tanrım, beni neden terk ettin? diye bağırdı. * Luka 23:35 Halk orada durmuş, olanları seyrediyordu. Yöneticiler İsa'yla alay ederek, Başkalarını kurtardı; eğer Tanrı'nın Mesihi*, Tanrı'nın seçtiği O ise, kendini de kurtarsın diyorlardı. * 41:9 Ekmeğimi yiyen, güvendiğim yakın dostum bile İhanet etti bana. * Luka 22:47-48 İsa daha konuşurken bir kalabalık çıkageldi. Onikiler'den biri, Yahuda adındaki kişi, kalabalığa öncülük ediyordu. İsa'yı öpmek üzere yaklaşınca İsa, Yahuda dedi, İnsanoğlu'na bir öpücükle mi ihanet ediyorsun? Başka ayetler: 16:10 Markos 16:6-7 22:16 Yuh. 20:25,27 22:18 Mat.27: :11 Mark. 14:57 35:19 Yun. 15:25 C. Luka 24:44 ayetinde İsa... 40:7-8 İbran. 10:7 45:6 İbran. 1:8 68:18 Mark. 16:19 69:9 Yuh. 2:17 69:21 Mat. 27:34 Sonra onlara, "Ben daha sizlerle birlikteyken size şu sözleri söylemiştim: Musa'nın Yasasında, peygamberlerin yazılarında ve Mezmurlarda benimle ilgili yazılmış olanların tümünün gerçekleşmesi gerektir.'" 109:4 Luka 23:34 110:1 Mat. 22:44 110:4 İbran. 5:6 118:22 Mat. 21:42 118:26 Mat. 21:9 3

296 106. DERS Eyüp: Giriş 1. Kim yazdı? Bilemiyoruz. A. Yorumcuların çoğu Eyüp ün yazdığını kabul etmiyor. Başka birisinin çeşitli kaynaklardan derleyerek Eyüp ün hikayesini yazmış olabileceğini söylüyorlar. B. Kitabın yazarının İsrailli olduğunu biliyoruz çünkü Tanrı nın antlaşmaya dayanan ismi YAHVE yi kullanıyor ama Eyüp ve arkadaşları konuşurken sadece Tanrı yı kullanıyor. C. Ama Eyüp diye birisinin yaşadığından eminiz: Hezek.14:14-20; Yakup 5:11 2. Zaman: Tam bilemiyoruz A. Büyük ihtimalle Eyüp, İbrahim in / Aile Dönemi nde yaşamıştır. B. Kitapta fazla bilgi verilmiyor ama ipuçları var: 1) Eyüp ün yaşına baktığımızda Tufan dan biraz sonra olmalı. Bundan sonra Eyüp yüz kırk yıl daha yaşadı. 42:16 2) İbrahim, İshak ve Yakup gibi Eyüp, kendi ailesi için kâhinlik yapıp kurban sundu. 3) İsrail, Mısır dan çıkış, Musa nın Yasası ve Tanrı nın Konutu ndan bahsedilmiyor. 4) İbrahim, İshak ve Yakup gibi Eyüp, Her Şeye Gücü Yeten Tanrı olarak Tanrı nın ismini kullanıyor. Diğer kitaplarda çok az kullanılıyor. 5) Zenginliğini ölçmek için altın ve gümüş değil, çiftlik hayvanlarının sayısı kullanıldı. 6) 1:1 deki Us ülkesi İsrail sınırlarının içinde değildi. C. Eyüp, belki Eski Antlaşma daki en eski kitaptır. 3. Yapısı I. Giriş: Şeytan, Tanrı ya meydan okuyor; Tanrı kabul ediyor Eyüp kötü duruma düşüyor ve çok acı çekiyor. II. Eyüp ün dört arkadaşının önerileri: A. Eyüp ün ağıtı 3. böl. B. 1.Devir: böl. C. 2.Devir: böl. D. 3.Devir: böl. III. Tanrı Eyüp ile konuşuyor ve Eyüp alçaltılıyor. IV. Kapanış E. Bilgelik 28. böl. F. Eyüp ün son sözleri böl. G. Elihu un monoloğu böl böl böl böl. 42. böl. 4. Anahtarlar: A. Kitabın ana fikri Dünyada acının var olmasının ışığında Tanrı nın hükümdarlığı ve bilgeliği B. Anahtar ayetleri: * 13:15 "Beni öldürse bile O'na güvenim sarsılmaz. Hiç olmazsa yürüdüğüm yolun doğruluğunu yüzüne karşı savunayım. * 1:21-22 Dedi ki:"bu dünyaya çıplak geldim, çıplak gideceğim. RAB verdi, RAB aldı, RAB'bin adına övgüler olsun!" Bütün bu olaylara karşın Eyüp günah işlemedi ve Tanrı'yı suçlamadı. * 40:1-2 RAB Eyüp'e şöyle dedi: "Her Şeye Gücü Yeten'le çatışan O'nu yola getirebilir mi? Tanrı'yı suçlayan yanıt versin. C. Anahtar bölümü: 42.bölüm

