TÜRKİYE DE TURİZM SEKTÖRÜNE SAĞLANAN TEŞVİK ve DESTEKLER

Transkript

1 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE TURİZM SEKTÖRÜNE SAĞLANAN TEŞVİK ve DESTEKLER TEŞVİK ÇALIŞMA GRUBU ARALIK 2009, ANKARA

2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...i ÖZET...ii KOSGEB KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİK VE DESTEKLER...2 Turizm Sektörünün KOSGEB Kapsamına Alınması...3 Yasal Süreç...3 Yasal Değişikliğin Getirdikleri...4 Yasal Değişiklik Sonrası Durum...6 KOSGEB Kapsamındaki İşletmeler...7 Yasal Dayanak...7 Tanım ve Sınıflandırma...7 KOBİ lere Yönelik Hizmet ve Destekler...8 KOSGEB Destekleri...8 Diğer Destekler...9 KOSGEB e Başvuru ve Değerlendirme...9 YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA BAKANLAR KURULU KARARI KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİKLER...11 Karar Kapsamında Sağlanan Teşvikler...15 Yasal Dayanak...15 Teşvik Belgesi...15 Teşvik Belgesine Kimler Müracaat Edebilir?...15 Teşvik Belgesi Nereden Alınır?...15 Teşvik Belgesi Düzenlenmesi İçin Müracaatta Aranacak Belgeler...16 Teşvik Belgeli Yatırımlara Sağlanacak Destek Unsurları...17 Turizm Sektörü Açısından Teşvik Edilmeyecek Veya Teşvik Edilmesi Belirli Şartlara Bağlı Konular...18 Teşvik Edilmeyecek Yatırımlar...18 Teşviki Belirli Şartlara Bağlı Yatırım Konuları...18 Yatırıma Başlama...19 İşletmeye Geçiş...19 Teşvik belgesi kapsamında yapılacak yatırım cinsleri (EK-4)...19 Gümrük Vergisi Muafiyeti...20 Katma Değer Vergisi istisnası...20 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu

3 Vergi İndirimi...20 Faiz Desteği...22 Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği...23 Yatırım Yeri Tahsisi...24 Yatırımların Nakli SAYILI TURİZMİ TEŞVİK KANUNU İLE SAĞLANAN TEŞVİKLER...27 Taşınmaz Malların Turizm Amaçlı Kullanımı Amacıyla Yapılan Tahsisler...27 Orman Fonuna Katkının Taksitlendirilmesi...27 Elektrik, Havagazı ve Su Ücretleri...29 Haberleşme Kolaylıkları...29 Yabancı Personel ve Sanatkar Çalıştırılması...29 ENERJİ GİDERLERİ İNDİRİMİ...31 EMLAK VERGİSİ MUAFİYETİ...34 EXIMBANK KREDİ İMKANLARI...36 Turizm Kredisi...36 Kimler Yararlanabilir?...36 Şirket Limiti Ne Kadardır?...36 Turizm Hizmeti Nedir?...36 Kredinin Vadesi Nedir?...37 Kredinin Faiz Oranı Nedir?...37 Kredinin Geri Ödenmesi:...38 Ne Tür Teminatlar Kabul Edilmektedir?...39 Kredinin Vadesinde Geri Ödenmemesi veya Döviz Kazandırıcı Hizmet Taahhüdünün Kapatılmaması Halinde Uygulanacak Cezai Müeyyideler Nelerdir? 39 Döviz Getirme Zorunluluğu Var mı?...39 Taahhüt Hesaplarına Sayılmayan Dövizler Nelerdir?...40 VRHİB Taahhüdü Nasıl Kapatılır?...40 KOBİ lere Yönelik Avrupa Yatırım Bankası Kaynaklı Yatırım Kredisi...42 Amaç 42 Kimler Başvurabilir?...42 Kredi Tutarı...42 Genel Koşullar...42 Son Başvuru Tarihi...43 YABANCI SERMAYE YATIRIMLARININ TEŞVİKİ...45 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu

4 KAYNAKÇA...46 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu

5 GİRİŞ Ülkemizde devletin rolünün, özellikle ekonomik büyüme ve istikrar, istihdamın arttırılması, bölgesel gelişmişlik düzeyinin dengelenmesi, yatırım yoluyla sanayileşme politikalarının yönlendirilmesi, ekonominin dış rekabete açılması gibi politikaların üzerine kurulduğu gözlenmektedir. Bu amaçla birçok yasal düzenleme gerçekleştirilmiş, kalkınma planları uygulanmaya başlanmıştır yılında yürürlüğe giren, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, yürürlük tarihinden bugüne turizm sektörünün ülke gündeminde kalmasına, turizm için olmazsa olmaz olan konaklama, yeme-içme-eğlence gibi alanları kapsayan sektörel gelişime katkı sağlamaktadır. Örneğin; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nun yürürlüğe girdiği 1982 yılından bugüne, ülkemize gelen turist sayısında yaklaşık 20 kat, turizm gelirlerinde ise yaklaşık 60 kat artış kaydedilmiştir. Söz konusu rakamlarda turizm işletmelerine sağlanan teşvik ve destekler önemli bir paya sahiptir. Bu çalışmada Turizm yatırımcılarına sağlanan teşvikler; KOSGEB kapsamında sağlanan teşvikler, Yatırımlarda Devlet Yardımı Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında sağlanan teşvikler, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında sağlanan enerji giderleri indirimi, Emlak Vergisi Kanununda yer alan muafiyet, Türkiye İhracat Kredi Bankası (EXIMBANK) tarafından sağlanan kredi imkanları ve Yabancı sermaye yatırımlarının teşviki kapsamında incelenmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu i

6 ÖZET Türkiye de turizm sektörüne yönelik olarak çeşitli teşvik ve destekler bulunmaktadır. Bu teşvik ve destekleri aşağıdaki şekilde gruplandırmak mümkündür: 1. KOSGEB kapsamında sağlanan destek ve hizmetler 2. Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında uygulanan teşvik ve destekler sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ile sağlanan teşvikler sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Kapsamında Enerji Gideri İndirimi sayılı Emlak Vergisi Kanunu nda yer alan muafiyetler 6. Türkiye İhracat Kredi Bankası (EXIMBANK) tarafından sağlanan kredi imkanları 7. Yabancı sermaye yatırımlarının teşviki Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu ii

7 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nun yürürlüğe girdiği 1982 yılından günümüze kadar uygulanan teşvik politikalarının, Kanunun uygulanması ile paralel olarak turizm sektörünün gelişimine etkileri ve gelişim trendi aşağıdaki grafiklerde özetlenmiştir Toplam Yatak Sayıları Yabancı Ziyaretçi Sayıları Toplam Yatak Sayıları ve Yabancı Ziyaretçi Sayıları grafiklerinde görüleceği üzere uygulanan teşvik politikaları sonucunda yatak sayısında ve ziyaretçi sayısında birbirleri ile doğru orantılı olarak bir artış kaydedilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu iii

8 BAKANLIKTAN BELGELİ TESİSLERDEKİ YATAK SAYILARI yatırım belgeli tesislerin yatak sayısı işletme belgeli tesislerin yatak sayısı Bakanlıktan Belgeli Tesislerdeki Yatak Sayıları grafiğinden de görüleceği üzere 1990 lı yılların sonundan itibaren yatırım belgeli tesislerden işletme belgeli tesislere geçiş daha hızlı gerçekleşmiştir. Hızlanma sebebi olarak 1990 lı yıllardan sonra turist sayısındaki artış hızındaki yükselme görülmektedir. YILLARA GÖRE ZİYARETÇİ SAYISI VE TURİZM GELİRİ Ziyaretçi Sayısı Turizm Geliri Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu iv

9 KOSGEB KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİK VE DESTEKLER

10 KOSGEB KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİK VE DESTEKLER Özet 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun 1 ile ülkemizin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) kurulmuştur. Kanunun ilk hali ile hedef kitlesi sanayi sektörü işletmeleri dir. Kanunda 2009 yılında yapılan değişiklikler 2 ile; KOBİ tanımında yer alan sanayi ibaresi çıkartılarak yalnızca işletme ibaresi kullanılmış, KOSGEB hizmetleri kapsamına hizmet sektörü de dahil edilmiştir. Böylelikle hizmet sektörü aktörlerinden olan turizm işletmeleri de KOSGEB destek ve hizmetleri kapsamında yer almıştır. KOSGEB Destekleri Yönetmeliği halihazırda hizmet sektörünün desteklenmesi açısından uygun altyapı temin edememektedir yılının ilk çeyreğinde tamamlanması planlanan mevzuat ve özellikle Yönetmelik revizesi ile KOSGEB in hizmet sektörüne yönelik destek çalışmaları da uygulama açısından yasal altyapıya kavuşacaktır. Mevzuat değişiklikleri olması halinde hazırlanan bu çalışma güncellenecektir tarih ve sayılı Resmi Gazete tarih ve 5891 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Kurulması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 2

