ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Gökhan GÖK DEĞİŞİK GEOMETRİDEKİ BETONLARIN BASINÇ DAYANIMLARININ ÇEŞİTLİ SU/ÇİMENTO ORANLARINA VE ÇİMENTO MİKTARLARINA GÖRE İNCELENMESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ADANA, 10

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DEĞİŞİK GEOMETRİDEKİ BETONLARIN BASINÇ DAYANIMLARININ ÇEŞİTLİ SU/ÇİMENTO ORANLARINA VE ÇİMENTO MİKTARLARINA GÖRE İNCELENMESİ Gökhan GÖK YÜKSEK LİSANS TEZİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Bu Tez / /10 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir.... Doç. Dr. İsmail Hakkı ÇAĞATAY DANIŞMAN... Doç. Dr. Hüseyin R. YERLİ ÜYE Doç. Dr. S. Seren GÜVEN ÜYE Bu Tez Enstitümüz İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ DEĞİŞİK GEOMETRİDEKİ BETONLARIN BASINÇ DAYANIMLARININ ÇEŞİTLİ SU/ÇİMENTO ORANLARINA VE ÇİMENTO MİKTARLARINA GÖRE İNCELENMESİ Gökhan GÖK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Doç. Dr. İsmail Hakkı ÇAĞATAY Yıl : 10, Sayfa: 194 Jüri : Doç. Dr. Hüseyin R. YERLİ Doç. Dr. S. Seren GÜVEN Bu çalışmada, farklı dozajlarda ( dozaj), farklı su/çimento oranlarında (0,3 0,4 0,5 0,6) ve farklı agrega türlerinde (dere kumu, kaya kumu) hazırlanmış beton silindir numunelerin numune boy değişiminin betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma kapsamında, h/d=2 sabit olmak koşulu ile 5x10cm, 7,5x15cm, 10xcm, 12,5x25cm ve 15x30cm boyutlarındaki silindir numuneler, 28. gün eksenel basınç dayanımı deneyine tabi tutulmuştur. Yapılan deneyler sonucunda, farklı boyutlardaki silindir numunelerin basınç dayanımlarının sonuçları ile standart numunenin basınç dayanımı sonucu arasında karşılaştırmalar yapılmış, elde edilen bulgular ışığında, numune boy değişiminin, örnek numuneler ile standart numunenin basınç dayanımları üzerinde kesin bir etkisinin olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Beton, Basınç Dayanımı, Boyut Etkisi, Silindir Numuneler I

4 ABSTRACT MSc THESIS AN INVESTIGATION OF COMPRESSIVE STRENGTH OF CONCRETE CYLINDER SAMPLES OF DIFFERENT GEOMETRIES ON WATER/CEMENT RATIO AND CEMENT Gökhan GÖK CUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF CIVIL ENGINEERING Supervisor : Assoc. Prof. Dr. İsmail Hakkı ÇAĞATAY Year : 10, Pages: 194 Jury : Assoc. Prof. Dr. Hüseyin R. YERLİ Assoc. Prof. Dr. S. Seren GÜVEN In this study, effect of concrete cylinders having different diameters prepared by; cement factor ( dosage), by water/cement ratio (0,3-0,4-0,5-0,6), by concrete aggregate (river sand, rock sand) on the compressive strength of concrete compressive strength was examined. On condition that h/d=2, concrete cylinder samples of 5x10cm, 7,5x15cm, 10xcm, 12,5x25cm and 15x30cm were tested for compressive strength of 28 th day. The compression strength results of different sizes of concrete cylinders were compared to compression strength results of standard concrete cylinders, as a result of the studies, it was concluded that the change in the height of cylinders had a significant effect on compression strength of samples. Key Words: Concrete, Compressive Strength, Size Effect, Cylinder Samples II

5 TEŞEKKÜR Öğrenimim boyunca beni değerli bilgi ve birikimleriyle yönlendiren, yüksek lisans tez konumun belirlenmesinde ve çalışmalarımın yürütülmesi sırasında her konuda bana destek olan sayın hocam Doç. Dr. İsmail Hakkı ÇAĞATAY a içten teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca tüm öğrenim hayatım boyunca benden desteklerini esirgemeyen aileme sonsuz teşekkürlerimi sunarım. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ..I ABSTRACT.II TEŞEKKÜR III İÇİNDEKİLER...IV TABLOLAR DİZİNİ..VI ŞEKİLLER DİZİNİ.XIV RESİMLER DİZİNİ...XXII SİMGELER VE KISALTMALAR...XXIII 1. GİRİŞ 1 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Çimentonun Beton Basınç Dayanımına Etkisi Agreganın Beton Basınç Dayanımına Etkisi Su / Çimento Oranının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Numune Boyut ve Şekil Değişiminin Beton Basınç Dayanımına Etkisi BETON Betonun Bileşenleri Çimento Agrega Agregada Rutubet Durumu Agreganın Maksimum Dane Büyüklüğü Agreganın Dane Şekli Granülometri (Dane Dağılımı) Su Katkı Maddeleri Betonun Özellikleri İşlenebilme Kıvam Betonun Sınıflandırılması..27 IV

7 Beton Basınç Dayanımına Etki Eden Faktörler MATERYAL VE METOD Kullanılan Malzemelerin Özellikleri Çimentonun Özellikleri Agregaların Özellikleri Elek Analizi İnce Malzemelerin Doygun Kuru Yüzey Ağırlık (DKY) Hale Getirilmesi (1). Kesik Koni Yöntemi (2). Kesme Yöntemi İnce Agregada Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranı Tayini İri Agregaların Doygun Kuru Yüzey Ağırlık (DKY) Hale Getirilmesi İri Agregada Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranı Tayini Karışım ve Bakım Suyu Beton Karışım Oranları Numune Şekil ve Boyutları Basınç Mukavemeti ve Yükleme Hızları DENEY SONUÇLARI BULGULAR VE TARTIŞMA Çimento Miktarının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Agrega Türünün Beton Basınç Dayanımına Etkisi Su/Çimento Oranının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Numune Boy Değişiminin Beton Basınç Dayanımına Etkisi SONUÇLAR VE ÖNERİLER Sonuçlar Öneriler..186 KAYNAKLAR.189 ÖZGEÇMİŞ..194 V

8 TABLOLAR DİZİNİ SAYFA Tablo 2.1. Boy/Çap Oranı 2,0 Olan Değişik Boyutlardaki Silindir Numuneler Üzerinde Bazı Araştırmacıların Buldukları Basınç Dayanımı İlişkileri 11 Tablo 3.1. Standart Silindirlerin Basınç Dayanımları İle Karot Numunelerin Basınç Dayanımları Arasındaki İlişki 34 Tablo 3.2. ASTM C 42 No lu Standarda Göre Farklı Boy/Çap Oranlarındaki Karot Numunelerin Basınç Dayanımları İçin Kullanılacak Düzeltme Faktörleri...34 Tablo 3.3. Beton Sınıflarının Karşılaştırılması...35 Tablo 4.1. Portland Çimentolarının Kimyasal Bileşimi..37 Tablo 4.2. Dere Kumunun Özellikleri 40 Tablo 4.3. Dere Kumunun Elek Analizi Tablosu...40 Tablo 4.4. Kaya Kumunun Özellikleri 41 Tablo 4.5. Kaya Kumunun Elek Analizi Tablosu...42 Tablo 4.6. Orta Agreganın Özellikleri 43 Tablo 4.7. Orta Agreganın Elek Analizi Tablosu...44 Tablo 4.8. İri Agreganın Özellikleri...45 Tablo 4.9. İri Agreganın Elek Analizi Tablosu...45 Tablo Dere Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Tablosu...47 Tablo Kaya Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Tablosu..48 Tablo D 503 no lu Deneyin Karışım Tablosu..49 Tablo D 504 no lu Deneyin Karışım Tablosu..49 Tablo D 505 no lu Deneyin Karışım Tablosu...50 Tablo D 506 no lu Deneyin Karışım Tablosu..50 Tablo D 403 no lu Deneyin Karışım Tablosu..50 Tablo D 404 no lu Deneyin Karışım Tablosu..50 Tablo D 405 no lu Deneyin Karışım Tablosu..51 Tablo D 406 no lu Deneyin Karışım Tablosu..51 Tablo 4.. D 303 no lu Deneyin Karışım Tablosu..51 Tablo D 304 no lu Deneyin Karışım Tablosu..51 VI

9 Tablo D 305 no lu Deneyin Karışım Tablosu..52 Tablo D 306 no lu Deneyin Karışım Tablosu..52 Tablo K 503 no lu Deneyin Karışım Tablosu..52 Tablo K 504 no lu Deneyin Karışım Tablosu..52 Tablo K 505 no lu Deneyin Karışım Tablosu..53 Tablo K 506 no lu Deneyin Karışım Tablosu..53 Tablo K 403 no lu Deneyin Karışım Tablosu..53 Tablo K 404 no lu Deneyin Karışım Tablosu..53 Tablo K 405 no lu Deneyin Karışım Tablosu..54 Tablo K 406 no lu Deneyin Karışım Tablosu..54 Tablo K 303 no lu Deneyin Karışım Tablosu..54 Tablo K 304 no lu Deneyin Karışım Tablosu..54 Tablo K 305 no lu Deneyin Karışım Tablosu..55 Tablo K 306 no lu Deneyin Karışım Tablosu..55 Tablo 5.1. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler 60 Tablo 5.2. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları..60 Tablo 5.3. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler 61 Tablo 5.4. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları..62 Tablo 5.5. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler 63 Tablo 5.6. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları..63 Tablo 5.7. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler 64 Tablo 5.8. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.65 Tablo 5.9. K (503, 403, 303) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler 66 Tablo K (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları...67 Tablo K (504, 404, 304) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler..67 Tablo K (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları...68 Tablo K (505, 405, 305) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler..69 Tablo K (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları...70 Tablo K (506, 406, 306) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler..70 Tablo K (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları...71 Tablo D 503, K 503 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.73 VII

10 Tablo D 504, K 504 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.74 Tablo D 505, K 505 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.75 Tablo 5.. D 506, K 506 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.76 Tablo D 403, K 403 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.77 Tablo D 404, K 404 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.78 Tablo D 405, K 405 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.79 Tablo D 406, K 406 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.80 Tablo D 303, K 303 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları..81 Tablo D 304, K 304 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.82 Tablo D 305, K 305 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.83 Tablo D 306, K 306 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.84 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 86 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 87 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...88 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...89 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 90 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 91 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 92 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 93 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...94 VIII

11 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...95 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...96 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...97 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...98 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 99 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..100 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..101 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..102 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..103 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..104 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..105 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..106 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..107 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..108 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..109 IX

12 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..110 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..111 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..112 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..113 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları..114 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları...1 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları X

13 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 126 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 128 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 130 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 131 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 132 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 133 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 134 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 135 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 137 XI

14 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 138 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 139 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 140 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 141 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Tablo D 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları.144 Tablo D 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 145 Tablo D 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 146 Tablo D 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 147 Tablo D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları..149 Tablo D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri..149 Tablo D 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 150 Tablo D 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 152 Tablo D 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 153 Tablo D 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 154 Tablo D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.155 Tablo D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Tablo D 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 157 Tablo D 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 158 Tablo D 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları.160 Tablo D 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları 161 XII

15 Tablo D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 162 Tablo D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.162 Tablo K 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..164 Tablo K 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..165 Tablo K 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..166 Tablo K 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..167 Tablo K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 169 Tablo K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.169 Tablo K 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Tablo K 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..172 Tablo K 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Tablo K 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Tablo K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 175 Tablo K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.176 Tablo K 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..177 Tablo K 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..177 Tablo K 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..179 Tablo K 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları..180 Tablo K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 181 Tablo K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.181 XIII

16 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 3.1. Çimentonun Üretimi...18 Şekil 3.2. Max. 31,5 mm Karışık Agreganın Granülometri Eğrisi.24 Şekil 4.1. Dere Kumunun Gradasyon Eğrisi...41 Şekil 4.2. Kaya Kumunun Gradasyon Eğrisi..42 Şekil 4.3. Orta Agreganın Gradasyon Eğrisi..44 Şekil 4.4. İri Agreganın Gradasyon Eğrisi..45 Şekil 4.5. Dere Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Eğrisi.48 Şekil 4.6. Kaya Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Eğrisi 49 Şekil 5.1. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..61 Şekil 5.2. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..62 Şekil 5.3. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..64 Şekil 5.4. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..65 Şekil 5.5. K (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..67 Şekil 5.6. K (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..68 Şekil 5.7. K (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..70 Şekil 5.8. K (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..72 Şekil 5.9. D 503, K 503 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği 73 Şekil D 504, K 504 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..74 Şekil D 505, K 505 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..75 Şekil D 506, K 506 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..76 Şekil D 403, K 403 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..77 Şekil D 404, K 404 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..78 Şekil D 405, K 405 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..79 Şekil D 406, K 406 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..80 Şekil D 303, K 303 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..81 Şekil D 304, K 304 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..82 Şekil D 305, K 305 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..83 Şekil 5.. D 306, K 306 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği..84 XIV

17 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 85 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 86 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 87 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği...88 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 89 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 90 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 91 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 92 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 93 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği...94 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği...95 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 96 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 97 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 98 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 99 XV

18 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..100 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..101 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..102 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..103 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..104 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..105 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..106 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..107 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..108 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..109 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.110 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..111 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..112 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..113 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..114 XVI

19 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.118 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.119 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği..1 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.123 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.124 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği.125 XVII

20 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.126 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.127 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.129 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.130 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.131 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.133 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0.3, 0.4, 0.5 ve 0.6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.134 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.136 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.137 XVIII

21 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.138 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.139 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.140 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.142 Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları.143 Şekil D 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.144 Şekil Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.145 Şekil D 504 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.146 Şekil D 505 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.148 Şekil D 506 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Şekil D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.150 Şekil D 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.151 Şekil D 403 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.152 Şekil D 404 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.153 Şekil D 405 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği XIX

22 Şekil D 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.154 Şekil D 406 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Şekil D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri.156 Şekil D 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.157 Şekil D 303 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği.159 Şekil D 304 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Şekil D 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil D 305 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.160 Şekil D 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil D 306 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.161 Şekil D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 163 Şekil D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Şekil K 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 503 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.164 Şekil K 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 504 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.165 Şekil K 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 505 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.167 Şekil K 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 506 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.168 Şekil K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.169 Şekil K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Şekil K 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 403 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.171 Şekil K 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 404 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.172 Şekil 5.1. K 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 405 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.173 Şekil K 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği XX

23 Şekil K 406 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.175 Şekil K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.176 Şekil K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Şekil K 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 304 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği. 178 Şekil K 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 305 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.179 Şekil K 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Şekil K 306 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği.180 Şekil K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları.182 Şekil K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri XXI

24 RESİMLER DİZİNİ SAYFA Resim 4.1. Silindir Numuneler Resim 6.1. Silindir Numunelere Kükürt Başlık Yapılması Resim 6.2. Silindir Numunelerin Başlıklanması Resim 6.3. Küçük Boyutlu Numunelerdeki Çeper Etkisi.188 Resim Dozajlı, 0,3 Su/Çimento Oranlı, Dere Kumlu ile Kaya Kumlu Beton Karışım Numunelerinin Karşılaştırılması 188 XXII

25 SİMGELER VE KISALTMALAR AAR : Alkali-Agrega Reaksiyonu ASR : Alkali-Silika Reaksiyonu A/Ç : Agrega/Çimento Oranı D maks : Maksimum Agrega Boyutu h/d : Yükseklik/Çap Oranı Max : Maksimum PÇ : Portland Çimento S/Ç : Su/Çimento Oranı W/C : Su/Çimento Oranı XXIII

26 1. GİRİŞ Gökhan GÖK 1. GİRİŞ Beton, uygun oranlarda ince agrega (doğal veya kırma kum), iri agrega (doğal veya kırma çakıl), çimento, su ve gerektiğinde kimyasal ve mineral katkı maddelerinden oluşan harmanın 1 ile 5 dakika arası bir zaman süresi içinde, homojen olarak karıştırılmasıyla elde edilen, başlangıçta plastik kıvamlı olup, zamanla çimentonun hidratasyonuyla sertleşip, katılaşan bir yapı malzemesidir. Günümüzde yapı teknolojisinin ilerlemesiyle birlikte daha güvenli ve daha ekonomik yapılar yapılmaya başlanmıştır. İnsanoğlunun doğaya hükmetmek amacıyla daha büyük yapılar yapmaya gerek duyduğu bugünlerde yapıların daha ekonomik ve daha güvenli olabilmesi için bilim adamları çalışmalarını sürdürmektedir. Teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, halen en ucuz ve en yaygın olarak kullanılan yapı malzemesi betondur. Günlük yaşamda betonla karşılaşılmayan veya betondan yapılmış yapılardan yararlanılmayan tek bir gün dahi yoktur. Beton konusunda yapılan birçok araştırmada, basınç dayanımı en önemli malzeme özelliği olarak kabul edilmektedir. Betonun, diğer birçok özelliğinin basınç dayanımıyla ilişkili olduğu bilinmektedir. Ülkemizde ve diğer birçok ülkede beton sınıfını belirlemek için özellikle 28 günlük basınç dayanım değerleri kullanılmaktadır. Ülkemizdeki mevcut yapı stokunun çok büyük bir çoğunluğunu betonarme yapılar oluşturmakta ve bu yapılarda, deprem ve benzeri etkilerden dolayı oluşan sorunlara sık sık rastlanılmaktadır. Ortaya çıkan yapısal problemlerin esas kaynağını beton kalitesindeki düşüklük oluşturmaktadır (Eren, 1999; Celep, 1999). Basınç dayanımını etkileyen etkenlerin başında su-bağlayıcı oranı, agrega, çimento ve kullanılan katkıların kalitesi ile kür şartları ve süresi gelmektedir. Ancak, betonun basınç dayanımını etkileyen diğer önemli bir faktör ise, numune boyut ve şeklinin değişimidir. Çünkü basınç dayanımı, betonun kırılma mekaniklerinden dolayı numune boyut ve şekline bağlı olarak değişmektedir. Beton kalite kontrolünde yaygın olarak kullanılan ve tek eksenli basınç dayanımı deneyinde de kullanılan örnek tip ve boyutlar, deney sonuçlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Boyut etkisi nedeniyle, malzemelerin görünür dayanımları, aynı malzeme bileşenleri ve oranları ile aynı beton sınıfında hazırlanan farklı 1

27 1. GİRİŞ Gökhan GÖK geometrik şekle ve boyuta sahip örneklerin, farklı basınç dayanım değerleri vermesi, deney sonuçları arasında karşılaştırma yapılmasını güçleştirmektedir. Bu sorunların üstesinden gelebilmek amacıyla, numune boyut ve şeklinin basınç dayanım değerleri üzerindeki etkisini en aza indirmek ve basınç dayanım değerlerinde bir birlik sağlayabilmek için numune şekil ve boyutlarında bir standartlaşmaya gidilmiştir. Bunun sonucunda, beton dayanımının tespitinde kullanılan tek eksenli basınç dayanım deneyinde, standart boyutlarda silindir ve küp numunelerin kullanılması öngörülmüştür. Beton basınç dayanımını ölçmede kullanılan numune boyut ve şekilleri ülkeden ülkeye farklılıklar gösterse de en çok kullanılan numune şekilleri küp ve silindirdir. Ülkemizin standartlarında yer alan silindir numune boyutları 150x300 mm (Standart silindir numunede, boy/çap=2,0 dır.), küp numune boyutları ise 150x150x150 mm dir. Ancak, kolay çalışılabilme, deney aletlerinin kapasitelerinin küçük olması, daha az beton kullanma ve buna bağlı olarak maliyetin daha düşük olması gibi çeşitli sebeplerden dolayı, uygulamalarda standartlarda belirtilen boyutlardan daha küçük numuneler de kullanılabilmektedir. Daha önce yapılan çalışmalarda, genellikle aynı forma sahip, aynı malzeme bileşenleri ve oranları ile aynı beton sınıfında hazırlanan, farklı geometrik şekle ve boyuta sahip örneklerin, basınç dayanımları incelenmiştir. Bu tez çalışmasında, farklı dozajlarda ( dozaj), farklı su/çimento oranlarında (0,3 0,4 0,5 0,6) ve farklı agrega türlerinde (dere kumu, kaya kumu) beton karışım hesapları yapılmış, farklı boyutlardaki silindir numunelere yerleştirilmiş ve numune boy değişiminin betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma kapsamında, h/d=2 sabit olmak koşulu ile 5x10cm, 7,5x15cm, 10xcm, 12,5x25cm ve 15x30cm boyutlarında silindir numuneler hazırlanmış, hesaplanan beton karışımları numunelere yerleştirilmiş ve 28. gün eksenel basınç dayanımı deneyine tabi tutulmuştur. 2

28 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Yapılan literatür araştırmalarında, beton basınç dayanımına etki eden başlıca faktörlerden çimentonun, agreganın, su/çimento oranının ve numune boyut ve şekil değişimlerinin betonun basınç dayanımına etkisi incelenmiştir Çimentonun Beton Basınç Dayanımına Etkisi Çimento cinsi ve özellikleri, beton mukavemetine etki eden en önemli özelliklerden birisidir. Çimento özeliklerinin mukavemet üzerine etkisi, büyük ölçüde bunların hidratasyon olayının hızlı veya yavaş bir şekilde seyir etmeleri ile açıklanabilir. Hidratasyonun hızlı bir şekilde gelişmesi halinde çimento mukavemeti kısa zamanda büyük değerler alır. Çimentonun asıl görevi, betonun iskeletini oluşturan kum ve çakıl danelerini birbirine bağlamak suretiyle, beton bünyesinde aderans ve kohezyonu sağlayarak betona mekanik mukavemet kazandırmaktır. Diğer koşullar aynı kalmak suretiyle, çimento dozajı arttırılarak beton basınç mukavemetinde artış sağlanabilir. Çekme ve eğilme mukavemetleri ise, çimento dozajının belli bir değerine kadar çimento dozajı ile beraber artmakta, bu değerden itibaren dozaj artırıldığı halde bu mukavemetlerde herhangi bir artış gözlenmemektedir. Beton içerisinde çimento dozajı belirli sınırlar içerisinde arttıkça beton basınç mukavemeti de artmaktadır. Ancak bu artış belirli bir noktaya kadar geçerlidir. Belirli bir noktadan sonra betonda çimento miktarı arttırıldığında, mukavemetteki artmada yavaşlar. Çimento miktarı çok az olduğu takdirde, betonun karılabilmesi, ayrışma yapmadan yerleştirilmesi, sıkıştırılması ve yüzeyinin düzeltilmesi kolay olmamaktadır. Öte yandan, beton yapımında çok fazla çimento kullanıldığı takdirde, betonda karılabilme, yerleştirilme ve sıkıştırabilme işlemleri daha rahat yapılabilmekle beraber, bu tür betonlar çok yapışkan olmakta, beton yüzeyinin mala ile düzeltilebilmesi daha zor olmakta ve beton yüzeyinde zamanla çatlaklara (rötreye) neden olmaktadır. 3