297 107. DERS Eyüp: Önemli noktalar 1. Giriş: Şeytan, Tanrı ya meydan okuyor, Tanrı kabul ediyor, Eyüp kötü duruma düşüyor ve çok acı çekiyor. [1-2. bölümler] A. Eyüp: İyi bilinen ve zengin, doğru bir kişiydi. 1:1-5 B. RAB, Şeytan'a, "Nereden geliyorsun?" dedi. Şeytan, "Dünyada gezip dolaşmaktan" diye yanıt verdi. C. Şeytan, Tanrı ya meydan okuyor. 1:8 RAB, "Kulum Eyüp'e bakıp da düşündün mü?" dedi, "Çünkü dünyada onun gibisi yoktur. Kusursuz, doğru bir adamdır. Tanrı'dan korkar, kötülükten kaçınır." D. Şeytan, imanlıları her zaman suçluyor. 1:9 (Esinleme 12:10) Şeytan, "Eyüp Tanrı'dan boşuna mı korkuyor?" diye yanıtladı. E. Aslında Şeytan diyor ki, Tanrı, bu adamı bereketlerinle satın aldın. "Onu, ev halkını, sahip olduğu her şeyi sen çitle çevirip korumadın mı? Elleriyle yaptığı her şeyi bereketli kıldın. Sürüleri bütün ülkeye yayıldı. Ama elini uzatır da sahip olduğu her şeyi yok edersen, yüzüne karşı sövecektir." 1:10-11 * Esas konusu: Eyüp için Tanrı yı yüceltmek neye bağlı, niçin değerli? * İmanlılar sadece Tanrı yı iyilik gösterdiği için mi yüceltiyor, seviyor, doğru yaşıyor; yoksa sadece Tanrı evrenin Hükümdarı olduğu için mi? F. Tanrı, çiti kaldırıyor ve Eyüp her şeyini kaybediyor! G. Şeytan, bu sefer yenildi. 1:20-22 Bunun üzerine Eyüp kalktı, kaftanını yırtıp saçını sakalını kesti, yere kapanıp tapındı. Dedi ki: "Bu dünyaya çıplak geldim, çıplak gideceğim. RAB verdi, RAB aldı, RAB'bin adına övgüler olsun!" Bütün bu olaylara karşın Eyüp günah işlemedi ve Tanrı'yı suçlamadı. H. Her şey ama her şey, Şeytan dahil, Egemen Tanrı nın elindedir! 2:3 RAB, "Kulum Eyüp'e bakıp da düşündün mü?" dedi, "Çünkü dünyada onun gibisi yoktur. Kusursuz, doğru bir adamdır. Tanrı'dan korkar, kötülükten kaçınır. Onu boş yere yok etmek için beni kışkırttın, ama o doğruluğunu hâlâ sürdürüyor." * Kim Eyüp e acı çektirdi? Şeytan a Kim izin verdi? Tanrı. * Kendimizi Her Şeye Egemen Tanrı nın eline teslim etmeliyiz ve O na güvenebiliriz. * Rab her ne kadar Şeytan ı serbest bırakmış gibi gözükse dahi, Şeytan Tanrı ile eşit değildir! I. Tanrı aynı şeyi sana yapar mı? İyi ve adil Baba mıza güvenebilir miyiz? 1.Kor. 10:13 Tanrı güvenilirdir, gücünüzü aşan biçimde denenmenize izin vermez. Dayanabilmeniz için denemeyle birlikte çıkış yolunu da sağlayacaktır. J. Şimdi Şeytan Eyüp e ne yapıyor? 2:7-8 Böylece Şeytan RAB'bin huzurundan ayrıldı. Eyüp'ün bedeninde tepeden tırnağa kadar kötü çıbanlar çıkardı. Eyüp çıbanlarını kaşımak için bir çömlek parçası aldı. Kül içinde oturuyordu. K. Eyüp ün eşi ne diyor? 2:9-10 Karısı, "Hâlâ doğruluğunu sürdürüyor musun?" dedi, "Tanrı'ya söv de öl bari!" Eyüp, "Aptal kadınlar gibi konuşuyorsun" diye karşılık verdi, "Nasıl olur? Tanrı'dan gelen iyiliği kabul edelim de kötülüğü kabul etmeyelim mi?" Bütün bu olaylara karşın Eyüp'ün ağzından günah sayılabilecek bir söz çıkmadı. 2. Eyüp ün dört arkadaşı kendi önerilerini sunuyorlar: 3-37 böl A. Eyüp, Tanrı yı suçlamıyor ama anlamak istiyor ve O na neden? diye sormak istiyor. Önemli: Eyüp, Tanrı ya hesap soruyor çünkü kendi acılarının esas kaynağı Şeytan nın veya kötü bir ruhsal gücün değil, Tanrı olduğuna inanıyordu. Eyüp, Tanrı nın her şeye ve tüm olaylara ve yaratıklara %100 hakim olduğuna inanıyordu ve onun başına her hangi birşeyin gelmesine izin verenin Tanrı olduğunu biliyordu. B. Bu kişiler aslında gerçekten Eyüp ün arkadaşı olmak ve yardım etmek istiyorlar. 1