11 Turizm Sektörünün KOSGEB Kapsamına Alınması Yasal Süreç 3624 sayılı Kanun ile kurulan KOSGEB anılan Kanun ile belirlenen görevler kapsamında, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik te 3 bulunan küçük ve orta ölçekli işletme tanımlarına uyan küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerine çeşitli hizmet ve destekler vermiştir. KOSGEB tarafından işletmelere sağlanacak destek unsurlarına ilişkin usul ve esaslar ise "Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Destekleri Yönetmeliği" 4 ile düzenlenmiştir. Yönetmelik ile KOSGEB tarafından geri ödemeli ve geri ödemesiz desteklerin sağlanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Ülkemizde sanayi sektörü dışındaki sektörlerin de ekonomik katma değer ve istihdam yaratma potansiyellerinin artması ve sanayi dışındaki sektör firmaları ve temsilcilerinden gelen talepler, KOSGEB'in hizmetlerini diğer sektörler için de kullanılması gerekliliğini ortaya koymuş; böylece hedef sadece sanayi sektörü değil tüm KOBİ ler olmuştur yılında yayımlanan Avrupa Birliği Katılım Ortaklığı Belgesi nde Avrupa Küçük İşletmeler Şartı ve İşletme ve Girişimcilik İçin Çok Yıllı Programla uyumlu bir ulusal KOBİ Stratejisinin geliştirilmesi ve uygulanması. Bu strateji, özellikle finansman ihtiyacı söz konusu olduğunda, KOBİ ler için iş ortamının iyileştirilmesini kapsamalıdır. hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda hazırlanan "KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı", ülkemizin KOBİ'lere ilişkin ulusal düzeydeki en önemli politika dokümanı olmuştur. KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı, Yüksek Planlama Kurulu nun tarih ve 2003/57 sayılı Kararı ile onaylanmış, tarih ve 2007/25 sayılı Kararı ile de revize edilmiştir. Planın "İş Ortamının İyileştirilmesi Stratejisi alanındaki 4.8 sayılı tarih ve sayılı Resmi Gazete tarih ve sayılı Resmi Gazete Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 3

12 eylemi, KOSGEB'in tüm sektörlerdeki KOBİ'lere destek sağlamasıyla ilgili çalışmalara ilişkindir tarihli Bakanlar Kurulu Prensip Kararı ile kabul edilen "Türkiye'de Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Reform Programı" çerçevesinde oluşturulan Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu çalışmaları kapsamında KOBİ Teknik Komitesince hazırlanan Eylem Planının 1 Sayılı plan maddesinde ise; KOSGEB'in imalat sanayi dışındaki sektörlere destek verebilmesine yönelik kanuni düzenleme yapılması öngörülmüştür. Bu karar ve öngörüler ile birlikte kalkınma planı, hükümet programı ve diğer plan ve politika dokümanlarında da KOSGEB hizmetlerinin hedef kitlesinin genişletilmesi hususunda ortak bir karar oluşmuştur. Bu gerekçe ve kararlar neticesinde tarihinde TBMM de kabul edilen 5891 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yasal Değişikliğin Getirdikleri 5891 sayılı Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki hükmü içermektedir: MADDE 1 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun adında yer alan Sanayi ibaresi İşletmeleri şeklinde ve 1 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulmuştur. Kuruluşun kısa adı KOSGEB dir. Bu değişiklik ile 3624 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde yer alan "küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin" ibaresi, "küçük ve orta ölçekli işletmelerin" şeklinde değiştirilmiş, böylelikle KOSGEB hizmet ve desteklerinin kapsamı yalnızca sanayi işletmeleri olmaktan çıkartılarak tüm işletmeleri kapsar hale getirilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 4

13 Ayrıca 5891 sayılı Kanun ile 3624 sayılı Kanunda yer alan; Kuruluş ibaresi KOSGEB, Kuruluşun ibaresi KOSGEB in, Başkanlık ibaresi KOSGEB, Sanayi ibareleri İşletmeleri, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi kesiminin ibaresi işletmelerin, sanayinin çeşitli alt sektörlerinde ibaresi değişik sektörlerde, küçük ve orta ölçekli sanayi kesimine ibaresi işletmelere, küçük ve orta ölçekli sanayinin ibaresi işletmelerin, sanayi kesiminin ibaresi işletmelerin, sanayiyi, genel sanayi politikalarına göre ibaresi işletmeleri, kalkınma politikalarına göre, mamullerin pazarlanması ibaresi mamullerin ve hizmetlerin pazarlanması, sanayi ibaresi işletmeler, sanayi sektörü ibaresi işletmeler sanayicilerin ibaresi işletmelerin, sanayi işletmelerinin ibaresi işletmelerin, çalışmaların sanayiye uygulanması ibaresi çalışmaların uygulanması, sanayi kesimine ibaresi işletmelere sanayinin ibaresi işletmelerin şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan bu değişiklikler ile hizmet sektörü de KOBİ kapsamında KOSGEB desteklerinden faydalanabilecek konuma gelmiştir. Yine 5891 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 3624 sayılı Kanunun 2 nci maddesine girişimci tanımı eklenmiş; girişimci...bir iş fikrine dayalı olarak kendi işini kurmak isteyen gerçek kişiler... şeklinde tanımlanmıştır. Böylece KOSGEB in sadece mevcut iş kesimine değil potansiyel iş kesimine de destek ve hizmet sunması amaçlanmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 5

14 Yasal Değişiklik Sonrası Durum Kanun değişikliğinin ardından KOSGEB nezdinde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde NACE 5 kod katalogunda bulunan; Oteller ve moteller 6, Kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri 7, Gençlik hostelleri ve dağ barınakları 8, Kamp yerleri (karavan alanları dahil) 9, Başka yerde sınıflandırılmamış diğer konaklama yerleri 10, Lokantalar, pastaneler vb yerler 11, Seyahat acenteleri ve tur işletmelerinin faaliyetleri; başka yerde sınıflandırılmamış, turistlere yardımcı faaliyetler 12 destek kapsamında alınmıştır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan KOSGEB Tarafından Verilecek Hizmetler ve Desteklerden Yararlanacak Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelere İlişkin Sektörel ve Bölgesel Önceliklerin Belirlenmesi Hakkında Karar ın ekinde bulunan (1) sayılı liste ile KOSGEB tarafından verilecek hizmetler ve desteklerden yararlanacak küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin sektörleri belirlenmiştir. Bu sektörler arasında KOSGEB e önerilen yukarıdaki sektörlerin (Konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyeti, seyahat acentalarının faaliyetleri) yer alması sağlanmıştır. 5 National Classification of Activities and Products - Ulusal Faaliyet ve Ürün Sınıflaması 6 NACE: H/HA/55/55.1/ NACE: H/HA/55/ NACE: H/HA/55/55.2/ NACE: H/HA/55/55.2/ NACE: H/HA/55/55.2/ NACE: H/HA/55/55.3/ NACE: I/IA/63/63.3/63.30 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 6

15 KOSGEB Kapsamındaki İşletmeler Yasal Dayanak Kanunda yer alan işletme kavramının 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun un Ek-1 inci maddesine göre belirlenen küçük ve orta büyüklükteki işletmeleri kapsadığı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu maddede: Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin tanımlanmasına, niteliklerine, sınıflandırılmasına ve uygulamalarına ilişkin esaslar; net satış hasılatları, malî bilanço tutarları ve çalışan sayıları dikkate alınarak Bakanlıkça hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler kısaca KOBİ olarak adlandırılır. hükmü yer almaktadır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik ile de küçük ve orta ölçekli işletmelere ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Tanım ve Sınıflandırma KOBİ ler, söz konusu yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanmıştır: Küçük ve orta büyüklükte işletme (KOBİ): İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Yeni Türk Lirasını aşmayan ve bu Yönetmelikte mikro işletme, küçük işletme ve orta büyüklükteki işletme olarak sınıflandırılan ve kısaca KOBİ olarak adlandırılan ekonomik birimler... KOBİ tanımı içerisinde geçen mikro, küçük ve orta büyüklükte işletmeler ise Yönetmeliğin 5 inci maddesinde tanımlanmaktadır: a) Mikro işletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu bir milyon Yeni Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler, b) Küçük işletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu beş milyon Yeni Türk Lirasını aşmayan işletmeler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 7

