SiSTEM LPG KAPSAMLI REHBER. SiSTEM LNG

Transkript

1

2

3 SiSTEM LPG KAPSAMLI REHBER SiSTEM LNG

4 Değerli iş ortağımız, Dünyanın en büyük LPG dağıtım grubu SHV Gas ın bir üyesi olan İpragaz, 96 yılından beri dünyadaki tüm teknik gelişmeleri izliyor, ülkemizde uygulamaya koyuyor. Yenilikçi felsefesiyle İpragaz, sadece belli sektörler için değil tüm ülke için fark yaratan ilklere imza atıyor. İlk LPG tüp dolumu, ilk Sistem LPG (Dökmegaz) servisi, ilk resmi belgeli otogaz istasyonu...

5 Yarattığı istihdam ve Türkiye nin dört bir yanına taşıdığı güven, yıllar içinde İpragaz ı LPG sektörü lideri konumuna yükseltti. Bu konumu uzmanlığı sayesinde korumaya devam ediyor. Bu büyük güç, sizlerin enerji ihtiyacını da kusursuz hizmet ağı ve kaliteli ürünleriyle karşılamaya hazır.

6 96 den Bu Yana Dönüm Noktaları Eureka Metal A.Ş. adıyla kuruldu. İzmit Yarımca da, Türkiye nin ilk Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) dolum tesisini faaliyete geçirdi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile birleşti.

7 Rakamlarla İpragaz İpragaz, Türkiye nin en büyük 25 firması arasında bulunuyor. Aynı zamanda Türkiye de faaliyet gösteren özel şirketler içinde 994 ten beri, En çok vergi ödeyen ilk 50 firma arasında. Şirketin, Tüplügaz, Dökmegaz ve Otogaz segmentlerinde 8 ilde yaygın teşkilat ağı bulunuyor. İpragaz ın teşkilat ağı rakamlarla şöyle: 0 Tüplü Satış Müdürlüğü, 9 Tüplü Saha Ofisi, 9 Dökme ve Otogaz Satış Müdürlüğü, 2 Dökme ve Otogaz Satış Ofisi ve Bürosu, 34 LPG Dolum Tesisi ve Tüp&Emtia Deposu 3 LPG Stoklama Terminali İpragaz, bu iş yerlerinde görev yapan yaklaşık 630 personeli ve 2000 i aşkın bayisiyle Türkiye ye enerji vermeye devam ediyor. Özelleştirilen İpragaz, Fransız Primagaz bünyesine katıldı. Primagaz ın da dünyanın en büyük LPG dağıtım firması Hollandalı SHV Gas tarafından satın alınmasıyla İpragaz, SHV ailesinin bir parçası haline geldi.

8

9 LPG LPG Sistem LPG Konutta Sistem LPG Kullanım İhtiyacına Göre Sistem LPG İş Yerinde Sistem LPG Sistem LPG Kolaylıkları Sistem LPG Teknik Özellikleri

10 LPG sıvılaştırılmış petrol gazı (Liquified Petroleum Gas) anlamına gelir. Sıvı halde, basınç altında ve ortam sıcaklığında depolanır. Bütan ve Propan gazlarının karışımıdır. Bu gazlar, normal şartlar altında gaz halindedir. Basınç altında sıvılaştırılır. LPG, petrol veya doğal gazdan üretilmektedir. LPG üretimi doğal gaz üretim artışı paralelinde her yıl % 2 oranında artmaktadır. Sıvı halde taşınan ve depolanan LPG, gaz fazında tüketilir. Renksiz ve kokusuzdur. Yanıcı ve parlayıcı özelliğe sahiptir. Suda çok az çözünür. Gaz kaçaklarının anlaşılabilmesi için LPG, merkaptanlar ve kükürt bileşenleri ile kokulandırılır. Hava içinde % 2 ile % 9 oranı arasında bulunması patlama riskini doğurur. Dünyada ilk olarak 80 senesinde İngiltere de kullanılmaya başlanmıştır. LPG ülkemizde ticari olarak; Miks LPG (% 30 Propan ve % 70 Bütan) ve Propan (% 95 ve üzeri saflıkta) olarak piyasaya sürülmektedir. İpragaz, konutlarda ve küçük sanayi dökmegaz uygulamalarında Propan, büyük sanayi dökmegaz uygulamalarında ise Mix LPG kullanmaktadır. ÖZELLiKLER BiRiM MiKS LPG (5 C de) (5 C de) kg Gazın Tam Yanması İçin Gerekli Özgül Hava Miktarı GAZ HALiNDE (5 C de) (5 C de) m 3 Gazın Tam Yanması İçin Gerekli Özgül Hava Miktarı (5 C) (20 C) (38 C) (50 C) DiĞER ÖZELLiKLER C C C C C C 0,508,969 2,5 90, , , ,5 8,95 2,30 7,50 0,584,72 2,02 92, , , ,82,85 2,60 4,0 0,560,786 2,06 9, ,28 0, , ,53 3,98 5,5 8,9 C C 8

11 LPG YAKITLARIN EŞDEĞERLiLiKLERi (Alt Isıl Değer Üzerinden) YAKIT ALT ISIL DE ER kcal ORT. VERiM kg eflde er MiKS LPG kg eflde er PROPAN m3 eflde er DO AL GAZ kg eflde er KÖMÜR kg eflde er MOTORiN kg eflde er F.OiL 04 kg eflde er F.OiL 06 kwh eflde er ELEKTRiK kg eflde er LNG kg MiKS LPG ,994,333 2,83,67,242,30,886 0,922 kg PROPAN ,006,342 2,849,75,250,38,962 0,928 m 3 DO AL GAZ ,750 0,745 2,23 0,875 0,932 0,982 8,95 0,69 kg KÖMÜR ,353 0,35 0,47 0,42 0,439 0,463 4,99 0,326 kg MOTORiN ,857 0,85,42 2,425,064,22 0,83 0,790 kg F.OiL ,805 0,800,074 2,279 0,940,054 9,570 0,742 kg F.OiL ,764 0,759,08 2,62 0,89 0,948 9,077 0,704 kwh ELEKTRiK ,084 0,084 0,2 0,238 0,098 0,04 0,0 0,078 kg LNG ,085,078,447 3,07,266,348,42 2,897 9

12 SiSTEM LPG Türkiye de 973 yılından bu yana, bir çok önemli sektörde büyük sanayi işletmelerinin Dökme LPG ihtiyaçlarını kesintisiz olarak karşılayan İpragaz, 993 yılında ilk kez küçük tanklı toprak üstü ve toprak altı sistemlerini uygulayarak İpragaz Sistem LPG yi oluşturdu. Bu sistem sayesinde İpragaz hem küçük işletmelerin hem de villaların tüm enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik bir çözüm getirerek enerji kullanımında yeni bir dönem başlattı. İpragaz Sistem LPG, farklı türlerdeki enerji ihtiyaçlarını (ısıtma, pişirme, sıcak su, soğutma, elektrik gibi) tek bir merkezden karşılayabileceğiniz ekonomik ve pratik bir enerji sistemidir. Yakıt olarak Propan ve Miks LPG kullanır. SiSTEM LPG NiN AYRICALIKLI DÜNYASI Her an aracı olmadan İpragaz çalışanlarından hizmet alma avantajı Kalibrasyon hassasiyeti sağlanmış, dış ortam şartlarından etkilenmeyen, sistem güvenliği yüksek, arıza riski minimize edilmiş Türkiye nin ilk, Avrupa nın en büyük elektronik sayaçlı araç filosuyla güvenli hizmet Sevkiyat sonrası anında faturalama kolaylığı sağlayan ve manuel sistemlerde rakamsal hataları, fatura kaybolmalarını, ödeme takip zorluğu gibi problemleri ortadan kaldıran Araçta Faturalama Sistemi Depozito ve LPG ödemelerini kredi kartıyla yapma imkanı Konut müşterilerinin 3. parti aracılara yaptırması gereken tüm işlerin (Tank temel çukurunun ve boru hattı kanalının kazılması, dere kumu temini, çukur ve kanalların dolgusu, tank kaide betonunun hazırlanması vs.) müşterinin talebi dahilinde ücret karşılığında İpragaz tarafından yapılması Konut kullanıcılarına ücretsiz verilen İpragaz Sistem LPG Sigorta Paketi hizmeti Dünya standartlarındaki ekipmanlar Üretimden montaja kadar İpragaz ın deneyimli ve uzman personeli tarafından kontrol edilerek İpragaz güvencesiyle sunulan ürünler Tanker şoförlerini profesyonel eğitmenlerin gözetiminde her yıl yenilenen müşteri memnuniyeti eğitimine tâbi tutarak sertifikalandırma sistemi İthal ürünlerin bağımsız test kuruluşlarına kalite kontrolünü yaptırma imkanı 0

13 SiSTEM LPG KONUTTA SiSTEM LPG Konut için üretilen İpragaz Sistem LPG de, Propan gazı kullanılır. Propan gazının yüksek buharlaşma özelliğinden dolayı bu sistemde buharlaştırıcı üniteler kullanılmaz. Böylece elektrik enerjisi gerekmediğinden enerji tasarrufu da yapılır. Konutlarda Sistem LPG ısınma, pişirme, sıcak su eldesi, soğutma ve elektrik üretimi gibi bir konutun her türlü enerji ihtiyacını tek bir merkezden karşılamak üzere kullanılır. KONUTLARDA SiSTEM LPG NiN ÜSTÜNLÜKLERİ Konutun tüm enerji ihtiyaçlarını tek bir merkezden kontrol Uzman personelle teknik servis, bakım, dolum ve dağıtım süreçlerinde 7/24 kesintisiz hizmet Sayaçlı tanker filosundaki tüm araçlarda anında faturalama sistemiyle güvenli ve hızlı hizmet Alternatif enerji kaynaklarına göre daha yüksek yanma verimi ve ısıl değer Yanma sırasında is, koku ve kurum yaratmadığı için temiz bir ortam Online sipariş, mail order gibi hayatınızı kolaylaştıracak uygulamalar Yangın ve deprem vanalarıyla standartın üzerinde güvenlik paketi (Opsiyonel)

14 KULLANIM ihtiyacina GÖRE SiSTEM LPG - BiREYSEL SiSTEM Villa ya da müstakil tip konut sakinlerinin tüm enerji ihtiyaçlarını bir merkezden karşıladıkları sistemdir. Gaz Hattı Sıcak Su Hattı 2

