3.2. BİTKİ KORUMA BÖLÜMÜ

Transkript

1 3.2. BİTKİ KORUMA BÖLÜMÜ ENTOMOLOJİ ANABİLİM DALI : Bursa İlinde Coroebus rubi (L.) (Coleoptera: Buprestidae)'nin Biyolojisi Üzerinde Araştırmalar : Yüksek Lisans Tezi : Mehmet KAYA, Bahattin KOVANCI* Yayınlandığı Yer : Türkiye Entomoloji Dergisi, 25 (4), , 2001 Bu çalışma Bursa'da yıllarında Coroebus rubi (L.)'nin biyolojisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmalar hem doğal koşullarda ve hem de 25±l C sıcaklık, %65±5 orantılı nem ve günlük 16 saat aydınlık, 8 saat karanlık koşullarına ayarlı iklim dolabında gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda C. rubi'nin kışı larva evresinde geçirdiği, ilk erginlerin 1996 ve 1997 yıllarında sırasıyla 30 Mayıs ve 12 Haziran'da görüldüğü, ergin uçuş periyodunun yer ve yıla göre gün arasında değiştiği belirlenmiştir. Doğal koşullarda 1996 ve 1997 yıllarında dişi ömrünün sırasıyla ve ortalama 30.1 ve 34.9 gün, erkek ömrünün ise yine sırasıyla ve ortalama 27.7 ve 28.6 gün olduğu, aynı yıllarda dişilerin sırasıyla ve ortalama 35.6 ve 47.1 adet yumurta bıraktığı, embriyonal gelişme süresinin sırasıyla ve ortalama 16.9 ve 15.9 gün olduğu saptanmıştır. Diğer yandan prepupa süresinin 7-10, prepupa+pupa süresinin ise 1996'da 21-36, 1997'de gün arasında değiştiği, eşeysel oranının (dişi:erkek) 1.00: 1.02 olduğu ve böceğin Rubus, Rosa ve Fragaria cinslerine bağlı üzümsü meyveler ile beslendiği tespit edilmiştir. Laboratuvarda dişi ve erkek ömrünün sırasıyla ve ortalama 32.6 ve 25.2 gün olduğu, dişilerin ortalama 48.4 adet yumurta bıraktığı, yumurta açılma süresinin ortalama 14.9 gün, prepupa+pupa gelişme süresinin 21.8 gün olduğu saptanmıştır. C. rubi erginlerinin Forficula auricularia L. tarafından avlandığı, larvaların ise Aprostocetus craceus Graham tarafından parazitiendiği belirlenmiştir. Ayrıca C. rubi'nin araştırma yapılan yıllarda yılda 1 döl verdiği tespit edilmiştir. : Coroebus rubi, biyoloji, ahududu, Rubus idaeus L., Bursa *[email protected] 230

2 Varsa Destekleyen Kurum : Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Erik Bahçesinde Erik İçkurdu, Cydia funebrana (Treit.) (Lepidoptera:Tortricidae) nın Ergin Populasyon Değişimi Üzerinde Araştırmalar : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, M.ehmet KAYA, Bülent AKBUDAK Yayınlandığı Yer : Tarım Bilimleri Dergisi, 12(2): 39-45, 2002 Bu çalışma Bursa da yıllarında Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi erik bahçesinde yapılmıştır. Cydia funebrana (Treit.) nın ergin populasyon değişiminin incelenmesinde INRA BIOPROX tipi tuzak ve feromon kapsülleri kullanılmış, tuzaklarda yakalanan ergin sayıları haftalık olarak değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda C. funebrana nın Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi erik bahçesinde eriğin ana zararlılarından birisi olduğu belirlenmiştir. Erik bahçesinde C. funebrana nın ilk erginleri 1998 ve 1999 yıllarında sırasıyla 1 Mayıs ve 30 Nisan da, orta geççi erik çeşitleri çiçeklenme sonu ve küçük yeşil meyve, geççi erik çeşitleri ise meyve bağlama döneminde iken saptanmıştır. Diğer yandan, 1997 yılındaki gözlemler Temmuz başlarından itibaren yapıldığından ilk ergin çıkışı belirlenememiştir. Ergin uçuşu Mayıs tan Eylül sonlarına kadar devam etmiş ve toplam ergin uçuş süresi 1998 ve 1999 yıllarında sırasıyla 147 ve 140 gün olmuştur. Bu uçuş periyotlarından 1998 yılında 3 belirgin tepe noktası oluşmuş, ancak 1999 yılında 3. tepe noktasını belirlemek kolay olmamıştır. Böylece, C. funebrana deneme bahçesinde gerek 1998 ve gerekse 1999 yılında 3 döl vermiştir. Anahtar kelimeler : Cydia funebrana, ergin populasyon değişimi, erik, Bursa, Türkiye *[email protected] 231

3 Varsa Destekleyen Kurum : Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Elma Bahçesinde Phyllonorcyter blancardella (F.)(Lepidoptera: Gracillariidae) nın Ergin Populasyon Dalgalanması Üzerinde Araştırmalar : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, Mehmet KAYA, Bülent AKBUDAK Yayınlandığı Yer : Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16, , 2002 Bu araştırma Bursa ilinde 1997, 1998 ve 2000 yıllarında Uludag Üniversitesi Ziraat Fakültesi elma bahçesinde yapılmıştır. Phyllonorcyter blancardella (F.) nin ergin populasyon değişiminin incelenmesinde INRA BIOPROX tipi tuzak ve feromon kapsülleri kullanılmıştır. Tuzak haftada 1-2 kez kontrol edilmiş ve yakalanan erginler tüm uçuş periyodu süresince haftada yakalanan toplam ergin sayisi olarak kaydedilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda P.blancardella nin U.Ü. Ziraat Fakültesi elma bahçesinde elmanın potansiyel zararlılarından birisi ve aynı zamanda populasyon yoğunluğu en yüksek olan böcek türü olduğu tespit edilmiştir. Tuzakta P. blancardella nın ilk erginleri 1998 ve 2000 yıllarında sırasıyla 10 Nisan ve 31 Mart ta, erkenci ve orta geççi elma çeşitleri pembe tomurcuk, geççi çeşitler fare kulağı safhasında ve çok geççi çeşitler ise patlayan tomurcuk safhasında iken saptanmıştır. Ergin uçuşu Mart sonu veya Nisan başlarından Ekim ortalarına kadar devam etmiş ve toplam ergin uçuş süresi 1998 ve 2000 yıllarında sırasıyla 190 ve 197 gün olmuştur. Bu süre içinde gerek 1998 ve gerekse 2000 yılında 4 uçuş gözlenmiştir. Uçuş periyotları belirgin olarak birbirinden ayrılmış ve P. blancardella U.Ü. Ziraat Fakültesi elma bahçesinde 1998 ve 2000 de, yılda 4 döl vermiştir. : Phyllonorcyter blancardella, populasyon dalgalanması, elma, Bursa *[email protected] 232

4 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İlinde Bursa Siyahı İncirlerinde Bulunan Zararlı Akar Türleri ve Doğal Düşmanları Üzerinde Araştırmalar : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : N. Sema GENÇER*, K. Senan COŞKUNCU, N. Alper KUMRAL Yayınlandığı Yer : Türk. Entomol. Derg., 26(3), , 2002 Bu çalışma yıllarında Bursa ili incir bahçelerinde akar türlerini ve doğal düşmanları ve bunlardan önemli olanların populasyon dalgalanmalarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Akarların populasyon dalgalanmaları periyodik olarak her hafta gidilen incir bahçelerinden 50 yaprak toplanarak, Stethorus gilvifrons (Mulsant) (Coleoptera: Coccinellidae) un populasyon dalgalanması ise aynı bahçelerde 1000 yaprakta ergin sayımı yapılarak elde edilmiştir. Çalışmanın sonucuna göre, 3 fitofag akar türü, Tetranychus urticae Koch (Acarina: Tetranychidae), Panonychus ulmi Koch (Acarina: Tetranychidae) ve Aceria ficus Cotte (Acarina: Eriophyiidae), iki predatör akar; Phytoseius plumifer (Canestrini&Fangoza) (Acarina: Phytoseiidae) ve Agistemus sp. (Acarina: Stigmaeidae) ve bunların dışında Coccinellidae (Coleoptera) familyasına ait bir çok avcı tür bulunmuştur. Belirlenen türler arasında en önemli türün S. gilvifrons olduğu ve bu türün populasyon yoğunluğunun akar türlerinin populasyon yoğunluğuna bağlı olarak ağustos ayının başında artış gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda fitofag akar türlerinin populasyon yoğunluğunun incir ağaçlarında ekonomik düzeyde zarar meydana getirecek kadar fazla olmadığı, buna ilaveten zararlı yoğunluğu arttıkça faydalı akar ve diğer yararlı böceklerinde populasyonları artarak zararlı akarları baskı altına alabildiği tespit edilmiştir. : İncir fitofag akarları, predatörler, popülasyon dalgalanmaları *[email protected] 233

5 Varsa Destekleyen Kurum : Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Elma Bahçesinde Elma Yaprakbükeni, Archips rosanus(l.)(lepidoptera:tortricidae) un Ergin Populasyon Dalgalanması Üzerinde Bir Araştırma : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, Bülent AKBUDAK, Mehmet KAYA Yayınlandığı Yer : Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(1), 35-40, 2003 Araştırma özeti ve Uygulamaya Aktarılan Bulgular : Bu araştırma, Bursa İlinde 1998 ye 2000 yıllarında Uludağ Üniversitesi (U.U.) Ziraat Fakültesi elma bahçesinde yapı1mıştır. Archips rosanus (L.) un ergin populasyon değişiminin incelenmesinde INRA BIOPROX tipi tuzak ve feromon kapsülleri kullanılmıştır. Tuzak haftada 1-2 kez kontrol edilmiş ve yakalanan erginler turuncu periyodu süresince haftada yakalanan toplam ergin sayısı olarak kaydedilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda, A. rosanus un U.U. Ziraat Fakültesi elma bahçesinde elmanın önemli zararlılarından birisi olduğu tespit edilmiştir. Bursa da A. rosanus un ilk erginleri 1998 ye 2000 yıllarında tuzakta sırasıyla 29 ve 26 Mayıs tarihlerinde saptanmıştır. Zararlı, erkenci elma çeşit1eri orta-iri meyve, orta geççi çeşit1er renk düşme başlangıcında, geçci ve çok geçci çeşit1erde ise çekirdeklerin belirgin1eşme döneminde iken tespit edi1miştir. Yakalanan ergin sayısı 1998 yılında 19 Haziran da 22 ergin/tuzak, 2000 yılında ise 23 Haziran da 25 ergin/tuzak ile tepe noktası oluşturmuştur. Ergin uçuş periyodu 1998 ye 2000 yıllarında Mayıs ın 2. yarısından Temmuz un 2. yarısına kadar devam etmiş ve toplam ergin uçuş süresi 1998 ve 2000 yıllarında sırasıyla 49 ve 63 gün olmuştur. Bu bahçede gerek 1998 ve gerekse 2000 yılında A. rosanus un sadece bir uçuş periyodu saptanmıştır. : Archips rosanus, populasyon dalgalanması, elma, Bursa *[email protected] 234

6 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Bursa İli Çilek Alanlarında Bulunan Orthoptera Türleri : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, O. Barış KOVANCI, H.Celal AKGÜL Yayınlandığı Yer :Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 17 (2), , 2003 Bu çalışma Bursa ilinin Osmangazi, Nilüfer, Keles, Kestel, Orhaneli, Büyükorhan ve İnegöl ilçeleri çilek alanlarında bulunan Orthoptera türlerini belirlemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Türlerin saptanmasında gözle kontrol, tül atrapla yakalama ve çukur tuzak yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, çilek bahçelerine Mayıs-Ağustos arasında haftada bir, erken ilkbahar ve sonbaharda iki haftada bir olmak üzere günübirlik ziyaretler ile yürütülmüştür. Sonuç olarak Bursa ili çilek alanlarında Tettigoniidae, Gryllidae, Gryllotalpidae, Catantopidae, Tetrigidae, Pamphagidae ve Acrididae familyalarına ait sırasıyla 13, 3, 1, 2, 2, 1 ve 11 olmak üzere toplam 33 tür bulunmuştur. Bu türler içinde Tettigoniidae familyasından Poecilimon ricteri Ramme ve Isophya rectipennis Brunner-Wattenwyl ile Catantopidae familyasından Pezotettix anatolica Uvarov un çileğin önemli zararlıları oldukları saptanmıştır. Diğer yandan, Tettigoniidae familyasından üç predatör tür bulunmuştur. Buna ek olarak, türlerin Bursa ilindeki yayılışları, populasyon yoğunlukları ve zararlılık statüleri incelenmiştir. : Çilek, Orthoptera, Bursa *[email protected] 235

7 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) Yayınlandığı Yer : Bursa İli Çilek Alanlarında Bulunan Bazı Çekirge (Orthoptera) Türlerinin Populasyon Dalgalanmaları : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, O. Barış KOVANCI, N. Sema GENÇER, H.Celal AKGÜL : Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Bilimleri Dergisi, 14(2), , 2004 Bu çalışma Bursa ili çilek alanlarında bulunan bazı önemli çekirge türlerinin populasyon dalgalanmalarını incelemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Çalışmalar Tettigoniidae familyasından Tylopsis liliifolia F. ile Poecilimon ricteri Ramme+Isophya rectipennis Brunner- Wattenwyl ve Gryllidae familyasından Oecantus pellucens (Scop.) üzerinde Osmangazi ve Kestel ilçesi çilek alanlarında haftada bir yapılan günübirlik gözlemler ile yürütülmüştür. Sonuç olarak Bursa ili çilek alanlarında ilk çekirge nimfleri türlere göre Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında görülmüşler, P. ricteri+i. rectipennis Mayıs, T. liliifolia Haziran ve O. pellucens Temmuz ayında en yüksek yoğunluğa ulaşmıştır. Daha sonra popülasyon yoğunluğu azalmış ve son erginler yine türlere göre Temmuz sonu ve Ağustos sonu arasında yakalanmıştır. Böylece bu zararlılara karşı gerektiğinde savaşım için temel olan biyolojik bilgiler sağlanmıştır. : Çilek, bazı çekirge türleri, popülasyon dalgalanması, Bursa *[email protected] 236

8 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Çilek Alanlarında Bulunan Melolonthidae, Cetoniidae, Buprestidae ve Elateridae (Coleoptera) Familyalarına Bağlı Türler : TÜBİTAK İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, O. Barış KOVANCI, H.Celal AKGÜL Yayınlandığı Yer : Türk. Entomol. Derg., 28(2), , 2004 Bu çalışma, Bursa ili çilek alanlarında Coleoptera takımının Melolonthidae, Cetoniidae, Buprestidae ve Elateridae familyalarına ait türleri belirlemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Çalışmalar, mayıs-ağustos ayları arasında haftada bir, erken ilkbahar ve sonbaharda 2 haftada bir yapılan gözlemlerle yürütülmüştür. Türlerin saptanmasında gözle kontrol ve atrapla yakalama yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak, Melolonthidae, Cetoniidae, Buprestidae ve Elateridae familyalarına ait sırasıyla 3, 4, 2 ve 10 olmak üzere toplam 19 coleopter türü belirlenmiştir. Bu türlerden ikisi bilim dünyası için yeni, 1 cins ve 1 tür de Türkiye faunası için yeni kayıt niteliğindedir. Diğer yandan saptanan türlerin Bursa İli çilek alanlarındaki yayılışları, zararlılık durumları ve yoğunlukları da incelenmiştir. : Çilek, Coleoptera, Bursa *[email protected] 237

9 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) Yayınlandığı Yer : Bursa İli Çilek Alanlarında Saptanan Polydrusus Türleri ve Bunların Ergin Populasyon Dalgalanması : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, N. Sema GENÇER, O. Barış KOVANCI, H.Celal AKGÜL : Ulusal Kivi ve Üzümsü Meyveler Sempozyumu ( Ekim 2003, Ordu) Karadeniz Teknik Üniversitesi Matbaası, Trabzon, 2004, s Bu çalışma Bursa ili çilek alanlarında, Polydrusus türlerini (Coleoptera: Curculionidae) belirlemek ve populasyon dalgalanmasını izlemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Bu türlerin belirlenmesinde ve populasyon dalgalanmasının incelenmesinde atrapla yakalama yöntemi kullanılmış ve çalışmalar Bursa ili çilek alanlarında haftada bir kez yapılan günübirlik seyahatler ile yürütülmüştür. Ergin populasyon dalgalanması Kestel ilçesine ait 3 ve Osmangazi ilçesine ait 1 olmak üzere toplam 4 bahçede izlenmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda Bursa ili çilek alanlarında 8 Polydrusus türü saptanmıştır. Bu türler Polydrusus astutus Gytl., P. ponticus Faust, P. viridicinctus GyIl. P. inustus Germ., P. virginatus Faust., P. sparsus Gyll. P. pilosus Gred. ye P. marginatus tur. Bu tünlerden P. ponticus ye P. astutus un cilek alanlannda en bol ve yaygın türler olduğu belirlenmiştir. Diğer türlerin mevcudiyeti arızidir. Polydrusus türleri polifag olup larvaları kültür bitkilerinin köklerinde, erginleri de çeşitli bitkilerin yapraklarında beslenmekte ve zararlı olmaktadır. Polydrusus ergin çıkışları, Bursa ili çilek alanlarında çalışma yapılan yıllara göre Nisan sonu ve Mayıs aylannda başlamış ve Mayıs içinde bir tepe noktası oluşturmuş ve son erginler genellikle Temmuz un ikinci yarısında yakalanmıştır. Bursa ilinde Polydrusus türleninin ergin populasyon dalgalanması, üzerinde elde edilen bulgular ve çileğin fenolojisi üzerinde yapılan gözlemler dikkate alındığında, kimyasal savaşımın genellikle Mayıs ayı ortasına doğru yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. : Çilek, Polydrusus spp, populasyon dalgalanması, Bursa *[email protected] 238