298 C. Üç arkadaşı geliyor. Eyüp ve arkadaşlarının diyalogları üç devirde geçiyor. 1.Devir: 4-14.böl. 2.Devir: böl. 3.Devir: böl. Elifaz ın önerisi 4-5 Eyüp ün karşılığı 6-7 Bildat ın önerisi 8 Eyüp ün karşılığı 9-10 Sofar ın önerisi 11 Eyüp ün karşılığı Elifaz ın önerisi 15 Eyüp ün karşılığı Bildat ın önerisi 18 Eyüp ün karşılığı 19 Sofar ın önerisi 20 Eyüp ün karşılığı 21 Elifaz ın önerisi 22 Eyüp ün karşılığı Bildat ın önerisi 25 Eyüp ün karşılığı 26-27:12 Sofar ın önerisi 27:13-23 Eyüp ün karşılığı Bu tartışmalarda esas soru: Bilge olan kimdir? Kim Eyüp ün acılarını açıklayabilir? A. Elifaz, Bildat ve Sofar ın önerilerinin özeti: Eyüp kesinlikle günah işlemiş olmalı ve bu yüzden acı çekiyor ve günahından tövbe etmeli. "Düşün biraz: Hangi suçsuz yok oldu, Nerede doğrular yıkıma uğradı? 4:7 B. Eyüp ün cevaplarının özeti: 1. RAB bin önünde kimse suçsuz değil ama günahım için acı çekmiyorum diyor. 2. Bu dünyadaki hayat o kadar basit değil çünkü hem iyi hem de kötü insanlar acı çekiyor ve hem iyi hem kötü insanlar rahatlık içinde yaşıyor. Bazı çok kötü insanlar 100 yaşına kadar yaşıyor ve çok rahat, zevkli bir hayat sürdürüyor. 3. Eyüp ne diyor: 'O [Tanrı] suçluyu da suçsuzu da yok ediyor.'(9:22) ve haksızlığı görüyor. 12:6 Soyguncuların çadırlarında rahatlık var, Tanrı'yı gazaba getirenler güvenlik içinde, Tanrı'ya değil, kendi bileklerine güveniyorlar. 4. Bu olay iki defa daha oluyor ama hiç birisi Eyüp e hangi günahı işlediğini söyleyemiyor. A. Eyüp Tanrı ile direkt olarak konuşmak istiyor. B. Kendisinin suçsuz olduğunu ve acıları hak etmediğini söylüyor ( Bölümler) C. Dördüncü bir arkadaşı Elihu diğerlerinin bitirmelerini bekledi ve şimdi devreye giriyor ama yine cevap veremiyor; aynı şeyleri söylüyor. ( Bölümler) 5. Tanrı, Eyüp ile konuşuyor ve Eyüp ü alçaltıyor. (38-41 Bölümler) A. Tanrı Eyüp e gelip ona soru soruyor. 1. RAB kasırganın içinden Eyüp'e şöyle yanıt verdi: 2. Bilgisizce sözlerle tasarımı karartan bu adam kim? 3. Şimdi erkek gibi kuşağını beline vur da, Ben sorayım, sen anlat. 38:1-3 B. Tanrı bu bölümlerde yaratılış ve doğayı gösteriyor ve Eyüp e şöyle soruyor sen mi bunları yarattın? Buların hepsini anlayabiliyor musun? Hepsinin sürdürülmelerini sağlayabiliyor musun? 1. "Ben dünyanın temelini atarken sen neredeydin? "Sen ömründe sabaha buyruk verdin mi, Şafağa yerini gösterdin mi? 38:4,12 (Unutma: Eyüp hakkında Tanrı şöyle dedi: "dünyada onun gibisi yoktur. Kusursuz, doğru bir adamdır. Tanrı'dan korkar, kötülükten kaçınır." 1:8) bölümleri çok önemlidir. 3. Biyoloji, hayatı, iklimleri, böcekleri, bitkileri evreni gerçekten anlayabiliyor muyuz? Anlatmaya çalışıyoruz ama... bunların hepsinin kaynağı nedir? Düzeni kuran kimdir? Tek bir sözle hiç yoktan yaratan kimdir? TANRI C. Tanrı, esas sorusunu cevaplıyor: Tek bilge olan Kendisidir. * 40:1-5 RAB Eyüp'e şöyle dedi: "Her Şeye Gücü Yeten'le çatışan O'nu yola getirebilir mi? Tanrı'yı suçlayan yanıt versin. O zaman Eyüp RAB'bi şöyle yanıtladı: "Bak, ben değersiz biriyim, Sana nasıl yanıt verebilirim? Ağzımı elimle kapıyorum. Bir kez konuştum, yanıt almadım, İkinci kez konuşamam artık." * 40:8 Rab: "Adaletimi boşa mı çıkaracaksın? Kendini haklı çıkarmak için beni mi suçlayacaksın? * 41:11 Kim benden hesap vermemi isteyebilir? Göklerin altında ne varsa bana aittir. * 42:1-6 O zaman Eyüp RAB'bi şöyle yanıtladı: "Senin her şeyi yapabileceğini biliyorum, Hiçbir amacına engel olunmaz. 'Tasarımı bilgisizce karartan bu adam kim?' diye sordun. Kuşkusuz, anlamadığım şeyleri konuştum, Beni aşan, bilmediğim şaşılası işleri. "'Dinle de, konuşayım' dedin, 'Ben sorayım, sen anlat.' Kulaktan duymaydı bildiklerim senin hakkında, Şimdiyse gözlerimle gördüm seni. Bu yüzden kendimi hor görüyor, Toz ve kül içinde tövbe ediyorum." 2