16 c) Orta büyüklükteki işletme: İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Yeni Türk Lirasını aşmayan işletmeler. KOBİ lere Yönelik Hizmet ve Destekler KOBİ kapsamında değerlendirilen işletmelere yönelik olarak KOSGEB başta olmak üzere kamusal ve özel destek, teşvik ve hibeler bulunmaktadır. KOSGEB Destekleri Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) tarafından KOBİ kapsamındaki işletmelere eğitim, bilişim, kredi, pazar geliştirme gibi geniş bir yelpazede destekler sağlanmaktadır. KOSGEB in KOBİ ler için sağladığı hizmet ve destekleri aşağıdaki şekilde sınıflandırmak mümkündür. 1. Danışmanlık Desteği 2. Eğitim Desteği 3. Teknoloji Araştırma ve Geliştirme Destekleri 4. Sınai Mülkiyet Hakları Destekleri 5. Bilgisayar Yazılım Desteği 6. Genel Test Analiz Desteği 7. CE İşaretlemesine İlişkin Test ve Analiz Desteği 8. Sistem Belgelendirme Desteği 9. Yurtiçi Sanayi Fuarlarına Katılım Desteği 10. Yurtiçi Uluslararası Sanayi İhtisas Fuarlarına Katılım Desteği 11. Milli Katılım Dahilinde Yurtdışı Fuarlara Katılım Desteği 12. Milli Katılım Dışındaki Yurtdışı Fuarlara Katılım Desteği 13. Tanıtım Desteği 14. Markaya Yönlendirme Desteği 15. İhracat Amaçlı Yurtdışı İş Gezisi (İYİG) Desteği 16. Eşleştirme Desteği 17. Yerel Ekonomik Araştırma Desteği 18. Ortak Kullanım Amaçlı Makine Teçhizat Desteği 19. Nitelikli Eleman İstihdamı Desteği Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 8

17 20. Yeni Girişimci Desteği Ancak KOSGEB Kanunu nun ilk halinin uygulamasına yönelik olarak hazırlanan KOSGEB Destekleri Yönetmeliği halihazırda hizmet sektörünün desteklenmesi açısından uygun altyapı temin edememektedir yılının ilk çeyreğinde tamamlanması planlanan mevzuat ve özellikle Yönetmelik revizesi ile KOSGEB in hizmet sektörüne yönelik destek çalışmaları da uygulama açısından yasal altyapıya kavuşacaktır. Mevzuat değişiklikleri olması halinde hazırlanan bu çalışma güncellenecektir. Ayrıca KOSGEB zaman zaman kredi destek programları ilan etmektedir. İlan edilen programlarda desteğin amacı, beklenen yararlar, yararlanıcı profili, destek oran ve limitleri ile irtibat bilgileri yer almaktadır. Hizmet sektörü içerisinde yer alan turizm sektörünün de açılacak program şartlarına bağlı olarak bu desteklerden yararlanma hakkı mevcuttur. Diğer Destekler Kamu ve özel bankaların turizm destek paketi ve benzeri isimler altında çeşitli finansman destekleri bulunmaktadır. KOSGEB e Başvuru ve Değerlendirme KOSGEB destek ve hizmetlerinden yararlanmak için Başkanlığa başvuru ve değerlendirme işlemleri online olarak yapılmaktadır. Bu amaçla da KOSGEB in adresi kullanılmaktadır. Süreç kısaca şu şekilde işlemektedir: 1. KOSGEB in adresinde bulunan KOSGEB'e İlk Başvuru linkinde talep edilen bilgiler doldurularak KOBİ veritabanına kayıt yaptırılır. 2. Doldurulan formlar ile oluşturulan KOBİ Beyannamesi ve KOBİ Bilgi Dokümanı çıktıları alınarak işletme tarafından seçilen Merkez Müdürlüğüne teslim edilir. Belgeler Merkez Müdürlüğüne teslim edilmediği müddetçe KOSGEB Veritabanı kaydı tamamlanmaz. 3. Kayıt sonrasında KOSGEB KOBİ Uzmanları başvuruları değerlendirecek, işletme için yol gösterici danışmanlık hizmetlerini sunacaklardır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 9

18 YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA BAKANLAR KURULU KARARI KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİKLER

19 YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA BAKANLAR KURULU KARARI KAPSAMINDA SAĞLANAN TEŞVİKLER Özet Bu uygulama ile Bakanlar Kurulu, hangi sektörlerin ne gibi koşullarla teşvik tedbirlerinden yararlandırılacağını saptamakta, daha sonra Hazine Müsteşarlığı Bakanlar Kurulunca saptanan konularla ilgili bir tebliğ yayımlayarak belirlenen teşvik politikası ve amaçları hakkında gerekli yönlendirmeleri yapmaktadır. Konu ile ilgili olarak yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararları ve kararın uygulayıcısı tebliğin tarih ve sayılarına aşağıda yer verilmiştir; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar Hazine Müsteşarlığınca tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 2009/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 2010/ /1597 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlananarak tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2011/1597 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve bu kararın uygulanmasına yönelik Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ile turizm sektörüne sağlanan son teşvikler özetle aşağıda yer aldığı şekildedir: Vergi indirimi Sigorta primi işveren desteği Yatırım yeri tahsisi Gümrük vergisi muafiyeti KDV istisnası (KDV istisnası teşvik belgesini haiz yatırımcılara yapılacak makine ve teçhizat ile yerli teslimlerinde geçerli olacaktır) Faiz Desteği Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 11

20 Giriş Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile uluslararası anlaşmalara uygun olarak, tasarrufları katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirmek, üretimi ve istihdamı artırmak, yatırım eğiliminin devamlılığını ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak, uluslararası rekabet gücünü artıracak teknoloji ve araştırmageliştirme içeriği yüksek büyük ölçekli yatırımları özendirmek, doğrudan yabancı yatırımları artırmak, bölgesel gelişmişlik farklılıklarını gidermek, çevre korumaya yönelik yatırımlar ile araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek amacıyla tarih ve sayılı Resmi Gazete de Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı nın uygulanmasına yönelik olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de 2009/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ yayımlanmıştır tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlananarak tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2011/1597 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile ise yatırım teşvik sisteminde bir takım değişiklik ve yeni düzenlemeler getirilmiştir. 2011/1597 sayılı karara eklenen geçici madde ile 14/7/2009 tarihli ve 2009/15199 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre daha önce düzenlenmiş teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarda belgenin düzenlendiği tarihten itibaren, bu Karar veya 6/12/2010 tarihli ve 2010/1166 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının lehe gelen hükümlerinden yararlanacağı hükme bağlanmıştır. Bu çalışmada, 2009 yılında ihdas edilen Bakanlar Kurulu Kararında, kararın uygulayıcısı tebliğde ve daha sonraki yıllarda kararda yapılan değişiklikler ışığında turizm sektörüne sağlanan yatırım teşviklerine özetle yer verilmiştir: Turizm sektörüne ilişkin yatırım destekleri genel olarak İstanbul ili dışındaki, 3 yıldız ve üzerindeki otelleri kapsamaktadır. Ancak 2011/1597 sayılı kararname ile Turizm yatırım/işletme belgeli özel tesis, yayla/dağ evi ve butik otel yatırımlarında 3 yıldız ve üzeri şartı aranmayacağı hükme bağlanmıştır. 2011/1597 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında teşvik edilmeyecek yatırımlar olarak turizm sektörünü ilgilendiren aşağıda 5 maddede sayılan yatırımlar belirlenmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 12

21 1. Turizm yatırım/işletme belgeli oteller, tatil köyleri, özel tesisler ve dağ/yayla evleri dışında kalan turizm konaklama tesisleri, 2. Lokantalar, 3. Yat ithali yatırımları, 4. Taşıt kiralama yatırımları, 5. Gösteri merkezi yatırımları, Bakanlar Kurulu Kararında teşvik belgesi kapsamında yapılacak yatırımların cinsleri ise 1. Komple yeni yatırımlar, 2. Tevsi (Genişletme, Yayma), 3. Modernizasyon, 4. Ürün çeşitlendirmesi 5. Entegrasyon yatırımları olarak belirlenmiştir. Bakanlar Kurulu Kararında otel yatırımlarına sağlanacak destekler iller itibariyle sayılmıştır. Buna göre, Türkiye Yatırım desteklerinin uygulanması açısından tarih ve 2002/4720 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında yer alan İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması - Düzey 2 bölgeleri, sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyeleri, dikkate alınarak dört gruba ayrılmıştır. Asgari Yatırım Miktarı en az (bir milyon)-tl olan iller birinci ve ikinci bölge grubunda yer almış, bu illere vergi indirimi, tarihine kadar yatırıma başlanılması halinde ( tarihli değişiklik ile tarihi olarak değiştirilmiştir.) sigorta primi işveren desteği, yatırım yeri tahsisi, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası gibi destek unsurları sağlanmıştır. KDV istisnası teşvik belgesini haiz yatırımcılara yapılacak makine ve teçhizat ile yerli teslimlerinde geçerli olacaktır. Üçüncü ve dördüncü bölge grubunda sayılan illerde asgari yatırım miktarı en az (beşyüzbin)-tl olmalıdır. Bu grupta sayılan illere de yukarıda sayılan destek unsurları sağlanmış, sayılan desteklere ek olarak faiz desteği sağlanmıştır. Tüm bunların yanında asgari sabit yatırım tutarının üzerindeki yatırımlar bölge ayrımı yapılmaksızın gümrük muafiyetinden yararlanmaktadırlar. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 13

