SiSTEM LPG KAPSAMLI REHBER. SiSTEM LNG

Transkript

1

2

3 SiSTEM LPG KAPSAMLI REHBER SiSTEM LNG

4 De erli ifl orta m z, Dünyan n en büyük LPG da t m grubu SHV Gas n bir üyesi olan pragaz, 96 y l ndan beri dünyadaki tüm teknik geliflmeleri izliyor, ülkemizde uygulamaya koyuyor. Yenilikçi felsefesiyle pragaz, sadece belli sektörler için de il tüm ülke için fark yaratan ilklere imza at yor. lk LPG tüp dolumu, ilk Sistem LPG (Dökmegaz) servisi, ilk resmi belgeli otogaz istasyonu...

5 Yaratt istihdam ve Türkiye nin dört bir yan na tafl d güven, y llar içinde pragaz LPG sektörü lideri konumuna yükseltti. Bu konumu uzmanl sayesinde korumaya devam ediyor. Bu büyük güç, sizlerin enerji ihtiyac n da kusursuz hizmet a ve kaliteli ürünleriyle karfl lamaya haz r.

6 96 den Bu Yana Dönüm Noktalar Eureka Metal A.fi. ad yla kuruldu. zmit Yar mca da, Türkiye nin ilk S v laflt r lm fl Petrol Gaz (LPG) dolum tesisini faaliyete geçirdi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortakl (TPAO) ile birleflti.

7 Rakamlarla pragaz pragaz, Türkiye nin en büyük 25 firmas aras nda bulunuyor. Ayn zamanda Türkiye de faaliyet gösteren özel flirketler içinde 994 ten beri, En çok vergi ödeyen ilk 50 firma aras nda. fiirketin, Tüplügaz, Dökmegaz ve Otogaz segmentlerinde 8 ilde yayg n teflkilat a bulunuyor. pragaz n teflkilat a rakamlarla flöyle: Tüplü Sat fl Müdürlü ü, 8 Tüplü Saha Ofisi, 9 Dökme ve Otogaz Sat fl Müdürlü ü, 4 Dökme ve Otogaz Sat fl Ofisi ve Bürosu, 34 LPG Dolum Tesisi ve Tüp&Emtia Deposu 3 LPG Stoklama Terminali pragaz, bu ifl yerlerinde görev yapan yaklafl k 670 personeli ve 2000 i aflk n bayisiyle Türkiye ye enerji vermeye devam ediyor. Özellefltirilen pragaz, Frans z Primagaz bünyesine kat ld. Primagaz n da dünyan n en büyük LPG da t m firmas Hollandal SHV Gas taraf ndan sat n al nmas yla pragaz, SHV ailesinin bir parças haline geldi.

8

9 LPG LPG Sistem LPG Konutta Sistem LPG Kullan m htiyac na Göre Sistem LPG fl Yerinde Sistem LPG Sistem LPG Kolayl klar Sistem LPG Teknik Özellikleri

10 LPG s v laflt r lm fl petrol gaz (Liquified Petroleum Gas) anlam na gelir. S v halde, bas nç alt nda ve ortam s cakl nda depolan r. Bütan ve Propan gazlar n n kar fl m d r. Bu gazlar, normal flartlar alt nda gaz halindedir. Bas nç alt nda s v laflt r l r. LPG, petrol veya do al gazdan üretilmektedir. LPG üretimi do al gaz üretim art fl paralelinde her y l % 2 oran nda artmaktad r. S v halde tafl nan ve depolanan LPG, gaz faz nda tüketilir. Renksiz ve kokusuzdur. Yan c ve parlay c özelli e sahiptir. Suda çok az çözünür. Gaz kaçaklar n n anlafl labilmesi için LPG, merkaptanlar ve kükürt bileflenleri ile kokuland r l r. Hava içinde % 2 ile % 9 oran aras nda bulunmas patlama riskini do urur. Dünyada ilk olarak 80 senesinde ngiltere de kullan lmaya bafllanm flt r. LPG ülkemizde ticari olarak; Miks LPG (% 30 Propan ve % 70 Bütan) ve Propan (% 95 ve üzeri safl kta) olarak piyasaya sürülmektedir. pragaz, konutlarda ve küçük sanayi dökmegaz uygulamalar nda Propan, büyük sanayi dökmegaz uygulamalar nda ise Mix LPG kullanmaktad r. ÖZELLiKLER BiRiM MiKS LPG (5 C de) (5 C de) kg Gaz n Tam Yanmas çin Gerekli Özgül Hava Miktar GAZ HALiNDE (5 C de) (5 C de) m 3 Gaz n Tam Yanmas çin Gerekli Özgül Hava Miktar (5 C) (20 C) (38 C) (50 C) Di ER ÖZELLiKLER C C C C C C 0,508,969 2,5 90, , , ,5 8,95 2,30 7,50 0,584,72 2,02 92, , , ,82,85 2,60 4,0 0,560,786 2,06 9, ,28 0, , ,53 3,98 5,5 8,9 C C 8

11 LPG YAKITLARIN EfiDE ERLiLiKLERi (Alt Is l De er Üzerinden) YAKIT ALT ISIL DE ER kcal ORT. VERiM kg eflde er MiKS LPG kg eflde er PROPAN m3 eflde er DO AL GAZ kg eflde er KÖMÜR kg eflde er MOTORiN kg eflde er F.OiL 04 kg eflde er F.OiL 06 kwh eflde er ELEKTRiK kg eflde er LNG kg MiKS LPG ,994,333 2,83,67,242,30,886 0,922 kg PROPAN ,006,342 2,849,75,250,38,962 0,928 m 3 DO AL GAZ ,750 0,745 2,23 0,875 0,932 0,982 8,95 0,69 kg KÖMÜR ,353 0,35 0,47 0,42 0,439 0,463 4,99 0,326 kg MOTORiN ,857 0,85,42 2,425,064,22 0,83 0,790 kg F.OiL ,805 0,800,074 2,279 0,940,054 9,570 0,742 kg F.OiL ,764 0,759,08 2,62 0,89 0,948 9,077 0,704 kwh ELEKTRiK ,084 0,084 0,2 0,238 0,098 0,04 0,0 0,078 kg LNG ,085,078,447 3,07,266,348,42 2,897 9

12 SiSTEM LPG Türkiye de 973 y l ndan bu yana, bir çok önemli sektörde büyük sanayi iflletmelerinin Dökme LPG ihtiyaçlar n kesintisiz olarak karfl layan pragaz, 993 y l nda ilk kez küçük tankl toprak üstü ve toprak alt sistemlerini uygulayarak pragaz Sistem LPG yi oluflturdu. Bu sistem sayesinde pragaz hem küçük iflletmelerin hem de villalar n tüm enerji ihtiyac n karfl lamaya yönelik bir çözüm getirerek enerji kullan m nda yeni bir dönem bafllatt. pragaz Sistem LPG, farkl türlerdeki enerji ihtiyaçlar n ( s tma, piflirme, s cak su, so utma, elektrik gibi) tek bir merkezden karfl layabilece iniz ekonomik ve pratik bir enerji sistemidir. Yak t olarak Propan ve Miks LPG kullan r. SiSTEM LPG NiN AYRICALIKLI DÜNYASI Her an arac olmadan pragaz çal flanlar ndan hizmet alma avantaj Kalibrasyon hassasiyeti sa lanm fl, d fl ortam flartlar ndan etkilenmeyen, sistem güvenli i yüksek, ar za riski minimize edilmifl Türkiye nin ilk, Avrupa n n en büyük elektronik sayaçl araç filosuyla güvenli hizmet Sevkiyat sonras an nda faturalama kolayl sa layan ve manuel sistemlerde rakamsal hatalar, fatura kaybolmalar n, ödeme takip zorlu u gibi problemleri ortadan kald ran Araçta Faturalama Sistemi Depozito ve LPG ödemelerini kredi kart yla yapma imkan Konut müflterilerinin 3. parti arac lara yapt rmas gereken tüm ifllerin (Tank temel çukurunun ve boru hatt kanal n n kaz lmas, dere kumu temini, çukur ve kanallar n dolgusu, tank kaide betonunun haz rlanmas vs.) müflterinin talebi dahilinde ücret karfl l nda pragaz taraf ndan yap lmas Konut kullan c lar na ücretsiz verilen pragaz Sistem LPG Sigorta Paketi hizmeti Dünya standartlar ndaki ekipmanlar Üretimden montaja kadar pragaz n deneyimli ve uzman personeli taraf ndan kontrol edilerek pragaz güvencesiyle sunulan ürünler Tanker floförlerini profesyonel e itmenlerin gözetiminde her y l yenilenen müflteri memnuniyeti e itimine tâbi tutarak sertifikaland rma sistemi thal ürünlerin ba ms z test kurulufllar na kalite kontrolünü yapt rma imkan 0

13 SiSTEM LPG KONUTTA SiSTEM LPG Konut için üretilen pragaz Sistem LPG de, Propan gaz kullan l r. Propan gaz n n yüksek buharlaflma özelli inden dolay bu sistemde buharlaflt r c üniteler kullan lmaz. Böylece elektrik enerjisi gerekmedi inden enerji tasarrufu da yap l r. Konutlarda Sistem LPG s nma, piflirme, s cak su eldesi, so utma ve elektrik üretimi gibi bir konutun her türlü enerji ihtiyac n tek bir merkezden karfl lamak üzere kullan l r. KONUTLARDA SiSTEM LPG NiN ÜSTÜNLÜKLER Konutun tüm enerji ihtiyaçlar n tek bir merkezden kontrol Uzman personelle teknik servis, bak m, dolum ve da t m süreçlerinde 7/24 kesintisiz hizmet Sayaçl tanker filosundaki tüm araçlarda an nda faturalama sistemiyle güvenli ve h zl hizmet Alternatif enerji kaynaklar na göre daha yüksek yanma verimi ve s l de er Yanma s ras nda is, koku ve kurum yaratmad için temiz bir ortam Online siparifl, mail order gibi hayat n z kolaylaflt racak uygulamalar Yang n ve deprem vanalar yla standart n üzerinde güvenlik paketi (Opsiyonel)

14 KULLANIM ihtiyacina GÖRE SiSTEM LPG - BiREYSEL SiSTEM Villa ya da müstakil tip konut sakinlerinin tüm enerji ihtiyaçlar n bir merkezden karfl lad klar sistemdir. Gaz Hatt S cak Su Hatt 2

15 SiSTEM LPG Konut sahibiyle standart tip depozitolu sözleflme imzalan r. Tank depozitolu olarak teslim edilirken, sistem ücret karfl l nda kurulur. LPG teslimat minimum 400 kg için yap l r. Faturaland rma pragaz tankerinde sevkiyat an nda gerçeklefltirilir. LPG fatura ödemesi opsiyon süresi içinde havale olarak ya da teslimat an nda kredi kart yla yap l r. Tank depozito ve Sistem LPG kurulufl bedelinin ödemesi peflin, kredi kart yla, opsiyon süresi içinde havale yolu ya da mail order talimat yla yap l r. Elektrik Hatt Kalorifer Tesisat 3