299 6. Kapanış: Sonunda neler oldu? 42. böl. A. Tanrı, Eyüp ün tövbesini kabul ediyor ve onu bereketliyor. B. Tanrı, Eyüp ün arkadaşlarını cezalandırıyor C. Ama Eyüp kendisinin neden acı çektiğini hâlâ öğrenemiyor!! D. Eyüp neden acı çekti? Günahları için mi? Karakterinin gelişmesi için mi? Hayır Tabii ki bazen kendi günahlarımız yüzünden acı çekiyoruz ama tek sebep bu olmayabilir. Yuh. 9:1-3 de İsa ya aynı soru soruluyor: İsa yolda giderken, doğuştan kör bir adam gördü. Öğrencileri İsa'ya, "Rabbî, kim günah işledi de bu adam kör oldu? Kendisi mi, yoksa annesi babası mı?" diye sordular. İsa şu cevabı verdi: "Ne kendisi, ne de annesi babası günah işledi. Tanrı'nın işleri onun yaşamında görülsün diye kör doğdu. E. Eyüp, Tanrı nın yüceliği için acı çekti. Tanrı nın yüceltilmesi ne kadar değerli? Anlaşılması ne kadar zor bir gerçek olsa da Eyüp kitabı bize bu gerçeği öğretiyor Tanrı ya olan sevgisini ispat etmek için acı çekti ama kendisi bilmiyordu. Görünmeyen güçler önünde Tanrı yı yüceltiyordu. Eyüp bunu hiç öğrenemedi. F. Tanrı bize her şeyi açıklamak zorunda değil. Biz O na güvenmeliyiz, O nu yüceltmeliyiz ve O nun Sözü nü yerine getirmeliyiz. 7. Eyüp kitabı önemli bir soru soruyor: Dünyada neden acı var? Dünyanın Yaratıcısı, Hükümdârı, Kralı ve Yöneticisi ve tek tam bilge Olan TANRI bunu biliyor. Tanrı, Kendi isteğine göre ve Kendi yüceliği için her şeyi yönetiyor. Rom11:33-36 Ah! Tanrı'nın zenginlik, bilgelik ve bilgisinin derinliği! O'nun yargıları ne denli akıl ermez, yolları da ne denli anlaşılmazdır! "Rab'bin düşüncesini kim bildi? Ya da kim O'nun öğütçüsü oldu?" "Kim O'na bir şey verdi ki, kendisine geri ödensin?" Her şeyin kaynağı O'dur; her şey O'nun aracılığıyla ve O'nun için var oldu. Sonsuza dek O'na yücelik olsun. Amin. AMA bu Egemen Tanrı mız, İyi Çoban ve Baba dır. Rom.8:28 Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacına göre çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz. Yakup 5:10-11 Kardeşler, Rab'bin adıyla konuşmuş olan peygamberleri sıkıntılarda sabretme örneği olarak alın. İşte, dayanmış olanları mutlu sayarız. Eyüb'ün nasıl dayandığını duydunuz. Rab'bin en sonunda onun için neler yaptığını bilirsiniz. Rab çok şefkatli ve merhametlidir. 8. Eyüp kitabında İsa Mesih A. Tanrı, Kendi Oğlunu çarmıhta ölmeye gönderdiğinde yarattığı insanlara olan sevgisini gösterdi. Acı çeken herkesin günahı var ama, acı çeken gerçek suçsuz İsa dır ve gönüllü olarak insanlar için acı çekti. B. İsa, günahın cezalarını hem de hiç şikayet etmeden Kendisinin üzerine aldığında Eyüp ün sorusunu kesinlikle tam olarak yanıtladı. C. İlk kiliselerde Eyüp ve İsa arasındaki bağlantı o kadar iyi görüldü ki, Diriliş Bayramı nda Eyüp kitabı okunurdu. D. Bir Aracı ya ihtiyacı olduğuna inanıyordu. 9:33 Keşke aramızda bir hakem olsa da, elini ikimizin üstüne koysa! 25:4 İnsan Tanrı'nın önünde nasıl doğru olabilir? Kadından doğan biri nasıl temiz olabilir? 33:23 "Yine de insana doğruyu bildirmek için yanında bir melek, bin melekten biri Arabulucu olarak bulunursa, E. Eyüp, Kurtarıcısı nın var olduğuna inanıyordu. 19:25-27 Oysa ben kurtarıcımın yaşadığını, sonunda yeryüzüne geleceğini biliyorum. Derim yok olduktan sonra, yeni bedenimle Tanrı'yı göreceğim. O'nu kendim göreceğim, Kendi gözlerimle, başkası değil. Yüreğim bayılıyor bağrımda! F. Tabii ki İsa nın çarmıhtaki ölümü acılarına son vermedi daha ama... 2.Kor.1:3-4 Her türlü tesellinin kaynağı olan Tanrı'ya, merhametli Baba'ya, Rabbimiz İsa Mesih'in Tanrısı ve Babasına övgüler olsun! Kendisinden aldığımız teselliyle her türlü sıkıntıda olanları teselli edebilmemiz için bizi bütün sıkıntılarımızda teselli ediyor. 3

300 Eski Antlaşma Çizelgesi A-1 Genel Dünya Eski Antlaşma da kayıtlı olan tarih İbrahim ve torunlarının Başlangıç Tarihi Tarihi (Yaratılış) İbrahim Malaki I I I İsa İ.Ö İ.Ö 2000 İ.Ö. 400 (???) Eski Antlaşma Çizelgesi A-2 Eski Antlaşma = 39 kitap 2000 Yıl (???) 1600 Yıl (11 bölüm: 4 olay) (38 kitap ve 39 bölüm) (E.A. in %1.2) (E.A. in %98.8) (Eski Antla. ya Giriş) İbrahim İ.Ö İ.Ö. 400 I----/ / / / I I Tanrı İnsan Tufan Babil deki Yarattı Günaha Geldi Kule İnsan Düştü Genel Dünya Tarihi İbrahim ve torunlarının Tarihi

301 Eski Antlaşma Çizelgesi A-3: İSRAİL in TARİHİ İbrahim İ.Ö.2000 (14 bölüm) Antlaşma İshak Yakup Yusuf Musa Yeşu İ.Ö.1800 (70 kişi) 1. Halk davet ile diyara girdi 400 yıl M I S I R 2. Halk baskıyla diyardan ayrıldı. 3. Başbakan: Yusuf İ.Ö.1400 Ulusun Oluşma Evresi Hakimler Evresi 1) Aile Dönemi (200 yıl) Davut İ.Ö ) Ulus Dönemi Krallık ikiye bölünüyor İ.Ö.930 Krallık Evresi İ.Ö Halk baskıyla Babil e girdi Daniel 70 yıl B A B İ L 2. Halk davet ile Babil den ayrıldı 606 (alındı) 3. Başbakan: Daniel 3) Sağ Kalanlar Dönemi (100 yıl) Malaki İ.Ö.400 İsa Mesih 1. Dönem: Aile Dönemi: * 70 kişi (torunlar) diyarda yolculuk ediyor/dolaşıyorlar (diyara sahip değiller) * Yaratılış (39 bölüm) 2. Dönem: Ulus Dönemi: * 1 milyon + kişi (torunlar); şimdi diyar onların denetimindedir. * Eski Antlaşma daki kitapların çoğu bu dönem ile ilgilidir. 3. Dönem: Sağ Kalanların Dönemi: * İsrailliler in çoğu Babil de kaldı * 50 bin kişi diyara döndü; Pers denetiminde; diyar İsraillilere ait ve onların denetiminde değildi, ama orada kalıp oturmalarına izin verildi. * Ezra Nehemya Ester (3 Tarih Kitabı) * Hagay Zekeriya Malaki (3 Peygamberlik Kitabı) NOT: E.A. daki Mezopotamya (Dicle ve Fırat) bölgesinde 3 farklı imparatorluk vardı. 1.) ASUR (Ninova) 2.) BABİL (Babil) 3.) PERS (Susa)