22 Teşvik belgesi için Hazine Müsteşarlığı na gerekli belgeleri ve şartları sağlayan gerçek kişiler, adi ortaklılar, sermaye şirketleri, kooperatifler, iş ortaklıkları, kamu kurum ve kuruluşları, dernekler, vakıflar başvurabilmektedir. Gerekli incelemelerden sonra yeterli görülenlere Hazine Müsteşarlığınca teşvik belgesi verilecektir. Kurulacak şirketler adına teşvik belgesi talep edilememektedir. Teşvik belgesinde öngörülen yatırıma başlama tarihi teşvik belgesi için Müsteşarlığa veya sanayi odasına müracaat tarihidir. Yatırıma başlanıldığının kabul edilebilmesi için, arazi-arsa alımı, altyapının hazırlanması, inşaata başlama, makine ve teçhizat temini gibi harcamalardan bir veya birkaçının gerçekleştirilmesi şarttır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 14

23 Karar Kapsamında Sağlanan Teşvikler Yasal Dayanak tarih, sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2009/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ Teşvik Belgesi 13 Yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkanı sağlayan, karar amaçları doğrultusunda gerçekleştirilecek yatırımlar için düzenlenen belgedir. Teşvik Belgesine Kimler Müracaat Edebilir? 14 Gerçek kişiler Adi ortaklıklar Sermaye şirketleri Kooperatifler İş ortaklıkları Kamu kurum ve kuruluşları Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları Dernekler Vakıflar Yurtdışındaki yabancı şirketlerin Türkiye deki şubeleri Not: Kurulacak şirketler adına teşvik belgesi talep edilemez. Teşvik Belgesi Nereden Alınır? 15 Teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin talepler Hazine Müsteşarlığı na yapılır. 13 Tebliğ, Madde 3 14 Tebliğ, Madde 4 15 Tebliğ, Madde 6 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 15

24 Teşvik Belgesi Düzenlenmesi İçin Müracaatta Aranacak Belgeler 16 a) Yatırımcıyı temsil ve ilzama yetkili kişilerce imzalı müracaat dilekçesi, b) Yatırımcıyı temsil ve ilzama yetkili kişilere ait noter tasdikli imza sirküleri, c) Ek-1 deki örneğe uygun olarak hazırlanmış her sayfası yatırımcıyı temsil ve ilzama yetkili kişilerce imzalı ve kaşeli bir nüsha Yatırım Bilgi Formu, ç) Müsteşarlığa yapılacak müracaatlarda; dörtyüz Türk Lirası tutarındaki meblağın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki muhasebe birimi hesabına yatırıldığına dair makbuzun ikinci nüshası, sanayi odalarına yapılacak müracaatlarda; yukarıda belirtilen meblağın yüz Türk Lirası tutarındaki kısmının ilgili sanayi odasının hesabına yatırıldığını gösterir makbuz nüshası ile bakiye kısmının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki muhasebe birimi hesabına yatırıldığına dair makbuzun ikinci nüshası, d) Firmanın sermaye yapısı, sermaye miktarı ve faaliyet konuları açısından nihai durumunu gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi veya Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Sicil Gazetesi aslı veya noterden veya sicil merciinden tasdikli örneği, e) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca Türkiye genelinde Sosyal Güvenlik Kurumuna muaccel olmuş prim ve idari para cezası borçlarının bulunmadığına veya tecil ve taksitlendirildiğine ya da yapılandırıldığına ve yapılandırmanın bozulmadığına dair Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimlerinden alınacak yazının aslı, f) 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden, sadece ÇED Yönetmeliği eki listelerde yer alan Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı şartı aranması gereken yatırım konuları için Çevre ve Orman Bakanlığı ndan alınan Karar ve/veya Karara ilişkin yazı. 16 Tebliğ, Madde 7 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 16

25 Teşvik Belgeli Yatırımlara Sağlanacak Destek Unsurları Turizm sektörü yatırım destekleri, İstanbul ili dışındaki 3 yıldız ve üzerindeki otelleri kapsamaktadır. Ancak 2011/1597 sayılı kararname ile Turizm yatırım/işletme belgeli özel tesis, yayla/dağ evi ve butik otel yatırımlarında 3 yıldız ve üzeri şartı aranmayacağı hükme bağlanmıştır. I II III IV Bölge Tekirdağ - Edirne - Kırklareli - İzmir - Bursa - Eskişehir - Bilecik - Kocaeli - Sakarya - Düzce - Bolu Yalova - Ankara Balıkesir Çanakkale (Bozcaada, Gökçeada hariç) - Aydın - Denizli - Muğla Antalya Isparta - Burdur Adana - Mersin Konya Karaman Hatay Kahramanmaraş - Osmaniye Kırıkkale - Aksaray Niğde - Nevşehir Kırşehir - Manisa - Afyonkarahisar - Kütahya Uşak Kayseri -Sivas Yozgat Zonguldak - Karabük Bartın - Samsun Tokat - Çorum Amasya Gaziantep - Adıyaman Kilis Kastamonu Çankırı Sinop - Trabzon Ordu Giresun - Rize Artvin -Gümüşhane Erzurum Erzincan Bayburt - Ağrı Kars Ardahan - Iğdır - Van Muş - Bitlis Hakkari - Malatya Elazığ - Bingöl Tunceli Şanlıurfa - Diyarbakır - Mardin Batman - Şırnak Siirt - Çanakkale İli Bozcaada, Gökçeada İlçeleri Asgari Sabit Yatırım Tutarı (1 Milyon) TL (Beşyüz bin) TL Destek unsurları Gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, (3065 sayılı KDV Kanunu gereğince, teşvik belgesi kapsamında uygun görülen makine ve teçhizatın ithali ve yerli teslimleri KDV den istisna edilir.) Vergi İndirimi, Yatırım yeri tahsisi, 31/12/2011 tarihine kadar yatırıma başlanılması halinde sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilirler. Gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, (3065 sayılı KDV Kanunu gereğince, teşvik belgesi kapsamında uygun görülen makine ve teçhizatın ithali ve yerli teslimleri KDV den istisna edilir.) Vergi İndirimi, Yatırım yeri tahsisi, 31/12/2011 tarihine kadar yatırıma başlanılması halinde sigorta primi işveren hissesi desteği, Faiz desteği Tabloda görüldüğü gibi 3 üncü ve 4 üncü bölgelerdeki yatırımcılara ayrıca Faiz Desteği de verilmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 17

26 Turizm Sektörü Açısından Teşvik Edilmeyecek Veya Teşvik Edilmesi Belirli Şartlara Bağlı Konular Teşvik Edilmeyecek Yatırımlar Turizm yatırım/işletme belgeli oteller, tatil köyleri, özel tesisler ve dağ/yayla evleri dışında kalan turizm konaklama tesisleri, 2. Lokantalar, 3. Yat ithali yatırımları, 4. Taşıt kiralama yatırımları, 5. Gösteri merkezi yatırımları, Teşviki Belirli Şartlara Bağlı Yatırım Konuları Alışveriş, iş ve/veya ticaret merkezi hüviyetinde olmayan ve müstakil olarak inşa edilen fuar, kongre, sergi ve kültür merkezi yatırımları teşvik belgesine bağlanabilir. Fuar ve sergi merkezlerinde, otopark hariç asgari kapalı alanın 5000 m2, kongre merkezlerinde ise asgari koltuk sayısının 1000 olması şartı aranır. Kültür yatırımları için Kültür ve Turizm Bakanlığından alınacak kültür yatırımı belgesine istinaden proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda teşvik belgesi düzenlenebilir. 2. Spor tesisi yatırımlarında asgari 10 Milyon TL sabit yatırım şartı aranır. 3. Havaalanı yer hizmeti yatırımlarında teşvik belgesi kapsamına trafiğe çıkmayan ve sadece apronda kullanılan motorlu taşıtlar dahil edilebilir. Binek otomobilleri proje kapsamına dahil edilmez. 4. Havayolu işletmeciliği ve kargo taşımacılığı yatırımlarında temin edilecek uçaklarda birim başına asgari kapasitenin 50 koltuk, kargo uçaklarında ise asgari kargo kapasitesinin kg. olması şartı aranır. Faaliyet konusu bizatihi havayolu işletmeciliği ve/veya kargo taşımacılığı olan yatırımlar dışında genel amaçlı ve hava taksi işletmeciliği amaçlı yatırımlar için teşvik belgesi düzenlenmez. 17 Karar, Madde 3 ve EK-4 18 Karar, Madde 3 ve EK-4 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 18