29 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK Beton basınç dayanımını etkileyen önemli faktörlerden biri karışıma giren çimentonun cinsi, miktarı ve özellikleridir. Çimento, su ile karıştırıldığında hidratasyon reaksiyonlarına girerek sertleşen ve dayanım kazanan, dayanımını su içinde de koruyan, çok ince öğütülmüş inorganik malzemedir (TS 11222, 01). Çimento ile suyun reaksiyonu sonucu tanecik yüzeyinde oluştuğu için çimentoda incelik önemlidir. Çimento inceliğinin artması özgül alanın artmasına da neden olur. İnceliğin artması ile bağlayıcı maddenin mukavemet kazanması hızlanır ve böylece çimentonun 3, 7, 28 ve 90 günlük mukavemetlerinde artış görülür. Ancak pratik bakımdan nihai mukavemete etkisi fazla görünmez (Postacıoğlu, 1986). Betonda çimento dozajı belirli sınırlar içerisinde arttıkça beton basınç mukavemeti de artmaktadır. Çimento dozajının granülometrisi ile de ilişkisi vardır. Agrega karışımındaki ince malzeme miktarı arttıkça dozaj da yükselir. Agreganın en büyük boyutu arttıkça çimento dozajı da azalır. Mukavemeti yüksek olan çimentolarla üretilen betonların mukavemetinin yüksek olduğu bilinmektedir (Postacıoğlu, 1986). Çimento hamurunun bağlayıcılık kazanma hızı ve miktarı, çimento ile su arasındaki hidratasyonun ne mükemmellikte oluştuğuna bağlıdır. Hidaratasyonun ne hızda ve mükemmellikte yer alabileceği hususu ise, sıcaklık ve rutubet ortamlarına ek olarak büyük ölçüde çimento kompozisyonuna, çimento inceliğine ve betonda kullanılan çimento miktarına bağlıdır. Hidratasyon ürünlerinin artması, çimento hamuru içerisindeki kapiler boşlukların azalmasın da sağladığından, çimentonun ne ölçüde hidratasyon yaptığı hususu çimento hamurunun ve beton dayanımını değil dayanıklılığını da etkiler (Erdoğan, 1995b). Betondaki çimento hamurunun dayanımı bileşimindeki malzemeler olan çimento, mineral ve kimyasal katkılar, su ve havanın özellikleri ile ilgilidir. Çimento hamurunun sıkıştırılması ve bakım koşulları, su/çimento oranı, kimyasal ve mineral katkılar, çimentonun hidratasyon derecesi dayanımı etkiler (Yeğinobalı, 00). Çimento hamuru, bağlayıcı özelliğe sahip bir malzemedir; agregaların yüzeyini kaplamakta, agrega taneleri arasındaki boşlukları doldurmakta, agrega taneleri ile aderans kurarak betonun tek bir malzeme durumunu alabilmesini sağlamaktadır. Sertleşmiş çimento hamurunun dayanımı yüksek olmadığı takdirde, 4

30 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK betona uygulanan yükler karşısında, çatlamaların ve kırılmaların oluşması bu malzemeden başlamaktadır. Çimento hamurunun dayanımı, çimentonun ne ölçüde hidratasyon yapmış olmasına ve beton yapımında kullanılan su/çimento oranına bağlıdır. Düşük su/çimento oranına sahip çimento hamurunda, daha az miktarda kapiler boşluk oranı yer almaktadır. Kapiler boşluk oranının azalması, çimento hamurunun ve buna bağlı olarak betonun daha yüksek dayanım göstermesine neden olmaktadır (Erdoğan, 03). Çimento hamurunun dayanımını etkileyen faktörler, çimento hamuru ile agrega deneleri arasındaki bağı da etkilemektedir. Örneğin, su/çimento oranı yüksek olan betonlarda elde edilen dayanım ve aderans daha az olmaktadır. Çimento hamuru ile iri agrega danelerinin arasındaki aderansı etkileyen bir başka faktör de, agrega danelerinin su emme kapasiteleridir. Kurutularak kullanılan gözenekli agregalar, çimento hamuru ile agrega danelerinin daha iyi temasını sağlayarak daha iyi aderansa yol açmaktadır (Erdoğan, 03). Çimento dozajı, yani 1m 3 betonda kullanılan çimento miktarı başta mukavemet olmak üzere beton özelliklerine etki yapan en önemli faktördür. Çimento dozajının hem mukavemet artırıcı, hem de boşluk yüzdesini azaltıcı etkisi vardır. Ancak yaklaşık 400 kg/m 3 den sonra beton dozajının artırılması halinde rötre nedeniyle çeşitli sorunlar ortaya çıkar. Diğer taraftan ekonomik nedenlerle çimento dozajı çok fazla artırılamaz (Yalçın ve Gürü, 06) Agreganın Beton Basınç Dayanımına Etkisi Beton mukavemetine etki eden diğer etkenlerden biri olan agreganın kendi kalitesidir. Agregaların kalitesi, tanelerinin yüzey durumu, tanelerin biçimi, granülometrisi ve fiziksel özellikleri (kolayca kırılmayan, çabuk aşınmayan, sağlam ve sert yapıda olması) ile ilgilidir. Agreganın dayanımı beton basınç dayanımını doğrudan etkiler. Agrega tanesinin dayanımı arttıkça betonun da dayanımı artar. Gözenekli, hafif agregalar ile yapılan betonlarda dayanım düşer. Yüksek dayanımlı betonlarda agreganın yoğun ve yüksek dayanımlı olması istenir. Agreganın beton dayanımındaki etkisi en büyük 5

31 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK tane boyu, tane ve yüzey şekilleri, granülometrisi ve içerdiği zararlı maddeler ile doğrudan ilişkilidir (Postacıoğlu, 1986). Beton hacminin % 75 ini agrega bileşeni meydana getirdiği için seçiminde titizlilik göstermesi gerekmektedir. Agrega gereken mukavemete sahip olmalı ve dış etkenlere dayanabilmelidir. Agreganın fiziki ve mekanik özellikleri istenilen şartları karşılayabilecek nitelikte olmalıdır. Betonun temelini oluşturan agreganın özellikleri, betonun işlenebilirliği, dayanımı ve geçirgenlik değeri gibi özellikleri üzerinde etkili olduğu bilinmektedir (Postacıoğlu,1987). Beton agregalarının kalitesi, tanelerin yüzey durumu, tanelerin biçimi, granülometrisi ve fiziksel özellikleri ile ilgilidir. Üretilen betonda agregalar ile çimento hamuru arasında büyük bir bağ kuvvetinin bulunması yani kuvvetli bir aderansının olması betonun mekanik mukavemetin yüksek bir değer almasına yardım eder. Burada aderansa olumlu etki eden agrega yüzeyinin pürüzlülüğüdür. Yüzeydeki girinti ve çıkıntılara çimento hamurunun girmesi ayrılmaları güçleştirip, betonun mukavemetini arttırır. Agrega tanelerinin biçimi olarak en uygun durum tanelerin küp veya küre seklinde olmasıdır. Yassı ve uzun taneler agregaların ve dolayısıyla betonun kompasitesini azaltıp, mukavemetinin düşmesine neden olur (Bayazıt, 1988). Köşeli ve yüzeyi pürüzlü agregaların, yuvarlak taneli olanlara göre çimento hamuru ile daha kuvvetli bağ oluşturduğunu, agrega yüzeyinin gözenekli olması durumunda da çimento tanelerinin bu bağı daha da kuvvetlendirdiğini ifade etmiştir. Agreganın mineralojik yapısının da bu bağda etkili olduğunu belirtmiştir (Yeğinobalı, 1999). İyi nitelikli bir agrega temiz, sert ve sağlam olmalı, bunların yanında suyun etkisiyle yumuşamamalı, dağılmamalı, çimentoların bileşenleriyle zararlı bileşikler meydana getirmemeli ve donatının korozyona karşı korunmasını tehlikeye düşürmemelidir (Özkul ve Ark, 1999). Donza ve Cabrera (02), farklı tip ince agrega ile yapılan yüksek dayanımlı beton konusunda araştırma yapmışlardır. Uygulamada genel olarak değişik kaynaklardan temin edilen kırma kum kullanılmıştır. Bu çalışmada doğal kum ile kırma kumun yüksek basınç dayanımına etkisi araştırılmıştır. Çimento dozajı ile iri 6

32 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK agrega miktarları sabit tutulmuştur ve su/çimento oranı düşük kullanılmıştır. Sonuçlar kırma kumun, doğal kumla aynı slump (çökme) değerini yakalayabilmesi için süper akışkanlaştırıcı miktarının arttırılması gerektiğini göstermiştir. Kırma kum, bütün yaşlarda doğal kumdan daha yüksek dayanım elde edilmesini sağlamıştır. Normal ağırlıklı beton üretiminde kullanılan agregalar genellikle çimento hamurunun dayanımından daha yüksek dayanıma sahiptirler. Ancak, beton yapımında kullanılan agregalar düşük dayanımlı ve kolayca kırılabilir türde iseler, uygulanan yükler altında betonda meydana gelecek çatlama ve kırılma, iri agrega tanelerinin kırılmasıyla başlamaktadır. Betonda kullanılan iri agrega danelerinin büyüklüğü arttığı takdirde, agrega yüzeyinde oluşan kuvvetlerde artmakta, aderansın daha zayıf olmasına yol açmaktadır (Erdoğan, 03). Yuvarlak doğal agreganın yığın olarak yerleşmesi, geometrik yapısı gereği daha kolay olup, özgül yüzeyi de (kırma agregaya göre) daha küçük olduğundan işlenebilirlik için az su gerektirir. Kırma agregalar, köşeli, kenarlı ve yüzeyleri pürüzlüdür. Kırma agregalar, konkasörlerin ayarsızlığına bağlı olarak yassı ve çivi türü biçimsiz taneler içerirler. Bunun mahzuru ise betonun yerleşmesi sırasında işlenebilirliğin güçleşmesidir. İşlenebilirliği sağlamak için daha çok su gerekecektir (Şimşek, 04). Aynı çimento dozajında ve katkı maddesi kullanılarak, aynı kıvamda hazırlanmış olan beton karışımlarının mukavemetinin, maksimum agrega dane çapı arttıkça, önemli ölçüde azaldığı görülmektedir (Yalçın ve Gürü, 06). Beton içinde kullanılan agregaların, cinsi, biçimi ve granülometrik özellikleri beton mukavemeti üzerine etki yapar. Yalnız agrega granülometrik eğrisi değil, maksimum dane çapı da betonun mukavemetine etkiler. Bu etki birbiri ile çelişen iki farklı sonuç doğurur. Aynı dozajı ve aynı kıvamda hazırlanan betonlarda agreganın maksimum tane çapının arttırılması, su çimento oranını azaltıcı yönde etkiler. Buna karşılık agrega maksimum çapındaki artış beton içinde boşlukların ve mikro çatlakların artmasına neden olur. Aynı çimento dozajında ve katkı maddesi kullanılarak, aynı kıvamda hazırlanmış olan beton karışımlarının mukavemetlerinin, maksimum dane çapı arttıkça önemli ölçüde azaldığı görülmektedir (Yalçın ve Gürü, 06). 7

33 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK Rao ve Prasad (02), yüksek dayanımlı betonlarda boyut etkisini incelemişlerdir. Çalışma sonunda, maksimum tane boyutunun artmasıyla taşıma gücünün de arttığı görülmüştür. Ama yüksek dayanım elde edilmesi için farklı boyutlarda iri agrega kompozisyonu kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır Su / Çimento Oranının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Beton içerisinde bulunan karışım suyunun miktarı beton mukavemetine tesir etmektedir. Karışım suyu beton bileşiminde olan iri agrega ve kum taneciklerini ıslatır ve bağlayıcı olan çimento ile reaksiyona girerek bu maddelerin hidratasyonunu sağlar. Beton yapımında kullanılan su miktarı arttıkça, beton daha yüksek kıvama sahip olmaktadır. Öte yandan su miktarının çok yüksek olması halinde, elde edilen beton yüzeyi petekleşme göstermekte, yani betonun yüzeyi istenmeyen büyüklükteki gözeneklere sahip olmaktadır. Karışımda yeteri kadar suyun olmaması halinde, çimentonun hidratasyonu tam olarak yapamayacağı; agrega tanelerinin yüzeyleri tam olarak ıslanmayacağından, agrega tanesi ile çimento arasındaki aderansın zayıf olacağı ve betonun yeterli dayanıma ulaşamayacağı bilinmektedir. W/C (su/çimento) oranın beton mukavemetine etki eden en önemli faktörlerden biri olduğu araştırmalar sonucu kabul edilmiştir. Su / çimento oranı yükseldikçe, beton içerisinde yer alan boşluk miktarı daha çok olmakta ve daha düşük beton dayanımı oluşmaktadır. Su/ çimento oranı azaldıkça, beton dayanımı artmaktadır. Ancak su/çimento oranındaki azalma çok olduğu takdirde böyle bir betonu tam olarak sıkıştırmak zor olmakta ve bu sebeple beton dayanımı düşük çıkmaktadır. Beton karışımında kullanılacak suyun kalitesi ve miktarı beton dayanımını ve dayanıklılığını etkilemektedir. Karışım suyu beton bileşimindeki iri agrega ve kum taneciklerini ıslatır ve bağlayıcı madde olan çimento ile hidratasyon reaksiyonuna girerek betonun sertleşip dayanım kazanmasını sağlar. Ayrıca, su betona işlenebilirlik kazandırır. Betona gereğinden fazla karışım suyu dayanımı azaltacağı 8

34 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK gibi karışımda yeteri kadar suyun olmaması halinde çimentonun hidratasyonunu tam olarak yapamayacağı, agrega tanelerinin yüzeyleri tam olarak ıslanmayacağından agrega tanesi ile çimento arasındaki aderansın zayıf olacağı ve betonun yeterli işlenebilirlikte olmayacağı bildirilmiştir (Postacıoğlu, 1986). Su/çimento oranı yükseldikçe, betonun içerisinde yer alan boşluk miktarı daha çok olmakta ve daha düşük beton dayanımı oluşmaktadır. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda, su/çimento oranı arttıkça, beton dayanımının azaldığı görülmüştür (Erdoğan, 03). Betonda, S/Ç oranı, mukavemetle ters orantılı olarak değişir. Karışımda kullanılan S/Ç oranı küçüldükçe betonun mukavemeti artar ve kılcal boşlukların miktarı azalır. Boşluğu az olan betonun basınç mukavemetinin yüksek, diğer fiziksel özelliklerinin ise istenilen düzeylerde olduğu saptanmıştır (Şimşek, 04). Su ve çimentodan meydana gelen çimento hamurundan, suyun çimentoya oranı ne kadar küçük olursa çimento hamuru o kadar plastik kıvamlı olur. Plastik kıvamlı hamurla elde edilen betonun, basınç dayanıklılığı, dış faktörlere dayanımı ve hacim sabitliği oldukça iyi netice verir. Beton karışım hesabında, S/Ç oranına, çeşitli iklimlere, beton dökülecek alana ve basınç dayanımına göre seçilir. Seçilen S/Ç oranı, beton özelliğine göre değişiklik gösterir (Şimşek, 04). Su/çimento oranı başta mukavemet ve permabilite olmak üzere, betonun bütün fiziksel özelliklerine etki yapar. Su/çimento oranının gereksiz şekilde arttırılması ile beton basınç mukavemeti ve dona dayanıklılığı azalır. Beton yapımında kullanılan su/çimento oranının yüksek olmasının en büyük sakıncası, betonun sıkıştırılarak yoğunluğunun artmasının önlenmesidir. Bu durum betonun porozitesi üzerine de olumsuz yönde etki yapar. Kuşkusuz beton içine gereğinden az su katılmış olmasının da bazı sakıncaları vardır. Bu durumda beton kalıp içine üniform bir şekilde yerleştirmesi güçleşir. Ancak bu sakınca beton karışımı içine akışkanlaştırıcı katkı maddeleri katılarak giderilebilir. Beton mekanik ve kimyasal mukavemetlerini artırmak için su/çimento oranının olduğunca küçük tutulması gerekir. Beton mukavemeti üzerine etki yapan en önemli faktörün su/çimento oranı olduğu söylenebilir. Beton yapımında yüksek dozda çimento ve düzgün bir agrega 9

35 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK granülometrisi kullanılmış olsa bile, su/çimento oranının yüksek olması halinde istenilen mukavemet değerine erişilemez. Su/çimento oranı arttıkça, betonun bütün yaşlardaki mukavemet değerlerinde azalma görülür (Yalçın ve Gürü, 06). Beton karışımı içine katılan suyun iki temel görevi vardır. Birincisi çimento hidratasyonu sırasında kimyasal reaksiyonları gerçekleştirmek için gerekli olan suyu karıştırmak, ikincisi de beton karışımını kalıplara yerleştirecek kadar akıcı hale getirmek, yani betonu plastik kıvamda tutabilmektir. Su/çimento oranı seçilirken, beton karışım suyunun en az bu iki su ihtiyacının toplamından daha büyük olmasına çalışılır. Su / çimento oranı başta mukavemet ve permeabilite olmak üzere, betonun bütün fiziksel özelliklerine etki yapar. Su /çimento oranının gereksiz şekilde artırılması ile betonun basınç mukavemeti ve dona dayanıklılığı azalır (Yalçın ve Gürü, 06) Numune Boyut ve Şekil Değişiminin Beton Basınç Dayanımına Etkisi Aynı betondan üretilen 7,5x15 cm, 10x cm, 15x30 cm, x40 cm ve 30x60 cm gibi boy/çap oranı 2,0 olan silindir numunelerin deneyleri sonucunda elde edilen basınç dayanım değerleri farklı olmaktadır. Tablo 2.1 de görülebileceği gibi, aynı boy/genişlik oranlarına sahip silindir numunelerde, numune boyutları küçüldükçe, elde edilen basınç dayanımı değeri daha yüksek olmaktadır. 10

36 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK Tablo 2.1. Boy/Çap Oranı 2,0 Olan Değişik Boyutlardaki Silindir Numuneler Üzerinde Bazı Araştırmacıların Buldukları Basınç Dayanımı İlişkileri Price Thaulow Hamada Araştırmacılar U.S. Bureau of Reclemation Silindir Numunelerin Basınç Dayanımları σ 10x =1.04 (σ 15x30 ) σ 10x =1.03 (σ 15x30 ) σ 25x50 =0,90 (σ 15x30 ) σ 5x10 =1.09 (σ 15x30 ) σ 7,5x15 =1.06 (σ 15x30 ) σ 15x30 =1.00 (σ 15x30 ) σ x40 =0,96 (σ 15x30 ) σ 30x60 =0,91 (σ 15x30 ) σ 45x90 =0,86 (σ 15x30 ) σ 30x60 =0,84 (σ 15x30 ) Not: σ işaretinin altındaki ilk rakam silindir çapını, ikinci rakam ise silindir boyunu cm olarak belirtmektedir. Numune boyutlarının küçülmesiyle daha yüksek basınç dayanımı değeri elde edilmesinin nedenleri şu şekilde açıklanmaktadır: Daha küçük boyutlu silindir numuneler, daha büyük boyutlu silindir numunelere göre daha hızlı kurumakta ve daha hızlı dayanım kazanmaktadır. O nedenle, ilk haftalarda, hatta ilk bir iki ay içerisinde deneye tabi tutulan numunelerde, daha küçük boyutlu olanlar, daha yüksek dayanım göstermektedir. Betonun yaşı, ilerledikçe, değişik boyutlu numuneler arasındaki dayanım farkı azalmaktadır. Beton numunelerin alt ve üst yüzeyleri ile deney presinin başlıklarının yüzeyleri arasındaki sürtünme nedeniyle numunelerin uçlarına yakın bölümlerindeki kayma kuvvetlerinin etkisi numunenin kesit alanına göre farklı olmaktadır. Küçük boyutlu numunelerde deney presinin başlıkları ile temas eden beton yüzeyi, büyük boyutlu numunelere göre daha küçüktür. Küçük boyutlu beton numunelerin kesit alanları ve hacimleri de doğal olarak küçüktür. Örneğin x40 cm boyutlu silindir numunenin kesit alanı, 10x cm boyutlu silindir numunenin kesit alanından dört kat, hacmi ise sekiz kat 11

37 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK daha fazladır. Numune boyutlarının büyümesi, istatiksel olarak, numunede bulunabilecek mikro çatlakların veya diğer hatalı bölümlerin miktarını da artırmaktadır. O nedenle, daha küçük boyutlu numuneler üzerinde yapılan deneylerde, daha yüksek basınç dayanımı değerleri elde edilmektedir (Erdoğan, 03). Murdock ve Kesler (1957), yüksek dayanımlı betonlarda basınç dayanımını tespit edebilmek için küçük boyutlu numunelerin kullanımı, dayanım değerlerinde, standart numunelere göre önemli derecede düşmelere sebep olabilmektedir. Araştırmacılar, küçük numuneler için verilen silindir-küp düzeltme katsayısının, sabit olmadığını; bu sebeple, yüksek dayanımlı betonlar için yapılan deneylerde 150 mm küp veya 100x0 ve 150x300 mm boyutlu silindirlerin kullanılmasını tavsiye etmektedirler. Yüksek dayanımlı betonlarda, silindir numunelerin boy/çap oranının değişmesinin, basınç dayanımı üzerindeki etkisinin kayda değer olmadığı belirtilmektedir. Jishan ve Xixi (1990), boyut etkisinin betonun dayanımı üzerindeki etkisinin, gevrek malzemelerle ilgili istatistikî teorilerle analiz etmişlerdir. Kullanılan teori ve deneylerin temelinde, birini diğerine tercihte normal dağılım yöntemi kullanılmıştır. Araştırmacılar kirişlerde ve eksantrik yüklenen kolonlardaki çekme gerilmelerinin miktarını hesaplamak için yeni bir metot tasarlamışlardır. Lessard ve ark. (1993), çeşitli beton numuneler üzerinde gerçekleştirdikleri deneylerde, 100x0 mm boyutlu silindir ile 150x300 mm boyutundaki silindirlerin basınç dayanımları arasında 1,05 gibi bir oran saptamışlardır. Araştırmacılar, başlık yapımındaki hataların dayanım test sonuçlarını etkileyeceğini ve 100 MPa yı geçen dayanımlarda mutlaka öğütme işleminin tercih edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Özdemir (1994), numune şekil ve boyutunun yüksek dayanımlı betonun basınç mukavemeti üzerindeki etkisini araştırmıştır. Basınç dayanım değerleri 40, 60 ve 75 MPa olan üç değişik mukavemet düzeyinde çalışmalar yapmıştır. Araştırmacı, küçük boyutlu ve küçük boy/çap oranına sahip olan numunelerin basınç dayanımında daha iyi sonuçlar gösterdiklerini belirtmektedir. Boy/çap oranlarının yüksek dayanımlı betonların basınç dayanımı üzerindeki etkisini incelendiğinde, boy/çap oranı 1,00 olan numunelerin en iyi performansı gösterdiği ve boy/çap oranı 12

38 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK azaldıkça, dayanım değerinin arttığı gözlenmektedir. Fakat boy/çap oranı 0,667 olan en küçük numune uç etkisinden oldukça fazla etkilendiğinden dolayı, numunenin dayanımını düşmektedir. Boyut etkisinin yüksek dayanımlı betonların basınç dayanımı üzerindeki etkisini incelendiğinde, 100x0 mm boyutundaki silindirlerin en iyi performansı gösterdiği ve numune çapı küçüldükçe, basınç dayanım değerlerinde hemen hemen lineer bir artışın gözlendiği belirtilmektedir. Yavuz (1995), betonun basınç dayanımı ve ultra ses hızı üzerindeki boyut etkilerini ve bu etkilerin beton bileşimiyle ilgisini araştırmıştır. cm ve 15 cm' lik küp numuneler üzerinde yürüttüğü çalışmalar sonucunda, numune boyutu azaldıkça, dayanımın arttığını tespit etmiştir. Numune boyutu/dalga boyutu oranının değişmesinden dolayı, numune boyutunun azalmasının ultra ses hızını yükselttiğini belirtmektedir. Ayrıca, aynı ultra ses hızına sahip numunelerden daha büyük boyutlu olanının, daha yüksek basınç dayanımına sahip olduğu yönünde bir eğilim gözlemlemiştir. Chin ve ark. (1997), yüksek dayanımlı betonlarda, numune şeklinin, boyutunun ve kalıp döküm yönünün basınç dayanımındaki gerilme-şekil değiştirme bağıntısı üzerindeki etkisini araştırmışlardır. Çalışmalarında silindir ve prizmatik numuneler kullanmışlardır. Yapılan deneyler sonucunda, numune boyut etkisinin kesin bir boyuta kadar oldukça düştüğünü; numune şeklinin ve kalıp yönünün etkisinin ise özellikle gerilme-şekil değiştirme eğrisinin alçalan bölümleri üzerinde kayda değer olduğunu belirtmişlerdir. Şener (1997), yüksek dayanımlı betonlarda, silindir numunelerin boyut değişiminin dayanım üzerindeki etkisini incelemiş ve büyük silindirlerin gevrek modda, küçük silindirlerin ise büyük silindirlere göre daha az gevrek moda kırıldığını belirtmiştir. Çopuroğlu (01), betonun dayanım seviyesi ve numunenin şekil ve boyut değişiminin basınç ve yarmada çekme dayanımları üzerindeki etkisini incelemiştir. Araştırmada, farklı S/B oranlarında hazırlanan 7,5x15, 10x ve 15x30 cm boyutlarındaki silindirlerle, 10, 15 ve cm boyutlarındaki küp numunelerin tahribatlı ve tahribatsız yöntemlerle 7 ve 28 günlük dayanımları test edilmiştir. Araştırma sonucunda, standart olarak kullanılmakta olan 15 cm lik küp numuneler 13