10 : Bursa'da Ahududu Alanlarında Saptanan Çekirge (Orthoptera) Türleri : Doktora Tezi Yayınlandığı Yer : Mehmet KAYA, Bahattin KOVANCI* (Danışman) : Ulusal Kivi ve Üzümsü Meyveler Sempozyumu Ekim, 2003, Karadeniz Teknik Üniv., Trabzon, 2004, s Bu çalışma yıllarında Bursa'da yapılmıştır. Çalışmada gözle kontrol ve atrap yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmalar Mart-EylüI aylarında haftada bir kez yapılan gözlemlerle gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonuncıa Orthoptera takımı Tettigoniidae familyasından Anterasres burri Karabağ, Anterasres uludaghensis Karabağ, Conocepna/us hastatus (Charp.), Decticus verrucivorus L., Isophya rectipennis Brunner-Wattenwyl, Poecilimon ricteri Ramme, Poecilimon rammeanus Karabağ, Tylopsis liliifolia F., Eupholidoptera smymensis Brunner- Wattenwyl, Gryllidae familyasından Gryllus campestris L., Melanogryllus desertus (Pallas), Oecanthus pellucens (Scopoli), Gryllotalpidae familyasından Gryllotalpa gryllotalpa (L.), Pamphagidae familyasından Paranocaracris rubripes (Fisher de Waldheım) Catantopidae familyasından Calliptamus italicus (L.), Eupropocnemıs p/orans Charps.. Pezotettix anatolica Uvarov, Acrididae familyasından Ailopus strepens (Latreille), Ailopus thalassinus (F.), Chorthippus biguttulus (L.), Chorthippus macrocerus (Fisher de Waldheim) ve Chorthippus paralellus (Zetterstedt) olmak üzere 6 familyadan toplam 22 tür saptanmıştır. Ayrıca bu türlerin ahudududa zararlı olup olmadıkları, yayılış alanları ve populasyon yoğunlukları üzerinde gözlemler yapılmıştır. : Ahududu, çekirge, Orthoptera, Bursa *[email protected] 239

11 : Bursa'da Ahududu Alanlarında Saptanan Homoptera Türleri : Doktora Tezi : Mehmet KAYA, Bahattin KOVANCI* (Danışman) Yayınlandığı Yer : Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg. 35 (1-2), 1-4, 2004 Bu çalışma yıllarında Bursa'da yapılmıştır. Çalışmada gözle kontrol ve atrapla toplama yöntemi kullanılmıştır. Çalışmalar mart-eylül aylarında 15 günde 1 veya 2 kez yapılan gözlemlerle gerçekleştirilıniştir. Yapılan çalışmalar sonunda 7 familyaya ait toplam 29 tür saptanmıştır. Ayrıca bu türlerin ahudududa zararlı olup olmadıkları ve yayılış alanları üzerinde gözlemler yapılmıştır. : Ahududu, Homoptera, Bursa, Türkiye *[email protected] 240

12 : Bursa'da Ahududu Alanlarında Saptanan Coleoptera Türleri : Doktora Tezi : Mehmet KAYA, Bahattin KOVANCI* (Danışman) Yayınlandığı Yer : OMÜ Zir. Fak. Dergisi,19(3), 1-7, 2004 Bu çalışma yıllarında Bursa'da yapılmıştır. Çalışmada gözle kontrol, atrap ve görsel tuzak yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmalar Mart-Eylül aylarında 15 günde 1-2 kez yapılan gözlemlerle gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda Coleoptera takımı Scarabaeidae familyasından Cetonia aurata (L.), Potosia cuprea F., Netocia hungarica Hbsl., Tropinota hirta (Poda), Oxythyrea funesta (Poda), Oxythyrea cinctella (Schaum.), Mellontha albida Friv., Polyphylla fullo (L.), Homaloplia labrata Burm.; Buprestidae familyasından Coroebus rubi (L.), Coroebus elatus (F.), Agrilus aurichalceus Redt., Capnodis tenebrionis (L.), Capnodis tenebricosa Ol., Capnodis carbonaria (Klug), Chalcophora mariana (L.), Anthaxia mııliebris Oben., Anthaxia bicolor Fald., Anthaxia nitidula (L.), Anthaxia millefolii (Fabricius), Anthaxia cichorii Olivier; Elateridae familyasından Agrypnus murinus (L.), Hemicrepidius hirtus (Herbst), Melanotus fusciceps (Gyllenhal), Melanotus crassicollis Erichson; Curculionidae familyasından Anthonomus rubi Herbst, Anthonomus brunnipennis Curtis, Polydrusus astutus GyIlenhal, Polydrusus ponticus Faust., Phyllobius canus GyIlenhal; Attelabidae familyasından Rhynchites hungaricus (Herbst); Chrysomelidae familyasından Clytra novempunctata Ol., Chrysochus sp.; Cantharidae familyasından Cantharis obscura L., Cantharis rustica Fall.; Mordellidae familyasından Mordellistena sp. olmak üzere 8 familyadan toplam 36 tür saptanmıştır. Ayrıca bu türlerin ahudududa zararlı olup olmadıkları ve yayılış alanları üzerinde de gözlemler yapılmıştır. : Ahududu, Coleoptera, Bursa, Türkiye *[email protected] 241

13 : Bursa'da Ahududu Alanlarında Saptanan Heteroptera Türleri : Doktora Tezi : Mehmet KAYA, Bahattin KOVANCI* (Danışman) Yayınlandığı Yer : Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 41 (2), , 2004 Bu çalışma yıllarında Bursa'da yapılmıştır. Çalışmada gözle kontrol ve atrap yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmalar Mart-Eylül aylarında 15 günde 1-2 kez yapılan gözlemlerle gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda Heteroptera takımı Pentatomidae familyasından Acrosternum heegeri, (Fb.), Carpocoris purpureipennis (DeG.), Dolycoris baccarum (L.), Eurydema ornatum (L.), Eysarcoris inconspicuus (H.-S. Graphosoma lineatum (L.), Mustha spinosula (Lef.), Nezara viridula (L.), Palomena viridissima (pd.); Coreidae familyasmdan Coreus marginatus (L.), Gonocen acuteangulatus (Gz.); Lygaeidae familyasmdan Lygaeus equestris (L.), Piocor erythrocephalus (p.-s.), Rhyparochromus sp.; Pyrrhocoridae familyasında Pyrrhocoris apterus L.; Reduviidae familyasından Oncocephalus sp.; Nabidae familyasından Nabis punctatus Costa; Miridae familyasından Adelphocoris lineolatus (Gz.), A. vandalicus (R.), Alloeonotus sp., Brachycoleus steini Rt., Deraeocor rutilus (H.-S.), D. ruber (L.), Exolygus pratensis (L.) olmak üzere 7 familyada toplam 24 böcek tüm saptanmıştır. Bu türlerden A. heegeri, C. purpureipennis, L baccarum, M. spinosula, N. viridula, P. viridissima, C. marginatus ve C acuteangulatus'un ahudududa beslendiği tespit edilmiştir. Ayrıca bu türlerin yayılı alanları üzerinde de gözlemler yapılmıştır. : Ahududu, Heteroptera, Bursa, Türkiye *[email protected] 242

14 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İlinde Ahududu ve Bögürtlende Saptanan Önemli Fungal Hastalıklar, Zararlılar ve Bunların Yönetimi : Bayer Türk Kimya Sanayi Ltd.Şti. : Mehmet KAYA, Mualla ERKAN, Bahatytin KOVANCI* Yayınlandığı Yer : Ulusal Kivi ve Üzümsü Meyveler- Sempozyumu Ekim, 2003, Karadeniz Teknik Üniv., Trabzon, s , 2004 Çalışmalar Bursa'da yıllarında ahududu ve böğürtlen alanlarında yürütülmüştür. Ahudududa, Kök çürüklüğü (Armillaria mellea (Vahl:Fr.) P. Kumm.), Didymella yanıklık (Didymella applanata (Niessl) Sacc.) ve Phomopsis yanıklığı (Phomopsis sp.); böğürtlende, Dal ve yaprak pası (Kuehneola uredinis (Link.) Arth.) ve Geriye doğru ölüm (Discula sp.) hastalıkları saptanmıştır. Kurşuni küf (Botrytis cinerea Pers.:Fr.) hastalığı her iki konukçuda da tespit edilmiştir. Aynı alanlarda önemli zararlılar olarak ise Tetranychus urticae Koch., Aphis gossypii Glover. Aphis idae van der Goat., Coroebus robi (L.). Agrilus aurichalceus (Redl.), Antonomus rubi Herbst, Antonomus brunnipennis Curtis, Lasioptera rubi Heeg.. Resseliella theobaldi (Bames) saptanmıştır. Bu hastalık ve zararlıların yönetiminde kültürel tedbirler önemli yer tutmaktadır Mücadelede bitki fenolojisi dikkate alınmalıdır. Anahtar kelimeler :Ahududu.,böğürtlen, hastalık, zararlı, Bursa *[email protected] 243

15 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli (Türkiye) Zeytin Bahçelerinin Zararlı Böcekleri : Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ve TÜBİTAK Yayınlandığı Yer : Bahattin KOVANCI*, N. Alper KUMRAL : 5. Uluslararası Zeytin Yetiştiriciliği Sempozyumu Bildirileri, İzmir (Türkiye), 27 Eylül-2 Ekim, 68s., 2004 Türkiye nin çok önemli bir zeytin üreticisi ili olan Bursa da bazı zararlılar zeytinin nitelik ve niceliğini oldukça düşmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, Bursa ilindeki zeytin bahçelerinde yıllarında yürütülen bu çalışmanın amacı zeytin zararlılarını ve yayılışlarını saptamaktır. Zeytin bahçelerinde zararlı böcekleri tespit etmek amacıyla haftalık sürveyler yapılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, 26 zeytin bahçesinde toplam 31 fitofag böcek bulunmuştur. Bursa ili zeytinlerinin ana zararlıları Prays oleae (Bem.) ve Bactrocera oleae (Gmelin.), potansiyel zararlıları Palpita unionalis (Hübn.), Euphyllura phillyreae Foerster ve Saissetia oleae Bem. olarak bulunmuştur. P. oleae çiçek ve meyvelerde beslenmek suretiyle ciddi zarara neden olmuştur. Buna ek olarak, son yıllarda P. oleae ya karşı kullanılan geniş spektrumlu insektisitler yüzünden P. ıınionalis in doğal düşmanları yok olmuş ve zararlı zeytinlerde önemli bir zararlı haline gelmiştir. : Zararlı böcekler, zeytin *[email protected] 244

16 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Bursa İli Çilek Üretim Alanlarında Bulunan Heteroptera Takımı Türleri : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : N. Sema GENÇER*, O. Barış KOVANCI, Bahattin KOVANCI, H. C. AKGÜL Yayınlandığı Yer : Türk. Entomol. Der., 28 (1), 1-12, 2004 Bu çalışma Bursa İli çilek üretim alanlarında bulunan Heteroptera takımına ait türleri belirlemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Çalışmalar mayıs-ağustos arasında haftada bir, mart, nisan, eylül ve ekim aylarında iki haftada bir yapılan gözlemlerle yürütülmüştür. Türlerin saptanmasında gözle kontrol ve atrapla yakalama yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak Alydidae, Coreidae, Cydnidae, Lygaeidae, Miridae, Nabidae, Pentatomidae, Pyrrhocoridae ve Rhopalidae familyalarına ait sırasıyla 1; 3; 1; 6; 8; 2; 15; 1 ve 2 olmak üzere toplam 39 tür belirlenmiştir. Bu türlerin Bursa İli çilek alanlarındaki yayılışları, yoğunlukları ve zararlılık durumları da incelenmiştir. : Heteroptera, çilek,bursa, Türkiye *[email protected] 245

17 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Bursa İli Çilek Alanlarında Bulunan Homoptera Türleri : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : O. Barış KOVANCI*, N. Sema GENÇER, Bahattin KOVANCI, H. C. AKGÜL Yayınlandığı Yer : Ankara Üniv. Zir. Fak. Tarım Bilimleri Dergisi, 10(3), , 2004 Bu çalışma Bursa ili çilek alanlarında bulunan Homoptera takımına ait türleri belirlemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. Çalışmalar mayıs-ağustos ayları arasında haftada bir, ilkbahar başında ve sonbaharda 2 haftada bir yapılan gözlemlerle yürütülmüştür. Türlerin saptanmasında gözle kontrol ve atrapla yakalama olmak üzere 2 yöntem kullanılmıştır. Sonuç olarak Cercopidae, Cicadellidae, Membracidae, Issidae, Dictyopharidae ve Aphididae familyalarına ait sırasıyla 6, 3, 2, 3, 1 ve 3 olmak üzere toplam 18 homopter türü belirlenmiştir. Bu türlerin Bursa ili çilek alanlarındaki yayılışları ve zararlılık durumları da incelenmiştir. : Çilek, Homoptera, Bursa, Türkiye *[email protected] 246

18 Varsa Destekleyen Kurum : Doğu meyvegüvesi Grapholita molesta (Busck) (Lep., Tortricidae) ile Mücadelede Çiftleşmenin Engellenmesi Tekniğinin Uzun Mevsim Koşullarında Değerlendirilmesi : Doktora Tezi ve North Carolina State University, ABD : USDA, Gerber Products Company, 3M Canada Company İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : North Carolina Cooperative Extension Service : O. Barış KOVANCI*, James WALGENBACH, George KENNEDY (Danışman) Yayınlandığı Yer : Journal of Applied Entomology, 128 (9-10), , 2004 Doğu meyvegüvesi Grapholita molesta (Busck) (Lep., Tortricidae) son yıllarda doğu ABD de elmaların ana zararlısı konumuna gelmiştir. Geçen birkaç sene içersinde Doğu meyvegüvesi ile mücadelede feromonlarla çiftleşmenin engellenmesi tekniği başarılı olmuştur. Bununla birlikte, feromon uygulaması yapılan bazı bahçelerde yayıcı ömrünün yetersizliğinden dolayı düşük düzeyde de olsa geç mevsim zararı meydana gelmiştir. Çiftleşmenin engellenmesi tekniğinin etkisini daha uzun bir süreye yayacak alternatif feromon uygulama zamanlarının araştırılması amacıyla Henderson ilinde (North Carolina) 2002 yılında yapılan aşağıdaki feromon uygulamalarının etkisi kimyasal mücadele ile karşılaştırılmıştır: Elle asılan yayıcıların Mayıs sonu uygulaması; elle asılan yayıcıların Haziran sonu uygulaması; elle asılan yayıcıların Mayıs sonu uygulaması ve buna ilaveten Ağustos sonunda püskürtülebilir feromon uygulaması; daha uzun süreli etkiye sahip elle asılan yayıcıların Mayıs sonu uygulaması; ve konvensiyonel insektisitler şahit olarak. Bütün uygulamalar Nisan sonunda çiçek dökümünü takiben birinci döl Doğu meyvegüvesi erginlerine karşı ve aynı zamanda seyreltme amaçlı bir insektisit uygulamasına tabi tutulmuştur. Çiftleşmenin engellenmesi tekniğinin uygulandığı bloklarda feromon tuzaklarında yakalanan ergin sayısı tamamen insektisit uygulanan bahçelere göre istatistiksel olarak önemli ölçüde azalmıştır. Feromon uygulamaları arasında en yüksek tuzak sayımları, uygulaması Haziran sonuna sarkıtılan elle asılan yayıcı bloklarında saptanmıştır. Ancak, kullanılan yayıcı türü ve yayıcının asılma zararı, bahçelerde meydana gelen meyve zararı açısından istatistiksel olarak önemli bir farklılık göstermemiştir. Orta düzeyde populasyon baskısı altında birinci döl erginlerine karşı yapılan bir ilaçlamayı takiben yapılan her bir feromon uygulamasının tamamen insektisitle mücadele edilen bahçelerdeki kadar etkili olduğu açıkça görülmektedir. : Çiftleşmenin engellenmesi, feromonlar, elma *[email protected] 247

19 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Un Fabrika ve Değirmenlerinde Zararlı Böcek Türleri : Yüksek Lisans Tezi : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi : K. Senan COŞKUNCU*, Bahattin KOVANCI (Danışman) Yayınlandığı Yer : U.Ü. Ziraat Fak. Derg., 18(1), 33-44, 2004 Bu çalışma Bursa ilinde bulunan un fabrikaları ve değirmenlerinde zararlı böcek türlerinin belirlenmesi amacıyla yıllarında yapılmıştır. Türlerin saptanması için un fabrika ve değirmenlerinde Haziran Aralık aylarında haftada bir gözlemler yapılmış un, buğday, kepek ve döküntülerden örnekler alınmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, Coleoptera takımı Curculionidae, Cucujidae, Tenebrionidae, Trogossitidae, Bostrichidae ve Pitinidae familyalarına ait sırasıyla 2,2,5,1,1 ve 1 tür, Lepidoptera takımı Pyralidae ve Gelechiidae familyalarına ait yine sırasıyla 2 ve 1 tür olmak üzere toplam 15 tür tespit edilmiştir. Diğer yandan, incelenen un fabrika ve değirmenlerinin tamamının zararlılarla bulaşık olduğu ve en yaygın ve yoğun bulunan türlerin Kırma biti, Tribolium confusum Duv.(Coleoptera:Tenebrionidae) ve Değirmen güvesi, Ephestia kuehniella Zell. (Lepidoptera: Pyralidae) olduğu belirlenmiştir. : Un fabrikaları, değirmenler, böcekler, Bursa *[email protected] 248