27 5. Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri, birlik, kooperatif vb. kuruluşların görev alanlarına yönelik olarak yapacakları yatırımlar proje bazında değerlendirilerek teşvik belgesi düzenlenebilir. Yatırıma Başlama 19 Teşvik belgesinde öngörülen yatırıma başlama tarihi teşvik belgesi için Müsteşarlığa veya sanayi odasına müracaat tarihidir. Yatırıma başlanıldığının kabul edilebilmesi için, arazi-arsa alımı, altyapının hazırlanması, inşaata başlama, makine ve teçhizat temini gibi harcamalardan bir veya birkaçının gerçekleştirilmesi şarttır. Ancak teşvik belgesinin ilk düzenlendiği tarihteki sabit yatırım tutarı esas alınmak üzere; bölgesel uygulama kapsamında gerçekleştirilen yatırımlarda teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının en az %10 u oranında, büyük ölçekli yatırımlarda ise en az 5 milyon Türk Lirası tutarında harcama yapılması halinde yatırıma başlanılmış sayılır. Yatırım projesine ilişkin fizibilite yapmak ve şirket kurmak yatırıma başlama sayılmaz. İşletmeye Geçiş 20 Turizm gibi hizmet sektörü yatırımlarında, ilgili bakanlıklardan işletme belgesi, uygunluk belgesi, izin belgesi, ruhsat veya lisansın alınmasını müteakip teşvik belgesinin tamamlama vizesinin yapıldığı tarihtir. Teşvik belgesi kapsamında yapılacak yatırım cinsleri (EK-4) Teşvik belgesi kapsamında yapılacak yatırımların cinsi Ek-4 de yer alan tanımlar çerçevesinde değerlendirilir. Ek-4 te yer alan yatırım türleri şöyledir: 1. Komple yeni yatırım 2. Tevsi (Genişletme, Yayma) 3. Modernizasyon 19 Tebliğ, Madde Tebliğ, Madde 12 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 19

28 4. Ürün çeşitlendirmesi 5. Entegrasyon Gümrük Vergisi Muafiyeti 21 Uygulanacağı Bölgeler: Tüm bölgeler. Kapsamı: Asgari sabit yatırım tutarının üzerindeki yatırımlar bölge ayrımı yapılmaksızın gümrük vergisi muafiyetinden yararlanırlar. Katma Değer Vergisi istisnası 22 Uygulanacağı Bölgeler: Tüm bölgeler. Teşvik belgesini haiz yatırımcılara teşvik belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithal ve yerli teslimleri katma değer vergisinden istisnadır. Vergi İndirimi 23 Büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel uygulama kapsamında gerçekleştirilen yatırımlarda, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi çerçevesinde, kurumlar vergisi veya gelir vergisine uygulanacak indirim oranları ile yatırıma katkı oranları aşağıda belirtilmiştir. Bölgeler Bölgesel Uygulama Yatırıma katkı oranı (%) Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%) Büyük Ölçekli Yatırımlar Yatırıma katkı oranı (%) Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%) I II III IV Karar, Madde 6; Tebliğ, Madde Karar, Madde 7; Tebliğ, Madde Karar, Madde 10; Tebliğ, Madde 21 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 20

29 (2) ( tarihli ve 2011/1597 sayılı BKK ile değiştirilen fıkra) Ancak, teşvik belgesi kapsamında; a) 31/12/2010 tarihine kadar yatırıma başlanılmış olması halinde aşağıdaki tabloda belirtilen indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır. Bölgeler Bölgesel Uygulama Yatırıma katkı oranı (%) Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%) Büyük Ölçekli Yatırımlar Kurumlar Yatırıma vergisi veya katkı oranı gelir vergisi (%) indirim oranı (%) I II III IV b) 31/12/2011 tarihine kadar yatırıma başlanılması halinde ise aşağıdaki tabloda belirtilen indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır. Bölgeler Bölgesel Uygulama Yatırıma katkı oranı (%) Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%) Büyük Ölçekli Yatırımlar Kurumlar Yatırıma vergisi veya katkı oranı gelir vergisi (%) indirim oranı (%) I II III IV (3) İndirilen kurumlar vergisi veya gelir vergisi tutarı yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli vergi uygulamasına devam edilir. (4) Arazi, arsa, royalti, yedek parça ve amortismana tâbi olmayan diğer harcamalar indirimli vergi uygulamasından yararlanamaz. (5) 5520 sayılı Kanun gereği finans ve sigortacılık konularında faaliyet gösteren kurumlar ve iş ortaklıkları ile 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında gerçekleştirilen yatırımlar, indirimli kurumlar vergisi veya gelir vergisi uygulamasından yararlanamaz. (6) İndirimli oranlar stopaj suretiyle yapılan vergilendirmede uygulanmaz. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 21

30 Faiz Desteği 24 Uygulanacağı Bölgeler: III. ve IV Bölgeler. Bölge ayrımı yapılmaksızın mevcut veya gerçekleştirilecek tesisin katı, sıvı veya gaz gibi atıklarının temizlenmesi veya yok edilmesine yönelik çevre yatırımlarında TL cinsinden kredilerin 5 puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin 2 puanı Hazine Müsteşarlığınca da uygun görülmesi halinde azami ilk 5 yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilir. III Bölgede: Talep edilmesi halinde, bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için bankalardan kullanılacak en az 1 yıl vadeli kredilerin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının %75 ine kadar olan kısmı için ödenecek faizi veya kar payının III. Bölgede yapılacak yatırımlarda TL cinsinden kredilerin 3 puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin 1 puanı Hazine Müsteşarlığınca da uygun görülmesi halinde azami ilk 5 yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilir. Proje bazında bütçe kaynaklarından karşılanabilecek yatırım kredisi için azami faiz desteği miktarı; III. ve IV. Bölgelerde yapılacak yatırımlar için (Beşyüz bin) TL yi geçemez. IV. Bölgede: Talep edilmesi halinde, bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için bankalardan kullanılacak en az 1 yıl vadeli kredilerin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının %75 ine kadar olan kısmı için ödenecek faizi veya kar payının IV. Bölgede yapılacak yatırımlarda TL cinsinden kredilerin 5 puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerin 2 puanı Hazine Müsteşarlığınca da uygun görülmesi halinde azami ilk 5 yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilir. Proje bazında bütçe kaynaklarından karşılanabilecek yatırım kredisi için azami faiz desteği miktarı; III. ve IV. Bölgelerde yapılacak yatırımlar için (Beşyüz bin) TL yi geçemez. 24 Karar, Madde 8; Tebliğ, Madde 18 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 22

31 Değişiklik) Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği 25 (Değişik: Tarihli ve Sayılı Resmi Gazete ile Getirilen (1) Büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel uygulama kapsamında desteklenen yatırımlardan, tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgesinde kayıtlı istihdamı aşmamak kaydıyla; sağlanan, a) Komple yeni yatırımlarda, teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla b) Diğer yatırım cinslerinde, yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatıranlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır.) Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı aşağıda belirtilen sürelerde Müsteşarlıkça karşılanır. Bölgeler 31/12/2011 tarihine kadar başlanılan yatırımlar 01/01/2012 tarihinden sonra başlanılan yatırımlar I 2 yıl - II 3 yıl - III 5 yıl 3 yıl IV 7 yıl 5 yıl (2) Ancak, yararlanılan sigorta primi işveren hissesi desteği tutarı, bölgesel uygulama kapsamında desteklenen yatırımlarda gerçekleşen sabit yatırım tutarının I inci bölgede %6'sını, II nci bölgede %8'ini, III üncü bölgede %10'unu ve IV üncü bölgede %14'ünü; büyük ölçekli yatırımlarda ise I inci bölgede %2'sini, II nci bölgede %3'ünü, III üncü bölgede %5'ini ve IV üncü bölgede %7'sini geçemez. Bölgesel desteklerden yararlanan yatırımlar kapsamındaki KOBİ'ler için bu oranlara tüm bölgelerde 5'er puan ilave edilir. (3) 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Kanun kapsamındaki desteklerden yararlanmakta olan işletmeler için bu Karar kapsamında ayrıca prim desteği uygulanmaz. 25 Karar, Madde 9; Tebliğ, Madde 20 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 23