16 2- MERKEZi SiSTEM Apartman ya da site sakinlerinin tüm enerji ihtiyaçlar n bir merkezden karfl lad klar sistemdir. pragaz site yönetimiyle muhatapt r. Sistem LPG tank n n seviyesi pragaz taraf ndan takip edilir ve seviye düfltü ünde sevkiyat gerçeklefltirilir. Site yönetimiyle sözleflme imzalan r. Tank emanet olarak teslim edilirken, sistem ücret karfl l nda kurulur. LPG teslimat minimum 400 kg için yap l r. Faturaland rma pragaz tankerinde sevkiyat an nda gerçeklefltirilir. LPG fatura ödemesi opsiyon süresi içerisinde havale ya da teslimat an nda kredi kart yla yap l r. Sistem LPG kurulufl bedelinin ödemesi peflin, kredi kart yla, opsiyon süresi içinde havale yolu ya da mail order talimat yla yap l r. LPG Stok Tank Servis Kutusu LPG Stok Tank Y kanm fl Kum Korozif zoleli Toprak Alt Boru Tesisat (PE Boru/PE Kapl Çelik Boru) 4

17 SiSTEM LPG MERKEZi SiSTEM Üst Havaland rma Alt Havaland rma 2. Kademe Regülasyon Kutusu Gaz Dedektörü Brülor Kalorifer Kazan 5

18 3- NETWORK SiSTEMi Villa ya da apartman sitelerindeki sakinlere yönelik abone odakl tasarlanm fl bir sistemdir. Tüm sistem abonelerine ayn tank üzerinden çekilen tesisatlarla enerji sa lan r. Sistem LPG tüketimleri, her bir abone tesisat üzerine sayaç konularak pragaz taraf ndan takip edilir. Ödemeler her bir abonenin Sistem LPG kullan m na göre gerçeklefltirilir. Bu sistemin iki ayr kullan m flekli bulunmaktad r. A- Kullan Öde Enerji tüketimlerini abone baz nda ölçmek için her bir abone tesisat üzerine standart tip G4 do al gaz sayac konulur. Sistem LPG tüketimleri sayaçlardan okunarak, kullan lan miktar ay sonlar nda aboneye fatura edilir. Sözleflme Muhatab Siteler inflaat aflamas ndayken muhatap müteahhit, site yönetimi ya da kooperatiflerdir. Site sakinleri yerleflimlerini tamamlad ktan sonra muhatap villa veya daire sahipleri yani gerçek abonelerdir. Sözleflme Tipi Müteahhit, site yönetimi ya da kooperatifle villa/apartman dairelerindeki sistemlerin kurulufl ve Sistem LPG tedarik flartlar n n belirlenmesiyle ilgili özel protokol yap l r. Site sakinleriyle standart tip abone sözleflmesi yap l r. Gaz Dedektörü Sayaç Kombi Ocak Sistem Kurulumu Sistem LPG tank emanet olarak verilir, ekipman ve tesisat ücret karfl l nda kurulur. Teslimat Tanktaki Sistem LPG seviyesi pragaz taraf ndan takip edilir ve seviye düfltü ünde sevkiyat gerçeklefltirilir. Faturalama Abone sayaçlar n n ay sonlar nda okumas n takiben, faturalar LPG tüketimleri dahilinde yasal süreler içinde posta yoluyla abonelere ulaflt r l r. 2. Kademe Regülasyon Kutusu Ödeme LPG ödemesi opsiyon süresi içerisinde havale, mail order veya kredi kart yla gerçeklefltirilir. Ekipman, tesisat, bak m, abonelik bedeli ve depozito ödemesi, opsiyon süresi içerisinde havale, kredi kart veya mail order yoluyla tahsil edilir. 6

19 SiSTEM LPG NETWORK SiSTEMi LPG Stok Tank LPG Stok Tank Servis Kutusu Y kanm fl Kum 7

20 B- Ön Ödemeli Sistem Enerji tüketimlerini kullan c baz nda ölçmek ve gaz yüklemesi yapabilmek için her bir tesisat üzerine ak ll tip ön ödemeli G4 do al gaz sayac konulur. Müflteriye sayaç yükleme kart verilir. Müflteri, gaz kullanmak istedi i zaman kullanmak istedi i gaz miktar kadar pragaz a ödeme yapar ve bu ödeme karfl l müflteri kart na yükleme yap l r. Müflteri bu kart sayaca okutur ve sayaç okutulan miktarda gaz n geçifline izin verir. Sözleflme Muhatab Siteler inflaat aflamas ndayken muhatap müteahhit, site yönetimi ya da kooperatiflerdir. Site sakinleri yerleflimlerini tamamlad ktan sonra muhatap villa veya daire sahipleri yani gerçek abonelerdir. Sözleflme Tipi Müteahhit, site yönetimi ya da kooperatifle villa/apartman dairelerindeki sistemlerin kurulufl ve Sistem LPG tedarik flartlar n n belirlenmesiyle ilgili özel protokol yap l r. Site sakinleriyle standart tip abone sözleflmesi yap l r. Sistem Kurulumu Sistem LPG tank emanet olarak verilir, ekipman ve tesisat ücret karfl l nda kurulur. Teslimat Abonenin ödemesini takiben, çipli karta kontör yüklemesi yap l r. Faturalama Yasal süreler içerisinde postayla teslim edilir. Ödeme LPG ödemesi, kontör yüklemesi yap lmadan önce nakten veya kredi kart yla yap l r. Ekipman, tesisat, bak m, abonelik bedeli ve depozito ödemesi, opsiyon süresi içerisinde havale, kredi kart veya mail order yoluyla tahsil edilir. 8

21 SiSTEM LPG AVANTAJ PAKETLERi VIP PAKET HiZMETi Sistem LPG kurulurken arac lara yapt r lmas gereken ancak taahhüt sorunu oluflturan tüm inflaat ve tesisat iflleri de ücret karfl l nda pragaz taraf ndan yap l r. 2 GAZ ve SiSTEM LPG SiGORTA PAKETi Müflterilerimiz, Sistem LPG yi kurdururken ilk LPG siparifllerini de birlikte verirse, pragaz n özel sigorta paketine ücretsiz olarak sahip olur. Sigorta firmas ndan sa lanan bu paket, YTL ye kadar h rs zl k, yang n, terör, su basmas gibi risklere karfl eflya sigortas, konut yard m paketi gibi güvencelerin yan s ra çilingir hizmetleri, cam k r lmas, dahili su ve elektrik tesisat gibi sorunlar n giderilmesine yönelik yard m sunar. 3 TELEMETRY SiSTEMi Bu paketin kabulü durumunda, tanktaki gaz seviyesini uzaktan izleme olana tan yan Telemetry Sistemi pragaz taraf ndan ücret karfl l kurulur. Bu sistemle pragaz; müflteriye SMS'le LPG seviye bilgisini verirken, müflterinin otomatik takip talimat olmas durumunda, müflteri tank n n LPG seviyesi minimuma düfltü ünde otomatik dolum hizmeti vererek Sistem LPG konforunun kesintisiz olmas n sa lar. 4 GÜVENLiK PAKETi A- Yang n Vanas Yang n esnas nda gaz otomatik olarak kesen özel vana, tüm Sistem LPG sahiplerine verilen bir hizmettir. B- Deprem Vanas Deprem esnas nda gaz bina d fl nda otomatik olarak kesen özel vana, talep do rultusunda al nabilir. TELEMETRY SiSTEMi pragaz Merkez SMS pragaz dan Takip Tanker Evden Takip Seviye Göstergesi 9

22 ifi YERiNDE SiSTEM LPG pragaz, ifl yerlerinde kullan m ihtiyac na göre LPG yi Propan ya da Miks LPG olarak sunmaktad r. pragaz Sistem LPG, küçük veya büyük sanayi iflletmelerinin, tüm enerji ihtiyaçlar n bir merkezden karfl lar. TURiZM SEKTÖRÜ OTELLER pragaz Sistem LPG; otellerdeki enerji sistemleriyle uyumlu çal flarak, enerji ihtiyac n bir merkezden karfl lar. pragaz Sistem LPG de kullan lan LPG, di er yak tlar n yanmalar sonucu ortaya ç kan is, koku ve kurum gibi at klar oluflturmaz. Oteller ve turizm iflletmeleri için çevre temizli i ve çevrenin korunmas vazgeçilmezdir. pragaz Sistem LPG de kullan lan LPG, çevre dostudur. GIDA SEKTÖRÜ Gıda iflletmeleri için çevre temizli i ve çevrenin korunması vazgeçilmezdir. pragaz Sistem LPG de kullanılan Propan gazı çevre dostudur. çeri inde kükürt bileflenleri yoktur. Bu nedenle alternatif yakıtların aksine çevreye zarar vermez, is, koku ve kurum gibi atıklar oluflturmaz. Direkt yanma gerektiren ortamlarda bile güvenle kullanılabilir. RESTORANLAR VE DiNLENME TESiSLERi Sistem LPG, mutfaktaki tüm cihazlarla uyumlu çal fl r ve kesintisiz enerji verir. Böylece aflç lar enerji, tedarik ve stok kontrol gibi vakit alan ifllerde harcad klar zaman yeni lezzetler yaratmak için kullanabilir. 20

23 SiSTEM LPG KÜÇÜK SANAYi ifiletmeleri Sistem LPG, kurutma f r nlar, s l ifllem f r nlar, tekstil, ergitme ocaklar, piflirme f r nlar, buhar kazanlar, k zg n ya kazanlar, radyant s t c lar, endüstriyel mutfak cihazlar ve s cak su kazanlar yla uyumlu olarak çal flarak, iflletmenizin ihtiyac olan enerjiyi bir merkezden karfl lar. TARIM VE HAYVANCILIK TAHIL VE KURUTMA pragaz Sistem LPG, tar m sektöründe temiz yak t kullan m yla çevrenin korunmas, tah l kurutmada kullan lan yak tlar n ürün üzerinde oluflturduklar kalite bozucu olumsuz etkilerin (hijyen, kararma, koku vs.) ortadan kald r lmas ve yak t veriminin art r l p kurutma maliyetlerinin azalt lmas amac yla tar m ve hayvanc l k sektöründe kullan lmaktad r. SERALAR Seralarda bitki geliflimi için istenen nem ve homojen s da l m Sistem LPG yle elde edilebilir. Propan gaz n n yanmas sonucu ortaya su buhar ç kar. Böylece s tma s ras nda hava kurumaz ve bitki geliflimi için daha uygun ortamlar elde edilir. Ayr ca radyant sistemlerle uyumlu olarak çal flan propan gaz yla homojen s da l m sa lan r ve sera s cakl istenilen koflullarda tutulabilir. TAVUK ÇiFTLiKLERi Sistem LPG kullan lan kümeslerdeki civciv geliflimleri çok daha h zl olabilir. Çünkü Propan gaz yanma sonucu kümesin havas n kurutmaz. Sistem LPG ile çal flan radyant sistemlerde d flk dan ve suluktan oluflan nem fl nlarla kurutulur ve civciv altl sürekli kuru kal r. Bu, verim ve hijyen sa lar. Ayr ca, radyant s t c larla homojen s da l m sa lanarak y lmalardan kaynaklanan civciv ölümleri engellenir. 2