15 SiSTEM LPG Konut sahibiyle standart tip depozitolu sözleşme imzalanır. Tank depozitolu olarak teslim edilirken, sistem ücret karşılığında kurulur. LPG teslimatı minimum 400 kg için yapılır. Faturalandırma İpragaz tankerinde sevkiyat anında gerçekleştirilir. LPG fatura ödemesi opsiyon süresi içinde havale olarak ya da teslimat anında kredi kartıyla yapılır. Tank depozito ve Sistem LPG kuruluş bedelinin ödemesi peşin, kredi kartıyla, opsiyon süresi içinde havale yolu ya da mail order talimatıyla yapılır. Elektrik Hattı Kalorifer Tesisatı 3

16 2- MERKEZi SiSTEM Apartman ya da site sakinlerinin tüm enerji ihtiyaçlarını bir merkezden karşıladıkları sistemdir. İpragaz site yönetimiyle muhataptır. Sistem LPG tankının seviyesi İpragaz tarafından takip edilir ve seviye düştüğünde sevkiyat gerçekleştirilir. Site yönetimiyle sözleşme imzalanır. Tank emanet olarak teslim edilirken, sistem ücret karşılığında kurulur. LPG teslimatı minimum 400 kg için yapılır. Faturalandırma İpragaz tankerinde sevkiyat anında gerçekleştirilir. LPG fatura ödemesi opsiyon süresi içerisinde havale ya da teslimat anında kredi kartıyla yapılır. Sistem LPG kuruluş bedelinin ödemesi peşin, kredi kartıyla, opsiyon süresi içinde havale yolu ya da mail order talimatıyla yapılır. LPG Stok Tankı Servis Kutusu LPG Stok Tankı Yıkanmış Kum Korozif İzoleli Toprak Altı Boru Tesisatı (PE Boru/PE Kaplı Çelik Boru) 4

17 SiSTEM LPG MERKEZi SiSTEM Üst Havalandırma Alt Havalandırma 2. Kademe Regülasyon Kutusu Gaz Dedektörü Brülor Kalorifer Kazanı 5

18 3- NETWORK SiSTEMi Villa ya da apartman sitelerindeki sakinlere yönelik abone odaklı tasarlanmış bir sistemdir. Tüm sistem abonelerine aynı tank üzerinden çekilen tesisatlarla enerji sağlanır. Sistem LPG tüketimleri, her bir abone tesisatı üzerine sayaç konularak İpragaz tarafından takip edilir. Ödemeler her bir abonenin Sistem LPG kullanımına göre gerçekleştirilir. Bu sistemin iki ayrı kullanım şekli bulunmaktadır. A- Kullan Öde Enerji tüketimlerini abone bazında ölçmek için her bir abone tesisatı üzerine standart tip G4 doğal gaz sayacı konulur. Sistem LPG tüketimleri sayaçlardan okunarak, kullanılan miktar ay sonlarında aboneye fatura edilir. Sözleşme Muhatabı Siteler inşaat aşamasındayken muhatap müteahhit, site yönetimi ya da kooperatiflerdir. Site sakinleri yerleşimlerini tamamladıktan sonra muhatap villa veya daire sahipleri yani gerçek abonelerdir. Sözleşme Tipi Müteahhit, site yönetimi ya da kooperatifle villa/apartman dairelerindeki sistemlerin kuruluş ve Sistem LPG tedarik şartlarının belirlenmesiyle ilgili özel protokol yapılır. Site sakinleriyle standart tip abone sözleşmesi yapılır. Gaz Dedektörü Sayaç Kombi Ocak Sistem Kurulumu Sistem LPG tankı emanet olarak verilir, ekipman ve tesisat ücret karşılığında kurulur. Teslimat Tanktaki Sistem LPG seviyesi İpragaz tarafından takip edilir ve seviye düştüğünde sevkiyat gerçekleştirilir. Faturalama Abone sayaçlarının ay sonlarında okumasını takiben, faturalar LPG tüketimleri dahilinde yasal süreler içinde posta yoluyla abonelere ulaştırılır. 2. Kademe Regülasyon Kutusu Ödeme LPG ödemesi opsiyon süresi içerisinde havale, mail order veya kredi kartıyla gerçekleştirilir. Ekipman, tesisat, bakım, abonelik bedeli ve depozito ödemesi, opsiyon süresi içerisinde havale, kredi kartı veya mail order yoluyla tahsil edilir. 6

19 SiSTEM LPG NETWORK SiSTEMi LPG Stok Tankı LPG Stok Tankı Servis Kutusu Yıkanmış Kum 7

20 B- Ön Ödemeli Sistem Enerji tüketimlerini kullanıcı bazında ölçmek ve gaz yüklemesi yapabilmek için her bir tesisat üzerine akıllı tip ön ödemeli G4 doğal gaz sayacı konulur. Müşteriye sayaç yükleme kartı verilir. Müşteri, gaz kullanmak istediği zaman kullanmak istediği gaz miktarı kadar İpragaz a ödeme yapar ve bu ödeme karşılığı müşteri kartına yükleme yapılır. Müşteri bu kartı sayaca okutur ve sayaç okutulan miktarda gazın geçişine izin verir. Sözleşme Muhatabı Siteler inşaat aşamasındayken muhatap müteahhit, site yönetimi ya da kooperatiflerdir. Site sakinleri yerleşimlerini tamamladıktan sonra muhatap villa veya daire sahipleri yani gerçek abonelerdir. Sözleşme Tipi Müteahhit, site yönetimi ya da kooperatifle villa/apartman dairelerindeki sistemlerin kuruluş ve Sistem LPG tedarik şartlarının belirlenmesiyle ilgili özel protokol yapılır. Site sakinleriyle standart tip abone sözleşmesi yapılır. Sistem Kurulumu Sistem LPG tank emanet olarak verilir, ekipman ve tesisat ücret karşılığında kurulur. Teslimat Abonenin ödemesini takiben, çipli karta kontör yüklemesi yapılır. Faturalama Yasal süreler içerisinde postayla teslim edilir. Ödeme LPG ödemesi, kontör yüklemesi yapılmadan önce nakten veya kredi kartıyla yapılır. Ekipman, tesisat, bakım, abonelik bedeli ve depozito ödemesi, opsiyon süresi içerisinde havale, kredi kartı veya mail order yoluyla tahsil edilir. 8

21 SiSTEM LPG AVANTAJ PAKETLERi VIP PAKET HiZMETi Sistem LPG kurulurken aracılara yaptırılması gereken ancak taahhüt sorunu oluşturan tüm inşaat ve tesisat işleri de ücret karşılığında İpragaz tarafından yapılır. 2 GAZ ve SiSTEM LPG SiGORTA PAKETi Müşterilerimiz, Sistem LPG yi kurdururken ilk LPG siparişlerini de birlikte verirse, İpragaz ın özel sigorta paketine ücretsiz olarak sahip olur. Sigorta firmasından sağlanan bu paket, TL ye kadar hırsızlık, yangın, terör, su basması gibi risklere karşı eşya sigortası, konut yardım paketi gibi güvencelerin yanı sıra çilingir hizmetleri, cam kırılması, dahili su ve elektrik tesisatı gibi sorunların giderilmesine yönelik yardım sunar. 3 TELEMETRY SiSTEMi Bu paketin kabulü durumunda, tanktaki gaz seviyesini uzaktan izleme olanağı tanıyan Telemetry Sistemi İpragaz tarafından ücret karşılığı kurulur. Bu sistemle İpragaz; müşteriye SMS'le LPG seviye bilgisini verirken, müşterinin otomatik takip talimatı olması durumunda, müşteri tankının LPG seviyesi minimuma düştüğünde otomatik dolum hizmeti vererek Sistem LPG konforunun kesintisiz olmasını sağlar. 4 GÜVENLiK PAKETi A- Yangın Vanası Yangın esnasında gazı otomatik olarak kesen özel vana, tüm Sistem LPG sahiplerine verilen bir hizmettir. B- Deprem Vanası Deprem esnasında gazı bina dışında otomatik olarak kesen özel vana, talep doğrultusunda alınabilir. TELEMETRY SiSTEMi İpragaz Merkez SMS İpragaz dan Takip Tanker Evden Takip Seviye Göstergesi 9

22 iş YERiNDE SiSTEM LPG İpragaz, iş yerlerinde kullanım ihtiyacına göre LPG yi Propan ya da Miks LPG olarak sunmaktadır. İpragaz Sistem LPG, küçük veya büyük sanayi işletmelerinin, tüm enerji ihtiyaçlarını bir merkezden karşılar. TURiZM SEKTÖRÜ OTELLER İpragaz Sistem LPG; otellerdeki enerji sistemleriyle uyumlu çalışarak, enerji ihtiyacını bir merkezden karşılar. İpragaz Sistem LPG de kullanılan LPG, diğer yakıtların yanmaları sonucu ortaya çıkan is, koku ve kurum gibi atıklar oluşturmaz. Oteller ve turizm işletmeleri için çevre temizliği ve çevrenin korunması vazgeçilmezdir. İpragaz Sistem LPG de kullanılan LPG, çevre dostudur. GIDA SEKTÖRÜ Gıda işletmeleri için çevre temizliği ve çevrenin korunması vazgeçilmezdir. İpragaz Sistem LPG de kullanılan Propan gazı çevre dostudur. İçeriğinde kükürt bileşenleri yoktur. Bu nedenle alternatif yakıtların aksine çevreye zarar vermez, is, koku ve kurum gibi atıklar oluşturmaz. Direkt yanma gerektiren ortamlarda bile güvenle kullanılabilir. RESTORANLAR VE DiNLENME TESiSLERi Sistem LPG, mutfaktaki tüm cihazlarla uyumlu çalışır ve kesintisiz enerji verir. Böylece aşçılar enerji, tedarik ve stok kontrol gibi vakit alan işlerde harcadıkları zamanı yeni lezzetler yaratmak için kullanabilir. 20