20 Varsa Destekleyen Kurum : Osmangazi (Bursa) İlçesi Bursa Siyahı İncir Bahçelerinde Bulunan Pyralidae Familyası (Lepidoptera) Türleri ve Bulaşıklılık Oranları : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi : K. Senan COŞKUNCU*, N.Sema GENÇER, N. Alper KUMRAL Yayınlandığı Yer : Uludağ Üniv.Zir.Fak.Derg., 18(1), , 2004 Bu çalışma, Osmangazi (Bursa) ilçesi Gündogdu, Çaglayan ve Ovaakça köylerinden seçilen 4 Bursa Siyahı incir bahçesinde yıllarında, Pyralidae türlerinin ve bulaşıklılık oranlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla her bahçeden tesadüfi olarak, farklı zamanlarda 35 ilek inciri toplanmış, laboratuvara getirilerek bulunan larva ve pupa sayıları kaydedilmiştir. Ayrıca ağaçlarda kalmış ve yere dökülmüş incirlerden de örnekler alınarak incelemeler yapılmıştır. Bununla birlikte, Gündoğdu ve Ovaakça köylerinde seçilen bahçelere IMM+4 ve ALM feromon kapsülü içeren Pherocon II tip tuzaklar asılarak yakalanan pyralid türleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak incir bahçelerinde en yoğun ve yaygın tür Harnup güvesi, Ectomyelois ceratoniae Zeller bulunmuş, Kuruüzüm güvesi, Carda calidella Gn. ve Kuruincir güvesi, Cadra figulilella Greg. ikinci derece yaygın türler olarak tespit edilmiştir. Ayrıca incir bahçelerinde asılı kalan ilek incirlerinin, bu zararlıların barınmasında, özellikle E. ceratoniae nin gelişimini ve döllerinin devamını sağlamasında önemli rol oynadığı belirlenmiştir. : İncir, Bursa Siyahı, Pyralid türleri, Bursa, Türkiye. *[email protected] 249

21 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Zeytin Ağaçlarında Bulunan Akar Türleri : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı ve TÜBİTAK : N. Alper KUMRAL*, Bahattin KOVANCI Yayınlandığı Yer : Uludağ Üniv. Zir. Fak. Derg., 18(2), 25-34, 2004 Bursa'da zeytin bahçelerinde bulunan akar faunası ile ilgili herhangi bir çalışmaya rastlanamamıştır. Bu nedenle ele alınan bu çalışmada Bursa ili zeytin bahçelerinde bulunan akar türlerinin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmalar yılları arasında Bursa da zeytin yetiştiriciliğinin önemli olduğu Gemlik, Mudanya, Nilüfer, Orhangazi ve Osmangazi ilçelerinde 15 bahçede, haftada bir yapılan gözlemlerle sürdürülmüştür. Zeytin ağaçlarının çeşitli yönlerinden ve seviyelerinden sürgün ve yapraklar örnekleri alınmış, bu örnekler laboratuvara getirilerek stereoskobik mikroskopta incelenmiş ve daha sonra Berlese hunisine konularak, iki gün süre ile bekletilmiştir. Akarların preparatları Düzgüneş (1980)'in belirttiği yönteme göre yapılmıştır. Sonuç olarak, Bursa ili zeytin bahçelerinde 2 fitofag, 2 predatör ve 3 nötr faunaya ait olmak üzere toplam 7 akar türü saptanmıştır. Diger yandan, tanımlanan zararlı türlerden Brevipalpus oleae Baker ve Aceria oleae (Nalepa) ile yararlı türlerden Anthoseius involutus Liv.& Kuzn. un dikkati çekecek bir populasyon yoğunluğuna ulaştığı tespit edilmiştir. : Akar faunası, zeytin, Bursa, Türkiye *[email protected] 250

22 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli (Türkiye) Zeytin Bahçelerinde Saissetia oleae (Oliv.) nın Popülasyon Dalgalanması ve Doğal Düşmanlarının Aktivitesi : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı ve TÜBİTAK Yayınlandığı Yer : N. Alper KUMRAL*, Bahattin KOVANCI : Uluslararası Kabuklubit Çalışmaları Sempozyumu Bildirileri, ISSIS-X, Nisan, 2004, s Bu çalışma yıllarında Bursa zeytinlerinin ana zararlılarından olan Zeytin karakoşnili, Saissetia oleae (Oliv.), nin popülasyon dalgalanmasını saptamak amacıyla 3 zeytin bahçesinde (Gölyazi, Kumyaka and Gündoğdu) yürütülmüştür. Philippia oleae Targ. and Parlataria oleae (Colv.) zeytin bahçelerinde bulunmasına rağmen yaygın değillerdir. S. oleae yılda bir tam ve 1 kısmi döl vermiştir. Kış sürveyleri Zeytin karakoşnilinin 3 farklı nimf döneminde kışladığını göstermiştir. Sırasıyla 2000 ve 2001 yıllarında, ilk yumurtalar mayıs ayı ve nisan ayı sonunda bırakılmış, haziran ayı ortası ve mayıs ayı sonunda bir tepe noktası oluşturmuş ve daha sonra S. oleae nın populasyon yoğunluğu haziran ayı sonundan ve mayıs ayı ortasından temmuz ortasına artış göstermiştir. Scutellista cyanea tarafından meydana gelen parazitlenme oranları kimyasal mücadele yapılmayan Gölyazı da oldukça yüksek olmuştur. Buna ek olarak, Chrysopa carnea (Stephens) and Metaphycus sp. ın sırasıyla predatör ve parasitoidt aktiviteleri Zeytin karakoşnilinin yüksek oranda ölümüne neden olduğu bu bahçede açık olarak görülmektedir. Bu sonuçlara göre, ticari bahçelerde Prays oleae Bem. ve Bactrocera oleae (Gmelin) a karşı yürütülen insektisit uygulamaları S. oleae nın doğal düşmanlarının ölmesine ve bu zararlının popülasyonunun artışına neden olmuştur. : Saissetia oleae, populasyon dalgalanması, zeytin kabuklubit ve koşnilleri, doğal düşmanlar, Bursa, Türkiye *[email protected] 251

23 Varsa Destekleyen Kurum : Lepidosaphes conchiformis (Gmelin) in Türkiye Bursa daki İncir Bahçelerindeki Yaşam Döngüsü :U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı Yayınlandığı Yer : N. Alper KUMRAL*, N. Sema GENÇER, K. Senan COŞKUNCU :Uluslararası Kabuklubit Çalışmaları Sempozyumu Bildirileri, ISSIS-X, Nisan, 2004, s Bu çalışmanın amacı Bursa ilinde yıllarında Lepidosaphes conchiformis (Gmelin) (Homoptera: Diaspididae) in Bursa Siyahı çeşidi incir bahçelerindeki bulunuşunu ve popülasyon dalgalanmasını saptamaktır. Bursa incir bahçelerinin potansiyel zararlısı olan L. conchiformis 1 veya 2 yaşındaki sürgünlerde olgunlaşmamış dişi halinde kışı geçirir ve 2000 yılının ocak ve şubat aylarında bu dişilerin ortalama sayıları 1.6 dişi/sürgün (25 cm uzunluğunda) den 2.32 dişi/sürgün e kadar değişmiştir. Bu kabuklubit incir bahçelerinde nadiren bulunmuş ve yaz boyunca yapraklar üzerinde 2 veya 3 tepe noktası oluşturmuştur. Yeni döl erginleri 2000 ve 2001 yıllarında yapraklar üzerinde sırasıyla haziran ayı sonunda ve mayıs ayı ortası veya haziran ayı başında saptanmıştır. İlk aktif nimfler ise her iki yılda yapraklar üzerinde temmuz ayı başında görülmüştür. Gündoğdu ve Çağlayan köylerinde coccinellid predatörleri olan Synharmonia conglobata (L.), Scymnus rubromaculatus (Goeze), Scymnus interribitis (Goeze) ve Scymnus subvillosus (Goeze) tespit edilmiştir. Sonuç olarak, L. conchiformis Bursa ili incir bahçelerinin ana zararlı olmadığından, buna karşı kimyasal mücadeleye gerek yoktur. : Lepidosaphes conchiformis. İncir kabuklubiti, populasyon dalgalanması, Bursa, Türkiye *[email protected] 252

24 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli (Türkiye) Zeytin Bahçelerindeki Zararlıların Etkili Doğal Düşmanları ve Önemli Türlerin Popülasyon Dalgalanmaları : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı ve TÜBİTAK Yayınlandığı Yer : N. Alper KUMRAL*, Bahattin KOVANCI : 5. Uluslararası Zeytin Yetiştiriciliği Sempozyumu Bildirileri, İzmir (Türkiye), 27 Eylül-2 Ekim, 2004, 55 s. Bursa da 2001 ve 2002 yıllarında mayıs ayından kasım ayına kadar olan periyotta Prays oleae (Bern.), Bactrocera oleae (Gmelin.), Palpita unionalis (Hübn.) ve Saissetia oleae Bern. gibi zeytin zararlılarının predatör ve parazitoit faunaları tespit etmek için bir sürvey çalışması yürütülmüştür. Bunlar içindeki önemli türlerin popülasyon dalgalanmaları atrap, yapışkan tuzak ve darbe yöntemi kullanılarak izlenmiştir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, Bursa ilindeki 26 bahçede toplam 19 doğal düşman bulunmuştur. Buna ek olarak, Chrysopa carnea (Stephens) ve Scymnus rubromaculatus (Goeze) aktivitesi en yüksek predatör böcekler olarak bulunmuş ve bunların popülasyonları 2001 ve 2002 yılında izlenmiştir. C. carnea erginleri mayıs ayı başından kasım ayı ortasına görülmüş olup, her iki yılda ağustos ve kasım aylarında birer tepe noktası oluşturmuştur. Coccinellid predatör S. rubromaculatus her iki yılda ağustos ayı başından kasım ayı sonuna kadar bulunmuş, ağustos ayı başı ve kasım ayı sonunda birer tepe noktası oluşturmuştur. S. oleae nın ektoparaziti Scutelista cyanea Motsch. ilaçlanmayan bahçelerde çok fazla bulunmasına rağmen ilaçlama yapılan ticari bahçelerde hiç bulunamamıştır. : Predatör, parazitoit, populasyon dalgalanması, zeytin *[email protected] 253

25 Varsa Destekleyen Kurum : Kuzeybatı Türkiye de Zararlı Konumuna Gelen Coroebus elatus (F.) un Biyolojisi, Yayılışı ve Mevsimsel Mevcudiyeti : TÜBİTAK İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, H. C. AKGÜL, N. Sema GENÇER, O. Barış KOVANCI Yayınlandığı Yer : Polskie Pismo Entomologiczne, 74 (1), 19-27, 2005 Çilek buprestidi, Coroebus elatus (F.), nin Bursa ilindeki (Türkiye) biyolojisi, dağılımı ve mevsimsel mevcudiyeti bu zararlı ile mücadelede gerekli temel biyolojik bilgileri elde etmek amacıyla yıllarında laboratuvar ve tarla koşullarında araştırılmıştır. Ortalama preovipozisyon, ovipozisyon, ve postovipozisyon süreleri labarotuvar koşullarında (25.0±2.0 0 C, % 65±5 nisbi nem ve l6a:8k fotoperiyot) sırasıyla 3.1±0.5, 20.2±10.0 ve 4.6±4.4 gün sürmüştür. Erkekler 21.5±11.0 gün yaşamıştır. Dişi ömrü 27.9±10.1 gün ve dişi başına yumurta verimi 36.9±21.5 olarak belirlenmiştir. Haftalık atrap sayımları erginlerin çilek hasadı dönemine denk gelen Mayıs sonu ile Haziran başında çıkış yaptıklarını göstermiştir. Erginler, 199 yılında Mayıs sonundan Ağustos başına kadar gözlenmiştir. Ergin aktivitesi 2000 yılında Ağustos sonuna kadar devam etmiştir. Doğadan toplanan larvalar labarotuvar koşullarında saksılarda yetiştirildiğinde, erginler Şubat başı ile Mart ortalarında çıkış yapmışlardır. Bu da çilek buprestidi larvalarında diyapozun olmadığını göstermektedir. Sonuçlarımıza göre C. elatus Bursa daki çilek bahçelerinde oldukça yaygındır. Ortalama bulaşıklık oranları %10 ile %100 arasında değişmektedir. Bu zararlı tüm ürüne zarar verebileceğinden, yoğun derecede bulaşık bahçelerde erginlerle mücadele ekonomik zararın önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. : Çilek buprestidi, zarar oranı, ergin aktivitesi, diyapoz *[email protected] 254

26 : İznik (Bursa) İlçesindeki Bağlarda Zararlı Salkım Güvesi, Lobesia botrana (Den..Schif.) (Lepidoptera: Tortricidae)'nin Ergin Popülasyon Dalgalanması Üzerinde Araştırmalar İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) Yayınlandığı Yer : Bursa Valiliği, İznik İlçe Tarım Müdürlüğü : Bahattin KOVANCI*, Cihat TÜRKBEN : Türkiye 6. Bağcılık Sempozyumu, Eylül, 2005, Tekirdağ, Türkiye, s37. Bu çalışma İznik ilçesi bağlarında zararlı Salkım güvesi, Lobesia botrana (Den.Schif.) (Lepidoptera: Tortricidae)'nin ergin popülasyon dalgalanmasını izlemek ve böylece bu zararlıya karşı en uygun mücadele programlarını geliştirmek amacıyla yıllannda yapılmıştır. Zararlının ergin popülasyon dalgalanmasının izlenmesinde Pherecon 1C tipi tuzaklar ve İsviçre'den temin edilen feromon kapsülleri kullanılmıştır. Çalışmalar 2000 yılında İznik ilçesinde; Çakırca, Orhaniye, Ömerli ve Çamdibi köylerinde belirlenen birer bağda, 2001 ve 2002 yıllarında Çakırca hariç diğer köylerdeki bağlarda sürdürülmüştür. L. botrana'nın kışlayan döl ergin çıkışı nisan ayında başlamış ve mayıs ayı sonlarında son bulmuştur. Birinci döl ergin uçuşları haziran ayı başlarından temmuz ayı ortalarına kadar sürmüştür. İkinci döl ergin uçuşları genellikle ağustos ayında görülmüş ve eylül ayı ortalarında sona ermiştir. Ergin uçuşları 2000 yılında eylül ayı ortalarına, 2001 ve 2002' de yıl sonlarına kadar izlenmiş ve üçüncü döl ergin uçuşu belirlenmiştir. Kışlayan döl dikkate alındığında Salkım güvesi İznik ilçesi bağlarında en azından 2001 ve 2002 yıllarında 4 döl vermiştir. Elde edilen bulgulara göre bu zararlıya karşı uygulanacak ilaçlamaların yıllara ve popülasyon yoğunluğuna bağlı olarak nisan ayı sonu, haziran ayı ortası ve eğer gerekirse temmuz ayı sonunda veya ağustos ayı başında yapılmasının uygun olduğu, ayrıca, üzüm hasadının geciktirilmesi durumu söz konusu olduğunda ekim ayında da bir uygulamanın yapılmasının gerekli olabileceği sonucuna varılmıştır. : Bağ, Lobesia botrana, Popülasyon Dalgalanması, İznik-Bursa *[email protected] 255

27 : Türkiye'den Yeni Bir Athous Eschscholtz (Coleoptera: Elateridae) Türü İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) :- : Guiseppe PLATİA, Bahattin KOVANCI* Yayınlandığı Yer : Türk. Entomol. Derg., 29 (1), 5-9, 2005 Athous Eschsholtz cinsi, Orthathous Reitter altcinsine ait yeni bir tür, A.(O.) fragariae n. sp. tanımlanmıştır. Bu türün erginleri ilk olarak Türkiye'nin Kuzeybatısında bulunan Bursa'nın çilek alanlarından toplanmıştır. Daha sonra erginler Bursa ve Kütahya'da, seyrek meşe ormanlarının güney yamaçlarında bulunan otlar üzerinde bulunmuştur. : Elateridae, Athous, Orthathous, yeni tür, çilek, Bursa, Türkiye *[email protected] 256

28 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Zeytin Bahçelerinde Euphyllura phillyreae Foerster (Homoptera: Aphalaridae) nin Populasyon Dalgalanması : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı ve TÜBİTAK İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) :- : Bahattin KOVANCI*, N. Alper KUMRAL, B. AKBUDAK Yayınlandığı Yer : Uludağ Üniv. Zir. Fak. Derg., 19(1), 1-12, 2005 Bu çalışma, Bursa ilinde zeytinlerde zarar yapan Euphyllura phillyreae Foerster nin yayılışını belirlemek ve popülasyon dalgalanmasını incelemek amacıyla yıllarında yapılmıştır. E. phillyreae nın Nilüfer ilçesinde Çatalağı, Gölyazı ve Görükle hariç Bursa nın diğer tüm bahçelerinde az veya çok bulunduğu belirlenmiştir. Populasyon dalgalanmalarının izlendiği Kumyaka ve Gündoğdu daki bahçelerde E. phillyreae nın kışlayan erginlerinin bıraktığı ilk yumurtalar 2000 yılında nisan ayı sonu, 2001 ve 2002 yıllarında ise nisan ayı başında saptanmıştır. Yumurta ve nimf popülasyonu yer ve yıllara göre nisan ve mayıs aylarında birer tepe noktası meydana getirmiştir. Yeni dölün erginleri mayıs ayı sonu ile haziran ayı ortaları arasında görülmeye başlamışlardır. Bu erginler, yaz, sonbahar ve kış aylarını zeytin bahçelerinde geçirdikten sonra ertesi yıl ilkbaharda yumurta bırakmışlardır. Böylece E. phillyreae Bursa ilinde yılda bir döl vermiştir. : Euphyllura phillyreae, populasyon dalgalanması, zeytin, Bursa *[email protected] 257