302 Eski Antlaşma Çizelgesi A-4: Tüm E.A. Tarihi 4000 İ.Ö. Yaratılış Genel Dünya Günah Tarihi Tufan (Yaratılış 1-11) Babil Kulesi Aile Dönemi 2000 İ.Ö.. İbrahim İshak (Yaratılış 12-50) Yakup 2000 Yıl 11 Bölüm 1400 İ.Ö. Yusuf M I S I R K Ö L E L İ Ğ İ Mısır dan Çıkış YASA Yıl Ulusun Oluşma Evresi (50 yıl) (Mısır dan Çıkış Yeşu içeriyor) Fetih Ulus Dönemi 1050 İ.Ö. Saul (40yıl) Davut (40yıl) Hakimler Evresi (300 yıl) (Hakimler, Rut, 1.Sam.1-7) (1.Samuel 8-31 ve 2.Samuel) (Mezmur., Özdeyiş.,Vaiz, Ezgiler) Krallık Evresi Süleyman (40yıl) 930 İ.Ö (1.ve2.Krallar / 1.ve2.Tarihler) Güney Krallığı Kuzey Krallığı (Peygamberler kitapların çoğu) (Yahuda) (İsrail) 2 oymak (sadık) 10 oymak (İsyankâr) 1600 yıl 38 Kitap 39 Bölüm 722 İ.Ö. ASUR TUTSAKLIĞI 586 İ.Ö. B A B İ L T U T S A K L I Ğ I 7 0 Yıl Sağ Kalanlar Dönemi Malaki 400 İ.Ö. (Ezra, Neh, Ester, Hagay,Zek.,Malaki)

303 Eski Antlaşma Çizelgesi B-1 Kitapların Edebi Bölümleri Eski Antlaşma nın 39 Kitapları Tarih 17 Kitap (ULUSAL) Şiirsel 5 Kitap (KİŞİSEL) Peygamberler 17 Kitap (ULUSAL) Tevrat YASA (İsrail in Temelleri) (Musa) 5 Yaratılış Mısırdan Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasa.Tekrarı Eyüp Yeşaya Yeremya Ağıtlar Hezekiel Daniel Uzun Peygamberler 5 (Bütün peygamberlerin öğretilerinin temelleri) Babil deki Sürgünden Önce 9 Babil deki Sürgünden Sonra 3 Yeşu Hakimler Rut I. Samuel II. Samuel I. Krallar II. Krallar I. Tarihler II. Tarihler Ezra Nehemya Ester Mezmurlar Özdeyişler Vaiz Ezgiler Ezgisi Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya Malaki Kısa Peygamberler Babil deki Sürgünden Önce 9 (Belirli bir zaman içinde verilen bir mesaj; bir halk içindi) Babil deki Sürgünden Sonra 3

304 Eski Antlaşma Çizelgesi B-2 E.A. nın orijinal İbrani Bölümler Düzeni TORAH (Tevrat) ( Musa nın Yasası ) Yaratılış Mısırdan Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasa nın Tekrarı ÖNCEKİ PEYGAMBERLER Yeşu Hakimler Samuel (I/II) Krallar (I/II) SONRAKİ PEYGAMBERLER Yeşaya Mika Yeremya Nahum Hezekiel Habakkuk Hoşea Sefanya Yoel Hagay Amos Zekeriya Ovadya Malaki Yunus Mezmurlar Eyüp Özdeyişler Rut Ezgiler Ezgisi Vaiz Ağıtlar YAZILAR Ester Daniel Ezra Nehemya Tarihler (I/II) Yeşu Hakimler Rut I. Samuel II. Samuel I. Krallar E.A. nın Bugünkü Bölümler Düzeni YASA Yaratılış Mısırdan Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasa nın Tekrarı TARİH II. Krallar I. Tarihler II. Tarihler Ezra Nehemya Ester ŞİİRLER ve BİLGELİK Eyüp Mezmurlar Özdeyişler Vaiz Ezgiler Ezgisi UZUN PEYGAMBERLER Yeşaya Yeremya Ağıtlar Hezekiel Daniel KISA PEYGAMBERLER Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya Malaki

305 Eski Antlaşma Çizelgesi B-3 Tarih Çizgisine göre E.A. nın 39 Kitap ŞİİRSEL: 5 Kitap (Kişisel) Eyüp (?) Mezmurlar Ö z d e y. Vaiz Ezgiler ULUSAL: 17 Kitap (Tarih) Levililer Yasa nın Tekrarı Rut I. Tarihler II. Tarihler Ester Yarat. Mısırdan Çıkış Çölde S a y ı m Yeşu Hakim. I. Sam II. Sam I. Kral. II. Kral Ezra Neh. ULUSAL: 17 Kitap (Peygamberlik) İsrail e Yunus Am o s Hoşea Hez. Dan. Hagay Zek. Malaki Yahuda ya Mika Yeşaya Sefanya Habak. Yeremya Ağ ı t l a r Yoel As u r a: Nahum Edom a Ovadya NOT: Elimizdeki Kutsal Kitap ta bulunan Eski Antlaşma nın kitaplarının sırası tarih çizgisine göre değil, içerik ve edebi tarzına göre düzenlenmiştir. Fakat bu kursta biz mümkün olduğu kadar bu tarih çizgisine göre tüm kitapları işleyeceğiz.

