Aralık 2006 da hazırlanmıştır.

Transkript

1 1

2 Aralık 2006 da hazırlanmıştır. Tarih : Aralık 2006 / İZMİR - TÜRKİYE HEDEF FİNANSAL DANIŞMANLIK HİZMETLERİ Halit Ziya Bulvarı, Uz İş Merkezi, No:52 Tel:

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 6 BÖLÜM I... FOREX NEDİR?... 7 Piyasa... 7 Piyasanın işleyişi... 7 Kaldıraç sistemi... 7 Piyasadaki riskler... 8 İşlem yapmaya nasıl başlanır?... 8 Forex ekran takibi... 8 BÖLÜM II FOREX - HİSSE SENETLERİ PİYASALARI FARKI.. İki piyasa arasındaki fakların listesi... 9 BÖLÜM III... FOREX İŞLEMLERİ Forex işlemlerinin içeriği Pariteler Spread Marjin Sürdürülebilir marjin Kaldıraç Spot işlemler Risk BÖLÜM IV... GLOBAL FOREX PİYASASI NEDİR? Forex piyasalarının en cazip yönleri Forex piyasalarının tarihçesi Altın piyasası ve Bretton-Woods anlaşması Euro Piyasasındaki güçlenme EUR/USD Paritesini etkileyen faktörler Dünyadaki kur sistemleri Sabit kur sistemi Yarı sabit kur sistemi Serbest kur sistemi Sabit kur sisteminin avantajları Serbest kur sisteminin avantajları Forex piyasalarındaki yatırımcılar kimdir? Hedge amaçlı olanlar Spekülatif amaçlı olanlar Piyasa yapıcılar Piyasa yapıcılar kimdir?

4 Piyasa yapıcıların görevi BÖLÜM V... ONLİNE FOREX İŞLEMLERİ Forex piyasaları nasıl gerçek zamanlı işlem görüyor Forex piyasalarındaki veriler Forex piyasalarındaki online işlemler Forex te işlem yapmak için ne gerekli? Hesap açma Depozito transferi Online işlemler hakkında bilinmesi gerekenler Forex ekranının temel pencereleri BÖLÜM VI... BAŞARIYA ULAŞMAK İÇİN ÖNERİLER Faydalanabileceğiniz kaynaklar BÖLÜM VII... TEKNİK ANALİZ Amaç Fiyatların grafiğe aktarımı Çubuk grafik Çizgi grafik Mum grafik Trendler Destek ve direnç kavramı Teknik analiz göstergeleri RSI Momentum CCI Stokastik Göstergelerin birlikte kullanımı BÖLÜM VIII... TEMEL ANALİZ Öncü ekonomik göstergeler Tüketici güven endeksi Tüketici fiyat endeksi İstihdam raporları FOMC kararları Gayri safi yurtiçi hasıla Üretim endeksi Michigan güven endeksi Tarım dışı ücret değişim Satınalma müdürleri endeksi Perakende satışlar verileri Tankan açıklamaları

5 - TIC verileri Ticaret dengesi Aylık bütçe raporları Rehber göstergeler endeksi Cari hesaplar Dayanıklı mallar Konut başlangıçları Kapasite kullanımı İşsizlik rakamları Philadelphia fed endeksi Üretici fiyatları endeksi Biege book İstihdam maliyeti endeksi Kişisel tüketim harcamaları BÖLÜM IX... KAZANMAK İÇİN TAVSİYELER Yatırımcıların başarılı olma sebepleri Stop loss emir kullanmaları Sağlam yazılı işlem planı İşlemlerin güvenilir verilerle yapılması Paralarını yönetmeleri Trende karşı işlem sorunu Disipline sahip olmaları Yeterli sermaye ile başlamaları Kazançtaki işlemi devam ettirmeleri Duygusal davranmama DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DİĞER MADDELER BÖLÜM X.. SÖZLÜK. 75 SON SÖZ KAYNAKÇA. 81 5

6 GİRİŞ Bu kitap Hedefonline tarafından, FOREX Piyasalarına yeni giren yatırımcılar için tasarlanmış bir eserdir ve Türkiye de bu konu üzerine yazılmış ilk Türkçe kitap olma özelliği taşımaktadır. Uzman kullanıcılar için ise ellerinin altında bulunması gereken bir kaynak niteliği taşımaktadır. Yeni başlayan yatırımcılar, bu kaynak sayesinde Forex piyasalarının işleyişi ve bu piyasalarda nasıl işlem yapılacağı konusunda temel bir bilgiye sahip olacaklar. Kitapta anlatacağımız konular bir mantık sırasına göre hazırlanmıştır, fakat her bolüm kendi içinde bir konu anlattığı için, bağımsız olarak anlaşılabilir. Size tavsiyemiz, ilk bölümlerden itibaren dikkatle takip edip, Forex piyasaları hakkında temel dinamikleri en iyi şekilde öğrenmenizdir. Size kazanç kapılarını aralamanızda faydalı olacak, kazançlı yatırımcıların başarılı olma nedenlerini kitabın ilerleyen bölümlerinde inceleyebilirsiniz. Eminiz ki sizde onlar gibi bu tecrübelerden faydalanırsanız, başarıyı yakalayacaksınız. Umarız ki, bilgi sahibi olurken aynı zamanda ülkemizde yeni gelişen bu piyasadan zevk alırsınız. Başlamadan önce belirtmek isteriz ki; Forex piyasalar riski yüksek olan piyasalardır. Ve ekonominin temel kurallarından olan, riskin fazla oluşu, kazanç ve kayıpların da yüksek olması demektir. Bu yüzden herhangi bir pozisyon açmaya karar verdiğinizde, içinde bulunduğunuz ekonomik durumu iyice analiz etmelisiniz. Yıllardır bu piyasaların içinde olarak çok rahatlıkla söyleyebiliriz ki, nasıl doktor olmak için kan görmeye dayanlıklı olmak gerekiyorsa, Forex piyasalarında da başarılı olmak için sabretmek gereklidir. Her türlü pozisyonu sabırla karşılayıp, mantık çerçevesinde işlem yapan yatırımcının kazanma şansı yükselir. Buradan sadece mantıksal karar almanız için yardım edebilsek de, emin olun kazanç kapılarını açmanızı kolaylaştıracak en büyük hazineye sahip olacaksınız. Mantıksal karar vermek, kayıpları en kısa sürede kesmek, kazançları en yüksek seviyede tutmak, inanın sabırla alakalı bir olgu. 6

7 1) FOREX NEDİR? Piyasa : FOREX Dünyadaki en büyük ve en hızlı gelişen piyasadır. Günlük ortalama işlem hacmi 2 trilyon Amerikan Doları dır. Forex piyasaları çoğunluk olarak döviz birimleri arasında bir değişim platformu olarak kullanılsa da, gelen talepler üzerine zamanla altın, gümüş gibi kıymetli madenlerinde kaydi olarak alınıp satıldığı, petrolün işlem gördüğü hatta çeşitli hisse senedi endekslerinin de değişime girdiği çok geniş yatırım imkânları sunan bir piyasa haline gelmiştir. Bu piyasalarda işlem yapanlar; - Kurumsal yatırımcılar, - Kurumlar, merkezi ve ticari bankalar, - Hedge fonları, - Sizin gibi bireysel yatırımcılardır. Piyasanın İşleyişi : Forex piyasalarında alınıp satılan ürün, çeşitli ülkelerin paralarıdır. ( Aynı zamanda altın ve gümüş işlemleri de yapılır.) Örneğin, EURO almak için Amerikan Doları verirsiniz, ya da Japon Yen i vererek Kanada Doları alırsınız. Bu işlemler günümüzde online olarak bilgisayar ortamında gerçekleşmektedir. Siz paranızı Amerikan Doları olarak yatırır, sonra istediğiniz ülkelerin para birimleri arasında işlem yapabilirsiniz. İki ülke para biriminin birbirine bölünmesiyle ortaya çıkan birime parite denir. EUR/USD ( Euro/Amerikan Doları) paritesi 1,2800/1,2802 şeklinde olduğunu varsayarsak, 1Euro almak içi 1,2802 Dolar (sağ tarafta yazılı olan değer) ödememiz gerekmektedir. Parite fiyatı 1,2830/1,2832 olduğunda bu işlemi kapatmak istersek, 1Euro karşılığı olan 1,2830 Dolar (sol tarafta yazılı olan değer) alırız. Arada oluşan fiyat farkı bizim yatırdığımız sermayeye kâr ya da zarar olarak yansır. Piyasaların Açık Olduğu Zaman Dilimleri : Forex piyasalar hafta içi her gün, günün 24 saati işlem görürler. Dünyanın çeşitli yerlerindeki işlem saatleri farklı olduğu için Türkiye saati ile Pazar geceyarısı, Yeni Zelanda açılış yaptıktan sonra sırasıyla, Avustralya, Tokyo, Hong Kong, Singapur, Dubai açılır. Bu ülkeler piyasası kapanmaya yakın, sabah 8 saatlerinde Avrupa piyasaları sırasıyla açılış yapar, ardında Amerika piyasası Türkiye saati ile 15:30 da açılış yapar. Yine Türkiye saati ile gece 12 ye kadar işlem görür ve tekrar Yeni Zelanda piyasaları açılır. İşte bu döngü Cuma gecesi Amerika piyasalarının kapanmasıyla tatile girer. Bu sayede 5 gün, 24 saat işlem gören bir piyasadır. Sizde işlem yapmaya başladığınızda haftada 5 gün 24 saat işlem yapabilirsiniz. 7

8 Hatırlatalım ki, piyasaya yön veren verilerin en çok Amerika dan gelmesi sebebiyle, öğleden sonra Amerika piyasalarının açılmasıyla piyasalarda bir hareketlilik gözükebilir. Bu hareketleri takip etmeniz avantajınıza olacaktır. Forex te Piyasasındaki Riskler? Forex te, normal piyasa koşulları altında hiçbir zaman yatırdığınızdan daha fazla kaybetmezsiniz. Fakat kazancınız da bir sınır yoktur. Piyasa, pozisyonunuz yönünde olumlu geliştiğinde, yatırılan miktarın çok üstünde işlem yaptığınız için, kaldıraç sistemi sayesinde, teminatınızın çok üstünde kazanabilirsiniz. ( Kaldıraç sistemi 3. bölümde tanımlanmıştır. ) İşlem Yapmaya Nasıl Başlanır? Eğer bu piyasalarda işlem yapmak isterseniz, öncelikle bu piyasalarda işlem yapmaya yetkili bir kurumla ya da kurumun Türkiye deki anlaşmalı temsilcisiyle irtibata geçip, bir hesap açmanız gerekiyor. Hesap açtıktan sonra kredi kartı ya da banka hesabından havale yolu ile para yatırıp, işlem yapmaya başlayabilirsiniz. Aynı zamandan bu piyasalarda tecrübe kazanmak için, bu şirketlerin demo hesapları ile sanal para / sanal kazanç çerçevesi içinde işlem yapabilirsiniz. Forex Ekranı Nasıl Takip Edilir? Online olarak, internet erişimi sağlanılan her yerden her zaman erişim sağlanabilir. Bağlı olduğunuz kurum tarafından tasarlanan bu ekranlarda, pozisyonunuzu görebilir, yeni pozisyon açabilir, fiyatları canlı takip edebilir, grafiklerden faydalanabilir, haberleri takip edebilir, ekranı kendinize özel ayarlayabilirsiniz. Unutmayınız! Bu bölümde aklınızda kalması gereken önemli noktalar ; - Bu piyasalarda kimlerin yatırım yaptığı, - Forex piyasalarının işleyiş mantığı, - Piyasaya giriş için yapılması gerekenlerdir. 2) FOREX PİYASALARI İLE HİSSE SENEDİ PİYASALARININ FARKI 8

9 Dünyanın en büyük piyasası olan Forex piyasasının genel işleyiş ve avantajlarını sunmaya çalıştığımız bu tabloda, yatırımcının işlemlerini gerçekleştirebileceği en iyi, hızlı ve verimli olanakları sunulmaktadır. Belli kısıtlamaların olmadığı Forex piyasasında yatırımcı kazancını maksimum seviyeye çıkarabilmekte ve oluşabilecek riski kontrol etme şansına sahip olabilmektedir. Avantajlı FOREX Piyasaları Forex, haftanın 5 günü, günün 24 saati açık olup yatırımcının dilediği zaman dilimi içinde herhangi bir zaman sınırlaması olmadan işlem yapmasına olanak vermektedir HİSSE SENEDİ Piyasaları Hisse senedi piyasaları belli saatler arasında işlem görmektedir. Bu yüzden yatırımcılar sadece bu saatler arasında işlem yapabilmektedirler. Eğer aktif olarak başka bir işte çalışılıyorsa bu piyasada işlem yapmak zor ve sıkıntılı olabilmektedir. Forex, dünyanın en büyük piyasası olmakla beraber ortalama günlük işlem hacmi 2 trilyon Amerikan Doları nın üzerinde gerçekleşmektedir. Piyasada büyük bankalar, kurumlar ve yatırımcılar işlem yaptıklarından dolayı likit bir piyasa olup işleminiz anında gerçekleşmektedir. İşlem hacmi düşük olup işlemlerin gerçekleşmesi için alıcı ve satıcı olması gerekmekte ve bu da işleme girmek için zaman alabilmektedir. İşlem yapan yatırımcılardan ilave olarak herhangi bir komisyon ya da kesinti alınmamaktadır. Yatırımcı ekranda gördüğü alış ya da satış rakamlarına bağlı olarak işlem yapmakta ve hesap bakiyesini işlem platformundan takip edebilmektedir. Çalışılan kurumlar tarafından belirlenen belli oranlarda komisyon ya da kesinti olmaktadır. Forex piyasalarında kaldıraç sistemi bulunmaktadır. Kaldıracın oranına göre yatırımcı hesabındaki paranın belli katlarına kadar işlem imkânına kavuşmaktadır. Genelde 1/200 kaldıraç sistemi kullanılan piyasada yatırımcı bu orana göre hesabındaki parasının 200 katına kadar işleme Yatırımcı hesabındaki miktara göre işlem yapabilmekte ve bunun üzerindeki işleme girmek için ilave olarak hesabına bu rakam kadar para yatırmak zorundadır. 9

10 girebilmekte ve bu rakamın kazancına ortak olmaktadır. Forex piyasalarında yatırımcı hem alış hem de açığa satış yapabilmektedir. Yatırımcı eğer piyasanın düşeceğine inanıyorsa elinde alış olmadan açığa satış yaparak düşen piyasadan kazanç elde edebilmektedir. Yatırımcı sadece alış yapabilmekte ve işlemini satış ile kapatabilmektedir. Bunun anlamı yükselen piyasada sadece kazanç elde edebilmekte ve piyasa düşerken zarara girmektedir. Bilindiği gibi ekonomik görüntünün kötü olduğu dönemlerde düşen piyasadan kazanç elde edilememektedir. Forex piyasalarının enstrümanları olan pariteler ortalama 50 adet olmaktadır. Fakat özellikle 4 temel paritede işlem yapılmakta ve bu sayede yatırımcı belli paritelere odaklanıp bu paritelerin hareketlerine daha rahat adapte olabilmekte ve takip edebilmektedir. Hisse senedi piyasalarında yüzlerce farklı enstrümanlar olduğundan yatırımcı için her birini takip etmesi ve bilgiye sahip olması güç olabilmektedir. Yatırımcı kendisine sunulan işlem platformundan online işlemleri rahatlıkla yapabilmekte ve işlem platformunun kendine sunduğu kolaylıklarla, (anında işlem, kurallı emir koyma, hesap özetini takip etme, ekonomik haberler ve analizlere ulaşma, grafikleri inceleme vb ) işlemlerini hızlı ve verimli bir şekilde yapabilmektedir. Yatırımcı genelde telefon ya da diğer iletişim araçları ile emir verebilmekte ve piyasa için gerekli haberlere, grafiklere, analizlere farklı yerlerden ulaşabilmektedir. 10

11 Dünyanın en büyük piyasası olduğu için manipüle edilememektedir. Pariteleri belirleyen belli ekonomik veriler bulunmaktadır. Pariteler bu verilere bağlı olarak hareket etmektedir. Bu verilerin açıklanacağı saatler önceden belli olmakta ve yatırımcı beklentiye göre hareket etmektedir. Özellikle küçük hisseler ciddi alım ya da satımlarla etkilenmekte ve piyasanın gidişinin tersinde hareket etmektedir. Forex mini ve standart hesap imkânı sunmaktadır. Burada amaç özellikle küçük meblağa sahip yatırımcının bu miktar ile piyasaya girip işlem yapabilmesine olanak sağlamaktır. Genelde kurumlar belli bir alt limit hesap açılışı belirlemektedirler ve bu yüzden bu miktarın altında birikimi olan yatırımcılar hesap açamamaktadırlar. Unutmayınız! 2. bölümde unutmamanız gereken şeyler, Forex piyasalarının borsadan farklı olarak, kaldıraç oranı gibi bir avantaja sahip olması, işlem hacminin büyüklüğü, manipüle edilememesi, açığa satış işleminin kullanıldığı, 5 gün 24 saat açık olması ve komisyonsuz işlem imkânı verdiği ve belirli günlerde açıklanan verilerin hareketinde büyük rol oynadığıdır. 11

12 3 ) FOREX İŞLEMLERİ : Forex yatırımcılarının temel hedefi, yabancı ülke paralarının hareketlerinden kâr elde etmektir. Şu anda Forex piyasasında işlem yapan yatırımcıların %95 i, spekülatif işlem yapan yatırımcılardır. Geri kalan %5 ise hedge ( korunma amaçlı ) ve farklı amaçlı işlem yapan yatırımcılardır. Forex işlemleri online olarak, yapıldığı için fiziksel bir para değişimi söz konusu değildir. Kaydi para ile yapılan işlemlerdir, fakat yatırımcı ile şirket arasında bir sözleşme yapılmış olur. Taraflardan biri alım için, diğeri satım için anlaşmış olur. Yatırımcı pozisyonu kapattığı zaman bu taahhüt, yatırımcı başka bir pozisyon açıncaya kadar sonlanmış olur. Forex İşlemlerinin İçeriği : Forex işlemleri yatırımcı ve şirket arasında bir kontrat anlaşması ile oluşur. Bu anlaşmanın içeriğinde : Hangi para biriminin alınıp, hangi para biriminin satılacağı, Pozisyon açmak için kullanılacak miktar, İki para birimi arasındaki değişim oranı. Bazı işlemlere zaman koşulu da eklenir, ama şu anda sadece anlık işlemlerden bahsettiğimiz için bu kavramı dâhil etmiyoruz. Bu anlaşmaya dayanarak, alım-satım işleminin belirlenen miktarla, belirlenen oranla ve belirlenen para birimleri arasında yapılması bir yükümlülük haline gelmiş oluyor. İşlemler belirli 2 yabancı para biriminin birbirine bölümüyle oluşan rakamlarla yapılır. Bu iki ülke parasının birbirine oranına parite denir. Örnek vermek gerekirse; EUR/USD paritesi EURO nun Amerikan Doları karşısında olan değerini gösterir. Değerlerin birbirine bölünmesiyle bulunur. Eğer ki parite değeri, ise, bir Euro almak için Amerikan Doları vermek gereklidir. Şimdi de Forex piyasalarında yapılan işlemlerden bir örnek inceleyelim. EUR/USD (Euro - Amerikan Doları) paritesi spot piyasalarda 1,2800 olarak gözüküyor. Ve bir yatırımcı bu fiyattan Euro alış yapıyor. Yani Dolar vererek, Euro alıyor. Bir ay sonra EUR/USD paritesi oluyor. Bu demek oluyor ki, Euro bu bir ay içinde dolar karşısında değer kazanmış. Eğer yatırımcı Euro yu satmak isterse Dolar alıyor. 12