29 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İlinde İncir Bahçelerinde Görülen Zararlı ve Yararlı Türlerin Saptanması : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : N. Sema GENÇER*, K. Senan COŞKUNCU, N. Alper KUMRAL Yayınlandığı Yer :O.M.Ü. Ziraat Fakültesi Derg., 20(2), 24-30, 2005 Çalışma, yılları arasında Bursa ilinde Bursa Siyahı incir yetiştiriciliği yapılan 6 ilçede yürütülmüştür. Faunistik çalışmalarda örnek alma, darbe, atrapla yakalama ve tuzak yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada toplam 24 zararlı, 18 yararlı tür tespit edilmiştir. Saptanan zararlı türlerden Tetranychus urticae Koch., Aceria ficus Cotte, Homotoma ficus L., Anthophila nemorana Hb.yaygın ve bol olarak bulunmuştur. Bundan başka, Carpophilus spp. ve Drosophila spp. yere dökülen meyvelerde, Ectomyelois ceratonia Zell.ağaçlar üzerinde asılı ilek incirlerinde tespit edilmiştir. Predatör türlerden Phytoseius plumifer (Carestrini & Fanzago) ve Stethorus gilvifrons (Mulsant) un akarlar üzerinde, Orius minitus (L.) un hem akar hem de H. ficus üzerinde, Forficula auricularia L. nın ise H. ficus üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Bunlardan başka 7 adet coccinellid ve 6 adet chrysopid türü daha belirlenmiştir. : İncir zararlıları, incir, doğal düşman, Bursa *[email protected] 258

30 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : North Carolina Elma Bahçelerinde Çiftleşmenin Engellenmesi Tekniğinin Doğu Meyvegüvesi (Lepidoptera: Tortricidae) İle Mücadelede Etkinliğinin Pestisitlerle Karşılaştırılması : Doktora Tezi : North Carolina State University, (ABD) ve TUAM-Ziraat Fakültesi Birimi : USDA, Gerber Products Company, 3M Canada Company : North Carolina Cooperative Extension Service : O. Barış KOVANCI*, COBY SCHAL, J. WALGENBACH, G. KENNEDY Yayınlandığı Yer : Journal of Economic Entomology, 98 (4), , 2005 North Carolina nın Henderson bölgesinde 2000 ve 2001 yılında yapılan büyük parsel çalışmalarında Isomate-M 100 feromon yayıcılarının ve iki mikrokapsüllenmiş püskürtülebilir feromon formülasyonunun Doğu meyvegüvesi, Grapholita molesta (Busck), ile mücadelede etkinliği konvensiyonel insektisitler ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, Doğu meyvegüvesi erkeklerinin püskürtülebilir feromonun farklı dozlarına tepkisini belirlemek amacıyla küçük ve büyük parsel denemeleri yapılmıştır. Feromon tuzak sayımları çiftleşmenin engellendiği feromonla muamele edilmiş bloklarda insektisitlerle muamele edilmiş ve terkedilmiş bloklara nazaran önemli ölçüde azalmıştır. Bütün uygulamalarda yükseğe asılan feromon tuzakları alçakta olanlardan daha fazla güve yakalamışlardır ve 100 µg feromon içeren tuzaklarda 300 µg içerenlere oranla daha fazla birey saptanmıştır. Ancak dozlar arasındaki farklılık 2001 yılında bir lokasyon dışında istatistiki açıdan farklılık göstermemiştir. Isomate-M 100 tuzaklama oranını mükemmel ölçüde düşürmüş ve püskürtülebilir feromon formülasyonlarından daha etkili olmuştur. Feromon ile muamele edilen bloklarda Doğu meyvegüvesi larvası zararı çok düşük olup (<%1) genellikle insektisitle muamele edilen ve bakımsız bahçelerden daha azdır. Ergin erkeklerin küçük parsel çalışmalarında feromon uygulamasına verdiği tepkiye dayanarak püskürtülebilir feromonun 12.4 ile 49.1 g (AI)/ha olarak değişen dozları arasında ok az farklılık bulunmasına karşın etkinlik 2.4 g (AI)/ha dozunda azalmıştır. Orta ve düşük Doğu meyvegüvesi populasyon baskısı altındaki büyük parsel çalışmalarında bir bahçenin dışında, 12.4 ile 37.1 g (AI)/ha dozları arasında önemli bir farklılık bulunamamıştır. North Carolina elma bahçelerinde Doğu meyvegüvesi ile mücadelede çiftleşmenin engellenmesi tekniğinin organik fosforlu insektisitlere alternatif olduğu ortaya konulmuştur. : Feromonla mücadele, pestisitler, cinsel şaşırtma, elma *[email protected] 259

31 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Anthonomus rubi Herbst Erginlerinin Örneklenmesi ve Ekonomik Zarar Eşiklerinin Geliştirilmesi : TÜBİTAK : Bursa Valiliği Tarım İl Müdürlüğü : O. Barış KOVANCI*, Bahattin KOVANCI, N. Sema GENÇER Yayınlandığı Yer : Crop Protection, 24 (12), , 2005 Böğürtlen gözkurdu (Anthonomus rubi Herbst) erginlerinin populasyon değişimlerini belirlemek ve kışlayan erginlerle ürün kayıpları arasındaki ilişkiye dayanarak ekonomik zarar eşiklerini belirlemek amacıyla kuzeybatı Türkiye de yılları arasında arazi denemeleri yürütülmüştür. İlaçlanmamış ve ilaçlanmış bahçelerde bulunan erginler atrapla haftalık olarak toplanmıştır. Atrap sayımları böğürtlen gözkurdu erginlerinin ilki Nisan sonu ve Mayıs ayı başı arasında ve ikincisi Haziran sonu ve Temmuz ortasında olmak üzere iki tepe noktası yaptığını göstermektedir. Lineer regresyon analizi kışlayan döl ergin yoğunluğu ile yeni döl ergin yoğunluğu arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Genellikle kışlayan döl erginlerinin populasyonları yeni döl erginlerinden yüksektir. Kışlayan döl erginlerinin populasyon yoğunluğu arttıkça çilek verimlerinde önemli lineer azalma gözlenmiştir. Yüzde ürün kayıpları %1.64 ile arasında değişmiştir. Tahmini ekonomik zarar eşikleri mücadele senaryosu, mücadele masrafı, mücadele etkinliği ve ürün fiyatına bağlı olarak atrap başına 1 ile 4 ergin arasında belirlenmiştir. : Böğürtlen gözkurdu, atrap, ekonomik zarar eşiği, çilek *[email protected] 260

32 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Doğu Meyvegüvesi Grapholita molesta da Çiftleşmenin Engellenmesi İçin Kullanılan Püskürtülebilir Feromonun Etkinliğine Uygulama Dozu ve Aralığının Etkisi : Doktora Tezi : North Carolina State University, ABD ve TUAM-Ziraat Fakültesi Birimi : USDA, Gerber Products Company, 3M Canada Company : North Carolina Cooperative Extension Service : O. Barış KOVANCI*, J. WALGENBACH, G. KENNEDY, C. SCHAL Yayınlandığı Yer : Phytoparasitica, 33 (4), , 2005 Mikrokapsüllenmiş püskürtülebilir feromon un farklı zaman aralıklarında ve farklı dozlarda yapılan uygulamalarının Doğu meyvegüvesi, Grapholita molesta (Busck), nde çiftleşmenin engellenmesi üzerine etkisi 2002 yılında elma bahçelerinde değerlendirilmiştir. Aşağıdaki uygulamalar tesadüf blokları desenine göre 3 tekerrürlü olarak yapılmıştır: (i) 14 gün aralıklarla yapılan düşük doz uygulaması (6.2 g a.i. ha -1 ) (ii) 28 gün aralıklarla yapılan orta doz uygulaması (12.4 g a.i. ha -1 ) (iii) 28 gün aralıklarla yapılan yüksek doz uygulaması (24.7 g a.i. ha -1 ) (iv) feromon içermeyen şahit (sadece insektisitler). Çiçek dökümünde 1. döl G. molesta erginlerine karşı yapılan bir uygulama ile ikinci, üçüncü ve dördüncü döllerin herbirine karşı g a.i. ha -1 feromon uygulaması kombine edildiğinde düşük populasyonlarla mücadelede başarı sağlanmıştır. Feromonla muamele edilen bloklarda tuzak sayımları insektisitle muamele edilenlere göre önemli derecede azalmıştır. Feromon uygulamaları arasında, 6.2 g uygulamasında 12.4 ve 24.7 g dozları ile karşılaştırıldığında çok daha fazla güve yakalanmıştır. Hasat zamanında meyve zararı <1% den düşük olmuş ve uygulamalar arasında önemli bir farklılık bulunamamıştır. Feromonun düşük dozlu sık uygulamaları düşük populasyon düzeyinde etkili görünmesine rağmen bu etkinlik artan populasyonlarda azalmıştır. Bu yöntemin daha yüksek populasyonlarda etkisinin ortaya konulması için başka çalışmalar yapılması gereklidir. : Çiftleşmenin engellenmesi, feromonlar, elma *[email protected] 261

33 Varsa Destekleyen Kurum İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Değişik Mücadele Yöntemleri İle Muamele Edilen Elma Bahçelerindeki Doğu Meyve Güvesi Populasyonlarının Feromon ve Terpinyl Asetat Yem Tuzakları İle İzlenmesi : North Carolina State University, ABD ve TUAM-Ziraat Fakültesi Birimi : USDA, Gerber Products Company, 3M Canada Company : North Carolina Cooperative Extension Service : O. Barış KOVANCI*, J. F. WALGENBACH Yayınlandığı Yer : International Journal of Pest Management, 24(1), , 2005 Değişik mücadele yöntemleri ile muamele edilen elma bahçelerindeki Doğu meyvegüvesi populasyonlarının izlenmesinde feromon ve terpinyl asetat yem tuzaklarının performansını değerlendirmek amacıyla tesadüfi deneme deseni kullanılmıştır. Feromon tuzaklarında yakalanan erkek güve sayımları sırasıyla birinci, ikinci ve üçüncü döl ile dördüncü dölün iç içe geçtiği dönemlere tekabül eden üç pik göstermiştir. Ancak, yem tuzaklarının her iki cinsiyeti ve özellikle de çiftleşmiş dişileri yakalaması sayesinde bu iç içe geçmiş döller belirlenmiştir. Tuzak sayımları ve meyve zararı erken mevsimdeki ilaçlamadan sonra çiftleşmenin engellenmesi tekniği ile muamel edilen bahçelerde ve tamamen insektisitle mücadele edilen bahçelerde bakımsız bahçelere oranla çok daha düşük olmuştur. Feromon tuzaklarındaki geç mevsim döneminde toplam güve sayımı yem tuzaklarına göre meyve zararını daha iyi tahmin etmiştir. : Doğu meyvegüvesi, izleme, terpinyl asetat yem, feromon tuzağı, çiftleşmenin engellenmesi, elma zararlıları mücadelesi *[email protected] 262

34 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Un Fabrikalarında Zarar Yapan Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) nın Ergin Populasyon Dalgalanması : Doktora Tezi : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı : K. Senan COŞKUNCU*, Bahattin KOVANCI (Danışman) Yayınlandığı Yer : Türkiye Entomoloji Dergisi, 29 (1), 35-48, 2005 Bu çalışma, Bursa İli un fabrikalarında Ephestia kuehniella Zell. nın feromon tuzaklar kullanılarak belirlenmesi ve ergin populasyon dalgalanmasının izlenmesi amacıyla Osmangazi, Nilüfer, Karacabey ve Yenişehir İlçelerinde bulunan toplam 7 un fabrikasında yıllarında yapılmıştır. Erginlerin yakalanması ve populasyon dalgalanmalarının izlenmesinde Pherocon II tipi tuzak ve IMM+4 (Plodia interpunctella Hbn. nın feromonu) feromon kapsülleri kullanılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda E.kuehniella nın, ilk ergin uçuşları Nisan ayında başladığı, Ekim ayından sonra giderek azaldığı ve un fabrikalarına göre 2-4 belirgin uçuş periyodunun bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca E. kuehniella erginlerinin genellikle un fabrikasının makine aksamı bulunan bölümlerinde yoğunlaştığı da saptanmıştır. Feromon tuzaklar zararlıların çıkış zamanları ve depoda yoğun oldukları bölümlerin belirlenmesinde etkin olmuş ve böylece doğru zamanda daha az ilaçlama ile zararlıların mücadelesinde yardımcı olabileceği belirlenmiştir. : Un fabrikaları, feromon tuzak, Ephestia kuehniella, populasyon dalgalanması, Bursa *[email protected] 263

35 : Cevizde Hasat Sonrası Görülen Önemli Böcek Türleri ve Bunlarla Mücadele Yöntemleri İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) :- Yayınlandığı Yer : K. Senan COŞKUNCU* : II. Ulusal Ceviz Sempozyumu, Eylül 2005 Bursa, Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, s. 23, 2005 Cevizde, hasat sonrasında depolama aşamasında görülen depo böcekleri, beslenmeleri sonucunda bıraktıkları vücut artıkları ve pislikleri ile besin değerinin düşmesine yol açmaktadırlar. Bunun sonucunda ise ürünün satış değerinin düşmesine, buda ekonomik olarak kayba neden olmaktadır. Hasat sonrası cevizde önemli zararlara yol açan bu böcek türleri arasında Lepidoptera takımı Pyralidae familyasından Plodia interpunctella Hübn., Paralipsa gularis Zell., Ephestia kuehniella Zell., Ephestia elutella (Hübn.), Coleoptera takımı Cucujidae familyasından Oryzaephilus surinamensis L., Tenebrionidae familyasından Tribolium confusum Duv. sayılabilir. Bunlar dışında daha az sıklıkla rastlanan diğer türlerde vardır. Bu türlerle mücadelede etkili yöntemler arasında depo temizliği, fumigasyon uygulamaları, radyasyon uygulamaları, kontrollü atmosfer gibi yöntemler bulunmaktadır. Anahtar kelimeler : Ceviz, hasat sonrası, böcek, mücadele *[email protected] 264

36 : Depolanmış Ürünlerde Zararlı Böceklerle Mücadelede Feromon Tuzakların Kullanım Olanakları İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) :- : K. Senan COŞKUNCU* Yayınlandığı Yer : Ondokuz Mayıs Univ., Ziraat. Fak. Derg., 20(2), 92-97, 2005 Depolanmış ürün zararlısı böcekler, depolanmış ürünlerde önemli kayıplara neden olmaktadırlar. Bu kayıplar ancak böcek zararı erken belirlendiğinde ve uygun mücadele yöntemleri uygulandığında minimuma indirilebilir. Depolanmış ürünlerde, özellikle gıda maddelerinde zarar yapan böceklerin belirlenmesi için çok sayıda metot geliştirilmiştir. Bu metotlar arasında en kullanışlı olanlardan birisi, böcek feromonları ile zararlı böceklerin izlenmesidir. Bu metot depolanmış ürün zararlısı böceklerle mücadelede etkili bir entegre yönetim programının temel taşlarından biridir. Feromon tuzaklar yoluyla izleme metodunun belirgin bazı avantajları bulunmaktadır. Mevcut olan depolanmış ürün zararlı yönetimi programlarında feromon tuzakların kullanılması yoluyla, düşük düzeydeki böcek popülasyonları ve zararı erken tespit edilerek bulaşık alan veya ürün belirlenebilmektedir. Ayrıca, feromon tuzaklar kullanarak zararlıların izlenmesi yoluyla kimyasal mücadele azaltılmış olup, zararlılarla daha ekonomik mücadele sağlanmış olacaktır. Son yıllarda depolanmış ürünlerde zararlı böceklerin izlenmesi ve bu zararlılarla mücadelede kitle halinde yakalama ve çiftleşmenin engellenmesi metotlarının uygulanması ile ilgili çalışmalar önem kazanmaktadır. : Depolanmış ürünler, böcekler, mücadele, feromon tuzaklar *[email protected] 265

37 Varsa Destekleyen Kurum : Türkiye, Bursa ili Tütün Depolarında Feromon Tuzaklar Kullanılarak Lepidopter Türlerinin İzlenmesi : Doktora Tezi : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı Yayınlandığı Yer : K.Senan ÇOŞKUNCU*, Bahattin KOVANCI : FAO/IAEA International Conference on Area-Wide Control of Insect Pests: Integrating the Sterile Insect and Related Nuclear and Other Techniquies,9-13 May 2005,Vienna, Austria, s. 231, 2005 Bu çalışmada, Bursa ilinin Osmangazi ve Mudanya ilçelerinde bulunan tütün depolarında, yıllarında feromon tuzaklar kullanılarak lepidopter türlerinin popülasyon dalgalanmaları araştırılmıştır. Ergin lepidopter türlerinin popülasyon dalgalanmalarının izlenmesinde Pherocon II tip tuzaklar ve IMM+4 feromon kapsülleri kullanılmış, tuzaklarda yakalanan ergin sayıları haftalık olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, tütün depolarında ekonomik olarak en önemli türün Ephestia elutella (Hübn.) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu depolarda Plodia interpunctella Hübn nın ergin uçuşlarına da rastlanmıştır. Bununla birlikte E. elutella erginlerinin Osmangazi tütün depolarında 2-3 pik noktası oluştururken, Mudanya tütün depolarında 3-4 pik oluşturduğu belirlenmiştir. Feromon tuzaklar depolarda ergin çıkışını ve zararlı yoğunluğunu belirlemede etkili bulunmuş böylece daha az ve zamanında ilaçlama ile depo zararlılarının mücadelesine yardımcı oldukları belirlenmiştir. : Depolanmış tütün, izleme, Ephestia elutella, Plodia interpunctella *[email protected] 266