32 Ancak, söz konusu işletmelerde bu Karara istinaden düzenlenecek teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlara istinaden oluşacak ilave istihdam için de prim desteği uygulanır. (4) İşveren hissesine ait primlerin karşılanabilmesi için işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna, çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 5510 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde vermesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarının Müsteşarlıkça karşılanmayan işveren hissesine ait kısmını ödemiş olması şarttır. İşveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi nedeniyle Müsteşarlıkça Sosyal Güvenlik Kurumuna sonradan yapılacak ödemeden kaynaklanan gecikme zammı işverenden tahsil edilir. (5) Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak aktarımlarla ilgili usul ve esaslar, Müsteşarlık tarafından belirlenir. Yatırım Yeri Tahsisi 26 18/02/2009 tarih ve 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun un 23 üncü maddesi hükmü çerçevesinde Hazine Müsteşarlığınca teşvik belgesi düzenlenmiş büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde yatırım yeri tahsis edilebilir. Yatırımların Nakli 27 Büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel uygulama kapsamında gerçekleştirilen yatırımların, işletmeye geçiş tarihinden itibaren asgarî beş yıl süre ile bulunduğu bölgede faaliyette bulunması gerekir. Ancak, Müsteşarlıktan izin alınmak ve yatırım konusunun taşınılacak bölgede desteklenecek konular arasında yer alması kaydıyla diğer bölgelere taşınılabilir. 26 Karar, Madde 11, Tebliğ, Madde Karar, Madde 16; Tebliğ, Madde 28 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 24

33 Sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyesi daha yüksek bölgelere veya ilgili yatırım konusunun desteklenmediği bölgelere taşınmalarda, fazladan yararlanılan destekler ilgili mevzuatı çerçevesinde geri alınır. İşletmeye geçiş tarihinden itibaren beş yıllık süre ile bulunduğu bölgede faaliyette bulunan yatırımların diğer bölgelere taşınması serbesttir. Ancak bu durumda, varsa taşınma tarihinden itibaren bakiye yatırıma katkı tutarı için indirimli kurumlar vergisi veya gelir vergisi uygulaması yapılmaz. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Teşvik Çalışma Grubu 25

34 2634 SAYILI TURİZMİ TEŞVİK KANUNU İLE SAĞLANAN TEŞVİKLER

35 2634 SAYILI TURİZMİ TEŞVİK KANUNU İLE SAĞLANAN TEŞVİKLER Giriş 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 13 üncü maddesi hükümlerine istinaden turizm sektöründe faaliyet gösteren işletmelere teşvik ve destek sağlanmaktadır. Turizmi Teşvik Kanunun 13 üncü maddesinde; Turizm sektöründeki teşvik tedbirleri ile turizm yatırım ve işletmelerinin bu teşviklerden yararlanma usul ve esasları, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili bakanlıklar ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca müştereken tespit edilir. Yatırımlar için öncelik sırası; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri ve Bakanlıkça tespit edilen diğer yerlerdir. Belgeli işletmelerden Bakanlar Kurulunca her yıl belirlenen döviz miktarını sağlayanlar, ihracatçı sayılırlar. hükümlerine yer verilmiştir. Buna göre 2634 sayılı kanunda yer alan teşviklere ilişkin hükümler aşağıda yer aldığı şekildedir: Taşınmaz Malların Turizm Amaçlı Kullanımı Amacıyla Yapılan Tahsisler Turizmi Teşvik Kanunu nun 8 inci maddesine göre, hazine ve orman arazilerinin kanunda belirtilen sürelerde turistik tesis yatırımlarına tahsisi sağlanmaktadır. Bu konuda 21/07/2006 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik ile 22/07/2007 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Arazilerinin Tahsisi Hakkında Yönetmelik uyarınca işlem tesis edilmektedir. Orman Fonuna Katkının Taksitlendirilmesi Turizmi Teşvik Kanunu nun 15 inci maddesinde, Ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, 6831 sayılı Orman Kanununun Ek-3 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedel, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınır. hükmü yer almaktadır sayılı Orman Kanunu nun Ek-3 üncü maddesi 21/02/2001 tarih 4629/1/b sayılı kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak aynı kanunun geçici 1 nci maddesinin 5 Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 27

36 nci fıkrasının c bendine konulan hükümle bahsi geçen uygulama devam ettirilmektedir. Söz konusu hükümde (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler ve bu Kanunla düzenleme yapılanlar dışındaki diğer her türlü fon gelirleri de bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam edilir. Ancak bu gelirler genel bütçe geliri addedilir ve tahsilatı yapan kurumlarca bütçeye gelir yazılmak üzere genel bütçe saymanlıklarına aktarılır. Gerektiğinde bu bent kapsamındaki gelirleri bir yandan genel bütçeye veya katma bütçelere özel gelir, diğer yandan fonların devamında yarar görülen hizmetlerinde kullanılmak üzere ilgili kuruluş bütçelerinde açılacak özel tertiplere Maliye Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir. Özel ödeneklerden kullanılmayan miktarlar, ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir. ibaresi yer almaktadır. Ayrıca 22/03/2007 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Sayılan Alanlarda Verilecek İzinler Hakkında Yönetmeliğin, Orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri başlıklı 61 inci maddesinin 1 inci fıkrasında da 31/12/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtildiği şekilde, 6831 sayılı Orman Kanunu ve 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu hükümleri gereğince verilecek izin veya irtifak haklarına dayanılarak; Devlet ve diğer kamu tüzel kişileriyle özel hukuk tüzel kişilerince kâr gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına hizmetlerde kullanılmak üzere yapılacak tesisler dışındaki her türlü tesisin, proje toplam bedelinden orman sahasına isabet eden kısmından yüzde üç (%3) oranında orman köylüleri kalkındırma geliri alınır. hükmü yer almaktadır. Yukarda bahsi geçen konularla ilgili olarak her ne kadar 6831 sayılı Orman Kanunu nun Ek-3 üncü maddesi 21/02/2001 tarih 4629 sayılı kanun ile yürürlükten kaldırılmış olsa da 4629 sayılı kanunun geçici 1/5-c maddesine konulan hükümle ve Orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri başlıklı 61 inci maddesinin 1 inci maddesine göre 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nun 15 inci maddesinde bahsi geçen uygulama devam ettirilmektedir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 28

37 Elektrik, Havagazı ve Su Ücretleri Turizmi Teşvik Kanunu nun 16 ncı maddesinde geçen, Turizm belgeli yatırım ve işletmeler elektrik, gaz ve su ücretlerini o bölgedeki sanayi ve meskenlere uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerinden öderler. hükme istinaden, işletmelere elektrik enerjisi desteği sağlanmaktadır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin 2002/1 Sayılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin 2005/1 Sayılı Tebliğ" ile işletmelere ait elektrik enerjisi giderlerinin, şantiye dönemi dahil olmak üzere o bölgedeki mesken ve sanayi abonelerine uygulanan tarifelerden en düşüğü ile kendi abone gurubuna uygulanan tarife arasındaki farkın Hazinece karşılanması için belge sahiplerinin ilk müracaatlarında Bakanlığımız İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerine başvurmaları gerekmekteydi. Belge ve faturalar üzerinde yapılan incelemeler sonucunda vergi ve SSK borcu bulunmayan belgeli turizm işletmeleri normal tarifeden elektrik ücreti ödemeye ve en düşük tarife ile normal tarife arasındaki farkın da Hazine Müsteşarlığı tarafından kendilerine iadesine başlanmıştır. 16/07/2009 tarihinde yayımlanan 2009/15199 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı ile son bulan Enerji Desteği, uygulamasına, 29/06/2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2010/478 sayılı Kararname ile devam edilmektedir. Haberleşme Kolaylıkları Turizmi Teşvik Kanunu nun 17 nci maddesindeki Belgeli yatırım ve işletmelerin telefon ve teleks taleplerine ilişkin her türlü işlem ve tahsis öncelikle yapılır. hükmüne göre işletmelere haberleşme kolaylığı sağlanmaktadır. Yabancı Personel ve Sanatkar Çalıştırılması Turizmi Teşvik Kanunu nun 18 inci maddesine göre; Belgeli işletmelerde, Bakanlık ve İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilen izinle yabancı uzman personel ve sanatkârlar çalıştırılabilir... hükmüne dayanarak yabancı personel ve sanatkar istihdam eden işletmelere destek sağlanmaktadır. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 29