24 ÖDEME KOLAYLIKLARI Kredi Kart yla Ödeme pragaz; LPG ödemelerini kredi kart yla ya da anlaflmal Kredi Kart bankalardan havale masraf olmadan yapma imkân sunar. Böylece LPG ödemelerinizi banka kuyru una girmeden evinizden ödersiniz. Ödeme opsiyon süreleriniz kredi kart son ödeme tarihine kadar uzat l r ve bu sistem, finansal olarak size esneklik sa lar. 2 Müflteri Bilgi Kart Sistem LPG Kart ta, özel hesap numaran z, havalelerinizi ücretsiz olarak gönderebilece iniz banka IBAN ve hesap numaralar, size en yak n bölge müdürlü ü ve dolum tesisinin telefon numaralar bulunur. Yapaca n z ödemelerinizde kart n zdaki bilgilerden yararlanarak vakit kazanabilirsiniz. 2 Araçta Faturalama Sistemi Tüm sayaçl tanker filosunda son teknolojiye uygun olarak kurulan araçta faturalama sistemi sayesinde, manuel sistemde oluflabilecek aksakl klar ortadan kald r lm flt r. Faturan z postayla de il an nda elinize geçti i için, zaman nda ulaflma problemi de ortadan kalkar. Ayr ca faturan za tüm teslimat bilgilerinin detaylar da ifllenir. Böylece verdi imiz sevkiyat hizmetinin takibi ve gelifltirme çal flmalar da kolayl kla yap labilir. 3 nternet F rsatlar Sistem LPG siparifllerinizi ve ödemelerinizi adresinden de yapabilirsiniz. Ayr ca bu adresten size özel bilgilere ulaflabilir, geliflmeleri takip edebilirsiniz. Bu sistemde neler var? Sistem LPG fiyatlar Cari y l içinde faturalanm fl sevkiyat detaylar Talebiniz do rultusunda, cari hesap durumlar Müflteri bilgilerinizi güncelleme imkân nternetten ödemenizi nasıl yapabilirsiniz? nternetten ilk kez ifllem yap yorsan z Kredi Kart Dökme Gaz Siparifli ve Ödemesi adresine girin. Dökme Gaz Siparifli ve Ödemesi butonuna t klay n. lk Girifl çin yazan butona t klayarak formu doldurun, bir flifre oluflturun ve sipariflinizi verin. Sipariflinizin ödemesini hemen yapmak isterseniz, diledi iniz kredi kart n kullan n ve ödeme ifllemini gerçeklefltirin. 22

25 SiSTEM LPG TEKNiK ÖZELLiKLERi

26 LPG Buharlaflma E risi LPG, s cakl k ve bas nç de iflimine göre gaz ve s v faz halinde bulunur. S v faz, belirli bir s cakl k ve bas nç alt nda gaz faz haline gelir. S cakl k artt kça LPG nin bas nc artar, düfltükçe azal r. Tabloda LPG nin s cakl klara göre buhar bas nc de erlerini görebilirsiniz. LPG BUHAR BASINCI DE ERLERi Bar LPG Çi lenme/s v laflma E risi LPG oda s cakl ve atmosferik bas nçta gaz halinde bulunur. Bas nçla faz de ifltirdi i belli bir s cakl k derecesi ya da s cakl kla faz de ifltirdi i belli bir bas nç de eri vard r. LPG sistemlerinde gaz faz borular ndaki sabit bir çal flma bas nc için çevre s cakl n n düflmesi, LPG nin gaz faz ndan s v faza geçmesine neden olur. Buna LPG çi lenmesi denir. Çi lenme sabit bir çevre s cakl nda, gaz faz borular ndaki LPG bas nc n n art r lmas yla da gerçekleflebilir. LPG sistemleri yandaki grafik yard m yla LPG nin çi lenmeyece i bas nç-s cakl k de erlerine göre yap lmal d r. Grafikte de görüldü ü gibi, propan için çi leflme s cakl klar çok düflüktür. Konutlardaki merkezi enerji sisteminde propan kullan ld için çi leflme sorunu yaflanmaz. LPG YO UfiMA BAfiLANGIÇ DE ERLERi 24

27 SiSTEM LPG Tanklar n Gaz Verme Kapasiteleri LPG, tank içinde bas nç alt nda, doymufl s v - gaz faz kar fl m halindedir. Gaz faz nda kullan lan LPG, enerji ihtiyac na göre de iflen debide, belirli bir bas nç alt nda kullan m yerine sevk edilmektedir. LPG nin buharlaflmas için gereken s enerjisi, do al olarak d fl ortamdan veya buharlaflt r c dan (gaz tüketim miktar yüksekse) elde edilmektedir. Buharlaflma için gerekli enerjinin d fl ortamdan elde edilmesi, tamamen tank ve d fl ortam aras ndaki s transferiyle iliflkilidir. Dolay s yla bir tank n gaz verme kapasitesi, tank içindeki ak flkan s cakl na, d fl ortam s cakl na, s geçifl yüzey alan na ve bu iki ortam aras ndaki s geçifl parametrelerine ba l d r. Bir tank n gaz vermesi esnas nda tank içindeki kar fl m n kütlesi ve sahip oldu u enerji zamana ba l olarak azalmaktad r. Tüm bu faktörler göz önüne al narak, çeflitli büyüklükteki tank hacimlerinin s cakl k ve LPG seviyelerine göre gaz verebilme kapasiteleri afla da verilmifltir. Daha yüksek miktarda gaz debisine ihtiyaç duyuldu unda sisteme buharlaflt r c ilavesi yap lmal d r. 0m 3 5m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi.75m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi 3m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi 25

28 Sistem LPG Tanklar n n Toprak Üstü Uygulamalar M L Kap H 3 S F N S A ØD S S H E B Sistem LPG Tankı, Temel Betonu ve Tank Havuzu Ölçüleri TANK ÖLÇÜLERi A IRLIK KAPASiTE BETON ÖLÇÜLERi ÇiT ÖLÇÜLERi ANKRAJ SAPLAMASI* TANK HACMi (Litre) M M M M6 * Ayaklar n dördü birden yere sabitlenecektir. 26

29 SiSTEM LPG Sistem LPG Tanklar n n Toprak Alt Uygulamalar L G s F A s Beton Kaide Y kanm fl Kum Y kanm fl Kum ØD H2 s s H E B K Sistem LPG Tankı, Temel Betonu ve Tank Havuzu Ölçüleri TANK ÖLÇÜLERi TANK A IRLI I LPG KAPASiTESi BETON ÖLÇÜLERi HAVUZ ÖLÇÜLERi ANKRAJ SAPLAMASI* TANK HACMi (Litre) M M M M6 * Ayaklar n dördü birden yere sabitlenecektir. 27

30 Uygun Boru Çap Seçim Tablosu Sistem LPG tesisat nda kullan lan boru çaplar, gaz n debisi, bas nc, kullan lan borunun uzunlu u gibi faktörlere göre de iflmektedir. Boru içindeki gaz n ak fl s ras nda sürtünmeler sebebiyle ve boru boyunca, ba lant elemanlar nda ve armatürlerde yerel kay plar nedeniyle bas nç düfler. Müsade edilen bas nç düflme oran, iflletme üst bas nc n n %5 i kadard r. Afla da. ve 2. kademe bas nç hatlar nda, bu kriterlere göre çelik boru seçim tablolar verilmifltir.. Kademe Basınç Hattı Boru Çapının Belirlenmesi 2. Kademe Basınç Hattı Boru Çapının Belirlenmesi flletme Basıncı 500 mbar flletme Basıncı 30 mbar Vana ve Fittinglerin Yaratt Dirençlerin Eflde er Boru Uzunluklar (Metre) Boru Çap Vana ve Fittingler DiRSEK 90 DiRSEK 45 T BiRLEfiTiRME Y FiLTRE (Eflit boru çap nda) Y FiLTRE (Büyük boru çap na ç k fl) GLOB VANA KÜRESEL VANA ANA KESME VANASI 28

31 SiSTEM LPG Kanal ve Duvar Geçifl Detaylar Sistem içindeki boru donan m, mümkün oldu u kadar do rudan iletilmeli, dirsek kavis gibi ak fl s n rlay c lar mümkün oldu u kadar az say da olmal d r. Binalar n d fl ndaki boru donan m, toprak alt nda veya toprak üstünde tesis edilebilir. Karayolu, demiryolu, cadde ve sokak altlar na tesis edilen boru donan m n n, araç hasarlar na karfl korunmas için gerekli tedbirler al nmal d r. Toprak alt na tesis edilen boru donan m, toprak özellikleri dikkate al narak korozyona karfl korunmufl olmal d r. Afla da kanal ve duvar geçifl uygulama detaylar verilmifltir. Boru Kanal Kesiti 200 D 200 Toprak Y kanm fl Kum 250 PE Boru Olursa 500 mm kaz Band 200 PE zoleli Çelik LPG Borusu S k flt r lm fl Kum D 00 zolasyon Gaz Borusu Duvar Geçifl Detay Yol Geçifli Boru Kanal ve Kapak Detay (*) Gaz Borusu PVC Boru Bina D fl Bina çi NPL 00x00x D Ankraj Q 88/88 Has r Çelik (Çift Kat) kaz Band Çelik LPG Borusu PE zoleli-pe Boru Y kanm fl Kum BS 25 B.A. Betonu D D 200 NPU 80 Q 88/88 Has r Çelik (Çift Kat) 550+D 80 * Kanalda su birikimini önlemek için % e im verilecektir. 29