39 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK ile 15x30 cm boyutlarındaki silindir numunelerin basınç dayanımları arasında 0,74 ile 0,94 arasında değişen bir oran bulunmuştur. Genel eğilim, dayanım seviyesi arttıkça, bu oranın küçüldüğü yönündedir. Çekme dayanımında ise bu oran 0,91 1,27 arasında değişmektedir. Araştırmacı, dayanım seviyesi arttıkça, yarmada çekme dayanımının basınç dayanımına oranının azaldığını bildirmektedir. Bu oranın, ortalama olarak küp numunelerde %8,2, silindir numunelerde ise %11,9 seviyelerinde olduğu belirtilmektedir. Küp numunelerde boyut etkisi kuralına uygun olarak numune boyutu büyüdükçe, dayanımların azaldığı görülmüştür. Ancak silindir numunelerde bunun tam tersi bir durumla karşılaşılmıştır. Araştırmacı bu durumun sebebini, çeper etkisi ve başlık yapımındaki güçlüklere bağlamaktadır. Türkel (02), betondaki elastisite modüllerinin dağılımını daha gerçekçi olarak tespit edebilmek için, farklı basınç dayanımlarında ve farklı özelliklerde silindir ve küp numuneler hazırlayarak, bu betonlar üzerinde basınç dayanımı, elastisite modülü ve ultra ses hızı ile ilgili araştırmalar yapmıştır. Bu araştırma sonucunda, betonun basınç dayanımı ile birim ağırlık, S/B oranı, elastisite modülü ve ultra ses hızı arasında korelasyon katsayısı yüksek bağıntılar elde edilmiştir. S/B oranı azaldıkça, elastisite modülünün arttığı belirtilmektedir. Ultra ses hızı arttıkça, basınç dayanımının da arttığı bulunmuştur. Felekoğlu ve Türkel (05), farklı boyutlarda küp ve silindir formdaki numunelerin basınç dayanım değerlerini iki farklı dayanım sınıfı için incelemişler ve bu boyutlar arasında geçiş katsayıları önermişlerdir. Elde edilen bulgular ışığında, numuneler arasındaki geçiş katsayılarının beton dayanım sınıfına göre değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmada, küçük boyutlu numuneler kullanıldığında, elde edilen dayanımların ve sonuçlardaki değişkenliğin arttığı belirtilmektedir. Basınç dayanımı deneylerinde kullanılan örnek numunelerin boyutunun küçük olması bazı avantajlara sebep olmaktadır. Bu avantajlar: Küçük boyutlu örnekler daha kolay taşınır ve kaza sonucu zarar görmeleri daha nadirdir. Küçük boyutlu örneklerin kalıpları da küçük olduğundan maliyetleri daha düşüktür. 14

40 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK Küçük boyutlu örneklerin kesit alanları ve dolayısıyla kırılma yükleri de daha küçük olduğundan, daha düşük kapasiteli makinelerde deneye tabi tutulabilirler. Küçük boyutlu örneklerin hazırlanması için daha az beton, kür işlemleri için daha az alan gereklidir. Öte yandan, örnek numunelerin boyutunun küçük kullanılmasının getirdiği dezavantajlar da şu şekilde sıralanabilir: Örnek numunelerin boyutunun küçük olması, dayanımların göreceli olarak artmasına neden olup, deney sonuçları arasında değişkenliği artırarak, karşılaştırma yapılmasını güçleştirmektedir. Karışımda kullanılanın en büyük dane boyutu, küçük kalıplar da kullanıldığında çeper etkisinin artmasına sebep olmaktadır (Felekoğlu ve Türkel, 05). Yi ve ark. (06), numune boyutlarını, numune şekli ve yerleştirme yönünü, beton numunelerin basınç dayanımları üzerindeki etkilerini, kırılma mekaniklerine dayalı olarak deneysel olarak araştırmışlardır. Deneyler, silindir, küp ve prizma numuneler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Küp ve prizmalardaki boyut etkisinin, silindirlere göre daha fazla olduğunu ifade etmişlerdir. 15

41 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Gökhan GÖK 16

42 3. BETON Gökhan GÖK 3. BETON Beton, esas itibariyle, ince agrega, kaba agrega, çimento ve sudan oluşur. Bu dört malzeme betonun iki bileşenini meydana getirir. Çimento ve su birlikte çimento hamurunu; ince ve kaba agregalar da agrega bileşenini oluşturur. Bunun yanı sıra bir miktarda hava bulunur. Ayrıca, betonun belirli özelliklerini değiştirmek (Örneğin, priz süresini kısaltmak veya uzatmak, işlenebilirliği artırmak, su gereksinimini azaltmak, v.b.) amacıyla, çeşitli mineral ve kimyasal katkı maddeleri de kullanılabilir. İyi bir betonda tüm ince agrega tanelerinin çimento hamuruyla; tüm kaba agrega tanelerinin de harçla bütünüyle kaplanmış olması gerekir. Bu sistem içindeki bağlayıcı malzeme olan çimentonun suyla reaksiyonu (hidratasyon) sonucunda beton dayanım kazanır (Özkul ve Ark, 1999). Agregalar betonun % ini oluşturmakla beraber bir bağlayıcılık özelliği yoktur. Sadece doldurma malzemesidir. Agregayı bir arada tutabilmek için karışıma çimento, çimentonun da hidratasyonunu sağlayabilmesi ve agregaların ıslatılabilmesi içinde karışıma su katılır. Bu maddeler birbirleriyle uygun oranlarda karıştırılması sonucunda, betonun taze haldeyken plastik bir kıvama sahip olmasını sağlar. Bu durum sonucunda da taze beton sertleştiğinde içine konulan kalıbın şeklini alır ve tasarladığımız şeklin kolayca yapılmasını sağlar. Çimentonun su ile kimyasal reaksiyona girmesi sonucu belli bir zaman süresi içinde de bu bileşim sertleşir ve mukavemet kazanır Betonun Bileşenleri Beton; çimento, iri agrega, ince agrega ve suyun, kimyasal ve mineral katkı maddeleri de ilave edilerek veya edilmeden karıştırılmasıyla oluşturulan ve çimentonun hidratasyonu ile gerekli özelliği kazanan malzemedir (TS EN 6 1). 17

43 3. BETON Gökhan GÖK Çimento Orijinal halde çok ince, un görünüşlü granüler bir madde, belirli bir oranda su ile karıştırıldığı vakit plastik bir madde halini alır ve istenilen şekil verildikten sonra su veya hava ile temas neticesinde sertleşir, kayayı andıran yüksek basınç mukavemetli bir malzemeye dönüşürse, bu maddeye bağlayıcı madde denir. Çimento, killi ve kalkerli hammaddelerin pişirilmesiyle elde edilen klinkerin, az miktarda (%3-%5 oranında) alçıtaşı ile birlikte çok ince parçacıklar oluşturabilecek derecede öğütülmesi sonucunda elde edilen ve su ile birleştirildiğinde bağlayıcı özellik kazanan bir malzemedir. Çimentonun sağlayabileceği bu özelliği, malzemenin su ile birlikte karılması sonucunda elde edilmektedir. Çimento ve suyun oluşturduğu bu malzeme çimento hamuru olarak adlandırılır. Su ile karıştırıldığında, hidratasyon reaksiyonları sonucu, priz alarak sertleşebilen hamur meydana getiren ve sertleştikten sonra dayanım ve kararlılığını su içerisinde bile sürdürebilen öğütülmüş inorganik malzeme çimento olarak adlandırılır (TS EN 6 1). Diğer bir deyişle çimento üretimi, Şekil 3.1 de görüldüğü gibi, kalker ve kil taşları karışımının yüksek sıcaklıkta pişirildikten sonra öğütülmesiyle elde edilen bağlayıcı bir malzemedir. Çimentolar, kil ve tabii kalker taşları karışımlarının yüksek sıcaklıkta pişirildikten sonra öğütülmesinden elde edilen hidrolik bağlayıcılardır. Şekil 3.1. Çimentonun Üretimi Su ile karıştırılıp, plastik bir hamur durumuna getirildikten bir süre sonra havada ya da su içinde yavaş yavaş katılaşarak taşlaşırlar. Priz adı da verilen bu katılaşma olayı, normal şartlar altında en az 1 saatte başlamak ve en çok 10 saatte tamamlanmak üzere gerçekleşir; bu süre zarfında soğuk hava yavaşlatıcı, sıcak hava hızlandırıcı etki yapar. 18

44 3. BETON Gökhan GÖK Çimento, ilkel maddeleri kalker ve kil olan mineral parçalarını (kum, çakıl, tuğla, briket v.s) yapıştırmada kullanılan bir malzemedir. Çimentonun bu yapıştırma özelliği yerine getirebilmesi için mutlaka suya ihtiyaç vardır. Çimento birçok beton karışımında hacimce en küçük yeri işgal eden bileşendir; ancak beton bileşenleri içinde en önemlisidir. Çimento hamurunun katılaşmaya başlaması ile plastikliğini kaybetmesi arasında geçen süreye priz süresi denir. Beton priz başlangıcından önce kalıbına konulup, yerleştirilmeli ve priz süresince aşırı su kaybını önlemek için kür (koruma) uygulanmalıdır. Sıcaklık, su miktarı, çimentonun kullanılmadan önce bekletilmesi gibi hususlar priz süresinde önemli rol oynar. Alkali agrega reaktivitesine yol açan oksitlerin (Na 2 O ve K 2 O) çimentoda fazla olması, prizin çabuk başlamasına sebep olur. Çimento ve suyun birleştirildiği andan itibaren bu iki malzeme arasında hidratasyon olarak adlandırılan kimyasal reaksiyonlar başlamakta ve devam etmektedir. Önceleri, yumuşak plastik durumda olan çimento hamuru, zaman ilerledikçe daha az plastik duruma gelmekte ve katılaşıp, sertleşmektedir. Çimento hamurunun katılaşma göstererek, şekil verilemez bir duruma gelmesine priz alma denilmektedir. Priz olayından sonra meydana gelen hidrate elemanlar çok boşluklu olup, sertleşme sırasında meydana gelen silikat hidrate kristallerin zaman içinde büyüyerek kılcal boşlukları doldurmasıyla, çimento mukavemet kazanmaya başlar ve başlangıçta hızlı, daha sonra yavaş bir şekilde mukavemet artar. Çimento hamurunun katılaşma olayından sonraki durumu sertleşmiş çimento hamuru olarak adlandırılır Agrega Beton veya harç yapımında çimento ve su karışımından oluşan bağlayıcı malzeme ile birlikte bir araya gelen, doğal veya yapay malzemenin genellikle 100 mm yi aşmayan, hatta yapı betonlarında çoğu zaman 63 mm yi geçmeyen büyüklüklerdeki kırılmamış veya kırılmış tanelerin oluşturduğu bir yığındır. 19

45 3. BETON Gökhan GÖK Beton yapımında kullanılan malzemeler arasında en pahalı olanı çimentodur. Agreganın maliyeti, çimento maliyetine göre daha düşüktür. O nedenle istenilen kalitede beton elde edebilmek için betona olabildiği kadar çok miktarda agrega kullanılması, betonun daha ekonomik olmasına yol açar. Agrega kullanılmasının tek nedeni, daha ekonomik beton üretmek değildir. Agreganın teknik özellikleri de betona önemli katkılarda bulunmaktadır. Bunlar; Çimento hamuru zamanla kuruyarak, büzülme gösteren bir malzemedir. Betonun içerisinde bulunan agrega taneleri, çimento hamurunun zamana bağlı olarak gösterebileceği değişikliğin serbestçe yer alabilmesini belirli ölçüde engellemektedir. Beton yapımında kullanılan agregalar genellikle sert ve dayanımı oldukça yüksek olan malzemelerdir. Agrega dayanımının yüksek olması, beton dayanımının da yüksek olmasına katkıda bulunmaktadır. Sert ve dayanıklı agregalar, betonun aşınmaya karşı veya çevreden gelebilecek diğer yıpratıcı etkenlere karşı daha dayanıklı olabilmesine yardımcı olmaktadır. Betonda kullanılan agreganın dayanıklılığı, gözenekliliği, su geçirgenliği, mineral yapısı, tane şekli, granülometrisi (agregaların dane dağılımını gösteren grafik), tanelerin yüzey pürüzlülüğü, en büyük tane boyutu, elastik modülü, termik genleşme katsayısı, agregada kil olup olmadığı ve agreganın temizliği gibi birçok özellik beton dayanımını etkilemektedir Agregada Rutubet Durumu İri agrega tanelerinin boşluklarının (porozitesinin) az olması, bu tanelerin mukavemetinin genelde yüksek bir değer almasına sebep olur. Porozitenin yüksek olması ise, agreganın donmaya ve çevre etkilerine dayanıklılığını azaltır. Agregaların % 12 den az su emmesi normal kabul edilir. Boşluklu malzemelerin donmaya karşı dayanıklı olması için doyma derecelerinin % 80 den küçük olması gereklidir (Güner, 1999).

46 3. BETON Gökhan GÖK Agrega taneleri boşluk içermesinden dolayı agregalarda bulunabilecek rutubet durumları aşağıda sıralanmıştır; Fırın Kurusu (Tamamen Kuru Daneler): Bu durumda agrega tanelerinde hiç su bulunmamaktadır. Böyle bir durum, agrega örneklerini etüvde ºC de tutarak elde edilir. Hava Kurusu (Kuru Yüzeyli Daneler): Agrega kuru havada tutulduğunda yüzeyden itibaren belirli derinlikte boşlukların rutubetsiz, iç kısmının rutubetli olması durumudur. Yüzey Kuru (Doygun Kuru Yüzeyli Daneler): Bu durumdaki agregaların yüzeyleri kuru, iç boşlukları tamamen su ile doludur. Islak Daneler: Bu halde, tanelerin tüm boşlukları ve yüzeyi su ile kaplıdır. Rutubet iki şekilde önemlidir: Birincisi, ince agrega yani kum, kabarmaya sebep olacağından kumdaki kabarma dikkate alınmadan katılırsa gerçek hacimden fazla görüneceğinden, 1 m³ betona giren kum az olacak, dolayısıyla boşluklu bir beton üretilmiş olacaktır. İkincisi ise daha da önemlisi, su miktarı göz önüne alınmadan agrega kuruymuş gibi su katılırsa, beton dayanımında fazla sudan dolayı önemli düşüşler olacaktır. Bu sebepten dolayı, rutubet miktarını tayin ederek o miktarda karışıma az su katmamız gerekir. Agrega özelliklerini belirlemek için yapılan deneylerde ve beton karışım hesaplarında agreganın yukarıdaki hallerinden doygun kuru yüzeyli daneler durumu esas alınır. Bir şantiyedeki veya beton santrallerindeki agregaların mevcut su içeriği dikkate alınarak, doygun kuru yüzeyli daneler durumuna göre bulunan beton bileşenleri için gerekli düzeltmeler yapılmaktadır Agreganın Maksimum Dane Büyüklüğü Agregadaki maksimum dane büyüklüğü elek analizi yöntemiyle bilinmektedir. Beton yapımında maksimum agrega dane boyutu büyük olan agrega kullanıldığı takdirde daha az miktarda su, çimento ve ince agrega gerekmektedir. Beton daha ekonomik olmaktadır. Daha az çimento kullanıldığı için daha az 21

47 3. BETON Gökhan GÖK büzülmenin (az çatlak) yer alması sağlanmaktadır ve daha yüksek beton dayanımı elde edilmektedir. En büyük agrega boyutu, Betonarme yapılarda: mm Yol ve hava meydanlarında: mm Barajlarda: mm olarak seçilebilir Agreganın Dane Şekli Agrega danelerinin şekli yuvarlak, köşeli, yassı veya uzun olabilmektedir. Agrega danelerinin şekli betonun işlenebilme özelliğini ve buna bağlı olarak betonun su ihtiyacını etkilemektedir. Tanelerin geometrik şekline göre sınıflandırmalar yapılmaktadır. Taneleri küresel ve/veya küresele yakın olan agregalara yuvarlak agrega denilmektedir. Tanelerin yüzeyinde köşe şeklinde çıkıntılar bulunan agregalara köşeli agrega denilmektedir. İki boyutu geniş, fakat yüksekliği çok az olan agregalara yassı agrega, iki boyutu dar fakat yüksekliği fazla olan agregalara uzun agrega denilmektedir. Yassı ve uzun agregalar beton için şekilce kusurlu taneler olarak belirtilmektedir. Çakıl gibi yuvarlak agregalarla yapılan betonların işlenebilmeye katkısı çok olmaktadır. Kırma taş gibi köşeli agregalar sürtünme etkisiyle betonun akıcılığını azaltmaktadır. Bu nedenle yuvarlak agregalarla yapılan ve belirli bir kıvama sahip olan betonların su ihtiyacı aynı kıvama sahip, fakat kırma taş agregayla yapılmış olan betonların su ihtiyacından daha az olmaktadır. Köşeli agregalarla yapılan betonlarda agrega daneleri ile çimento hamuru arasındaki aderans daha iyi olmaktadır. Köşeli agregalarla yapılan betonların dayanımı, yuvarlak agregalarla yapılan betonların dayanımından daha yüksek olmaktadır. Betonda kullanılan su/çimento oranı sabit tutulduğu takdirde, kırma taş ve/veya kum gibi köşeli agregalarla yapılan betonlar, dere malzemesi gibi yuvarlak ve yüzeyi pürüzsüz agregalarla yapılan betonlara göre daha az kıvamlı ve daha az işlenebilir olmaktadır. 22

48 3. BETON Gökhan GÖK Çakıl taneleri şekil olarak yuvarlak olduğu için, yüzeyleri kırma taşa göre az pürüzlüdür. Dolayısıyla beton içinde kullanılması sonucunda daha az çimentoya ihtiyaç duyulur ve daha az boşluklu yani yüksek kompasiteli beton üretilir. Kırma taşın ise, pürüzlü yüzeyleri çok olduğundan, beton için hem çok çimentoya ihtiyaç duyulur, hem de kompasitesi daha düşük olur. Ayrıca kullanılan fazla çimento rötreye de sebebiyet verir. Fakat betonda kırma taş kullanılması halinde kırma taşın pürüzlü yüzeylerinin çimento hamuruyla çakıla göre daha iyi aderans yapması sonucu kırma taş ile üretilen betonlarda çakılla üretilen betona göre basınç dayanımında azalma değil genelde artış olduğu bilinir. En uygun biçimli agrega taneleri küre veya küp şeklinde olanlardır. Tanelerin en büyük boyutunun en küçük boyutuna oranı 3 ten büyük olan tanelere, şekilce kusurlu taneler denir. Şekilce kusurlu tanelerin (yassı ve uzun taneler) oranı, 8 mm dane büyüklüğündeki agrega içinde ağırlıkça %50 den fazla olmamalıdır. Kusurlu danelerin en önemli etkisi, agrega yığınının boşluklu olması ve bu boşluğun çimento hamuru ile doldurulamamasıdır. Sonuçta, taşıyıcı iskeleti sağlam olmayan bir yapı meydana gelir (Şimşek, 04) Granülometri (Dane Dağılımı) Bir agregada belirli boyutlardaki tanelerin dağılımını gösteren eğriye granülometri eğrisi denilir. Agreganın granülometri eğrisi elek analizi deneyi ile belirlenir. Agrega granülometrisi agrega tane dağılımını gösterir. Granülometrik bileşim, çeşitli delik çaplarına sahip bir elek dizisi ile saptanır. Granülometrik eğriler, her bir elekten geçen malzeme ağırlığının toplam ağırlığa oranının, elek delik çapının bir fonksiyonu olarak çizilmesi ile elde edilir. İyi kalitede ve kullanılabilir kıvamda beton yapılabilmesi için kullanılan kum ve çakıldaki çeşitli dane çaplarının karışım içinde belirli oranlarda bulunması gerekir. Başka bir deyişle, kum ve çakıl karışımının granülometrisi belirli sınırlar içinde kalmalıdır. 23

49 3. BETON Gökhan GÖK Beton üretiminde kullanılacak karışım agregasının granülometrisi ideal bölgeler dediğimiz bölgeler içinde kalmalıdır. Şekil 3.2 de, maksimum tane boyutu 31,5 mm lik karışık agreganın granülometre eğrisi için ideal bölgeler gösterilmektedir. A-B eğrileri arasındaki bölge, üretiminde kullanılacak karışım agregası için en iyi, B-C arası ise kullanılabilir bölgeler olmaktadır. Öte yandan granülometrisi A ve C eğrileri dışında kalan agrega, beton üretiminde kullanılmamalıdır. Max. 31,5 mm'lik Karışık Agreganın Granülometri Eğrisi Elekten Geçen Miktar % C , ,25 0,50 1,00 2,00 4,00 8,00 16,00 31,50 Elek Göz Açıklıkları, mm A B C 62 B 38 A 62 Şekil 3.2. Max. 31,5 mm Karışık Agreganın Granülometri Eğrisi Beton karışım agregasının ideal bölge içinde kalmasının istenmesinin en önemli nedenlerden biri kompasitesinin yüksek olmasıdır. Dolayısıyla kompasitesi yükselen betonun dayanımı da büyük değer alacaktır. Diğer taraftan kompasitesi yüksek agreganın kullanılmasıyla tanelerin arasını doldurmak için daha az çimento gerekecek, böylece daha ekonomik beton üretilmiş olacaktır. Genellikle uygulamada kullanılan çimento hamurunun miktarı, agrega tanelerinin arasındaki boşlukların hacminden daha büyük olmaktadır. Agrega karışım granülometrisi, ideal bölge içinde kalmasıyla su yönünden de optimum bir çözüm sağlanmaktadır. Çünkü agrega tanelerin ıslatmak için gerekli su, agreganın granülometrik bileşimiyle yakından ilişkilidir. Sonuçta ideal bölge koşulunu sağlayan granülometriye sahip bir agrega, işlenebilme yönünden de bir sorun yaratmayacaktır. 24

50 3. BETON Gökhan GÖK Su Betonun esas unsurlarından birisi de su olduğundan çok iyi incelenmesi, içindeki yabancı maddelerin betona etkilerinin bilinmesi gereklidir. Suyun betondaki görevi; Agrega nemini ve agrega yüzeyini kaplamak, Hidratasyonu sağlamak, Kompasite değerini yükseltmektir. Beton karışımının hazırlanmasında, kullanılacak suyun uygun kalitede olması, beton özelliklerini olumsuz etkileyebilecek yabancı maddeleri içermemesi, karışım suyu içinde bulunabilecek tuz, asit, yağ, şeker, lağım ve endüstriyel atıklar gibi bazı zararlı maddelerin bulunmaması gerekir. Karışım suyunun tahlillerle belirlenmesi ve kalitesinin belli aralıklarla denetlenmesi şarttır Katkı Maddeleri TS 3452 de kimyasal beton katkı maddeleri şöyle tanımlanmaktadır; beton kimyasal katkı maddeleri, betonun fiziksel ve kimyasal özelliklerinin bazılarında değişiklik yapmak amacıyla beton karışım suyuna belirli oranlarda katılan kimyasal maddelerdir. Beton karışımını oluşturmak üzere kullanılan temel malzemelerin karılma işleminden hemen önce veya karılma işlemi esnasında beton karışımının içerisine katılan malzemeye beton katkı maddesi denilmektedir. Beton kimyasal katkı maddeleri, beton ve harç içerisinde çimento, agrega ve su dışında, karışım sırasında ilave edilen kimyasalları kapsar. Bu kimyasallar betonun akışkanlığının artmasına, erken ve yüksek mukavemete ulaşılmasına, geçirimsizliğin sağlanması gibi fonksiyonların dışında priz süresinin geciktirilmesine veya erken priz sağlanması gibi sıcak ve soğuk havalarda beton dökümüne imkân verir, betonun daha ekonomik olmasını sağlar. Tüm bu nedenlerle beton katkı maddelerinin günümüz inşaat teknolojisinde, kullanımı kaçınılmaz hale gelmiştir. Çimento harcı ve betona bazı özellikler 25