13 Özetle; = 160 Dolar kazanç sağlanmış oluyor. Eğer piyasalar düşüş trendi içinde ise, ne yapacağız? İşte, Forex piyasalarının avantajlı yönlerinden biri daha! Genelde çoğu piyasalarda yatırımcılar sadece fiyatlar yükselirken kâr sağlar, fiyatlar düşerken beklemek zorunda kalırlar. Fakat Forex piyasalarında yatırım yapan yatırımcılar bu düşüşleri kâr fırsatı olarak değerlendirir. Forex piyasalarının en büyük avantajlarından biride burada ortaya çıkıyor. Açığa Satış İşlemleri. Eğer ki bir paritenin değerinde düşüş bekliyorsanız, açığa satış yapacaksınız. Açığa satış hiç elinizde olmayan bir değeri, ileride geri almak şartıyla satış anlamına gelir, bir bakıma normal alış-veriş ya da ticaret mantığının ters çevrilmiş halidir. Önce satış fiyatını belirtip, ileride geri almak için fiyat takip ederiz. Açığa satış yaptığınız aracı, ileride almak zorundasınız. Fiyatlar düşer ise alıma geçip pozisyonunuzu kapatıp kâr edebilirsiniz. Bu işlemi bir örnekle açıklarsak, daha iyi anlaşılacağını düşünüyoruz; Amerikan Dolarının, ileriki günlerde Euro karşısında değer kazanacağını yani, EUR/USD paritesinin değer kaybedeceğini öngördüğümüz anda, parite dir. Bu fiyattan açığa satış işlemi gerçekleştirdiğimizi varsayalım. Yani elimizde olmayan bir para birimini, ileride geri almak şartıyla satıyoruz. Eğer ki piyasa öngördüğümüz üzere düşüş yönünde hareket ederse ve seviyesine gelirse, biz alım yaparız. Ve sonuca baktığımızda; Alış fiyatımız : Satış fiyatımız : 1,2850 Görüldüğü üzere aradaki Euro cinsinden birimlik fark, yatırımcıya kâr olarak işleniyor. Ama daha önce de bahsettiğimiz gibi sistemde oluşan tüm aktiviteler Amerikan Doları olarak işlendiği için, bu kâr, USD ye çevrilip, hesaba aktarılır. Fiyatların bizim düşüncemiz yönünde gelişmesi durumunda aradaki tutar kadar kâr edebiliriz. Böylece piyasadaki yönü önceden tahmin edebildiğimiz zamanlarda Forex size kâr etme fırsatını her zaman verecektir. Pariteler ; Şu an için Forex piyasalarında en çok işlem gören döviz cinsi Amerikan Doları dır. İşlem hacmi bakımından USD den sonra gelen ilk 4 döviz cinsi sırasıyla : 13

14 EUR ( Euro ) JPY ( Japon Yen i ) GBP ( İngiliz Sterlin i ) CHF ( İsviçre Frank ı ) Bu sayılan para birimleri, işlem hacimlerinin yüksek olması nedeniyle, Forex piyasasının temel pariteleri olarak bilinirler. Paritelerde ilk yazılan döviz cinsi baz dövizdir. Aynı zamanda dominatör olarak ta tanımlanır. İkinci yazılan döviz cinsine karşıt döviz denir. Aynı zamanda nominatör olarak tanımlanır. Parite, 1 baz döviz almak için ne kadar karşıt döviz kullanılacağını belirtir. Aynı zamanda bir karşıt döviz sattığımızda elimize ne kadar baz döviz geçeceğini de görebiliriz. Bu konuyu da bir örnekle açıklamak gerekirse, EUR\USD paritesi iken, bir Euro almak için Amerikan Dolar ı vermemiz gereklidir. Aynı zamanda bir Euro sattığımızda elimize Amerikan Dolar ı geçecektir. Spread ( Makas ) ; Spread dediğimiz kavram, paritelerin alış ve satış fiyatları arasındaki fark olarak tanımlanır. Diğer bir değişle, aracı kurum ya da broker ın, müşterileri olan yatırımcılara sattığı fiyat ile onlardan aldığı fiyat arasındaki farktır. Bu fark sebebiyle yatırımcı, eğer ki aldığı anda satış gerçekleştirirse ( fiyatta hiçbir hareket söz konusu olmadığını varsayarsak ) zarar etmiş olur. Bunun sebebi spread farkıdır ve bu fark yatırımcının hesabına zarar olarak yazılır, çünkü her zaman anlık verilerde yatırımcının satış yaptığı fiyat, alım yaptığı fiyattan daha düşüktür. Kâr elde etmek için fiyatın biraz daha yükselmesini beklemelidir. Satış fiyatı ve alış fiyatı, aralarındaki fiyat farkı korunarak birlikte yükselir. Alış fiyatının yükseldiği birimde, satış fiyatı da yükselmiş olur. Forex piyasalarında fiyat yükselme birimi olarak pips denilen birim kullanılır. Orjinali Percentage in Points olarak bilinen pips, tüm pariteler in ölçüm birimi olarak ortak bilinir. Şimdi spread ve pips tanımlarını bir örnek üzerinde tanımlayalım. Öncelikle aşağıdaki tabloyu inceleyelim. Bu tabloda EUR\USD paritesinin tarihleri arasındaki fiyat hareketleri gözükmektedir. 14

15 Grafikte EUR\USD paritesi 1,2547-1,2550 olarak Forex ekranımızdaki grafiklere yansımaktadır. Aynı grafikte tarihinde EUR\USD fiyat göstergesi 1,2802-1,2805 olarak yansımıştır. Buradan daha da net anlaşılabileceği gibi 1,2547-1,2550 arasındaki 3 birimlik fark spread olmaktır ve yükseliş gerçekleştiği tarihte bile 1,2802-1,2805 olarak 3 birimlik farkı korumuştur. 1,2805 ile 1,2550 arasındaki 255 birimlik fark Forex te, 255 pips lik fark olarak adlandırılır. Marjin ; Forex piyasalarında işlem yapan yetkili aracı kurumlar ya da broker lar, yatırımcıdan yapacakları işlem karşılığında bir teminat isterler, bu teminata marjin denir. Yatırımcı pozisyon açarken, açtığı pozisyonun bir bölümünü marjin adı altında ortaya koyar. Geri kalan kısmı ise kaldıraç sistemi sayesinde tamamlanır. Pratik olarak, bu bir depozito şeklinde düşünülebilir. 15

16 Marjin, bireysel yatırımcılara da, küçük bir teminatla, çok yüksek miktarda pozisyon açma imkânı tanır. Piyasada olan yatırım araçları ile kıyaslandığında, sadece Forex piyasasında böylesine yüksek oranlarda bir imkân vardır. Sermayeniz, pozisyon için gerekli marjin tutarının altına düştüğü anda, hesabınız borçlanmamanız için kapanacaktır. Forex piyasalarında, girilen her pozisyonda belli bir marjin yani teminat rakamı hesapta bulunması gereklidir. Eğer girilen pozisyon sonucunda, piyasa size karşı hareket ederse, pozisyonunuz başlangıç teminatının altına ininceye kadar açık kalacaktır. Eğer bu durumda pozisyon azaltılmaz ya da hesaba ilave para gönderilmez ise teminatınız pozisyonunuzu taşıyamayacağı için otomatik olarak kurum tarafından kapatılır. Bu sebeple teminatınızı kaybetmemiş olursunuz. Sürdürülebilir Marjin ; Bu marjin daha çok vadeli ( future ) piyasalarda kullanılır. Yapılan işlemin devam edilebilir olması için gereklidir. Olası pozisyona negatif etki eden hareketlerde, hesabın hemen kapanmaması için yatırılması gerekir. Forex piyasalarda sürdürülebilir marjin ile açılışta istenen marjin aynıdır bu nedenle sürdürülebilir marjin, Forex piyasalarında istenen bir taahhüt değildir. Kaldıraç ; Kaldıraç, Forex piyasalarının en cazip yanıdır. Kaldıraç, Forex piyasasında yatırdığınız teminatın çok üstünde işlem yapabilmenizi sağlar ve diğer yatırım araçları ile kıyaslandığında, en avantajlı kaldıraç oranları Forex tedir. Bu oran şirketler arasında değişim gösterebilir. Genelde kullanılan 1/100 yada 1/200 olmaktadır. Kaldıraç oranını bir örnek ile açıklarsak daha anlaşılır olabileceğini düşünüyoruz. Düşünün ki, USD almak istiyoruz. Bu pozisyonu açmak için, normalde dolar a eş değerli bir döviz cinsi, ya da YTL ye sahip olmamız gereklidir. Fakat Forex de kaldıraç oranını 1:200 olarak kullanan bir şirkette hesabınız var ise, 1:200 kaldıraç oranı, 1 birim karşılığında 200 birim işlem yapma hakkı verir. Oluşan kazanç 200 doların karşılığında oluyor ve en ufak bir hareket, yatırdığınız miktarın çok üstünde kazanç elde etmenizi sağlıyor. Uzman brokerların tavsiyesine göre size sunulan kaldıraç oranını maksimum seviyede kullanmak avantajlı olmamaktadır. Olası ters harekette girilen pozisyon, teminatı yeterli olmayacağından dolayı pozisyonların stoplanma riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Doğru analiz yapmanın ve profesyonel bir firmayla çalışmanın önemi bu konuda çok daha önem kazanıyor. 16

17 Spot İşlemler ; Forex piyasası, spot piyasadır. Spot işlemler, para birimleri arasında bir değişim sağlar ve o anki fiyatları anında yansıtır. Bu piyasalarda ki en büyük avantaj, borsa mantığının tersi olan, alış yaparken karşımızda bir satıcıyı beklemek zorunda olmayışınızdır. Bu özellik sayesinde işlemler anında gerçekleşir. Açılan pozisyon, anında işleme girer ve istediğiniz fiyattan işlem yapabilirisiniz. Siz kapatmak istediğiniz zaman da kapatılır. Pozisyon kapatma konusunda bazı farklılıklar olabilir. Günümüzde, Forex piyasalarda açılan pozisyon, aynı gün içinde kapatılmaz ise, günlük taşıma bedeli, pozisyona göre yatırımcının hesabına eklenir, ya da hesaptan kesilir. Fakat bazı şirketler, yatırımcılarından bu taşıma bedelini talep etmeme gibi özellikler sunmaktadır. Açılan pozisyon, Türkiye saati ile 12 civarında kapatılırsa, hiçbir aracı kurum tarafından taşıma bedeline tabi olamaz, çünkü taşıma bedeli, açık pozisyonların kapanmadan, 1 gün sonraya da sarktığı durumlarda geçerlidir. Risk ; Forex piyasaları riski yüksek piyasalardır. Riskin yüksek olması, kazanç ve kayıp oranlarını yükseltir. Özellikle piyasayı etkileyen ani haberler, pariteler üzerinde ani hareketler oluşturur. Bu haberlerden örnek vermek gerekirse, tarım dışı istihdam rakamları, enflasyon oranları, issizlik oranları, merkez bankası açıklamaları, hazinenin kararları, politik açıklamalar, savaş ya da doğal afet durumu, ülke içindeki istikrar, seçim sonuçları vb. Bu tip haberler, o ülke parasının değer kazanıp, kaybetmesi yönünde sert etkiler yaratabilir. Ani çıkışlar ya da düşüşler gözlenebilir. Bunların yanında taşıma bedeli bir risk olabilir. Alınan pozisyona göre hesabınızdan faiz kesilecek ise, kaldıraç sayesinde girdiğiniz yüklü pozisyon üzerinden bu bedel gecelik olarak alınacaktır. Şu anda Forex piyasalarında açılan pozisyonların %80 i, 7 gün içerisinde kapatılıyor. Ancak %40 ı, 2 gün içerisinde kapanan pozisyonlardır. Unutmayınız! 3. bölümde anlatılan konular, piyasa hakkında detaylı terimler içermekteydi. Spread, marjin, parite, risk gibi kavramlar, her zaman karşımıza çıkacak, bu piyasaya girdiğinizde sürekli kullanacağınız tanımlar olacak. Bu tanımları kavramanız gereklidir. 17

18 4 ) GLOBAL FOREX PİYASASI NEDİR? Günümüzde Forex piyasaları, brokerlar aracılığı ile uluslararası para birimlerinin, devamlı işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda, yabancı para birimleri, sürekli ve eş zamanlı olarak değiş tokuş yapılır. Bu piyasada işlem yapanların yatırımları da, alım satımdan kaynaklanan yükseliş ve düşüşlerle hareket kazanır. Forex piyasasındaki fiyat hareketleri de daha öncede bahsettiğimiz gibi gerçek zamanlı haberlerden büyük ölçüde etkilenerek değişim gösterir. FOREX PİYASALARININ EN CAZİP YÖNLERİ ; Haftanın 5 günü, 24 saat boyunca işlem yapabilme fırsatı Çok şeffaf bir piyasa olduğu için, bir çok parite arasında kolayca işlem yapabilme, Değişken piyasaların sağladığı kâr fırsatları, Riskten korunmak için, geliştirilen enstrümanlar, Yükselişteki piyasalardan elde edilebilecek karı, düşen piyasalarda da elde etme olanağı, Kaldıraç kullanımı sayesinde düşük marjin olanağı, Komisyonsuz işlem yapma Forex Piyasalarının Tarihçesi ; Şimdi de Forex piyasalarının geçmişinde hangi aşamalardan geçtiği ve nasıl geliştiği hakkında biraz bilgi verelim: Altın Piyasası ve Bretton-Woods Anlaşması ; 2. Dünya Savaşı nın bitmesiyle ortaya çıkan belirsizlik sebebiyle, 1944 yılında ortaya çıkan toplantı sonunda alınan kararlar, Bretton-Woods Anlaşması nı oluşturmuştur. ABD, İngiltere ve Fransa nın katıldığı bu toplantı sonunda bir ons altının fiyatı, 35 USD ye sabitlenmiştir. Bretton-Woods anlaşması, global ekonomilerin güç toplamak için bir istikrar yaratma amacıyla oluşturulmuştur. Aynı zamanda Uluslararası Para Fonu nun kurulmasına zemin hazırladı ve sabit döviz kuru sistemi oluşturuldu. İkinci dünya savaşı öncesi en geçerli para birimi İngiliz Sterlini iken, 2. Dünya Savaşında Naziler ile savaşta olan İngiltere güç kaybetti. Ve Sterlin gücünü kaybederken, Amerikan Doları bu anlaşmanın da yardımıyla güç kazanmaya başladı. Bu anlaşmaya katılan ülkeler, aslında kendi para birimlerini korumak için katılım göstermişlerdir. Ancak 1971 yılında artık Dolar ın altın ile dönüştürülemeyeceği anlaşılınca, bu anlaşmada son buldu. Bu dönemde de, Smithsonian Anlaşması denendi, bundan bir sene sonra ise Batı Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Luksemburg birlik olarak, 18

19 para birimlerinin dolara olan bağlılığını azaltmaya yönelik European Joint Float sistemini gerçekleştirdiler. Her iki sistemde döviz kurlarına esnek bir alan sunsa da başarılı olamayıp sonlandılar arasında artık piyasa serbest olarak dalgalanmaya başladı ve fiyatlar günlük olarak fark gösteriyordu, aynı zamanda işlem hacimleri de artmıştı. Özellikle endüstriyel ekonomilerde, yurt dışı para transferlerinin artması bu dalgalanmaya büyük zemin hazırladı yılında IMF tarafından serbest kur sisteminin de yetkilendirilmesi olumlu bir gelişmeydi senesinde artık bilgisayar teknolojilerinde gelişmeye başlamasıyla, 80 lerde işlem hacmi 70 milyar $ a ulaştı. Euro Piyasasındaki Güçlenme ; Eurodolar piyasalarının oluşmasıyla, Amerikan Doları nın, Amerika dan farklı ülkelerin bankalarında da saklanmaya başlanması, Forex piyasalarının hızlanmasında ki en büyük etkendi. Euro piyasası, her türlü para birimini, bulunduğu ülkenin dışındaki bankalarda saklama imkânı verdi. Tüm bu gelişmeler, küresel bir para hareketi oluşturdu. Ve 1980 yıllarında Amerikan firmaları offshore borçlanmaya başlamış, aynı zamanda da Euro Piyasaları yüksek likiditeyi tutmanın, kısa vadeli kredi sağlamanın ve ithalatihracatın finans merkezi konumuna gelmiştir. Özellikle coğrafi açıdan da piyasalar için çok elverişli olan İngiltere Eurodolar piyasasının merkezi haline gelmiştir. Euro-Dolar ( EUR\USD ) Paritesini Etkileyen Faktörler, Genel olarak 4 faktör, Euro nun dolar karşısındaki hareketini belirler. Bunlar; Amerika ve Avrupa da ki merkez bankalarının uyguladığı uluslararası faiz oranları Gerçek petrol fiyatları Amerika ve Avrupa nın mali yapıları Ticari malların fiyat hareketleri Dolar ın özellikle arasındaki değer kaybı, Euro karşısında olduğu kadar, Avustralya ve Kanada Doları karşısında da düşüş yapmıştır. Türkiye deki duruma bakarsak, Euro nun işleme başladığı 1998 yılından itibaren, dolar kurunun, TCMB nin Euro fiyatı bazında değeri aşağıdaki grafikte verilmiştir. 19

20 senesinde doların düşüşü çok net bir şekilde görülmektedir ve bu seviyeden sonra, eski gücünü kazanma çabaları yetersiz kalmış, bu seviyelerden günümüze kadar sürüklenmiştir. Az önce bahsettiğimiz etkenler sebebiyle Amerikan Doları nın Euro karşısında nasıl değer kaybettiği çok net gözüküyor. Serbest kur sisteminin geçerli olması buna olanak sağlamıştır. DÜNYADAKİ KUR SİSTEMLERİ ; Dünya üzerinde yaygın olarak görülen 3 kur sistemi vardır; 1 ) Sabit Kur Sistemi 2 ) Yarı Sabit Kur Sistemi 3 ) Serbest (Dalgalı) Kur Sistemi 20