32 Tank Aksesuarlar Dolum Valfi Emniyet Valfi Likid Alma Valfi Multivalf Seviye Göstergesi. Kademe Regülatör 30

33 SiSTEM LPG Sistem LPG Tanklar Yerlefltirme Kurallar Sistem LPG tanklar yerlefltirilirken, emniyet mesafeleri mutlaka uygulanmal d r. Afla da emniyet mesafeleri için dikkate al nmas gereken referans noktalar verilmifltir.. Mevcut bina duvar 2. Kamu kullan m na aç k yollar 3. Komflu arsa s n r 4. Toprak seviyesi alt ndaki hacimler (Kuyu, kanal gibi) Yan c maddeler 6. Havaland rma menfezi Sistem LPG Emniyet Mesafeleri Sistem LPG Depolama Tanklar asgari emniyet mesafeleri; TS 446 S v laflt r lm fl Petrol Gazlar (LPG) Depolama Kurallar Standard na (Çizelge-) göre Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik Ek-0 tablosundaki minimum emniyet mesafelerine uygun olarak yerlefltirilir. Çizelge- (TS 446) Tank Hacmi (m 3 ) 0,5 den küçük 0,5-3 3,-0 0,-50 50, , ,5 () 0 5 0,5 () Su kapasitesi 5 m 3 ya da daha az olan bir tank için emniyet mesafesi 3 m ye düflürülebilir. Bu tankın tek sayılabilmesi için su kapasitesi 0,5 m 3 ten büyük olan herhangi bir tanktan ez az 7,5 m uzakta olması gerekir. BYKHY Yönetmelik: (Ek-0) Toprak Alt Tank (m)** EMNiYET MESAFESi (m)* Toprak Üstü Tank (m)** EK-0 DÖKME LPG TANKLARI ASGARi EMNiYET UZAKLIKLARI TANKLAR ARASINDAKi EN DÜfiÜK MESAFE (m) Beher Tank n Su Hacmi (m 3 ) Toprak Alt Tanklar (m) Toprak Üstü Tanklar (m) Tanklar n Birbirinden Uzakl (m) 0,5 den az ,5-3, ,-0 5 7,5 0,-50 7,5 0 50, ,5 20, , , , Birbirine komflu tanklar n çaplar n n toplam n n /4 ü 5000 den büyük 5 22 a) Toprak alt tanklar için emniyet uzakl klar tank emniyet valfi ve dolum a z ndan ölçülür. Bu durumda toprak alt tank n n herhangi bir k sm n n binaya ve üzerinde bina yap labilecek arsa s n r na uzakl 3 m den az olmaz. b) Toprak üstü tanklar için emniyet uzakl klar tank n d fl yüzeyinden ölçülür. Afla daki (c) ve (d) notlar sadece toprak üstü tanklar için geçerlidir. c) Tank n komflu arsa s n r na veya ana trafik yoluna s n r olan bölgesine, en az,5 m yüksekli inde betonarme ve eflde eri malzemeden yang na 4 saat dayan kl duvar yap lmas halinde, tabloda belirtilen mesafeler /3 oran nda azalt l r. d) Yukar da belirtilen duvara ilave olarak tank n yar çap seviyesinden itibaren yere bakan alt yüzeyine, ayaklar da dahil olmak üzere, yang na dayan kl malzeme ile 2 saat s ve yang na karfl yal t m yap lmas halinde, (c) maddesine göre belirlenen yeni emniyet mesafeleri /2 oran nda azalt l r. 3

34 Dökme LPG Tanklar Yerlefltirme Kurallar Toprak alt Sistem LPG tanklar yla ilgili emniyet mesafeleri, emniyet valfi, doldurma a z ve s v seviye göstergesi blöfünden ölçülmelidir. Bu durumda toprak alt tank n n herhangi bir k sm n n, binaya veya üzerine bina yap labilecek arsa s n r na uzakl 3 m den az olmamal d r. Su kapasitesi 0,5 m 3 veya daha büyük olan tanklar n binalara olan mesafeleri dikkate al n rken binadan,5 m den fazla ç k nt yapan ve emniyet valfi ç k fl a z ndan yüksek bina k s mlar varsa emniyet mesafesi ç k nt mesafesinin en az %50 si kadar daha fazla olmal d r. Bu mesafe ç kma d fl yüzey ile tank n yerlefltirildi i noktan n dikeyine, yatay olarak ölçülmelidir. Hiçbir halde bina duvar na olan mesafe çizelgede verilen de erden az olmamal d r. Bu husus emniyet valfi ç k fl a z ndan 5 m veya daha yüksek olan ç kmal binalara uygulanmamal d r. (Detay-) Detay x.5m ise min 3 m x x>.5 m ise [3+(x/2)] m LPG Tank 5 m 3 Su kapasiteleri 0,5 m 3 veya daha büyük tanklardan meydana gelen çoklu toprak alt tanklar uçlar ve kenarlar vinç ve benzeri makinelerle kolayl kla ulaflabilecek flekilde yerlefltirilmelidir. Su kapasitesi 0,5 m 3 den küçük tanklardan meydana gelen ve toplam su kapasitesi 2 m 3 den fazla olan tank gruplar na, her bir tank n su kapasitesi yerine toplam su kapasitesi dikkate al narak Çizelge- de (TS 446) verilen emniyet mesafesi uygulanmal d r. Depolama alan nda birden fazla tank grubu bulundu u durumlarda tank gruplar aras nda mesafe en az 7,5 m olmal d r. Tanklar n bu flekilde yerlefltirilmesi durumunda gruptaki tanklara, tanklar aras emniyet mesafesi uygulanmal d r. Tanklar n 3 m yak n na kadar yan c madde bulundurulmamal ve bu mesafedeki kuru ot gibi kolay tutuflabilen maddelerin bulunmas engellenmelidir. Toprak üstü LPG tanklar n n hiçbir parças anma gerilimi 0,6-0,5 kv aras nda olan enerji (elektirik nakli) hatlar n n dikey do rultusunda, her yönden 2m; 0,5 kv nin üzerindeki elektrik nakil hatlar nda ise her yönden 7,5 m yatay do rultudaki mesafede bulunan sahaya yerlefltirilmemelidir. (Detay-2) 32

35 SiSTEM LPG Detay 2 Toprak üstü Sistem LPG tanklar (0,5 m 3 ve üzeri) ile parlama noktas 90 C nin alt ndaki motorin, gaz ya, benzin, kerosen, fuel oil vb. bir s v ihtiva eden tanklar (2,5 m 3 ve üzeri) aras ndaki yatay mesafe en az 6 m olmal d r. Sistem LPG tanklar n n etraf, havaland rmay sa layacak flekilde asgari % 50 atmosfere aç k olmal d r. Sistem LPG tank yla oksijen veya gaz halindeki hidrojen tanklar aras ndaki asgari mesafe TS 446 Çizelge-2 ye uygun olmal d r. Tanklar bina içerisine yerlefltirilmemelidir. Sistem LPG tanklar projelendirilirken yak n nda elektrik cihazlar (ayd nlatma, klimalar, vantilatör, brülör vb), rogar, kuyu ve çukur yerler olup olmad dikkate al nmal d r. Çizelge-2 (TS 446) 4,5-6 7, , , ,5 5 33

36 Bas nç S n flar (Örnek) Kombi Gaz Dedektörü Ocak 2. Kademe Regülasyon Kutusu. Kademe Regülasyon LPG Stok Tank Alçak Bas nç P<500 mbar Orta Bas nç 500<P<000 mbar Yüksek Bas nç P>000 mbar Domestik Tank Uygulamalar (Apartman ve Siteler)-(Örnek) NETWORK SiSTEMi Gaz Dedektörü MERKEZ SiSTEMi Ocak Sayaç Kombi 2. Kademe Regülasyon Kutusu Korozif zoleli Toprak Alt Boru Tesisat (PE Boru/PE Kapl Çelik Boru) LPG Stok Tank Servis Kutusu Y kanm fl Kum LPG NOTLAR Stok Tank - Fan Exproof Olmal d r. 2- Temiz Hava Girifli Tank Yönünde Olmayacakt r. 3- Egzoz ve Temiz Hava Girifli Ayn Yönde Olmayacakt r. Exproof Cebri Fan Brülör Gaz Dedektörü Kalorifer Kazan Üst Havaland rma

37 Domestik Tank Uygulamalar (Müstakil Konut ve Villa)-(Örnek) KAZAN DAiRESi KOT ÜSTÜNDE 2. Kademe Regülasyon Kutusu 2 KAZAN DAiRESi KOT ALTINDA Kombi Gaz Dedektörü Alt Havaland rma Ocak LPG Stok Tank Servis Kutusu Korozif zoleli Toprak Alt Boru Tesisat (PE Boru/PE Kapl Çelik Boru) NOTLAR - Fan Exproof Olmal d r. 2- Temiz Hava Girifli Tank Yönünde Olmayacakt r. 3- Egzoz ve Temiz Hava Girifli Ayn Yönde Olmayacakt r. Y kanm fl Kum Exproof Cebri Fan Gaz Dedektörü Kombi Üst Havaland rma Endüstriyel Tip 2. Kademe Regülasyon Kutusu Detay Konut Tipi 2. Kademe Regülasyon Kutusu Detay 3/4 Solenoid Valf Regülatör Manometre Manometre Regülatör 3/4 Filtre /2 Filtre /2 Solenoid Valf 3/4 Küresel Do al Gaz Vana Küresel Do al Gaz Vanas /2 Küresel Do al Gaz Vana /2 Küresel Do al Gaz Vanas Kombi Hatt çin

38 flletmelerde Sistem LPG Tesisat Detay (Örnek) Tel Örgü 40 cm LPG Tank Konsol Dreyn % E im 2. Kademe Regülasyon Kutusu (Endüstriyel Tip) Gaz Dedektörü Buharlaflt r c SHC 40 Çelik Malzeme Tank Sahas NOTLAR - Hat uzunlu u >25 m ise dreyn yap lacakt r. (Dreyn hatt kör tapa ile kapat lacakt r.) 2- Kazan dairesi zemin alt ise bina girifline mutlaka solenoid vana konulacakt r. Korozyon Önleyici zoleli Toprak Alt Boru Tesisat (PE Kapl Çelik Boru) Toprak Alt Katodik Koruma Uygulamas (Örnek) Y kanm fl Kum Ölçü Kutusu Mg Anot Kablo/Tank rtibat Beton Kaide CuCuSO4 V>850mV Katodik Koruma Çal fl yor Mg Anot 36

39 SiSTEM LPG Yap lm fl olan en mükemmel izolasyonlarda bile, daima elektrik ak m n geçirebilen mikro gözenekler bulunmaktad r. E er tanka katodik koruma uygulanmazsa; bu mikro gözenekler ve kaplama bozukluklar, korozyon aç s ndan büyük tehlike yarat r. Tanklar n katodik korumas nda, magnezyum anotlu katodik koruma metodu uygulanmaktad r. Bu sistemde; anot, tank malzemesi olan karbon çelikten daha baz bir metalden olufltu undan elektrik ak m n sa layan metal iyonunun transferini üzerine al r ve tank n korozyona u ramas n engeller. Katodik Koruma Uygulama Talimat Toprak alt ndaki katodik koruma yap lan yer ile toprak üstü k s mlar birbirinden elektriksel olarak izole edilir. Tank büyüklü üne göre seçilen uygun say da anot torbas n n dikey olarak yerlefltirmesi tavsiye edilir. (Ba lant kablosunu, anot torbas n çukura sark tmak için kullanmay n.) Her bir anot torbas 2-3 kova su ile slat l r. Ölçü kutusu olmayan tanklarda tank mapalar kaz larak anot kablo uçlar bu mapalara ba lan r. Bu ba lant lar ya zift dökülerek ya da polietilen bant ile izole edilir. Ölçü kutusu olan tanklarda anot kablo uçlar ölçü kutusundaki köprüye ba lan r. Üreticinin montaj talimat göz önünde bulundurulur. Tank çukuru, tamam yla korozif özelli i olmayan dere kumuyla doldurulur. Toprak Üstü Tank Topraklama Tesisat Uygulamas (Örnek) Beton Kaide /2 Galvaniz Boru (Tanker Topraklamas çin) Çinko Kapl Civata ile Ba lant 0.6 mm Bak r Tel (Ç plak Mono) 0 cm 30 cm 30 cm Bak r Topraklama Çubu u (Ø 2 cm) 50 cm 37