51 3. BETON Gökhan GÖK kazandırmak ve bazı özellikleri değiştirmek için karışıma eklenen maddelere katkı maddeleri adı verilir. Günümüzde piyasada çok değişik katkı maddeleri vardır. Katkı maddeleri kullanılmadan önce dikkatle incelenmeli ve uygulama bilinçli olarak yapılmalıdır. Bazı katkı maddeleri betonun belirli bir özelliğini istenen biçimde değiştirirken; diğer bir özelliğini olumsuz yönde etkileyebilir. Beton katkı maddeleri, kimyasal ve fiziksel veya her iki özelliği sebebiyle betonun işlenme, sertleşme veya donma özelliklerine etkileyen maddelerdir Betonun Özellikleri İşlenebilme Betonun kolayca karılabilmesi, ayrışma yapmadan taşınabilmesi, yerleştirilebilmesi, sıkıştırılabilmesi ve yüzeyinin düzeltilebilmesi betonun ne ölçüde işlenebilir olduğunu göstermektedir. O nedenle bu özelliklerin tümü işlenebilme adı altında tek bir özellik olarak ifade edilmektedir. Taze betonda işlenebilirlik ve homojenlik iki önemli özelliktir. İşlenebilir beton kolay sıkıştırılabilen, kalıba kolay yerleşen ve yerleşme işlemleri hızlı yapılabilen betondur. İşlenebilirlik; Betonun bileşimine ve beton malzemelerin özelliklerine, Kalıp özelliklerine, Kalıptaki donatının miktarına ve sıklığına, Yerleştirme ve sıkıştırma yöntemlerine bağlıdır Kıvam Beton karışımının ıslaklık derecesi anlamına gelmektedir. (Beton içerisindeki su miktarı değil, betonun ne ölçüde kuru veya ıslak olduğudur.) Betonun kıvamının ve işlenebilirliğinin araştırılması için kullanılan deney yöntemleri arasında en çok 26

52 3. BETON Gökhan GÖK kullanılan çökme (slump) deneyidir. Deney başlamadan önce huninin içi nemli bir bezle silinmeli, huni düz ve su emmez bir yüzey üzerine yerleştirilmelidir. Slump (çökme) deneyi yapılırken; Slump hunisi düz bir zemine konur. Standart slump hunisi üç eşit kademede doldurulup, her kademede 25 kez standart şişleme çubuğuyla şişlenir. Huni tamamen dolunca üst yüzeyi mala ile düzeltilir. Huni yavaşça yukarı kaldırılır, bu sırada taze beton kendi ağırlığıyla çöker. Şişleme çubuğu huninin üzerine konur ve çöken betonun üst seviyesinden çubuğun altına kadar olan mesafe ölçülür. Bu uzunluk taze betonun çökme değeri olarak adlandırılır Betonun Sınıflandırılması Betonun basınç mukavemeti, standart kür koşullarında saklanmış ( C ± 2 C kirece doygun su içerisinde) 28 günlük silindir (15 cm çap, 30 cm yükseklik) veya küp (15x15x15 cm) numuneler üzerinden ölçülür. Betonun karakteristik basınç dayanımı f ck ile gösterilir. Karakteristik dayanım, istatiksel verilere dayanılarak belirlenen ve bu değerden daha düşük değerler elde edilmesi belirli olasılıkla (%5 veya %10) mümkün olan değerdir. Betonlar basınç dayanımlarına göre de üç ana gruba ayrılırlar; Düşük dayanımlı betonlar: Basınç dayanımları N/mm² nin altında olan betonlardır. Normal dayanımlı betonlar: Basınç dayanımları 40 N/mm² olan betonlardır. Yüksek dayanımlı betonlar: Basınç dayanımları 40 N/mm² den yüksek olan betonlardır. Genellikle küp basınç dayanım değerleri, silindir basınç dayanım değerlerinden büyük çıkmaktadır. Küp numunelerin basınç dayanımlarının, silindir numunelerin basınç dayanımından daha yüksek olmasının nedenleri: 27

53 3. BETON Gökhan GÖK 1. Deney presi başlıkları ile numunelerin alt ve üst yüzeyleri arasında oluşan sürtünme kuvveti, farklı boyutlu numuneler üzerinde farklı etki yapmaktadır. Boy/çap oranı 2,0 olan silindir numunelerin alt ve üst uçlarına yakın kısımları kayma kuvvetleri etkisi altında bulunurken ve üniform dağılımlı gerilme göstermezlerken, numune boyunun ortalarına doğru olan bir bölümünde kayma kuvvetlerinin etkisi kaybolmakta ve bu bölümdeki gerilme dağılımı üniform olmaktadır. Küp numunelerde, boy/genişlik oranı 1,0 dır. Küp numuneler deney presinin başlıkları ile numunelerin alt ve üst yüzeyleri arasındaki sürtünme etkisinden kurtulamamaktadır. Küp numuneler üzerindeki deneylerin sonucunda boy/çap oranı 1,5 veya daha az olan silindir numunelerdeki gibi daha yüksek dayanım değeri elde edilmektedir. Numune şekli ve geometrisi değiştikçe, numune yüzeyi ile basınç test makinesinin tabakası arasında oluşan sürtünme güçleri de değişmekte; bu da basınç dayanım değerlerinin farklı olmasına yol açmaktadır. Numunenin narinliği azaldıkça, sürtünme kuvvetleri numune yüksekliği boyunca aktif olmakta ve yanal genişlemeyi önlemektedir. Böylece basınç dayanımı artmaktadır. Narinliğin artması ise, yanal genişlemenin serbestçe oluşmasına ve basınç dayanımının düşmesine sebep olmaktadır. Yüksek dayanımlı betonlarda ise boyut ve şekil faktörlerinin deney sonuçları üzerinde oldukça az etkili olduğu belirtilmektedir (Murdock ve Kesler, 1957; Tokyay ve Özdemir, 1997). Ancak bu durum normal ve düşük dayanımlı betonlar için geçerli olmamaktadır. Genel olarak numune boyutu küçüldükçe, basınç dayanımının arttığı birçok araştırmacı tarafından kabul görmüş bir gerçektir. 2. Silindir kalıplara yerleştirilen beton, dikey eksende yerleştirilmekte ve yerleştirildiği eksende kırılmaya tabi tutulmaktadır. Oysa küp kalıplara dikey eksende yerleştirilen beton, numunenin yana çevrilmesiyle, betonun yerleştirilmiş olduğu eksene 90 dik bir eksende kırılmaya tabi tutulmaktadır. Silindir numunenin üst bölgesi, betonda yer alan terlemenin etkisiyle, nispeten daha gözenekli bir durum göstermektedir. Küp numuneler böyle bir etki altında bulunmamaktadır (Erdoğan, 03). 28

54 3. BETON Gökhan GÖK Beton, yapı özeliklerini ve proje öngörülerine uygun olarak çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Tablodan da görüldüğü gibi beton sınıfları C harfi ve yanında iki rakam olarak gösterilmektedir. Harfin yanındaki rakamlar betonun karakteristik basınç dayanımını göstermektedir. Beton sınıfına uygun olarak, C şöyle tanımlanabilir; C betonu, 15 cm çapında, 30 cm yüksekliğinde beton silindir numunelerinin 28 gün kür havuzunda, standart şartlarda kaldıktan sonra en az N/mm 2 basınç mukavemetine ulaşan betondur Beton Basınç Dayanımına Etki Eden Faktörler Gerek taze beton ve gerekse sertleşmiş betonun tüm özellikleri, beton karışımının oluşturulmasında kullanılan çimentonun, agreganın, suyun ve katkı maddelerinin özellikleri ile karışım içerisinde yer almış oldukları oranlar tarafından etkilenmektedir. Sertleşmiş betonun dayanımını çok büyük ölçüde etkileyen başka faktörler de bulunmaktadır. Bunlar, taze betonun uygun tarzda karılması, taşınması, yerine yerleştirilmesi, sıkıştırılması, yüzeyinin düzeltilmesi ve betonun uygun koşullarda kür edilmesi işlemleridir. Sertleşmiş betondan istenilen dayanımı elde etmek için bu işlemlerin uygun tarzda yerine getirilmiş olmaları gerekmektedir. Beton, yapılarda muhtelif zorlanmaların etkisi altında kalmaktadır. Bu zorlanmaların türüne göre malzemenin çeşitli özelliklere sahip olması gerekir. Bu değişik özellikler birbirinden bağımsız olmayıp, bunlar arasında yakın ilişkiler vardır. Betonun mekanik mukavemetleri arasında değeri en büyük olan basınç mukavemetidir. Bu husus göz önünde tutularak beton yapılarda daha çok basınç gerilmelerine maruz bırakılmak suretiyle kullanılır. Beton basınç dayanımını etkileyen başlıca faktörler; 1. Su / çimento oranı, 2. Karma suyunun kalitesi, 3. Çimento özellikleri, 29

55 3. BETON Gökhan GÖK 4. Agrega özellikleri, 5. Betona uygulanan karılma, taşınma, yerleştirilme ve sıkıştırma işlemleri ile bunların süreleri 6. Kür koşulları ve betonun yaşı, 7. Katkı maddelerinin özellikleri, Yukarıda faktörler, betonun kazanabileceği dayanımın miktarını etkilemektedir. Ancak, aynı kalitedeki bir betondan değişik şekil ve boyutlara sahip numuneler alınıp, değişik koşullar altında kırılma deneyine tabi tutulacak olurlar ise, bu numunelerin aynı büyüklüklerdeki yükler altında kırılmadıkları görülmektedir. Yani, beton kalitesinin ve numunelerin yaşının aynı olduğu bir durumda, basınç dayanımı deneyi sonunda elde edilen değerler birbirinden farklı olabilmektedir. Deney sonunda elde edilen beton basınç dayanımını değerini etkileyen önemli faktörlerden bazıları aşağıdaki gibi sıralanmaktadır: Silindir numunelerin sahip olduğu farklı boy/çap oranı, Aynı boy/genişlik oranlarına sahip fakat farklı boyutlara sahip numunelerin kullanılması, Beton numunesinin silindir veya küp olması, Deney esnasında uygulanan kırılma yükünün hızı, Numune kalıplarına yerleştirilen betondaki en büyük agrega tane boyutu, Deney anında numunenin sahip olduğu nemlilik durumu, Deney anında numunenin sahip olduğu sıcaklık gibi faktörlerdir. Standart boyuttaki silindir numunesinin çapı 15 cm, boyu 30 cm dir. Boy/çap oranı 2,0 dır. Aynı betondan üretilen, aynı yaşta denenen, fakat farklı boy/çap oranlarına sahip olan numuneler üzerinde farklı sonuçlar elde edilmektedir. Boy/çap oranı 2,0 dan büyük olan numuneler, boy/çap oranı 2,0 olan numunelere göre daha küçük basınç dayanımı göstermektedirler. Boy/çap oranı 2,0 dan küçük olan numuneler ise, boy/çap oranı 2,0 olan numunelere göre daha büyük basınç dayanımı göstermektedirler. Deney presinin başlıkları arasına yerleştirilerek dikey yönde eksenel yük uygulanan beton numune, dikey yönde deformasyon gösterdiği gibi, yatay yönde de bir miktar deformasyona uğramaktadır. Numunenin üzerine yük uygulayan deney 30

56 3. BETON Gökhan GÖK presinin çelik başlıklarında da bir miktar yanal deformasyon meydana gelmektedir. O bakımdan, belirli bir yük altında, çelik başlıkların yüzeylerinde oluşan yanal birim deformasyon, beton numunenin yüzeylerinde yer alacak yanal birim deformasyondan daha az olmaktadır. Yük uygulanan beton numunenin alt ve üst yüzeyleri yanal yönde daha çok deformasyon gösterir iken, çelik başlıkların yüzeyleri daha az deformasyon göstermektedir. Bu durumda, beton yüzeyleri ile çelik başlıkların yüzeyleri arasında sürtünme kuvvetleri oluşmaktadır. (Deney presindeki çelik başlıkların yüzeyleri ile beton numunenin alt ve üst yüzeyleri arasında oluşan sürtünme kuvvetlerinin beton numunede yarattığı etki uç etkisi olarak adlandırılır.) Sürtünme kuvvetlerinin etkisiyle, beton numunenin uçlarındaki ve uçlara yakın bölgelerdeki betonda oluşan yanal deformasyon miktarı, serbest durumda oluşabilecek yanal deformasyon miktarına göre daha az miktarda olmaktadır. Böylece, beton numunenin uçlarında ve uçlara yakın bölgelerinde gerilme dağılımı üniform olmamaktadır. Boy/çap oranı küçüldükçe, uç etkisi artmakta ve gerilme dağılımları üniform olmamaktadır. Bu sebeple, standart olarak kullandığımız numunelerde boy/çap oranı 2,0 olduğu için, gerilme dağılımları üniform dağılım göstermektedir. Beton numunelerin alt ve üst yüzeyleri ile deney presinin başlıklarının yüzeyleri arasındaki sürtünme nedeniyle numunelerin uçlarına yakın bölümlerindeki kayma kuvvetlerinin etkisi numunenin kesit alanına göre farklı olmaktadır. Küçük boyutlu numunelerde deney presinin başlıkları ile temas eden beton yüzeyi, büyük boyutlu numunelere göre daha küçüktür. Deney presindeki başlıkların yüzeyi ile beton numunenin alt ve üst yüzeyleri arasındaki sürtünme nedeniyle oluşan kayma gerilmesi etkisi, numune yüzeylerinden numune boyunun ortalarına doğru gidildikçe daha az olmaktadır. Bu sebeplerden dolayı, boy/çap oranı 2,0 olduğu halde, numunelerin boyut ve şekil değişiklikleri, basınç dayanımında da değişkenliğe sebep olmaktadır. Yapılan literatür araştırmalarında ve deneyler sonucunda, aynı boy/genişlik oranlarına (boy/çap oranı 2,0) sahip silindir numunelerde, numune boyutları küçüldükçe, elde edilen basınç dayanımı değerlerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 31

57 3. BETON Gökhan GÖK Beton basınç dayanımını ölçmede kullanılan numune boyut ve şekilleri ülkeden ülkeye farklılıklar gösterse de en çok kullanılan numune şekilleri küp ve silindirdir. Ülkemizin standartlarında yer alan silindir numune boyutları 150x300 mm (Standart silindir numunede, boy/çap=2,0 dır.), küp numune boyutları ise 150x150x150 mm dir. Yapıdaki betonun basınç dayanımının bulunabilmesi için oldukça yaygın olarak uygulanan bir diğer yöntem de, betondan kesilerek çıkartılan silindir şekilli numunelerin, üniform dağılımlı eksenel basınç yükü altında kırılmaya tabi tutuldukları yöntemdir. Sertleşmiş betondan kesilerek çıkartılan silindir şekilli numunelere karot denilmektedir. Karot alma işlemi, yeterince sertleşmiş durumdaki betonlara uygulanmaktadır. Aksi takdirde, beton numunenin kesilerek çıkartılması işlemi esnasında, betondaki agrega ile çimento hamuru arasındaki aderans zarar görmektedir. O nedenle, karot alınacak beton en az 14 günlük bir beton olmalıdır. Elde edilen karotun çapı, karot alma aletindeki kesicinin çapına göre değişik boyutlarda olabilmektedir; karotun boyu ise, kesilme işlemi yapılan yerdeki betonun derinliğine göre değişiklik göstermektedir. Bir başka deyişle, karotlar, değişik çaplara ve boylara sahip olabilmektedirler. Beton bloktan kesilerek alınan, uçları düzeltilen ve başlık yapılan numunelerin basınç dayanımlarını bulabilmek için, bu numunelere, aynen standart deney yönteminde olduğu gibi deney presinde üniform dağılımlı eksenel yük altında kırılma işlemine tabi tutulmaktadır. ASTM C 42 ye göre, karot numunesinin çapı, mümkünse 15 cm den az olmamalıdır. Çapı 10 cm olan numune de kullanılabilmektedir. Karot numunesinin çapı, sertleşmiş betonda kullanılmış olan en büyük agrega dane boyutunun üç katından daha az olmamalıdır. İngiliz standardında böyle bir hüküm yoktur. İngiliz standardına göre de, çapı 10 cm den az olan numune kullanılmamalı, mümkünse, karot numunenin boyu en az 15 cm olmalıdır. Karot numunelerinin çaplarının, basınç dayanımı değerine etkilerine ve hangi çapta karot numune alınmasına dair yapılan araştırmalar şu şekilde özetlenebilir: 32

58 3. BETON Gökhan GÖK 1. Beton bloktan çapı 5 cm veya daha büyük olan karot numuneler kesilebilmektedir. Aynı betondan elde edilen ve boy/çap oranı 2,0 olan 5 cm, 7,5 cm, 10 cm veya 15 cm çaplı karot numunelerin ortalama basınç dayanımları büyük farklılık göstermemektedir. Ancak, numunelerin sahip oldukları çap küçüldükçe, karot numunelerin tek tek deneyleri sonucunda elde edilen basınç dayanımı değerleri kendi içerisinde büyük farklılıklar gösterebilmektedir. O nedenle, az sayıdaki küçük çaplı numuneler üzerinde elde edilen basınç dayanımı değerleri güvenilir olmayabilir. 2. Karot numunelerin sahip olmaları gereken en küçük çap olarak ASTM ve İngiliz standartlarında belirtilen 10 cm lik değer, uygun bir değerdir. Ancak, mümkünse 15 cm çaplı karot numunelerin alınması tercih edilmelidir. Daha büyük çaptaki numuneler üzerinde tek tek elde edilen değerler, birbirine daha yakın sonuçlar vermektedir. Standart yönteme göre taze betondan hazırlanan silindir veya küp numuneler üzerinde elde edilen basınç dayanımı değeri, yapıdan kesilerek çıkartılan karot numuneler üzerinde elde edilen basınç dayanımı değerinden daha yüksek olmaktadır. Bu farklılıklar; Betonu oluşturan malzemelerin oranlarındaki muhtemel farklılıklardan, Yapıya taşınan betonun gösterebileceği çökme kaybını telafi etmek üzere ilave su kullanılmasından, Yapıdaki taze betonun üst bölgelerinin, terleme nedeniyle, daha sulu ve daha gözenekli bir beton olmasından, Sıkıştırma farklılıklarından, Kür farklılıklarından dolayı oluşmaktadır. Tablo 3.1 de standart silindirlerin basınç dayanımları ile karot numunelerin basınç dayanımları arasındaki ilişki gösterilmektedir. 33

59 3. BETON Gökhan GÖK Tablo 3.1. Standart Silindirlerin Basınç Dayanımları İle Karot Numunelerin Basınç Dayanımları Arasındaki İlişki (Erdoğan, 03). Standart Silindirlerin Basınç Dayanımı (MPa) Karot Numunelerin Basınç Dayanımı (MPa) ,5 Dayanım Farklılığı (%) Karot numunelerinin boy/çap oranları 2,0 olmalıdır. Beton bloktan çıkarılan parçanın boy/çap oranı 2,0 dan küçük ise, ister istemez, o haliyle deneye tabi tutulmaktadır. Ancak, deneye tabi tutulacak karot numunesinin boy/çap oranı başlık yapılmamış haliyle 0,95 ten daha az olmamalıdır. Başlık yapılan numunelerin boy/çap oranları en az 1,0 olmalıdır. Numunelerdeki boy/çap oranı 2,0 dan 1,0 a doğru azalma gösterdikçe, elde edilen basınç dayanımı değeri daha yüksek olmaktadır. Tablo 3.2 de ASTM C 42 no lu standarda göre farklı boy/çap oranlarındaki karot numunelerin basınç dayanımları için kullanılacak düzeltme faktörleri gösterilmektedir. Tablo 3.2. ASTM C 42 No lu Standarda Göre Farklı Boy/Çap Oranlarındaki Karot Numunelerin Basınç Dayanımları İçin Kullanılacak Düzeltme Faktörleri Boy/çap Düzeltme faktörü 2,00 1,00 1,75 0,98 1,50 0,96 1,25 0,93 1,00 0,87 Türk Standardı TS e göre (Kasım, 1992), basınç mukavemeti deneyi uygulanacak deney numuneleri silindir veya küp şeklinde olmalıdır. Yapı ve yapı bileşeninden basınç mukavemetine tabi tutulmak üzere çıkarılan, kesme ve başlık yapma gibi gerekli düzeltme işlemi yapıldıktan sonraki deney numunesinin 34

60 3. BETON Gökhan GÖK yüksekliği, silindir şeklindeki numunelerde (karotta) çapına (h=d), küp şeklindeki numunelerde ise kenar uzunluğuna eşit olmalıdır. Bu standarda göre karotlara ait bulunan basınç mukavemeti sonuçları denenen betonun sadece içinde bulunmuş olduğu deney yaşı için geçerlidir. Diğer bir yaşa dönüşüm genellikle mümkün değildir. Uygun şekil ve boyuttaki 100 mm ve 150 mm çapında veya kenar uzunluğundaki deney numunelerine ait basınç mukavemeti değerleri kenar uzunluğu 0 mm olan Standard küp basınç mukavemeti değerlerine eşit kabul edilebilir. Karot yüksekliğinin çapına eşit olması durumunda; Karot çapı (d) = 100 mm veya 150 mm ise; küp f 0 = sil f 100 veya sil f 150 dir. Burada; küp f 0 = kenar uzunluğu 0 mm lik küp basınç mukavemeti sil f 100 = çapı 100 mm olan silindir basınç mukavemeti sil f 150 = çapı 150 mm olan silindir basınç mukavemeti Tahribatlı deney sonucunda bulunan karot basınç mukavemetine ait en küçük tek değer ile ortalama değerler, Tablo 3.3. teki eşdeğer küp mukavemeti ile seri mukavemetinin en az % 85 ni sağlamalıdır. Ortalama; küp f 0 0,85 f SK En Küçük Tek Değer; küp f 0 0,85 f EK Tablo 3.3. Beton Sınıflarının Karşılaştırılması Beton Sınıfları Silindir Basınç Mukavemeti N/mm 2 EK Eş Değer Küp Basınç Mukavemeti N/mm 2 f SK f EK +3 N/mm 2 Seri Mukavemeti Her Seri Küpün Ortalama Mukavemetinin En Düşük Değeri N/mm 2 BS 14 BS 16 BS BS 25 BS 30 BS 35 BS 40 BS 45 BS

61 3. BETON Gökhan GÖK 36

62 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK 4. MATERYAL VE METOD Bu bölümde, deneysel çalışmada kullanılan malzemelerin kimyasal bileşimi, fiziksel özellikleri ile beton karışımlarında kullanılan malzeme miktarlarının tespitinde kullanılan yöntemler verilmektedir Kullanılan Malzemelerin Özellikleri Çimentonun Özellikleri Çimento olarak, granüle yüksek cüruflu, doğal puzolanlı, silisli, uçucu küllü, erken dayanımı yüksek portland çimentosu kullanılmıştır. (TS CEM V/A SPV 32,5 R) Çimentonun taze olarak kullanılmasına ve nem almamasına özen gösterilmiştir. PÇ 32,5, PÇ 42,5 ve PÇ 52,5 şeklinde sınıflandırılmaktadır. PÇ ibaresi portland çimentosunun simgesi olup, 32,5, 42,5 ve 52,5 rakamları 28 günde istenen minimum mukavemet değerini göstermektedir. Tablo 4.1 de portland çimentolarının kimyasal bileşimi gösterilmektedir. Tablo 4.1. Portland Çimentolarının Kimyasal Bileşimi Bileşenler Ortalama Değerler (%) Tipik Bileşim (%) CaO SiO Al 2 O Fe 2 O MgO Na 2 O+K 2 O 0,2 1,3 1 SO Kızdırma Kaybı Çözünmeyen Kalıntı