21 Sabit Kur Sistemi ; Devletin kur oranlarına müdahale etmesidir. Amaç, devletin kendi kur hedeflerinden şaşmasını engellemektir. Fiyatlarda herhangi bir alçalıp yükselme söz konusu değildir. Fiyat oluşumları arz- talep dengesine göre oluşmaz. Yarı Sabit Kur Sistemi ; Piyasadaki kur hareketleri devletin izin verdiği oranlarda mümkün kılınmıştır. Bu oranların üstüne çıkma ya da altına inme durumlarında, müdahale gelir ve istenilen düzeye tekrar çıkılır. Serbest Kur Sistemi ; Piyasadaki hareketlerin tamamı ile arz ve talebe göre belirlendiği kur sistemidir. Piyasadaki işlem sayısı ve hacmi, genelde kur fiyatını belirleyen temel unsurdur. Devlet müdahalesi söz konusu değildir. Talep edilen miktar, arz edilen miktardan fazla olduğu takdirde, fiyatlarda bir artış söz konusudur. Tam tersini düşünürsek, arz edilen yani, satış yapılan miktar fazla olduğunda, fiyatlarda bir düşüş beklenir. Forex piyasaları tamamı ile dalgalı kur sistemi ile işlemektedir. Temelini bu sistem hazırlamıştır. Herhangi bir müdahaleye maruz kalmaması, fiyatlarında arz-talep dengesine göre oluşmasını sağlar. Sabit Kur Sisteminin Avantajları ; Sabit kur sistemi özellikle ihracat ve ithalat ın yoğun olduğu ülkelerde, dış ticaretle uğraşan firmaların karşı karşıya olduğu kur riskini ortadan kaldıran bir uygulamadır. Kur riski yüzünden, ödemeler dengesi tamamen bozulması gibi bir risk ortadan kalkar, çünkü fiyatlarda bir oynamaya izin verilmemektedir. Diğer bir avantajı ise, devletin karar verdiği para politikası hedeflerine ulaşması bu sayede kolaylaşır. Normalde kurdaki oynamalar, devletin para politikası hedeflerinin tutturulmasını engelleyen bir etken olabilir. Bu risk sabit kur sistemi sayesinde ortadan kalkar. Serbest Kur Sisteminin Avantajları ; Serbest kur sistemindeki en önemli özellik, piyasaya bir serbestlik kazandırması ve arz- talep dengesinin oluşmasını sağlamasıdır. Bu sayede faiz oranları da kendiliğinden oluşacak, piyasa arza göre talep faiz oranlarını belirleyecektir. Devletinde faiz oranlarını ve kurları ayarlama gibi bir sorumluluğu olmayacaktır. 21

22 FOREX PİYASALARINDAKİ YATIRIMCILAR KİMDİR? Forex piyasalarına katılan kişileri iki guruba sokabiliriz. 1 ) Hedge Amaçlı Olanlar 2 ) Spakülatif Amaçlı Olanlar Hedge Amaçlı Olanlar ; Forex piyasalarının %5 inden daha azını oluştururlar. Fakat yinede hedge, Vadeli işlemler ( future ) ve bunun gibi piyasaların ortaya çıkışındaki temel sebeptir. Bu amaçlı kullananlar genelde yurt dışı bağlantılı çalışan, yabancı para birimleri ile işlem yapan kuruluşlardır. Amaç kur riskini, yani kurda oluşabilecek dalgalanmaları, minimize etmektir. Simdi örnek bir olay ve çözümünü birlikte inceleyelim. Örneğin ticaretle uğraşıyorsunuz. Üretici firmadan ürünleri aldınız, döviz bazında ödemeyi gönderdiniz. Fakat vadeli satış yaptınız. Yani Döviz bazında alacaklısınız. Ama hala tahsilat sorunu yaşıyorsunuz. İleriki bir tarihte gelecek olan dövizinin değeri bugüne göre çok düşük olabilir. Siz değeri yüksek olan döviz ile ödeme yaptığınız için bu durum sizin para kaybetmeniz anlamına gelir. İşte Forex bu sorunu ortadan kaldırıyor. Çözüm hedge işlemi. Bu durumdan korunmanın en güzel yolu, sizinde dolar ile borçlanmanızdır. Hedge işleminin temeli, var olan bir kur riskine karşı sizi korumaktır. Siz böyle bir durumda borcunuz oranında, Forex piyasalardan açığa satış yapabilirisiniz. Müşterilerinizden ödemeyi aldığınız gün ise açığa satış işlemini kapatırsınız. Bu şekilde kur ne şekilde hareket ederse etsin, borcunuz ve alacağınız aynı oranda artıp azalacağından, herhangi bir risk taşımayacaksınız. Spekülatif Amaçlı Olanlar ; Fiyatlardaki artış ve azalışlar arasındaki farklardan faydalanarak, kazanç elde etme amaçlı olan yatırımcılardır. Alım yaparken düşük, satım yaparken yüksek fiyatı kollarlar. Piyasanın %95 ten fazlasını oluştururlar, genelde bireysel yatırımcılar, bankalar, anonim şirketler den oluşurlar. Amaçları, dalgalanmalardan faydalanıp, fiyat farkları arasında kâr elde etmektir. Piyasadaki işlem hacminin büyük bölümü de bu yatırımcılar tarafından oluşturulur. Özellikle kaldıraç oranından faydalanarak, yüksek oranlı işlemler gerçekleştirirler. 22

23 PİYASA YAPICILAR : Forex piyasalarında işlem yapanlar, işlemleri piyasa yapıcıları ile birlikte yaparlar. Bu yüzden piyasa yapıcılarının rolünü öğrenmek gereklidir. Piyasa Yapıcılar Kimdir? Piyasa yapıcılar, bu iş üstünde uzmanlaşmış bankalar ya da bu konuda yetkili kılınmış broker kuruluşlardır. Piyasanın yönlenmesine yardımcı olurlar, bazıları fiyat belirlenmesinde etkili rol oynarlar. Müşteriler ile kişisel bir bağ kurmazlar, bütün pozisyonları bir bütün olarak görürler. Kesinlikle bir portföy yönetimi yada aracılık yapmazlar. Müşterilerin alım satım işlemlerini gerçekleştirmekle yükümlüdürler. Piyasa Yapıcıların Görevi nedir? Müşterilere iki taraflı seçenek sunarlar, alım ve satım şeklinde olan seçeneklerden talep edileni yaparlar. Kısaca piyasa yapıcılar bu seçeneklerden oluşan arz-talep dengesini sağlamaya çalışırlar. Piyasa Yapıcılar Fiyatları Müşterinin Portföyü Doğrultusunda Etkileyebilir mi? Bir piyasa yapıcı asla bunu yapamaz. Yapmak istese bile Forex piyasaları buna izin vermez. Forex piyasalarının, ekonomik teorilere göre, mükemmel piyasa ya da kusursuz piyasa olarak adlandırılması bu sebepledir. Hiçbir şekilde tek bir katılımcı, fiyatları bir yöne doğru çekecek kadar kuvvetli değildir. Tekrar hatırlatalım ki, Forex piyasalar, günlük 2 trilyon $ ı aşkın işlem hacmi ile Dünya nın en büyük piyasasıdır. Ve bu piyasa da tek bir katılımcının fiyatları istediği yönde hareket ettirmesine imkân yoktur. Piyasa Yapıcılarının Kazanç Kaynağı Nedir? Kitabın başında da bahsettiğimiz, alış ve satış fiyatı arasındaki spread oranı, piyasa yapıcı kurumun kazancını oluşturur. Farklı bir komisyon söz konusu değildir. 23

24 Unutmayınız! - Forex piyasalarının cazip yönleri, - Serbest kur sisteminin Forex in temelini oluşturduğu - Pariteleri etkileyen faktörler, - Hedge ve spakülatif amaçlı işlemlerin tanımı - Piyasa yapıcılarının tanımı 24

25 5 ) ONLİNE FOREX İŞLEMLERİ : Forex Piyasalar Nasıl Gerçek Zamanlı İşlem Görüyor? Forex piyasalar da işlemler online olarak gerçek zamanlı ( real-time ) gerçekleşir. Fiyatlar bir saniye içinde bile farklı seviyelere ulaşabilir. Fiyatlar sadece göründüğü an itibariyle geçerlidir. Ve işlem yapan kişi, isteği fiyatı ekranda gördüğünde yapmak istediği işlemi seçer. Ve anında işlem gerçekleşir. Forex piyasalarının en cazip özelliklerinden biri de, işlemlerin anında gerçekleşmesidir. Ekranda görünen fiyattan emir verildiği anda işlem tamamlanır. Diğer piyasalarda olduğu gibi ( eğer satıcı pozisyonundaysak ) alıcı tarafın talep etmesini beklemek gibi bir konu söz konusu değildir. Fiyatı gördüğünüz anda işlem yapabilir, anında onayını alabilirsiniz. Forex Piyasalarındaki Veriler ; Forex piyasalarındaki veriler, her zaman güncel verilerdir, herhangi bir ekonomik, siyasi, politik haberin etkileri anında piyasalara yansıyabilir. Sürekli güncel veriler dünyanın neresinde olursanız olun, Forex ekranında karşınızdadır. Forex Piyasalarında Online İşlemler Nasıl Yapılır? Forex piyasalarında online işlemler, 1990 yıllarında Forex işlemler sadece telefon ile emir kabul ederken, bilgisayar teknolojisinin gelişim göstermesi ve internet bağlantısının günümüzde GSM operatörleri sayesinde bile yapılabilmesiyle, çok kolaylaştı. Sahip olmanız gereken tek şey, yakınınızda internet bağlantılı bir bilgisayar! Sadece bukadar. Bu sayede 5 gün boyunca günün 24 saati, işlem yapabileceğiniz bir platformunuz olacaktır. Piyasalar, Türkiye saati ile Pazar günü sularında açılıp, Cuma gecesi 24:00 sularında kapanır. Bilişim sektöründeki bu gelişmeler aynı zamanda hesap açma işlemlerini de kolaylaştırmıştır. Aynı zamanda para transferlerinin hızı sayesinde, marjin sıkıntısı çeken müşterilerin, hesaplarına anında para gönderebilmesi sayesinde, pozisyonun kapanma sorunu çekilmemektedir. Yatırılan miktar, en kısa sürede hesabınıza yatırılır. ( Hatırlarsanız 3. bölümde, sermayeniz pozisyon için gerekli marjin tutarının altına düştüğü anda açık pozisyonunuzun, borçlanmamanız için kapanacağından bahsetmiştik. ) 25

26 Online İşlem Yapmak İçin Ne Yapmak Gerekli? Forex piyasalarında işlem yapmak için yapmanız gereken sadece 2 basit işlem var. 1 ) Yetkili bir kuruluştan adınıza hesap açtırmak 2 ) Depozitonuzu açmış olduğunuz hesabınıza yatırmak -Hesap Açma İşlemi; İşlem yapmak için sizin adınıza hesap açacak, Forex ekranını kullanmanızı sağlayacak, her türlü teknik desteği verecek ve gerekli eğitimleri sağlayacağınıza inandığınız bir kuruma başvurup, kurumun istediği belgeleri firmaya göndermekle yükümlüsünüz. Örnek verirsek, sözleşmenin imzalı teslimi, nüfus cüzdanı örneği, adres, telefon ve bilgileri gibi temin edilmesi kolay belgelerdir. Bu belgeler tahsis edilip firmanın eline eksiksiz ulaşmasıyla hesabınız açılmış olur. -Depozito Transferi ; Gerçek paranın hesaba yatırılması işleminin ardından, paranızı değerlendirmeye başlayabilirsiniz. Günümüzde özellikle kredi kartından havale seçeneği, en hızlı yöntem olması ve pratikliği nedeniyle en çok tercih edilen yöntemdir. Bunun dışında banka yoluyla havale de bir seçenek olabilir. Evet, sadece bu kadar! Bu aşamadan sonra size verilmiş olan hesap numarası ve şifrenizi bir bilgisayar aracılığı ile sisteme girip, Forex ekranından online olarak fiyatları ve piyasa ile ilgili haberleri takip edebilir, kurum tarafından verilen destekten faydalanabilir, alım-satım kararı verdiyseniz pozisyon açıp kapatabilir yada siz bilgisayar başında değil iken hedeflediğiniz değere gelen pozisyonunuzu, sistemin otomatik olarak kapatması için emir verebilirsiniz. Günümüzde çoğu firma hesabınıza para yatırmasanız bile, size süre limitli bir demo hizmeti vermektedir. Bu demo sayesinde, hesabınıza para yatırmasanız da, sanal bir parayı Forex te değerlendirip, tecrübe kazanabilirsiniz. 26

27 Online İşlemler Hakkında Neler Bilmelisiniz? Online işlem yaparken, kullanacağınız platform, işlem yapacağınız şirket tarafından size sağlanacaktır. Bu platformu, bilgisayarınızda her açtığınızda, güncel portföy durumunuzu, anlık parite hareketlerini, bekleyen emirlerinizi, geçmişte gerçekleşmiş hareketlerinizi, fiyat grafiklerini, teknik analiz çalışmalarını ve platforma ait çeşitli özellikleri görebilirsiniz. Şimdi örnek bir Forex ekranını birlikte inceleyelim. Bu örnekte yukarıda bahsettiğimiz platformu, yani Forex ekranını görebilirsiniz. İnceledikten sonra sizde fark edeceksiniz ki, işlemleri yapmak, genel gidişatı takip etmek, portföy durumunuzu görmek, işlem yapmak, takipte bulunmak, grafiklerden faydalanmak sandığınızdan çok daha kolay olacak. 27

28 28

29 İşte temel olarak bir Forex sayfasında olabilecek her özelliği görebildiğiniz örnek bir Forex ekranı. Bu platformun Türkçe olması, öğrenme aşamasında size kolaylık sağlayacaktır. Şimdi bu platformdaki pencerelerin, açıklamalarına bir göz atalım. Forex Ekranının Temel Pencereleri : 1 ) Üst Menü ; Gözüken bu kısımda, her programda olduğu gibi, dosya açma, kaydetme gibi işlemlerin olduğu dosya butonu, kullanılan araçların seçilebildiği göster seçeneği, çalışma alanınızla ilgili seçeneklerin olduğu workspace, pencerelerin düzenini ayarlayabileceğiniz pencereler ve yardım dosyasının bulunduğu help butonları bulunmaktadır. 2 ) Ana Menü ; Bu bölüm Forex ekranındaki tüm pencereleri açıp kapamaya, yarayan bir menüdür. Yardım dosyasını da içinde bulunduran bu menü, hızlı işlem imkânı sağlar. 3 ) Koteler Penceresi ; Bu pencerede tüm pariteleri, aynı zamanda altın, gümüş gibi kıymetli madenleri, anlık alış ve satış fiyatlarını, gün içindeki en yüksek ve en düşük değerlerini saatlerini öğrenerek görebileceğiniz bir ekrandır. 29

30 Buradan 5 gün 24 saat, anlık fiyat verilerini görebilirsiniz. İstediğiniz parite üzerine sağ tıklayarak, açılan menüden alım satım işlemini gerçekleştirebilirsiniz. Menü ayarlarından bu menüyü 50 ye yakın pariteden istediğinizi seçerek kendinize özel bir ekran yaratabilirsiniz. 4 ) Grafik Penceresi ; Bu grafik penceresinde, ilgilendiğiniz her bir paritenin, geçmiş günlerde olan fiyat hareketlerini görme imkânına ve canlı verilerine ulaşabilirsiniz. Özellikle anlık grafikler gün içinde yatırımcıların en büyük yardımcısıdır. Bu grafikleri büyültüp çok daha geniş bir ekranda izleme yapabiliriz. Teknik analiz çalışmalarına da izin veren bu pencere, bu platformlarda değişmez bir öğedir. Genelde yatırımcılar işlem yapmaya karar verirken, teknik analizden faydalanırlar. Teknik analiz bu piyasalar için, özellikle yatay seyreden piyasalarda, önemli ekonomik ve siyasi gelişmelerin beklenmediği ülkelerin para birimlerinde, bir çok yatırımcı için çok etkili bir karar verme aracıdır. Teknik analizle ilgili daha ayrıntılı bilgiyi ileriki bölümlerde vereceğiz. 30

31 5 ) Açık Pozisyonlar Penceresi ; bu penceredeki bölümlerin açıklaması; Emir : Verdiğiniz emre sistem tarafından verilen numara Tarih : İşleminizi yaptığınız gün, ay, yıl, saat, dakika ve saniye, Parite : İşlem yaptığınız parite cinsi, Alış/satış : Yaptığınız işlemin türü, Miktar : Yaptığınız işlemin parasal değeri, Fiyat : Yaptığınız işlemdeki 1 birim değerin size maliyeti Kapanış Fiyatı : Pozisyonu kapatmak istediğimizde, hangi fiyattan işlem yapacağımızı gösterir. Fiyat değişmeleri ile birlikte buradaki değerde değişir. Statü : Pozisyonunuzun durumu hakkında bilgi verir. Kâr Alma (limit) : Otomatik emir verdiysek, pozisyonu kapatmak istediğimiz üst miktardır. Bu seviyede pozisyonu kapatıp, elde ettiğimiz kârı hesabımıza katarız. Zarar Stop (stop loss) : Otomatik emir verdiysek, pozisyonu kapatmak istediğimiz alt miktardır. Eğer ki pozisyon, beklentimizin aksine gelişiyorsa, zararı durdurmak için bu seviyeden pozisyonu kapatırız. Forex piyasalarında her işleme başlarken kullanmanızı ısrarla istediğimiz işlem türüdür! PL : Açık pozisyonunuzu kapattığınız taktirde elde edeceğiniz kârın, karşıt döviz birimiyle değeri. PL ( USD ) : Açık pozisyonunuzu kapattığınız takdirde elde edeceğimiz kârın, Dolar olarak kârşılığı. Noktalar : Paritenin, pozisyonu açtığımız anki fiyatı ile, pozisyon kapatmak istediğimiz anki fiyatı arasındaki fark. ( tik veya pip) 31