23 SiSTEM LPG KÜÇÜK SANAYi işletmeleri Sistem LPG, kurutma fırınları, ısıl işlem fırınları, tekstil, ergitme ocakları, pişirme fırınları, buhar kazanları, kızgın yağ kazanları, radyant ısıtıcılar, endüstriyel mutfak cihazları ve sıcak su kazanlarıyla uyumlu olarak çalışarak, işletmenizin ihtiyacı olan enerjiyi bir merkezden karşılar. TARIM VE HAYVANCILIK TAHIL VE KURUTMA İpragaz Sistem LPG, tarım sektöründe temiz yakıt kullanımıyla çevrenin korunması, tahıl kurutmada kullanılan yakıtların ürün üzerinde oluşturdukları kalite bozucu olumsuz etkilerin (hijyen, kararma, koku vs.) ortadan kaldırılması ve yakıt veriminin artırılıp kurutma maliyetlerinin azaltılması amacıyla tarım ve hayvancılık sektöründe kullanılmaktadır. SERALAR Seralarda bitki gelişimi için istenen nem ve homojen ısı dağılımı Sistem LPG yle elde edilebilir. Propan gazının yanması sonucu ortaya su buharı çıkar. Böylece ısıtma sırasında hava kurumaz ve bitki gelişimi için daha uygun ortamlar elde edilir. Ayrıca radyant sistemlerle uyumlu olarak çalışan propan gazıyla homojen ısı dağılımı sağlanır ve sera sıcaklığı istenilen koşullarda tutulabilir. TAVUK ÇiFTLiKLERi Sistem LPG kullanılan kümeslerdeki civciv gelişimleri çok daha hızlı olabilir. Çünkü Propan gazı yanma sonucu kümesin havasını kurutmaz. Sistem LPG ile çalışan radyant sistemlerde dışkıdan ve suluktan oluşan nem ışınlarla kurutulur ve civciv altlığı sürekli kuru kalır. Bu, verim ve hijyen sağlar. Ayrıca, radyant ısıtıcılarla homojen ısı dağılımı sağlanarak yığılmalardan kaynaklanan civciv ölümleri engellenir. 2

24 ÖDEME KOLAYLIKLARI Kredi Kartıyla Ödeme İpragaz; LPG ödemelerini kredi kartıyla ya da anlaşmalı Kredi Kart bankalardan havale masrafı olmadan yapma imkânı sunar. Böylece LPG ödemelerinizi banka kuyruğuna girmeden evinizden ödersiniz. Ödeme opsiyon süreleriniz kredi kartı son ödeme tarihine kadar uzatılır ve bu sistem, finansal olarak size esneklik sağlar. 2 Müşteri Bilgi Kartı Sistem LPG Kart ta, özel hesap numaranız, havalelerinizi ücretsiz olarak gönderebileceğiniz banka IBAN ve hesap numaraları, size en yakın bölge müdürlüğü ve dolum tesisinin telefon numaraları bulunur. Yapacağınız ödemelerinizde kartınızdaki bilgilerden yararlanarak vakit kazanabilirsiniz. 3 Araçta Faturalama Sistemi Tüm sayaçlı tanker filosunda son teknolojiye uygun olarak kurulan araçta faturalama sistemi sayesinde, manuel sistemde oluşabilecek aksaklıklar ortadan kaldırılmıştır. Faturanız postayla değil anında elinize geçtiği için, zamanında ulaşma problemi de ortadan kalkar. Ayrıca faturanıza tüm teslimat bilgilerinin detayları da işlenir. Böylece verdiğimiz sevkiyat hizmetinin takibi ve geliştirme çalışmaları da kolaylıkla yapılabilir. 4 İnternet Fırsatları Sistem LPG siparifllerinizi ve ödemelerinizi adresinden de yapabilirsiniz. Ayr ca bu adresten size özel bilgilere ulaflabilir, geliflmeleri takip edebilirsiniz. Bu sistemde neler var? Sistem LPG fiyatlar Cari y l içinde faturalanm fl sevkiyat detaylar Talebiniz do rultusunda, cari hesap durumlar Müflteri bilgilerinizi güncelleme imkân nternetten ödemenizi nasıl yapabilirsiniz? nternetten ilk kez ifllem yap yorsan z Kredi Kart Dökme Gaz Siparifli ve Ödemesi adresine girin. Dökme Gaz Siparifli ve Ödemesi butonuna t klay n. lk Girifl çin yazan butona t klayarak formu doldurun, bir flifre oluflturun ve sipariflinizi verin. Sipariflinizin ödemesini hemen yapmak isterseniz, diledi iniz kredi kart n kullan n ve ödeme ifllemini gerçeklefltirin. 22

25 SiSTEM LPG TEKNiK ÖZELLiKLERi

26 LPG Buharlaşma Eğrisi LPG, sıcaklık ve basınç değişimine göre gaz ve sıvı faz halinde bulunur. Sıvı fazı, belirli bir sıcaklık ve basınç altında gaz fazı haline gelir. Sıcaklık arttıkça LPG nin basıncı artar, düştükçe azalır. Tabloda LPG nin sıcaklıklara göre buhar basıncı değerlerini görebilirsiniz. LPG BUHAR BASINCI DEĞERLERi Bar LPG Çiğlenme/Sıvılaşma Eğrisi LPG oda sıcaklığı ve atmosferik basınçta gaz halinde bulunur. Basınçla faz değiştirdiği belli bir sıcaklık derecesi ya da sıcaklıkla faz değiştirdiği belli bir basınç değeri vardır. LPG sistemlerinde gaz fazı borularındaki sabit bir çalışma basıncı için çevre sıcaklığının düşmesi, LPG nin gaz fazından sıvı faza geçmesine neden olur. Buna LPG çiğlenmesi denir. Çiğlenme sabit bir çevre sıcaklığında, gaz fazı borularındaki LPG basıncının artırılmasıyla da gerçekleşebilir. LPG sistemleri yandaki grafik yardımıyla LPG nin çiğlenmeyeceği basınç-sıcaklık değerlerine göre yapılmalıdır. Grafikte de görüldüğü gibi, propan için çiğleşme sıcaklıkları çok düşüktür. Konutlardaki merkezi enerji sisteminde propan kullanıldığı için çiğleşme sorunu yaşanmaz. LPG YOĞUŞMA BAŞLANGIÇ DEĞERLERi 24

27 SiSTEM LPG Tankların Gaz Verme Kapasiteleri LPG, tank içinde basınç altında, doymuş sıvıgaz fazı karışımı halindedir. Gaz fazında kullanılan LPG, enerji ihtiyacına göre değişen debide, belirli bir basınç altında kullanım yerine sevk edilmektedir. LPG nin buharlaşması için gereken ısı enerjisi, doğal olarak dış ortamdan veya buharlaştırıcıdan (gaz tüketim miktarı yüksekse) elde edilmektedir. Buharlaşma için gerekli enerjinin dış ortamdan elde edilmesi, tamamen tank ve dış ortam arasındaki ısı transferiyle ilişkilidir. Dolayısıyla bir tankın gaz verme kapasitesi, tank içindeki akışkan sıcaklığına, dış ortam sıcaklığına, ısı geçiş yüzey alanına ve bu iki ortam arasındaki ısı geçiş parametrelerine bağlıdır. Bir tankın gaz vermesi esnasında tank içindeki karışımın kütlesi ve sahip olduğu enerji zamana bağlı olarak azalmaktadır. Tüm bu faktörler göz önüne alınarak, çeşitli büyüklükteki tank hacimlerinin sıcaklık ve LPG seviyelerine göre gaz verebilme kapasiteleri aşağıda verilmiştir. Daha yüksek miktarda gaz debisine ihtiyaç duyulduğunda sisteme buharlaştırıcı ilavesi yapılmalıdır. 0m 3 5m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi.75m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi 3m 3 PROPAN STOK TANKI GAZ VERME KAPASiTESi 25

28 Sistem LPG Tanklarının Toprak Üstü Uygulamaları M L Kapı H 3 S F N S A ØD S S H E B Sistem LPG Tankı, Temel Betonu ve Tank Havuzu Ölçüleri TANK ÖLÇÜLERi AĞIRLIK KAPASiTE BETON ÖLÇÜLERi ÇiT ÖLÇÜLERi ANKRAJ SAPLAMASI* TANK HACMi (Litre) M M M M6 * Ayakların dördü birden yere sabitlenecektir. 26

29 SiSTEM LPG Sistem LPG Tanklarının Toprak Altı Uygulamaları L G s F A s Beton Kaide Yıkanmış Kum Yıkanmış Kum ØD H2 s s H E B K Sistem LPG Tankı, Temel Betonu ve Tank Havuzu Ölçüleri TANK ÖLÇÜLERi TANK A IRLI I LPG KAPASiTESi BETON ÖLÇÜLERi HAVUZ ÖLÇÜLERi ANKRAJ SAPLAMASI* TANK HACMi (Litre) M M M M6 * Ayakların dördü birden yere sabitlenecektir. 27

30 Uygun Boru Çapı Seçim Tablosu Sistem LPG tesisatında kullanılan boru çapları, gazın debisi, basıncı, kullanılan borunun uzunluğu gibi faktörlere göre değişmektedir. Boru içindeki gazın akışı sırasında sürtünmeler sebebiyle ve boru boyunca, bağlantı elemanlarında ve armatürlerde yerel kayıplar nedeniyle basınç düşer. Müsade edilen basınç düşme oranı, işletme üst basıncının %5 i kadardır. Aşağıda. ve 2. kademe basınç hatlarında, bu kriterlere göre çelik boru seçim tabloları verilmiştir.. Kademe Basınç Hattı Boru Çapının Belirlenmesi 2. Kademe Basınç Hattı Boru Çapının Belirlenmesi İşletme Basıncı 500 mbar İşletme Basıncı 30 mbar Vana ve Fittinglerin Yarattığı Dirençlerin Eşdeğer Boru Uzunlukları (Metre) Boru Çapı Vana ve Fittingler DiRSEK 90 DiRSEK 45 T BiRLEŞTiRME Y FiLTRE (Eşit boru çapında) Y FiLTRE (Büyük boru çapına çıkış) GLOB VANA KÜRESEL VANA ANA KESME VANASI 28

31 SiSTEM LPG Kanal ve Duvar Geçiş Detayları Sistem içindeki boru donanımı, mümkün olduğu kadar doğrudan iletilmeli, dirsek kavis gibi akışı sınırlayıcılar mümkün olduğu kadar az sayıda olmalıdır. Binaların dışındaki boru donanımı, toprak altında veya toprak üstünde tesis edilebilir. Karayolu, demiryolu, cadde ve sokak altlarına tesis edilen boru donanımının, araç hasarlarına karşı korunması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Toprak altına tesis edilen boru donanımı, toprak özellikleri dikkate alınarak korozyona karşı korunmuş olmalıdır. Aşağıda kanal ve duvar geçiş uygulama detayları verilmiştir. Boru Kanalı Kesiti 200 D 200 Toprak Yıkanmış Kum 250 PE Boru Olursa 500 mm İkaz Bandı 200 PE İzoleli Çelik LPG Borusu Sıkıştırılmış Kum D 00 İzolasyon Gaz Borusu Duvar Geçiş Detayı Yol Geçişi Boru Kanalı ve Kapak Detayı (*) Gaz Borusu PVC Boru Bina Dışı Bina İçi NPL 00x00x D Ankraj Q 88/88 Hasır Çelik (Çift Kat) İkaz Bandı Çelik LPG Borusu PE İzoleli-PE Boru Yıkanmış Kum BS 25 B.A. Betonu D D 200 NPU 80 Q 88/88 Hasır Çelik (Çift Kat) 550+D 80 * Kanalda su birikimini önlemek için % eğim verilecektir. 29