40 Toprak Alt Tank Kurulum Aflamalar Öncelikle keflif yap l r. pragaz n LPG Yetkili Personel Belgesi ne sahip uzman mühendis ve teknisyenleri, Sistem LPG nin kurulumunun gerçeklefltirilece i sahan n TSE 446 Standardı ve Binaların Yangında Korunması Hakkındaki Yönetmelik te belirtilen güvenlik flartlar na uygun olup olmad n titizlikle inceler, sistem ve kurulumun fiziki flartlar dahilinde kurulum plan n haz rlar. Teklif ve sözleflme haz rlan r. pragaz n uzman mühendis kadrosu, Sistem LPG nin öngörülen fiziki flartlar dahilinde kurulum projelerini haz rlar. Haz rlanan kurulum projeleri do rultusunda sistem fiyat teklifi ve sözleflmesi haz rlanarak, müflteriye sunulur. Tank çukuru aç l r. Sistem LPG depolama tank için pragaz uzmanlar n n gözetiminde keflif çal flmalar nda belirlenen bölgeye tank çukuru aç l r. Ankraj saplamal zemin betonu dökülür. Tank çukurunun aç lma ifllemi tamamland ktan sonra tank n yerlefltirilece i has r çelikli beton at l r ve ankraj saplamalar yerlefltirilir. Tank sevk edilerek, vinçle çukura indirilir. Sistem LPG depolama tank vinçli kamyonla sahaya getirilerek, haz rlanan çukura, ankraj saplamalar dikkate al narak indirilir. Tank ayaklar n n ankrajlamas yap l r. Yer alt suyundan kaynaklanabilecek tank hareketini önlemek için ankraj ifllemleri tamamlan r. Tank kapa n n montaj gerçeklefltirilir. Sistem LPG depolama tank n n üzerinde yer alan ekipmanlar n korunmas amac yla tank kapa montaj yap l r. Katodik koruma montaj yap l r. Tanklar n korozyondan zarar görmesini engellemek için katodik koruma metodu uygulan r. Bu sistemde kullan lan karbon anot metal iyon transferini üzerine al r ve tank n korozyona u ramas n engeller. Tank çukuru dolgusu yap l r. Sistem LPG nin LPG depolama tank montaj ifllemleri tamamland ktan sonra çukur, korozif olmayan kum ile doldurulur. Tesisat kanal çukuru aç larak, tesisat montaj yap l r. Tesisat kanal çukuru aç larak, tesisat montaj na bafllan r. Yer alt na yap lan boru donan m, toprak özellikleri dikkate al narak, korozyona karfl korunur. Bina girifline 2. kademe regülasyon kutusu yerlefltirilerek tesisat ba lant lar yap l r. Sistem LPG kullan ma haz rd r. Gaz ikmali yap lır. Gerekli e itimler verilerek sistem müflteriye teslim edilir. 38

41 SiSTEM LPG Toprak Üstü Tank Kurulum Aflamalar Keflif yap l r. pragaz n LPG yetkili personel belgesine sahip uzman mühendis ve teknisyenleri, Sistem LPG nin kurulumunun gerçeklefltirilece i sahan n ilgili mevzuatlara uygun olup olmad n titizlikle inceler, tesisin kurulum alan na karar verir. Teklif ve sözleflme haz rlan r. pragaz' n uzman mühendis kadrosu, Sistem LPG nin öngörülen fiziki flartlar dahilinde kurulum projelerini haz rlar. Haz rlanan kurulum projeleri do rultusunda sistem fiyat teklifi ve sözleflmesi haz rlanarak, müflteriye sunulur. Tank zemin beton haz rl yap l r. pragaz Sistem LPG depolama tank için uzmanlar gözetiminde kurulum projesinde belirlenen alana tank temel betonu kaidesi inflaat çal flmalar bafllat l r. Tank temel kaidesi için haz rlanan yere has r demir konulup, projede belirtilen noktalara ankraj civatalar yerlefltirilerek uygun özellikte beton at l r. LPG tank nakledilir. LPG depolama tank ve ekipmanlar tank sahas na vinçli araçlarla sevk edilir. LPG tank indirilir. LPG depolama tank haz rlanan beton zemine ankraj saplamalar dikkate al narak indirilir. Ankrajlama yap l r. Ankraj saplamalar, termal gerilmelere ve sars nt lara karfl, standartlarda belirlenen flekilde somunlarla yerine sabitlenir. Topraklama yap l r. Tank sabitlendikten sonra statik ve dinamik elektrik yüklerine karfl tank ve tesisat korumak için topraklama ifllemi yap l r. Topraklama ifllemi, tank aya na ba lanan bak r çubukla gerçeklefltirilir. Tesisat montaj yap l r. Tankla tüketim noktalar aras ndaki dahili tesisat hatt montaj yap l r. Tank bas nc n kullan m bas nc na düflürmek için tank gaz faz ç k fl nda. kademe regülatör kullan l r. Sistem LPG kullan ma haz rd r. Tüm montaj ifllemleri tamamland ktan sonra tank çevresine tel çit çekilip, uyar ikaz levhalar as larak LPG sistemi kullan ma haz r hale getirilir. Gaz ikmali yap l p gerekli e itimler verilerek sistem müflteriye teslim edilir. 39

42 ipragaz IN MÜfiTERiYE VERECE i HiZMETLER Sistem LPG nin standartlara uygun olarak gerekli yerleflim ve ak m projelerinin haz rlanmas Sistem LPG tank ve ekipmanlar n n temin edilmesi, nakil* ve indirme* ifllemlerinin yap l p, montaj n tamamlanmas Tank sahas ndan tüketim noktalar na gaz nakil hatt çekilmesi. Bina d fl na 2. kademe regülasyon grubunun montaj ve kullan c cihaz, gaz alarm cihaz, selenoid valf elektrik ba lant lar n n yap lmas * Talep dahilinde opsiyonel hizmetler ve avantaj paketlerinin sunulmas * Sistem LPG nin montaj ve testleriyle propan ikmaline uygun hale getirilmesi Sisteme ilk ikmalin yap l p, iflletmeye al nmas, ilgili kiflilerin e itilip, tank n teslim edilmesi Sistem LPG nin standartlara uygun periyotlarda bak m n n yap lmas Sözleflmeye uygun olarak LPG ikmallerinin yap lmas MÜfiTERiNiN YAPMASI GEREKENLER Montaj ekibine uygun çal flma ortam n n sa lanmas Is tma, piflirme, s cak su, so utma ve elektrik ihtiyaçlar n karfl layacak olan cihazlar, tank yerlefltirilmeden önce al p, bu cihazlar n montaj ve baca ba lant lar n n yapt r lmas Montaj sahas na montaj için gereken elektri in ve teleskobik vince gerek olmas durumunda vincin temin edilmesi Tank yerleflimi için pragaz yetkilisi taraf ndan tank temel fleridiyle iflaretlenen alanda inflaat ve tesisat ifllerinin yapt r lmas pragaz n avantaj paketlerinden VIP in tercih edilmesi durumunda, inflaat ve tesisat ifllerini müflterinin talebi do rultusunda pragaz yapabilir* *Ücretlidir. 40

43 Birim Çevirim Tablolar x0 6 25,4 304,8 94, , 00 x0 5 2,54 30,48 9, ,40 0,00 0, ,0254 0,3048 0, ,344 x0-6 x0-5 0,00 2,54x0-5 3,048x0-4 9,444x0-4, , , , , , , , ,84 0, , ,00936, ,6 0, , ,237x0-7 6,237x0-6 6,237x0-4 0,6237,57828x0-5,89394x0-4 0, , , ,27 0,000 0, , ,83627, , ,7639 0, ,00096,9599 0, , x , , , ,4 0, , ,368 4, ,7854 0, ,7 6, , ,4 0,9478 3,9683, ,868 3, ,4 0, ,845 0, ,0063 x0-6 0,00,6387x0-5 0, , , , ,347 0, , , ,3368 0, ,969 0, , , , , ,72 0, , ,48052, , 0,0098 0, , ,325 0,0000 0, ,0063 0, , ,0 0,00 0, , ,689476, ,098, ,94757, ,20, , ,330 7, ,067 0, , , , , , , , , , , , , ,0036 0, ENERJi HACiM SiSTEM LPG

44

45 LNG LNG Sistem LNG nin Avantajlar pragaz n LNG Piyasas ndaki Yeri LNG nin Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri LNG Nas l Temin Edilir? LNG nin Yolculu u LNG nin Kullan m Alanlar LNG Al m-sat m ve Faturaland rma Esaslar Sistem LNG Teknik Özellikleri Sistem LNG Tank Sahas Ekipman ve Kurulum Teknik Özellikleri

46 LNG Do al gaz atmosfer bas nc nda -62 C ye kadar so utuldu unda yo uflarak s v faza geçer ve S v Do al gaz (LNG-Liquified Natural Gas) olarak adland r l r. Özellikleri Do al gaz n hacmi, gaz faz ndan s v faza geçerken 600 kat küçülür. Bu sayede yüksek miktardaki do al gaz, düflük bas nçlar alt nda hacmi 600 kez küçültülerek s v halde saklanabilir. Bu durum, do al gaz n boru hatlar yla tafl nmas n n teknik ve ekonomik anlamda mümkün olmad yerlere, gemi ve kamyon tankerlerle nakliyesini uygun hale getirir. LNG nin s v faz n n yo unlu u ortalama 0,44 kg/lt dir. Geometrik hacmi m 3 (.000 lt) olan bir kaba doldurulan LNG nin a rl yaklafl k 460 kg dir. LNG renksizdir, kokusuzdur, zehirli de ildir, korozif özelli i yoktur. Gaz halinin hava içindeki kar fl m oran %5 ile %5 aras nda yan c ve parlay c d r. LNG, esas olarak %90 civar nda bir oranda metandan (CH 4 ) oluflur. Metan haricinde etan (C 2 H 6 ), propan (C 3 H 6 ), propan (C 3 H 8 ), bütan (C 4 H 0 ) a rl kl olmak üzere di er hidrokarbonlar da ihtiva eden bir yak t türü olan LNG, s v laflt rma sürecinde içindeki oksijen, karbondioksit, kükürt bileflenleri ve sudan ar nd r ld için boru hatt do algaza göre daha saf ve yüksek verimli bir yak tt r. LNG tesisat ve LNG kaçaklar kreyojenik (çok so uk) oldu u için so uk yan klar na sebep olabilir. Özel kreyojenik eldiven kullan lmadan vanalara ve kaçaklara müdahale edilmemelidir. SiSTEM LNG NiN AVANTAJLARI Tüm enerji ihtiyac n tek bir merkezden karfl layabilme Otomatik kontrolle donat lm fl depolama sistemi dizayn ile minimum ar za riski 7/24 kesintisiz teknik servis hizmeti Uzun mesafelere tafl ma ve ikmal kolayl Enerjiyi kolay ve efektif stoklama kabiliyeti Yayg n kullan m alan Do a ile dost Sistem LNG ile çal flacak yak c cihazlarda büyük çapta otomatik kontrol imkan Baca gazlar ndaki s dan maksimum faydalanmayla yüksek s l verim Düflük ortam s cakl klar nda dahi yüksek yak t performans Alternatif yak tlara göre avantajl fiyat ipragaz IN LNG PiYASASINDAKi YERi pragaz, 2004 y l sonu itibar yle LNG piyasas nda kalite, kesintisiz ürün ikmali, emniyet ve çevreye olan sorumluluk bilinciyle sektörde yerini almak üzere gerekli alt yap haz rl klar n tamamlad ve EPDK dan alm fl oldu u lisansla 2005 y l Ocak ay nda LNG piyasas nda faaliyetlerine bafllad. pragaz, kurmufl oldu u ekipler, teknik ve lojistik alt yap s ve 96 den bu yana LPG sektöründe edindi i tecrübesiyle LPG piyasas ndan sonra LNG piyasas nda da lider firma olmay hedefledi. Güvenlikten taviz vermeden kurulan sistemlerle LNG piyasas na farkl bir bak fl aç s getiren pragaz; bu piyasada bir çok ilke ve yenili e imza att. Her yeni piyasada oldu u gibi LNG piyasas nda da teknik mevzuat n henüz tamamen oluflmad bir ortamda sistem kurulumlar ndaki Türk standartlar n, geliflmifl ülke standartlar yla besleyerek yeni uygulama standartlar n yaratt ve piyasada bu konuda örnek al nan lider firma oldu. 44