63 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Agregaların Özellikleri Çalışmada kullanılan agregalar KAMBETON tesisinden alınmıştır. Tesisten alınan agregalara, uygun bir beton karışım hesabı yapmak için ilk önce standartlara uygun olarak elek analizi deneyi yapılmıştır. Daha sonra agregaların kuru özgül ağırlık, doygun kuru yüzey özgül ağırlık, görünen özgül ağırlık, mevcut su yüzdesi ve su emme oranı tayini belirlenmiştir (TS 3526, TS 3529) Elek Analizi Agrega yığınının farklı noktalarından alınan numune agregalar, iyice karıştırılarak homojen duruma getirildi. Deney numunesi, ince agregalar için, etüvde 105 C (±5 C) sıcaklıkta kurutuldu. Deney elekleri aşağıdan yukarıya doğru göz açıklıkları giderek büyüyecek şekilde üst üste yerleştirildi. Tartılan malzeme en üst elekten boşaltılarak yeterli bir süre sarsılarak, eleme işlemi sürdürüldü. Sarsma işlemi bitince, üst elekten başlayarak elek üzerinde kalan malzemeleri yığışımlı olarak en küçük boyutlu eleğe kadar tartıldı. Hesaplama, elek analizi deneyi sonunda eleklerin üstünde kalan malzeme oranı, bütün deney numunesi ağırlığının yüzdesi olarak hesaplandı. Elek analizi deneyi tablosundaki toplam kalan yüzdeleri toplanarak, 100 e bölünerek incelik modülü bulundu, elek analizi sonuç tablosu ve ilgili elek analizi grafikleri çizildi. Kullanılan alet ve cihazlar; elek seti ve terazidir İnce Malzemelerin Doygun Kuru Yüzey Ağırlık (DKY) Hale Getirilmesi Agrega yığınının farklı noktalarından rasgele alınan deney numunesi; su içerisinde 24 saat bekletildikten sonra ince taneleri kaybolmayacak şekilde suyu süzülerek akıtıldı ve bir tava içine yayılarak kondu. Tava tabanlı ısıtıcı veya etüvde veya temiz bir yere serilerek sık sık kontrol edilip doygun kuru yüzey hale gelinceye 38

64 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK kadar (ince agregaların koyu (ıslak) renkten açık (kuru) renge değişmeye başladığı anın hemen sonrasıdır) beklendi, kesme yöntemiyle DKY hali bulundu. Numunenin çok kurumamasına özen gösterilmelidir. DKY haline erişilip erişilmediğine göz ile muayene ederek karar verilemiyor ise kesik koni veya kesme yöntemlerinden biri uygulanır (1). Kesik Koni Yöntemi DKY haline geldiği düşünülen numune geniş yüzeyi alta gelecek şekilde duran kesik koni biçimli metal kalıba gevşek olarak yerleştirilip üst yüzü sıkıştırma çubuğu ile 25 kez hafifçe tokmaklanır ve kalıp yukarı doğru düşey olarak hareket ettirilerek çıkarılır. Kalıp çıkarıldığında numune konikliğini devam ettiriyor ise serbest nem var demektir; Kurutmaya devam edilmesi ve bir kez daha kesik koni uygulanması gerekir. Numune konikliğinin serbestçe bozulduğunun görülmesi halinde DKY halinin sağlanmış olduğuna karar verilir (2). Kesme Yöntemi DKY haline geldiği sanılan numune ile yaklaşık yarım küre biçiminde bir yığın yapılır. Yığın, mala ile düşey olarak ikiye bölündüğünde ortaya çıkan yüzey düzlemini koruyabiliyorsa kurutmaya devam edilir. Düşey yüzeyin kendini tutamayıp yıkıldığının saptandığı an DKY hali durumudur İnce Agregada Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranı Tayini Doygun yüzeye getirilmiş numune hemen tartıldı ve doygun kuru yüzey ağırlığı kaydedildi. Malzeme etüv kurusu hale getirilerek tartıldı. DKY halindeki malzeme ölçü kabına kondu ve yarıya kadar su doldurularak, hafif hafif vurularak ve aynı zamanda döndürülerek hava kabarcıklarının çıkması sağlandı. En az 1 saat beklendikten sonra ölçü kabı C ± 3 C deki su ile 1000 ml işaret çizgisine kadar 39

65 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK dolduruldu ve tartıldı. Ölçü kabının daha önce saptanmış boş ve belirli seviyedeki su ( C ± 3 C) dolu ağırlığı kaydedildi. Kullanılan alet ve cihazlar, terazi, tel sepet, etüv, tablalı ısıtıcı ve balon jojedir. Tablo 4.2 de dere kumunun özellikleri, Tablo 4.3 de dere kumunun elek analizi tablosu ve Şekil 4.1 de dere kumunun gradasyon eğrisi gösterilmektedir. Tablo 4.2. Dere Kumunun Özellikleri İnce Agreganın Kuru Özgül Ağırlığı (γ k ) 2,30 İnce Agreganın Doygun Kuru Yüzey Özgül Ağırlığı (γ d ) 2,50 İnce Agreganın Görünen Özgül Ağırlığı (γ ğ ) 2,87 Su Emme Oranı (%) 8,69 İnce Agregadaki Mevcut Toplam Su (%) 2,04 Tablo 4.3. Dere Kumunun Elek Analizi Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elek Üstünde Kalan Miktar Malzeme (gr) Elek Üstünde Kalan Malzeme (%) Elek Üzerinde Kalan Yığışımlı Malzeme (%) Elekten Geçen Malzeme (%) 31, , , , ,0 21,000 21,000 79, ,5 22,583 43,583 56, ,5 17,650 61,233 38,767 0,5 479,5 15,983 77,217 22,783 0,25 405,5 13,517 90,733 9,267 Tava 278,0 9, ,000 0,000 Toplam Σ =393,767 İncelik Modülü 3,

66 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Elekten % Geçen 100,00 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00,00 10,00 0,00 100,00 79,00 56,42 38,77 22,78 9,27 0,25 0, Elek Göz Açıklığı, mm Şekil 4.1. Dere Kumunun Gradasyon Eğrisi Tablo 4.4 de kaya kumunun özellikleri, Tablo 4.5 te kaya kumunun elek analizi tablosu ve Şekil 4.2 de kaya kumunun gradasyon eğrisi gösterilmektedir. Tablo 4.4. Kaya Kumunun Özellikleri İnce Agreganın Kuru Özgül Ağırlığı (γ k ) 2,39 İnce Agreganın Doygun Kuru Yüzey Özgül Ağırlığı (γ d ) 2,55 İnce Agreganın Görünen Özgül Ağırlığı (γ ğ ) 2,84 Su Emme Oranı (%) 6,37 İnce Agregadaki Mevcut Toplam Su (%) 0,60 41

67 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo 4.5. Kaya Kumunun Elek Analizi Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elek Üstünde Kalan Miktar Malzeme (gr) Elek Üstünde Kalan Malzeme (%) Elek Üzerinde Kalan Yığışımlı Malzeme (%) Elekten Geçen Malzeme (%) 31, , , , ,000 1,000 99, ,5 29,350 30,350 69, ,2 23,673 54,023 45,977 0,5 581,3 19,377 73,400 26,600 0,25 341,5 11,383 84,783 15,217 Tava 456,5 15, ,000 0,000 Toplam Σ =343,557 İncelik Modülü 3,43557 Elekten % Geçen 100,00 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00,00 10,00 0,00 99,00 100,00 69,65 45,98 26,60 15,22 0,25 0, Elek Göz Açıklığı, mm Şekil 4.2. Kaya Kumunun Gradasyon Eğrisi İri Agregaların Doygun Kuru Yüzey Ağırlık (DKY) Hale Getirilmesi Agrega yığınının farklı noktalarından rasgele alınan deney numunesi; içinde C ± 3 C' de su bulunan bir kap içine konularak 24 saat bekletildi. Böylece su içinde tane üzerindeki toz ve yabancı maddelerden temizlenmiş olur. Daha sonra suyu süzülen malzeme, tanelerin üzerinde gözle görülebilen su tabakası (film) kalmayıncaya kadar kurutuldu (Oda sıcaklığında havlu gibi bir malzemeyle yüzeydeki ıslaklık kurutulabilir). 42

68 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK İri Agregada Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranı Tayini Tel sepet yöntemi: Doygun kuru yüzeye gelmiş malzeme tartılarak ağırlığı bulunur. DKY halindeki malzeme tartıldıktan hemen sonra kafes örgülü tel sepete konarak su dolu kovanın içine su yüzeyinden en az 5cm daha aşağıda kalacak şekilde daldırılır. Su yüzeyine çıkarılmadan kovanın içinde en az 10 kez kaldırılıp indirilerek sağa sola sallanarak taneler arasında kalabilecek hava kabarcıkları çıkarılır. Daha sonra sepetin kova kenarına dokunmamasına dikkat edilerek özel düzenle terazi kafesinin ortasına yerleştirilir ve doygun malzemenin sudaki ağırlığı bulunur. Malzeme etüv kurusu hale getirilerek tartılır. Taşırma yöntemi: Doygun kuru yüzeye gelmiş malzeme tartılarak ağırlığı bulunur. Cam kavanoz su ile doldurulur, üzerine kavanoz içerisinde hava kabarcığı kalmayacak şekilde cam kapak kapatılarak tartılır. Cam kavanozdaki suyun en az yarısı boşaltılarak, daha önce tartılan DKY malzeme kavanoza konur. Kavanozun tamamı su ile doldurularak, kavanozun içinde hava kabarcığı kalmayacak şekilde, cam kapak kapatılarak tartılır. Malzeme etüv kurusu hale getirilerek tartılır. Tablo 4.6 da orta agreganın özellikleri, Tablo 4.7 de orta agreganın elek analizi tablosu ve Şekil 4.3 te orta agreganın gradasyon eğrisi gösterilmektedir. Tablo 4.6. Orta Agreganın Özellikleri Orta Agreganın Kuru Özgül Ağırlığı (γ k ) 2,69 Orta Agreganın Doygun Kuru Yüzey Özgül Ağırlığı (γ d ) 2,72 Orta Agreganın Görünen Özgül Ağırlığı (γ ğ ) 2,75 Su Emme Oranı (%) 8,77*10 3 Orta Agregadaki Mevcut Toplam Su (%) 0, 43

69 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo 4.7. Orta Agreganın Elek Analizi Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elek Üstünde Kalan Malzeme (gr) Elek Üstünde Kalan Malzeme (%) Elek Üzerinde Kalan Yığışımlı Malzeme (%) Elekten Geçen Malzeme (%) 31, , , ,5 25,271 25,271 74, ,5 72,243 97,514 2, ,743 99,257 0, , ,000 0,000 0,5 0 0, ,000 0,000 0,25 0 0, ,000 0,000 Tava 26 0, ,000 0,000 Toplam Σ =622,042 Elekten % Geçen 100,00 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00,00 10,00 0,00 100,00100,00 74,73 0,00 0,00 0,00 0,74 2,49 0,25 0, ,5 Elek Göz Açıklığı, mm Şekil 4.3. Orta Agreganın Gradasyon Eğrisi Tablo 4.8 de iri agreganın özellikleri, Tablo 4.9 da iri agreganın elek analizi tablosu ve Şekil 4.4 te iri agreganın gradasyon eğrisi gösterilmektedir. 44

70 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo 4.8. İri Agreganın Özellikleri İri Agreganın Kuru Özgül Ağırlığı (γ k ) 2,67 İri Agreganın Doygun Kuru Yüzey Özgül Ağırlığı (γ d ) 2,69 İri Agreganın Görünen Özgül Ağırlığı (γ ğ ) 2,72 Su Emme Oranı (%) 7,69*10 3 İri Agregadaki Mevcut Toplam Su (%) 0,16 Tablo 4.9. İri Agreganın Elek Analizi Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elek Üstünde Kalan Malzeme (gr) Elek Üstünde Kalan Malzeme (%) Elek Üzerinde Kalan Yığışımlı Malzeme (%) Elekten Geçen Malzeme (%) 31, ,26 31,26 68, ,100 98,360 1, , ,000 0, , ,000 0, , ,000 0,000 0,5 0 0, ,000 0,000 0,25 0 0, ,000 0,000 Tava 0 0, ,000 0,000 Toplam Σ = 729,6 Elekten % Geçen 100,00 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00,00 10,00 0,00 100,00 68,74 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1,64 0,25 0, ,5 Elek Göz Açıklığı, mm Şekil 4.4. İri Agreganın Gradasyon Eğrisi 45

71 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Karışım ve Bakım Suyu Su betonun içerisinde iki önemli görev üstlenmektedir. Bunlardan birincisi; çimento ile birleşerek hidratasyonun (çimento ve su arasındaki kimyasal reaksiyonların) yer almasını sağlamak, ikincisi ise, betonun karılma işleminde agrega ve çimento tanelerinin yüzeyini ıslatarak üretilen taze beton karışımında istenilen işlenebilmeyi sağlamaktır. Ayrıca kür suyu olarak, yerine yerleştirilmiş olan betonun yüzeyini ıslak tutup içerisindeki suyun buharlaşmasını önlemek, böylece, betonun içerisinde kimyasal reaksiyonların gelişebilmesi için yeterli miktarda suyun bulunmasını sağlamak gibi bir görevi daha vardır. Beton üretiminde kullanılacak karışım suyunun kalitesi ve miktarı betonun özelliklerini önemli ölçüde etkilemektedir. Kür suyunun kalitesi, beton karışımda yer alacak suyun kalitesi kadar önemli olmasa da, kür suyu olarak kullanılacak suyun içinde de betonda zararlı kimyasal olaylara yol açacak veya betonun yüzeyinin lekelenmesine neden olabilecek yabancı maddelerin yer almaması gerekmektedir (Erdoğan, 03) Beton Karışım Oranları Bir betonun iyi olması tüm aşamalarda standartlara uygun hareket edilmesi ile olur. Yani malzemeler gerekli deneylerden başarıyla geçmiş olmalı (agrega, çimento, su), karışım hesabı yapılmış olmalıdır. Beton üretim safhaları şu şekilde sıralanabilir; Kullanılacak malzemenin tespiti ve malzemelere deney yapılması Karışım hesaplarının yapılması ve miktarlarının belirlenmesi Malzeme temini Betonun hazırlanması Taşınması Yerleştirilmesi Bakımı 46

72 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK TS EN 6 1 de her boyuttaki malzeme için kriterler verilmiştir. Beton tasarımında kullanılan agregaların elek analizi sonucunda, iri agreganın en büyük dane boyutunun mm olmasından dolayı D max yani en büyük tane çapı, 31,5 mm olarak hesaplanarak, agrega karışım grafiği çizilmiştir. TS EN 6 1 bu şekilde 31,5 mm boyutundaki agregalar için her eleğin yüzde olarak maksimum ve minimum geçenlerine göre aralık verilmiştir. Hazırlanan uygun gradasyon yüzdeleri, TS EN 6 1 en büyük ve en küçük şartname değerlerinin arasında kalması gerekmektedir. Eğer bu şartname aralığında kalırsa, betonun işlenebilirliği uygun olarak tanımlanır. Tablo 4.10 da dere kumlu beton karışımının uygun gradasyon tablosu, Şekil 4.5 te dere kumlu beton karışımının uygun gradasyon eğrisi gösterilmektedir. Tablo Dere Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elekten % Geçenler Dere Kumu Orta Agrega İri Agrega Uygun Gradasyon ,00 100, ,00 100,00 68, ,00 74,73 1, ,00 2,49 0, ,42 0,74 0, ,77 1,00 0, ,78 1,00 0, ,27 1,00 0,

73 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK 100 Max. 32 mm'lik Karışık Agreganın Granülometre Eğrisi Elekten % Geçen C B A 0,25 0,50 1,00 2,00 4,00 8,00 16,00 31,50 Elek Göz Açıklığı, mm A B C Dere Kumu Şekil 4.5. Dere Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Eğrisi Tablo 4.11 de kaya kumlu beton karışımının uygun gradasyon tablosu, Şekil 4.6 da kaya kumlu beton karışımının uygun gradasyon eğrisi gösterilmektedir. Tablo Kaya Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Tablosu Standart Elek Çapı (mm) Elekten % Geçenler Kaya Kumu Orta Agrega İri Agrega Uygun Gradasyon ,00 100, ,00 100,00 68, ,00 74,73 1, ,00 2,49 0, ,65 0,74 0, ,98 1,00 0, ,60 1,00 0, ,22 1,00 0,

74 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Max. 32 mm'lik Karışık Agreganın Granülometre Eğrisi Elekten % Geçen ,25 0,50 1,00 2,00 4,00 8,00 16,00 31,50 C B Elek Göz Açıklığı, mm A A B C Kaya Kumu Şekil 4.6. Kaya Kumlu Beton Karışımının Uygun Gradasyon Eğrisi Bu çalışma kapsamında yapılan deneylerde, farklı dozajlarda ( dozaj), farklı su/çimento oranlarında (0,3 0,4 0,5 0,6) ve farklı agrega türlerinde (dere kumu, kaya kumu), standartlara uygun olarak, beton karışım oranları hesaplanmış ve hesaplanan beton karışım oranları Tablo te gösterilmiştir. Tablo D 503 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 258,88 691,22 Orta Agrega (%13) 2,69 88,57 238,24 Dere Kumu (%49) 2,30 333,82 767,79 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 150,00 150,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,25 Tablo D 504 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 239,88 640,49 Orta Agrega (%13) 2,69 82,07 2,76 Dere Kumu (%49) 2,30 309,32 711,44 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 0,00 0,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,68 49

75 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo D 505 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 2,88 589,76 Orta Agrega (%13) 2,69 75,57 3,27 Dere Kumu (%49) 2,30 284,82 655,09 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 250,00 250,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,12 Tablo D 506 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 1,88 539,03 Orta Agrega (%13) 2,69 69,07 185,79 Dere Kumu (%49) 2,30 260,32 598,74 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 300,00 300,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,55 Tablo D 403 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 282,35 753,86 Orta Agrega (%13) 2,69 96,59 259,83 Dere Kumu (%49) 2,30 364,08 837,38 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 1,00 1,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,08 Tablo D 404 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 267,15 713,28 Orta Agrega (%13) 2,69 91,39 245,84 Dere Kumu (%49) 2,30 344,48 792,30 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 160,00 160,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,42 50

76 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo D 405 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 251,95 672,70 Orta Agrega (%13) 2,69 86,19 231,86 Dere Kumu (%49) 2,30 324,88 747,22 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 0,00 0,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,77 Tablo D 406 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 236,75 632,11 Orta Agrega (%13) 2,69 80,99 217,87 Dere Kumu (%49) 2,30 305,28 702,14 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 240,00 240,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,12 Tablo 4.. D 303 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 305,81 816,51 Orta Agrega (%13) 2,69 104,62 281,43 Dere Kumu (%49) 2,30 394,33 906,97 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 90,00 90,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,90 Tablo D 304 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 294,41 786,07 Orta Agrega (%13) 2,69 100,72 270,93 Dere Kumu (%49) 2,30 379,63 873,16 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 1,00 1,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,16 51

77 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo D 305 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 283,01 755,64 Orta Agrega (%13) 2,69 96,82 260,44 Dere Kumu (%49) 2,30 364,93 839,35 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 150,00 150,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,43 Tablo D 306 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%38) 2,67 271,61 725, Orta Agrega (%13) 2,69 92,92 249,95 Dere Kumu (%49) 2,30 350,23 805,54 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 180,00 180,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,69 Tablo K 503 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 272,51 727,60 Orta Agrega (%24) 2,69 163,50 439,83 Kaya Kumu (%36) 2,39 245,26 586,16 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 150,00 150,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,59 Tablo K 504 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 252,51 674, Orta Agrega (%24) 2,69 151,50 407,55 Kaya Kumu (%36) 2,39 227,26 543,14 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 0,00 0,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,89 52

78 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo K 505 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 232,51 6,80 Orta Agrega (%24) 2,69 139,50 375,27 Kaya Kumu (%36) 2,39 9,26 500,12 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 250,00 250,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,19 Tablo K 506 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=500 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 212,51 567,40 Orta Agrega (%24) 2,69 127,50 342,99 Kaya Kumu (%36) 2,39 191,26 457,10 Çimento 3,15 158,73 500,00 Su 1,00 300,00 300,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,49 Tablo K 403 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 297,21 793,54 Orta Agrega (%24) 2,69 178,32 479,69 Kaya Kumu (%36) 2,39 267,49 639,29 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 1,00 1,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,52 Tablo K 404 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 281,21 750,82 Orta Agrega (%24) 2,69 168,72 453,87 Kaya Kumu (%36) 2,39 253,09 604,87 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 160,00 160,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,56 53

79 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo K 405 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 265,21 708,10 Orta Agrega (%24) 2,69 159,12 428,04 Kaya Kumu (%36) 2,39 238,69 570,46 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 0,00 0,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,60 Tablo K 406 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=400 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 249,21 665,38 Orta Agrega (%24) 2,69 149,52 402,22 Kaya Kumu (%36) 2,39 224,29 536,04 Çimento 3,15 126,98 400,00 Su 1,00 240,00 240,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,64 Tablo K 303 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,3) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 321,90 859,49 Orta Agrega (%24) 2,69 193,14 519,55 Kaya Kumu (%36) 2,39 289,71 692,42 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 90,00 90,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,46 Tablo K 304 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,4) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 309,90 827,45 Orta Agrega (%24) 2,69 185,94 500,19 Kaya Kumu (%36) 2,39 278,91 666,61 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 1,00 1,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,24 54

80 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Tablo K 305 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,5) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 297,90 795,41 Orta Agrega (%24) 2,69 178,74 480,82 Kaya Kumu (%36) 2,39 268,11 640,79 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 150,00 150,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, ,02 Tablo K 306 no lu deneyin karışım tablosu (Dozaj=300 kg, S/Ç=0,6) Malzemeler γ (kg/dm 3 ) V (dm 3 ) M (kg) İri Agrega (%40) 2,67 285,90 763,37 Orta Agrega (%24) 2,69 171,54 461,45 Kaya Kumu (%36) 2,39 257,31 614,98 Çimento 3,15 95,24 300,00 Su 1,00 180,00 180,00 Boşluk - 10,00 - TOPLAM 1000, , Numune Şekil ve Boyutları Çalışma kapsamında, h/d=2 sabit olmak koşulu ile 5x10cm, 7,5x15cm, 10xcm, 12,5x25cm ve 15x30cm boyutlarında silindir numuneler hazırlanmış, hesaplanan beton karışımları numunelere yerleştirilmiş ve 28. gün eksenel basınç deneyine tabi tutulmuştur. Kalıptan çıkarılan beton silindirlerin üst tabanlarının düzgün olması ve uygulanan yükün numunelere üniform şekilde iletilmesi için, eritilmiş kükürt başlık yapıldı. Fakat her boyuttaki silindir numunelere uygun kükürt başlık aparatı olmadığı için, tüm silindir numunelere 15x30 cm boyutlu silindir numunenin başlık aparatı kullanıldı. Resim 4.1 de silindir numunelerin boyutları gösterilmektedir. 55

81 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Resim 4.1. Silindir Numuneler Basınç Mukavemeti ve Yükleme Hızları Bu çalışmada, farklı dozajlarda ( dozaj), farklı su/çimento oranlarında (0,3 0,4 0,5 0,6) ve farklı agrega türlerinde (dere kumu, kaya kumu) beton karışım hesapları yapılmış, farklı boyutlardaki silindir numunelere yerleştirilmiş ve numune boy değişiminin basınç dayanımı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Beton basınç dayanımları bu numuneler üzerinde TS EN (03) e göre yapılan deneylerle bulunmuştur. f cc = P / A c Burada: f cc, basınç dayanımı P, preste kırılma anında okunan en büyük yük A c, numunenin basınç yükü uygulanan kesit alanı 56

82 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Beton basınç dayanımının tespitinde kullanılan numuneler TS (02) a uygun olarak hazırlanmıştır ve hazırlanan karışımlar, farklı boyutlardaki silindir numunelere dökülmüştür. Laboratuar ortamında 24 saat bekletilen numuneler, kalıplardan alınarak sıcaklığı 22 ± 2 C olan kür havuzunda test edileceği zamana kadar bekletilmiştir. Havuzdan çıkarılan numunelerin üst yüzeylerine kükürt başlık yapılarak yüzeyleri düzgün hale getirilmiştir. Basınç dayanımı deneyi sonunda, elde edilen dayanım değerini etkileyen önemli faktörlerden birinin, örnek numunelerin boyut ve şekil değişiminin olduğu gibi; Kullanılan presin başlık özellikleri Deney sırasında numuneye uygulanan yükleme hızı Deney sırasında numunenin nemlilik durumu Deney sırasında numunenin sıcaklığı gibi faktörlerde dayanım için önemlidir. Bu çalışma sırasında, farklı boyutlu silindir numuneler kullanıldığı için her numuneye, alanlarıyla doğru orantılı olarak, farklı yükleme hızları uygulanmıştır. 15*30 numuneler için (A=176,71 cm 2 ) yükleme hızı 530 kgf/s, 12,5*25 numuneler için(a=122,72 cm 2 ) yükleme hızı 350 kgf/s, 10* numuneler için (A=78,54 cm 2 ) yükleme hızı 240 kgf/s, 7,5*15 numuneler için (A=44,18 cm 2 ) yükleme hızı 130 kgf/s, 5*10 numuneler için (A=19,63 cm 2 ) yükleme hızı 50 kgf/s, yükleme hızları uygulanarak, basınç dayanımları ölçülmüştür. Beton basınç dayanımı, yükleme hızlarındaki değişimlerden etkilenmektedir. Beton numuneye uygulanan gerilmenin uygulama hızı azaldıkça (yük daha uzun bir süre uygulandıkça), numune daha küçük bir gerilme altında kırılmaktadır. Diğer bir deyişle, düşük yükleme hızı uygulanan numunelerden elde edilen basınç dayanımı değerleri, yüksek yükleme hızı uygulanan numunelerden elde edilen basınç dayanımı değerlerinden daha az olmaktadır. Bu durum, yükün örnek üzerinde daha uzun süre kalması nedeniyle bir miktar sünme yapmasından kaynaklanmaktadır (Erdoğan, 03). 57