32 6 ) Çalışan Emirler Penceres ; Bu pencerede, şu anda beklemede olan emirlerinizi görebilirsiniz. Otomatik olarak, hedeflediğiniz fiyata gelindiğinde pozisyonunuzu kapatmak isterseniz limit ya da stop emirler koyarsınız. Çoğu kullanıcının çok işine yarayan ve para kaybını önleyip,çok büyük kâr sağlamasına yarayan bu özelliği sizde kullanmalısınız. Eğer ki bu piyasada işlem yapacaksanız, piyasalardan çok fazla kopmamanız gereklidir. Ama gün 24 saat ve takdir edersiniz ki, bir insanın bu süre boyunca uyanık kalıp piyasayı takip etmesi fizyolojik olarak imkânsızdır. Bunun için bazı yükselişleri kaçırmak, sizin için de elde edebileceğiniz büyük bir kazancı kaçırmak anlamına gelir. Ya da bir düşüş dalgasına piyasalardan uzaktayken yakalanmak hiçbir yatırımcı için istenen bir durum değildir. Bu sorunun çözümü, limit ve stop emirler! Siz nerede olursanız olun, bilgisayarınız kapalı da olsa, açık pozisyonunuza limit emir verdiyseniz, o sizin yerinize piyasayı takip eder ve hedeflediğiniz fiyata ulaşıldığında satışı gerçekleştirir. Ya da bir düşüş yaşanmış ise stop emir koyarak, çok hafif bir kayıpla, büyük bir düşüşü bile atlatabilirsiniz. Piyasayı takip edemiyorken, açtığınız pozisyon için limit ve stop emirler koymanızı ısrarla tavsiye ediyoruz. Örnek verirsek, EUR/USD paritesi 1,2770 seviyesindeyken, Euro aldığımızı düşünelim. Piyasayı takip edemeyeceksek, hedef olarak belirlediğimiz 1,2810 seviyesini limit, yani kâr alma emri olarak gireriz. Böylelikle bu seviyeden sonra düşüş yaşansa bile, sistem sizin pozisyonunuzu 1,2810 dan kapatmıştır. Aynı zamanda olası sert bir düşüşten korunmak için, 1,2750 seviyesine stop yani zararı durdur emri koyduğumuzu varsayalım. Böylece olası sert bir düşüşte zararı, minimize etmiş oluruz. Parite 1,2700 seviyesine düşse bile, siz otomatik olarak 1,2750 tan satışı gerçekleştirmiş olursunuz. Stop seviyesini az öncede belirttiğimiz gibi her pozisyon açışta kullanmanızı ısrarla istiyoruz. Çünkü bu piyasa içinde gerçekleşen sert hareketlerden biri, sizin beklediğiniz yönde gerçekleşmediyse, sermayeniz azalabilir. Bunu önlemeniz gereklidir. Stop emir zararı minimize eden bir yöntemdir. Nasıl ki kangren, önlenmediği takdirde tüm vücuda yayılan bir hastalığa dönüşeceği için, can kaybını önlemek amacıyla bir yerde durdurulması gerekiyorsa, aynı şekilde, 32

33 Sermayeyi bir beden, Ters gelişen pozisyonu kangren, Oluşan zararı da bir organ olarak düşünürsek, Ters gelişen pozisyon sermayenin tümüne yayılmadan, zararı durdurmalıyız. Sizde pozisyon açarken, bu konuya dikkat ederseniz, kazanç oranınız daha da artacaktır. Her yaptığınız işlemde kazanç sağlamak söz konusu olmadığı için, zarar edilen pozisyonlarda ne kadar az kaybedersek, toplamda elde ettiğimiz kazançta o kadar artacaktır. Bu bilgilerden sonra pencerede bulunan, diğer pencerelerden farklı olan terimleri inceliyelim; Emir : Sell Limit denilen kâr alma yada Sell Stop denilen zararı durdur emirlerinden hangisinin seçildiğini gösterir. Miktar : Kaldıraç olanı kullanıldıktan sonra portföyünüzde, o işlem karşılığı, ne kadar para birimi olduğunu gösterir. Aç: Limit yada stop emir in, hangi seviyeden gerçekleşmesini istediğinizi gösterir. Şimdiki Fiyat : Simgelediği paritenin, şuan ki fiyatını gösterir. Noktalar : Limit yada stop noktasına olan, tik bazında uzaklık. Statü : İşlemin gerçekleşip gerçekleşmediğini bu kolondan takip edebiliriz. 7 )Hesap Özeti Penceresi ; Portföyünüzün son durumunu, bu penceren inceleyebilirsiniz. İhtiyacınız olan tüm detayları burada bulabileceksiniz. Ana Para : Hesabınızı açtığınız para birimi Sermaye : Hesabınızdaki para miktarınız Pozisyon : Açık pozisyonlarınızın tutarı. ( buradaki rakam sermayenizden yüksek olabilir, bunun nedeni burada yazan değer kaldıraç oranı ile birlikte kullanılan değerdir. ) NLV : Sahip olduğumuz sermayeden, açık pozisyonlardaki kâr veya zararı cıkardığımızda elde edilen rakamdır. Sermayenin cari durumunu gösterir. PL Bugün : Gün içerisinde elde ettiğimiz kâr yada zararın miktarı. Kullanılmış Marjin: Marjin in teminat olduğunu hatırlarsak, açtığımız pozisyonlar için sermayemizden ne kadar teminat yatırdığımızı gösterir. 33

34 Kullanılmayan Marjin : Şu an için elverişli olan marjin miktarını yansıtır. 8 ) Hızlı Emir Penceresi ; Bu pencereler de Forex ekranlarındaki değişmez pencerelerden biridir. O an için takip ettiğiniz pariteleri, bu kısımda büyüterek, önceden miktar girerek, istediğimiz fiyat geldiği anda sadece AL yada SAT tuşuna basarak, işlemi gerçekleştirebiliriz. Parite kısmında, işlem yapacağınız pariteyi görebilirisiniz, dilerseniz yandaki oklar yardımıyla farklı bir pariteye geçebilirsiniz. Miktar kısmı yapacağınız işlem adedini belirtir. Buradaki birimler bin ve milyon anlamına gelir. K harfi bin, M harfi ise milyon u temsil eder. Örnek olarak miktar kısmına 5K koyarsak, 5 bin birim alış yada satış yapmış oluruz. 2M yazarsak, 2 milyon birim işlem yapmak istiyoruz demek olur. Hesap kısmı, işlemi gerçekleştirmek istediğimiz kullanıcı hesabını belirler. Bireysel kullanıcıların çoğu, tek hesap ile çalıştıkları için, bu bölümle ilgili değişiklik yapmazlar. Kutunun içinde bulunan renkli karelerin içindeki kutular, parite fiyatının son 2 rakamını belirtir. Bu kutuların üzerine basarak üstte belirtilen miktarda alış ya da satış işlemini anında gerçekleştirebilirsiniz. 34

35 9 ) Tarihçe Alım / Satım Penceresi ; Gerçekleşmiş emirlerinizi gösteren bir penceredir. Emrinizin numarası, zamanı, cinsi, işlem türü nü görmekle birlikte, işleme giren para adedinizi miktar bölümünden takip edebilirsiniz. İşlemin gerçekleştiği fiyat ile çarpıldıktan sonra toplam kısmına yazılır. Unutmayınız! Uzun ve akıcı bir bölümü geride bıraktık. Bu piyasada işlem yapmak için hesabınızı bir aracı kurumdan açmanız gerektiğini ve paranızın hesaba geçtiği anda yatırıma başlayabileceğinizden bahsettik, aynı zamanda kredi kartı ile havalenin daha pratik bir çözüm olduğuna dikkat çektik. Aynı zamanda kullanacağınız platform ile ilgili, genel olarak çoğu platformda içeriği aynı olan ekranları tanıtmaya çalıştık, bu ekranları iyi bir şekilde öğrenmek, herhangi yanlış bir işlem yapmanızı engelleyecektir. 35

36 6 ) BAŞARIYA İÇİN GEREKENLER : Bu konunun tüm okurlar tarafından dikkatle incelenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Öncelikle herkes Forex piyasalarına kazanmak için girer. Eğer ki amacımız yatırımlarımızın değerini yükseltmek ise, başarılı olmak zorundayız. Bu bölümde Forex piyasalarında doğru kararlar verebilmeniz için size bazı önerilerimiz olacak. Belirtelim ki, Forex piyasalarını iyice anlamak için, deneyim ve tecrübeye ihtiyacınız var. Forex piyasalarında tecrübe kazanarak, piyasa ne yöne doğru gidiyor ve hangi etkenler piyasayı bu yöne itiyor, bunları da anlayacaksınız. Aynı zamanda bu bilgi birikimini de gerektiriyor. Böylesine büyük, hiç durmadan işlem gören global bir piyasada, doğru yatırımı doğru zamanda yapmak ve pozisyonu kapatmak, taktir edersiniz ki tecrübe kadar, bilgi birikimi de istiyor. Forex piyasalarda pariteler çok hızlı hareket eder ve yönünü değiştirmesi de seri olabilir. Bu tüyoların amacı da sizlere pariteye bir değer biçme konusunda yardımcı olmak ve paritenin kısa vadedeki yönünü bulmanızı sağlamak için hangi kaynaklardan faydalanabileceğinizi göstermek. Kendinizi geliştirmek için, bireysel olarak ulaşabileceğiniz kaynaklar vardır. Özellikle internet yardımıyla konuyla ilgili bilgi veren bir sürü makale bulabilirsiniz. Türkiye de şu an için, konuyla ilgili Türkçe kitap sayısı hiç olmadığı için, elinizde tutmuş olduğunuz bu kitap bir ilk olma özelliğini taşıyor. Umarız ki, ileriki günlerde daha detaylı kaynaklara da sahip olacağız. Yabancı dilde yazılan kitapları okuma imkânınız var ise, bu konu hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz. Grafikler Teknik analiz bölümünde ( 7. bölüm ) belirteceğimiz teknik analiz göstergelerinin sayısı çok fazladır. Başarıya ulaşmak için, grafiklerden faydalanın ama, konuyu iyi özümseyin, öncelikle temel olarak anlamaya çalışın. Piyasayı çözmeye çalışın. Geçmiş fiyat hareketlerini inceleyin ve bunları grafiklerle kıyaslayın. Makro veriler ile ( ekonomik, politik haberleler ya da olaylarla ) kıyaslama yapın. Bu haberlerin hangi para birimlerini ve pariteleri nasıl etkilediğini inceleyin. İnternet Eğitimleri Bazı internet sitelerinin, yatırımcılara piyasayı anlatmak, işlemler ve platform kullanımı hakkında bilgi sunduğu, eğitim sayfaları vardır. Bu sayfaları inceleyerek, sizde konu hakkında daha detaylı bilgiye sahip olabilirsiniz. Ülkemizden örnek vermek gerekirse, adresinden, ücretsiz olarak, yaklaşık yarım saat süren online eğitim alma imkanız vardır. Eğer piyasalara ilgi duyuyorsanız, bu eğitimler çok faydalı olacaktır. 36

37 Haberler Dünya haberlerine asla kayıtsız kalmayın, bu haberle piyasanın gidişatını etkileyen unsurların başında gelmektedir. Bütün başlıkları okuyun, özellikle Forex ile ilgili olanları. Sonra da bu haberlerin, piyasayı nasıl etkilediğine bakın. Tecrübe bu şekilde kazanılır. Hangi haberin piyasayı nasıl etkilediğini bilmek, size çok büyük avantaj sağlayacaktır. Raporlar İnternet sitelerinin günlük raporlarını takip edebilirsiniz. Forex ile ilgili çoğu internet sitesi, günlük ve haftalık raporlar yayınlar, bunları takip edebilirsiniz. Aynı zamanda bu sitelerin mail listelerine üye olabilir, bu raporları mail adresinizden de takip edebilirsiniz. Tahminler Forex ile ilgili kurumların tahminlerinden faydalanmanızı öneririz. Bunlar %100 kesinlik içeren tahminler değildir, fakat uzamanlar, bu piyasaları çok daha yakından takip ettikleri için, genelde tahminleri olumlu yönde gelişmektedir. Dünya Endeksleri Dünyanın önde gelen borsa endekslerini takip etmeniz (Dow-Jones, NASDAQ; Nikkei) sizin için avantaj olacaktır. Bu endeks hareketlerini, Forex pariteleri ile kıyaslayın. Hangi endeksin, hangi parite üzerinde ne şekilde etki bıraktığını zamanla inceleyin. Ekonomik Veriler Dünya da ekonomisi kuvvetli ülkelerde açıklanan ekonomik veriler, pariteler üzerinde etkilidir. Örneğin, tarım dışı istihdam oranı, işsizlik oranı, faiz oranları vb. Hangi ekonomik verinin hangi parite üzerinde etki ettiğini, sonuçların hangi oranlarda etki ettiğini kavramanız, tahminlerinizin doğruluk payını arttıracaktır. Seminer ve Kurslar Ülkemizde çok yaygın olmasa da, çeşitli zamanlarda Forex piyasaları hakkında seminerler verilir. Bu seminerlere katılmak, Forex piyasalarını daha yakından tanımanız için faydalı olacaktır. 37

38 İnternet Forumları ve Bloglar İnternet üzerinde kurulan, katılımcıların fikirlerini paylaştığı forumlar ve kişisel olarak fikirlerin ortaya sunumunu sağlayan bloglardan faydalanmanız, ufkunuzu açabilecek bir yöntemdir. Kitaplar Ülkemizde Forex piyasalar üzerine çok fazla kitap olmamasına rağmen, özellikle yabancı kaynaklı yayınlar sizin için faydalı olabilir. Şu an okumuş olduğunuz kitap, Forex in temel kavramları hakkında yeterince bilgi içerse de farklı kaynakları da kullanmanız, ileri seviye bilgiler öğrenmenizi sağlayacaktır. Unutmayınız! Forex in Dünya çapında, günlük 2 trilyon işlem hacmine sahip bir piyasa olduğunu düşünürsek, yayınlanan yorumları ve analizleri güncel olarak takip etmemiz gerekliliği bir kez daha ortaya çıkıyor. Bunu için en önemli kaynağın internette yayınlanan yorumlar ve günlük analizler olduğunu unutmayınız. İnternetten olabildiğince faydalanmaya çalışınız. 38

39 7 ) TEKNİK ANALİZ : Teknik analiz, Forex yatırımcılarının vazgeçilmez yardımcısıdır. Çok kapsamlı bir konu olması dolayısı ile burada sadece temelini anlatacağız. Daha detaylı şekilde öğrenmek isterseniz, sadece bu konu üzerine yazılmış kaynaklardan faydalanabilirsiniz. Teknik analiz, yatırımcıların psikolojisi ile ilgilenir. Geçmişten günümüze kadar olan süreçte yatırımcıların, belirli seviyelerde, aynı psikoloji içinde olduğu ve bu seviyelerden birlikte olarak hareket ettiği düşünülür. Unutmayın ki, bugün oluşan fiyatlar, çeşitli haber, talep ve beklentiler ile oluşmuştur. Geçtiğimiz günlerdeki ve yıllardaki fiyatların oluşma koşulları da aynıydı. O günlerde de, yatırımcılar bu haberleri bekliyor ve aynı psikoloji içine giriyordu. Doğal olarak alım ve satımlar meydana geliyor, bunun sonucunda fiyatlar hareketleniyordu. Bugünde aynı beklentiler olacak, bugünde insanlar aynı beklentilerle yatırım kararı alacaktır. Bu yüzden geçmiş hareketlerden yararlanmak, bugüne ışık tutabilir. İşte teknik analizin çıkış noktası budur. Teknik analizde kullanılan formüller vardır. Bu formüllerde çıkan rakamlar, grafik üzerinde gösterilir. Bu grafikler yatırımcı için bazı sinyaller verir. Bahsettiğimiz formülleri oluşturmak için, bazı girdiler gereklidir. Formüllerde genelde aynı girdiler kullanılır fakat oranları ve hesaplaması faklı olduğu için farklı sonuçlara ulaşılır. Bu girdiler genel olarak, kapanış fiyatı, açılış fiyatı, gün içindeki en yüksek değer, gün içindeki en düşük değer, ortalama fiyat, zaman, işlem hacmi, sapmalar vb. Teknik analizi bir kek olarak düşünebilirsiniz. Evet, bu benzetmeyi şu şekilde örnekleyebiliriz; Bir kek yapmak istediğimizde temel girdiler bellidir. Un, su, kabartma tozu, vanilya, şeker vb. ama biz bunların oranlarını değiştirirsek yeya bazılarını kullanmazsak, faklı birkaç madde kullanarak, ( kakao, portakal, reçel ) onlarca farklı kek yapabiliriz. Aynı şekilde teknik analizde de, az önce bahsettiğimiz girdileri kullanarak, zamanlarını değiştirerek, bazılarını kullanmayarak, onlarca teknik analiz grafiği ortaya çıkartılabilir. Özellikle bilgisayar kullanımının artmasıyla, formül sayısı da artmıştır. Bir örnek vermek gerekirse, Stokastik grafiğini bulmak için paritenin; Bugünkü kapanış fiyatı 5 gün içindeki en düşük fiyatı X gün içindeki en yüksek fiyatı 5 gün içindeki en düşük fiyatı Verilerini kullanarak buluruz. 39

40 Akümülayson/Distrübüsyon Grafiğini bulmak için, (Günlük kapanış-günlük en düşük) (Günlük en yüksek Günlük kapanış) X işlem miktarı Günlük en yüksek Günlük en düşük Verileri kullanılarak bulunur. Görüldüğü gibi girdiler temelde aynıdır, fakat oranları ve hesaplanma yöntemleri faklı olduğundan değişik sonuçlar verirler. Bu basit tanımlamadan sonra, birazda teknik analizin amacından bahsedelim. Amaç : Belirttiğimiz gibi, teknik analiz çeşitli formüllerin sonuçlarının grafik üzerinde gösterilmesiyle oluşur. Bu grafikler fiyat grafiği ile birlikte incelenir. Amaç, formüllerin gösterdiği sinyaller ile fiyat arasındaki bağı kurmaktır. Kısa, orta ve uzun vadeler için yapılabilen analizler, fiyatın hangi yöne doğru hareket ettiği konusunda bize bilgi verir. İleriki dönemde, hangi seviyeye kadar gelebilir, bu seviyenden sonra daha çok artar mı, düşüş ne zaman son bulur, gibi soruları yanıtlamada yardımcı olan bir yöntemdir. Geçmişte yatırımcıların alım satım yaptığı seviyeler ve zaman birimleri göz önüne alınmıştır. Hatta iniş çıkış trendlerinin sayısına bakılarak, tahmin yapılabileceğini söyleyen teoriler de mevcuttur. Hatırlatalım ki, hiçbir piyasada, sadece teknik analize bakarak yatırım kararı vermek, doğru bir strateji değildir. Bir sonraki bölümde belirteceğimiz Temel Analiz ile ortak bir karar vermek en sağlıklısıdır. Çünkü piyasadan gelen veriler, haberler, seçtiğimiz döviz birimine sahip ülkeni durumu ya da dünyadaki gelişmeler, teknik analiz için bir veri değildir. Ani bir haber, bir anda fiyatları yukarı/aşağı götürebilir. Temel ve teknik analizi harmanlayarak, iki analizin de aynı yönde sinyal vermesini beklemek, alınacak en sağlıklı kararı oluşturur. Fiyatların Grafiğe Aktarımı : Fiyat grafikleri, yatay eksende zamanı, dikey eksende fiyatı belirten bir alan içine yerleştirilirken farklı yöntemlerden faydalanılabilir. En Çok kullanılan grafiklendirme türlerini açıklayalım 40