38 : Türkiye, Bursa ilinde Ekin karaböceği, Tenebroides mauritanicus (L.) (Coleoptera:Trogossitidae) un Yayılışı ve Biyolojisi Üzerine Çalışmalar : Doktora Tezi : K. Senan ÇOŞKUNCU*, Bahattin KOVANCI Yayınlandığı Yer : Journal of Entomology, 2 (1), 17-20, 2005 Bu çalışmada, Ekin karaböceği (Tenebroides mauritanicus Linneaus (Coleoptera: Trogossitidae) nin, yıllarında Bursa ilindeki yayılışı ve biyolojisi araştırılmıştır. Çalışmalar laboratuvar da 27±1 C sıcaklık, 65±5% orantılı nem ve karanlık koşullarda ve T. mauritanicus un doğal yaşama yerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaların sonucunda, T. mauritanicus, Kestel ve Osmangazi ilçelerinde bulunan iki un fabrikasında tespit edilmiştir. Bu çalışma, T. mauritanicus un Bursa ilinde bulunduğuna dair ilk kayıttır. Ayrıca ilk erginlerin Haziran ayı başında çıktığı, buğday tanelerine bırakılan yumurtaların 4.01±0.48 günde açıldığı, bırakılan yumurta sayısının ise 103±78.8 adet olduğu ve yumurtaların açılma oranının 95% olduğu belirlenmiştir. Yumurtadan çıkan larvaların 5 dönem geçirdiği, buğdayda beslenen larvaların ortalama gelişme süresinin ise 171±106.8 gün olduğu, pupa döneminin 12 gün, preovipozisyon döneminin 15.2 gün olduğu, böylece gelişme döneminin minimum 67, maximum 342 gün sürdüğü ve bir dölü tamamlamak için gün gerektiği tespit edilmiştir. Ayrıca cinsel oran (dişi:erkek), 2:1 olarak belirlenmiştir. : Ekin karaböceği, Tenebroides mauritanicus, biolojisi, dağılımı, Türkiye *[email protected] 267

39 : Un Fabrikalarında Zararlı Ekin Karaböceği [Tenebroides mauritanicus (L.), Col.: Trogossitidae] nin Tanımı, Biyolojisi ve Zarar Şekli Üzerinde Araştırmalar : Doktora Tezi : K. Senan COŞKUNCU*, Bahattin KOVANCI Yayınlandığı Yer : Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Dergisi, 19(1),13-21, 2005 Bursa da 1997 ve 1998 yıllarında gerçekleştirilen bu çalışmada, kepek-un karışımında gelişen Ekin karaböceği (Tenebroides mauritanicus Linneaus) nin tanımı, biyolojisi ve zarar şekli araştırılmıştır. Çalışmalar laboratuvarda 27±1 C sıcaklık, %65±5 orantılı nem ve karanlık koşullara ayarlı inkübatörde yürütülmüştür. Çalışmalar sonucunda, morfolojik çalışmalarda T. mauritanicus un ergin büyüklüyü dişiler için ortalama 8.78±0.57( ) mm, erkekler için 7.63±0.54(7-8.80) mm olarak, yumurta boyu ortalama 1.24±0.04( ) mm olarak bulunmuştur. Ayrıca, T. mauritanicus un pupa büyüklüğü dişiler ve erkeklerde ortalama olarak sırasıyla 8.63±0.41( ) mm ve 7.57±0.48( ) mm olarak belirlenmiştir. Biyolojik çalışmalar sonucunda, dişilerin bıraktıkları yumurtaların kuluçka süresinin ortalama 4.01±0.48(2-6) gün olduğu, larvaların genellikle 5 dönem geçirdiği tespit edilmiştir. Larvaların gelişme süresi ise ortalama olarak ± 48.3 ( ) gün, larvalardan elde edilen pupaların gelişme süreleri ortalama 12±2.19 (10-20) gün sürmüştür. Böylece T. mauritanicus un gelişme süresi minimum 150 gün, maximum 327 gün olarak saptanmış, cinsiyet oranı (dişi:erkek), 1.06:1 olarak tespit edilmiştir. Anahtar kelimler : Ekin karaböceği, Tenebroides mauritanicus, tanımı, biyoloji, zararı *[email protected] 268

40 Varsa Destekleyen Kurum : Zeytin Güvesi Prays oleae (Bern.) (Lep., Plutellidae) nin Feromon Tuzaklarla Yakalamalarının Zeytin Ağacı Fenolojisi ve Gün-derece Modelleri İle İlişkisi : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı ve TÜBİTAK : N. Alper KUMRAL*, Bahattin KOVANCI, Bülent AKBUDAK Yayınlandığı Yer : Journal of Applied Entomology, 129 (7), , 2005 Zeytin güvesi Prays oleae (Bern) (Lep., Plutellidae) in popülasyon dalgalanması yıllarında (Z)-7-tetradecenal feromonu içeren tuzaklar kullanılarak Türkiye nin kuzeybatısında bulunan Bursa nın terk edilmiş ve ticari zeytin bahçelerinde izlenmiştir. Meyve dölü yaprak dölünden istatistiki olarak önemli düzeyde uzun sürmüştür. Çiçek dölü için gereken gün-derece yaprak dölü ve meyve dölü için gerekenden daha kısa olmuştur. Bursa ili zeytinliklerindeki P. oleae erkeklerinin yaprak ve çiçek dölü uçuşlarının feromon tuzaklarla yakalanmaları etkili sıcaklık toplamları ile önemli bir sigmoid ilişki göstermiştir. Zeytin ağacı fenolojisi ve feromon tuzağı kümülatif ergin toplamları arasında genellikle doğrusal bir ilişki bulunmasına rağmen, bu tahminleme modeli ilaçlamada kullanmak için yetersizdir. Zeytin ağacı fenolojisi ve gün-derece modelleri feromon tuzakları kullanılarak kümülatif ergin yakalanmaları ile birlikte kullanıldığında zeytin bahçelerinde çiçek ve meyve dölü larvalarına karşı insektisit uygulamalarının zamanının tahmininde bir erken uyarı metodu olarak kullanılabilir. : Prays oleae, Bursa, gün-derece, zeytin ağacı fenolojisi, populatasyon dalgalanması *[email protected] 269

41 : Bursa ilinde Akarisit Baskısındaki Patlıcanlarda İkinoktalı Kırmızıörümceğin Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) Mevsimsel Popülasyon Dalgalanması : Doktora Tezi : N. Alper KUMRAL*, Bahattin KOVANCI (Danışman) Yayınlandığı Yer : Acarologia, 45(4), , 2005 Türkiye nin kuzey batısında yer alan Bursa ilinin ilaçlama yapılan patlıcan bahçelerindeki İkinoktalı kırmızıörümceğin Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) dağılımı ve popülasyon dalgalanması araştırılmıştır. Üç ticari bahçeden yılları boyunca 10 gün ara ile tesadüfi olarak Yalova 49 çeşidi 50 patlıcan yaprağı toplanmıştır. Çalışmalar sırasında bu bahçelerde zararlı tek tür T. urticae ve tek phytoseiid Amblyseius bicaudus (Wainstein) bulunmuştur. A. bicaudus popülasyon bolluğu T. urticae ninki ile önemli olarak ilişkili bulunmuş ve senkronizasyon göstermiştir (P<0.05). T. urticae nın dişi aktivitesi çeşitli yabancıotlar üzerinde 1999 ve 2000 yıllarında sırasıyla mart ve şubat ayları sonlarında başlamış, ancak aynı yıllarda patlıcan bahçelerinde yine sırasıyla haziran ayı başı ve mayıs ayı sonunda görülmüştür. T. urticae popülasyonı her iki yılda iki tepe noktası oluşturmuş, ilk tepe noktası haziran ayı sonundan ağustos ayı sonuna ve ikinci tepe noktası eylül ayı sonundan ekim ayı sonuna kadar olan periyotta tespit edilmiştir. Akarların patlıcan bitkileri üzerinde bulunuşları bitkilerin sürülmesi ile kasım ayı başı veya ortasında sona ermesine rağmen, zararlının tüm dönemleri aynı zamanda bahçede tespit edilmiştir. T. urticae popülasyonları ortalama sıcaklıklar ile pozitif (r = to 0.678, P <0.05), oransal nem ortalamalarıyla ise negatif ilişki göstermiştir (r = to 0.674, P<0.05). : Tetranychus urticae, populasyon dalgalanması, Amblyseius bicaudus, ilişkiler, patlıcan *[email protected] 270

42 FİTOPATOLOJİ ANABİLİM DALI Yürütücü Kuruluş Varsa Destekleyen Kurum : Kivinin İn Vitro Çoğaltımında Fungal Bulaşmaların Önlenmesi Üzerine Bazı Fungusitlerin Etkileri : U.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı Yayınlandığı Yer : Himmet TEZCAN*, Nuray SİVRİTEPE, Y. TUĞ : Türkiye IX. Fitopatoloji Kongresi Bildirileri, 3-8 Eylül 2001, Tekirdağ, s Bu çalışmada, öncelikle, kivinin in vitro da çoğaltılması esnasında karşılaşılan fungal bulaşmalara neden olan fungus cinsleri belirlenmiş ve daha sonra bu fungal bulaşmaların engellenmesi üzerine mancozeb, chlorothalonil ve iprodione'nun etkileri araştırılmıştır. Kontaminasyonlardan en yaygın olarak tanılanan funguslar 2000 ve 2001 yılları için sırası ile Alternaria spp. (%52 ve %50), Fusarium spp. (%6 ve %10) ve Penicillium spp. (%4 ve %5) olmuşlardır. Fungisidler bahçede eksplant alım öncesi kullanılmışlardır. En etkili fungisidin chlorothalonil olduğu ve fungal bulaşmaları sürgün ucu kültüründe % 18.2'den % 6.9'a, boğum kültüründe ise %28.0'den % 3.1'e düştüğü saptanmıştır. : Kivi, İn vitro Kültür, Fungus ve Fungisidler *[email protected] 271

43 Araştırmanın Adı Yürütücü Kuruluş : Kirazlardaki Hasat Sonrası Çürümeleri Azaltmak İçin Sodyum Bikarbonat, Potasyum Sorbat ve Maya Antagonistlerinin Kullanılma Olanağı İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Department of Postharvest Science of Fresh Produce, the Volcani Center, Bet Dagan 50250, lsrael : Ö. Akgün KARABULUT*, S. LURIE, S. DROBY Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 23, , 2001 Sodyum bikarbonat (SBC), potasyum sorbat (KSOr) ve iki biyokontrol ajanı mayanın, kirazın hasat sonrası çürümelerini baskı altına almasına etkileri test edilmiştir. SBC (%2), 0 C de 30 günlük depolamadan ve 4 günlük raf ömründen sonra uygulama görmemiş kontrolle karşılaştırıldığında çürümeleri 8 kat azaltmıştır. Bununla birlikte KSOr ın depo koşullarında çürümeleri azaltmada SBC den daha az etkili olduğu belirlenmiştir. İki maya antagonisti arasında Candida sp. nin çürümeleri azaltma yeteneği Candida oleophila ya oranla daha üstündür. C.oleophila, çeşitli depolama koşullarında meyveye koruma sağlama açısından başarısızdır. Modifiye atmosfer paketlemesi (MA), soğuk depolama ile birleştirildiğinde SBC ve Candida sp. uygulamalarının kontrol aktivitesini önemli düzeyde arttırmıştır. : Prunus, Sodyum bikarbonat, Potasyum sorbat, Biyolojik kontrol, Modifiye atmosfer *[email protected] 272

44 Varsa Destekleyen Kurum : Hasat Sonrası Kirazlarda Görülen Bazı Fungal Patojenlere Karşı Kalsiyum ve Fungisit Uygulamalarının Etkisi : TÜBİTAK Yayınlandığı Yer : Ö.Akgün KARABULUT*, Himmet TEZCAN, Bülent AKBUDAK, Atilla ERİŞ : Türkiye IX. Fitopatoloji Kongresi Bildirileri, 3-8 Eylül 2001, Tekirdağ, Bu çalışmada, hasat sonrası Normal (NA) ve Modifiye Atmosfer (MA) koşullarında muhafaza edilen Napolyon kiraz çeşidinde saptanan bazı fungal patojenlere karşı Aminoquelant-Ca ve bazı fungisitlerin etkileri araştırılmıştır. Çalışma sırasında en yaygın olarak görülen patojen fungusların sırasıyla Botrytis cinerea, Penicillium expansum, Monilinia sp., Alternaria alternata ve Rhizopus stolonifer olduğu saptanmıştır. Bunlardan B. cinerea, P. expansum, Monilinia sp. ve R. stolonifer'e karşı Aminoquelant-Ca, Captan ve lprodione'un etkililikleri in vitro ve in vivo koşullarda araştırılmış ve en etkilisinin lprodione olduğu belirlenmiştir. İprodione'un çürük meyve yüzdesini Napolyon kiraz çeşidinde 60+2 günlük bir depolamadan sonra sırasıyla 1998 ve 1999 yılları için NA'de % 21.56'dan % 13.13'e ve % 26.73'den % 5.40'a, MA'de ise % 20.14'den % 12.90'a ve %23.62'den % 5.50'ye kadar düşürdüğü saptanmıştır. : Kiraz, muhafaza, modifiye atmosfer, Kalsiyum, Captan, lprodione *[email protected] 273

45 Yürütücü Kuruluş (la) :Bursa İlinde Yetiştirilen Buğdaylarda Kök ve Kökboğazı Fungal Hastalık Etmenlerinin Saptanması Üzerinde Araştırmalar : Doktora Tezi : Ümit ARSLAN*, Necati BAYKAL (Danışman) Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., , 2001 Bu çalışma, 1996 ve 1997 yıllarında Bursa ilinde yetiştirilen buğdaylardaki kök ve kökboğazı fungal hastalık etmenlerini saptamak amacıyla yapılmıştır. Sürvey alanları Bursa ilinin Karacabey, Mustafakemalpaşa, Nilüfer, Orhaneli ve Yenişehir ilçeleridir. Araştırma alanındaki hastalığa yakalanma oranı 1996 ve 1997 yıllarında sırasıyla %14.53 ve %11.27, yaygınlık oranı ise %38.81 ve %37.97 'dir. Hastalıklı buğdayların kök ve kökboğazından en yüksek oranda izole edilen funguslar Fusarium spp., Rhizoctonia cerealis van der Hoeven, Alternaria alternata (Fr.) Keissler ve Drechslera sorokiniana (Sacc.) Subram and Jain 'dır. Fusarium spp. ve Rhizoctonia cerealis izolatları ile yürütülen patojenisite testlerinde, patojenisitesi en yüksek izolatların R. cerealis, F. culmorum ve F. graminearum 'a ait olduğu saptanmıştır. : Buğday, kök ve kökboğazı fungal hastalıkları, sürvey, patojenisite *[email protected] 274

46 Varsa Destekleyen Kurum : Harpin Protein'in Yaprak Uygulamalarının Sera Koşullarında Yetiştirilen Hıyar ve Kiraz Domateslerinde Verime Etkisi : U.Ü.Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı Yayınlandığı Yer :Himmet TEZCAN*, Nuray AKBUDAK, Vedat ŞENİZ : VI. Sebze Tarımı Sempozyumu Eylül 2002, Bursa, s Bu çalışmada, harpin proteinin yaprak uygulamalarının sera koşullarında yetiştirilen kiraz domatesi ve hıyar çeşitlerinde verime etkisi araştırılmıştır. Çalışmada harpin protein olarak onun ticari preparatı olan Messenger kullanılmış ve uygulama dozu 50 g/l00 litre su olmuştur. İlk uygulamalar fideler iki gerçek yapraklı dönemde iken yapılmış ve daha sonra 15' er gün ara ile üç uygulamaya kadar devam edilmiştir. Çalışma sonunda, Messenger uygulamalarının Alona F 1, Naomi F 1 ve Cluster F 1 isimli kiraz domatesi çeşitlerinde toplam verimi sırasıyla % 25.53, % ve % 37.72; Bosphorus Fı ile Sahara F 1 isimli hıyar çeşitlerinde yine sırasıyla % ve % oranında arttırdığı tespit edilmiştir. : Harpin protein, messenger, domates, hıyar *[email protected] 275

47 : Islak Kabarcık Hastalığının Kontrolünde Mikrodalga Uygulamaları : Ö. Akgün KARABULUT*, K. İLHAN Yayınlandığı Yer : J. Turk. Phytopath., 31, 2, 63-70, 2002 Bu çalışmada, mantarlarda ıslak kabarcık hastalığına karşı mikrodalga kullanımının imkanları incelenmiştir. Dört farklı mikrodalga uygulamasının etkililiği hem patojenle inokule edilmiş, hem de inokule edilmemiş toprakta test edilmiştir. Tüm uygulamaların, patojenle inokule edilmiş topraklardaki hastalığı, üründe önemli bir artış meydana getirerek (P 0.05) tamamıyla engelleyebildiği saptanmıştır. Ayrıca bu denemenin yetiştirme torbalarından elde edilen ürün, kontrolden elde edilen üründen önemli ölçüde azdır. İnokule edilmemiş toprağın 60 C de 10 dakika mikrodalga ile muamele edilmesi, diğer üç uygulama ile karşılaştırılınca daha memnun edici sonuçlar vermiştir. : Mycogene perniciosa, Islak Kabarcık, Mikrodalga, Termal Uygulamalar *[email protected] 276