83 4. MATERYAL VE METOD Gökhan GÖK Yükleme hızının standartların dışında olması halinde aynı karışım özelliklerine sahip betondan farklı basınç dayanım değerleri elde edilebilir. Düşük mukavemetli betonlar için düşük yükleme hızları, yüksek mukavemetli betonlar için ise daha yüksek yükleme hızları seçilmesi gerektiği standartlarda belirtilmiştir (Felekoğlu ve Türkel, 04). 58

84 5. DENEY SONUÇLARI BULGULAR VE TARTIŞMA Bu tez çalışmasında, farklı dozajlarda ( dozaj), farklı su/çimento oranlarında (0,3 0,4 0,5 0,6) ve farklı agrega türlerinde (dere kumu, kaya kumu) beton karışım hesapları yapılmış, farklı boyutlardaki silindir numunelere yerleştirilmiş ve numune boy değişiminin betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma kapsamında, h/d=2 sabit olmak koşulu ile 5x10cm, 7,5x15cm, 10xcm, 12,5x25cm ve 15x30cm boyutlarında, her bir boydan 3 er adet olmak üzere, toplam 360 adet silindir numune hazırlanmış, hazırlanan beton karışımları numunelere yerleştirilmiş ve 28. gün eksenel basınç dayanımı deneyine tabi tutulmuştur. Yapılan çalışmalardaki deneyler D 503 ve K 503 tarzında kodlanmıştır. Buradaki D, karışımda dere kumu kullanıldığını, 503 ise, 500 dozaj, 0,3 su/çimento oranını göstermektedir. Aynı şekilde K, karışımda kaya kumu kullanıldığını, 503 ise, 500 dozaj, 0,3 su/çimento oranını göstermektedir Çimento Miktarının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Bu bölümde, çimento miktarının betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi sunulmakta ve tartışılmaktadır. Çimento miktarının betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisinin sonuçları incelenirken yapılan tartışma, 15x30 cm standart numunenin sonuçları üzerinden yürütülmüştür. Tablo 5.1 de sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,3) 150 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,3) 1 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,3) için, 90 kg. su katılması gerekmektedir. 59

85 Tablo 5.1. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) D , ,25 D , ,08 D , ,90 Bu durum, beton karışımlarında kıvam farklılığı oluşturarak, betonun işlenebilirliğinin azalmasına sebep olup, beton karışımının kalıplara yerleştirilmesini zorlaştırmıştır. Kıvam farklılığı 500 dozajlı karışım için ideal bir kıvam oluştururken, 300 ve 400 dozajlı karışımlar için düşük kıvama sebep olmuştur. Düşük kıvam, 300 ve 400 dozajlı beton karışımlarının numunelere yerleştirilmesini güçleştirerek, numunelerin boşluklu çıkmasına sebep olup, aynı karışımdaki numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 503, D 403 ve D 303 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.2 ve Şekil 5.1 de sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın, çimento miktarının en çok olduğu D 503 no lu deneyde 53,27 MPa, en düşük dayanımında, çimento miktarının en az olduğu D 303 no lu deneyde 7,10 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da arttığı görülürken, dayanımdaki bu artış farkının çimento miktarından daha çok beton karışımının kıvamından kaynaklandığı düşünülmektir. Tablo 5.2. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,51 63,60 60,58 56,42 53,27 D 403 8,52 9,57 11,95 14,12 18,25 D 303 4,74 4,91 5,25 5,82 7,10 60

86 Basınç Dayanımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,3 S/Ç 400 DOZAJ 0,3 S/Ç 300 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil 5.1. D (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği Tablo 5.3 te sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,4) 0 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,4) 160 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,4) için, 1 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo 5.3. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) D , ,68 D , ,42 D , ,16 Bu durum, 400 ve 500 dozajlı beton karışımları için ideal bir kıvam oluştururken, 300 dozajlı beton karışımı için düşük kıvama sebep olmuştur. Düşük kıvam, 300 dozajlı beton karışımının numunelere yerleştirilmesini güçleştirip, numunelerin boşluklu çıkmasına sebep olmuştur. D 504, D 404 ve D 304 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.4 ve Şekil 5.2 de sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın D 404 no lu deneyde 41,42 MPa, en düşük dayanımında D 304 no lu deneyde 29,18 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da artması beklenirken, 400 dozajlı beton 61

87 karışımın kıvamının, 500 dozajlı beton karışımın kıvamından daha yoğun olması sebebiyle, 400 dozajlı beton karışımının dayanımı, 500 dozajlı beton karışımın dayanımından % 3,68 daha fazla çıktığı görülmektedir. Tablo 5.4. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,36 31,79 37,76 32,26 39,95 D ,54 47,34 45, 43,48 41,42 D ,53 36,74 37,17 35,32 29,18 Basınç Dayanımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,4 S/Ç 400 DOZAJ 0,4 S/Ç 300 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil 5.2. D (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği Tablo 5.5 te sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,5) 250 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,5) 0 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,5) için, 150 kg. su katılması gerekmektedir. 62

88 Tablo 5.5. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) D , ,12 D , ,77 D , ,43 Bu durum, 300 ve 400 dozajlı beton karışımları için ideal bir kıvam oluştururken, 500 dozajlı beton karışımı için yüksek kıvama sebep olmuştur. Yüksek kıvam, 500 dozajlı beton karışımındaki malzemelerin numunelere homojen olarak yerleştirilmesini engelleyerek, aynı karışımdaki numunelerin, kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 505, D 405 ve D 305 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.6 ve Şekil 5.3 te sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın D 405 no lu deneyde 28,11 MPa, en düşük dayanımında D 505 no lu deneyde 24,06 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da artması beklenirken, 400 dozajlı beton karışımın kıvamının, 500 dozajlı beton karışımın kıvamından daha yoğun olması sebebiyle, 400 dozajlı beton karışımının dayanımı, 500 dozajlı beton karışımın dayanımından % 16,83 daha fazla çıktığı görülmektedir. Tablo 5.6. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,69 19,08,66 18,16 24,06 D ,18 32,05 33,57 31,35 28,11 D ,40 33,42 32,09 29,16 27,03 63

89 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,5 S/Ç 400 DOZAJ 0,5 S/Ç 300 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil 5.3. D (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği Tablo 5.7 de sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,6) 300 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,6) 240 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,6) için, 180 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo 5.7. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) D , ,55 D , ,12 D , ,69 Bu durum, 300 dozajlı beton karışımları için ideal bir kıvam oluştururken, 400 dozajlı beton karışımı için yüksek kıvama, 500 dozajlı beton karışımı için çok yüksek kıvama sebep olmuştur. Bu kıvam farklılığı, beton karışımındaki malzemelerin numunelere homojen olarak yerleştirilmesini engelleyerek, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 506, D 406 ve D 306 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları tablo ve şekillerde sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın D 306 no lu deneyde 21,96 MPa, en düşük dayanımında D 506 no lu deneyde 15,21 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento 64

90 miktarının artmasıyla, dayanımın da artması beklenirken, literatüre göre tam tersi bir durumla karşılaşılmıştır. 300 dozajlı beton karışımın kıvamının, 400 ve 500 dozajlı beton karışımlarının kıvamından daha yoğun olması sebebiyle, 300 dozajlı beton karışımının dayanımı, 500 dozajlı beton karışımın dayanımından % 44,38 daha fazla çıktığı görülmektedir. Tablo 5.8. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,03 11,88 15,38 13,65 15,21 D 406,22 19,22,52 21,44 21,37 D ,55 24,15 24,98 23,07 21,96 30 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç 400 DOZAJ 0,6 S/Ç 300 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil 5.4. D (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği K 503 no lu deneyde, kaya kumu kullanılarak, 500 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı beton karışım hesabı yapılmıştır. K 403 no lu deneyde, kaya kumu kullanılarak, 400 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı beton karışım hesabı yapılmıştır. K 303 no lu deneyde, kaya kumu kullanılarak, 300 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı beton karışım hesabı yapılmıştır. 65

91 Tablo 5.9 da sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,3) 150 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,3) 1 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,3) için, 90 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo 5.9. K (503, 403, 303) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) K , ,59 K , ,52 K , ,46 Bu durum, beton karışımlarında kıvam farklılığı oluşturarak, betonun işlenebilirliğinin azalmasına sebep olup, beton karışımının kalıplara yerleştirilmesini zorlaştırmıştır. Bu kıvam farklılığı 500 dozajlı karışım için ideal bir kıvam oluştururken, 300 ve 400 dozajlı karışımlar için düşük kıvama sebep olup, 300 dozajlı beton karışımının karılamamasına sebep olmuştur. Düşük kıvam, beton karışımlarının numunelere yerleştirilmesini güçleştirip, numunelerin boşluklu çıkmasına sebep olmuştur. K 503, K 403 ve K 303 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.10 ve Şekil 5.5 te sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın çimento miktarının en çok olduğu K 503 no lu deneyde 23,35 MPa, en düşük dayanımında K 403 no lu deneyde 18,22 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da % 28,16 arttığı görülmektedir. 66

92 Tablo K (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 503 8,25 19,05 19,01 16,94 23,35 K ,68 16,35 18,18 18,59 18,22 K 303 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,3 S/Ç 400 DOZAJ 0,3 S/Ç 300 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil 5.5. K (503, 403, 303) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği Tablo 5.11 de sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,4) 0 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,4) 160 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,4) için, 1 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo K (504, 404, 304) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) K , ,89 K , ,56 K , ,24 67

93 Bu durum, 500 dozajlı beton karışımı için ideal bir kıvam oluştururken, 300 ve 400 dozajlı beton karışımları için düşük kıvama sebep olmuştur. Düşük kıvam, daha çok 300 dozajlı beton karışımının numunelere yerleştirilmesini güçleştirip, numunelerin boşluklu çıkmasına sebep olmuştur. K 504, K 404 ve K 304 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.12 ve Şekil 5.6 da sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın K 504 no lu deneyde 40,24 MPa, en düşük dayanımında K 304 no lu deneyde 15,45 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da arttığı görülmektedir. Tablo K (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,39 36,81 38,13 38,17 40,24 K ,61 41,14 39,93 36,76 33,16 K ,57 25,87,82 21,45 15,45 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,4 S/Ç 400 DOZAJ 0,4 S/Ç 300 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil 5.6. K (504, 404, 304) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği 68

94 Tablo 5.13 de sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,5) 250 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,5) 0 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,5) için, 150 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo K (505, 405, 305) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) K , ,19 K , ,60 K , ,02 Bu durum, 300 ve 400 dozajlı beton karışımları için ideal bir kıvam oluştururken, 500 dozajlı beton karışımı için yüksek kıvama sebep olmuştur. Yüksek kıvam, 500 dozajlı beton karışımındaki malzemelerin numunelere homojen olarak yerleştirilmesini engelleyerek, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. K 505, K 405 ve K 305 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.14 ve Şekil 5.7 de sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın K 405 no lu deneyde 33,82 MPa, en düşük dayanımında K 305 no lu deneyde 28,39 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da artması beklenirken, 400 dozajlı beton karışımın kıvamının, 500 dozajlı beton karışımın kıvamından daha yoğun olması sebebiyle, 400 dozajlı beton karışımının dayanımı, 500 dozajlı beton karışımın dayanımından % 14,14 daha fazla çıktığı görülmektedir. 69

95 Tablo K (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,97 35,43 33,42 31,52 29,63 K ,47 33,73 35,12 25,30 33,82 K ,16 27,82 30,50 24,70 28,39 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,5 S/Ç 400 DOZAJ 0,5 S/Ç 300 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil 5.7. K (505, 405, 305) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği Tablo 5.15 te sunulduğu gibi, çimento miktarının artmasıyla, aynı su/çimento oranına sahip beton karışımı yapabilmek için 500 dozajlı karışıma (S/Ç=0,6) 300 kg. 400 dozajlı karışıma (S/Ç=0,6) 240 kg. 300 dozajlı karışım (S/Ç=0,6) için, 180 kg. su katılması gerekmektedir. Tablo K (506, 406, 306) Beton Karışımlarında Kullanılan Malzemeler Su (kg) Çimento (kg) Agrega (kg) 1 m 3 (Kg) K , ,49 K , ,64 K , ,80 70

96 Bu durum, 300 dozajlı beton karışımları için ideal bir kıvam oluştururken, 400 dozajlı beton karışımı için yüksek kıvama, 500 dozajlı beton karışımı için çok yüksek kıvama sebep olmuştur. Bu kıvam farklılığı, beton karışımındaki malzemelerin numunelere homojen olarak yerleştirilmesini engelleyerek, numunelerin kendi aralarındaki basınç dayanımlarını etkilemiştir. K 506, K 406 ve K 306 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.16 ve Şekil 5.8 de sunulmaktadır. Deney sonuçları incelendiğinde, en yüksek dayanımın K 406 no lu deneyde 19,29 MPa, en düşük dayanımında K 506 no lu deneyde 16,27 MPa olarak ölçüldüğü görülmektedir. Literatüre göre, çimento miktarının artmasıyla, dayanımın da artması beklenirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dozajlı beton karışımının en düşük dayanımı verdiği görülmektedir. 400 dozajlı beton karışımının, 500 dozajlı beton karışımının kıvamından daha yoğun olması sebebiyle, 400 dozajlı beton karışımının dayanımı, 500 dozajlı beton karışımın dayanımından % 18,57 daha fazla çıktığı görülmektedir. Tablo K (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,13 18,81,41 18,77 16,27 K ,30 16,60,72 17,12 19,29 K ,85 22,24 21,25 19,87 18,46 71

97 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç 400 DOZAJ 0,6 S/Ç 300 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil 5.8. K (506, 406, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği 5.2. Agrega Türünün Beton Basınç Dayanımına Etkisi Bu bölümde, agrega türünün betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi sunulmakta ve tartışılmaktadır. D 503 no lu deneyde, 2347,25 kg beton karışımına 150 kg. su katarken, K 503 no lu deneyde, 2403,59 kg a 150 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Kaya kumu ile karılan karışımda, karışıma katılan su oranı dere kumuna göre daha az olduğu için, işlenebilirlikte az olup, düşük kıvamlı bir karışım elde edilmiştir. Bu sebeple, kaya kumu ile karılan beton karışımlı numunelerin, dere kumu ile karılan numunelerden daha boşluklu bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. D 503 ile K 503 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.17 ve Şekil 5.9 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın kıvamının, kaya kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da daha yüksek çıktığı görülmektedir. 72

98 Tablo D 503, K 503 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,51 63,60 60,58 56,42 53,27 K 503 8,25 19,05 19,01 16,94 23,35 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 503 KAYA 503 Şekil 5.9. D 503, K 503 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 504 no lu deneyde, 2272,68 kg beton karışımına 0 kg. su katarken, K 504 no lu deneyde, 2324,89 kg a 0 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranları, kaya kumu ile dere kumu karışımlarının ikisi için de ideal kıvam olması, iki karışımdaki malzemelerin homojen olarak karılarak, numunelere yerleştirilmesini sağlamıştır. D 504 ile K 504 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.18 ve Şekil 5.10 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre uygun olarak kaya kumlu karışımın dayanımının, dere kumlu karışımın dayanımından yüksek çıktığı görülmektedir. 73

99 Tablo D 504, K 504 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,36 31,79 37,76 32,26 39,95 K ,39 36,81 38,13 38,17 40,24 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 504 KAYA 504 Şekil D 504, K 504 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 505 no lu deneyde, 2198,12 kg beton karışımına 250 kg. su katarken, K 505 no lu deneyde, 2246,19 kg a 250 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının ideal olması, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının yüksek olması sebebiyle, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışıma göre daha yoğun kıvamlı olduğu görülmüştür. D 505 ile K 505 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.19 ve Şekil 5.11 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, kaya kumlu karışımın kıvamının, dere kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da literatüre uygun olarak yüksek çıktığı görülmektedir. 74

100 Tablo D 505, K 505 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,69 19,08,66 18,16 24,06 K ,97 35,43 33,42 31,52 29,63 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 505 KAYA 505 Şekil D 505, K 505 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 506 no lu deneyde, 2123,55 kg beton karışımına 300 kg. su katarken, K 506 no lu deneyde, 2167,49 kg a 300 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının ideal olması, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının çok yüksek olması sebebiyle, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışıma göre daha yoğun kıvamlı olduğu görülmüştür. D 506 ile K 506 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5. ve Şekil 5.12 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, kaya kumlu karışımın kıvamının, dere kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da literatüre uygun olarak yüksek çıktığı görülmektedir. 75

101 Tablo 5.. D 506, K 506 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,03 11,88 15,38 13,65 15,21 K ,13 18,81,41 18,77 16,27 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 506 KAYA 506 Şekil D 506, K 506 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 403 no lu deneyde, 2371,08 kg beton karışımına 1 kg. su katarken, K 403 no lu deneyde, 2432,52 kg a 1 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranları, kaya kumu ile dere kumu karışımlarının ikisi için de düşük kıvamlı olması sebebiyle, iki karışımdaki malzemelerin karılmasını güçleştirerek, karışımın numunelere homojen olarak yerleştirilmemesine neden olup, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 403 ile K 403 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.21 ve Şekil 5.13 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın dayanımının, kaya kumlu karışımın dayanımından % 0,16 daha fazla çıktığı görülmektedir. 76

102 Tablo D 403, K 403 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 403 8,52 9,57 11,95 14,12 18,25 K ,68 16,35 18,18 18,59 18,22 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 403 KAYA 403 Şekil D 403, K 403 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 404 no lu deneyde, 2311,42 kg beton karışımına 160 kg. su katarken, K 404 no lu deneyde, 2369,56 kg a 160 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Kaya kumu ile karılan karışımda, karışıma katılan su oranı, dere kumuna göre daha az olduğu için, işlenebilirlikte az olup, düşük kıvamlı bir karışım elde edilmiştir. Bu sebeple, kaya kumu ile karılan beton karışımlı numunelerin, dere kumu ile karılan numunelerden daha boşluklu bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. D 404 ile K 404 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.22 ve Şekil 5.14 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın kıvamının, kaya kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da daha yüksek çıktığı görülmektedir. 77

103 Tablo D 404, K 404 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,54 47,34 45, 43,48 41,42 K ,61 41,14 39,93 36,76 33,16 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 404 KAYA 404 Şekil D 404, K 404 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 405 no lu deneyde, 2251,77 kg beton karışımına 0 kg. su katarken, K 405 no lu deneyde, 2306,60 kg a 0 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının ideal olması, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının yüksek olması sebebiyle, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışıma göre daha yoğun kıvamlı olduğu görülmüştür. D 405 ile K 405 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.23 ve Şekil 5.15 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, kaya kumlu karışımın kıvamının, dere kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da literatüre uygun olarak yüksek çıktığı görülmektedir. 78

104 Tablo D 405, K 405 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,18 32,05 33,57 31,35 28,11 K ,47 33,73 35,12 25,30 33,82 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 405 KAYA 405 Şekil D 405, K 405 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 406 no lu deneyde, 2192,12 kg beton karışımına 240 kg. su katarken, K 406 no lu deneyde, 2243,64 kg a 240 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının yüksek, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının çok yüksek olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemeler numunelere homojen olarak yerleştirilemediğinden, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 406 ile K 406 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.24 ve Şekil 5.16 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın kıvamının çok yüksek olmasına rağmen dayanımının, kaya kumlu karışımın dayanımından % 10,78 fazla çıktığı görülmektedir. 79

105 Tablo D 406, K 406 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 406,22 19,22,52 21,44 21,37 K ,30 16,60,72 17,12 19,29 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 406 KAYA 406 Şekil D 406, K 406 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 303 no lu deneyde, 2394,90 kg beton karışımına 90 kg. su katarken, K 303 no lu deneyde, 2461,46 kg a 90 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Kaya kumu ile karılan karışımda, karışıma katılan su oranı dere kumuna göre daha az olduğu için, işlenebilirlikte az olup, düşük kıvamlı bir karışım elde edildiğinden, kaya kumlu karışım karılamamıştır. D 303 ile K 303 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.25 ve Şekil 5.17 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, kaya kumlu karışım karılamadığından karşılaştırma yapılamamıştır. 80

106 Tablo D 303, K 303 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 303 4,74 4,91 5,25 5,82 7,10 K 303 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 303 KAYA 303 Şekil D 303, K 303 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 304 no lu deneyde, 2350,16 kg beton karışımına 1 kg. su katarken, K 304 no lu deneyde, 2414,24 kg a 1 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Kaya kumu ile karılan karışımda, karışıma katılan su oranı dere kumuna göre daha az olduğu için, işlenebilirlikte az olup, düşük kıvamlı bir karışım elde edilmiştir. Bu sebeple, kaya kumu ile karılan beton karışımlı numunelerin, dere kumu ile karılan numunelerden daha boşluklu bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. D 304 ile K 304 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.26 ve Şekil 5.18 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın kıvamının, kaya kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da daha yüksek çıktığı görülmektedir. 81

107 Tablo D 304, K 304 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,53 36,74 37,17 35,32 29,18 K ,57 25,87,82 21,45 15,45 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 304 KAYA 304 Şekil D 304, K 304 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 305 no lu deneyde, 2305,43 kg beton karışımına 150 kg. su katarken, K 305 no lu deneyde, 2367,02 kg a 150 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının ideal olması, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının yüksek olması sebebiyle, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışıma göre daha yoğun kıvamlı olduğu görülmüştür. D 305 ile K 305 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.27 ve Şekil 5.19 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, kaya kumlu karışımın kıvamının, dere kumlu karışımın kıvamından daha yoğun ve işlenebilir olması sebebiyle, dayanımının da literatüre uygun olarak yüksek çıktığı görülmektedir. 82

108 Tablo D 305, K 305 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,40 33,42 32,09 29,16 27,03 K ,16 27,82 30,50 24,70 28,39 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 305 KAYA 305 Şekil D 305, K 305 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği D 306 no lu deneyde, 2260,69 kg beton karışımına 180 kg. su katarken, K 306 no lu deneyde, 2319,80 kg a 180 kg. su katarak beton karışım hesabı yapılmıştır. Bu karışım oranlarında, kaya kumu ile karılan beton karışımın kıvamının yüksek, dere kumu ile karılan karışımın kıvamının çok yüksek olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemeler numunelere homojen olarak yerleştirilemediğinden, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarını etkilemiştir. D 306 ile K 306 deneylerinin 28 günlük beton basınç dayanımlarının sonuçları Tablo 5.28 ve Şekil 5. de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller 15x30 cm standart numuneye göre incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımların dayanımlarının, dere kumlu karışımların dayanımlarından yüksek çıkması gerekirken, dere kumlu karışımın kıvamının çok yüksek olmasına rağmen dayanımının, kaya kumlu karışımın dayanımından % 18,96 fazla çıktığı görülmektedir. 83

109 Tablo D 306, K 306 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,55 24,15 24,98 23,07 21,96 K ,85 22,24 21,25 19,87 18,46 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm DERE 306 KAYA 306 Şekil 5.. D 306, K 306 Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Grafiği 5.3. Su/Çimento Oranının Beton Basınç Dayanımına Etkisi Bu bölümde, su/çimento oranının betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi sunulmakta ve tartışılmaktadır. 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.29 ve Şekil 5.21 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azaldığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 53,27 MPa, 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 15,21 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 84

110 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 53,27 0,4 39,95 0,5 24,06 0,6 15,21 Basınç Dyanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.30 ve Şekil 5.22 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azaldığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 56,42 MPa, 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 13,65 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 85