41 Çubuk Grafik : Fiyatın kapanış anındaki seviyesinin, en yüksek ve en düşük değerlerinin göründüğü bir sistemdir. Belirlenen zaman dilimi bazında hesaplanırlar. Bir örnekle açıklarsak, altta USD/JPY paritesinin ( Amerikan Doları / Japon Yeni ) günlük olarak hazırlanmış çubuk grafiği gözükmektedir. Bu grafikte, her gün için ayrı ayrı hazırlanan çubuklar yan yana dizilir. Buradaki çubukların anlamı ise, Gün içindeki en yüksek değer ile en düşük değer belirlenir ve bu iki nokta birleştirilir. Ve kapanış fiyatı bir yatay çizik tarafından gösterilir. 20 Kasım günü için belirtilen grafikte, gün içi en yüksek değer , en düşük değer ve kapanış değeri olarak gösterilmiştir. Çizgi Grafik : Bu grafik türü sadece kapanış fiyatlarını baz alarak çizilen bir grafiktir. Kapanış fiyatları nokta olarak işaretlenir ve sonra bu noktalar birleştirilir. Buradaki amaç sadece kapanış fiyatlarını takip etmektir. Çubuk grafiklere göre daha az detay içerir. Kapanış ve açılış fiyatları hakkında bilgi vermez. Aynı örneği çizik grafik yardımı ile gösterir isek, 41

42 Burada her bir tepe ya da dip noktası bir gün kapanışını belirtir da seviyelerinden kapanan parite, da ten kapanış göstermiştir kapanışı ise olmuştur. Mum Grafik: Aralarında en detaylı grafik türü mum grafiktir. Japonlar tarafından ortaya çıkmıştır. Paritenin açılış fiyatı, kapanış fiyatı, gün içinde ulaştığı en yüksek değer, gün içinden ulaştığı en düşük değer ve paritenin yönünü belirtir. 42

43 DÜŞÜŞ YÜKSELİŞ Görüldüğü gibi mum grafiklerde farklı verileri bir arada bulmak mümkündür. Kutular açılış ve kapanış fiyatı arasındaki farkı gösterir. Üstte ve alttaki ince çubuklar ise en yüksek ve en düşük fiyatlara kadar uzar. Yükselen bir seyir halindeyse yani açıldığı fiyattan daha yüksek bir fiyatla kapanış gerçekleştiyse, içi boş beyaz kutular çizilir. Ama kapanış fiyatı, açılış fiyatının altında kaldıysa içi dolu siyah mumlarla ifade edilirler. Düşüş olduğu durumda açılış fiyatının, kapanış fiyatından üstte olması gerekir. İlk grafikte kutunun üst kısmından açılış yapmış, kapanış fiyatı, açılış fiyatının altında kalmıştır. İkinci grafikte ise kapanış fiyatı, açılış fiyatının üstünde olduğu için, mum grafikte üst tarafta yer almaktadır. Günün en yüksek ve en düşük değerleri yine çubuklar ile çizilmiştir. Kapanış değeri en düşük fiyata, açılış fiyatı da en yüksek fiyata eşit olan günlerde bir çubuk söz konusu olamaz. 43

44 Bu grafikte günlük veriler kullanılarak, daha önce incelediğimiz fiyatları mum grafikler yardımı ile görüyoruz. Daha önceki tablolar ile karşılaştırırsanız, fiyatlardaki yükselme ve düşmeleri ve kutuların aldığı renkleri daha net görebilirsiniz tarihine bakarsak, açılış fiyatı, gün içindeki en düşük değer olduğu için, alt tarafta bir çubuk söz konusu değildir. Mum grafikler detaylı oldukları için, uzmanlar tarafından daha çok tercih edilen bir grafik türüdür. Veri bakımından da daha zengin olduğu için analiz yapılmaya daha uygudur. Piyasanın yönü hakkında daha net sinyaller verebilir. Örneğin; İçi dolu grafikler piyasanın zayıflayıp alçalacağını, içi boş grafikler piyasada bir toparlanma olacağını belirtir. Trendler : Trend, teknik analizde fiyatların takip ettiği yönü temsil eder. Teknik analize göre fiyatlar bir trend doğrultusunda hareket eder. Arz ve talep bu trendleri belirler. Fiyatların takip ettiği yönü inceleyerek trendleri üçe ayırabiliriz; yukarı trend, aşağı trend yada yatay trend. 44

45 Zamana göre ayrılan trenler ise; en az bir yıl suren uzun vadeli trend ( ana trend ), 1 ay civarında süren orta vadeli trend ve 1 ila 20 gün arası devam edebilen kısa vadeli trend olarak üçe ayrılır. Bu trendleri daha net belirtmek için, fiyat hareketlerinin tepe ve dip noktalarından geçen trend çizgileri çizilir. Bunun içine en az 2 tane tepe ve dip noktasına ihtiyaç vardır. Bu noktalar düz bir çizgi ile birleştirilir. Bu sayede bir doğru ortaya çıkar. Bundan sonraki fiyat hareketleri bu doğrultuda giderse, trend iyice sağlamlaşır. EUR/GBP (Euro/Sterlin ) paritesinde 2 yıllık grafiğe baktığımızda, 1. trendimiz 2005 yılında Mart-Mayıs arasında olan orta vadeli düşüş trendi seviyelerinden başlayan düşüş trendi izlemiş, mayıs ortasında trend çizgisinin sonu olan e kadar gerilemiştir. Bu trendi yukarı kırması, düşüşün kısa vadede bittiği anlamına gelmektedir. Haziran sonuna kadar yükseliş devam etmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, Mart ayında yapılan tepe noktası ile Haziran ayında yapılan tepe noktası arasındaki farktır. Görüldüğü üzere tepe noktası çok aşağıda kalmış, bir yükseliş trendi oluşturamamıştır. Buradan anlayabiliriz ki, düşüş trendi aslında uzun vadede kırılamamış, geçici bir yükselme yaşanmaktadır. 45

46 2. trendimiz yükseliş trendinin ardından oluşan düşüş trendidir ve bahsettiğimiz tepe noktalarının, bir öncekini aşamaması durumu burada da söz konusu olmuştur. İlk iki tepede oluşan trend çizgisi. 3. tepenin nerede oluşacağı konusunda bize bilgi vermektedir. 3. trendimiz de aynı şekilde orta vadeli düşüş trendidir. Son günlerde yapılan yükseliş hareketi de tam bu seviyede son bulmuştur. Artık yükseliş trendine geçebilmek için, fiyatın kırmızıyla çizili trend seviyesinin üstüne çıkması gereklidir. Hem üst hem de alt seviyeleri gösterebilen trenlere kanal da denmektedir. 3. trendimizde olduğu gibi bu kanallar fiyat hareketlerinin üst ve alt noktalarının belirlenmesinde yardımcı olurlar. Uzun vadeli trendler üzerine örnek verirsek, Burada da, EUR/JPY paritesinin son 1 sene içindeki fiyat hareketleri çubuk grafikler yardımı ile çizilmiştir. Son bir sene içinde yükselişte olan trendin, mart ayından itibaren bir trend içerisinde hareket ettiği çok açık gözüküyor. Şu anda hala bu trend devam ediyor ve bir düşme beklenmiyor. Aynı zamanda bu trendin içinde Haziran Ekim ayları arasında orta vadeli bir trend de görünüyor, bu tredin destek seviyeleri biraz daha yukarıda olduğu gözlerden kaçmamalı. Fiyat seviyesi uzun vadeli trendin altına inmediği sürece yükselişin devam edeceği çok net gözüküyor. 21 Kasım 2006 için konuşursak, trendin gidişatı, bir düşme durumunda en fazla 150,00 seviyesinin görülebileceğini, buradan yükselişe geçileceğini belirtiyor. Bu yüzden stop emri vermek istersek, bu noktanın biraz altında 46

47 emir vermek en mantıklı karar olur. Fiyat 149,50 seviyesine yavaşça iniyorsa, aylardır süregelen trend kırılmış olur. Bu tip durumlarda pozisyonu kapatıp piyasayı biraz izlemek ve yönün nereye gideceği konusunda fikir edinmemiz gerekmektedir. Tabi bu karaları verirken, bu düşüşe neden olan haberleri öğrenmek gerekir. Aynı zamanda diğer teknik analiz çalışmalarından faydalanılmasını da öneririz. Destek ve Direnç Kavramları : Destek noktası (aynı zamanda destek seviyesi olarak ta bilinir) fiyatların, özellikle düştüğü ya da sıkıştığı dönemlerde, talebin artmasıyla, yükselişe başladığı seviyedir. Direnç noktası ise fiyatlar yükselirken, alışların durduğu ve piyasanın terse döndüğü noktadır. Direnç noktasını, fiyatlardaki yükselişin duracağını tahmin ettiğimiz seviye olarak d tanımlayabiliriz. Aynı şekilde destek noktasını da, düşüş sürecinin duracağını tahmin ettiğimiz ve artık yukarı hareketin başlayacağı seviyeyi belirten nokta olarak tanımlanabilir. Grafikte, EUR/USD paritesinin 2006 yılı başından beri olan günlük fiyat grafiği görünmektedir seviyesinin 2006 yılından itibaren geçilemediğini görmekteyiz. 47

48 Nadiren gün içinde o seviyelere ulaşılmaya çalışılsa da, hep başarısız olunmuştur. İste bu şekilde yatay direnç çizebiliriz. Genelde hep seviyesinden aşağı dönüş yapılmış, bu direnç aylarca korunmuştur. Aynı destek seviyesi olan 1,2475 te olduğu gibi. Bu seviye de hiç geçilememiş, bu parite için yatay destek seviyesi olmuştur. Yalnız dikkat edilirse Kasım ayının sonunda bir anda bu direnç kırılmış ve artık yukarı bir harekete başlanmıştır. Bu direnç seviyesinde satan bir kişi, oluşan yükselişten faydalanamamıştır. Bu yüzden daha önceden destek ya da direnç seviyelerine ulaşıldığı anda hemen işlem yapmak çok mantıklı değildir. Biraz bekleyip hangi yöne doğru gidileceği izlenmelidir. Bu sayede, olası bir zarar ya da zararı engellemiş ya da kazanç fırsatını kaçırmamış olursunuz. Aslında yatırımcı için en avantajlı durum, destek seviyesinden alıp, direnç seviyesinden satmak değildir, zaten herkes bunu uygulasaydı, bu seviyeler asla kırılmazdı. Fiyatlar da sürekli aynı seviyelerde kalırdı. Önemli olan destek ya da direnç seviyelerinin geçilip geçilemeyeceğidir. Bu noktada kritik bir karar verilmelidir. Belkide bu sefer direnç seviyesi kırılıp hızlı bir yükseliş trendinde olacağız. Bu yüzden daha önceden belirlediğiniz destek ya da direnç seviyelerine ulaşıldığı anda hemen işlem yapmak çok mantıklı değildir. Biraz bekleyip hangi yöne doğru gidileceği izlenmelidir. Bu sayede, olası bir zararı engellemiş ya da kazanç fırsatını kaçırmamış olursunuz. Bu grafikte sadece eski günlerdeki en düşük ve yüksek seviyelerin benzerliğine bakarak yatay destek ve direnç seviyesini belirledik. Normalde bununla ilgili çeşitli teknik analiz çalışmaları vardır. Özellikle Fibonacci göstergeleri, destek direnç sevileri tespitinde yol gösterir. Teknik Analiz Tablosu Kullanımı : Bu konu hakkında son olarak belirtmemiz gereken bilgi, ileride kaynak toplarken karşılaşacağınız destek direnç seviyelerinin yorumudur. Teknik analiz yaparken çeşitli zaman birimleri kullanılabilir. Fiyatları günlük dizmek istersek her gün için ayrı bir veri görürüz. Yani o gün içindeki en yüksek ve düşük değerler gösterilmiş olur. Saatlik seçersek, bir saat içindeki en yüksek ve düşük değerler işaretlenmiş olup, kapanış fiyatı da bir saat sonundaki fiyattır. Zaman dilimini ne kadar kısa tutarsanız, öngörebileceğiniz hareket zamanı da o kadar kısalır. Örneğin 5 dakikalık bir grafikle sadece çok kısa vadeli hareketleri izlerken, günlük ya da haftalık grafiklerle daha uzun zamanlı fiyat tahminleri yapabilirsiniz. Teknik analiz programlarında genelde time, zaman, süre olarak belirtilen bölümden istediğiniz sürelik grafikler hazırlayabilirsiniz. 48

49 Bu tabloda da aylık, haftalık, (daily adıyla bahsedilen) günlük, saatlik yada dakikalık grafiklere ulaşılabiliyor. Bunun anlamı her bir çubuk, seçtiğimiz zaman diliminde olan hareketi gösterir. Örneğin günlük grafiği seçersek, her gün için bir çubuk konulur. 15 dakikalık grafikte ise her15 dakikada bir, bir önceki çubuktan sonraki 15 dakikaya ait fiyat hareketlerini görebilirsiniz.(çubuk grafiğin yorumlanması bölümün başında anlatılmıştır.) Şimdi de temel teknik analiz grafiklerine gelelim. tek Bu bölümde en temel hatları ile açıklanacak olan tanımlamalar, size sadece genel bir bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Öncelikle ekranda teknik analiz grafiklerine nasıl ulaşabileceğimize bakalım. 49

50 Göstergeler, çalışmalar, studies, indikatörler şeklinde adlandırılan sekmeye tıklandığında, yapabileceğiniz teknik analiz çalışmalarına ulaşacaksınız. Bu indikatörlerden birini seçtiğiniz takdirde, fiyat grafiğinin üstüne ya da altında çalışmayı göreceksiniz. 50

51 Teknik Analiz Göstergeleri : Relatif Güç Endeksi ( RSI ) : Temeli, fiyatların geçmişte yükseldiği günler ile azaldığı günlerin karşılaştırılmasıdır. Bu karşılaştırma sonucunda 0 ile 100 arasındaki değerlerden oluşan bir eğri şeklini alır. 0 ile 100 arasında hareket ederken 100 aşırı alım bölgesi, 0 aşırı satım bölgesi olarak bilinir. 30 ila 70 arası normal olarak bilinirken, bu seviyeleri aşması aşırı seviyelere gelinmiş olunduğunu bildirir. Bir örnekle açıklarsak, Bu grafikte, altta altın fiyatlarının belirli bir zaman dilimindeki, günlük bazda hazırlanmış grafiğini görüyoruz. Üstte ise RSI grafiğini görmekteyiz. Anlaşılacağı gibi, genelde 70 ile 30 arasında gezen bir grafiktir ve bu sınırlardan genelde dönüş yapar. Peki bunu Forex piyasalarında nasıl kullanabiliriz? Eğer ki RSI grafiği 30 seviyesine gelmiş ise, fiyat iç gücünü iyice kaybetmiş, artık toparlanama sürecine girecek demektir. Yani her an yükselmeye başlayabilir. Ve eğer ki 70 51

52 seviyesini geçmiş ise, fiyat iyice yükselmiş ve güç kaybetme zamanı gelmiştir. İyice takip edip pozisyon değişimi için zamanı kollamak mantıklı olacaktır. Son olarak da zıtlıklar a çok dikkat etmeliyiz. Grafikte çizdiğim kırmızı renkli çizgilere bir daha bakın, 2005 yılının ocak mart aylarında, fiyatlar düşme eğilimde iken, RSI göstergemiz tam zıt yönde bir hareket göstermiştir. Bu yakın zamanda bir çıkış beklenebileceğinin en net sinyali sayılabilir. Zaten mart ayının ortalarında da den seviyelerine kadar yükseliş devam etmiştir seviyesinde, RSI artık 70 seviyesini geçip, aşırı alım bölgesine geldiği için, bir düşüş beklenmeli sinyali vermiştir. Ve hemen seviyelerine kadar gerilemiştir. Burada 14 günlük RSI göstergesi kullandık, grafiğin üstünde yazan RSI(14) simgesi bunu anlatır. Sizde istediğiniz gün sayısını, RSI göstergesini seçtiğinizde çıkan pencereden girebilirsiniz. Fakat gün sayısını azalttığınızda gösterge daha da hassaslaşacağı için daha hareketli bir gösterge elde edersiniz. Bu da hatalı sinyalleri beraberinde getirebilir. Başka bir yorumlanma şeklide destek direnç seviyelerinin bulunmasıdır. Bazı paritelerin aşırı satım bölgeleri farklı olabilir. Örneğin RSI göstergesi 30 yerine 33 seviyesinden dönüş yapan bir parite, bir dahaki sefer 33 seviyesine düştüğünde tekrar yükselme eğilimine geçebilir. Bu artık bir destek noktası sayılabilir. Aynı şekilde direnç seviyesi 64 olan bir parite, 64 seviyesini direnç kabul edebilir ve sat sinyalini bu seviyenden kabul ettirebilir. Bir diğer yorum tekniği ise, orta seviye olan 50 seviyesi ile ilgilidir. Eğer RSI göstergesi 50 sınırını aşağıdan yukarıya doğru kesiyorsa, al sinyali, yukarıdan aşağı kesiyorsa, sat sinyali olarak algılanabilir. Tüm bu yorumların doğruluğu yapmış olduğunuz grafiğin geçmişteki doğruluk paylarına bakılarak karar vermenizi öneririz. Geçmişte 50 seviyesine ait yorumlar düzgün sinyal verdiyse uygulayabilir, seviyeleri hep doğru sinyal verdiyse bunları kullanabilir yada kendi sınırlarınızı kendiniz belirleyebilirsiniz. Teknik analizi sizin gibi bir çok kişinin takip ettiğini düşünün ve bu grafiklerin çoğu kişinin alım satım kararını etkileyen sinyaller olduğunu hatırlayın. Doğal olarak aynı anda alım ya da satım yapan insanlar fiyatları zaten etkileyeceklerdir, bunu unutmayın. Sonuçta eskiden de aynı fiyatlar, aynı beklentiler, aynı haberler, aynı yoğunluk yaşandı ve aynı psikolojideki insanların tepkileri sonucu aşağı yada yukarı hareketler oldu. 52

53 Momentum : Momentum, bugün oluşan fiyat ile, X gün önce oluşan fiyat arasındaki değişimden yola çıkılarak bulunur. Formülü ; Kapanış Fiyatı x 100 X Gün Önceki Kapanış Fiyatı Asıl amacı trendin gücünü göstermektir. Bu sayede erken uyarı verme özelliği taşır. Nasıl ki havaya bir taş attığımızda, taş belirli bir seviyeye kadar yukarı çıkıp, o seviyede biraz bekleyip aşağı doğru inişe geçerse, momentum da bu bekleme sürelerinin tespiti için kullanılır. Dönüş zamanlarını önceden belirlenmesinde etkili sinyaller verebilir. Her parite için aynı olmasa da genel olarak 120 ile 80 seviyesi arasında gezinir. Simdi bir örnek ile açıklayalım. 53