38 ENERJİ GİDERLERİ İNDİRİMİ

39 ENERJİ GİDERLERİ İNDİRİMİ 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun Enerji Desteği başlıklı 6 ncı maddesi ile 31/12/2009 tarihine kadar uygulanmak üzere Vergi ve sigorta primi teşvikleri ile enerji desteği açısından Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Tutarı, 1500 ABD doları veya daha az olan iller ile bu iller dışında kalan ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca 2003 yılı için belirlenen sosyo-ekonomik gelişmişlik sırlamasına göre endeks değeri eksi olan illerden tarihinden itibaren faaliyete geçen ve asgarî on işçi çalıştıran işletmeler ile tarihinden önce faaliyete geçmiş ve asgarî on işçi çalıştıran işletmelerden turizm konaklama tesisi alanında faaliyette bulunanların elektrik enerjisi giderlerinin yüzde yirmisinin hazinece karşılanacağı hükmü getirilmiştir. Uygulama 31/12/ 2009 tarihinde sona ermiştir. Söz konusu madde hükmü aşağıda yer aldığı şekildedir: Madde 6 (Değişik: 12/5/ /5 md.) (Birleştirilmiş bir ve ikinci fıkra değişik: 28/3/ /24 md.) 31/12/2009 tarihine kadar uygulanmak üzere 2 nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde, tarihinden itibaren faaliyete geçen ve asgarî on işçi çalıştıran işletmeler ile tarihinden önce faaliyete geçmiş ve asgarî on işçi çalıştıran işletmelerden; fiilen ve sürekli olarak hayvancılık (su ürünleri yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), organik ve biyoteknolojik tarım, kültür mantarı yetiştiriciliği ve kompostu, seracılık, sertifikalı tohumculuk ve soğuk hava deposu ile imalât sanayi, madencilik, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında faaliyette bulunanların elektrik enerjisi giderlerinin yüzde yirmisi Hazinece karşılanır. Bu orana; tarihinden sonra faaliyete geçen işletmelerde asgarî sayıdan sonraki her bir işçi için, tarihinden önce faaliyete geçmiş işletmelerde ise bu tarihten sonra işe başlayan ve asgarî işçi sayısından sonraki her bir işçi için 0,5 puan eklenir. Hazinece karşılanacak oran, organize sanayi veya endüstri bölgelerinde faaliyette bulunan işletmeler için yüzde elliyi, diğer alanlarda faaliyette bulunan işletmeler için yüzde kırkı geçemez. Fiilen ve sürekli olarak çalıştırılan işçi sayısının tespitinde, aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 31

40 Bu maddenin uygulanmasına yönelik asgari kapasiteleri belirlemeye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı, elektrik enerjisi giderlerinin iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya ve uygulamanın usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı müştereken yetkilidir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 32

41 EMLAK VERGİSİ MUAFİYETİ

42 EMLAK VERGİSİ MUAFİYETİ Turizm İşletmeleri 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu nun Geçici muaflıklar başlıklı 5 inci maddesinin (b) fıkrasında Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu hükümleri dairesinde turizm müessesesi belgesi almış olan Gelir veya Kurumlar Vergisi mükelleflerinin adı geçen kanunda yazılı maksatlara tahsis ettikleri ve işletmelerine dahil binaları, inşalarının sona erdiği veya mevcut binaların bu maksada tahsisi halinde turizm müessesesi belgesinin alındığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandırılır. hükümlerine göre işletmeler Emlak Vergisinden muaf tutulmaktadır. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 34

43 EXIMBANK KREDİ İMKANLARI

44 EXIMBANK KREDİ İMKANLARI Giriş Türk Eximbank, ihracat ve yurt dışı müteahhitlik hizmetlerini kredi, garanti ve sigorta programları ile destekleyerek ülkemizin döviz girdisinin artmasına önemli katkılarda bulunmaktadır. Turizm Kredisi Türk Eximbank, çalışmalarını çeşitlendirerek sürdürmek amacıyla Turizm Kredisi programını uygulamaya koymuştur. Kredi TL ve döviz cinsinden kullandırılmaktadır. Söz konusu kredi uygulaması ile A grubu seyahat acentaları, tur operatörleri, özel havayolu şirketleri ve turizm işletmeleri tarafından yurtdışından getirilen turistlere yurtiçi ve yurtdışında verilen hizmetler karşılığında yurdumuza sağlanan döviz girdisinin artırılması ve bunun sonucunda turizm sektörüne ve ödemeler dengesine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Kimler Yararlanabilir? Bir önceki takvim yılı itibariyle en az ABD Doları ya da muadili tutarda turizm hizmeti gerçekleştiren TÜRSAB üyesi A grubu seyahat acentaları, tur operatörleri ve özel havayolu şirketleri ile en az ABD Doları ya da muadili tutarda turizm hizmeti gerçekleştiren turizm şirketleri krediden faydalanır. Şirket Limiti Ne Kadardır? Bir önceki takvim yılı itibariyle gerçekleştirilen turizm hizmeti performans tutarının azami %100'ü olup, her durumda kredi riski ,-ABD Doları'nı aşamaz. Turizm Hizmeti Nedir? TÜRSAB üyesi A grubu işletme belgesi sahibi seyahat acentaları ile tur operatörleri tarafından yurt dışından getirilen turistlere yurt içi ve yurt dışında verilen her türlü acentalık faaliyetlerine ilişkin hizmetler, Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 36

45 Özel havayolu şirketleri tarafından yurt dışından taşınan yolculara verilen her türlü ulaşım faaliyetine ilişkin hizmetleri, Turizm işletmeleri tarafından, yurtdışından getirilen turistlere yurtiçinde verilen her türlü konaklama, yeme-içme, ulaşım, yurtdışı tanıtım ve pazarlama vb. hizmetlerdir. Kredinin Vadesi Nedir? Kredi vadesi azami 540 gündür. Vergi Resim Harç İstisna Belgesi(VRHİB) kapsamında kullandırılacak kredilerde kredi vadesi VRHİB vadesini aşamaz. Kredinin Faiz Oranı Nedir? 1. Döviz Kredisine İlişkin Faiz Oranları FAİZ ORANI(%) GERİ ÖDEME SÜRESİ (GÜN) ABD DOLARINA KADAR ABD DOLARI ÜZERİ 120 LİBOR+1,50 LİBOR+2, LİBOR+1,75 LİBOR+2, (2 taksit) LİBOR+2,00 LİBOR+2, (tek taksit) LİBOR+2,25 LİBOR+3, (3 taksit) LİBOR+2,50 LİBOR+3,25 EURO cinsinden kullandırılacak kredilerde EURIBOR, İngiliz Sterlini cinsinden kullandırılacak kredilerde STG LIBOR, Japon Yeni cinsinden kullandırılacak kredilerde ise TIBOR için aynı spreadler geçerlidir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 37

46 2. TL Krediye İlişkin Faiz Oranları FAİZ ORANI(%) GERİ ÖDEME SÜRESİ TL'NA (GÜN) KADAR TL ÜZERİ 120 7,00 8, ,25 8, (2 taksit) 7,75 8, (tek taksit) 8,00 9, (3 taksit) 8,25 9,25 Kredinin Geri Ödenmesi: 120 gün ve 180 gün vadeli kullandırılan kredilerde, kredinin anapara ve faizi en geç kredi vadesinde TL veya döviz olarak geri ödenir. 360 gün vadeli 2 taksit geri ödemeli kullandırılan kredilerde anapara 180 inci ve 360 ıncı günlerde iki eşit taksitte; her dönem için tahakkuk edecek faizleri ile birlikte TL veya döviz olarak geri ödenir. 360 gün vadeli tek taksit geri ödemeli kullandırılan kredilerde, 180 inci günde tahakkuk eden faiz, 360 ıncı günde anapara ve tahakkuk eden faiz TL veya döviz olarak geri ödenir. 540 gün vadeli 3 taksit geri ödemeli kullandırılan kredilerde anapara 180 inci, 360 ıncı ve 540 ıncı günlerde üç eşit taksitte; her dönem için tahakkuk edecek faizleri ile birlikte TL veya döviz olarak geri ödenir. VRHİB kapsamı dışında (Belgesiz) kullandırılan kredilerde ayrıca, ara dönemlerde ve vade sonunda tahsil edilecek faiz üzerinden Banka Sigorta ve Muameleleri Vergisi tahsil edilir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 38