48 : Şeftali ve Nektarinin Mavi Küf ve Kahverengi Çürüklük Hastalıklarının Sıcak Su ile Durulama ve Fırçalama Yöntemi ve Maya Antagonistleri ile Kontrolü İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Department of Postharvest Science of Fresh Produce, Agricultural Research Organization, the Volcani Center, Bet Dagan 50250, lsrael : Ö. Akgün KARABULUT*, L. COHEN, B. WIESS, A. DAUS, S. LURIE, S. DROBY Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 24, , 2002 Sıcak su ile fırçalama (HWB) uygulamasının şeftali ve nektarin meyvelerini dezenfekte etmedeki kullanımı araştırılmıştır. İn-vitro çalışmalar, M.fructicola nın, P.expansum a göre yüksek sıcaklıklara daha duyarlı olduğunu göstermiştir. İn-vivo çalışmalarda şeftali ve nektarin meyvelerinin M.fructicola ile inokulasyonunu takiben C de 20 saniye HWB uygulanması, kontrolle karşılaştırıldığında sırasıyla %70 ve %80 oranında çürümeyi engellemiştir. M.fructicola nın HWB ile engellenme yüzdesi, HWB nin inokulasyondan kısa bir süre sonra veya 24 saat sonra uygulandığı durumlarda farklılık göstermemiştir. Bunun tersi yaralara inokule edilen P.expansum sporlarının HWB uygulamasına karşı duyarlılığı, inokulasyondan 24 saat sonra, inokulasyondan hemen sonraki uygulama ile karşılaştırıldığında artmıştır. HWB ile maya antagonistlerinin kombinasyon şeklinde uygulanmasının da etkisi araştırılmıştır. HWB ile 60 C de 20 saniye uygulama gören meyveler daha sonra Candida spp. nin hücre süspansiyonuna (Ml de 10 8 hücre) daldırılmıştır. P.expansum inokulasyondan 24 saat sonra kontrol ile karşılaştırıldığında çürüme gelişiminin %60 azaldığı bulunmuştur. Diğer maya antagonisti, Candida oleophila nın P.expansum ve M.fructicola yı kontrol yeteneği diğer Candida spp. ile karşılaştırıldığında daha düşüktür. HWB ve Candida spp nin birlikte uygulanması, HWB nin tek uygulanması ile karşılaştırıldığında M.fructicola ya karşı önemli düzeyde ek bir etki yapmamıştır. HWB nin 60 C de 20 saniye tek başına uygulanması kahverengi çürüklüğün gelişimini çok düşük oranlarda azaltmıştır. Depolama denemelerinde (0 C de 30 gün depolama ve 10 günlük raf ömrü), HWB ve Candida spp nin etkisi araştırılmıştır. Doğal çürümeler ticari olarak kabul edilebilir seviyelere (< %5) düşürülmüş ve HWB ve Candida spp nin kombinasyonu ek bir etki göstermemiştir. SEM analizleri HWB nin M.fructicola ya karşı direk etki gösterdiğini ortaya koymuştur. HWB uygulamaları meyve yüzeyinde zarara veya kaliteyi bozucu etkiye sebep olmamıştır. : Prunus persica, Kahverengi çürüklük, Mavi küf, Monilinia fructicola, Penicillium expansum, sıcak su uygulamaları, mayalar, hasat sonrası hastalıklar *[email protected] 277

49 : Şeftalilerde Hasat Sonrası Hastalıkların Kontrolünde Mikrodalga Gücünün Kullanılma Olanağı : Ö. Akgün KARABULUT*, Necati BAYKAL Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 26, , 2002 Şeftali meyvesinin hasat sonrası patojenlerinin kontrolünde mikrodalga gücünün kullanımı araştırılmıştır. B.cinerea ve P.expansum ile inokule edilen meyveye 2 dakika süre ile mikrodalga uygulanması sonucu lezyon çapı ve enfekteli yaraların yüzdesi, kontrol meyvesine oranla önemli ölçüde azalmıştır (P 0.05). Hasat sonrası depolama denemeleri mikrodalga gücünün depolama öncesinde kullanıldığında doğal enfeksiyonları kontrol etmede etkili olduğunu göstermiştir. Mikrodalga uygulaması meyve yüzeyinde zararlanmaya ve kalite parametrelerinde olumsuzluğa neden olmamıştır. : Prunus persica, Penicillium expansum, Botrytis cinerea, mikrodalga, hasat sonrası hastalıklar *[email protected] 278

50 : Hayvan Yemi Olarak Kullanılan Buğday Danelerinde Toksin Oluşumuna Neden Olan Fungusların Sodyum Hidroksit Uygulamasıyla Engellenmesi : Ö. Akgün KARABULUT*, Taşkın DEĞİRMENCİOĞLU Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 16, , 2002 Bu çalışmada, hayvan yemi olarak kullanılan buğday danelerinde farklı sodyum hidroksit (NaOH) uygulamalan (% 1,5, 3,0, 4,0) ile toksin oluşumuna neden olan fungusların 6 aylık bir depolama süresince engellenmesi amaçlanmıştır. Buğday danelerindeki fungus gelişimini engellemede % 3 ve 4 'lük sodyum hidroksit uygulamaları diğer 2 uygulamaya (% 0 ve 1.5) göre daha başarılı sonuç vermiştir. Fungus gelişimi % 3 ve 4 'lük uygulamalar ile 6 ay boyunca etkili bir şekilde engellenirken, % 1,5 'luk uygulamanın etkinliği bir kaç ay ile sınırlı kalmıştır. Buğday danelerinde çalışma boyunca en yaygın olan funguslar Alternaria, Fusarium, Penicillium, Aspergillus, Rhizopus ve Mucor spp. olarak tespit edilmiştir. Sodyum hidroksit ile muamele edilen buğday danelerinin besin maddeleri içerikleri 6 aylık depolama süresince izlenmiş ve bu danelerin besin maddeleri içeriklerinde hayvan beslemesinde kullanımlarını engelleyecek önemli bir değişiklik saptanmamıştır. : Sodyum hidroksit, fungus, hayvan yemi *[email protected] 279

51 : Kök ve Kökboğazı Fungal Patojenlerine Karşı Bazı Buğday Çeşitlerinin Reaksiyonları ve Tohum Koruyucu Fungusitlerin Fusarium culmorum (W.G.Sm.) Sacc.'a Etkisi : Doktora Tezi :Ümit ARSLAN*, Necati BAYKAL (Danışman) Yayınlandığı Yer :Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 16, 69-76, 2002 Bu çalışma yılında kök ve kökboğazı fungal patojenleri Fusarium culmorum (W. G.Sm) Sacc., F. graminearum Schawabe ve Rhizoctonia cerealis van der Hoeven 'e karşı bazı buğday çeşitlerinin reaksiyonlarını ve tohum koruyucu fungusitlerin F. culmorum 'a etkisini belirlemek amacıyla kontrollü koşullarda yürütülmüştür. Reaksiyonları araştırılan 8 buğday çeşidinden Saraybosna 'nın F. culmorum 'a orta derecede duyarlı (MS), F. graminearum ve R. cerealis 'e ise duyarlı (S) olduğu belirlenmiştir. Diğer 7 çeşit her 3 patojene de duyarlı (S) bulunmuştur. Türkiye 'de Buğdayda Sürme (Tilletia foetida (Wallr.) Liro, T. caries (D.C) Tul.) ve Rastık (Ustilago nuda tritici Schaffn) hastalıklarına karşı ruhsatlı fungusitlerden Carbendazim, Tebuconazole, Maneb ve Triticonazole 'un kullanım dozunda F. culmorum 'a sırasıyla %80.00, %80.00, %60.00 ve %28.00 oranında etkili olduğu saptanmıştır. : Buğday, kök ve kökboğazı fungal patojenleri, çeşit reaksiyonu, tohum koruyucu fungusit *[email protected] 280

52 Varsa Destekleyen Kurum : Bursa İli Ekolojik Koşullarında Buğday Kahverengi Pası (Puccinia recondita Roberge ex Desmaz. f.sp. tritici)'na Karşı Bazı Ekmeklik Buğdayların Reaksiyonları ve Verim Kayıplarının Belirlenmesi : Ümit ARSLAN*, Köksal YAĞDI, Esra AYDOĞAN Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 16, , 2002 Bu çalışma Bursa ili ekolojik koşullarında yetiştirme sezonunda Buğday Kahverengi Pası (Puccinia recondita Roberge ex Desmaz. f.sp. tritici) 'na karşı 10 ekmeklik buğdayın (3 çeşit ve 7 hat) reaksiyonlarını ve verim kayıplarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Kahverengi Pas 'a karşı Marmara-86 çeşidinin orta derecede duyarlı (MS), diğer 9 çeşit ve hattın duyarlı (S) olduğu saptanmıştır. Regresyon analizleri sonucunda; hastalık şiddetinin her %1 'lik artışında, ortalama kayıpların tane veriminde 4.07 kg/da (% 0.17), 1000 tane ağırlığında ise 0.13 g (% 0.12) olduğu belirlenmiştir. Hastalık şiddetine bağlı olarak ortalama kayıplar tane veriminde 53.1 kg/da (% 9.4), 1000 tane ağırlığında ise 4.3 g (% 9.3) bulunmuştur. : Ekmeklik buğday, kahverengi pas, Puccinia recondita f.sp. tritici, çeşit reaksiyonu, verim Kaybı *[email protected] 281

53 : Karacabey (Bursa) ilçesindeki Seralarda Yetiştirilen Hercai Menekşe (Viola x wittrockiana Gams)'lerden Elde Edilen Rhizoctonia solani Kühn AG-3 izolatlarının Patojenitesi ve Bazı Çeşitlerin Reaksiyonları : Ümit ARSLAN* Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 16 (2), 71-78, 2002 Bu çalışma Karacabey (Bursa) ilçesindeki seralarda yetiştirilen hercai menekşe (Viola x wiltrockiana Gams) 'lerin kök ve kökboğazından elde edilen Rhizoctonia solani Kühn AG- 3 izolatlarının patojenitesini ve bazı çeşitlerin reaksiyonlarını belirlemek amacıyla sera koşullarında yıllarında yürütülmüştür. Patojenite testi sonucunda 15 izolatın tümü patojen bulunmuştur. İzolatların patojenitesi % arasında değişmektedir. Kökboğazından elde edilen izolatlar kökten elde edilenlere oranla daha virülent bulunmuştur. Reaksiyonu araştırılan 9 hercai menekşe çeşidinden Clear Sky While, Delta Pure Orange ve Delta Pure White 'ın orta derecede duyarlı (MS), diğer 6 çeşidin ise duyarlı (S) olduğu bulunmuştur. : Hercai menekşe, Rhizoctonia solani, Patojenite, Çeşit reaksiyonu *[email protected] 282

54 Varsa Destekleyen Kurum : Kiraz Muhafazasında Farklı Uygulamaların Kalite ve Fungal Hastalıklar Üzerine Etkisi : TÜBİTAK Yayınlandığı Yer : Bülent AKBUDAK, Atilla ERİŞ, Himmet TEZCAN*, Ö. Akgün KARABULUT : II.Bahçe Ürünlerinde Muhafaza ve Pazarlama Sempozyumu Eylül 2002, Bursa, Bildiri Kitabı, Bu çalışmada, normal (NA) ve modifiye, atmosferde (MA) muhafaza edilen "Bing" ve "0900 Ziraat" kiraz çeşitlerinde görülen bazı fungal patojenlere karşı kalsiyum (Ca) ve bazı fungisitlerin etkileri araştırılmıştır. 2 yıl yapılan denemelerin sonunda "MA+lprodione" uygulaması diğer uygulamalara göre daha etkili bulunmuştur. Ayrıca, çalışma sırasında, "Bing" ve "0900 Ziraat" kiraz çeşitlerinde en yaygın olarak görülen fungusların sırasıyla Botrytis cinerea, Penicillium expansum, Monilinia fructicola, Alternaria alternata ve Rhizopus stolonifer olduğu da saptanmıştır. : Kiraz, muhafaza, modifiye atmosfer, kalsiyum, fungusit *[email protected] 283

55 : Üzüm Muhafazasında Gri Küf'den (Botrytis cinerea Pers:fr.) Kaynaklanan Kalite Kaybı ve Çürümelerin Ultraviolet-C UV-C) Işık Uygulamaları ile Önlenmesi Üzerine Bir Araştırma : Bülent AKBUDAK, Ö. Akgün KARABULUT* Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 16 (2), 35-46, 2002 Bu çalışma, "Sultani Çekirdeksiz" üzüm çeşidinin muhafazasında gri küften kaynaklanan kalite kaybı ve çürümelerin önlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaca yönelik olarak söz konusu üzüm çeşidi UV-C uygulaması yapılarak 84 gün muhafaza edilmiştir. Deneme süresince üzüm tanelerinde uygulama öncesi, uygulama sonrası, 21., 42., 63. ve 84. gün analizleri ve her analiz döneminde de üzüm tanelerindeki fiziksel ve kimyasal değişimler [ağırlık kaybı (%), titre edilebilir asit (TEA) (%), ph, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) (%), invert şeker (g/100 g), toplam şeker (g/l00 g), tane kabuk rengi (L, a, b), genel görünüm ve tat, mikroorganizma populasyonu (log cfu/dane), çürük meyve yüzdesi (%)] belirlenmiştir. Çalışma sonunda, özellikle 63. gün muhafaza döneminde UV-C uygulamalarının kontrol meyvelerine göre daha iyi sonuçlar verdiği, muhafazanın 84. gününde ise, uygulamaların kalite kaybı ve çürümeleri engellemede yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, UV-C uygulamaları arasında 100 cm (0.25 kj/m 2 ) uygulamasının diğer uygulamalara göre daha başarılr olduğu da belirlenmiştir. : Üzüm, muhafaza, UV-C ışığı, Botrytis cinerea Pers:Fr., gri küf *özgü[email protected] 284

56 : Mayalarla Şeftalilerin ve Nektarinlerin Hasat Sonrası Hastalıklarının Biyolojik Kontrolü : Ö. Akgün KARABULUT*, Necati BAYKAL Yayınlandığı Yer : J. Phytopathology, 151, , 2003 Toplam 103 maya izolatının, şeftalilerin hasat sonrası hastalıklarına karşı biyokontrol aktivitesi test edilmiştir. Penicillium expansum ve Botrytis cinerea nın enfekteli yara sayısını veya lezyon genişliğini azaltmada en yüksek etkiyi gösteren 7 izolatı ileriki geniş çaplı denemeler için seçilmiştir. Geniş çaplı denemelerde, tüm seçilen izolatlar P.expansum, B.cinerea ve M.fructicola tarafından meydana getirilen enfekteli yaraların sayısını ve lezyonların çapını azaltmada önemli derecede etkili bulunmuştur. DR 52 nin 3 patojene karşı etkisi, diğer tüm mayalara oranla önemli düzeyde yüksek bulunmuştur. B.cinerea ve P.expansum a karşı maya antagonistlerinin etkisi eşit düzeyde iken M.fructicola nın kontrolünde daha düşük etki göstermişlerdir. DR 52 ilerki depolama denemeleri için seçilmiştir. Bunun nedeni, 3 patojene karşıda yüksek etkililik göstermesi ve diğer izolatlara oranla RAPD-PCR çalışması sonucu farklı genetik karakterizasyonda olmasıdır. DR 52, Centraalbureau voor Schimmeelcultures (Baarn, The Netherlands) tarafından Kloeckera apiculata olarak teşhis edilmiştir. K.apiculata depolamadan 30 gün sonra 2 patojeni de tamamıyla kontrol etmiştir. Depolamadan 45 gün sonra etkililiği, B.cinerea ya karşı %83.4 ve P.expansum a karşı da %87.5 olarak bulunmuştur. : Prunus persica, hasat sonrası hastalıklar, biyolojik kontrol, Kloeckera apiculata, sert çekirdekli meyveler *[email protected] 285

57 : İç Kaliforniya da Metschnikowia Fructicola, Ethanol ve Sodyum Bikarbonatın Hasata Yakın Uygulamalarının Etkisi İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : United States Department of Agriculture-Agricultural Research Service, San Joaquin Valley Agricultural Sciences Center, Parlier, CA ve Department of Postharvest Science of Fresh Produce, Agricultural Research Organization, The Volcani Center, Bet Dagan 50250, lsrael : Ö. Akgün KARABULUT*, J. L. SMILANICK, F. M. GABLER, M. MANSOUR, S. DROBY. Yayınlandığı Yer : Plant Disease, Vol.87, No.11, , 2003 Metschnikowia fructicola mayası,ethanol ve sodyum bikarbonat (SBC), tek başlarına veya birlikte, hasattan 24 saat önce bağdaki hasat sonrası hastalıkların kontrolü amacı ile sofralık üzümlere uygulanmıştır. Dört denemede de, 1 C de 30 günlük depolama ve 20 C de 2 günlük depolama dönemi sonunda B.cinerea, Alternaria spp. veya Aspergillus niger den kaynaklanan tanedeki toplam çürüme önemli derecede azalmıştır. Üç denemede, uygulama görmemiş üzümler arasında kilogram başına 34.2 oranında gri küfle enfekteli (B.cinerea nın sebep olduğu) tane bulunurken, CFU/ml Metschnikowia fructicola, %50 lik ethanol (vol/vol), veya %2 lik SBC uygulamaları sonucu sırasıyla kilogram başına 12.9, 8.1 veya 10.6 enfekteli tane bulunmuştur. Ethanol, SBC ve SO 2 jenaratör kağıtları eşit düzeyde etkili bulunmuştur. M.fructicola nın etkisi ethanol veya SBC uygulamaları ile beraber kullanıldığı durumlarda artış göstermemiştir. Ethanol ve maya uygulamaları üzümlerde gözle görünür bir zarara neden olmamıştır. M.fructicola ve SBC gözle görülebilen kalıntılar bırakmışlar ve SBC, tanelerde ve sapta görülebilir fitotoksisiteye sebep olmuştur. Ethanol %50 (vol/vol) uygulaması epiphytik fungal ve bakteriyal populasyonları, kontrolle karşılaştırıldığında %50 azaltmıştır. M.fructicola populasyonu, tek başına veya ethanol muamelesinden sonra uygulandığında depolama süresince taneler üzerinde canlılığını devam ettirirken; SBC maya populasyonunu önemli ölçüde azaltmıştır. : Biyolojik kontrol *[email protected] 286