54 EUR/USD paritesinin son 2 sene içindeki grafiğine baktığımızda, alt tarafta fiyat göstergesi, üst tarafta momentum çalışmasını göreceksiniz. Bu grafikte anlatmak istediğim çeşitli konular var, ilk başta momentum ile fiyat grafiğinin beraber, aynı yönde ilerlediği durumlarda, trend desteklenmiş olur. Örneğin 2006 şubat ayında, fiyatlardaki yükselmeye dikkat edersek, momentum da aynı seviyede bir atış göstermiştir. Aynı yönde hareket etmesi çıkışı desteklemiş ve Mayıs ayının ortalarına kadar yükseliş devam etmiştir. Trend izlemede etkili bir göstergedir. Şimdi asıl kritik noktaya gelelim Şubat Mayıs aylarındaki yükseliş, pariteyi 1.18 seviyesinden 1.30 seviyesine taşımıştır. Bu seviyeden sonra fiyat, bir düzeltme (düşüş ) yapıp, tekrar aynı seviyeye yükselmiştir. Ama momentum bunu desteklememiştir. Daha öncede bahsettiğimiz gibi bu zıtlıklar çok daha güvenilir sinyaller verir. Kırmızıyla çizili trend çizgilerine bakarsak, fiyatlarda yatay bir hareket varken, momentum grafiği artık bir düşme yaşanacağını bize göstermiştir. Haziran başında da bir düşüş yaşanmıştır. 54

55 Bir baksa değinmek istediğim konu ise destek direnç seviyeleri. Grafik üzerinde 3 farklı noktada yatay çizgiler görünüyor. Bu çizgileri incelersek; 1.çizgi üst direnç seviyesidir. Görüldüğü üzere fiyat seviyesi de bu noktalardan sonra hep bir düşme eğilimine girmiştir. Havaya atılan taş örneğini düşünürsek, taş artık en üst noktaya ulaşmış, düşme hareketine geçmiştir. 2.çizgi ise alt destek seviyesidir. Bu seviye özellikle son zamanlarda geçilememiştir. Bu seviyede temel analize, uluslar arası haberlere bakmak çok mantıklı olacaktır. Yükselişi destekleyen bir haber yok ise bu seviyeden bir düşüş beklenebilir. Daha önceki aylarda da bu seviyeden düşüş gözlenmiştir. 3.çizgi ise direnç seviyesidir. Özellikle 2005 yılında çok tutarlı bir destek seviyesi olmuştur. Bu çizgiden itibaren fiyatlarda bir yükselme gerçekleşmiştir. Sizde grafiği incelerseniz, bu grafikte bazı zıtlıkları fark edebilirsiniz. Mesela 2006 Ekim Aralık aylarında fiyat seviyesi arasındaki tepe noktalarını birleştirseniz, yataya yakın bir hareket görülmektedir. Fakat aynı tarihlerdeki momentum seviyeleri birleştirildiğinde bir çıkış sinyali algılanır. Çünkü ikinci nokta (kasın sonu), ilk noktanın (ekim başı) çok üstünde tepe yapmıştır. Eğer temel göstergelerde desteklerse, hafif bir toparlanmadan sonra Aralık ayı başında bir çıkış beklenebilir. CCI : Temel mantığı genelde fiyatların 22 günde bir, en düşük fiyat düzeyine geleceğidir. Genel olarak 5 ile 25 gün arasında değişen zaman dilimleriyle kullanılır. CCI göstergesi +100 ile -100 arasında değerler alır. Bu sınırları geçtiği dönemlerde olabilir fakat bu seviyeleri geçmesi durumunda çok tutunamadan geri döner. Buda fiyatların yönünü tahmin etmede kullanılabilir. Yatay gelişen piyasalarda daha doğru sinyaller verir. Fiyatların bu yatay seyirden çıkıp hangi yöne doğru hamle yapacağını kestirmek için CCI göstergesinden faydalanabilir. İlgilendiğiniz paritenin geçmiş dönemlerde yaptığı hareketleri inceleyin. Genel olarak CCI göstergesinin bir seviyesinden sonra düşüş yön değiştirip yukarı doğru kıvrılır. Ya da yükseliş bir seviyeden sonra duraklamaya gider. Bu seviyeleri alım satım kararları olarak kullanabilirsiniz. Özellikle -100 sınırının çok altında kalan ve daha önce o seviyeden dönüş yapılan seviye bir alım bölgesi olarak belirlenip, +100 seviyesinin üstünde, daha önceleri CCI ın aşağı dönüş yaptığı seviyeyi satış bölgesi olarak tayin edebilirsiniz. Hesaplanma yöntemi ise ; Ortalama Fiyat Ortalama Fiyatın Hareketli Ortalaması Sapma Ortalaması X 0,015 55

56 CCI göstergesinin yorumlanmasını ise grafik yardımı ile inceleyelim Aralık 2006 Aralık arasındaki EUR/USD paritesinde 14 günlük CCI çalışması gerçekleştirdik. Bu çalışmada alt ve üst tarafa birer destek direnç seviyesi çizdik. Görüldüğü üzere bu noktalardan sonra CCI seviyesi yön değiştirmiştir. Destek ve direnç seviyelerini geçmişteki dönüş noktaları baz alınarak kararlaştırdık ve 2006 Ekim ayı sonundaki çıkışta da bu seviye geçilememiştir. Bu seviyeler geçilemediği içinde fiyatta bir yükselme söz konusu değildir. Diğer bir yorumlama şekli ise tepe ve dip noktalarının farklı açılarda oluşmasıdır Haziran-Temmuz döneminde fiyat grafiği 4 tane alçalan dip yapıp, kısa vadeli bir düşüş oluşturmuşken, CCI göstergesinin yaptığı ikinci tepe ilk tepenin üstünde kalmıştır. Ve zıt yönde ilerlemiştir. Dip noktasının bir önceki dip noktasından yukarıda olması, paritenin güçleneceği anlamını verir ki bu, Temmuz ayından Eylül ayına kadar olan yükselişi önceden belirtmişti. Aynı şekilde 2006 Nisan Mayıs aylarında meydana gelen fiyat yükselişini CCI onaylamamış, 3 tane yatay tepe yaparak, yükselişin uzun sürmeyeceğini belirtmişti. Bu sinyallerden sonra, Temmuz ayına kadar da bir düşüş yaşanmıştır. 56

57 Stokastik : Kısa vadeli hareketlerin yorumlanmasında etkili olan bu göstergenin sinyal verme mantığı şu şekildedir. Eğer paritenin kapanış fiyatı, gün içinde gördüğü en yüksek fiyata denk ya da eşit ise, yükselme eğilimi olduğu anlaşılır. Tam tersini düşündüğümüzde ise paritenin kapanışı, gün içinde gördüğü en düşük değere eşit ya da yakın ise, fiyatlarda bir alçalma söz konusu olabilir. Kısa vadeli hareketleri takip etmek için, en sık başvurulan göstergedir. Yatay ilerleyen piyasalarda güvenilir sonuçlar verir. Bu göstergede 2 tane eğri gözükür. Bunlardan biri %K yavaşlatma dönemi, %D olarak tanımlanan ikinci eğri ise %K döneminin hareketli ortalamasıdır. İkisi birlikte hareket ederler. %K yavaşlatma dönemi, daha kalın ve siyah renklidir. %D ise ince ve kesik çizgilerle ifade edilir. Bu grafiğin yorumlanmasında bu iki eğrinin hareketlerinden yararlanıldığı gibi, kesişim noktaları da önemli bir göstergedir. Genelde 0 ile 100 arasında hareket eden bu göstergede 20 ile 80 seviyelerinin ilerisi, aşırı bölgelerdir. Genelde bu seviyelerden sonra bir dönüş beklenmelidir. Örneğimizde de 57

58 80 seviyesinin üstünde olan stokastik, dönüş yapıp 80 seviyesini aşağı doğru kestiğinde fiyattaki düşüşler devam etmektedir. En geç olarak bu seviyeden çıkış yapmak gerekir. Aynı şekilde 20 seviyesinden yukarı doğru kırıldığında, parite fiyatlarında da bir artış söz konusudur. Kısacası bu noktalara yaklaşıldığında dikkatli olmak gerekir. Daha detaylı incelemeler yapılmalı, ani kararlar vermemeli, tüm verileri gözden geçirip, o şekilde işlem yapılmalıdır. Tüm Göstergelerin Aynı Grafikte Gösterilmesi : Teknik analiz çalışırken, bir yatırım aracının analizi için yapılan farklı göstergeler için sürekli yeni bir sayfa açılmaz. Bu zaten kullanışlı değildir çünkü çıkan sonuçları birbiriyle kıyaslamak gereklidir. Kıyaslanan bu göstergeler arasında yorum yapmak, zıtlıkları bulmak gereklidir. Bunun için aynı grafik üstünde birden fazla teknik göstergeyi açıp kullanabilirsiniz. Bunun için teknik analiz sayfasından kullanmak istediğiniz göstergeleri seçmelisiniz. Seçtikten sonra genel olarak aşağıdaki gibi bir ekranla karşılaşacaksınız; 58

59 Grafiğe baktığımızda, alt tarafta EUR/GPB paritesinin fiyat grafiğini, üst tarafta ise az önce bahsettiğimiz teknik analiz göstergelerini görmekteyiz., üst kısımda alt alta dizili olan bu göstergeleri birbiriyle kıyaslayabilir, yada sadece biri üzerinde tekil çalışmalar yapabiliriz. 59

60 Evet, teknik analiz ile ilgili bölümü bu kitapta sadece bu kadar ele alıyoruz. Çok detaylı ve çok kapsamlı bir konu olması sebebiyle, sadece temel kavramlardan ve temel birkaç göstergeden bahsettik. Ve teknik analizi sade bir dille anlatmaya çalıştık. Temel yorumlar hakkında bilgi verdik ve öğrenmenin sanıldığı kadar karmaşık olmadığını anlamanızı istedik. Artık sizde teknik analiz tablosunda bu öğrendiklerinizi uygulayabilir, milyonlarca insanın faydalandığı bu analiz çeşidinden faydalanmaya başlayabilirsiniz. Daha detaylı bilgi almak için, teknik analiz üzerine yazılmış kitapları takip etmeniz faydalı olacaktır. Fakat tekrar hatırlatalım ki, teknik analizi tek başına alım satım kararı verebileceğiniz bir araç olarak görmek, çok tevsiye edebileceğimiz bir durum deiğildir. Piyasadaki gelişmeler, haberler, beklentiler gibi etkileri dikkatle takip ediniz. Piyasaları çok etkileyecek veriler yoksa teknik analiz daha gerçekçi sonuçlar verebilir. Unutmayınız! Teknik analizin, - Grafik türlerini - Destek direnç noktası terimlerinin anlamını - Geçmişte yaşanan hareketlerden örnek alarak, bu günkü fiyatları yorumlayarak, gelecek için tahmin yapmaya yaradığını, - Al sat sinyallerinin %100 güvenilir olmadığını, - Temel analiz ile birlikte aynı yönde sinyal verirse, doğruluk payının arttığını, - RSI, MOMENTUM, STOKASTİK, CCI göstergelerinin yorumlanmasını, - Trendlerin çizilişini ve nasıl takip edileceğini, - Trenleri takip ederek destek ve dirençleri çıkarmanın önemini unutmayınız. 60

61 8 ) TEMEL ANALİZ : Temel analiz, gelecekteki fiyat hareketlerini, ekonomik, politik, siyasal, çevresel vb. gibi nedenlere dayandırarak, tahminde bulunmamıza yarayan bir yöntemdir. Bu veriler, yatırımcılar üzerinde psikolojik etki bırakmanın yanı sıra, piyasadaki arz ve talep miktarını da etkileyecektir. Buda fiyatlarda bir hareketlenme olmasını kaçınılmaz kılar. Birçok yatırımcı, işlem yaparken stratejisini belirlemek için, teknik analiz ile birlikte temel analizi de göz önünde bulundurur. Teknik analistçilerin en büyük avantajı, aynı anda birçok piyasayı, hatta birçok yatırım aracını aynı anda takip edebilmeleridir. Fakat temel analizde, bir piyasa üzerinde yoğunlaşmanız gerekmektedir. Çünkü gelişmeler, her piyasayı aynı ölçüde etkilemeyebilir. İlgilendiğiniz piyasanın hangi verilere, gelişmelere, haberlere nasıl tepki vereceğini ve daha önce verdiği tepkileri bilebilirsek, sağlıklı karar verme şansımız büyük ölçüde artar. Temel analizin amacı makro düzeyde inceleme yapmaktır. Makro verilerle ilgilenir. Bir pariteye ait iki para birimini temsil eden ülkelerin para politikasını, ekonomisini, açıklanan rakamlarını, çevresel koşullarını, arz- talep durumunu, hatta hava durumunu bile göz önüne almak zorundasınız. Bu yüzden, çalıştığınız kurumdan bu bilgileri temin etmeniz, ya da bireysel olarak bu gelişmelerin takibini yapmanız çok önemlidir. Forex piyasalarında temel analiz, borsalardaki hisse senetlerine göre biraz daha dikkat gerektirir. Çünkü, burada ilgilendiğimiz bir paritedir ve içince iki farklı değer taşır. Örneğin EUR/USD paritesinde hem Avrupa daki hem Amerika daki gelişmeler, haberler, olaylar, siyasi beklentiler, ekonomik açıklamalar takip edilmelidir. Bu paritenin yukarı çıkmasının tek bir olasılığı yoktur. Belki USD değer kaybetmiş, bu yüzden yükselme yaşanmıştır, ya da EUR değer kazanmış olabilir. Bu sebeple bu verilere dikkat edilmelidir. Belirtelim ki, birçok sert hareket, ciddi ekonomik verilerin açıklanmasına yakın, ya da açıklandıktan hemen sonra oluşur. Bu ciddi hareketler, büyük kazanç / kayıplar oluşmasını sağlar. Öncü Ekonomik Göstergeler : Bu piyasadaki sert hareketler öncelikle Amerika olmak üzere, Almanya, İngiltere, Japonya gibi ülkelerin ekonomik verileriyle ortaya çıkar. Yalnız dikkat edilmesi gereken nokta, piyasayı yükselten olay bu verilerde ortaya çıkan rakamlar değildir. Bu rakamları, yatırımcıların nasıl yorumladığıdır. Şöyle düşünün, Devlet enflasyon rakamlarını açıklıyor ve geçen aya oranla 1,5 kat fazla bir rakam çıkıyor. Devlet bu durumun doğal olduğunu, sebepleriyle birlikte açıklıyor. Yatırımcılar bunu kabul edilebilir bir durum olarak görürse, sert bir tepki oluşmaz. Ama genel olarak bu durum pek kabul edilebilir bir durum değildir. Unutmayı ki bu global bir Pazar ve her yatırımcı her bilgiyi en ince detayına kadar bilemez. Bu rakamların makul olduğuna dair mazeretleri bilemeyebilir ve birçok farklı ülkedeki yatırımcı durumu kritik 61

62 olarak algılayıp fiyatları düşürebilir. Bu durumda, verileri makul gören azınlık grup bile, çoğunluğun davrandığı gibi davranmak zorundadır. Buradaki psikolojiyi anlatmak için verdiğimiz bu örnek, önemli olanın gerçekler değil, yatırımcının algılama şekli olduğunu açıklıyor. Bu açıklanan veri ve olayların birçok Forex yatırımcısı tarafından takip edildiğini unutmayınız. Eğer ki açıklanan veriler, yeni bir politikayı, yeni bir bilgiyi içeriyorsa, ya da beklentilerin tersi bir veriyse, piyasa buna daha fazla tepki verebilir. Örneğin tarım dışı istihdam oranı, beklentilerden %30 fazla çıktıysa, bu ülkenin para biriminin değerinin artacağı anlamına gelir. Bu da paritelere yansıyacaktır. Bu bilgiler, gelecekteki trendleri daha doğru tahmin etmeyi sağlar. Bu verileri takip etmeniz sandığınız kadar da zor değildir. Önemli olan verilerin çoğu ABD den gelir, ve her ay, bir önceki ayda açıklandığı gün açıklanır. Mesela her ayın ikinci Çarşamba günü, ya da her ayın 14 ü gibi. Şimdide bu açıklanan verilerin içeriği ve açıklanma tarihleri hakkında bilgiler verelim. Açıklanan verileri ilk önce orijinal kısaltmaları ile belirttik, sonrada Türkçe deki anlamından bahsettik. Belirttiğimiz tarih ve saatler Amerika daki zaman dilimine göre verilmiştir. Bu bilgileri verirken yanlarına önem derecesine göre yıldızlar koyacağız. *** Önem derecesi YÜKSEK olan açıklamalardır. ** Önem derecesi ORTA olan açıklamalardır. * Önem derecesi DÜŞÜK olan açıklamalardır. *** CCI Tüketici Güven Endeksi : Ay içindeki son Salı günü Türkiye saati ile de açıklanır. Son bir ay içindeki verileri içerir. Örnekleme olarak hane ele alınmıştır. İncelenmek istenen, ücretlerin artıp, faizin düştüğü zamanlarda, halkın güvenini ve harcama gücünü ölçmektir. Katılımcılar sorulara, kişisel gelirleri ve piyasa koşullarına bakıp, yorumlarını yaparak cevap verirler. Faiz oranları ve kişisel gelir, kişisel tüketimi en çok etkileyen olgudur, bu yüzden devlet bu rakamları çok yakından takip eder, çünkü faiz oranlarını belirlerken bu oranları da dikkate alır. Amerikan ekonomisinin 2/3 sinin özel tüketim olduğunu göz önüne alırsak, ne denli önemli bir veri olduğunu daha net görebiliriz. 62

63 *** CPI Tüketici Fiyat Endeksi : Her ayın 20 sinde, Türkiye saati ile da açıklanır. Bir ay içindeki verileri ortaya çıkarır. Bu veriler devlet politikasının etkileri hakkında bilgiler vermenin yanında enflasyon rakamları için önemi büyüktür. Aylık olarak bilgiler verdiği için enflasyon tahmini içinde faydalıdır. CPI yüksek çıkması enflasyonun göstergesidir! Tüm bu etkiler, CPI verilerini, büyük yatırımcılar tarafından sıkı takip edilen bir veri olmasını sağlamıştır. *** İstihdam Raporları : Her ayın ilk Cuma günü, Türkiye saati ile da açıklanır işyeri ve hane halkı katılımıyla gerçekleştirilir. Bu veriler, yeni oluşan ve ya kapanan çalışma olanakları, ortalama saat başı ücret ve haftalık ortalama çalışma saatleri hakkında bilgi verir. Ekonomide açıklanan en önemli verilerden biridir. Yatırımcıların trendleri tahmin etmelerini sağlar, çünkü genel ekonomik gidişat hakkında doğru bilgiler verir. ***FOMC Kararları FED Faiz Oranları : Amerika Merkez Bankası temsilcileri yılda 8 kere toplantı düzenler. Bu toplantılar sonunda (Türkiye saati ile civarı ) faiz oranları açıklanır. FED ( Amerika Merkez Bankası ), ülkenin para politikasını, bankaların kontrolünü, devlet kurumlarına ve vatandaşlarına hizmet sağlama ve finansal istikrarı korumadan sorumludur. Bu yüzden açıklanan bu rakamlar önem taşımaktadır. Şu an için Amerika da 12 FED bölgesi vardır. Hepsi farklı bölgelerde bulunan bu üyeler, kendi bölgelerini temsil etmek için toplantıya katılırlar. Açıklanan faiz oranları arttıkça, insanlar o para biriminden çıkmak istemeyeceklerdir. Elinde farklı para birimi olanlar da, faizi yüksek olan para birimine dönecektir. Bunu bir örnekle açıklamak istiyorum, FED faizlerde bir artış kararı aldıysa, bu para biriminin getirisi de artmış olacaktır. Elinde farklı bir para birimi olan yatırımcı dolara dönüp, bu kazançtan faydalanmak isteyebilir. Bu durumda doların talebi artacaktır. İktisadi olarak düşünürsek ana kural, talep artarsa, mal kıtlaşır. Kıt mal da her zaman değer kazanır. Buradaki örneğimiz Dolar olduğu için, doların fiyatı da artar. Bu açıklama aynı zamanda tüketime de etkisi olduğu için, enflasyonu da etkileyen bir karardır. İşte bu yüzden dikkatle takip edilmesi gereken bir veridir. Piyasayı hareketlendiren bir veri olarak bilinir. 63