47 SiSTEM LNG LNG NiN KiMYASAL VE FiZiKSEL ÖZELLiKLERi Kimyasal çeri i Metan (CH 4 ), ayr ca C 2 H 6, C 3 H 8 ve baz di er hidrokarbonlar ( C) 0,46 ( C) ( C) (5 C ta) LNG NASIL TEMiN EDiLiR? Türkiye ye ithal edilen ve tüketilen toplam do al gaz n bir miktar LNG olarak tedarik edilir. LNG, a rl kl olarak Nijerya ve Cezayir den özel tasarlanm fl gemi tankerlerle getirilip ülkemizdeki LNG terminallerinde depolan r. Marmara Ere lisi LNG Terminali, y llar aras nda infla edilmifltir. 66 hektarl k bir alan üzerine kuruludur. Her biri m 3 olan 3 adet LNG depolama tank, m 3 kapasiteli gemilerin yanaflabilece i 300 m uzunlu unda bir iskelesi vard r. Terminalin LNG yi gazlaflt rarak Ulusal letim fiebekesi ne enjekte etme kapasitesi, y lda 6 milyar m 3, pik saatte m 3 tür. Terminalde, LNG iletim lisans sahibi flirketlerin kamyon tankerlerine LNG yi yüklemek için yükleme kollar mevcuttur y l k fl döneminde devreye al nan Türkiye nin ikinci LNG terminali zmir Alia a da bulunmaktad r. GAZ FAZI SIVI FAZI Rölatif Yo unluk Gerçek Yo unluk kg/sm 3 Üst Is l De er kcal/sm 3 Üst Is l De er kcal/kg Üst Is l De er kwh/kg Do algaz Karfl l Sm 3 /kg* Minimum Maksimum Ortalama * kg s v LNG nin, düzeltilmifl (S)m3 do al gaz (9.55 kcal/kg) cinsinde karfl l Botafl Marmara Ere lisi LNG terminalinden al nan LNG nin günlük ürün özellik raporlar na göre tutulan istatistiki de erleri, pragaz kay tlar na yukar daki flekilde girmifltir. 45

48 LNG NiN YOLCULU U LNG Terminali LNG Tank Buharlaflt r c Cezayir Nijerya S v Faz Müflteri Tank Sahas Tüketim Gaz Faz LNG kreyojenik (çok so uk) flartlarda depo edilir ve iletilir. S v laflt r lm fl endüstriyel ve medikal gazlar n depolama ve tafl ma flartlar n belirler. LNG nin s cakl normal flartlar alt nda -50 C civar ndad r. letim ve depolama bas nçlar ise ila 5 bar aras ndad r. Gerek LNG tanker tanklar, gerekse sabit müflteri tanklar kreyojenik olmal d r. Kreyojenik tanklar iç içe iki kaptan oluflur. çteki paslanmaz tank, LNG depolamakta kullan l r. D fltaki çelik tank izolasyon kab d r. ki tank aras nda izolasyon olarak vakumlanm fl perlit bulunur. Tanklar n tamam nda emniyet sistemleri olmal d r. LNG, do al gaz bas nç düflürme istasyonuna 3 ila 4 bar aras nda gönderilir. Tank n bas nçland r lmas tank buharlaflt r c lar taraf ndan yap l r. Bas nç, regülatör ve ekonomizer marifetiyle kontrol edilir. Buharlaflt r c lar LNG yi s v fazdan gaz faz na dönüfltürmek için kullan l r. Buharlaflt r c lar, LNG yi ortam s s n kullanarak gazlaflt r p tüketilmeye haz r hale getirirler. Genifl s transfer yüzeyleri sayesinde yüksek s de ifltirme kabiliyetleri vard r. Tamamen alüminyumdan üretilmifllerdir. Hareketli parçalar olmad ndan, bak m gerektirmezler. Do al gaz dâhili tesisatlar EPDK teknik mevzuat na uygun olarak yap lmal d r. Buharlaflt r c lar n ç k fl ndan itibaren, iflletme içi yakma ünitelerine kadar olan 2. kademe bas nç düflürme istasyonunu da dâhil LNG kullan m ile ilgili tüm do al gaz dahili tesisat, EPDK dan sertifika alm fl bir yap m firmas taraf ndan EPDK, BOTAfi veya bölgesinde yetkili flehir da t m flirketinin standartlar na uygun olarak yine EPDK dan sertifika alm fl bir müflavir firma kontrol ve denetiminde yap lm fl olmal d r. 46

49 SiSTEM LNG LNG NiN KULLANIM ALANLARI LNG, enerji ihtiyac n farkl yak tlarla sa layan yüksek yak t tüketimine sahip tüm iflletmeler için ilgili talimat, standart ve yönetmeliklerde geçen flartlar n sa lanmas durumunda kolayl kla kullan labilir. LNG nin bafll ca kullan m alanlar flöyledir: S cak su ve k zg n su eldesi Buhar eldesi S cak hava eldesi K zg n ya eldesi Piflirme ve kurutma f r nlar Metal iflleme (döküm, ergitme, s l ifllem vs.) Seramik ve cam sanayi Elektrik üretimi 47

50 LNG ALIM-SATIM VE FATURALANDIRMA ESASLARI LNG nin BOTAfi tan al n p LNG kullan c lar na sat fl ancak EPDK dan Toptan Sat fl Lisans alm fl flirketlerce yap labilir. lgili Enerji Piyasas Düzenleme Kurulu Mevzuatlar na göre LNG al m sat m nda faturalama enerji de eri baz nda (Sm 3 ya da kwh) olmal d r. Toptan sat fl flirketlerinin LNG tankerleri BOTAfi n LNG terminal sahas ndaki kantarda bofl ve dolu haliyle tart l r, iki tart miktar aras ndaki fark Botafl taraf ndan sat lan LNG nin kilogram cinsinden miktar olarak de erlendirilir. LNG terminalinde 24 saat boyunca ölçümlemesi yap lan ürünün rölatif yo unlu u, kimyasal içeri i ve üst s l de erini içeren bir bilgi fifliyle birlikte ürünün a rl ve enerji de eri karfl l n gösteren bir irsaliye Botafl taraf ndan toptan sat fl flirketlerine teslim edilir. Rölatif yo unlu u referans yo unlu a dönüfltürmede havan n yo unlu u,2255 kg/sm 3 al n r. Kilogram biriminden LNG nin içerdi i enerji miktar na dönüflüm için afla daki formülden faydalan l r. AÇIKLAMA SAB T DE ERLER Birim Gösterim Formül kg/sm 3 r Örnek Hesaplama,2255 Do al Gaz n Üst Is l De eri kcal/sm 3 U k 9.55 Do al Gaz n Üst Is l De eri kwh/sm 3 U W 0,64 ÖLÇÜLEN DE ERLER (TERM NAL) kg C kcal/sm 3 H 9.875,93 D R 0, kg/sm 3 D G = rxd R 0,76436 kcal A = (CxH)/D G Sm 3 A G = A/U k kwh A W = A G xu W

51 SiSTEM LNG SiSTEM LNG TEKNiK ÖZELLiKLERi 49

52 SiSTEM LNG TANK SAHASI EKiPMAN VE KURULUM TEKNiK ÖZELLiKLERi. Sistem LNG Tank ve Ekipmanlar LNG depolamak için kullan lan silindirik, perlit+vakum izolasyonlu tanklar, müflteri ihtiyaçlar na göre dikey ya da yatay olarak, pragaz taraf ndan AD2000 ve EN3458 standard na uygun imal ettirilmektedir. pragaz n LNG tanklar, 97/23/CEE sabit bas nçl kaplar direktifi do rultusunda CE iflareti tafl maktad r. Yine tank üzerindeki vana ve benzeri ekipmanlar da tamamen ithal kriyojenik özelliklere sahip olup, CE iflaretlidir. Ç TANK Tasar m Kodu: EN ve AD 2000 Tasar m S cakl : -96 C / + 50 C Malzeme: Paslanmaz Çelik SA 240 Tip 304L Maksimum Çal flma Bas nc : 5 barg Tasar m Bas nc 6 barg Test Bas nc : 0. barg DIfi TANK Tasar m Kodu: EN ve AD 2000 Tasar m S cakl -0 C / + 50 C Malzeme: Karbon çelik EN S235JR veya efl de eri Tasar m Bas nc : - barg Söz konusu LNG tanklar, ipragaz taraf ndan ARITAfi ve ISISAN gibi alan nda yetkin bas nçl kap imalatç s firmalara yapt r lmaktad r. pragaz, standart olarak, 6m 3 dik/yatay, 4/6m 3 dik/yatay, 22m 3 dik/yatay, 32m 3 dik/yatay ve 62/67 m 3 dik Sistem LNG tank seçeneklerinin yan s ra müflteri ihtiyac na göre farkl kapasite ve tipte (dik/yatay) tanklar da teklif edebilmektedir. 2. Sistem LNG Tesisatlar LNG tank sahas nda yer alan vana, emniyet valfi, boru, fittings vb. ekipmanlar kriyojenik flartlarda çal flacak uygun malzemeden imal edilmifltir. Tesisat montajlar s ras nda sertifikal argon kaynakç lar kullan lmakta, sahada yap lan tüm paslanmaz boru kaynaklar radyografik kontrolden geçirilerek kay t alt na al nmaktad r. Tesisat azot gaz yla test edilmekte, herhangi bir problemle karfl lafl lmad takdirde sistem LNG ile devreye al nmaktad r. Söz konusu tank sahas LNG tesisatlar n n imalat, montaj, test ve devreye al nmas ipragaz n yükümlülü ündedir. 50