306

307

308

309

310 Eski Antlaşma Çizelgesi D: İsrail in Kralları & Peygamberleri (Kuzey Krallığı) Kral Devrin başlangıcı Tarih Devrin Süresi Hanedan Güneyin Kralı Peygamber Düşmanları 1. Yarovam Rehavam ın sene Yarovam (1.) Rehavam, Aviyam, Ahiya Yahuda 1. yılı 1Kr 14:20 Asa 2. Nadav Asa nın 2. yılı sene Yarovam Asa Yahuda 1Kr.15:25 1Kr.15:26 3. Baaşa Asa nın 3. yılı sene Baaşa (2.) Asa Yehu Yahuda 1Kr.15:28 1Kr.15:33 4. Ela Asa nın 26. yılı sene Baaşa Asa Yahuda 1Kr.16:8 1Kr.16:8 5. Zimri Asa nın 27. yılı gün Zimri (3.) Asa Filist 1Kr.16:10 1Kr.16:11 6. Tivni Asa nın 27. yılı 5 yıl 1Kr.16:15-23 Tivni (4.) Asa Omri 7. Omri Asa nın 27. yılı 1Kr.16: sene 1Kr.16:23 Omri (5.) Asa Tibni 8. Ahav Asa nın 38. yılı 1Kr.16: sene 1Kr.16:29 9. Ahazya Yehoşafat ın 17. yılı 1Kr.22: sene 1Kr.22: Yoram Yoram ın 2.yılı 2Kr.1: sene Yehoşafat ın 18. yılı 1Kr.22:51 2Kr.3:2 11. Yehu Ahazya & Yoram ın öldüklerinde sene 2Kr.9: Kr.10: Yehoahaz Yoaş ın 23. yılı sene 2Kr.13:1 2Kr.13:1 13. Yehoaş Yoaş ın 37. yılı 2Kr.13: sene 2Kr.13: Yarovam Amasya nın 15. yılı 2Kr.14: sene 2Kr.14:23 Omri Asa, Yehoşafat İlyas, Elişa, Mikaya Suriye Omri Yehoşafat İlyas, Elişa Omri Yehoşafat, Yoram Elişa Moav, Suriye Yehu (6.) Atalya, Yoaş Elişa Suriye Yehu Yoaş Elişa Suriye Yehu Yoaş, Amasya Elişa Moav, Suriye Yehu Amasya, Azarya Yunus, Hoşea, (Uzziya) Amos Yehu Azarya (Uzziya) Hoşea 15. Zekeriya Azarya nın 38. yılı 2Kr.15:8 6 ay 2Kr.15:8 16. Şallum Uzziya nın 39. yılı 2Kr. 15: ay Şallum (7.) Azarya (Uzziya) Hoşea Suriye 17. Menahem Uzziya nın 39. yılı 2Kr. 15: sene 2Kr.15: Pekahya Uzziya nın 50. yılı 2Kr. 15: sene 2Kr. 15: Pekah Uzziya nın 52. yılı 2Kr. 15: sene 2Kr. 15: Hoşea Yotam ın 20. yılı 2Kr.15:30 Ahaz ın 12. yılı 2Kr.17: Samiriye nin düşüşü 9 sene 2Kr.17:1 Menahem (8.) Azarya (Uzziya) Hoşea Asur Meahem Azarya (Uzziya) Hoşea Asur Pekah (9.) Hoşea (10.) Azarya (Uzziya), Yotam, Ahaz Yotam, Ahaz, Hizkiya Hoşea Hoşea Asur, Yahuda Asur

311 Eski Antlaşma Çizelgesi E: Yahuda nın Kralları & Peygamberleri (Güney Krallığı) Kral Devrin başlangıcı Tarih Devrin Süresi Hanedan Kuzeyin Kralı Peygamber Düşmanları 1. Rehavam Yarovam ın sene Davut Yarovam Şemaya İsrail, Mısır 1. yılı 1Kr 14:21; 2Tar.12:13 2. Aviya Yarovam ın 18. yılı sene Davut Yarovam İddo İsrail 1Kr.15:1 2Tr.13:1 1Kr 15:2 ; 2Tar.13:2 3. Asa Yarovam ın 20. yılı sene Davut Yarovam, Nadav,Baaşa Azarya, Hanani İsrail, Suriye, Kuş 1Kr.15:9 2Tr.16:13 1Kr.15:10 ; 2Tr.16:13 Ela, Zimri, Omri, Ahav 4. Yehoşafat Ahav ın 4. yılı 1Kr.22: sene 1Kr.22:42 ; 2Tr.20:31 Davut Ahav, Ahazya, Yoram Mişaya, Yehu, Yahaziel, Eliyezer Suriye, Ammon, Moav, Edom 5. Yehoram Yoram ın 5. yılı 2Kr. 8: sene 2Kr. 8:16 ; 2Tr.21:5 Davut Yoram Edom, Araplar Filistliler 6. Ahazya Yoram ın 5. yılı sene Davut Yoram 2Kr. 8:16 2Kr. 8:25 ; 2Tr.22:2 7. Atalya Yoram & Ahazya nın sene Omri Yehu öldüklerinde 2Kr9: Kr.11:3 ; 2Tr.22:12 8. Yoaş Yehu nun 7. yılı sene Davut Yehu, Yehoahaz, Zekeriya Suriye 2Kr.12:1 2Kr.12:1 ; 2Tr.24:1 Yoaş 9. Amasya Yoaş ın 2. yılı 2Kr.14: sene Davut Yehoaş, 2.Yarovam Edom, İsrail 2Kr.14:2 ; 2Tr.25:1 10. Azarya (Uzziya) 2.Yarovam ın 2. yılı 2Kr.15: sene 2Kr.15:2 ; 2Tr.26:1 Davut Zekeriya, Yeşaya Filistliler, Araplar 11. Yotam Pekah nın 2. yılı 2Kr.15: Ahaz Pekah nın 17. yılı 2Kr.16: sene 2Kr.15:33 ; 2Tr.27:1, sene 2Kr.16:1 ; 2Tr.28:1 13. Hizkiya Hoşea nın 3. Yılı 2Kr.18: sene 2Kr.18:1 ; 2Tr.29:1 14. Manaşşe sene 2Kr.21:1 ; 2Tr.33:1 15. Amon sene 2Kr.21:19 ; 2Tr.33: Yoşiya sene 2Kr.22:1 ; 2Tr.34:1 17. Yehoahaz ay 2Kr.23:31 ; 2Tr.36:5 18. Yehoyakim sene 2Kr.23:36 ; 2Tr.36:5 2.Yarovam, Zekeriya, Şallum, Menahem, Pekahya, Pekah Davut Pekah Yeşaya, Mika İsrail, Suriye Davut Pekah, Hoşea Odet, Yeşaya, Mika Davut Hoşea Kuzey Krallığı yıkıldı Yeşaya, Mika İsrail, Suriye, Asur, Edom, Filist Filist, Asur Davut (Nahum Asur) Asur Davut Davut Hulda, Sefanya, Mısır Yeremya Davut Yeremya Mısır Davut Habakkuk, Yeremya, Daniel 19. Yehoyakin ay 2Kr.24:8; 2Tr.36:9 Davut Yeremya, Daniel Babil 20. Sidkiya ---- Yeruşalem in düşüşü sene Davut Yeremya, Babil 2Kr.24:18 ; 2Tr.36:12 Hezekiel, Daniel Babil, Suriye, Moav, Ammon