64 *** GDP - Gayri Safi Yurtiçi Hasıla : Her çeyreğin ( 3 ayın ) son günü, Türkiye saati ile itibariyle açıklanır. Son 3 aylık verilerle elde edilen verilerdir. İngilizce GDP olarak kısaltılan Gayri Safi Yurtiçi Hasıla piyasadaki hareketi gösterir. Belirli bir dönem içinde üretilen ürün ve hizmetlerin parasal değerini belirtir. Bu yüzden GDP ülkenin ekonomik gidişatı hakkındaki en kapsamlı bilgiyi verir. *** ISM Üretim Endeksi : Bağlı olduğu enstitü tarafından, her ayın ilk iş günü Türkiye saati ile da açıklanır. 400 ü aşkın firmanın yöneticisine sorulan sorulara karşılık verilen cevaplarla oluşur. Bu veriler 5 farklı ekonomik alan hakkında bilgi verir. 50 nin altında çıkan veri ekonomide bir daralma olduğunu, üstünde çıkan veri ise canlanma olduğunu gösterir. *** Michigan Güven Endeksi : Michigan Üniversitesi tarafından açıklanan verilerdir. Tüketicilerin ekonomik olarak duygusal davranışlarını inceler. Endeks, yatırımcılar için gün geçtikçe daha da kullanışlı hale gelmektedir. Tüketicilerin, para harcama konusundaki aylık tutumları ile ilgili bilgiler verir. *** NFP Tarım Dışı İstihdam Oranı : Her ayın ilk Cuma günü, Türkiye saati ile da açıklanan bir veridir. Amerika Birleşik Devletleri içindeki çalışanlara ödenen ücretlerin toplamını gösterir. Bu hesaplama dışında kalan sektörler ; Kamu görevlileri Ev hanımları Kâr amacı olmayan sivil toplum kuruluşlarında çalışanlar Tarım işçileri Bu veriler özellikle, politikaya yön veren kişilerin ve ekonomistlerin, ileriyi daha net görmesi, ekonomik gidişatı önceden tahmin etmesi ve ekonomik aktiviteler hakkında bilgi sahibi olmasına yaramaktadır. 64

65 *** Satınalma Müdürleri Endeksi : Her ayın ilk iş günü, Türkiye saati ile da açıklanan bir veridir. 20 farklı sanayi dalından, 300 ü aşkın müdürün katıldığı bir toplantıdır. Bu toplantı sonucunda ortaya çıkan endeks 50 nin üstünde ise imalat durumu yükselişe geçmiştir. 50 nin altında ise sanayi bir daralma içine girmiştir. Temel olarak bu bilgiyi bilmeniz, piyasayı takip etmeniz acısından etkilidir. Beklentilerin bu seviyelerin üstünde ya da altında olduğunu bilmek, açıklanma tarihi geldiği gün, sizin daha uygun bir pozisyonda olmanızı sağlayabilir. *** Perakende Satışlar Verileri : Bu veriler, ekonomide kilit veri olarak bilinir. Ele aldığı dönem içinde yapılan perakende satışları takip ederler ve bu satışlar için müşterilerin toplam ne kadar harcama yaptığını hesaplarlar. Bu hesaplamalara hizmet sektörü dâhil değildir. Açıklanan veri, hesaplanan ay ile bir önceki ay arasındaki farkı yansıtır. Perakende satışlar da Amerikan ekonomisinin 3/2 sini oluşturduğu için, önemli bir veri kabul edilir. Ekonominin genel gidişatı hakkında bilgi verir. Açıklanan verinin eksi çıkması, perakende satışların, geçen aya göre azalmış olması anlamına gelir, bu da Amerikan hükümetinin istediği bir durum değildir. *** Tankan Açıklamaları : Nisan, Temmuz, Eylül ve Aralık ortalarında Türkiye saati ile de açıklanan bu veriler, BoJ ( Japonya Merkez Bankası ) tarafından ilan edilir. Japonya daki iş dünyası ve ticaret hakkında, BoJ tarafından inceleme yapılır. Bu inceleme, para politikasının oluşturulmasında göz önüne alınır. Bu incelemeye, belirlenmiş bir sermayeyi aşan binlerce Japon firması katılır. Firmalardan, iş hayatındaki gidişat, ekonomik trendler, gelecekteki beklentiler hakkında yorumlar istenir. Bu veriler ekonominin genel gidişatını belirlediği için, özellikle JPY de ( Japon Yeni ) büyük hareketlenmeler yaratabilir. Eğer Japon Yeni ile ilgili bir paritede işlem yapmayı düşünüyorsanız ya da açık pozisyonunuz var ise, bunu verileri gözden kaçırmamanızı tavsiye ederiz. 65

66 ***TIC Verileri : Amerikan hazinesinin yaptığı açıklamalardır. Ayın 12. iş günü Türkiye saati ile da açıklanır. Özellikle yabancıların tahvil, bono alım satımları gibi, uzun dönemli menkul kıymetlerin takasları ile ilgili bilgi verir. TIC verileri bir ülkenin uluslar arası yatırım alanında ne kadar güvenilir olduğu konusunda bilgi verir. Yatırımcıların ilgiyle izlediği bir veridir. *** Ticaret Dengesi : Her ayın 2. haftası Türkiye saati ile da açıklanan bu veriler, ülkenin ticari dengesini ve mal piyasası ile hizmet piyasası arasındaki ithalat ihracat farkına bakar. Bir ülkedeki ihracat oranı, ithalat oranından fazla ise ticarette bir gelişme, büyüme vardır. İthalat oranının, ihracat oranında büyük olması, ticari bir açık olduğunu ifade eder ki, ekonomik olarak önerilen bir durum değildir. Ticaret dengesi, bir açık durumunun olmaması durumunda ortaya çıkar, bu yüzden ticaret dengesi, ülkenin ödeme dengesini belirleyen en önemli unsurdur. ** Aylık Bütçe Raporları : Amerikan hükümetinin her ay açıkladığı bütçe raporları, bütçede bir açık ya da fazla olup olmadığını gösterir. Eğer varsa bunun seviyesi yatırımcılar tarafından yorumlanır. Doğal olarak, bu pariteleri de etkiler. Bu veriler aynı zamanda, devletin topladığı vergilerle de ilgilidir. Bu yüzden Nisan ayı içinde açıklanan bütçe raporu, piyasalar üzerinde diğerlerine göre daha fazla etkilidir. ** Rehber Göstergeler Endeksi : Her ayın 20 sinde, Türkiye saati ile da açıklanan bu veri, ekonomide ki 10 adet temel göstergeden alınan verilerle ortaya çıkar. Bunlardan bazıları; Sanayi işçilerinin haftalık ortalama çalışma saati, İşsizlik sigortasına başvuranların ortalaması, İmalat ile uğraşanların aldığı yeni siparişler, S&P endeksi, yeni bina yapımı için alınan izinler, uzun ve kısa vadeli faizler arasındaki fark gibi ekonominin nabzını tutmaya yarayan verilerdir. Genelde insanların geleceği tahmin etmek için faydalandığı bir veridir çünkü bu endeks birçok veriyi içerdiği için, genel gidişat hakkında bilgi verebilir. 66

67 ** Cari Hesaplar : Ayın her çeyreği açıklanan bu veri, ülkelerin mal, hizmet veya transferlerin ithalatı ile ihracatı arasındaki farkı inceler. Bu hesaplardaki oranlar, özellikle Forex piyasalarını hareketlendiren oranlardır. ** Dayanıklı Mallar : Her ayın 4. haftası Türkiye saati ile da açıklanan bu veri, dayanıklı tüketim malları siparişlerini ve hareketliliğini inceler. Burada açıklanan oranın yükselmesi pariteyi destekleyen bir haberdir. ** Konut Başlangıçları : Her ayın ortasında 8:30 da açıklanır. Geçen ay içinde, kaç tane müstakil ev ya da, apartman inşaatına başlandığını gösterir. Bu araştırma için her ev ya da apartman tek bir birim olarak sayılır. Pariteler üzerinde yüksek etkili bir veri değildir. ** Kapasite Kullanımı : Her ayın ortasında, Türkiye saati ile te açıklanır. Ülke genelindeki kaynakların etkin kullanımını araştırır. Bu sayede endüstri alanında da veriler bulunmuş olur. Örneğin fabrikaların kaynak kullanım oranları gibi. Kaynakların etkin kullanımı, verimliliği arttıracağından, birçok ekonomik verinin iyileşmesine yardımcı olur. ** İşsizlik Rakamları : Her hafta Perşembe günü Türkiye saati ile da açıklanan bu veriler, Amerika da ülke içinde işsizlik ödeneği almak için ilk defa başvuru yapan insan sayısını gösterir. Her hafta açıklanan bu veriler ekonomik gidişat hakkında doğrudan bilgi veremez, size tavsiyemiz bu verilerin ortalamasıyla aylık bazlı inceleme yapmanızdır. 67

68 ** Philadelphia Fed Endeksi : Her ayın 17 sinde Türkiye saati ile itibariyle açıklanır. Pennsylvania, New Jersey ve Delaware çevresindeki imalatçılar incelenir. Şirketler toplam iş hacimleri konusunda araştırılır. Değişiklikler varsa kaydedilir. Bu gösterge istihdam, fiyatlar ve endüstrideki koşullar hakkında bilgi verdiği için, önemli bir göstergedir fakat piyasalar üzerinde pek etkili değildir. ** PPI Üretici Fiyatları Endeksi ( ÜFE ) : Her ayın 2. haftası Türkiye saati ile da açıklanır. Her ay yaklaşık firmadan, adet fiyat toplanır. Bu ramaklarla yapılan hesaplamalarla bulunur. CPI kadar etkili olmasa da, etkili sayılabilecek bir rakamdır. Özellikle enflasyonu da etkileyen bir göstergedir. CPI kadar etkili olamamasını sebebi, hesaplanırken içinde tamamlanmış mallarında bulunmasıdır. Bazı yatırımcılar, PPI endeksini, gelecekteki CPI endeksini tahmin etmek içinde kullanabilir. *Beige Book : FOMC Toplantısından 2 hafta önce açıklanır. Yılda 8 kere Türkiye saati ile te açıklanır. Genel olarak, merkez bankasının, güncel ekonomik koşullara bakışının bir özetidir. FOMC toplantısından önce yayınlanır ve insanların son toplantıdan bu yana olan ekonomik koşullar hakkında bilgilendirilmesi amaçlanmıştır. Çok etkili bir gösterge değildir ama, geçmişte nadiren de olsa piyasada büyük hareketler yaşattığı görülmüştür. *İstihdam Maliyeti İndeksi : Ocak, Nisan, Temmuz ve Kasım aylarının son Perşembe günü açıklanır. Bu indeks, işçilerin maaşı, maaş dışındaki sosyal imkânları gibi koşullarını inceleyen, incelerken den fazla özel sektör firmasından, 500 den fazla devlet kurumu ve okuldan bilgi alır. Piyasalara çok sert etki etmeyen bir açıklamadır. *PCE Kişisel Tüketim Harcamaları : Her ayın son günü Türkiye saati ile 15:30 da açıklanır. Tüketici hizmet ve ürünlerindeki fiyat değişmelerini inceler. Piyasa üzerinde çok etkisi olmayan bir veridir. 68

69 Unutmayınız! Temel analizin, - Özellikle Amerika daki verilerden etkilendiğini, - Verilere gelen tepkinin genelde aynı yönde olduğunu - Açıklanan verilerin genelde hep periyodik zaman aralıklarıyla açıklandığını, - Açıklamaların tüm pariteleri etkilediğini unutmayınız. 69

70 9 ) KAZANAMAK İÇİN TAVSİYELER: Bir Forex platformu seçerken, en çok dikkat etmeniz gereken nokta, kiminle çalışacağınızdır. Hesap açma işlemi gerçekleştirmeden önce, karşınızdaki kişilere sorular sorun, geçmişlerini öğrenin. Tecrübeli olup olmadıklarını araştırın. Kafanızdaki soruların hepsini sorun. Karşınızda her zaman biri olacak mı? Buna çok dikkat edin. Telefon, ya da chat yoluyla ulaşabileceğiniz bir yetkilinin olması bu piyasalar için çok önemlidir. Özellikle finans piyasalarında işlem yaptığınız için, gelişmelerden haberdar olmanız gerekmektedir. Bu yüzden anlaşmanızın, ulaşmanızın kolay olduğu bir firmayla çalışmaya dikkat edin. Size profesyonel anlamda yardımcı olacak, her türlü imkânı sağlayacak, gerekli eğitim dokümanlarını temin edecek, gerektiğinde birebir eğitimler verebilecek bir firmayla çalışmanızı tavsiye ederiz. Gerek online eğitim dosyaları, gerekse yüz yüze olacak eğitimler bu piyasalarda başarılı olmanızı sağlayacak avantajlardır. Aynı zamanda teknik konularda da alacağınız destek, süreyi de kısaltır. YATIRIMCILARIN BAŞARILI OLMA SEBEPLERİ : Bu konu için üç farklı gruptaki insanları incelemekteyiz. Bunlar; Brokerlar, yatırımcılar ve eski yatırımcılar olmaktadır. Onlardan aldığımız cevaplar, yatırımcının deneyimlerini temsil etmektedir. Burada çoğunlukla ifade edilen nedenleri bulacaksınız. 1- Stop Loss emrinin kullanmaları : İşleme giriş yapılırken stop emri girilmelidir. Bu konuda yazılı işlem planı size yardımcı olacaktır. Özellikle işlemde ne kadar rakamı riske edebileceğiniz belirtilmiş olmalıdır. Unutmayın ki, piyasalarda yapılan en büyük avantaj, yatırımcıların kârı yüksek tutup, zarara uğradıklarında beklememeleridir. Başarılı bir yatırımcı kâr etmeye başladığında kârı geri dönüş sinyalleri gelmeden kesmez. Elde ettiği küçük bir kâr ile yetinmemeyi bilir, ve zarara uğramaya başladığı zaman, önceden belirlediği sınırda pozisyonunu kapatır. Böylelikle büyük bir kayıp önlenmiş olır. Az kazanıp çok kaybetmek takdir edersiniz ki istenilen bir durum değildir. Bunun için stop emir konulur. Hatta pozisyon açtığınız anda bir stop emri girmenizi tavsiye ederiz, paranız düşerken içinde bulunduğunuz psikoloji buna izin vermeyebilir. Uygun şekilde yerleştirdiğiniz stop emri sizi aşağıda belirtilen oluşabilecek ciddi risklerden koruyacaktır. Bu riskler: 70

71 a) Zararın kısa yerden kesilememesi b) Zararda uzun süre kalınması c) Küçük zararların alınamaması d) Bir ya da iki işlemde sermayenin büyük kısmının kaybedilmesi, unutmayın ki o sermaye sizi büyük kazançlara taşıyabilir. e) Hatalı olunduğunun kabul edilmemesi f) Sizi cesaretlendiren ve işlem planınızı terk etmenize yol açan kişileri dinlemek 2- Sağlam yazılı işlem planına sahip olmaları : İyi işlem planı başarılı bir yatırımcıya aşağıda sayacağımız avantajları getirir; a) Küçük kâr olasılığı için yüksek düzeyde risk almaz b) Zarardaki pozisyona ilave yapmaz c) Bir işlemde çok fazla paranın riske etmez d) Sermayenin çoğunun marjin olarak kullanmaz e) İşlemin zaman içinde hatada olup olmadığını görmek için kontrol eder f) Yüksek işlemler yapmaz. ( İyi işlem planı marjin limitini dikkate alarak işlem yapmanıza izin verir) g) Düşüş trendlerinde oluşabilecek fırsatların değerlendirir. 3- İşlemlerini yeterli, gerekli ve güvenilir verilere bakarak yapmaları : Yatırımcıların birçoğu, küresel bilgi ve göstergelere bakarak işlem hükümleri vermektedirler. Yatırımcılar sabah gazetelerden baktıkları haberlere göre piyasaya atlamazlar. Piyasayı daha iyi öğrenmek için gerekli bilgileri elde etmek için yeterli çaba harcayıp ve zaman ayırırlar. Birçok brokera göre gün içinde elde edilen kapsamlı ve uluslararası bilgilerle piyasaya girmek başarı için en gerekli sebeptir. Başarılı Yatırımcı kendine ve bilgisine güvenir ve kesin olmayan kaynaklara göre işleme girmez. 4- Paralarını yönetmeleri: İş hayatına herhangi bir yerinden giriş yaptıysanız, mutlaka para yönetiminin önemi hakkında yorumlar duymuşunuzdur. Bu piyasalarda da başarı için gerekli olan bir unsurdur. Forex için en iyi yöntem para yönetimini, yazılı işlem planının bir bölümü olarak görmektir. Sermayenizin bütçesini yapmalısınız. Eğer riskiniz sermayenizin %2 sinden daha fazla değilse birkaç zararda işlemde dahi hayatta kalabileceksiniz. Para yönetimi ile ilgili diğer önemli yaklaşım ise risk ve kazanç oranı olmaktadır. Ayrıca yazılı para yönetimi, kuralları kazançta iken ilave işlem eklemeyi ve çıkış yerini içeren kılavuz olmalıdır. 71