32 Tank Aksesuarları Dolum Valfi Emniyet Valfi Likid Alma Valfi Multivalf Seviye Göstergesi. Kademe Regülatör 30

33

34 Dökme LPG Tankları Yerleştirme Kuralları Toprak altı Sistem LPG tanklarıyla ilgili emniyet mesafeleri, emniyet valfi, doldurma ağzı ve sıvı seviye göstergesi blöfünden ölçülmelidir. Bu durumda toprak altı tankının herhangi bir kısmının, binaya veya üzerine bina yapılabilecek arsa sınırına uzaklığı 3 m den az olmamalıdır. Su kapasitesi 0,5 m 3 veya daha büyük olan tankların binalara olan mesafeleri dikkate alınırken binadan,5 m den fazla çıkıntı yapan ve emniyet valfi çıkış ağzından yüksek bina kısımları varsa emniyet mesafesi çıkıntı mesafesinin en az %50 si kadar daha fazla olmalıdır. Bu mesafe çıkma dış yüzey ile tankın yerleştirildiği noktanın dikeyine, yatay olarak ölçülmelidir. Hiçbir halde bina duvarına olan mesafe çizelgede verilen değerden az olmamalıdır. Bu husus emniyet valfi çıkış ağzından 5 m veya daha yüksek olan çıkmalı binalara uygulanmamalıdır. (Detay-) Detay x.5m ise min 3 m x x>.5 m ise [3+(x/2)] m LPG Tankı 5 m 3 Su kapasiteleri 0,5 m 3 veya daha büyük tanklardan meydana gelen çoklu toprak altı tankları uçları ve kenarları vinç ve benzeri makinelerle kolaylıkla ulaşabilecek şekilde yerleştirilmelidir. Su kapasitesi 0,5 m 3 den küçük tanklardan meydana gelen ve toplam su kapasitesi 2 m 3 den fazla olan tank gruplarına, her bir tankın su kapasitesi yerine toplam su kapasitesi dikkate alınarak Çizelge- de (TS 446) verilen emniyet mesafesi uygulanmalıdır. Depolama alanında birden fazla tank grubu bulunduğu durumlarda tank grupları arasında mesafe en az 7,5 m olmalıdır. Tankların bu şekilde yerleştirilmesi durumunda gruptaki tanklara, tanklar arası emniyet mesafesi uygulanmalıdır. Tankların 3 m yakınına kadar yanıcı madde bulundurulmamalı ve bu mesafedeki kuru ot gibi kolay tutuşabilen maddelerin bulunması engellenmelidir. Toprak üstü LPG tanklarının hiçbir parçası anma gerilimi 0,6-0,5 kv arasında olan enerji (elektirik nakli) hatlarının dikey doğrultusunda, her yönden 2m; 0,5 kv nin üzerindeki elektrik nakil hatlarında ise her yönden 7,5 m yatay doğrultudaki mesafede bulunan sahaya yerleştirilmemelidir. (Detay-2) 32

35 SiSTEM LPG Detay 2 Toprak üstü Sistem LPG tankları (0,5 m 3 ve üzeri) ile parlama noktası 90 C nin altındaki motorin, gaz yağı, benzin, kerosen, fuel oil vb. bir sıvı ihtiva eden tanklar (2,5 m 3 ve üzeri) arasındaki yatay mesafe en az 6 m olmalıdır. Sistem LPG tanklarının etrafı, havalandırmayı sağlayacak şekilde asgari % 50 atmosfere açık olmalıdır. Sistem LPG tankıyla oksijen veya gaz halindeki hidrojen tankları arasındaki asgari mesafe TS 446 Çizelge-2 ye uygun olmalıdır. Tanklar bina içerisine yerleştirilmemelidir. Sistem LPG tankları projelendirilirken yakınında elektrik cihazları (aydınlatma, klimalar, vantilatör, brülör vb), rogar, kuyu ve çukur yerler olup olmadığı dikkate alınmalıdır. Çizelge-2 (TS 446) 4,5-6 7, , , ,5 5 33

36 Basınç Sınıfları (Örnek) Kombi Gaz Dedektörü Ocak 2. Kademe Regülasyon Kutusu. Kademe Regülasyon LPG Stok Tankı Alçak Basınç P<500 mbar Orta Basınç 500<P<000 mbar Yüksek Basınç P>000 mbar Domestik Tank Uygulamaları (Apartman ve Siteler)-(Örnek) NETWORK SiSTEMi Gaz Dedektörü MERKEZİ SiSTEMi Ocak Sayaç Kombi 2. Kademe Regülasyon Kutusu Üst Havalandırma Alt Havalandırma Korozif İzoleli Toprak Altı Boru Tesisatı (PE Boru/PE Kaplı Çelik Boru) LPG Stok Tankı Servis Kutusu Yıkanmış Kum Brülör LPG Stok Tankı NOTLAR - Temiz Hava Girişi Tank Yönünde Olmayacaktır. 2- Egzoz ve Temiz Hava Girişi Aynı Yönde Olmayacaktır. Gaz Dedektörü Kalorifer Kazanı

37 Domestik Tank Uygulamaları (Müstakil Konut ve Villa)-(Örnek) KAZAN DAiRESi KOT ÜSTÜNDE 2. Kademe Regülasyon Kutusu Kombi Gaz Dedektörü LPG Stok Tankı Servis Kutusu Ocak NOTLAR - Temiz Hava Girişi Tank Yönünde Olmayacaktır. 2- Egzoz ve Temiz Hava Girişi Aynı Yönde Olmayacaktır. Korozif İzoleli Toprak Altı Boru Tesisatı (PE Boru/PE Kaplı Çelik Boru) Yıkanmış Kum Endüstriyel Tip 2. Kademe Regülasyon Kutusu Detayı Konut Tipi 2. Kademe Regülasyon Kutusu Detayı 3/4 Solenoid Valf Regülatör Manometre Manometre Regülatör 3/4 Filtre /2 Filtre /2 Solenoid Valf 3/4 Küresel Doğal Gaz Vana Küresel Doğal Gaz Vanası /2 Küresel Doğal Gaz Vana /2 Küresel Doğal Gaz Vanası Kombi Hattı İçin

38 İşletmelerde Sistem LPG Tesisat Detayı (Örnek) Tel Örgü 40 cm LPG Tank Konsol Dreyn % Eğim 2. Kademe Regülasyon Kutusu (Endüstriyel Tip) Gaz Dedektörü Buharlaştırıcı SHC 40 Çelik Malzeme Tank Sahası NOTLAR - Hat uzunluğu >25 m ise dreyn yapılacaktır. (Dreyn hattı kör tapa ile kapatılacaktır.) 2- Kazan dairesi zemin altı ise bina girişine mutlaka solenoid vana konulacaktır. Korozyon Önleyici İzoleli Toprak Altı Boru Tesisatı (PE Kaplı Çelik Boru) Toprak Altı Katodik Koruma Uygulaması (Örnek) Yıkanmış Kum Ölçü Kutusu Mg Anot Kablo/Tank İrtibatı CuCuSO4 V>850mV Beton Kaide Katodik Koruma Çalışıyor Mg Anot 36

39 SiSTEM LPG Yapılmış olan en mükemmel izolasyonlarda bile, daima elektrik akımını geçirebilen mikro gözenekler bulunmaktadır. Eğer tanka katodik koruma uygulanmazsa; bu mikro gözenekler ve kaplama bozuklukları, korozyon açısından büyük tehlike yaratır. Tankların katodik korumasında, magnezyum anotlu katodik koruma metodu uygulanmaktadır. Bu sistemde; anot, tank malzemesi olan karbon çelikten daha baz bir metalden oluştuğundan elektrik akımını sağlayan metal iyonunun transferini üzerine alır ve tankın korozyona uğramasını engeller. Katodik Koruma Uygulama Talimatı Toprak altındaki katodik koruma yapılan yer ile toprak üstü kısımlar birbirinden elektriksel olarak izole edilir. Tank büyüklüğüne göre seçilen uygun sayıda anot torbasının dikey olarak yerleştirmesi tavsiye edilir. (Bağlantı kablosunu, anot torbasını çukura sarkıtmak için kullanmayın.) Her bir anot torbası 2-3 kova su ile ıslatılır. Ölçü kutusu olmayan tanklarda tank mapaları kazılarak anot kablo uçları bu mapalara bağlanır. Bu bağlantılar ya zift dökülerek ya da polietilen bant ile izole edilir. Ölçü kutusu olan tanklarda anot kablo uçları ölçü kutusundaki köprüye bağlanır. Üreticinin montaj talimatı göz önünde bulundurulur. Tank çukuru, tamamıyla korozif özelliği olmayan dere kumuyla doldurulur. Toprak Üstü Tank Topraklama Tesisatı Uygulaması (Örnek) Beton Kaide /2 Galvaniz Boru (Tanker Topraklaması İçin) Çinko Kaplı Civata ile Bağlantı 0.6 mm Bakır Tel (Çıplak Mono) 0 cm 30 cm 30 cm Bakır Topraklama Çubuğu (Ø 2 cm) 50 cm 37

40 Toprak Altı Tank Kurulum Aşamaları Öncelikle keflif yap l r. pragaz n LPG Yetkili Personel Belgesi ne sahip uzman mühendis ve teknisyenleri, Sistem LPG nin kurulumunun gerçeklefltirilece i sahan n TSE 446 Standardı ve Binaların Yangında Korunması Hakkındaki Yönetmelik te belirtilen güvenlik flartlar na uygun olup olmad n titizlikle inceler, sistem ve kurulumun fiziki flartlar dahilinde kurulum plan n haz rlar. Teklif ve sözleflme haz rlan r. pragaz n uzman mühendis kadrosu, Sistem LPG nin öngörülen fiziki flartlar dahilinde kurulum projelerini haz rlar. Haz rlanan kurulum projeleri do rultusunda sistem fiyat teklifi ve sözleflmesi haz rlanarak, müflteriye sunulur. Tank çukuru aç l r. Sistem LPG depolama tank için pragaz uzmanlar n n gözetiminde keflif çal flmalar nda belirlenen bölgeye tank çukuru aç l r. Ankraj saplamal zemin betonu dökülür. Tank çukurunun aç lma ifllemi tamamland ktan sonra tank n yerlefltirilece i has r çelikli beton at l r ve ankraj saplamalar yerlefltirilir. Tank sevk edilerek, vinçle çukura indirilir. Sistem LPG depolama tank vinçli kamyonla sahaya getirilerek, haz rlanan çukura, ankraj saplamalar dikkate al narak indirilir. Tank ayaklar n n ankrajlamas yap l r. Yer alt suyundan kaynaklanabilecek tank hareketini önlemek için ankraj ifllemleri tamamlan r. Tank kapa n n montaj gerçeklefltirilir. Sistem LPG depolama tank n n üzerinde yer alan ekipmanlar n korunmas amac yla tank kapa montaj yap l r. Katodik koruma montaj yap l r. Tanklar n korozyondan zarar görmesini engellemek için katodik koruma metodu uygulan r. Bu sistemde kullan lan karbon anot metal iyon transferini üzerine al r ve tank n korozyona u ramas n engeller. Tank çukuru dolgusu yap l r. Sistem LPG nin LPG depolama tank montaj ifllemleri tamamland ktan sonra çukur, korozif olmayan kum ile doldurulur. Tesisat kanal çukuru aç larak, tesisat montaj yap l r. Tesisat kanal çukuru aç larak, tesisat montaj na bafllan r. Yer alt na yap lan boru donan m, toprak özellikleri dikkate al narak, korozyona karfl korunur. Bina girifline 2. kademe regülasyon kutusu yerlefltirilerek tesisat ba lant lar yap l r. Sistem LPG kullan ma haz rd r. Gaz ikmali yap lır. Gerekli e itimler verilerek sistem müflteriye teslim edilir. 38