53 SiSTEM LNG 3. fl-zaman Program Müflteri, pragaz ve do al gaz dahili tesisat yap mc firmas aras ndaki efl güdümü ve hedef birlikteli ini sa layacak olan ifl-zaman program, müflterinin de görüflü al nd ktan sonra haz rlanarak taraflara bildirilir. Böylece LNG tesisinin istenilen süre içinde, aksakl k yaflanmadan kurulmas için en önemli ad m olan planlama ad m, sahada henüz çal flmalar bafllamadan müflteri ve müteahhitle paylafl l r. fl No ÖRNEK MÜfiTER fi ZAMAN PROGRAMI SORUMLU KASIM-2008 ARALIK A Sistem LNG Tesis flleri A. Tesis aplikasyonu ve proje teslimi PRAGAZ A.2 Hafriyat ve kontrollu dolgu zemin iyileflterme MÜfiTER A.3 Topraklama tesisat alt yap s (bak r kaz klar) PRAGAZ A.4 Grobeton, temel kal b, demir, beton dökümü MÜfiTER A.5 Tank temel betonunun prizlenmesi MÜfiTER A.6 Tank sahas küvet betonun kal p ve beton iflleri MÜfiTER A.7 A.8 Tank buharlaflt r c lar n Antalya ya sevki Tank n ve buharlaflt r c n n yerine montaj PRAGAZ PRAGAZ A.9 Sistem LNG tesisat montaj PRAGAZ A.0 Sistem LNG tesisi elektrik tesisat montajlar PRAGAZ A. Sistem LNG tesisat radyografik kontrol (varsa tamirat) PRAGAZ A.2 Küvet üstü tel örgü ve girifl kap lar n n montaj MÜfiTER A.3 Sistem LNG-Sistem LPG tesisleri ve yang n e itimi PRAGAZ A.4 Tanka LNG al nmas PRAGAZ B Do al gaz ç Tesisat Montaj flleri PRAGAZ C Di er fller C. Tank ankraj, ankraj flablonu ve süzgeç teslimi PRAGAZ C.2 Yang n söndürücü tedari i MÜfiTER C.3 Hidrant hatt ve hidrant kulesi yap lmas MÜfiTER C.4 Paratoner sisteminin kurulmas MÜfiTER Do al gaza geçifl ve devreye alma 2 ARALIK Sistem LNG Tank Temel nflaat Projeleri ve Statik Hesaplar pragaz LNG tank temel inflaat tip projelerini yetkin bir statik bürosuna yapt rm fl olup, temel inflaat projeleri haz rlan rken. deprem bölgesi ve Z4 zemin s n f dikkate al nm flt r. Temel uygulama projeleriyle birlikte statik hesaplar n n bir kopyas istenildi inde müflteriye verilmektedir. Z4 zemin s n f na karfl l k gelen kg/cm 2 zemin emniyet gerilmesinin alt ndaki müflteri lokasyonlar nda projeler, üstünde gerekli tadilatlar yap larak müflteriye teslim edilmektedir. Söz konusu proje ve statik hesaplar n yapt r lmas ve müflteriye teslim edilmesi ipragaz n yükümlülü ündedir. 5

54 5. Sistem LNG Tank Ankraj Bulon ve fiablonu LNG tank n n temel ankraj nda kullan lan, tank hacmi ve tipine göre hesaplanm fl çap ve adetlerdeki ankraj bulonlar ve somunlar, ankrajlar n temel içindeki yerleflimini sa layacak ankraj flablonuyla birlikte müflteriye teslim edilmektedir. Temel betonu dökülmesi öncesi temel betonunun, ankraj yerleflimi ve temel betonu demir donat s n n, yetkili pragaz personeli taraf ndan kontrol edilmesi önerilmektedir. Söz konusu ankraj bulonlar, somunlar ve ankraj flablonlar n n tedari i ve müflteriye teslimi ipragaz n yükümlülü ündedir. 6. Topraklama Tesisat LNG tank ve buharlaflt r c lar topraklanmal d r. Ayr ca LNG tankeri topraklama pensesi ve tank sahas kap lar n n yan nda yer alacak topraklama tutamaklar için de topraklama tesisat kurulmal d r. Bu amaçla hafriyat sonras temel betonu kal p yap m öncesi, pragaz yetkililerine haber verilmelidir. pragaz' n yetkilendirdi i elektrik tesisatç s tank sahas nda gerekli bak r kaz k çakma ve bak r telle ilikleme ifllemlerini yaparak, tank ve buharlaflt r c lara ba lanacak bak r topraklama tellerini haz rlayacakt r. Beton at l rken bu tellerin beton içinde kalmamas na özellikle dikkat edilmelidir. Söz konusu topraklama tesisat için gerekli malzemelerin tedari i ve uygulaman n yapt r lmas ipragaz n yükümlülü ündedir. 7. Sistem LNG Tank Sahas Küvet Betonu, Sifonlu Rogar, Tel Örgü NFPA-59A (Standard for the Production, Storage and Handling of LNG) standard gere i LNG tank ve tesisat n n çevresinde, en az LNG tank hacmi kadar bir beton havuz (küvet) infla etmek gerekmektedir. Bu havuzda en az bir adet sifonlu rögarla drenaj sa lanmal d r. Beton havuzdaki sifonlu rögardaki su, olas bir LNG kaça nda (likit faz) donacak ve t kaç vazifesi görerek LNG'nin drenaj kanal na gitmesine engel olacakt r. Böylece LNG kaça s n rland r lm fl bir alanda kontrol alt na al nm fl olacakt r. Beton küvet üzerine, küvet betonuyla beraber toplam yüksekli i en az 80 cm olacak flekilde tel örgü tesis edilmeli ve bu sahaya girifl-ç k fl için en az iki adet d flar ya aç lan kap yap lmal d r. Tel örgü üzerine gerekli uyar levhalar as lmal d r. Söz konusu sifonlu rögar n, uyar levhalar n n tedari i ve müflteriye teslimi PRAGAZ n yükümlülü ündedir. 52

55 SiSTEM LNG 8. Sistem LNG Tank Likit Ç k fl Hatlar Acil Kapama Vanalar NFPA-59A'ya göre LNG tank üzerindeki likit ç k fllar, uzaktan kumanda edilebilen acil kapatma vanalar (ESD) ile tesis edilmelidir. Tank üzerindeki pnömatik kontrollü kriyojenik vanalar açma-kapatma ifllemi için bas nçl hava kullan lmaktad r. Bas nçl hava mini hava kompresörü (bak ms z-ya s z) taraf ndan sa lanmaktad r. Söz konusu acil kapatma vanalar n n ve bu vanalar çal flt racak mini kompresörün temini ve tesisi ipragaz n yükümlülü ündedir. *** Avrupa standartlar gere i LNG stoklama kapasitesi 5 tonun alt nda bulunan 6 m 3 LNG tanklar nda Pnömatik vana kullan lmamaktad r. 9. Gaz Kaça Alg lama Sistemi LNG tank sahas nda ve özellikle tank vana grubunda oluflabilecek herhangi bir gaz kaça n alg layacak kaçak sensörü vana mahali üzerine yerlefltirilmifltir. Kumanda panosu arac l yla alarm verecek olan gaz kaça alg lama sistemi, yine NFPA-59A standard gere i sistemde kurulmas gereken vazgeçilmez bir emniyet ve güvenlik ögesidir. Söz konusu gaz kaça alg lama sisteminin temini ve montaj ipragaz n yükümlülü ündedir. 0. Gaz S cakl Takip ve Kontrol Sistemi NFPA-59A'ya göre LNG tank sahas nda bulunan buharlaflt r c lar n ç k fl nda yer alan bir PT00 s cakl k transmiteri arac l yla, likit halden gaz hale geçen do al gaz n s cakl sürekli olarak takip ve kontrol edilmelidir. Gaz s cakl n n -0 C ye düflmesi durumunda sistem önce alarm vermekte, s cakl n - 8 C'ye düflmesi durumundaysa do al gaz d fl ve iç tesisat nda yer alan ekipmanlar n zarar görmemesi için tank ç k fl ndaki likit vanalar otomatik olarak kapat lmaktad r. Hava s cakl n n -20 C'nin alt na düflme ihtimali olan müflteri tesislerinde, ex-proof (patlama korumal ) do al gaz s t c lar kullan larak gaz s cakl uygun seviyeye ç kar l r. Söz konusu gaz s cakl takip ve kontrol sistemiyle gaz s t c s temini ve montaj ipragaz n yükümlülü ündedir. Gaz S cakl 53

56 . Deprem zleme Sistemi LNG tesisi kumanda panosu içinde yer alan bir deprem sensörüyle müflteri lokasyonunda olabilecek herhangi bir yer sars nt s n n büyüklü üne ba l olarak sistem alarm vermekte ve ard ndan depremin büyüklü ünün artmas halinde LNG tank ç k fl ndaki likit vanalar kapat lmaktad r. Söz konusu deprem izleme sisteminin temini ve montaj PRAGAZ n yükümlülü ündedir. *** Avrupa standartlar gere i LNG stoklama kapasitesi 5 tonun alt nda bulunan 6 m 3 LNG tanklar nda deprem sensörü kullan lmamaktad r. Deprem Sensörü 2. Sistem LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu ve Paralel kaz Panosu S cakl k, gaz kaça alg lama, deprem izleme sistemlerinden gelen ikazlar sesli ve fl kl alarma çeviren ve tank ç k fl ndaki likit vanalar n n otomatik olarak kapanmas n sa layan LNG Tesisi Ana Kumanda Panosudur. Ayr ca pano üzerinden de vanalar manuel olarak aç l p kapat labilir ya da acil stop butonu arac l yla vanalar kapat l p alarm verilebilir. Bu panonun üzerindeki ikazlar n ayn s n bulunduran paralel ikaz panosu müflterinin talebi do rultusunda güvenlik binas gibi bir noktaya konulmaktad r. Söz konusu panolar n temini ve montaj ipragaz n yükümlülü ündedir. 3. Ex-Proof Ayd nlatma LNG tank sahas içi tehlikeli bölge oldu undan, bu saha içindeki elektrikli cihaz ve ekipmanlar n ex-proof (patlama korumal ) özellikte olmas gereklidir. Bu nedenle LNG tesis sahas n n ayd nlat lmas için kullan lacak armatür de ex-proof nitelikte olmal d r. Ayd nlatma, LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu üzerinden aç l p kapat lmaktad r. Söz konusu ex-proof ayd nlatma sisteminin kurularak devreye al nmas PRAGAZ n yükümlülü ündedir. *** Avrupa standartlar gere i LNG stoklama kapasitesi 5 tonun alt nda bulunan 6 m 3 LNG tanklar nda ex-proof ayd nlatma kullan lmamaktad r. 4. Kazan Dairesi Gaz Kaça Alarm Sistemi Do al gaz n kullan m noktas ndaki (kazan dairesi, mutfak vb.) kaçaklar n alg lay p, kullan c lar sesli ve fl kl olarak uyaran sistemdir. Söz konusu gaz kaça alg lama ve alarm sisteminin kurularak devreye al nmas PRAGAZ n yükümlülü ündedir. Pano Siren Gaz Dedektör Ba lant Kablosu 54