72 5- Trend doğrultusunda işlem yapmaları: Birçok başarılı yatırımcının ortak görüşü, trende karşı işlem yapılmaması gerektiğidir. En üst ve alttan pozisyonlara girilmelidir. Grafikler sizi oluşabilecek büyük zararları önlemek için trend noktalarını ve piyasanın nereden dönebileceğini görmenize yardımcı olurlar. Ayrıca bu bilgi sizin kazançtaki pozisyonunuzdan ne zaman çıkacağınıza da yardım edecektir. Trend piyasası ile işlem piyasası arasındaki farkı iyi tanımanız gerekmektedir. Eğer bilmiyorsanız çalıştığınız firmadaki yetkililere sorabilirsiniz. 6- Disipline sahip olmaları: Yazılı işlem planını takip etmek için disiplinli olmalısınız. Disiplin aşağıda belirtilen avantajları getirir; a) Önemli kazanç ya da zarar hallerinde işlem planınızı terk etmezsiniz b) Yetersiz bilgilerle pozisyon açmazsınız c) Dikkatsiz ve sabırsızca işlem yapmazsınız d) Küçük sermaye ve az bilgi ile birçok paritede işleme girmezsiniz e) Grafikleri sürekli takip edersiniz f) Duygularınızı kontrol altında tutabilirsiniz g) Stop kullanmayı ihmal etmezsiniz. 7- Yeterli sermaye ile başlamaları: Aslında sadece yeterli sermaye ile başlamak değildir başarıyı getirmez. Bazı yatırımcılar iyi miktarda para ile başlamalarına rağmen kazanamayabilirler. Çünkü yazılı işlem planı ile sağlam para yönetimi kurallarına sahip olamamaktadırlar. Ayrıca bunları devam ettirecek disipline sahip değildirler. Az miktarda sermaye ile başlamak ve bütün kuralları uygulamak, çok para ile başlayıp dikkatsizce işlem yapmaktan daha iyi olmaktadır. Peki ne kadar rakam yeterli olacaktır? Bu tamamen sizin işlem planınıza ve bir işlemde ne kadar risk alacağınıza bağlıdır. Ayrıca sermayenizin ne kadarını marjin olarak kullanacağınıza da bağlıdır. Eğer siz sermayenizin %5 lik kısmını bir işlemde risk olarak ayırmaktaysanız o zaman hesabınızda usd bulundurmanız gerekmektedir. Bu rakamda bir işlemde 500 usd olacaktır. Fakat birçok broker başlangıçta sıkı olarak başlanması gerektiğini söylerler. Eğer sizin işlem başına risk oranınız %2 ise o zaman usd hesabınızda olacak ve siz 500 USD zarardan daha fazlasını almayacaksınız. Stop seviyesini de ona göre belirleyeceksiniz. 72

73 8- Kazançtaki pozisyonu devam ettirmeleri: İyi bir plan kazancınızı devam ettirmenize yardım edecektir. İyi plan duygularınızı karar verirken elimine edecektir. İyi plan size şunu söyleyecektir; Eğer piyasa trendi işleminize göre devam ediyorsa o zaman kazancınızı koruyacak takip stop konulmalıdır. Bu seviye piyasaya göre gerektiğinde değiştirilebilir. Fakat bu seviye piyasadan çok uzağa konulmamalıdır. İyi plan size aynı zamanda hatırlatacaktır ki; Eğer işlemin başındaki temel nedenler hala geçerli ise ve teknik göstergeler işlemi onaylıyorsa işlem kapatılmamalıdır. Eğer %50 lik kâr oranı varsa o zaman işlemi kapatabilirsiniz. Şartlar izin verirse planınız kazançtaki işleminize ilave işlem eklemenize olanak vermelidir. Fiyat seviyelerinin ve kazanç hedeflerinin yazılmış olması önemlidir. Ayrıca bu yazılı kılavuz yatırımcıyı, temel ve teknik göstergeler pozisyonun devamını önerirken küçük kazançla pozisyondan çıkmasını önlemelidir. Bununla birlikte eğer temel ve teknik göstergeler pozisyonun devamını teyit etmiyorlarsa hemen işlemden çıkılmasını sağlamalıdır. Ayrıca yatırımcı kazançlı pozisyonda iken gelen bilgilerin kaynağına iyi bakmalı ve karar verirken dikkatli olmalıdır. 9- Duygularının işlem yaparken kullanmamaları: En iyi yatırımcılarla yaptığımız görüşmelerde kendilerinin işlemlerini duygularını katmadan yaptıklarını gördük. Kendilerini işleme yatırmamaktadırlar ve bu sayede işlemden çıkmaları kolay olmaktadır. Bazı yatırımcıdan farklı olarak heyecan ihtiyaçlarını gidermek için ve sıkıntıdan kurtulmak için işleme girmemektedirler. Duygusal korkular yatırımcıları zarardaki pozisyondan çıkmalarını önlemektedir. Bu yüzden başarılı bir yatırımcı duygusal olarak değil, mantıksal olarak hazırlanır, grafiklere, rakamlara, haberlere bakarak karar verir. DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DİĞER MADDELER : - Her zaman işleme girilecek diye bir zorunluluk yoktur. İşlem dışında beklemekte bir işlem sayılmalıdır, bu yüzde ekran başında oturduğunuz her an pozisyon açma güdüsüne kapılmayın. Özellikle kendinizden emin olmadığınız zamanlarda işleme girmeyin. Forex piyasaları her zaman olacaktır ve sizi bekleyecektir. - İçinizin rahat olacağı, uykularınızın kaçmayacağı işlemlere girin. - Yatırıma yönlendirdiğiniz miktar, hayat standartlarınızı etkilememesin. - Kendi psikolojik yapınızı iyi anlayın. İşlemde iken hırs, telaş, korku, gurur gibi kararları etkileyecek duygulardan mümkün olduğu kadar kaçının. - Forex de gerçek işlemlere başlamadan önce yeterince bilgi sahibi oluncaya kadar pariteler takip edip ve deneme hesaplarında tecrübe kazanın. 73

74 - Piyasanın tersine işlem yapmaktan çekinmeyin (açığa satış). - En tepe ve dip seviyelerden işlem yapmaktan kaçınmayın. Bu seviyelerin kendisini ispatlaması beklenilmelidir. - Çok sayıda pariteye yönelmektense belli birkaç pariteye odaklanabilirsiniz. Bu sayede işlemde olduğunuz para birimlerini daha iyi inceleme fırsatınız doğacaktır. - Hatalı ve zarar getiren kararların yoğunlaştığı dönemlerde işlemlere belli bir süre ara verin ve bu sürede düşünsel olarak toparlanmaya çalışın. - Zararlarınızı inceleyin. Onlardan öğrenecek çok şeyler olacaktır. Unutmayınız! - Stop Loss koyma - Sağlam yazılı işlem planı - İşlem yaparken gerekli bilgi donanımına sahip olunması - Para yönetimi - Trende karşı işlem yapmama - Disipline sahip olma - Yeterli sermaye ile başlama - Kazançtaki işlemi sürdürme - Duygularının işlemlere etki etmemesi konularının yatırımcıya sağladığı avantajlar aklınızdan çıkmamalı. 74

75 SÖZLÜK Açığa Satış : Sahip olunmayan menkul kıymetin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır. Açık Emir : Yatırımcının verdiği emirde eğer emrin geçerlilik süresi yoksa bu emre açık emir denir. Alçalan Trend : Bir piyasada fiyatların düşüş içinde bulunduğu trend yapısı. Aracı Kurum : Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır. Arbitraj : Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden, tahvil ve hisse senedi, döviz alıp satma işlemidir. İki piyasa arasında fiyat ilişkisi sıra dışı olarak nitelendirildiğinde bir piyasadan alış yapılıp diğer piyasadan satış yapılır. Broker : Ülkemizde üye temsilcisi olarak bilinen bu görevi üstlenen insanlar, üyelerin işlemlerini piyasaya aktarımını yapar. Çapraz Kur : İki yabancı para biriminin bir başka ülkedeki değerlerini göstermek için kullanılan terimdir. Dar Piyasa : Piyasa talebinin üretim hacmine nazaran yetersiz oluşudur. Piyasa hacmini genellikle ülke nüfusu, gelir düzeyi, gelir dağılımı, aynı zamanda ülke halkının zevk ve tercihleri gibi faktörler belirler. Dealer : Müşterilerinin hesabına hisse senedi alım satımı yapan kişi. Devalüasyon : Bir para kurunun değerinin aniden ve yüksek oranda düşmesine izin verilmesidir. Bu operasyonlar merkez bankaları tarafından yapılırlar. Direnç Noktası : Fiyat artışının yoğun satışlar sonucu durdurulduğu seviyeyi ifade eder. 75

76 Destek Seviyesi : Fiyatların düşerken yoğun alımlar ile karşılaştığı ve daha da aşağıya düşmekte zorlandığı seviyedir. Döviz : Ulusal para dışındaki tüm yabancı paralar ve bu para cinsinden değer taşıyan tüm menkul değerlere verilen isimdir. Döviz Arbitrajı : Herhangi bir dövizin ucuz olduğu piyasadan alınarak pahalı olan piyasada satılarak ya da çapraz kurlar arasında bozulan uyumdan yararlanarak kar elde etme işlemleridir. Döviz arbitrajı çapraz kurlar arasındaki bozulan uyumun yeniden tesisini de sağlar. Döviz Kuru : Bir ülkenin ulusal parasının yabancı ülkelerin parası cinsinden değeridir. Döviz Kuru Riski : İleri bir tarihte döviz geliri elde edecek veya bir döviz ödemesi yapacak olan kişilerin bu süre zarfında döviz kurlarında ortaya çıkacak olumsuz değişimden dolayı zarara uğramaları olasılığı. Efektif : Merkez Bankası tarafından alım ve satımı yapılan ve Türk lirası olarak kurları belirlenen yabancı ülkelere ait kâğıt paradır. Efektif Fiyat : Efektif fiyat malın alıcı tarafından satın alınması sırasında kabul edilmiş olan fiyattır. Faiz : Ödünç alınan belirli bir fonun kullanma bedelidir. Futures Piyasası : Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır. Grafik Analizi : Geçmişteki fiyat hareketleri sonucunda oluşmuş formasyonları bulmak için fiyat grafiklerinin incelenmesidir. Temel kavram mevcut piyasada benzer modellerin oluşmasının aynı yönde olası bir piyasa hareketinin sinyalini verebilmesidir. Hedging : Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda ( ör: FOREX ) tersine pozisyon alarak korunmasıdır. 76

77 İşlem Hacmi : Her hisse senedi için gerçekleşen işlemlerdeki hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılmasıyla elde edilen değerlerin toplamıdır. Tüm hisse senetlerinin işlem hacimleri toplamı, piyasanın toplam hacmini oluşturur. Kambiyo ( Döviz işlemleri ) : Madeni ve kâğıt para şeklindeki tüm yabancı ülke paraları ve bu paralarla ödeme yapılabilen her tür hesap, belge, bono, poliçe, çek vb. parasal araçların tümüne kambiyo ya da döviz denir. Kaldıraç : Kullanılan sermaye miktarından daha büyük dolar (veya TL) bedeline sahip olan bir emtianın ya da finansal aracın elde edilebilmesidir. Kaldıraç pozisyonu ne kadar büyük olursa kar veya zararda o kadar büyük olacaktır. Kapanış Fiyatı : Yatırım aracının belirli bir zaman dilimi içindeki en son işlemin fiyatıdır. Kısa Pozisyon : Düşen piyasadaki fiyat hareketlerinden kar elde edebilmek için satışa geçilerek uygulanan bir pozisyon tipidir. LIBOR : Londra mali piyasasında bankalarca belirlenen ve birinci sınıf bankalara uygulanan faiz oranıdır. LIBOR'u bir sepet faiz oranı olarak adlandırmamız mümkündür. Likidite : Menkul kıymetin piyasa fiyatından veya bu fiyata çok yakın bir fiyattan en kısa sürede ve kolayca nakde çevrilebilmesidir. Limit : Bir ekonomik değişkenin alabileceği maksimum veya minimum değerdir. Limitli emir : Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı, satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir. Lot : Hisse senetleri piyasasındaki işlem birimidir. İMKB Hisse Senetleri Piyasası'nda 1 lot 1000 adet hisse senedini veya TL nominal değerli hisse senedini anlamına gelir. Manipülasyon : Piyasada canlılık yaratmak amacıyla yapay alım/satım yapılmasına denir. 77

78 Market Maker : Hisse senetlerinden, bonolardan, dövizlerden veya gayrimenkullerden bir piyasa oluşturan jobber (simsar) veya stockbroker (borsacı). Diğer bir deyişle yukarda belirtilenlerin alımsatımını yapan kişi. Merkez Bankası : Banknot ihraç eden, hükümetin para ve kredi politikasını yürütmede yardımcı olan, veznedarlık görevini üstlenmiş, devletin iktisadi ve mali danışmanlığını yapan kurumdur. Net Faiz : Bankaların mevduata verdikleri faizden vergi ve komisyonlar düşüldükten sonra geriye kalan kısımdır. OPEC : 1960 yılında Bağdat'ta İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezüella tarafından kurulmuştur. OPEC, petrol ithalatçısı ülkeler üzerinde siyasi ve ekonomik baskı kurarak iktisadi ve politik bir üstünlük sağlamaya yönelik bir örgüttür. Opsiyon Piyasası : Vadeli işlem piyasalarına benzeyen bir piyasadır. Opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı bir piyasadır. Piyasa Fiyatı : Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır. Portföy Yönetimi : Bir portföyün yönetilmesi, mevzuatın ve içtüzüğün izin verdiği sınırlar dâhilinde, portföye varlık ( hisse senedi, tahvil, bono, döviz ) alınıp satılması ve bu varlıkların getirilerinin (faiz, kar payı gibi) tahsil edilmesi faaliyetleridir. Varlıkların alınıp satılması kararlarına dayanak teşkil eden her türlü araştırma ve analiz gibi faaliyetler de portföy yönetiminin kapsamına girer. Rezerv Para : Uluslararası mali kuruluşlar ile hükümetlerin ellerinde bulundurdukları altın ve dövize denir. Risk : İstenmeyen sonuçlarla karşılaşma olasılığıdır. Risk Kontrolü : Piyasada karşılaşılabilecek olan zararları sınırlamak amacıyla kullanılan bir trading yöntemidir. 78

79 Risk Yönetimi : Bir işletmenin normal faaliyet süreci boyunca karşılaşabileceği risklerin giderilmesi, minimize edilmesi veya bunların sigorta ettirilmesi ile ilgili konular ile ilgilenir. Spekülasyon : Bireyin gelecekle ilgili beklentileri doğrultusunda hisse senedi fiyatlarında veya döviz kurlarındaki olası değişimlerden bir gelir elde etmek amacıyla yapılan işlemlerdir.bu terim sık sık manipülasyon (yapay fiyat hareketi) ile karıştırılır. Stop Emri : Belirlenen fiyat seviyesine geldiğinde piyasa emrine dönüşen emirlerdir. Teknik Analiz : Hisse senedi veya borsa endeksi fiyatında ya da işlem miktarında meydana gelen değişmelerin genellikle grafiklerle açıklanması ve geleceğe yönelik trend belirleme aracıdır. Temel Analiz : Hisse senetlerinin gerçeğe en yakın fiyatlarını bulmaya yönelik bir yöntemdir. Teminat : Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir. Trend : Bellirli bir zaman dilimi aralığında belli bir seyri oluşturan değerlerde ortaya çıkan sürekli artma ya da azalmaları ifade eder. Uzun Pozisyon : Yükselen fiyatlardan kar edebilmek için satın alma emirleri ile oluşturulmuş pozisyondur Vadeli Döviz İşlemleri : Dövizin ileri bir tarihte belirli sabit bir fiyat üzerinden alınıp satılacağına dair yapılan sözleşmelere bağlı işlemlerdir. Valör : Kredi ya da mevduat için bankaca faizin işletilmeye başlandığı tarihe denir. Zamanlı Emir : Zamanlı emirler ancak verildikleri zaman aralığı içinde geçerli olurlar. 79

80 -- SON SÖZ Tüm kitap boyunca sizi Forex Piyasalarıyla tanıştırmaya, piyasalara giriş yaptığınızda yabancılık çekmemenizi sağlamaya çalıştık. Her gün 2 trilyon Amerikan Doları na yakın sermayenin döndüğü bu piyasalardan sizinde faydalanmanız için destek olmaya çalıştık. İyi anlaşılacağını umduğumuz bir dil ve grafikler kullanmaya dikkat ettik. Ülkemizde bu piyasalarla ilgili kaynak bulmanın ne kadar zor olduğunu bizde farkındayız ve bu farkındalık yola çıkış amacımız olmuştur. Düşük rakamlarla çok yüksek oranlarda yatırım yapma olanağı, açığa satış, anında işlem yapabilme gibi sayısız avantajların olduğu piyasada umarız ki sizde başarılı olacaksınız. Aynı zamanda hedge amaçlı işlemlerin, ticari hayatınızda da sizi koruyabildiğini unutmayın. Son tavsiyelerimiz ise, piyasaya girerken hederlerinizi baştan koymanız, işlem yapacağınız kurumu seçerken tecrübesine ve size yaklaşımına önem vermeniz, normal yatırım mantığında olduğu gibi sadece yükseliş beklediğiniz araçları alıp yükselmesini beklemek gibi düşüş beklentisi içinde olduğunuz araçları da açığa satış yapıp fiyat düşünce alıma geçerek kâr etmenizdir. Özellikle stop noktalarını çok kayıp vermeyecek şekilde ayarlamanız, yükseliş trendindeyken aceleyle pozisyon kapatmak yerine tüm sinyallerin düşüşü desteklediği durumda satış yapmanızdır. Bazı yatırımcılar, stop seviyesini daha işleme başlamadan kafalarında belirlerler, çünkü yatırımcı psikolojisi satışa geçip zararı durdurmanızı engelliyebilir. İçinizden hep simdi ters dönüş olacak derken, fiyat iyice düşebilir ve sermayenizi eritebilirsiniz. Fakat sizde taktir edersiniz ki, o sermaye ileride ihtiyacınız olacak. Paranızı yatırmadan önce, kısa bir süre deneyim kazanmak ve Forex ekranında tecrübe kazanmak için, şirketlerin demo hesaplarına kayıt olarak, hiç para yatırmadan işlem yapmaya başlamanız daha faydalı olur. Hem işleyiş hakkında biraz tecrübe sahibi olursunuz, hem de platformu kullanmayı çok daha iyi öğrenirsiniz. Umarız, faydalı olabilmişizdir. Yatırımlarınızda başarılar. KİTAP İLE İLGİLİ HER TÜRLÜ YORUMUNUZU [email protected] ADRESİNE GÖNDEREBİLİRSİNİZ. 80

81 Eğitim Arşivi 2006 KAYNAKÇA Yusuf Sarı Borsada Göstergelerle Teknik Analiz İstanbul, 2001, 4. Baskı John Jargesen & S. Wade Profiting with Forex USA, 2006 Callum Handerson Currency Stategy : A Practitioner s Guide to Currency Trading, Hedging and Forecasting USA; 2002 Peter Rosanstreich Forex Revolution : An insider s Guide to the Real World of Foreign Exchange Trading USA, 2005, 2.Baskı Michael Archer, Jim Bickford Getting Started in Currency Trading : Winnig in Todays Hottest Marketplace USA,