41 SiSTEM LPG Toprak Üstü Tank Kurulum Aşamaları Keflif yap l r. pragaz n LPG yetkili personel belgesine sahip uzman mühendis ve teknisyenleri, Sistem LPG nin kurulumunun gerçeklefltirilece i sahan n ilgili mevzuatlara uygun olup olmad n titizlikle inceler, tesisin kurulum alan na karar verir. Teklif ve sözleflme haz rlan r. pragaz' n uzman mühendis kadrosu, Sistem LPG nin öngörülen fiziki flartlar dahilinde kurulum projelerini haz rlar. Haz rlanan kurulum projeleri do rultusunda sistem fiyat teklifi ve sözleflmesi haz rlanarak, müflteriye sunulur. Tank zemin beton haz rl yap l r. pragaz Sistem LPG depolama tank için uzmanlar gözetiminde kurulum projesinde belirlenen alana tank temel betonu kaidesi inflaat çal flmalar bafllat l r. Tank temel kaidesi için haz rlanan yere has r demir konulup, projede belirtilen noktalara ankraj civatalar yerlefltirilerek uygun özellikte beton at l r. LPG tank nakledilir. LPG depolama tank ve ekipmanlar tank sahas na vinçli araçlarla sevk edilir. LPG tank indirilir. LPG depolama tank haz rlanan beton zemine ankraj saplamalar dikkate al narak indirilir. Ankrajlama yap l r. Ankraj saplamalar, termal gerilmelere ve sars nt lara karfl, standartlarda belirlenen flekilde somunlarla yerine sabitlenir. Topraklama yap l r. Tank sabitlendikten sonra statik ve dinamik elektrik yüklerine karfl tank ve tesisat korumak için topraklama ifllemi yap l r. Topraklama ifllemi, tank aya na ba lanan bak r çubukla gerçeklefltirilir. Tesisat montaj yap l r. Tankla tüketim noktalar aras ndaki dahili tesisat hatt montaj yap l r. Tank bas nc n kullan m bas nc na düflürmek için tank gaz faz ç k fl nda. kademe regülatör kullan l r. Sistem LPG kullan ma haz rd r. Tüm montaj ifllemleri tamamland ktan sonra tank çevresine tel çit çekilip, uyar ikaz levhalar as larak LPG sistemi kullan ma haz r hale getirilir. Gaz ikmali yap l p gerekli e itimler verilerek sistem müflteriye teslim edilir. 39

42 ipragaz IN MÜŞTERiYE VERECEĞi HiZMETLER Sistem LPG nin standartlara uygun olarak gerekli yerleşim ve akım projelerinin hazırlanması Sistem LPG tankı ve ekipmanlarının temin edilmesi, nakil* ve indirme* işlemlerinin yapılıp, montajın tamamlanması Tank sahasından tüketim noktalarına gaz nakil hattı çekilmesi. Bina dışına 2. kademe regülasyon grubunun montajı ve kullanıcı cihazı, gaz alarm cihazı, selenoid valf elektrik bağlantılarının yapılması* Talep dahilinde opsiyonel hizmetler ve avantaj paketlerinin sunulması* Sistem LPG nin montaj ve testleriyle propan ikmaline uygun hale getirilmesi Sisteme ilk ikmalin yapılıp, işletmeye alınması, ilgili kişilerin eğitilip, tankın teslim edilmesi Sistem LPG nin standartlara uygun periyotlarda bakımının yapılması Sözleşmeye uygun olarak LPG ikmallerinin yapılması MÜŞTERiNiN YAPMASI GEREKENLER Montaj ekibine uygun çal flma ortam n n sa lanmas Is tma, piflirme, s cak su, so utma ve elektrik ihtiyaçlar n karfl layacak olan cihazlar, tank yerlefltirilmeden önce al p, bu cihazlar n montaj ve baca ba lant lar n n yapt r lmas Montaj sahas na montaj için gereken elektri in ve teleskobik vince gerek olmas durumunda vincin temin edilmesi Tank yerleflimi için pragaz yetkilisi taraf ndan tank temel fleridiyle iflaretlenen alanda inflaat ve tesisat ifllerinin yapt r lmas pragaz n avantaj paketlerinden VIP in tercih edilmesi durumunda, inflaat ve tesisat ifllerini müflterinin talebi do rultusunda pragaz yapabilir* *Ücretlidir. 40

43 Birim Çevirim Tabloları x0 6 25,4 304,8 94, , 00 x0 5 2,54 30,48 9, ,40 0,00 0, ,0254 0,3048 0, ,344 x0-6 x0-5 0,00 2,54x0-5 3,048x0-4 9,444x0-4, , , , , , , , ,84 0, , ,00936, ,6 0, , ,237x0-7 6,237x0-6 6,237x0-4 0,6237,57828x0-5,89394x0-4 0, , , ,27 0,000 0, , ,83627, , ,7639 0, ,00096,9599 0, , x , , , ,4 0, , ,368 4, ,7854 0, ,7 6, , ,4 0,9478 3,9683, ,868 3, ,4 0, ,845 0, ,0063 x0-6 0,00,6387x0-5 0, , , , ,347 0, , , ,3368 0, ,969 0, , , , , ,72 0, , ,48052, , 0,0098 0, , ,325 0,0000 0, ,0063 0, , ,0 0,00 0, , ,689476, ,098, ,94757, ,20, , ,330 7, ,067 0, , , , , , , , , , , , , ,0036 0, ENERJi HACiM SiSTEM LPG

44

45 LNG LNG Sistem LNG nin Avantajları İpragaz ın LNG Piyasasındaki Yeri LNG nin Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri LNG Nasıl Temin Edilir? LNG nin Yolculuğu LNG nin Kullanım Alanları LNG Alım-Satım ve Faturalandırma Esasları Sistem LNG Teknik Özellikleri Sistem LNG Tank Sahası Ekipman ve Kurulum Teknik Özellikleri

46 LNG Doğal gaz atmosfer basıncında -62 C ye kadar soğutulduğunda yoğuşarak sıvı faza geçer ve Sıvı Doğal gaz (LNG-Liquified Natural Gas) olarak adlandırılır. Özellikleri Doğal gazın hacmi, gaz fazından sıvı faza geçerken 600 kat küçülür. Bu sayede yüksek miktardaki doğal gaz, düşük basınçlar altında hacmi 600 kez küçültülerek sıvı halde saklanabilir. Bu durum, doğal gazın boru hatlarıyla taşınmasının teknik ve ekonomik anlamda mümkün olmadığı yerlere, gemi ve kamyon tankerlerle nakliyesini uygun hale getirir. LNG nin sıvı fazının yoğunluğu ortalama 0,44 kg/lt dir. Geometrik hacmi m 3 (.000 lt) olan bir kaba doldurulan LNG nin ağırlığı yaklaşık 460 kg dir. LNG renksizdir, kokusuzdur, zehirli değildir, korozif özelliği yoktur. Gaz halinin hava içindeki karışım oranı %5 ile %5 arasında yanıcı ve parlayıcıdır. LNG, esas olarak %90 civarında bir oranda metandan (CH 4 ) oluşur. Metan haricinde etan (C 2 H 6 ), propan (C 3 H 6 ), propan (C 3 H 8 ), bütan (C 4 H 0 ) ağırlıklı olmak üzere diğer hidrokarbonları da ihtiva eden bir yakıt türü olan LNG, sıvılaştırma sürecinde içindeki oksijen, karbondioksit, kükürt bileşenleri ve sudan arındırıldığı için boru hattı doğalgaza göre daha saf ve yüksek verimli bir yakıttır. LNG tesisatı ve LNG kaçakları kreyojenik (çok soğuk) olduğu için soğuk yanıklarına sebep olabilir. Özel kreyojenik eldiven kullanılmadan vanalara ve kaçaklara müdahale edilmemelidir. SiSTEM LNG NiN AVANTAJLARI Tüm enerji ihtiyacını tek bir merkezden karşılayabilme Otomatik kontrolle donatılmış depolama sistemi dizaynı ile minimum arıza riski 7/24 kesintisiz teknik servis hizmeti Uzun mesafelere taşıma ve ikmal kolaylığı Enerjiyi kolay ve efektif stoklama kabiliyeti Yaygın kullanım alanı Doğa ile dost Sistem LNG ile çalışacak yakıcı cihazlarda büyük çapta otomatik kontrol imkanı Baca gazlarındaki ısıdan maksimum faydalanmayla yüksek ısıl verim Düşük ortam sıcaklıklarında dahi yüksek yakıt performansı Alternatif yakıtlara göre avantajlı fiyat ipragaz IN LNG PiYASASINDAKi YERi İpragaz, 2004 yılı sonu itibarıyle LNG piyasasında kalite, kesintisiz ürün ikmali, emniyet ve çevreye olan sorumluluk bilinciyle sektörde yerini almak üzere gerekli alt yapı hazırlıklarını tamamladı ve EPDK dan almış olduğu lisansla 2005 yılı Ocak ayında LNG piyasasında faaliyetlerine başladı. İpragaz, kurmuş olduğu ekipler, teknik ve lojistik alt yapısı ve 96 den bu yana LPG sektöründe edindiği tecrübesiyle LPG piyasasından sonra LNG piyasasında da lider firma olmayı hedefledi. Güvenlikten taviz vermeden kurulan sistemlerle LNG piyasasına farklı bir bakış açısı getiren İpragaz; bu piyasada bir çok ilke ve yeniliğe imza attı. Her yeni piyasada olduğu gibi LNG piyasasında da teknik mevzuatın henüz tamamen oluşmadığı bir ortamda sistem kurulumlarındaki Türk standartlarını, gelişmiş ülke standartlarıyla besleyerek yeni uygulama standartlarını yarattı ve piyasada bu konuda örnek alınan lider firma oldu. 44