57 SiSTEM LNG 5. Kokuland rma Sistemi LNG kokusuz bir yak tt r. Ancak kullan m noktalar ndaki kaçaklara karfl n kokuland r lmas gerekmektedir. LNG tank içindeki çok düflük s cakl klar nedeniyle herhangi bir kokuland r c kimyasal maddenin LNG içine kat lmas mümkün de ildir. Bu nedenle LNG, s v halden gaz hale geçtikten sonra THT (tetrahidrotiofen) denilen özel bir kimyasal madde ile kokuland r lmaktad r. Söz konusu kokuland r c THT'nin muhafaza edildi i paslanmaz tüp, ba lant elemanlar n n tedarik ve montaj yla THT nin ikmali PRAGAZ' n yükümlülü ündedir. 6. Sistem LNG-Telemetri Sistemi LNG tedari inde flu an ülkemizde tek bir tedarik kayna n n bulunmas nedeniyle müflterilerin LNG kesintisi yaflamadan faaliyetlerini sürdürebilmeleri, ancak etkin bir müflteri stok takibiyle sa lanabilmektedir. Bu amaçla pragaz kurdu u her müflteri tesisinde, tank içindeki LNG miktar n her gün düzenli olarak LNG lojistik birimine aktaran LNG-Telemetri sistemini kurmufltur. Sistem her gün ayn saatte müflteri tank ndaki LNG miktar n istenirse müflterinin belirleyece i herhangi bir cep numaras na SMS olarak iletebilmektedir. LNG- Telemetri sistemi sayesinde müflteriye zaman ve ifl gücü tasarrufu sa lanm flt r. Söz konusu LNG-Telemetri sisteminin kurulumu ve devreye al nmas PRAGAZ n yükümlülü ündedir. 7. Alt ve Üst Bas nç Alarmlar LNG sistemindeki en kritik noktalardan biri, tank bas nc n n istenilen iflletme bas nç aral nda tutulmas d r. Normal koflullarda tank bas nc, regülatör ve tank buharlaflt r c arac l yla 2-3 bar aral nda sabit kalmaktad r. Ancak tüketimdeki dalgalanmalar ya da durufllar s ras nda tank bas nc n n yükselmesi beklenebilir. flte bu nedenle tank bas nc 4.5 bara kadar yükseldi inde LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu ve paralel pano üzerindeki yüksek bas nç alarm devreye girerek, tank likit faz yerine gaz faz n n kullan ma sokulmas n müflteri operatörünü ikaz eder. Gaz faz kullan m na geçilen tankta bas nç yavafl yavafl azal r. Bu durumda bas nç 2 bara düfltü ünde sistem tekrar operatörü ikaz eder ve gaz faz kullan m ndan normal koflullardaki likit kullan ma geçilir. Böylece tank n bas nc sürekli kontrol alt nda tutularak, tank bas nc n n tasar m bas nc n n üstüne ç kmas na, tank emniyet valflerinin devreye girmesine ve dolay s yla gaz kayb na engel olunur. Söz konusu tank bas nç takip sisteminin kurulmas ipragaz n yükümlülü ündedir. GPRS SMS 55

58 8. Sistem LNG Tanker Filosu pragaz ADR mevzuat na (Tehlikeli Maddelerin Karayollar ile Tafl nmas ) ve Tafl nabilir Bas nçl Ekipmanlar Direktifi ne uygun, (pi) iflareti tafl yan LNG tanker tanklar na sahiptir. 25 m 3, 28 m 3, 45 m 3 ve 50 m 3 gibi de iflik kapasitede LNG tankerleriyle pragaz, müflterilerin tank sahas eriflebilirlik problemlerini en aza indirgeyecek esnek bir tanker ikmal olana sunmaktad r. Keza devreye al nan sayaçl ve pompal tankerlerle k sa sürede, düflük miktardaki LNG teslimatlar da art k mümkün olmaktad r. 9. 7/24 Teknik Destek Garantisi ve Y ll k Periyodik Bak m pragaz, ülke genelindeki mevcut 3 adet Sistem LNG bölge teflkilat nda yer alan onlarca teknik uzman ve yetkili servisiyle müflteri taleplerini en k sa sürede karfl layacak altyap ya sahiptir. 7 gün 24 saat müflterilerine cevap verecek ücretsiz tüketici dan flma hatt 444 ipra (4772) arac l yla müflterilerden gelecek her türlü flikâyet, öneri ve talebi de erlendirmekte ve en k sa zamanda yan tlamaktad r. Ayr ca LNG tesisleri pragaz taraf ndan y ll k olarak periyodik bak ma tabi tutulmakta ve müflteriler periyodik bak m hakk nda her y l bilgilendirilmektedir. Türkiye nin yeni enerji hatt 444 ipra

59 ACiL DURUM PLANI A-Gaz Kaçaklar nda (LPG-LNG) Al nacak Önlemler. So ukkanl olun, telefla kap lmay n. 2. Gaz kaça var diye ba rarak çevrenize haber verin. 3. En yak ndaki alarm butonuna bas n. 4. LPG/LNG tankerinden ikmal yap l yorsa, derhal durdurun. 5. Yang n pompalar hariç tesisin, di er tüm elektri ini elektrik panosundan kesin. 6. LPG/LNG stoklama tanklar n n üzerindeki ana vanay uzaktan otomatik veya kiflisel koruyucu ekipmanlar n z kullanarak manuel kapat n. 7. Derhal ipragaz A.fi. ye (444 ipra/4772) ve itfaiye ye (0) haber verin. 8. Gaz kaçak bölgesinin çevresinde güvenlik çemberi oluflturun, ilgisiz personeli uzaklaflt r n. 9. Tüm ateflli çal flmalar, k v lc m kaynaklar n (sigara, el feneri, cep telefonu vs) uzaklaflt r n, sert hareket yapmay n. 0. Gaz kaça n n güzergah na bak n, gaz kaça yola do ru gidiyorsa yolu araç trafi ine kapat n, bu bölgeye yetkisi olmayan kiflilerin ve araçlar n girmesine müsaade etmeyin.. Yang n su tesisat varsa, pompalar çal flt r p, yang n hidrant hortumlar n aç p, pulvarize su ile gaz n konsantrasyonunu da tmaya çal fl n. 2. En yak n yang n söndürme cihaz n haz r bulundurun, gaz kaça n n yang na dönüflebilece ini unutmay n. 3. Gaz kaça kontrol alt na al nd ktan ve nedenleri araflt r ld ktan sonra, çevre kontrolünü yap n, ortamda gaz olmad ndan emin olduktan sonra, ilgililerle beraber tesisi iflletmeye al n. B-LPG ve LNG Yang nlar nda Al nacak Önlemler. So ukkanl olun, telafla kap lmay n. 2. Yang n var diye ba rarak çevrenize haber verin. 3. En yak ndaki alarm butonuna bas n. 4. LPG/LNG tankerinden ikmal yap l yorsa, derhal durdurun. 5. En yak n yang n söndürme cihaz ile güvenli yerden, yang na ilk müdahaleyi yap n. 6. Derhal ipragaz A.fi. ye (444 ipra/4772) ve itfaiye ye (0) haber verin. 7. Yang n su tesisat varsa, pompalar çal flt r p, yang n hidrant hortumlar n aç p, yang na müdahale edin. LNG/LPG tanklar n jet su ile so utun. 8. Yang n bölgesinin çevresinde güvenlik çemberi oluflturun, ilgisiz personeli uzaklaflt r n, bu bölgeye yetkisi olmayan kiflilerin ve araçlar n girmesine müsade etmeyin. 9. Yang n söndürdükten sonra oluflabilecek gaz kaçaklar n kesmek için, LNG/LPG tanklar n n üzerindeki ana vanay uzaktan otomatik veya kiflisel koruyucu ekipmanlar n z kullanarak manuel kapat n. 0. Yaral varsa ilk yard m müdahalesi yap n, en yak ndaki hastaneye gönderin.. Yang n tamamen söndürülüp, nedenleri araflt r l p, tüm kontroller yap l p hiç bir riskin olmad görüldükten sonra, ilgililerle beraber tesisi iflletmeye al n. 56

60 MARMARA BÖLGE BATI KARADENiZ SATIfi BÜROSU BURSA SATIfi BÜROSU KADIKÖY SATIfi OF S KONYA SATIfi OF S DÖKME VE OTOGAZ SATIfi BÖLGE TEfiKiLATI ANTALYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Karfl yaka Mah. Y ld r m Beyaz t Cad. No: 28 Antalya Tel: Faks: BATI KARADENiZ BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi BÜROSU Kale Mah. Kaz mpafla Cad. Adnan Kefeli flhan No: 0 Kat: 6 Samsun Tel: Faks: BURSA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi BÜROSU Karaman Mah. zmiryolu Cad. Yerkayalar Apt. No: 82 K: 4 D: 4 Nilüfer/Bursa Tel: Faks: ÇUKUROVA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Küçük Dikili Beldesi Kavakl Mah. Turhan Cemal Beriker Bulvar No: 682/A Seyhan/Adana Tel: (pbx) Faks: DiYARBAKIR BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü fianl urfa Yolu. Km fienova Apt. No: 54 Diyarbak r Tel: (pbx) Faks: DO U ANADOLU BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Pelit Meydan Do u Apartman B-Blok 24/3 Erzurum Tel: Faks: EGE BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Ankara Cad. 283/ Sokak No: 2 Kat: 2 D: 20 Bornova/ zmir Tel: (pbx) Faks: GAZiANTEP BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü ncilip nar Mah. 3 Nolu Cad. 5 Nolu Sok. Bayel fl Merkezi B Blok Kat: No: 05 fiehitkamil/gaziantep Tel: (pbx) Faks: KADIKÖY BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi OFiSi Sanayi Mah. Çetin Sok. No: 9 Kurtköy Pendik/ stanbul Tel: (Pbx) Faks: KONYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi OFiSi Musalla Ba lar Mah. Ankara Cad. No: 37 Selçuklu/Konya Tel: (pbx) Faks: MARMARA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Mimarsinan Mah. M. Akif Ersoy Cad. No: 7/B Körfez/Kocaeli Tel: Faks: ORTA ANADOLU DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Ceyhun At f Kansu Cad. No: 35/C Balgat/Ankara Tel: (6 Hat) Faks: TRAKYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIfi MÜDÜRLÜ Ü Defterdar Mah. Otakç lar Paflmakç Çay r Cad. No: 62 Kar fl Merk. K: Eyüp/ stanbul Tel: (4 Hat) Faks:

61

62