58 :Yalova İlinde Yetiştirilen Kesme Çiçeklerde Kök ve Kökboğazı Fungal Hastalık Etmenlerinin Saptanması Üzerine Araştırmalar : Himmet TEZCAN*, Ö.Akgün KARABULUT, K. İLHAN Yayınlandığı Yer : Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., 18(1), 1-10, 2004 Bu çalışma Yalova ilinde yetiştirilen kesme çiçeklerdeki kök ve kökboğazı fungal hastalık etmenlerini saptamak amacı ile yürütülmüştür. Sürvey alanları Yalova ilinin Laledere, Elmalık Yolu ve Koruköy bölgeleridir. Hastalık belirtisi gösteren değişik kesme çiçek bitkilerinden elde edilen funguslardan en yaygın izole edilenlerin Fusarium spp. ve Rhizoctonia spp. olduğu tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen 49 adet Fusarium spp. izolatının patojenisitesi Tempo çeşidi karanfillerde test edilmiştir. Test edilen izolatlardan,15 tanesi (% 30.61) % 50'nin üzerinde hastalık şiddeti oluşturmuştur. : Kesme çiçek, karanfil kök ve kök boğazı hastalıkları, sürvey, patojenisite *[email protected] 287

59 : Üzümlerde Hasat Sonrası Gri Küfün Kontrolünde Sıcak Su ve Ethanol Uygulamaları İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : USDA-Agricultural Research Service, Horticultural Research Service, Horticultural Crops Research Laboratory, San Joaquin Valley Agricultural Sciences Center, 9611, South Riverbend Ave. Parlier, CA 93468, USA : Ö. Akgün KARABULUT*, F. M. GABLER, M. MANSOUR, J. L. SMILANICK Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 34, , 2004 B. cinerea sporlarının çimlenmesi, 24 C deki % 30 luk veya daha yüksek konsantrasyonlardaki ethanole 10 saniye daldırmadan sonra, tamamıyla engellenmiştir. Aynı sıcaklıktaki ısıtılmış %10 luk ethanol ve sudaki spor ölümleri karşılaştırıldığında; ısıtılmış %10 luk ethanolde spor ölümleri daha yüksek bulunmuştur. Doğal olarak infekteli yeni hasat edilmiş üzümlerin 24 C deki %30 luk ethanole 30 saniye daldırılması, çürümeyi; 1 C de 35 günlük depolamadan sonra yaklaşık %50 oranında azaltmıştır. B. cinerea ile 2 saat önce inokule edilen üzümlerde sıcak suya ethanol eklenmesi, sıcak suyun etkililiğini önemli ölçüde arttırmıştır. Yeni hasat edilmiş ve B.cinerea ile inokule edilmiş üzümlerin 3 dakika süresince 30, 40 veya 50 C lerdeki %10 luk ethanole daldırılmaları 1 C de 30 günlük depolamadan sonra çürüme miktarını 20.7, 6.7 ve 0.1 tane/kg a azaltırken; aynı sıcaklıklarda suya daldırma işleminden sonra çürüme miktarları sırasıyla 35.9, 17.6 ve 1.7 tane/kg olmuştur. Çürük tane sayısı 50, 55 veya 60 C lerdeki suya veya %10 luk ethanole 30 veya 60 saniye yapılan daldırma işlemini takiben 1 C de 30 günlük depolamadan sonra önemli ölçüde azalmıştır. Yapılan denemelerde salkımların ve tanelerin görünüşü, çatlak tanelerin varlığı, kahverengileşme, tat, ağırlık kaybı ve tane rengi incelenmiş ve çok sayıda denemede bu kalite parametreleriyle uyuşmayan bir durum görülmemiştir. Tane çatlamalarını önlemek için, uygulamalardan sonra meyvenin hızlı kurutulması önemlidir. : Vitis vinifera, Botrytis cinerea, daldırma, sıcak uygulamaları, alkol *[email protected] 288

60 : Çileğin Hasat Öncesi ve Hasat Sonrası Meyve Çürüklüğünün Metschnikowia fructicola ile Kontrolü İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : Department of Postharvest Science of Fresh Produce, Agriculturel Research Organization, Israel : Ö. Akgün KARABULUT*, Himmet TEZCAN, A. DAUS, L. COHEN, B.WIESS, S. DROBY Yayınlandığı Yer : Biocontrol Science and Technology, 14(5), , 2004 Metschnikowia fructicola isimli maya, çileğin hasat öncesi ve hasat sonrası çürüklüklerini kontrol etmek amacıyla, hasat öncesi uygulaması şeklinde Türkiye ve İsrail de test edilmiştir. İki yetiştiricilik sezonu boyunca sürdürülen sera denemelerinde hasat öncesi çürümelere karşı antagonist maya kullanımı ile kimyasal kontrolün (fenhexamid) etkililiği eşit bulunmuştur. Bir açık tarla denemesinde, maya çürüklükleri ekonomik olarak kabul edilebilir düzeylere indirmiştir. M.fructicola meyve çürüklüğünü seralarda, açık tarla denemesinde ve alçak plastik tünellerde %56-69 lara kadar azaltmıştır. Maya, hasat sonrası meyve çürüklüğünün yoğunluğunu fenhexamid den önemli oranda daha iyi bir şekilde baskılamıştır. Hasat sonrası depolaması süresince seralardan, araziden veya tünellerden elde edilen meyveler arasında M.fructicola uygulamaları meyve çürüklüğünü sırasıyla %70, %64 ve %72 oranlarında azaltmıştır. M.fructicola nın sera veya tarladaki haftalık uygulamalarında M.fructicola nın populasyon yoğunluğu meyve başına yaklaşık cful olmuştur. Antagonistin benzer populasyon yoğunluğu meyvenin 0 C de depolanması esnasında da gözlemlenmiştir. : Metschnikowia fructicola, biyolojik kontrol, çilek, Botrytis cinerea,rhizopus stolonifer, hasat sonu, hasat öncesi *[email protected] 289

61 : Organik Çileklerin Hasat Sonrası Hastalıklarının Bazı Gıda Düzenleyici Maddelerin Hasat Öncesi Uygulamaları ve Hasat Sonrası Sıcak Su Daldırmaları İle Kontrolü : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, G. KURUOĞLU Yayınlandığı Yer : J. Phytopathology, 152, , 2004 Hasat sonrası hastalıkların doğal oluşumunu kontrol etmek amacıyla %50 lik ethanol ve %1 lik sodyum bikarbonat, organik çileklere hasattan 1 saat önce tek başlarına veya birlikte uygulanmışlardır. Tüm denemelerde çürümenin başlıca kaynağı B.cinerea dır. Üç denemede de ethanol 1 C de 3 günlük depolamanın ardından 24 C de 2 günlük depolama ile çürümeyi önemli düzeyde azaltırken; sodyum bikarbonatın etkililiği tutarlılık göstermemiştir. Ethanol ve sodyum bikarbonatın kombinasyonu, etkililiklerinde herhangi bir artışa yol açmamıştır. 55 ve 60 C lerde 30 saniyelik hasat sonrası sıcak su daldırmaları çürümeyi sırasıyla %3.4 ve %2.7 ye indirirken kontroldeki çürüme oranı %28.5 olarak bulunmuştur (1. deneme). 55 ve 60 C lerde 30 saniyelik sıcak su uygulamalarının etkililiği 3 denemede de tutarlılık göstermiştir. 3. denemede 60 C de sıcak su uygulamasının etkililiği, 55 C deki sıcak su uygulamasının etkililiğinden önemli düzeyde yüksek bulunmuştur. Tüm hasat öncesi ve hasat sonrası uygulamalar meyvelerin yüzeyindeki doğal fungal populasyonu önemli ölçüde azaltmıştır. Hiçbir hasat öncesi ve hasat sonrası uygulama meyve yüzeyinde zararlanmalara, ağırlık kaybı ve tat parametrelerine ters bir etkide bulunmamıştır. : Fragaria xananassa Duch, ethanol, sodyum bikarbonat, ısı, çürüme *[email protected] 290

62 : Şeftalilerin Hasat Sonrası Hastalıklarının Bir Antagonist Maya, Sıcak Su ve Modifiye Atmosfer Paketlemeleri ile İntegre Kontrolü : Ö. Akgün KARABULUT*, Necati BAYKAL Yayınlandığı Yer : Crop Protection 23, , 2004 Şeftalilerin hasat sonrası hastalıklarının kontrolünde integre yaklaşım kapsamında; antagonist maya (Candida oleophila) uygulaması, 55 C de 10 saniye sıcak su uygulaması ve 0 C modifiye atmosferde depolama uygulamaları çalışılmıştır. Bu üç taktiğin etkililiği hem tek başlarına, hem de birlikte yapılan uygulamalar halinde değerlendirilmiştir. Sıcak su ve antagonist mayanın tek başına uygulamaları yaradan Botrytis cinerea ve Penicillium expansum ile inokule edilen şeftalilerdeki enfeksiyonu kontrol etmede etkili olamamıştır. Bunun tersi olarak, modifiye atmosfer paketlemesi 0 C de 45 günlük ve 24 C de 5 günlük depolamadan sonra tek başına her iki patojenden kaynaklanan lezyon çaplarını önemli ölçüde azaltmıştır. Antagonist mayanın biyokontrol aktivitesi, maya uygulamasının modifiye atmosfer paketlemesi ile birlikte kullanıldığı durumda artmıştır. Sonuçlar tüm uygulamalar için geçerli olmak üzere, 0 C de 45 günlük depolamanın ardından 24 C de 5 günlük depolamanın takip etmesinin doğal enfeksiyonlardan kaynaklanan çürüme oluşumunu önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. En yüksek etkililik bu üç taktiğin birlikte kullanılması ile başarılmıştır. Hiçbir uygulama meyve yüzeyinde zararlanmaya veya kalite bozulmasına yol açmamıştır. : Prunus persica, P.expansum, B.cinerea, Biyolojik kontrol, Modifiye atmosfer *[email protected] 291

63 : Botrytis cinerea Pers.:Fr., Aspergillus niger Tiegb. ve Penicillium expansum Link'a Karşı Bazı Tıbbi Bitkilerin Antifungal Etkisi Yayınlandığı Yer : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, G. KURUOĞLU, K. İLHAN, O. KAÇAR : Türkiye I. Bitki Koruma Kongresi Bildirileri, 8-10 Eylül 2004, Samsun, s.199. Bu çalışmada, Botrytis cinerea, Aspergillus niger ve Penicillium expaıısum'a karşı İzmir kekiği, rezene ve çeşitli tıbbi bitkilerin karışımından oluşan doğal yem katkı maddesi Herbromix ' in in vitro koşullarda gaz halindeki antifungal etkisi araştırılmıştır. Tıbbi bitkiler ve Herbromix 'in gaz halindeki etkileri bitkilerin, petri kutusunun kapağına besiyeri ile temas etmeyecek şekilde yerleştirilmesi ile denenmiştir. A. niger'e karşı İzmir kekiğinin denenen tüm dozlarda miseliyal gelişimi engelleyici etkisi olmadığı, rezenenin ve Herbromix 'in ise sırası ile % ve % oranında engellediği bulunmuştur. B. cinerea'ya karşı her iki tıbbi bitki ve Herbromix engelleyici etki göstermiştir. P. expansıım'a karşı rezenenin miseliyal gelişimi engelleyici etkisinin olmadığı, İzmir kekiğinin ve Herbromix 'in ise sırası ile % ve % oranında engellediği bulunmuştur. İn vitro koşullarda en başarılı sonuçları veren Herbromix 'in in vivo koşuııarda (modifiye atmosferde) gaz halindeki etkisi çileğin hasat sonu hastalıklarına karşı denenmiştir. Modifiye atmosfer koşullarında O C'de 3 gün süre ile depolanan ve 24 C'de 2 gün raf ömrüne bırakılan meyvelerde, gaz halinde Herbromix uygulaması sonucu çürük meyve yüzdesi % 96.7'den % 78.2'ye düşmüştür. Herbromix uygulamasının meyvelerin kalite kriterleri üzerine olumsuz bir etkisi olmamıştır. : Tıbbi bitkiler, antifungal etki, B. cinerea, A. niger. P. expansıım *[email protected] 292

64 Yürütücü Kuruluş : Kültür Mantarında Islak Kabarcık Hastalığına Karşı Sodyum Bikarbonatın Tek Başına ve Prochloraz Manganaz'ın Azaltılmış Dozu ile Birlikte Kullanımı : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, G. KURUOĞLU, K. İLHAN Yayınlandığı Yer : Türkiye I. Bitki Koruma Kongresi Bildirileri, 8-10 Eylül 2004, Samsun, s.203. İn vitro çalışmalar, sodyum bikarbonatın (SBC) Mycogene perniciosa'nın gelişimi üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. In vitro koşullarda %2'lik SBC, M. perniciosa'nın miseliyal gelişimi, spor çimlenmesi, ve çim tüpü uzunluğunu sırası ile %63.3, 38.6 ve 89.3 oranında azaltmıştır. M. perniciosa'ya karşı, SBC'ın ve prochloraz manganaz'ın azaltılmış dozunun tek başına veya birlikte etkileri altı farklı denemede test edilmiştir. Uygulamalar örtü toprağı örtülmeden 2 saat önce ve örtü toprağının serilmesinden 2 gün sonra toprağa içirme şeklinde yapılmıştır. İn vivo denemelerde, SBC'ın verimi arttırmadaki ve M. perniciosa'yı engellemedeki etkisi denemeler arasında istatistik olarak farklılık göstermiştir. Ancak, son iki denemede SBC ve prochloraz manganaz'ın azaltılmış dozunun (etiket dozunun %10'u) birlikte kullanımı ile elde edilen etki ile, prochloraz manganaz'ın etiket dozunun hastalığı engellemesi ve verimi arttırmadaki etkisi istatistik olarak aynı düzeyde bulunmuştur. Son denemede, kontrol grubunu oluşturan torbalardan ortalama 1274 gram verim elde edilirken, SBC ve prochloraz manganaz'ın azaltılmış dozunun birlikte kullanıldığı torbalardan 3483 gram verim elde edilmiştir. Benzer şekilde, sclerodermoid kütle ağırlığı kontrol grubunda torba başına 1048 gram iken, SBC ve prochloraz manganaz'ın azaltılmış dozunun uygulandığı torbalarda 309 gram'a düşmüştür. SBC uygulaması sporofor kalitesinde bir bozulmaya veya ürün miktarında bir azalmaya neden olmamıştır. : Kültür mantarı, ıslak kabarcık, M. perniciosa, sodyum bikarbonat, prochloraz manganaz *[email protected] 293

65 : Elma Karalekesine Karşı Sodyum Bikarbonatın Tek Başına ve Tebucanozole'un Azaltılmış Dozu ile Birlikte Kullanımı : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, G. KURUOĞLU, K. İLHAN Yayınlandığı Yer : Türkiye I. Bitki Koruma Kongresi Bildirileri, 8-10 Eylül 2004, Samsun, s.155. Bu çalışmada, elmada karaleke hastalığına karşı sodyum bikarbonatın (SBC) % 1 ve 2'lik konsantrasyonlarının tek başlarına ve tebucanozole'un azaltılmış dozu (etiket dozunun % i O'u) ile birlikte kullanımı araştırılmıştır. İn vitro koşullarda SBC'ın % 1'lik konsantrasyonunun Venturia inaequalis sporlarının çimlenmesini ve çim tüpü uzunluklarını sırası ile % 96.5 ve % 95.1 düzeyinde engellediği bulunmuştur. Uygulamalara çiçek taç yapraklarının % 90'ının döküldüğü dönemde başlanmış ve 10'ar gün aralıklarla hasada kadar toplam 9 uygulama yapılmıştır. Yetiştirme dönemi süresince Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarının başlangıcında 3 kez uygulamaların etkisi belirlenmiştir. Temmuz ayındaki ilk değerlendirmede, % 1, % 2'lik SBC ve tebucanozole'un etiket dozunun hastalığı engellemede en başarılı sonuçları veren uygulamalar olduğu ve bu uygulamaların etkileri arasında önemli bir farkın olmadığı bulunmuştur. Sodyum bikarbonatın iki konsantrasyonununda tebucanozole'un azaltılmış dozu (etiket dozunun % 10'u) ile birlikte kullanımı sonucu uygulamaların tek başına kullanıldıkları duruma oranla etkinliklerinde bir artış tespit edilmemiştir. Eylül ayında yapılan son değerlendirmede de benzer sonuçlar elde edilmekle birlikte, hastalığı engellernede SBC'nin % 2'lik konsantrasyonun % l' e oranla daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Uygulamaların yapıldığı ağaçlardaki gözlemler sonucu, % 2 lik SBC uygulamasının yapraklarda yanıklıklar şeklinde bir fıtotoksisite oluşturduğu, % 1'lik konsantrasyonun ise fıtotoksisiteye neden olmadığı ve meyvelerin kalite kriterleri üzerinde de olumsuz etkisinin olmadığı bulunmuştur. : Elma karalekesi, Venturia inaequalis, sodyum bikarbonat *[email protected] 294