47 SiSTEM LNG LNG NiN KiMYASAL VE FiZiKSEL ÖZELLiKLERi Kimyasal çeri i Metan (CH 4 ), ayr ca C 2 H 6, C 3 H 8 ve baz di er hidrokarbonlar ( C) 0,46 ( C) ( C) (5 C ta) LNG NASIL TEMiN EDiLiR? Türkiye ye ithal edilen ve tüketilen toplam doğal gazın bir miktarı LNG olarak tedarik edilir. LNG, ağırlıklı olarak Nijerya ve Cezayir den özel tasarlanmış gemi tankerlerle getirilip ülkemizdeki LNG terminallerinde depolanır. Marmara Ereğlisi LNG Terminali, yılları arasında inşa edilmiştir. 66 hektarlık bir alan üzerine kuruludur. Her biri m 3 olan 3 adet LNG depolama tankı, m 3 kapasiteli gemilerin yanaşabileceği 300 m uzunluğunda bir iskelesi vardır. Terminalin LNG yi gazlaştırarak Ulusal İletim Şebekesi ne enjekte etme kapasitesi, yılda 6 milyar m 3, pik saatte m 3 tür. Terminalde, LNG iletim lisans sahibi şirketlerin kamyon tankerlerine LNG yi yüklemek için yükleme kolları mevcuttur yılı kış döneminde devreye alınan Türkiye nin ikinci LNG terminali İzmir Aliağa da bulunmaktadır. GAZ FAZI SIVI FAZI Rölatif Yoğunluk Gerçek Yoğunluk kg/sm 3 Üst Isıl Değer kcal/sm 3 Üst Isıl Değer kcal/kg Üst Isıl Değer kwh/kg Doğalgaz Karşılığı Sm 3 /kg* Minimum Maksimum Ortalama * kg sıvı LNG nin, düzeltilmiş (S)m3 doğal gaz (9.55 kcal/kg) cinsinde karşılığı Botaş Marmara Ereğlisi LNG terminalinden alınan LNG nin günlük ürün özellik raporlarına göre tutulan istatistiki değerleri, İpragaz kayıtlarına yukarıdaki şekilde girmiştir. 45

48 LNG NiN YOLCULUĞU LNG Terminali LNG Tankı Buharlaştırıcı Cezayir Nijerya Sıvı Fazı Müşteri Tank Sahası Tüketim Gaz Fazı LNG kreyojenik (çok soğuk) şartlarda depo edilir ve iletilir. Sıvılaştırılmış endüstriyel ve medikal gazların depolama ve taşıma şartlarını belirler. LNG nin sıcaklığı normal şartlar altında -50 C civarındadır. İletim ve depolama basınçları ise ila 5 bar arasındadır. Gerek LNG tanker tankları, gerekse sabit müşteri tankları kreyojenik olmalıdır. Kreyojenik tanklar iç içe iki kaptan oluşur. İçteki paslanmaz tank, LNG depolamakta kullanılır. Dıştaki çelik tank izolasyon kabıdır. İki tank arasında izolasyon olarak vakumlanmış perlit bulunur. Tankların tamamında emniyet sistemleri olmalıdır. LNG, doğal gaz basınç düşürme istasyonuna 3 ila 4 bar arasında gönderilir. Tankın basınçlandırılması tank buharlaştırıcıları tarafından yapılır. Basınç, regülatör ve ekonomizer marifetiyle kontrol edilir. Buharlaştırıcılar LNG yi sıvı fazdan gaz fazına dönüştürmek için kullanılır. Buharlaştırıcılar, LNG yi ortam ısısını kullanarak gazlaştırıp tüketilmeye hazır hale getirirler. Geniş ısı transfer yüzeyleri sayesinde yüksek ısı değiştirme kabiliyetleri vardır. Tamamen alüminyumdan üretilmişlerdir. Hareketli parçaları olmadığından, bakım gerektirmezler. Doğal gaz dâhili tesisatları EPDK teknik mevzuatına uygun olarak yapılmalıdır. Buharlaştırıcıların çıkışından itibaren, işletme içi yakma ünitelerine kadar olan 2. kademe basınç düşürme istasyonunu da dâhil LNG kullanımı ile ilgili tüm doğal gaz dahili tesisatı, EPDK dan sertifika almış bir yapım firması tarafından EPDK, BOTAŞ veya bölgesinde yetkili şehir dağıtım şirketinin standartlarına uygun olarak yine EPDK dan sertifika almış bir müşavir firma kontrol ve denetiminde yapılmış olmalıdır. 46

49 SiSTEM LNG LNG NiN KULLANIM ALANLARI LNG, enerji ihtiyacını farklı yakıtlarla sağlayan yüksek yakıt tüketimine sahip tüm işletmeler için ilgili talimat, standart ve yönetmeliklerde geçen şartların sağlanması durumunda kolaylıkla kullanılabilir. LNG nin başlıca kullanım alanları şöyledir: Sıcak su ve kızgın su eldesi Buhar eldesi Sıcak hava eldesi Kızgın yağ eldesi Pişirme ve kurutma fırınları Metal işleme (döküm, ergitme, ısıl işlem vs.) Seramik ve cam sanayi Elektrik üretimi 47

50 LNG ALIM-SATIM VE FATURALANDIRMA ESASLARI LNG nin BOTAŞ tan alınıp LNG kullanıcılarına satışı ancak EPDK dan Toptan Satış Lisansı almış şirketlerce yapılabilir. İlgili Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Mevzuatları na göre LNG alım satımında faturalama enerji değeri bazında (Sm 3 ya da kwh) olmalıdır. Toptan satış şirketlerinin LNG tankerleri BOTAŞ ın LNG terminal sahasındaki kantarda boş ve dolu haliyle tartılır, iki tartı miktarı arasındaki fark Botaş tarafından satılan LNG nin kilogram cinsinden miktarı olarak değerlendirilir. LNG terminalinde 24 saat boyunca ölçümlemesi yapılan ürünün rölatif yoğunluğu, kimyasal içeriği ve üst ısıl değerini içeren bir bilgi fişiyle birlikte ürünün ağırlığı ve enerji değeri karşılığını gösteren bir irsaliye Botaş tarafından toptan satış şirketlerine teslim edilir. Rölatif yoğunluğu referans yoğunluğa dönüştürmede havanın yoğunluğu,2255 kg/sm 3 alınır. Kilogram biriminden LNG nin içerdiği enerji miktarına dönüşüm için aşağıdaki formülden faydalanılır. AÇIKLAMA SABİT DEĞERLER Birim Gösterim Formül kg/sm 3 r Örnek Hesaplama,2255 Do al Gaz n Üst Is l De eri kcal/sm 3 U k 9.55 Do al Gaz n Üst Is l De eri kwh/sm 3 U W 0,64 ÖLÇÜLEN DE ERLER (TERM NAL) kg C kcal/sm 3 H 9.875,93 D R 0, kg/sm 3 D G = rxd R 0,76436 kcal A = (CxH)/D G Sm 3 A G = A/U k kwh A W = A G xu W

51 SiSTEM LNG SiSTEM LNG TEKNiK ÖZELLiKLERi 49

52 SiSTEM LNG TANK SAHASI EKiPMAN VE KURULUM TEKNiK ÖZELLiKLERi. Sistem LNG Tank ve Ekipmanları LNG depolamak için kullanılan silindirik, perlit+vakum izolasyonlu tanklar, müşteri ihtiyaçlarına göre dikey ya da yatay olarak, İpragaz tarafından AD2000 ve EN3458 standardına uygun imal ettirilmektedir. İpragaz ın LNG tankları, 97/23/CEE sabit basınçlı kaplar direktifi doğrultusunda CE işareti taşımaktadır. Yine tank üzerindeki vana ve benzeri ekipmanlar da tamamen ithal kriyojenik özelliklere sahip olup, CE işaretlidir. İÇ TANK Tasarım Kodu: EN ve AD 2000 Tasarım Sıcaklığı: -96 C / + 50 C Malzeme: Paslanmaz Çelik SA 240 Tip 304L Maksimum Çalışma Basıncı: 5 barg Tasarım Basıncı 6 barg Test Basıncı: 0. barg DIŞ TANK Tasarım Kodu: EN ve AD 2000 Tasarım Sıcaklığı -0 C / + 50 C Malzeme: Karbon çelik EN S235JR veya eş değeri Tasarım Basıncı: - barg Söz konusu LNG tankları, ipragaz tarafından ARITAŞ ve ISISAN gibi alanında yetkin basınçlı kap imalatçısı firmalara yaptırılmaktadır. İpragaz, standart olarak, 6m 3 dik/yatay, 4/6m 3 dik/yatay, 22m 3 dik/yatay, 32m 3 dik/yatay ve 62/67 m 3 dik Sistem LNG tank seçeneklerinin yanı sıra müşteri ihtiyacına göre farklı kapasite ve tipte (dik/yatay) tankları da teklif edebilmektedir. 2. Sistem LNG Tesisatları LNG tank sahasında yer alan vana, emniyet valfi, boru, fittings vb. ekipmanlar kriyojenik şartlarda çalışacak uygun malzemeden imal edilmiştir. Tesisat montajları sırasında sertifikalı argon kaynakçıları kullanılmakta, sahada yapılan tüm paslanmaz boru kaynakları radyografik kontrolden geçirilerek kayıt altına alınmaktadır. Tesisat azot gazıyla test edilmekte, herhangi bir problemle karşılaşılmadığı takdirde sistem LNG ile devreye alınmaktadır. Söz konusu tank sahası LNG tesisatlarının imalatı, montajı, test ve devreye alınması ipragaz ın yükümlülüğündedir. 50