111 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 56,42 0,4 32,26 0,5 18,16 0,6 13,65 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.31 ve Şekil 5.23 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azaldığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 60,58 MPa, 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 15,38 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 86

112 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 60,58 0,4 37,76 0,5,66 0,6 15,38 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.32 ve Şekil 5.24 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azaldığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 63,60 MPa, 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 11,88 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 87

113 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 63,60 0,4 31,79 0,5 19,80 0,6 11,88 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.33 ve Şekil 5.25 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azaldığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 66,51 MPa, 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 11,03 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 88

114 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 66,51 0,4 31,36 0,5 14,69 0,6 11,03 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.34 ve Şekil 5.26 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azalması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 41,42 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 18,25 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 89

115 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 18,25 0,4 41,42 0,5 28,11 0,6 21,37 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.35 ve Şekil 5.27 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azalması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 43,48 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 14,12 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 90

116 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 14,12 0,4 43,48 0,5 31,35 0,6 21,44 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.36 ve Şekil 5.28 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının artmasıyla, dayanımın azalması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 45,40 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 11,95 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 91

117 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 11,95 0,4 45,40 0,5 33,57 0,6,52 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.37 ve Şekil 5.29 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 47,34 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 9,57 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 92

118 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 9,57 0,4 47,34 0,5 32,05 0,6 19,22 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.38 ve Şekil 5.30 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, Literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 50,54 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 8,52 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 93

119 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 8,52 0,4 50,54 0,5 30,18 0,6,22 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.39 ve Şekil 5.31 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 29,18 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 7,10 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 94

120 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 7,10 0,4 29,18 0,5 27,03 0,6 21,96 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.40 ve Şekil 5.32 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 35,32 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 5,82 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 95

121 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 5,82 0,4 35,32 0,5 29,16 0,6 23,07 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.41 ve Şekil 5.33 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 37,17 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 5,25 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 96

122 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 5,25 0,4 37,17 0,5 32,09 0,6 24,98 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.42 ve Şekil 5.34 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 36,74 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 4,91 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 97

123 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 4,91 0,4 36,74 0,5 33,42 0,6 24,15 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çİmento Oranı 300 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.43 ve Şekil 5.35 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir.. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 36,53 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 4,74 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 98

124 Tablo Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 4,74 0,4 36,53 0,5 35,40 0,6 23,55 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.44 ve Şekil 5.36 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 40,24 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 16,27 MPa, 0,6 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 99

125 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 23,35 0,4 40,24 0,5 29,63 0,6 16,27 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.45 ve Şekil 5.37 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 38,17 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 16,94 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 100

126 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 16,94 0,4 38,17 0,5 31,52 0,6 18,77 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.46 ve Şekil 5.38 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 38,13 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 19,01 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 101

127 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 19,01 0,4 38,13 0,5 33,42 0,6,41 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.47 ve Şekil 5.39 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 36,81 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 18,81 MPa, 0,6 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 102

128 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 19,05 0,4 36,81 0,5 35,43 0,6 18,81 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.48 ve Şekil 5.40 ta sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 ve 0,4 su/çimento oranlı karışımların dayanımlarının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 ve 0,4 su/çimento oranlı karışımların kıvamlarının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, karışımın küçük boyutlu 5x10 cm lik numunelere iyi yerleştirilemeyerek, çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 36,97 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 8,25 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 103

129 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 8,25 0,4 33,39 0,5 36,97 0,6 15,13 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.49 ve Şekil 5.41 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 ve 0,4 su/çimento oranlı karışımların dayanımlarının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 ve 0,4 su/çimento oranlı karışımların kıvamlarının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 33,82 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 18,22 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 104

130 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 18,22 0,4 33,16 0,5 33,82 0,6 19,29 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.50 ve Şekil 5.42 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 36,26 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 17,12 MPa, 0,6 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 105

131 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 18,59 0,4 36,26 0,5 25,30 0,6 17,12 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.51 ve Şekil 5.43 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 39,93 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 18,18 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 106

132 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 18,18 0,4 39,93 0,5 35,12 0,6,72 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.52 ve Şekil 5.44 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 41,14 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 16,35 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 107

133 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 16,35 0,4 41,14 0,5 33,73 0,6 16,60 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 400 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.53 ve Şekil 5.45 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın dayanımının literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,3 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 42,61 MPa, 0,4 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 14,68 MPa, 0,3 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 108

134 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 14,68 0,4 42,61 0,5 27,47 0,6 19,30 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 400 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.54 ve Şekil 5.46 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın düşük kıvam sebebiyle karılamadığı ve bu yüzden dayanımının olmadığı görülmektedir. 0,4 su/çimento oranlı karışımın dayanımının da literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,4 su/çimento karışımının kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 28,39 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 15,45 MPa, 0,4 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 109

135 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 0,00 0,4 15,45 0,5 28,39 0,6 18,46 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 15*30 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.55 ve Şekil 5.47 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın düşük kıvam sebebiyle karılamadığı ve bu yüzden dayanımının olmadığı görülmektedir. 0,4 su/çimento oranlı karışımın dayanımının da literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,4 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 24,70 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 19,87 MPa, 0,6 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 110

136 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 0,00 0,4 21,45 0,5 24,70 0,6 19,87 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 12,5*25 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.56 ve Şekil 5.48 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın düşük kıvam sebebiyle karılamadığı ve bu yüzden dayanımının olmadığı görülmektedir. 0,4 su/çimento oranlı karışımın dayanımının da literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,4 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 30,50 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da,82 MPa, 0,4 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 111

137 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 0,00 0,4,82 0,5 30,50 0,6 21,25 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 10* Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.57 ve Şekil 5.49 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın düşük kıvam sebebiyle karılamadığı ve bu yüzden dayanımının olmadığı görülmektedir. 0,4 su/çimento oranlı karışımın dayanımının da literatüre göre ters olduğu görülmektedir. Literatüre göre ters olan bu durumun, 0,4 su/çimento oranlı karışımın kıvamının düşük olması sebebiyle, karışımda kullanılan malzemelerin, homojen olarak karıştırılamayıp, topaklanarak, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. En yüksek dayanımın 27,82 MPa, 0,5 su/çimento oranında, en düşük dayanımın da 22,24 MPa, 0,6 su/çimento oranında ölçüldüğü görülmektedir. 112

138 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 0,00 0,4 25,87 0,5 27,82 0,6 22,24 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 7,5*15 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.58 ve Şekil 5.50 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımın artması gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı karışımın düşük kıvam sebebiyle karılamadığı ve bu yüzden dayanımının olmadığı görülmektedir. Diğer karışımların dayanımlarının, literatüre uygun olarak, su/çimento oranının azalmasıyla, dayanımlarının arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 26,57 MPa, 0,4 su/çimento oranlı beton karışımında, en düşük dayanımın 23,85 MPa, 0,6 su/çimento oranlı beton karışımında ölçüldüğü görülmektedir. 113

139 Tablo Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları S/Ç Dayanım ( MPa ) 0,3 0,00 0,4 26,57 0,5 26,16 0,6 23,85 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 300 DOZAJ 5*10 Şekil Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunenin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.59 ve Şekil 5.51 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, karışımdaki su/çimento oranı azaldıkça ve çimento miktarı arttıkça dayanımın arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, 53,27 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 114

140 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 7,10 18,25 53,27 0,4 29,18 41,42 39,95 0,5 27,03 28,11 24,06 0,6 21,96 21,37 15,21 60 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 15* DOZAJ 15* DOZAJ 15*30 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.60 ve Şekil 5.52 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, karışımdaki su/çimento oranı azaldıkça ve çimento miktarı arttıkça dayanımın arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, 56,42 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 115

141 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 5,82 14,12 56,42 0,4 35,32 43,48 32,26 0,5 29,16 31,35 18,16 0,6 23,07 21,44 13,65 60 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 12,5* DOZAJ 12,5* DOZAJ 12,5*25 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.61 ve Şekil 5.53 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, karışımdaki su/çimento oranı azaldıkça ve çimento miktarı arttıkça dayanımın arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, 60,58 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 116

142 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 5,25 11,95 60,58 0,4 37,17 45,40 37,76 0,5 32,09 33,57,66 0,6 24,98,52 15,38 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 10* 400 DOZAJ 10* 300 DOZAJ 10* Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.62 ve Şekil 5.54 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, karışımdaki su/çimento oranı azaldıkça ve çimento miktarı arttıkça dayanımın arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, 63,60 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 117

143 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 4,91 9,57 63,60 0,4 36,74 47,34 31,79 0,5 33,42 32,05 19,80 0,6 24,15 19,22 11,88 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 7,5* DOZAJ 7,5* DOZAJ 7,5*15 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, dere kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.63 ve Şekil 5.55 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, karışımdaki su/çimento oranı azaldıkça ve çimento miktarı arttıkça dayanımın arttığı görülmektedir. En yüksek dayanımın 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında, 66,51 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 118

144 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 4,74 8,52 66,51 0,4 36,53 50,54 31,36 0,5 35,40 30,18 14,69 0,6 23,55,22 11,03 Basınç Dayanımı,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 5* DOZAJ 5* DOZAJ 5*10 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Dere Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.64 ve Şekil 5.56 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranında dayanımın 40,24 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin 119

145 homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo 5.64 incelendiğinde, 300 dozajlı 0,3 su/çimento oranlı beton karışımının, kıvamının düşük olması sebebiyle karılamadığından, dayanımının da olmadığı görülmektedir. Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 0,00 18,22 23,35 0,4 15,45 33,16 40,24 0,5 28,39 33,82 29,63 0,6 18,46 19,29 16,27 50 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 15* DOZAJ 15* DOZAJ 15*30 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.65 ve Şekil 5.57 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 1

146 0,4 su/çimento oranında dayanımın 38,17 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo 5.65 incelendiğinde, 300 dozajlı 0,3 su/çimento oranlı beton karışımının, kıvamının düşük olması sebebiyle karılamadığından, dayanımının da olmadığı görülmektedir. Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 0,00 18,59 16,94 0,4 21,45 36,26 38,17 0,5 24,70 25,30 31,52 0,6 19,87 17,12 18,77 50 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 12,5* DOZAJ 12,5* DOZAJ 12,5*25 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 121

147 300, 400 ve 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.66 ve Şekil 5.58 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 400 dozajlı, 0,4 su/çimento oranında dayanımın 39,93 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo 5.66 incelendiğinde, 300 dozajlı 0,3 su/çimento oranlı beton karışımının, kıvamının düşük olması sebebiyle karılamadığından, dayanımının da olmadığı görülmektedir. Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 0,00 18,18 19,01 0,4,82 39,93 38,13 0,5 30,50 35,12 33,42 0,6 21,25,72,41 122

148 50 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 10* 400 DOZAJ 10* 300 DOZAJ 10* Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.67 ve Şekil 5.59 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 400 dozajlı, 0,4 su/çimento oranında dayanımın 41,14 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo 5.67 incelendiğinde, 300 dozajlı 0,3 su/çimento oranlı beton karışımının, kıvamının düşük olması sebebiyle karılamadığından, dayanımının da olmadığı görülmektedir. 123

149 Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 0,00 16,35 19,05 0,4 25,87 41,14 36,81 0,5 27,82 33,73 35,43 0,6 22,24 16,60 18,81 50 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 7,5* DOZAJ 7,5* DOZAJ 7,5*15 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 300, 400 ve 500 dozajlı, kaya kumu ile hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.68 ve Şekil 5.60 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, çimento miktarı arttıkça ve su/çimento oranı azaldıkça, beton dayanımının artması gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 500 dozajlı ve 0,3 su/çimento oranlı beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 400 dozajlı, 0,4 su/çimento oranında dayanımın 42,61 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin 124

150 homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo 5.68 incelendiğinde, 300 dozajlı 0,3 su/çimento oranlı beton karışımının, kıvamının düşük olması sebebiyle karılamadığından, dayanımının da olmadığı görülmektedir. Tablo , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento 300 dozaj 400 dozaj 500 dozaj 0,3 0,00 14,68 8,25 0,4 26,57 42,61 33,39 0,5 26,16 27,47 36,97 0,6 23,85 19,30 15,13 50 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı 500 DOZAJ 5* DOZAJ 5* DOZAJ 5*10 Şekil , 400, 500 Dozajlı, Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları Grafiği 500 dozajlı dere kumu karışımı ile 500 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.69 ve Şekil 5.61 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en 125

151 yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 53,27 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 53,27 23,35 0,4 39,95 40,24 0,5 24,06 29,63 0,6 15,21 16,27 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 500(15*30) KAYA 500 (15*30) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 500 dozajlı dere kumu karışımı ile 500 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.70 ve Şekil 5.62 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi 126

152 gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 56,42 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 56,42 16,94 0,4 32,26 38,17 0,5 18,16 31,52 0,6 13,65 18,77 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 500(12,5*25) KAYA 500(12,5*25) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 127

153 500 dozajlı dere kumu karışımı ile 500 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.71 ve Şekil 5.63 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 60,58 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 60,58 19,01 0,4 37,76 38,13 0,5,66 33,42 0,6 15,38,41 128

154 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 500(10*) KAYA 500(10*) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 500 dozajlı dere kumu karışımı ile 500 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.72 ve Şekil 5.64 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 63,60 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. 129

155 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 63,60 19,05 0,4 31,79 36,81 0,5 19,80 35,43 0,6 11,88 18,81 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 500(7,5*15) KAYA 500(7,5*15) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 500 dozajlı dere kumu karışımı ile 500 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.73 ve Şekil 5.65 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 66,51 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin 130

156 homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 66,51 8,25 0,4 31,36 33,39 0,5 14,69 36,97 0,6 11,03 15,13 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 500(5*10) KAYA 500(5*10) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 500 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 400 dozajlı dere kumu karışımı ile 400 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.74 ve Şekil 5.66 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 41,42 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. 131

157 Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 18,25 18,22 0,4 41,42 33,16 0,5 28,11 33,82 0,6 21,37 19,29 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 400(15*30) KAYA 400(15*30) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 400 dozajlı dere kumu karışımı ile 400 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.75 ve Şekil 5.67 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en 132

158 yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 43,48 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 14,12 18,59 0,4 43,48 36,26 0,5 31,35 25,30 0,6 21,44 17,12 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 400(12,5*25) KAYA 400(12,5*25) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 400 dozajlı dere kumu karışımı ile 400 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.76 ve Şekil 5.68 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre 133

159 göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 45,40 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 11,95 18,18 0,4 45,40 39,93 0,5 33,57 35,12 0,6,52,72 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 400(10*) KAYA 400(10*) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 134

160 400 dozajlı dere kumu karışımı ile 400 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.77 ve Şekil 5.69 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 47,34 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 9,57 16,35 0,4 47,34 41,14 0,5 32,05 33,73 0,6 19,22 16,60 135

161 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 400(7,5*15) KAYA 400(7,5*15) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 400 dozajlı dere kumu karışımı ile 400 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.78 ve Şekil 5.70 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 50,54 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. 136

162 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 8,52 14,68 0,4 50,54 42,61 0,5 30,18 27,47 0,6,22 19,30 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 400(5*10) KAYA 400(5*10) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 400 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 300 dozajlı dere kumu karışımı ile 300 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 15x30 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.79 ve Şekil 5.71 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 29,18 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin 137

163 homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 7,10 0,00 0,4 29,18 15,45 0,5 27,03 28,39 0,6 21,96 18,46 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 300(15*30) KAYA 300(15*30) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 15x30 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 300 dozajlı dere kumu karışımı ile 300 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 12,5x25 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.80 ve Şekil 5.72 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 35,32 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. 138

164 Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 5,82 0,00 0,4 35,32 21,45 0,5 29,16 24,70 0,6 23,07 19,87 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 300(12,5*25) KAYA 300(12,5*25) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 12,5x25 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 300 dozajlı dere kumu karışımı ile 300 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 10x cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.81 ve Şekil 5.73 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla 139

165 karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 37,17 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 5,25 0,00 0,4 37,17,82 0,5 32,09 30,50 0,6 24,98 21,25 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 300(10*) KAYA 300(10*) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 10x cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 140

166 300 dozajlı dere kumu karışımı ile 300 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 7,5x15 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.82 ve Şekil 5.74 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 36,74 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 4,91 0,00 0,4 36,74 25,87 0,5 33,42 27,82 0,6 24,15 22,24 141

167 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 300(7,5*15) KAYA 300(7,5*15) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 7,5x15 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 300 dozajlı dere kumu karışımı ile 300 dozajlı kaya kumu karışımıyla hesaplanarak hazırlanan 5x10 cm numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 su/çimento oranlarındaki beton karışımlarının 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.83 ve Şekil 5.75 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, kaya kumlu karışımın, dere kumlu karışma göre daha yüksek dayanım vermesi gerekirken, yapılan deneyler sonucunda, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılmıştır. 0,3 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımında dayanımın en yüksek değeri vermesi gerekirken, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu karışımın dayanımının 36,53 MPa ölçülerek, en yüksek değeri verdiği görülmektedir. Bu durumun, aynı su/çimento oranında beton karışım hesabı yapabilmek için karışıma belirli oranlarda su verilmesi sonucunda, betonun kıvamının düşmesine, kıvam düşüklüğü de, betonun işlenebilirliğini etkileyerek, karışımdaki malzemelerin homojen olarak karıştırılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. 142

168 Tablo Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları (MPa) Su/Çimento Dere kumu Kaya kumu 0,3 4,74 0,00 0,4 36,53 26,57 0,5 35,40 26,16 0,6 23,55 23,85 Basınç Dayanımları,MPa ,3 0,4 0,5 0,6 Su/Çimento Oranı DERE 300(5*10) KAYA 300(5*10) Şekil Dozajlı Dere Kumlu ile 300 Dozajlı Kaya Kumlu, 5x10 cm Numunelerin 0,3-0,4-0,5 ve 0,6 Su/Çimento Oranlarındaki Basınç Dayanımları 5.4. Numune Boy Değişiminin Beton Basınç Dayanımına Etkisi Bu bölümde, numune boy değişiminin betonun basınç dayanımı üzerindeki etkisi sunulmakta ve tartışılmaktadır. D 503 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.84, Şekil 76 ve Şekil 5.77 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 66,51 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Not: Relatif gerilme, farklı boyutlardaki her numunenin dayanımını, standart numunenin (15x30 cm) dayanımına bölerek elde ettiğimiz değerdir. 143

169 Tablo D 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,51 63,60 60,58 56,42 53,27 Relatif Gerilme 1,25 1,19 1,14 1,06 1,00 Basınç Daynımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 504 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.85, Şekil 5.78 ve Şekil 5.79 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 39,95 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu 144

170 durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,36 31,79 37,76 32,26 39,95 Relatif Gerilme 0,78 0,80 0,95 0,81 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil D 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil D 504 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 145

171 D 505 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.86, Şekil 5.80 ve Şekil 5.81 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 24,06 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,69 19,08,66 18,16 24,06 Relatif Gerilme 0,61 0,79 0,86 0,75 1,00 Basınç Dyanımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil D 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği 146

172 Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil D 505 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 506 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.87, Şekil 5.82 ve Şekil 5.83 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 15,38 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,03 11,88 15,38 13,65 15,21 Relatif Gerilme 0,73 0,78 1,01 0,90 1,00 147

173 Basınç Daynımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil D 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Ralatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil D 506 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Aynı çimento miktarında (500 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki dere kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.88, Tablo 5.89, Şekil 5.84 ve Şekil 5.85 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın D 503 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, D 503 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. 148

174 Tablo D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,51 63,60 60,58 56,42 53,27 D ,36 31,79 37,76 32,26 39,95 D ,69 19,08,66 18,16 24,06 D ,03 11,88 15,38 13,65 15,21 Tablo D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 503 1,25 1,19 1,14 1,06 1,00 D 504 0,78 0,80 0,95 0,81 1,00 D 505 0,61 0,79 0,86 0,75 1,00 D 506 0,73 0,78 1,01 0,90 1,00 Basınç Dayanımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç 500 DOZAJ 0,5 S/Ç 500 DOZAJ 0,4 S/Ç 500 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 149

175 Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 c 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil D (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri D 403 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.90, Şekil 5.86 ve Şekil 5.87 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 18,25 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 403 8,52 9,57 11,95 14,12 18,25 Relatif Gerilme 0,47 0,52 0,65 0,77 1,00 150

176 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 400 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil D 403 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 404 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.91, Şekil 5.88 ve Şekil 5.89 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 50,54 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 151

177 Tablo D 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,54 47,34 45, 43,48 41,42 Relatif Gerilme 1,22 1,14 1,09 1,05 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil D 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,60 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil D 404 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 405 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.92, Şekil 5.90 ve Şekil 5.91 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 33,57 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu 152

178 durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,18 32,05 33,57 31,35 28,11 Relatif Gerilme 1,07 1,14 1,19 1,12 1,00 Basınç Dayanımı, MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil D 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil D 405 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 153

179 D 406 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.93, Şekil 5.92 ve Şekil 5.93 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 12,5x25 cm numunede, 21,44 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 406,22 19,22,52 21,44 21,37 Relatif Gerilme 0,95 0,90 0,96 1,00 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 400 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil D 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği 154

180 Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil D 406 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Aynı çimento miktarında (400 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki dere kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.94, Tablo 5.95, Şekil 5.94 ve Şekil 5.95 te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın D 404 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, D 404 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. Tablo D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 403 8,52 9,57 11,95 14,12 18,25 D ,54 47,34 45, 43,48 41,42 D ,18 32,05 33,57 31,35 28,11 D 406,22 19,22,52 21,44 21,37 155

181 Tablo D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 403 0,47 0,52 0,65 0,77 1,00 D 404 1,22 1,14 1,09 1,05 1,00 D 405 1,07 1,14 1,19 1,12 1,00 D 406 0,95 0,90 0,96 1,00 1,00 60 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,6 S/Ç 400 DOZAJ 0,5 S/Ç 400 DOZAJ 0,4 S/Ç 400 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil D (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri 156

182 D 303 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.96, Şekil 5.96 ve Şekil 5.97 de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 7,10 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 303 4,74 4,91 5,25 5,82 7,10 Relatif Gerilme 0,67 0,69 0,74 0,82 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği 157

183 Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil D 303 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 304 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.97, Şekil 5.98 ve Şekil 5.99 da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 37,17 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,53 36,74 37,17 35,32 29,18 Relatif Gerilme 1,25 1,26 1,27 1,21 1,00 158

184 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil D 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil D 304 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 305 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.98, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 35,40 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 159

185 Tablo D 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,40 33,42 32,09 29,16 27,03 Relatif Gerilme 1,31 1,24 1,19 1,08 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil D 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boylutarı,cm 300 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil D 305 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği D 306 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.99, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 24,98 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu 160

186 durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo D 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D ,55 24,15 24,98 23,07 21,96 Relatif Gerilme 1,07 1,10 1,14 1,05 1,00 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil D 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil D 306 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 161

187 Aynı çimento miktarında (300 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki dere kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.100, Tablo 5.101, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın D 305 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, D 305 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. Tablo D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 303 4,74 4,91 5,25 5,82 7,10 D ,53 36,74 37,17 35,32 29,18 D ,40 33,42 32,09 29,16 27,03 D ,55 24,15 24,98 23,07 21,96 Tablo D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 D 303 0,67 0,69 0,74 0,82 1,00 D 304 1,25 1,26 1,27 1,21 1,00 D 305 1,31 1,24 1,19 1,08 1,00 D 306 1,07 1,10 1,14 1,05 1,00 162

188 Basınç Dayanımı,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,6 S/Ç 300 DOZAJ 0,5 S/Ç 300 DOZAJ 0,4 S/Ç 300 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil D (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri K 503 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.102, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 23,35 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 163

189 Tablo K 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 503 8,25 19,05 19,01 16,94 23,35 Relatif Gerilme 0,35 0,82 0,81 0,73 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil K 503 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil K 503 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 504 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.103, Şekil ve Şekil da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 15x30 cm numunede, 40,24 MPa ölçüldüğü 164

190 görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo K 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,39 36,81 38,13 38,17 40,24 Relatif Gerilme 0,83 0,91 0,95 0,95 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil K 504 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil K 504 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 165

191 K 505 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.104, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 36,97 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Tablo K 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,97 35,43 33,42 31,52 29,63 Relatif Gerilme 1,25 1, 1,13 1,06 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil K 505 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği 166

192 Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil K 505 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 506 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.105, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede,,41 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo K 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,13 18,81,41 18,77 16,27 Relatif Gerilme 0,93 1,16 1,25 1,15 1,00 167