47 Ne Tür Teminatlar Kabul Edilmektedir? Türk Eximbank tarafından uygun bulunan kredi başvurusu için; kredinin anapara, faiz ve taahhüt riski toplamının % 100'ü oranında aşağıda dökümü verilen asli teminatlar tesis edilir. Asli Teminatlar: Türk Eximbank nezdinde teminat mektubu limiti olan bankalardan alınan ve kredinin kullandırılacağı para cinsinden düzenlenen Kesin Teminat Mektubu, Devlet İç ve Dış Borçlanma Senetleri, Kredi vadesiyle uyumlu ve kredinin kullandırılacağı para cinsinden düzenlenen Kredi Geri Ödeme Kefalet Sözleşmesi ile tesis edilen KGF kefaleti. Kredinin Vadesinde Geri Ödenmemesi veya Döviz Kazandırıcı Hizmet Taahhüdünün Kapatılmaması Halinde Uygulanacak Cezai Müeyyideler Nelerdir? Kredinin vadesinde geri ödenmemesi veya taahhüdünün kapatılmaması halinde, turizm kredisine uygulanan akdi faiz oranı ile kredi programı bazında geçerli olan en yüksek cari faiz oranından yüksek olanının 1,2 katı üzerinden hesaplanacak faiz tutarıyla kredi kullanıcısı firmadan daha önce tahsil edilmiş bulunan faiz tutarı arasındaki fark ve BSMV tutarı tahsil edilir. Döviz Getirme Zorunluluğu Var mı? Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi kapsamında kullandırılan kredilerde kredi taahhüdü tutarındaki navlun bedellerinin kredi vadesi içerisinde yurda getirilerek Döviz Alım Belgesi'ne bağlatılması zorunludur. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 39

48 Taahhüt Hesaplarına Sayılmayan Dövizler Nelerdir? VRHİB kapsamında kullandırılan kredilerde; VRHİB süresinin dışında gelen hizmet bedeli dövizler, Bedeli yurt dışında bırakılan veya döviz tevdiat hesaplarında tutulmakta olan hizmet bedeli dövizler, 1618 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen yasak faaliyetler karşılığında sağlanan dövizler, Bu turizm kredisi uygulama esaslarının 2 inci maddesinde tanımlanan turizm hizmeti bedeli dışındaki dövizler, VRHİB kapsamı dışında kullandırılan kredilerde; Kredi kullanan firmanın, bu turizm kredisi uygulama esaslarının 2 nci maddesinde tanımlanan turizm hizmeti dışındaki faaliyetlerine ilişkin fatura beyanları, Kredi kullanan firma tarafından, 1618 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen yasak faaliyetler kapsamında verilen turizm hizmetlerine ilişkin fatura beyanları, Kredi kullanan firma tarafından, kredi süresi dışında verilen turizm hizmetine ilişkin fatura beyanları, Kredi kullanan firma tarafından Türkiye'de yerleşik kişi veya kuruluşa düzenlenen fatura beyanları, taahhüt hesabının kapatılmasında kullanılamaz. VRHİB Taahhüdü Nasıl Kapatılır? VRHİB kapsamında kullandırılan krediler için; VRHİB taahhüdünün TCMB tarafından kapatılmasını takiben TCMB tarafından bildirilen sonuca göre işlem yapılır. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 40

49 VRHİB kapsamı dışında kullandırılan krediler için; Kredi vadesi içerisinde döviz kredilerinde kredi anapara, faiz ve varsa masraflar toplam tutarı kadar, TL kredilerde ise kredi anapara tutarında, kredi kullanıcısı firma tarafından "turizm hizmeti" faaliyetleri çerçevesinde düzenlenen hizmet faturalarına ilişkin taahhüt kapatma formunun YMM veya SMMM onaylı olarak ibrazı ile Türk Eximbank tarafından kapatılır. Turizm Kredileri Uygulamasında tarihli son değişiklikler ve ekleri için aşağıda belirtilen linkten yararlanılabilir. Türk Eximbank Turizm Kredileri Uygulama Esasları için; Türk Eximbank Turizm Kredileri Uygulama Esasları Ekleri için; Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 41

50 KOBİ lere Yönelik Avrupa Yatırım Bankası Kaynaklı Yatırım Kredisi Amaç Avrupa Yatırım Bankası (AYB) ile Türk Eximbank arasında imzalanan Kredi Anlaşması çerçevesinde, imalat sanayii, turizm ve lojistik sektörlerindeki işletmelerin, ihracata ve döviz kazandırıcı hizmetlere yönelik olarak yurt içinde gerçekleştirecekleri yeni yatırım, tevsi ve modernizasyon projelerinin finansmanı amaçlanmaktadır. Kimler Başvurabilir? Bu krediden imalat sanayii, turizm ve lojistik sektörlerinde ihracat amaçlı veya döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan ve AYB ile üzerinde mutabakata varıldığı şekilde KOBİ olarak tanımlanan, bilançosundaki net sabit aktifleri proje öncesinde 75 milyon Avro'yu aşmayan ve 500'den az çalışanı olan Türkiye'de yerleşik firmalar yararlanabilecektir. Üçte birinden fazlası daha büyük bir şirkete ait olan KOBİ'ler "bağımsız olmayan KOBİ" olarak isimlendirilmekte olup söz konusu firmalara açılacak krediler istisnai olarak ele alınacaktır. Kredi kullanıcısı firmaların Türkiye Cumhuriyeti'nin ilgili mevzuatına uygun olarak tescil edilmiş olması esastır. Ayrıca firmaların kredi alındıktan sonraki dönem dahil borç/özkaynak oranının azami 85/15, borç ödeme gücü oranının ise asgari 1,1 olması gerekmektedir. Kredi Tutarı Kredinin toplam tutarı 200 milyon Avro olup, ABD Doları ve Avro olmak üzere iki ayrı para biriminden kullandırılması hedeflenmektedir. Genel Koşullar Kredi, harcama belgeleri karşılığında, ihracat veya döviz kazandırıcı faaliyetlere yönelik olarak gerçekleştirilecek yatırımlar için yerel piyasalardan sağlanacak ya da ithal edilecek mal ve hizmet harcamaları için kullanılabilir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 42

51 Desteklenecek yatırım projelerinin ülkemiz çevre mevzuatına, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun, Avrupa Birliği çevre kurallarına uyumlu olması şartı aranır. Ayrıca, AYB ile üzerinde mutabakata varılan duyarlı sektörler listesinde belirlenen şartlara uygun olarak finansman sağlanacaktır. Firmalar yatırım için ihtiyaç duyulan mal ve hizmetleri uygun kalite ve rekabetçi fiyatlarla ve yatırımın gerektirdiği zamanda tedarik etmek üzere kalite, fiyat ve teslimat zamanı bakımından en uygun teklifi dikkate alarak tedarikçi seçer. Firmalar, asgari 1 milyon Avro tutarındaki tedarik işlemleri için asgari üç tedarikçiden (yabancı ülkelerden alım yapılması durumunda en az iki ülkeden olmak üzere) teklif almak durumundadır. İlk iki kredi talebi AYB'nın ön onayına tabidir. Son Başvuru Tarihi Kredi programına son başvuru tarihi 'dir. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler 43

52 YABANCI SERMAYE YATIRIMLARININ TEŞVİKİ

53 YABANCI SERMAYE YATIRIMLARININ TEŞVİKİ 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu nun 3 üncü maddesi uyarınca Uluslararası anlaşmalar ve özel kanun hükümleri tarafından aksi öngörülmedikçe; Yabancı yatırımcılar tarafından Türkiye'de doğrudan yabancı yatırım yapılması serbesttir konuya ilişkin sağlanan teşviklerle ilgili uygulama Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler, Aralık

54 KAYNAKÇA Türkiye İçin Katılım Ortaklığı Belgesi 2003, Nisan 2003, DPT KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı, Ocak 2004, DPT ÇAKIL Adem Utku, KOSGEB Kanununda Yapılan Değişiklikle Getirilen Düzenlemeler, 2009 TOKER Boran, Türkiye de Turizm Sektörü Teşviklerinin Değerlendirilmesi, 2007, Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi İİBF TÜRMEN Nedim, İhracatçı sayılmak turizmciye ne kazandıracak?, (Erişim: ) TÜRKMEN Nedim, KOSGEB destekleri turizm işletmelerine ne getirecek?, _turizm_i%c5%9fletmelerine_ne_getirecek_.htm (Erişim: ) KOSGEB Kurumsal Web Sitesi, KOBİFİNANS Kredi Garanti Fonu A.Ş. Kurumsal Web Sitesi, İzmir Kalkınma Ajansı Kurumsal Web Sitesi, Çukurova Kalkınma Ajansı Kurumsal Web Sitesi, Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. (TÜRK EXIMBANK) Kurumsal Web Sitesi, Hazine Müsteşarlığı Kurumsal Web Sitesi, Dış Ticaret Müsteşarlığı Kurumsal Web Sitesi, Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik ve Destekler, Aralık