53 SiSTEM LNG 3. İş-Zaman Programı Müşteri, İpragaz ve doğal gaz dahili tesisatı yapımcı firması arasındaki eş güdümü ve hedef birlikteliğini sağlayacak olan iş-zaman programı, müşterinin de görüşü alındıktan sonra hazırlanarak taraflara bildirilir. Böylece LNG tesisinin istenilen süre içinde, aksaklık yaşanmadan kurulması için en önemli adım olan planlama adımı, sahada henüz çalışmalar başlamadan müşteri ve müteahhitle paylaşılır. İş No A A. A.2 A.3 A.4 A.5 A.6 A.7 A.8 A.9 A.0 A. A.2 A.3 A.4 ÖRNEK MÜŞTERİ İŞ ZAMAN PROGRAMI Sistem LNG Tesis İşleri Tesis aplikasyonu ve proje teslimi Hafriyat ve kontrollu dolgu zemin iyileşterme Topraklama tesisatı alt yapısı (bakır kazıklar) Grobeton, temel kalıbı, demir, beton dökümü Tank temel betonunun prizlenmesi Tank sahası küvet betonun kalıp ve beton işleri Tank buharlaştırıcıların Antalya ya sevki Tankın ve buharlaştırıcının yerine montajı Sistem LNG tesisat montajı Sistem LNG tesisi elektrik tesisat montajları Sistem LNG tesisatı radyografik kontrol (varsa Küvet üstü tel örgü ve tamirat) giriş kapılarının montajı Sistem LNG-Sistem LPG tesisleri ve yangın eğitimi Tanka LNG alınması SORUMLU İPRAGAZ MÜŞTERİ İPRAGAZ MÜŞTERİ MÜŞTERİ MÜŞTERİ İPRAGAZ İPRAGAZ İPRAGAZ İPRAGAZ İPRAGAZ MÜŞTERİ İPRAGAZ İPRAGAZ KASIM-2008 ARALIK B Doğal gaz İç Tesisat Montajı İşleri İPRAGAZ C C. C.2 C.3 C.4 Diğer İşler Tank ankraj, ankraj şablonu ve süzgeç teslimi Yangın söndürücü tedariği Hidrant hattı ve hidrant kulesi yapılması Paratoner sisteminin kurulması İPRAGAZ MÜŞTERİ MÜŞTERİ MÜŞTERİ Doğal gaza geçiş ve devreye alma 2 ARALIK Sistem LNG Tank Temel İnşaat Projeleri ve Statik Hesapları İpragaz LNG tankı temel inşaat tip projelerini yetkin bir statik bürosuna yaptırmış olup, temel inşaat projeleri hazırlanırken. deprem bölgesi ve Z4 zemin sınıfı dikkate alınmıştır. Temel uygulama projeleriyle birlikte statik hesaplarının bir kopyası istenildiğinde müşteriye verilmektedir. Z4 zemin sınıfına karşılık gelen kg/cm 2 zemin emniyet gerilmesinin altındaki müşteri lokasyonlarında projeler, üstünde gerekli tadilatlar yapılarak müşteriye teslim edilmektedir. Söz konusu proje ve statik hesapların yaptırılması ve müşteriye teslim edilmesi ipragaz ın yükümlülüğündedir. 5

54 5. Sistem LNG Tank Ankraj Bulon ve Şablonu LNG tankının temel ankrajında kullanılan, tank hacmi ve tipine göre hesaplanmış çap ve adetlerdeki ankraj bulonları ve somunları, ankrajların temel içindeki yerleşimini sağlayacak ankraj şablonuyla birlikte müşteriye teslim edilmektedir. Temel betonu dökülmesi öncesi temel betonunun, ankraj yerleşimi ve temel betonu demir donatısının, yetkili İpragaz personeli tarafından kontrol edilmesi önerilmektedir. Söz konusu ankraj bulonları, somunları ve ankraj şablonlarının tedariği ve müşteriye teslimi ipragaz ın yükümlülüğündedir. 6. Topraklama Tesisatı LNG tank ve buharlaştırıcıları topraklanmalıdır. Ayrıca LNG tankeri topraklama pensesi ve tank sahası kapılarının yanında yer alacak topraklama tutamakları için de topraklama tesisatı kurulmalıdır. Bu amaçla hafriyat sonrası temel betonu kalıp yapımı öncesi, İpragaz yetkililerine haber verilmelidir. İpragaz'ın yetkilendirdiği elektrik tesisatçısı tank sahasında gerekli bakır kazık çakma ve bakır telle ilikleme işlemlerini yaparak, tank ve buharlaştırıcılara bağlanacak bakır topraklama tellerini hazırlayacaktır. Beton atılırken bu tellerin beton içinde kalmamasına özellikle dikkat edilmelidir. Söz konusu topraklama tesisatı için gerekli malzemelerin tedariği ve uygulamanın yaptırılması ipragaz ın yükümlülüğündedir. 7. Sistem LNG Tank Sahası Küvet Betonu, Sifonlu Rogar, Tel Örgü NFPA-59A (Standard for the Production, Storage and Handling of LNG) standardı gereği LNG tank ve tesisatının çevresinde, en az LNG tank hacmi kadar bir beton havuz (küvet) inşa etmek gerekmektedir. Bu havuzda en az bir adet sifonlu rögarla drenaj sağlanmalıdır. Beton havuzdaki sifonlu rögardaki su, olası bir LNG kaçağında (likit faz) donacak ve tıkaç vazifesi görerek LNG'nin drenaj kanalına gitmesine engel olacaktır. Böylece LNG kaçağı sınırlandırılmış bir alanda kontrol altına alınmış olacaktır. Beton küvet üzerine, küvet betonuyla beraber toplam yüksekliği en az 80 cm olacak şekilde tel örgü tesis edilmeli ve bu sahaya giriş-çıkış için en az iki adet dışarıya açılan kapı yapılmalıdır. Tel örgü üzerine gerekli uyarı levhaları asılmalıdır. Söz konusu sifonlu rögarın, uyarı levhalarının tedariği ve müşteriye teslimi İPRAGAZ ın yükümlülüğündedir. 52

55 SiSTEM LNG 8. Sistem LNG Tankı Likit Çıkış Hatları Acil Kapama Vanaları NFPA-59A'ya göre LNG tankı üzerindeki likit çıkışları, uzaktan kumanda edilebilen acil kapatma vanaları (ESD) ile tesis edilmelidir. Tank üzerindeki pnömatik kontrollü kriyojenik vanaları açma-kapatma işlemi için basınçlı hava kullanılmaktadır. Basınçlı hava mini hava kompresörü (bakımsız-yağsız) tarafından sağlanmaktadır. Söz konusu acil kapatma vanalarının ve bu vanaları çalıştıracak mini kompresörün temini ve tesisi ipragaz ın yükümlülüğündedir. *** Avrupa standartları gereği LNG stoklama kapasitesi 5 tonun altında bulunan 6 m 3 LNG tanklarında Pnömatik vana kullanılmamaktadır. 9. Gaz Kaçağı Algılama Sistemi LNG tank sahasında ve özellikle tank vana grubunda oluşabilecek herhangi bir gaz kaçağını algılayacak kaçak sensörü vana mahali üzerine yerleştirilmiştir. Kumanda panosu aracılığıyla alarm verecek olan gaz kaçağı algılama sistemi, yine NFPA-59A standardı gereği sistemde kurulması gereken vazgeçilmez bir emniyet ve güvenlik ögesidir. Söz konusu gaz kaçağı algılama sisteminin temini ve montajı ipragaz ın yükümlülüğündedir. 0. Gaz Sıcaklığı Takip ve Kontrol Sistemi NFPA-59A'ya göre LNG tank sahasında bulunan buharlaştırıcıların çıkışında yer alan bir PT00 sıcaklık transmiteri aracılığıyla, likit halden gaz hale geçen doğal gazın sıcaklığı sürekli olarak takip ve kontrol edilmelidir. Gaz sıcaklığının -0 C ye düşmesi durumunda sistem önce alarm vermekte, sıcaklığın - 8 C'ye düşmesi durumundaysa doğal gaz dış ve iç tesisatında yer alan ekipmanların zarar görmemesi için tank çıkışındaki likit vanaları otomatik olarak kapatılmaktadır. Hava sıcaklığının -20 C'nin altına düşme ihtimali olan müşteri tesislerinde, ex-proof (patlama korumalı) doğal gaz ısıtıcıları kullanılarak gaz sıcaklığı uygun seviyeye çıkarılır. Söz konusu gaz sıcaklığı takip ve kontrol sistemiyle gaz ısıtıcısı temini ve montajı ipragaz ın yükümlülüğündedir. Gaz Sıcaklığı 53

56 . Deprem İzleme Sistemi LNG tesisi kumanda panosu içinde yer alan bir deprem sensörüyle müşteri lokasyonunda olabilecek herhangi bir yer sarsıntısının büyüklüğüne bağlı olarak sistem alarm vermekte ve ardından depremin büyüklüğünün artması halinde LNG tank çıkışındaki likit vanaları kapatılmaktadır. Söz konusu deprem izleme sisteminin temini ve montajı İPRAGAZ ın yükümlülüğündedir. *** Avrupa standartları gereği LNG stoklama kapasitesi 5 tonun altında bulunan 6 m 3 LNG tanklarında deprem sensörü kullanılmamaktadır. Deprem Sensörü 2. Sistem LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu ve Paralel İkaz Panosu Sıcaklık, gaz kaçağı algılama, deprem izleme sistemlerinden gelen ikazları sesli ve ışıklı alarma çeviren ve tank çıkışındaki likit vanalarının otomatik olarak kapanmasını sağlayan LNG Tesisi Ana Kumanda Panosudur. Ayrıca pano üzerinden de vanalar manuel olarak açılıp kapatılabilir ya da acil stop butonu aracılığıyla vanalar kapatılıp alarm verilebilir. Bu panonun üzerindeki ikazların aynısını bulunduran paralel ikaz panosu müşterinin talebi doğrultusunda güvenlik binası gibi bir noktaya konulmaktadır. Söz konusu panoların temini ve montajı ipragaz ın yükümlülüğündedir. 3. Ex-Proof Aydınlatma LNG tank sahası içi tehlikeli bölge olduğundan, bu saha içindeki elektrikli cihaz ve ekipmanların ex-proof (patlama korumalı) özellikte olması gereklidir. Bu nedenle LNG tesis sahasının aydınlatılması için kullanılacak armatür de ex-proof nitelikte olmalıdır. Aydınlatma, LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu üzerinden açılıp kapatılmaktadır. Söz konusu ex-proof aydınlatma sisteminin kurularak devreye alınması İPRAGAZ ın yükümlülüğündedir. *** Avrupa standartları gereği LNG stoklama kapasitesi 5 tonun altında bulunan 6 m 3 LNG tanklarında ex-proof aydınlatma kullanılmamaktadır. 4. Kazan Dairesi Gaz Kaçağı Alarm Sistemi Doğal gazın kullanım noktasındaki (kazan dairesi, mutfak vb.) kaçaklarını algılayıp, kullanıcıları sesli ve ışıklı olarak uyaran sistemdir. Söz konusu gaz kaçağı algılama ve alarm sisteminin kurularak devreye alınması İPRAGAZ ın yükümlülüğündedir. Pano Siren Gaz Dedektör Bağlantı Kablosu 54