193 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları, cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil K 506 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil K 506 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Aynı çimento miktarında (500 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki kaya kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.106, Tablo 5.107, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın K 505 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, K 505 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. 168

194 Tablo K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 503 8,25 19,05 19,01 16,94 23,35 K ,39 36,81 38,13 38,17 40,24 K ,97 35,43 33,42 31,52 29,63 K ,13 18,81,41 18,77 16,27 Tablo K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 503 0,35 0,82 0,81 0,73 1,00 K 504 0,83 0,91 0,95 0,95 1,00 K 505 1,25 1, 1,13 1,06 1,00 K 506 0,93 1,16 1,25 1,15 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ 0,6 S/Ç 500 DOZAJ 0,5 S/Ç 500 DOZAJ 0,4 S/Ç 500 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları 169

195 Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 500 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 500 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil K (503, 504, 505, 506) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri K 403 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.108, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 12,5x25 cm numunede, 18,59 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo K 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,68 16,35 18,18 18,59 18,22 Relatif Gerilme 0,81 0,90 1,00 1,02 1,00 170

196 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil K 403 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil K 403 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 404 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.109, Şekil ve Şekil da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 42,61 MPa ölçüldüğü görülmektedir. 171

197 Tablo K 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,61 41,14 39,93 36,76 33,16 Relatif Gerilme 1,29 1,24 1, 1,11 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil K 404 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,60 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil K 404 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 405 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.110, Şekil 5.1 ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 35,12 MPa ölçüldüğü 172

198 görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo K 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,47 33,73 35,12 25,30 33,82 Relatif Gerilme 0,81 1,00 1,04 0,75 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil 5.1. K 405 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil K 405 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 173

199 K 406 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.111, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede,,72 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Tablo K 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,30 16,60,72 17,12 19,29 Relatif Gerilme 1,00 0,86 1,07 0,89 1,00 Basınç Dayanımları MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil K 406 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği 174

200 Relatif Gerilme 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil K 406 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği Aynı çimento miktarında (400 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki kaya kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.112, Tablo 5.113, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın K 404 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, K 404 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. Tablo K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,68 16,35 18,18 18,59 18,22 K ,61 41,14 39,93 36,76 33,16 K ,47 33,73 35,12 25,30 33,82 K ,30 16,60,72 17,12 19,29 175

201 Tablo K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 403 0,81 0,90 1,00 1,02 1,00 K 404 1,29 1,24 1, 1,11 1,00 K 405 0,81 1,00 1,04 0,75 1,00 K 406 1,00 0,86 1,07 0,89 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ 0,6 S/Ç 400 DOZAJ 0,5 S/Ç 400 DOZAJ 0,4 S/Ç 400 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 400 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 400 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil K (403, 404, 405, 406) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri 176

202 K 303 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo te sunulmaktadır. Tablo incelendiğinde, beton karışımının kıvam sebebiyle karılamayıp, topaklanarak, numunelere yerleştirilemediğinden, dayanımının olmadığı görülmektedir. Tablo K 303 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 303 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Relatif Gerilme 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 K 304 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.115, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 26,57 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Fakat 12,5x25 cm lik numune dayanımının, 10x cm lik numune dayanımından % 3,02 fazla olması literatüre ters olup, bu davranışın çeper etkisi sebebiyle oluştuğu düşünülmektedir. Tablo K 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,57 25,87,82 21,45 15,45 Relatif Gerilme 1,72 1,67 1,35 1,39 1,00 177

203 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,4 S/Ç Şekil K 304 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,80 1,60 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç Şekil K 304 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 305 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.116, Şekil ve Şekil da sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekirken, literatüre göre ters bir durumla karşılaşılarak, en yüksek dayanımın, 10x cm numunede, 30,50 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Bu durumun, karışımda kullanılan malzemelerin kıvam sebebiyle, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 178

204 Tablo K 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,16 27,82 30,50 24,70 28,39 Relatif Gerilme 0,92 0,98 1,07 0,87 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,5 S/Ç Şekil K 305 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç Şekil K 305 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği K 306 no lu deneyin, farklı boyutlardaki numunelerinin, 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.117, Şekil ve Şekil de sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Yapılan deneyler sonucunda, 179

205 literatüre uygun olarak, numune boyu küçüldükçe en yüksek dayanımın 5x10 cm numunede, 23,85 MPa ölçüldüğü görülmektedir. Tablo K 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K ,85 22,24 21,25 19,87 18,46 Relatif Gerilme 1,29 1, 1,15 1,08 1,00 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,6 S/Ç Şekil K 306 Beton Karışımının Basınç Dayanımları Grafiği Relatif Gerilme 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç Şekil K 306 Beton Karışımının Relatif Gerilmeleri Grafiği 180

206 Aynı çimento miktarında (300 dozaj), fakat farklı su/çimento oranlarındaki kaya kumlu karışımların, farklı boyutlardaki numunelerinin 28 günlük beton basınç dayanımı sonuçları Tablo 5.118, Tablo 5.119, Şekil ve Şekil te sunulmaktadır. Bu tablo ve şekiller incelendiğinde, literatüre göre, numune boyu küçüldükçe, beton dayanımının artması gerekir. Literatüre uygun olarak, en ideal karışımın K 306 no lu karışımın olduğu görülmektedir. Karışımda kullanılan su oranının, her karışımda farklı kıvam oluşturması sebebiyle, ideal kıvamdaki karışım, uygun bir şekilde karılıp, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilip, numunelerde çeper etkisi yapmadığı için, K 306 no lu karışımın literatüre uygun sonuçlar verdiği görülmektedir. Tablo K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları (MPa) Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 303 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 K ,57 25,87,82 21,45 15,45 K ,16 27,82 30,50 24,70 28,39 K ,85 22,24 21,25 19,87 18,46 Tablo K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri Numune Boyutları, (cm) 5x10 7,5x15 10x 12,5x25 15x30 K 303 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 K 304 1,72 1,67 1,35 1,39 1,00 K 305 0,92 0,98 1,07 0,87 1,00 K 306 1,29 1, 1,15 1,08 1,00 181

207 Basınç Dayanımları,MPa *10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ 0,6 S/Ç 300 DOZAJ 0,5 S/Ç 300 DOZAJ 0,4 S/Ç 300 DOZAJ 0,3 S/Ç Şekil K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Basınç Dayanımları Relatif Gerilme 1,80 1,60 1,40 1, 1,00 0,80 0,60 0,40 0, 0,00 5*10 7,5*15 10* 12,5*25 15*30 Numune Boyutları,cm 300 DOZAJ (R) 0,6 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,5 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,4 S/Ç 300 DOZAJ (R) 0,3 S/Ç Şekil K (303, 304, 305, 306) Beton Karışımlarının Relatif Gerilmeleri 182

208 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 6.1. Sonuçlar Yapılan deneysel çalışmalar neticesinde ulaşılan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir. 1. Çimento miktarının artmasıyla, literatüre uygun olarak, betonun basınç dayanımının arttığı görülmüştür. 500 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı, dere kumu ile karılan karışımda, 5x10 cm lik numunenin dayanımı 66,51 MPa ölçülerek, en yüksek dayanımı verdiği görülmüştür. 2. Karışımdaki çimento oranının artmasıyla, betonun basınç dayanımının da aynı oranda artmadığı görülmüştür. Bu durumun, betonun kıvamı sebebiyle, malzemelerin homojen olarak karılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden dolayı, numunelerde çeper etkisinin oluşmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 3. D 306, D 406 ve D 506 karışımları ile K 306, K 406 ve K 506 karışımlarının dayanımlarının sonuçları incelendiğinde, literatüre göre ters durumla karşılaşılarak, karışımlardaki çimento miktarının artması dayanımların azalmasına neden olmuştur. Bu durumun, betonun kıvamı sebebiyle, malzemelerin homojen olarak karılamayıp, numunelere iyi yerleştirilememesinden dolayı, numunelerde çeper etkisinin oluşmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 4. Çimento miktarının artması, karışımdaki bağlayıcılık oranını da arttırdığı için, bu durum, karışımda kullanılan malzemelerin homojen olarak karılmasını zorlaştırarak, malzemelerin topaklanıp, numunelere iyi yerleştirilememesine sebep olmuştur. 5. Kaya kumu ile karılan karışımların dayanımlarının genellikle literatüre uygun olarak, dere kumu ile karılan karışımların dayanımlarından daha yüksek çıktığı görülmüştür. 183

209 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK Kaya kumu ile karıştırılan karışımlardan, K 404 no lu deneyin sonucunda 5x10 cm lik numunenin dayanımı 42,61 MPa ölçülerek, en yüksek dayanımı verdiği görülmüştür. Aynı oranlarda karıştırılan, fakat dere kumu kullanılan karışımın yani D 404 no lu deneyin sonucunda, 5x10 cm lik numunenin dayanımı 50,54 MPa olarak ölçülmüştür. Bu dayanım farkının, karışımların kıvam farklılığı sonucunda oluşan çeper etkisinden kaynaklandığı düşünülmektedir. 6. Kaya kumunun, dere kumuna göre çok ince ve granüler olması sebebiyle, aynı su/çimento oranına sahip, kaya kumu ile karılan karışımların işlenebilirliğinin, dere kumu ile karılan karışımların işlenebilirliğinden daha az olduğu görülmüştür. Bu durum, kaya kumlu numunelerin, dere kumlu numunelere göre boşluklu çıkmasına sebep olmuştur. 7. Aynı su/çimento oranında karıştırılan malzemelerden, karışım sırasında kaya kumu ile karıştırılan malzemelerin, dere kumu ile karıştırılan malzemelere göre daha çok topaklanma yaptığı ve numunelerin çoğunun boşluklu çıktığı görülmüştür. Kaya kumu ile karılan karışımların, dere kumu ile aynı işlenebilirlikte olabilmeleri için, kaya kumu ile karılan karışımların su oranlarının arttırılmasının gerektiği veya katkı maddelerinin kullanılması gerektiği gözlemlenmiştir dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı, kaya kumu ile karılan karışımın, kıvamının düşük olması sebebiyle, karılamayarak, karşılaştırma yapılamadığı, 300 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı, dere kumu ile karılan karışımın da kıvamının düşük olması sebebiyle, dayanımının çok düşük çıktığı görülmüştür. 9. Su/çimento oranı azaldıkça, literatüre uygun olarak, betonun basınç dayanımının arttığı görülmüştür. 500 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı, dere kumu ile karılan karışımda, 5x10 cm lik numunenin dayanımı 66,51 MPa ölçülerek, en yüksek dayanımı verdiği görülmüştür. 10. Su/çimento oranı azaldıkça, betonun basınç dayanımın da artması gerekirken, bazı karışım oranlarında, literatüre göre ters durumla karşılaşılarak, betonun basınç dayanımlarının azaldığı görülmüştür. Bu durumun, su/çimento oranı 184

210 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK azaldıkça, karışımda kullanılan malzemelerin karılma işlemi de zorlaştığından, karışımdaki malzemelerin topaklanma yaparak, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyip, numunelerin boşluklu çıkmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 11. Su/çimento oranı azaldıkça, beton karışımların kıvam farklılıklarından dolayı, numunelerin kendi aralarındaki dayanımlarında da, farklılıkların oluştuğu görülmüştür. 12. Numune boyutu küçüldükçe, literatüre uygun olarak, betonun basınç dayanımının arttığı görülmüştür. 500 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı, dere kumu ile karılan karışımda, 5x10 cm lik numunenin dayanımı 66,51 MPa ölçülerek, en yüksek dayanımı verdiği görülmüştür. 13. Numune boyutu küçüldükçe, betonun basınç dayanımın da artması gerekirken, bazı karışım oranlarında, literatüre göre ters durumla karşılaşılarak, betonun basınç dayanımlarının azaldığı görülmüştür. Bu durumun, aynı çimento miktarlarında, farklı su/çimento oranlarındaki karışımlarda, su/çimento oranı azaldıkça, karışımda kullanılan malzemelerin karılma işlemi de zorlaştığından, karışımdaki malzemelerin topaklanma yaparak, numunelere homojen bir şekilde yerleştirilemeyerek, numunelerin boşluklu çıkıp, küçük boyutlu numunelerde çeper etkisi yapmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. 14. Yapılan deneylerde, 500 dozajlı, 0,3 su/çimento oranlı dere kumlu beton karışımı, 400 dozajlı, 0,4 su/çimento oranlı dere kumlu beton karışım ile 300 dozajlı 0,5 su/çimento oranlı dere kumlu beton karışımlarının kıvamlarının ideal kıvamlarda olması sonucunda, dayanımlarının da literatüre en uygun şekilde çıktığı görülmüştür. Aynı şekilde, 500 dozajlı 0,5 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımı, 400 dozajlı 0,4 su/çimento oranlı kaya kumlu beton karışımı ile 300 dozajlı 0,6 su/çimento oranlı beton karışımlarının kıvamlarının ideal kıvamlarda olması sonucunda, dayanımlarının da literatüre en uygun şekilde çıktığı görülmüştür. 185

211 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK 15. Numune boy değişiminin betonun basınç dayanımı üzerinde kesin bir etkisinin olduğu görülmüştür. Fakat bu ilişkiyi kesin rakamlarla ifade etmek mümkün olmamıştır Öneriler 1. Yapılan çalışmada, sabit hacimde beton karışım hesapları yapıldığından, aynı su/çimento oranlarında karışımlar yapmak için kullanılan su oranları, bazı karışım oranlarında düşük kıvama sebep olup, düşük kompasiteye sahip numuneler üretilmesine neden olmuştur. Benzer bir çalışma, beton karışımlarında uygun oranlarda kimyasal ve/veya mineral katkı maddeleri ilave edilerek de yapılabilir. 2. Silindir numunelerin başlıklanma problemlerinden dolayı, küçük numunelerde zorluklar yaşanmıştır. Bu sebeple, her boyuttaki silindir numuneler için uygun başlık aparatlarının yapılmasında fayda vardır. 3. Benzer bir çalışma, küp numuneler üzerinde de gerçekleştirilerek kıyaslama yapılabilir. 4. Numunelerin boy/çap oranı sabit olmayıp, değişken boy/çap oranlarındaki numuneler üzerinde de benzer bir çalışma yürütülebilir. 5. Karışımlarda dere kumu ile kaya kumu kullanılıp, 32,5 R Portland çimento katılarak, beton karışım hesapları yapılmıştır. Benzer bir çalışma, farklı agrega ve çimento türleri kullanılarak da yapılabilir. 186

212 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK Resim 6.1. Silindir Numunelere Kükürt Başlık Yapılması Resim 6.2. Silindir Numunelerin Başlıklanması 187

213 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Gökhan GÖK Resim 6.3. Küçük Boyutlu Numunelerdeki Çeper Etkisi Resim Dozajlı, 0,3 Su/Çimento Oranlı, Dere Kumlu ile Kaya Kumlu Beton Karışım Numunelerinin Karşılaştırılması 188

214 KAYNAKLAR AK ÇİMENTO, 1985, Teknik Yayınları. AKÇAÖZOĞLU, K., 01. Yüksek Dayanımlı Beton Karışımı Dizaynı. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Adana, 105s. AKÇAÖZOĞLU, K., 07. Silis Dumanı İçeren Yüksek Dayanımlı Harçlarda Numune Boy Değişiminin Basınç Dayanımı ve Birim Kısalma Üzerindeki Etkisi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Adana, 140s. ASTM C 125, Standard Terminology Relating to Concrete Aggregates. Annual Book of ASTM Standards. ASTM C42/C 42M (02). Standard Test Metod of Obtaining and Testing Drilled Cores and Sawed Beams of Concrate, Annual Book of ASTM Standards, USA. BAYAZIT, Ö,L., Beton ve Deneyleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Yayını, ANKARA (238) s. BAZANT, Z.P., Size effect, Int. Journal of Solids and Structures, 37, pp (00). CELEP, Z., KUMBASAR, N., 1996, Betonarme Yapılar, Sema Matbaacılık, İSTANBUL. CELEP, Z.,1999. Yapılarda Deprem Sonrası Hasarların Belirlenmesi, Onarım ve Güçlendirme Yöntemleri, İSKİ Yayınları, İstanbul, s. CHIN, M.S., MANSUR, M.A., WEE, T.H., Effect of Shape, Size and Casting Direction of Specimens on Stres-Strain Curves of High-Strength Concrete. ACI Materials Journal, 94 (3), pp ÇOPUROĞLU, O., 01. Beton Numunesi Şekil ve Boyutunun Basınç ve Çekme Dayanımına Etkisi. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 119s. DONZA, H., CABRERA, O. ve IRASSAR E. F., High-strength Concrete With Different Fine Aggregate, Cement and Concrete Research, (02). 189

215 ERDOĞAN, T.Y. 03. Beton. ODTÜ Geliştirme Vakfı ve Yayıncılık A.Ş., Ankara, 741s. ERDOĞAN, T.Y., Karışım ve Bakım Suları. Türkiye Hazır Beton Birliği, İstanbul, 67s. EREN, İ., Deprem Hasarlarının Sebepleri ve Öneriler, İSKİ Yayınları, İstanbul. FELEKOĞLU, B., TÜRKEL, S., 04, Yükleme Hızının Beton Basınç Dayanımına ve Elastisite Modülüne Etkisi, Denizli Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi, Denizli, s FELEKOĞLU, B., TÜRKEL, S., 05. Effects of Specimen Type and Dimensions on Compressive Strength of Concrete. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 18 (4), s GAMBHİR, M. L., Concrete Technolgy. Tata McGraw-Hill Publishing Company Limited, New Delphi. GÜNER, M.S., Malzeme Bilimi Yapı Malzemesi ve Beton Teknolojisi, 1999, İstanbul. JISHAN, X. VE XIXI. H. (1990), Size Effect on The Strength of a Concrete Member. Engineering Fracture Mechanics, v.35, issues 4 5, pp KRAUTHAMMERA, T., ELFAHALA, M.M., LIMA, J., OHNOB, T., BEPPUB, M., MARKESET, G., 03. Size Effect for High-Strength Concrete Cylinders Subjected to Axial Impact. International Journal of Impact Engineering 28, pp LESSARD, M., CHAALLAL, O., AITCIN, P. C.,1993. Testing High-Strength Concrete Compressive Strength. ACI Material Journal, V. 90, No. 4, pp MALHOTRA, V.M., Testing Hardened Concrete: Nondestructive Methods, ACI, Detroit, Michigan, 188 p. MURDOCK, J.W, KESLER, C.E., 1957, Effect of Length to Diameter Ratio of Specimen on The apparent Compressive Strength of Concrete. ASTM Bull 221, pp

216 OKKALI, S., Yüksek Dayanımlı Betonarme Kolonlarda Boyut Etkisi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 109s. ÖZBEBEK, İ., 02. Beton Basınç Dayanımını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi, Çukurova Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 86s. ÖZDEMİR, M., Numune Şekil ve Boyutunun Yüksek Dayanımlı Betonun Basınç Mukavemetine Etkisi. ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 89s. ÖZDEMİR, M., 06. Kayaç Mukavemetinin Beton Dayanımına Etkileri. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 56s. ÖZKUL, H., TAŞDEMİR, M.A., TOKYAY, M., UYAN, M., Her Yönüyle Beton. Türkiye Hazır Beton Birliği, 1999, İstanbul. POSTACIOĞLU, B., 1986, Beton, Cilt I-II, Matbaa Teknisyenleri Basımevi, İSTANBUL. POSTACIOĞLU, B., 1987, Beton, Bağlayıcı Maddeler, Agregalar, Beton, Matbaa Teknisyenleri Basımevi, İSTANBUL (404) s. RAO, G. A., PRASAD, B. K. R., 02. Fracture Energy and Softening Behavior of High-Strength Concrete. Cement and Concrete Research, Vol. 32, No. 2, pp RAO, G.A. 03. Investigations on The Performance of Silica Fume-Incorporated Cement Pastes and Mortars. Cement and Concrete Research 33, pp ŞENER, S., Size Effect Tests of High Strength Concrete. Journal of Materials in Civil Engineering, ASCE. v.9, n.1, pp ŞİMŞEK, O., 00. Yapı Malzemesi II. Ankara Üniversitesi Basımevi, s ŞİMŞEK, O., 04. Beton ve Beton Teknolojisi. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 247s. TAŞDEMİR, C., ÖZYURT, N., ERTUĞRUL, C., KARA, G., Kırma Kumun Beton Özelliklerine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirme, İ.T.Ü. İnşaat Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, 03, Maslak, İstanbul. TAYLOR, H.F.W., Composite Cement. Cement Chemistry. Academic Press. 459p. 191

217 TOKYAY, M., ÖZDEMİR, M., Specimen Shape and Size Effect on The Compressive Strength of Higher Strength Concrete. Cem. and Conc. Res., v.27, n.8, pp TOPÇU, İ., B., 06. Beton Teknolojisi, Uğur Ofset A.Ş., Eskişehir. 570s. TS 130, Agrega Karışımlarının Elek Analizi Deneyi İçin Metot. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 7s. TS 706, 1980, Beton Agregaları. Ankara: Türk Standardları Enstitüsü. TS 707, Beton Agregalarından Numune Alma Ve Deney Numunesi Hazırlama Yöntemi. Türk Standartları Enstitüsü, ANKARA. TS 3526, Beton Agregalarında Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranı Tayini, TSE, Ankara, TS 3529, Beton Agregalarının Birim Ağırlıkları Tayini, TSE, Ankara, TS 3624, Sertleşmiş Betonda Özgül Ağırlık, Su Emme ve Boşluk Oranı Tayin Metodu. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 9s. TS 3452,1984. Beton Kimyasal Katkı Maddeleri TS 802, Beton Karışım Hesapları. TSE, Ankara. TS EN 6 1, Türk Standartları Enstitüsü (1992). TS 10465, Beton Deney Metodları-Yapı ve Yapı Bileşenlerinde Sertleşmiş Betondan Numune Alınması ve Basınç Mukavemetinin Tayini, Ankara. TS 11222, Hazır Beton, TSE, Ankara (1994). TS 3114, Beton Deney Numunelerinin Basınç Dayanımı Tayini, TSE, Ankara, TS 500, Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, TSE, Ankara (00). TS EN , 02, Agregaların Mekanik ve Fiziksel Özellikleri için Deneyler Bölüm 6: Tane Yoğunluğu ve Su Emme Oranının Tayini, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. TS EN 196 3, 02. Çimento Deney Metotları- Bölüm 3: Priz Süresi ve Hacim Genleşme Tayini. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 8s. TS EN 197 1, 02. Çimento- Bölüm 1: Genel Çimentolar- Bileşim, Özellikler ve Uygunluk Kriterleri. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 25s. TS EN , 02. Beton- Taze Beton Deneyleri- Bölüm 1: Numune Alma. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 2s. 192

218 TS EN 126, 03. Beton Agregaları. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 46s. TS EN , 03. Beton-Sertleşmiş Beton Deneyleri-Bölüm 3: Deney Numunelerinde Basınç Dayanımının Tayini. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 12s. TÜRKEL, E.B., 02. Betonda Basınç Dayanımı İle Elastisite Modülü Arasındaki İlişkiler. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 79s. YALÇIN, H., GÜRÜ, M., 06. Çimento ve Beton. Palme Yayıncılık, 406s. YAVUZ, E., Betondaki Boyut Etkisinin Bileşimle İlgisi. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 82s. YEĞİNOBALI, A, ERDOĞDU, K., Çimento ve Betonda Mineral Katkılar. Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Çimento ve Beton Araştırma- Geliştirme Enstitüsü Seminer Notları 4, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği, Ankara, 18s. YEĞİNOBALI, A., Betonun İç Yapısı, Türkiye Çimento Muhtasilleri Birliği Notları, No 3, 1999, Ankara. YI, S.-T., YANG, E.-I., CHOI, J.-C., 06. Effect of Specimen Sizes, Specimen Shapes and Placement Directions on Compressive Strength of Concrete. Nuclear Engineering and Design 236, pp

219 ÖZGEÇMİŞ tarihinde Ankara da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Ankara da tamamladı. 02 yılında başladığı Çukurova Üniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü nden 06 yılında mezun oldu ve aynı yıl Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalında yüksek lisansa başladı. 09 yılı Ağustos ayından itibaren göreve başladığı, Sinop İl Özel İdaresi nde kontrol mühendisi olarak çalışmaktadır. 194