312 Eski Antlaşma Çizelgesi F YAZILI PEYGAMBERLER (Eski Antlaşma da kitabı olanlar) İsim Peygamberlik Kime? Eski Antlaşma daki Tarih Ondan söz edilen parçalar Tarihi 1. Yunus İsrail (Asur) 2.Kr.13:10-2; 2.Kr.14:1 14: Amos İsrail 2.Kr.14:23-15:7 Amos 1:1; 7:8-14;8:2 3. Hoşea İsrail 2.Kr.14:23-18:12 Hoş.1: Mika Yahuda 2.Kr.15:32-19:37 2.Tar.27:1-32:23 Mika 1:1 Yer.26:18 5. Yeşaya Yahuda 2.Kr.15:1-20:1 2.Tar.26:16-32:33 2.Kr Tar.26:22; 32:20,32 6. Nahum Asur 2.Kr.21:1-18 Nah. 1:1 2.Tar.33: Sefanya Yahuda 2.Kr. 22:1-2 Sefanya 1:1 2.Tar.34: Habakkuk Yahuda 2.Kr.23:31-24:7 Hab.1:1; 3:1 2.Tar. 36: Yeremya Yahuda 2.Kr.22:3-25:30 2.Tar.34:1-36:21 2.Tar.25:35; 36:12,21;Ezra 1:1; Dan.9:2 10. Ovadya 586 (?) Edom 2.Kr.8:16-24 Ovad.1 (Yahuda) 2.Tar.21: Yoel (?) Sürgünler 2.Kr.12:1-21 Yoel 1:1 2.Tar.24: Hezekiel Sürgünler 2.Kr.24:8-25:30 Hez.1:3; 24:24 2.Tar.36: Daniel Sürgünler 2.Kr.23:34-25:30 Hez.14:14,20; 28:3 2.Tar.36: Hagay 520 Sürgünden Ezra 5:1-6:15 Ezra 5:1; 6:14 dönenler 15. Zekeriya Sürgünden dönenler Ezra 5:1-6:15 Ezra 5:1; 6:14 Neh. 12:16 Zek. 1:1,7; 7:1,8 16. Malaki Sürgünden dönenler Neh.13:1-31 Mal. 1:1

313 Eski Antlaşma Çizelgesi G İsrail in Özel Günleri ÖZEL GÜNLER ZAMAN AYETLER ANLAM Sept Günü Haftanın 7. gününde M.Çık.16:23-30; 20:8-11 * RAB bin Mısır dan kurtardığı ve Yasa nın Tek. 5:12-15 Kendi kutsal halkı olduğunu Ç.Sayım 15: * Fısıh ve Mayasız Ekmek Bayramı (Fısıh sözcüğü geçmek anlamına gelir) (İlk ve büyüklerden birincisi) İlk Ürünleri kutlama günü İlk hasatın kutlanması 2* Haftalar Bayramı (Hasat Bayramı) veya Pentikost Bayramı (En büyüklerden ikincisi) Yeni Ay Törenleri ve Boru Çalma Günü Bağışlatma Günü (En önemli günlerden birisi) Yom Kippur 3* Çadırlar Bayramı (Ürün Devşirme Bayramı) (En büyüklerden üçüncüsü) Fısıh Yemeği ilk ayın 14. gününde ve ondan sonra Mayasız Ekmek Bayramı başladı ve 7 gün sürer. (Mart/Nisan) M.Çıkış 12:1-13:16 Lev.23:4-8 Yasa nın Tekr. 16:1-8 Ç.Sayım 28:17-25 Arpa hasatı zamanında (Nisan) Lev. 23:9-14 Ç.Sayım 28:26 Fısıh tan 50 gün sonra, buğday hasat zamanının bitmesinden sonra olur ve 1 gün sürer. (Yılın 7. hafta) (May./Haz.) Sonra Pentikost oldu. Yeni Ay Törenleri: Ayın başında Boru Çalma Günü: 7. ayın başında M.Çıkış 23:16 Lev. 23:15-22 Ç.Sayım 28:26-31 Yasa nın Tekr. 16:9-12 Ç.Sayım 10:10; 28:11-15; 29:1-6 Lev. 23:23-25 (Eylül/Ekim) 7. ayın 10. gününde (Eylül/Ekim) Lev. 16:1-34; 23:26-32 Ç.Sayım 29: ayın 15. gününde başlar ve 7 gün sürer (Eylül/Ekim) M.Çıkış 23:16;34:22 Lev. 23:33-43 Yasa nın Tekr. 16:13-15 Şabat Yılı 7. yıl olur M.Çık.23:10-11 Lev. 25:1-7 YasaT.15:1-11 Özgürlük Yılı Lev. 25:8-55; 27: yıl;7 şabat yılından sonra (49 yıl) hatırlatıyor. * Mısır dan kurtuluş İsrail in doğum günü * Tanrı nın güçlü ve lütufkâr kurtarışını anıyorlar. (1.Kor.5:7-8) * Tanrı nın ihtiyaçlarını karşılayacağını hatırlatıyor. (1.Kor.15:20,23) * İlk ürünler RAB be sunulur. * Tanrı nın, ürünleri sağlaması * (El.İş.2; Yak.1:18; Ein.14:4) * İsrail in yılbaşısı (Milli idari yılın başlangıcı) * (1.Kor.15:52; 1.Sel.4:16,17) * Tüm halkın günahları En Kutsal Yer de kurban ile örtüldü * (İbr.9:23-26; 10) * Halk çöldeki dolaşmalarını anıyor. * 1.Kor. 10 * Kutsal bir yıl. Toprak & halk için bir dinlenme yılı. * Hiç kimse çok zengin ya da çok fakir olmasın diye. Adalet için. * Üç Ana Bayram: M.Çıkış 23:17 Bütün erkekleriniz yılda üç kez ben Egemen RAB'bin huzuruna çıkacaklar. Yasa da bulunmayan başka özel günler: Adama Günü (Kasım/Aralık) M.S.167 de Antiyus Epifanes IV, Yahudiler i yok etmek istedi ve Yeruşalim i fethetti ve sunak üzerinde domuz kurban ederek tapınağa saygısızlık etti. Restore edilen tapınağın açılışını anma bayramı (Yuh. 10:22) Purim Kutlamaları (Şubat/Mart) Yahudiler in düşmanlarından kurtulduğu günlerini kutlama günleri (Ester 9)