57 SiSTEM LNG 5. Kokulandırma Sistemi LNG kokusuz bir yakıttır. Ancak kullanım noktalarındaki kaçaklara karşın kokulandırılması gerekmektedir. LNG tankı içindeki çok düşük sıcaklıklar nedeniyle herhangi bir kokulandırıcı kimyasal maddenin LNG içine katılması mümkün değildir. Bu nedenle LNG, sıvı halden gaz hale geçtikten sonra THT (tetrahidrotiofen) denilen özel bir kimyasal madde ile kokulandırılmaktadır. Söz konusu kokulandırıcı THT'nin muhafaza edildiği paslanmaz tüp, bağlantı elemanlarının tedarik ve montajıyla THT nin ikmali İPRAGAZ'ın yükümlülüğündedir. 6. Sistem LNG-Telemetri Sistemi LNG tedariğinde şu an ülkemizde tek bir tedarik kaynağının bulunması nedeniyle müşterilerin LNG kesintisi yaşamadan faaliyetlerini sürdürebilmeleri, ancak etkin bir müşteri stok takibiyle sağlanabilmektedir. Bu amaçla İpragaz kurduğu her müşteri tesisinde, tank içindeki LNG miktarını her gün düzenli olarak LNG lojistik birimine aktaran LNG-Telemetri sistemini kurmuştur. Sistem her gün aynı saatte müşteri tankındaki LNG miktarını istenirse müşterinin belirleyeceği herhangi bir cep numarasına SMS olarak iletebilmektedir. LNG-Telemetri sistemi sayesinde müşteriye zaman ve iş gücü tasarrufu sağlanmıştır. Söz konusu LNG-Telemetri sisteminin kurulumu ve devreye alınması İPRAGAZ ın yükümlülüğündedir. 7. Alt ve Üst Basınç Alarmları LNG sistemindeki en kritik noktalardan biri, tank basıncının istenilen işletme basınç aralığında tutulmasıdır. Normal koşullarda tank basıncı, regülatör ve tank buharlaştırıcı aracılığıyla 2-3 bar aralığında sabit kalmaktadır. Ancak tüketimdeki dalgalanmalar ya da duruşlar sırasında tank basıncının yükselmesi beklenebilir. İşte bu nedenle tank basıncı 4.5 bara kadar yükseldiğinde LNG Tesisi Ana Kumanda Panosu ve paralel pano üzerindeki yüksek basınç alarmı devreye girerek, tank likit fazı yerine gaz fazının kullanıma sokulmasını müşteri operatörünü ikaz eder. Gaz fazı kullanımına geçilen tankta basınç yavaş yavaş azalır. Bu durumda basınç 2 bara düştüğünde sistem tekrar operatörü ikaz eder ve gaz fazı kullanımından normal koşullardaki likit kullanıma geçilir. Böylece tankın basıncı sürekli kontrol altında tutularak, tank basıncının tasarım basıncının üstüne çıkmasına, tank emniyet valflerinin devreye girmesine ve dolayısıyla gaz kaybına engel olunur. Söz konusu tank basınç takip sisteminin kurulması ipragaz ın yükümlülüğündedir. GPRS SMS 55

58 8. Sistem LNG Tanker Filosu İpragaz ADR mevzuatına (Tehlikeli Maddelerin Karayolları ile Taşınması) ve Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Direktifi ne uygun, (pi) işareti taşıyan LNG tanker tanklarına sahiptir. 25 m 3, 28 m 3, 45 m 3 ve 50 m 3 gibi değişik kapasitede LNG tankerleriyle İpragaz, müşterilerin tank sahası erişebilirlik problemlerini en aza indirgeyecek esnek bir tanker ikmal olanağı sunmaktadır. Keza devreye alınan sayaçlı ve pompalı tankerlerle kısa sürede, düşük miktardaki LNG teslimatları da artık mümkün olmaktadır. 9. 7/24 Teknik Destek Garantisi ve Yıllık Periyodik Bakım İpragaz, ülke genelindeki mevcut 3 adet Sistem LNG bölge teşkilatında yer alan onlarca teknik uzmanı ve yetkili servisiyle müşteri taleplerini en kısa sürede karşılayacak altyapıya sahiptir. 7 gün 24 saat müşterilerine cevap verecek ücretsiz tüketici danışma hattı 444 ipra (4772) aracılığıyla müşterilerden gelecek her türlü şikâyet, öneri ve talebi değerlendirmekte ve en kısa zamanda yanıtlamaktadır. Ayrıca LNG tesisleri İpragaz tarafından yıllık olarak periyodik bakıma tabi tutulmakta ve müşteriler periyodik bakım hakkında her yıl bilgilendirilmektedir. Türkiye nin yeni enerji hattı 444 ipra

59 ACiL DURUM PLANI A-Gaz Kaçaklarında (LPG-LNG) Alınacak Önlemler. Soğukkanlı olun, teleşa kapılmayın. 2. Gaz kaçağı var diye bağırarak çevrenize haber verin. 3. En yakındaki alarm butonuna basın. 4. LPG/LNG tankerinden ikmal yapılıyorsa, derhal durdurun. 5. Yangın pompaları hariç tesisin, diğer tüm elektriğini elektrik panosundan kesin. 6. LPG/LNG stoklama tanklarının üzerindeki ana vanayı uzaktan otomatik veya kişisel koruyucu ekipmanlarınızı kullanarak manuel kapatın. 7. Derhal ipragaz A.Ş. ye (444 ipra/4772) ve itfaiye ye (0) haber verin. 8. Gaz kaçak bölgesinin çevresinde güvenlik çemberi oluşturun, ilgisiz personeli uzaklaştırın. 9. Tüm ateşli çalışmaları, kıvılcım kaynaklarını (sigara, el feneri, cep telefonu vs) uzaklaştırın, sert hareket yapmayın. 0. Gaz kaçağının güzergahına bakın, gaz kaçağı yola doğru gidiyorsa yolu araç trafiğine kapatın, bu bölgeye yetkisi olmayan kişilerin ve araçların girmesine müsaade etmeyin.. Yangın su tesisatı varsa, pompaları çalıştırıp, yangın hidrant hortumlarını açıp, pulvarize su ile gazın konsantrasyonunu dağıtmaya çalışın. 2. En yakın yangın söndürme cihazını hazır bulundurun, gaz kaçağının yangına dönüşebileceğini unutmayın. 3. Gaz kaçağı kontrol altına alındıktan ve nedenleri araştırıldıktan sonra, çevre kontrolünü yapın, ortamda gaz olmadığından emin olduktan sonra, ilgililerle beraber tesisi işletmeye alın. B-LPG ve LNG Yangınlarında Alınacak Önlemler. Soğukkanlı olun, telaşa kapılmayın. 2. Yangın var diye bağırarak çevrenize haber verin. 3. En yakındaki alarm butonuna basın. 4. LPG/LNG tankerinden ikmal yapılıyorsa, derhal durdurun. 5. En yakın yangın söndürme cihazı ile güvenli yerden, yangına ilk müdahaleyi yapın. 6. Derhal ipragaz A.Ş. ye (444 ipra/4772) ve itfaiye ye (0) haber verin. 7. Yangın su tesisatı varsa, pompaları çalıştırıp, yangın hidrant hortumlarını açıp, yangına müdahale edin. LNG/LPG tanklarını jet su ile soğutun. 8. Yangın bölgesinin çevresinde güvenlik çemberi oluşturun, ilgisiz personeli uzaklaştırın, bu bölgeye yetkisi olmayan kişilerin ve araçların girmesine müsade etmeyin. 9. Yangını söndürdükten sonra oluşabilecek gaz kaçaklarını kesmek için, LNG/LPG tanklarının üzerindeki ana vanayı uzaktan otomatik veya kişisel koruyucu ekipmanlarınızı kullanarak manuel kapatın. 0. Yaralı varsa ilk yardım müdahalesi yapın, en yakındaki hastaneye gönderin.. Yangın tamamen söndürülüp, nedenleri araştırılıp, tüm kontroller yapılıp hiç bir riskin olmadığı görüldükten sonra, ilgililerle beraber tesisi işletmeye alın. 56

60 MARMARA BÖLGE BATI KARADENiZ SATIŞ BÜROSU BURSA SATIŞ BÜROSU KADIKÖY SATIŞ OFİSİ KONYA SATIŞ OFİSİ DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ BÖLGE TEŞKiLATI ANTALYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Karşıyaka Mah. Yıldırım Beyazıt Cad. No: 28 Antalya Tel: Faks: BATI KARADENiZ BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ BÜROSU Kale Mah. Kazımpaşa Cad. Adnan Kefeli İşhanı No: 0 Kat: 6 Samsun Tel: Faks: BURSA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ BÜROSU Karaman Mah. İzmiryolu Cad. Yerkayalar Apt. No: 82 K: 4 D: 4 Nilüfer/Bursa Tel: Faks: ÇUKUROVA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Küçük Dikili Beldesi Kavaklı Mah. Turhan Cemal Beriker Bulvarı No: 682/A Seyhan/Adana Tel: (pbx) Faks: DiYARBAKIR BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Şanlıurfa Yolu. Km Şenova Apt. No: 54 Diyarbakır Tel: (pbx) Faks: DOĞU ANADOLU BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Pelit Meydanı Doğu Apartmanı B-Blok 24/3 Erzurum Tel: Faks: EGE BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Ankara Cad. 283/ Sokak No: 2 Kat: 2 D: 20 Bornova/İzmir Tel: (pbx) Faks: GAZiANTEP BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ İncilipınar Mah. 3 Nolu Cad. 5 Nolu Sok. Bayel İş Merkezi B Blok Kat: No: 05 Şehitkamil/Gaziantep Tel: (pbx) Faks: KADIKÖY BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ OFiSi Sanayi Mah. Çetin Sok. No: 9 Kurtköy Pendik/İstanbul Tel: (Pbx) Faks: KONYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ OFiSi Musalla Bağları Mah. Ankara Cad. No: 37 Selçuklu/Konya Tel: (pbx) Faks: MARMARA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Mimarsinan Mah. M. Akif Ersoy Cad. No: 7/B Körfez/Kocaeli Tel: Faks: ORTA ANADOLU DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Ceyhun Atıf Kansu Cad. No: 35/C Balgat/Ankara Tel: (6 Hat) Faks: TRAKYA BÖLGE DÖKME VE OTOGAZ SATIŞ MÜDÜRLÜĞÜ Defterdar Mah. Otakçılar Paşmakçı Çayırı Cad. No: 62 Kar İş Merk. K: Eyüp/İstanbul Tel: (4 Hat) Faks:

61