66 : Kirazın Hasat Sonrası Hastalıklarına Karşı Ön Soğutma Sistemi ile Uygulanan Kloeckera apiculata (Reess emend. Klocker) Janke ve Metsclınikowia fructicola Kurtzman & Droby, sp. Nov.,'nın Tek Başlarına ve Sodyum Bikarbonat ile Birlikte Etkileri : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, G. KURUOĞLU, K. İLHAN Yayınlandığı Yer : Türkiye I. Bitki Koruma Kongresi Bildirileri, 8-10 Eylül 2004, Samsun, s.156. Bu çalışmada, kirazın hasat sonrası hastalıklarına karşı antagonist mayalardan Kloeckera apiculata ve Metschnikowia fructicola 'nın tek başlarına ve sodyum bikarbonat (SBC) ile birlikte etkileri araştırılmıştır. İn vitro koşullarda SBC'ın % 0.5'lik konsantrasyonunun Botrytis cinerea ve Penicilliııın expansum'un miseliyal gelişimini, spor çimlenmesi ve çim tüpü uzunluklarını tamamen engellediği tespit edilmiştir. Ön soğutma sistemi içerisinde 1 o C sıcaklıktaki suda 10 8 cfu/ml yoğunlukta süspanse edilen maya hücreleri tek başlarına veya SBC'ın % 1 ve % 2'lik konsantrasyonları ile birlikte meyvelere 15 dakika süre ile püskürtülmüştür. Ön soğutma uygulanan meyveler modifiye atmosfer koşulları altında O C'de 60 gün süresince muhafaza edilmiş ve 5 gün süresince 20 C'de raf ömrüne bırakılmışlardır. Muhafaza dönemi sonunda, K. apiculata ve M. fructicola toplam çürümelerin yanı sıra B. cinerea ve P. expansum'dan kaynaklanan çürümeleri önemli düzeyde engellemiştir. SBC'ın % i ve % 2 lik konsantrasyonları da hasat sonu hastalıklarını önemli düzeyde engellemiş ve iki konsantrasyonun etkisi arasında önemli bir fark bulunmamıştır. Antagonist mayaların SBC ile beraber kullanıldığı uygulamalarda, sadece M. frııcticola'nın % 2'lik SBC ile beraber kullanılması sonucu, her iki uygulamanın tek başlarına kullanıldıkları duruma oranla daha başarılı sonuç alınmıştır. Muhafaza dönemi sonunda meyve yüzeyindeki antagonist mayaların populasyonuna ilişkin sonuçlar, her iki mayanın O C'de 60 gün süresince canlılıklarını devam ettirme özelliğinde olduğunu göstermiştir. : Kiraz, sodyum bikarbonat, P. expansum, B. cinerea, biyolojik savaş *[email protected] 295

67 Yürütücü Kuruluş : Baharat Bitkilerinin Bitki Patojeni Funguslara Karşı Antifungal Etkisi :Ümit ARSLAN*, Ö. Akgün KARABULUT Yayınlandığı Yer : Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Son yıllarda, sentetik fungisitlerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve patojenlerin fungisitlere karşı oluşturduğu dayanıklılık, sentetik fungisitlere alternatif olabilecek yöntemlerin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu yöntemlerden biri de organik kökenli, çevre ve insan sağlığı açısından güvenli antifungal etkili baharat bitkilerinin kullanılmasıdır. Bu derlemede, baharat bitkilerinin bitki patojeni funguslara karşı antifungal etkisinin araştırıldığı çalışmalar özetlenmiştir. : Baharat bitkileri, bitki patojeni funguslar, antifungal etki *[email protected] 296

68 : Normal ve Modifiye Atmosfer Paketleme Koşulları Altında Depolanan Çileklerin Hasat Sonrası Fungal Hastalıklarına Karşı Kalsiyum ve Fungisit Uygulamalarının Etkisi İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) :- : Atilla ERİŞ, Himmet TEZCAN*, Bülent AKBUDAK, O.Akgün KARABULUT Yayınlandığı Yer : Ital. J. Food Sci., 16(3): , 2004 Bu çalışmada, normal (NA) ve modifiye, atmosferde (MA) muhafaza edilen "Bing" ve "0900 Ziraat" kiraz çeşitlerindeki bazı fungal patojenlere karşı kalsiyum (Ca) ve fungisitlerin etkileri araştırılmıştır. En etkili uygulama MAP+İprodione uygulaması olmuştur yıllarındaki denemelerde MAP+iprodione uygulamaları Bing çeşidinde meyvedeki çürüme yüzdesini sırasıyla %23.40 tan %7.74 e; %11.89 dan %5.75 e düşürmüş ve "0900 Ziraat" çeşidinde ise aynı yıllarda çürüme yüzdesini sırasıyla %20.14 ten %12.90 a ve %23.62 den %5.50 ye düşürmüştür. Bu çalışmada "Bing" çeşidi ve "0900 Ziraat" çeşidinin MAP koşulları altında sırasıyla 32 gün ve 62 gün depolanabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, çalışma sırasında, "Bing" ve "0900 Ziraat" kiraz çeşitlerinde en sık olarak izole edilen fungus1ar sırasıyla Botrytis cinerea, Penicillium expansum, Monilinia fructicola, Alternaria alternata ve Rhizopus stolonifer olmuştur. Bu funguslar üzerine Ca, captan ve iprodione un etkililiği in vitro ve in vivo koşullarda araştırılmış ve en etkili iprodione bulunmuştur. : Fungal hastalıklar, hasat sonrası uygulamalar, depolama, kiraz *[email protected] 297

69 : Harpin Proteininin Sera Koşullarında Yetiştirilen Biberin Meyve Kalitesi ve Ürün Verimi Üzerine Etkisi Yayınlandığı Yer : NurayAKBUDAK, Vedat ŞENİZ, Himmet TEZCAN* : 3 rd Balkan Symposium on Vegetables and Potatoes Abstracts 6-10 Eylül 2004, Bursa, s. 28 Bu çalışmada, harpin proteininin tekrarlanan yaprak uygulamalarının sera koşullarında yetiştirilen biberin meyve kalitesi ve verimi üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada,Messenger harpin proteinin ticari ürünü olarak kullanılmış ve uygulama oranı 50g/100l su olmuştur. İlk uygulama, fidelerin ilk gerçek yapraklı döneminde yapılmış ve 15 günlük aralıklarla 3 defa tekrarlanmıştır. Çalışmanın sonunda, Messenger uygulamalarının Ilıca 256, Demre, Sarı Sivri, Yalova Çarliston biber çeşitlerinde ürün verimini sırasıyla %16, %15.7, %5.4 ve %11.5 arttırdığı saptanmıştır. Bazı meyvelerin kaliteleri ile ilişkili olarak çözülebilir Harpin protein uygulamaları katı maddeler, asitlik ve ph ı içeren bazı meyve kalite kriterleri üzerine de olumlu etki yapmıştır. : Harpin protein, Messenger, Biber, Toplam Ürün, Meyve Kalitesi *[email protected] 298

70 : Türkiye nin Çanakkale İli Biga İlçesinde Kirazlarda Blumeriella jaapii (Rehm) Arx. nin Neden Olduğu Kiraz Yaprak Lekesi Salgını : Himmet TEZCAN* Yayınlandığı Yer :5 th International Cherry Symposium Abstracts, 6-10 Haziran 2005, Bursa, 203s Çanakkale nin Biga ilçesinde İtalya dan ithal edilen fidanlar ile kurulan bir ticari kiraz bahçesindeki kirazlarda Blumeriella jaapii (Rehm) nin sebep olduğu simptomlara benzer belirtiler gösteren kirazlar saptanmıştır. 100 dekarlık bahçedeki ağaçların neredeyse hepsi enfekteli bulunmuştur. Fungusun tanımlanması morfolojik taksonomiye göre yapılmıştır. Fungus enfekteli yaprakların arka yüzlerinde conidiophore lar ve conidileri içeren acervulusları üretmiştir. Conidiler hiyalinli, iki hücreli, uzun ve eğridir. Fakat patojenin ascus ve ascosporları saptanamamıştır. Bu çalışmada patojenin salgın yapmasının nedenleri ve bazı kontrol metotlarının etkileri tartışılmıştır. Bir yıl sonra, hastalıklı yapraklar özel bir makine ile yerden toplanarak ve fungisidal kontrolle hastalık %90 dan %10 a düşürülmüştür. : Kiraz, Kiraz yaprak lekesi, Blumeriella jaapii, salgın, Epidemiyoloji *[email protected] 299

71 : "0900 Ziraat" Kiraz Çeşidinin Kontrollü Atmosferde Muhafaza Koşullarının Belirlenmesi :Bülent AKBUDAK, Himmet TEZCAN*, Atilla ERİŞ Yayınlandığı Yer : 5 th International Cherry Symposium Abstracts, 6-10 Haziran 2005, Bursa, 106s. Bu çalışmada," 0900 Ziraat" kiraz çeşidinin muhafazası süresince düşük O 2 ve yüksek CO 2 kombinasyonlarının etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, kirazlar 0±0.5 C sıcaklık ve %90±5 nisbi nem koşullarında 6 farklı atmosfer birleşiminde [0:21 (CO 2 %:O 2 %) (kontrol), 5:5, 10:5, 15:5, 20:5, 25:5] 8 hafta süreyle muhafaza edilmiştir. Çalışma sonunda 20:5 ve 25:5 uygulamalarının diğer uygulamalara göre daha başarılı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre, kirazların kontrollü atmosferde muhafazalarında %15 üzerindeki CO 2 seviyesinin muhafaza süresini uzatabileceği tavsiye edilmiştir. : Prunus avium, 0900 Ziraat, muhafaza, O 2, CO 2, meyve kalitesi *[email protected] 300

72 : Bazı Önemli Ceviz Hastalıkları ve Bunlara Karşı Bir Entegre Kontrol (IPM) Yaklaşımı : Himmet TEZCAN* Yayınlandığı Yer : II. Ulusal Ceviz Sempozyumu, Eylül 2005, Bursa, s. 21 Bu makalede, öncelikle bitkilerde hastalık kavramı açıklandıktan sonra, cevizlerde karşılaşılan ekonomik öneme sahip başlıca abiyotik ve biyotik hastalık nedenleri, en önemli belirtileri, ortaya çıkış nedenleri ve epidemileri ile kontrol yöntemleri üzerinde durulmaktadır. Biyotik kaynaklı hastalıklar görüldükleri bitki organlarına göre kök ve kök boğazı, gövde, yaprak ve meyve hastalıkları şeklinde sınıflandırılarak açıklanmaktadır. Bunlardan başlıcaları Armillaria mella nın neden olduğu Armillaria kök çürüklüğü, Agrobacterium tumefaciens in neden olduğu kök boğazı uru, Phytophtora spp. nin neden olduğu Phytophtora kök ve kök boğazı çürüklüğü, Xanthomonas campestris pv. Juglandis in neden olduğu ceviz yanıklığı ile Gnomonia leptostyla nın neden olduğu ceviz antraknozudur. Ayrıca, hava ve toprak kaynaklı bazı abiyotik hastalık nedenleri de belirtildikten sonra, bunlara karşı alınabilecek önlemler bazı ülkelerin IPM programları ile karşılaştırmalı olarak verilmektedir. : Ceviz, hastalık, entegre kontrol *[email protected] 301

73 : Hasat Sonrası Hastalıklara Karşı Sıcaklık Uygulamalarının Kullanımı :TUAM-Ziraat Fakültesi Birimi : Ö. Akgün KARABULUT*, G. KURUOĞLU, K.İLHAN, Ümit ARSLAN Yayınlandığı Yer : O.M.Ü. Zir. Fak. Dergisi, 20 (1), , 2005, Son yıllarda, hasat sonrası hastalıklar ile savaşımda depolamadan önce yapılan sıcaklık uygulamalarının başarılı bir şekilde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sıcaklık uygulamaları hasat edilmiş ürünlere sıcak su, sıcak buhar, sıcak kuru hava ve mikrodalga ile ısıtma şeklinde uygulanabilmektedir. Sıcaklık uygulamaları çimlenmekte olan sporların çimlenme hızlarının yavaşlatılması, aktivitelerinin kaybolması veya doğrudan öldürülmesi gibi etkileri ile hasat edilen ürünün taşıdığı inokulum miktarını azaltmakta ve çürümeleri en alt düzeye indirmektedir. Sıcaklık uygulamalarının konukçu dokusunda meydana getirdikleri fizyolojik değişimler sonucu çürümeler üzerinde dolaylı bir etkisi de vardır. Uygulamalardan sonra konukçu dokusunun fizyolojisinde ortaya çıkan değişimler sonucu oluşan antifungal bileşiklerin üretiminin uyarılması ve patojenlerin penetrasyonda kullandıkları yaralı alanların iyileşmesi sonucu dolaylı olarak hasat sonrası hastalıklar engellenmektedir. Sıcaklık uygulamaları patojenisite ile ilişkili olan kitinaz ve glukanaz gibi proteinlerin üretimini uyarmakta, hücre duvarını hidrolize eden enzimlerin (poligalakturonaz) sentezini engellemekte ve konukçu dokusunda enfeksiyondan önce oluşmuş olan antifungal bileşiklerin parçalanma hızını yavaşlatmaktadır. Sıcaklık uygulaması sonucu konukçu yüzeyindeki mumsu tabaka eriyerek kutikulada oluşan çatlakları, mikro düzeydeki yaraları ve stomaları kapatarak patojenin bu alanlardan penetrasyonunu engellemektedir. : Sıcaklık uygulaması, hasat sonu hastalıklar, patojenler, çürüme *[email protected] 302

74 Yürütücü Kuruluş : Üzümlerde Gri Küfün Kontrolünde Hasat Sonrası Ethanol ve Potasyum Sorbat Uygulamaları : Ö. Akgün KARABULUT*, G. ROMANAZZI, J. L. SMILANICK, A. LICHTER Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 37 (2), , 2005 TÜBİTAK Botrytis cinerea ile enfekteli üzümlerin %10 veya %20 lik ethanole 30 saniye daldırılmalarından sonra Botrytis cinerea sporlarının patates dekstroz agardaki çimlenmeleri sırasıyla %87 ve %56 olurken; bu oranlar uygulama görmemiş kontrolde %99 olarak saptanmıştır. %1 veya %0.5 lik potasyum sorbata benzer şekilde yapılan daldırmalardan sonra spor çimlenmeleri sırasıyla %84 ve %68 olmuştur. %10 veya %20 lik ethanol solüsyonuna %0.5 veya %1 potasyum sorbat eklenmesi, spor çimlenmesinin engellenmesini önemli düzeyde arttırmıştır. %20 ethanol artı %0.5 potasyum sorbata 30 saniye daldırma yapılmasının ardından spor çimlenmesi %9.7 olarak tespit edilmiştir. "Flame Çekirdeksiz" üzüm çeşidinde B. cinerea dan kaynaklanan gri küflü taneler 30 saniye suya, %10 ve %20 lik ethanole ve %0.5 veya %1 lik potasyum sorbata daldırıldığında çürüme oranları sırasıyla %55.2, %42.1, %31.0, %37.7 veya %24.4 olarak saptanmıştır. %10 veya %20 lik ethanole %0.5 ve %1 potasyum sorbatın eklenmesi çürümeyi %10 a veya daha düşük oranlara indirmiş ve tek başına yapılan uygulamalara göre daha etkili olmuştur. 1 C de 30 gün yapılan depolamadan sonra "Thompson Çekirdeksiz" üzüm çeşidindeki gri küfü azaltmada; %20 ethanolün %0.5 veya %1 potasyum sorbat ile kombinasyonunun; ticari SO 2 pedleri ile eşit etkililikte olduğu saptanmıştır. Ethanol ve potasyum sorbat kombinasyonlarının hiç biri tanelerde zarar meydana getirmemiştir. : Gri küf; Vitis vinifera; Alkol *[email protected] 303

75 Yürütücü Kuruluş : Kirazın Hasat Sonu Hastalıklarının İntegre Kontrolünde Maya Antagonistlerinin ve Sodyum Bikarbonatın Ön Soğutma Sistemi İçerisinde Uygulanması Varsa Destekleyen Kurum : İşbirliği Yapan Kuruluş(lar) : : Ö. Akgün KARABULUT*, Ümit ARSLAN, K. İLHAN, G. KURUOĞLU Yayınlandığı Yer : Postharvest Biology and Technology, 37, , 2005 İnvitro denemeler, sodyum bikarbonatın Botrytis cinerea ve Penicillium expansum un gelişmesini engellemede etkili olduğunu göstermiştir. B. cinerea ve P. expansum un radial gelişmesi 0.12 M (%1) SBC de tamamıyla engellenmiştir. B. cinerea ve P. expansum un spor çimlenmesi 0.03 M (%0.25) SBC içeren PDA da tamamıyla engellenmiştir. Kirazdaki hasat sonrası hastalıkların kontrolünde üç tane depolama denemesi yürütülmüş ve iki maya antagonistin tek başlarına veya SBC ile kombinasyonları durumundaki etkileri saptanmıştır. Tüm denemelerde, uygulamalar, meyveye ön soğutma prototipinin içerisinde yapılmıştır. Kloeckera apiculata, Metschnikowia fructicola, SBC veya bunların kombinasyonları ile yapılan uygulamalar toplam çürümeyi ve B. cinerea ve P. expansum dan kaynaklanan çürümeyi önemli düzeyde azaltmıştır. SBC uygulamalarının 0.12 M ve 0.24 M (%2) dozlarındaki etkililiği eşit bulunmuştur. K. apiculata, M. fructicola ve 0.12 M ve 0.24 M SBC uygulanan meyveler ile kontroldeki çürüme yüzdesi sırasıyla %56.6, %49.5, %56.8, %47.2 ve % 87.3 olarak tespit edilmiştir. K. apiculata ve M. fructicola populasyonu 0 C de 60 gün depolama süresince biraz değişmiştir. Maya, 0.12 ve 0.24 M SBC kombinasyonu ile uygulama görmüş meyveler üzerindeki K. apiculata populasyonu; K. apiculata nın tek başına uygulandığı zamandakinden önemli ölçüde daha düşük seviyede tespit edilmiştir. M. fructicola ve 0.24 M SBC kombinasyonu ile uygulama görmüş meyvelerde de benzer sonuçlar kaydedilmiştir. Maya antagonistleri meyvenin görünüşünde herhangi bir zarara yol açmazken, 0.24 M SBC meyvenin saplarında az bir zararlanmaya yol açmıştır. : Biyolojik kontrol, Prunus avium, B. cinerea, P. expansum, Ön soğutma *[email protected] 304