314 Çizelge H: Eski Antlaşma nın yasaları Mısırdan Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasa nın Tekrarı Kime tapınmalı 20:3;22:20;23:13,24;34: :4;20:2 5:7;13:1-18 Tanrı ya olan davranışlar Kurbanlar 20:24-26;22:29-30;23:18-19;29:10-41;34:19-20,25-26 böl 1-7;17; 19:4-8; 20:21-22;22: :2-31; 28:2-8 12:13-14; 17:1 Kutsal Günler 20:8-11;23:12;23:14-17;1:13-17;34:18,21-24;35:2-3 16:1-34; 19:3b,30; 23:3-34;26:2 9:10-14; 28:9-29:38 5:13-15; 16:1-17 Adaklar böl 27 6:2-21; 30: :18,21-23 Tapınak âdetleri 27:20-21; 30:7-10, :9; 24:2-9 Temizlik âdetleri 19:19; 21:1-22:16 5:6-31; 15:38-40; 19: :1-9; 22:11-12; 23:1-3 Ondalık ve Sunular 30: : :17-19; 14:22-29; 15:19-23; 18:1-5; 26:1-15 Dinlenme Yılları 25: :1-18 Putperestlik 20:4-6 26:1 5:8-10; 7:25-26; 12:2-4; 16:21-22 Sövme ve Lanet etme 20:7; 22:28 24: :11 Toplumsal Yapı ve Ahlaki Sistem Liderler 17:14-20 Aile 20:12,14; 21:15,17; 22: :3a,29,32; 20:9 27:7-11 5:16,18; 21:10-21; 22:13-30; 23:17; 24:1-4; 25:5-12 Köleler 21: :20; 25: :15-16 Toprağa sahiplik ve kullanım 23: :9-10; 25:1-7 36:7-9 19:14; 22:9 Özel mal 20:15,17; 21:33-36; 22: :11 15:19,21; 22:1-4; 23:24-25 İnsanlara olan davranışlar 2:13; 21:12-14,16, :17-18;; 24: :17; 24:7 Adalet 20:16; 22:21-22,25-26; 23:1-9 19:11-16,33-36; 25: : :20; 16:18-20; 17:2-13; 19:4-13,15-21; 21:22-23; 22:6-8,10; 23:19-20; 24:6,10-22; 25:1-4, :19 böl ; 18; 20:1-21 5:2-3 22:5; 23:9-14 Cinsel ve Bedensel Temizlik Savaş 20:1-20; 24:5 Falcılık / Büyücülük 22:18 19:26-28,31; 20:27 18:9-14 Yiyecek yasaları 22:31 11:1-47; 20:25 12:15-16,20-27; 14:3-21

315 Serafat (Sart) K A R Y A M E Ş E K T U V A L A R A R A T Ağrı Dağı Rodos Adası A K D E N İ Z Soan (Tanis) G O Ş E N On Kenti (Heliopolis) MISIR Nof/Mof (Memfis) Nil Irmağı PATROS Arvat Geval Eylat A R A M Hama Rivla Levo-Hamat Sayda Şam Sur Ramot-Gilat Samariye AMMON Yafa Rabba Yeruşalim MOAV Gazze(Kudüs) Kîr-Hereset KENAN Bosra Kadeş-Barnea KEDAR EDOM Eyson-Gever Süveyş Körfezi KİTTİM Sina Dağı Akabe Körfezi KIZILDENİZ K E V E Sela LÜBNAN MİDYAN Karkamış Arpat Harran Gozan Tadmor Fırat Irmağı Habur Irmağı PADDAN-ARAM ARAM-NAHARAYİM Duma Aşur A S U R Ninova Kalah Dicle Irmağı A K A T Babil B A B İ L Erek Kildaniler'in Ur Kenti ARABİSTAN Ahmeta (Hemedan) Sus (Şuşan) E L A M Eski Antlaşma da (Tevrat ve Zebur) Geçen Yerlerin Haritası km

316 Eski Antlaşma nın (Tevrat ve Zebur) Yazıldığı Dönemde Filistin Sur Sarefat Sayda L Ü B N A N Dan Hasor B A Ş A N AKDENİZ Gazze Yafa H A V V O T - Y A İ R Celile (Kinneret) Karmel Gölü Dağı Eyn-Dor Tavor Dağı Şunem Dor Megiddo Ramot-Gilat G İ L A T Taanak Yizreel Beytşean Dotan Tirsa Eval Dağı Gerizim Dağı Lut Gölü Şeria Irmağı Gezer Beytel Ayalon Gilgal Nov Anatot Eriha Aşdot Ekron Yeruşalim (Kudüs) Gat Beytşemeş Beytlehem Aşkelon Livna Adullam Tekoa Gerar Ş E F E L A Lakiş Afek Ziklak Beer-Şeva Samiriye Şekem Şilo Hevron Eyn-Gedi Arat (Tuz Gölü, Arava Gölü) Sukkot Peniel Yaveş-Gilat A M M O N Ar Arnon Vadisi Kîr-Hereset Nevo Dağı Divon Aroer Yabbuk Irmağı Rabba M O A V 0 50km N E G E V A R A V A